ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО
ГЛАСНЇК ПО РУСКИ
БИЛБОРД ПРОМОЦИЯ ПРОЄКТА УЧИМ+ЗНАМ=ВРЕДЗИМ” ” проєкта Учим+Знам=Вредзим”, хтори реализує ” Здруженє за промоцию дружтвеней одвичательносци, Унарамикох вецей локацийох у Новим Садзе, на билборди полїпени
РОК LXXIII ЧИСЛО 45 (3758) НОВИ САД, 10. НОВЕМБЕР 2017.
■ РУСКИ ЯЗИК
У НОВОСАДСКИХ ШКОЛОХ
панои на хторих представени блїзко 150 школяре основних и стреднїх школох на териториї Города, а прешлого школского року посцигли найзначнєйши державни и медзинародни успихи на змаганьох з обласци науки и уметносци. З рока на рок, успишних школярох, хторих ше промовує у билборд кампанї єст вше вецей, та и општини, хтори ше
ЦЕНА 30 ДИНАРИ
ОГЛЯД НУ ЦЕ НА ПРЕ ШЛОСЦ оволуєме читачох новинох „Руске слово” же би помогли препознац особи на старих фотоґрафийох. Пре точне идентификованє особох на сликох, хтори маю окремну музейну вредносц, потребна помоц од ширшей явносци. Шицки фотоґрафиї настали у дакедишнєй фотоґрафскей роботнї Бруґошових у Руским Керестуре. Кажду фотоґрафию ше подпише зоз одредзену шифру, та кед же препознаце даєдну, лєбо вецей особи на фотоґрафиї, модлїме Вас же бисце явели до Заводу на число телефона 021/548-421, лєбо на мейл: zavod.rusini@gmail.com.
П
Фото: Вероника Вуячич
уключели до кампанї. Того року ше приявело вецей школи, та єст и вецей дзеци, хтори участвовали у тим проєкту. Орґанизатором таке интересованє потвердзенє же проєкт Учим+Знам=Вредзим” зажил и же тому дружтву треба ” промоция знаня и образованя праве так же ше визначи тих цо посцигли значни резултати. Медзи школярами, чия фотоґрафия того року положена на билборд ґимназиялка Леа Грубеня, и школярки Ксения Мудри и Елена Деметер з основней школи. В. В.
■ НАЦИОНАЛНИ СОВИТ И ФОНДАЦИЯ „RUTHENORUM” Фотоґрафия: K001P0007
СТАНОВИСКА ЧЛЕНОХ НАЦИОНАЛНОГО СОВИТУ РУСНАЦОХ
„ПО РУСКИ” З ЛЮБОВУ И З ОШМИХОМ би и надалєй потримали тоти активно сци „по руски“, дали и друге дзецко на таку активносц або ю препоручели ближнїм, яґод шицке потерашнє прешвечованє вєдно же „як и чом то Пише: Наташа ЕДЕЛИНСКИ МИКОЛКА, добре буц Руснак“. Тоти дзеци треба и даяк стимуловац, накоординаторка Подручней канцелариї градзиц, зоз даяким заєднїцким вилєтом, як цо то наприклад пракса уж даскельо роки зоз одходом до лєтнєй школи у ПоНС Руснацох у Шидзе праду за найуспишнєйших. Тримам же о Руснацох у Сриме нє мож бешедовац єднознач- Добре би було мац заняту особу (або особи) на тим месце, або но, лєм през призму язика, вири або култури. Беруци до огля- голєм же би були волонтере хтори маю шєбодного часу, хтори ду историйни подїї, ґеоґрафске положенє, вплїви сушедох, ше „до того розумя“, а ґу тому же би мали дзеку часто робиц мишани малженства, та и економски и социялни стан, можем лєм „з любови“ и за дзецински ошмих. Треба розвивац заєднїцлєм заключиц же обставини у хторих ше Руснаци у єдней ку роботу у школох, у Дружтвох, на виронауки и мац контакт хвильки ту нашли були барз нєвигодни за пе стованє руского зоз священїками. Шицка робота треба же би ше одвивала як идентитету и шицкого цо идзе зоз тим. Чесц каждому хто на през бависко. Таки приступ цикави, нови и прицагуюци, алє би тих про сторох порушал, або отримал по стояци змисти „по робота континуовано мала тирвац през длугши час же би ше до руски“, або участвовал у нїх – чи то вязане за язик, Церкву даякого резултату дошло, бо 45 минути раз, або два раз тижньоабо културу, за старших або за дзеци... Робело ше, воно, було во у школи, кед дома нєт рускей бешеди, то барз мало. и красни резултати, алє пре нєдо статок континуитету и по- На концу, алє нє найменєй значне – ту муши буц и потримовтримовки –нашлїднїкох нє бука шицких нас прейґ нало кельо ше обчековало. ших институцийох и наНє шицки нашо дзеци цо участвую у змистох „по руски” Нєшка, ситуация дакус иншаших медийох. Прейґ инте раз знаю и бе ше до вац по ру ски. Кед ше буд зе з нї ма ка. З формованьом националституцийох мушиме преконтинуовано робиц и вони раз науча по руски. них совитох, Руснаци у Сербиї познац хасен такей робоПотамаль, треба же бизме шицки уважели їх иснованє. до стали коонтинуованшу поти и препознац и унапряНам су єд нак на шо тримовку за свою роботу у миц дзеку и средства за штирох компетенцийох. Зоз ришованє того проблему. змирйованьом воєно-политичних зацагнутих одношеньох на У нашей часци Сриму маме штири места, Бикич Дол, Беркатих просторох помали престава страх и ганьба буц Руснак у сово, Бачинци и Шид, зоз хторих маме дзеци на драмскей секСриме. Ґеоґрафски зме ище вше „споза Дунаю“, алє людзе нам циї по руски и по нїх треба пойсц и врациц их дому. Мушим ше голєм познаю медзисобно, стретаюци ше по фестивалох и надпомнуц же би без потримовки Националного совиту Руманифестацийох. Но, остал проблем нашлїднїкох. снацох, а окреме през потримовку у форми комби превозки тоРобота зоз дзецми „по руски“ деликатна и компликована, то шицко було скоро нєможлїве. Тиж, думам же єдна особа анї окреме нєшка, кед им до ступни „милион“ спо соби на интер- нє може, а анї нє треба же би на таким одвичательни задатку, нету за „прекрацованє часу“ и кед мушиш през шицки свойо як цо то ученє дзецох у нєруских штредкох по руски, робела дружтвени улоги „жонґлирац тиґришох на павучайкох“ же би сама. З дугого боку, треба прилапиц стан же нам нєрускобешеши им отримал увагу. Пракса указала же ше таки проблеми дуюци дзеци у даєдних штредкох велька векшина и же их як успишнє ришує так же ше им, наоружани зоз добру дзеку, зоз таких маме уключовац до роботи, алє и до презентациї тей ролюбову, зоз сцерпеньом, зоз ошмихом и зоз шицку помоцу и боти на шицких фронтох кед сцеме резултати. потримовку хтору можеш до стац, приступює на шицких Нашо медиї ажурни и попровадза шицки активносци, алє дафронтох. Влонї ше, у поради зоз учительку и паноцами, у кеди, можебуц и нєсвидомо, даваю викривену слику о стану у про сторийох КПД „Дюра Киш“ у Шидзе, започало зоз драм- нєруских штредкох кед бешеда о руских дзецох. Промовованє ску секцию за дзеци зоз штирох наших ме стох, хтора, за пер- лєм рускобешедуюцих дзецох (хторих єст барз мало), дискришираз, дала барз добри резултати. Нашо дзеци зоз вецей ме - минує други дзеци хтори участвую на даяки способ у активностох ше медзисобно упознали и розвиваю свидомосц же маю сцох „по руски“, охабяюци их звонка фокусу, а то прави чкоруски коренї, здобуваю звикнуце ходзиц на даяку форму ру- ди. Зоз таким приступом нє лєм же ше викривя слика о стану ского язика и вообще, зберац ше коло руских институцийох, и роботи на терену, алє ше винї и тоти дзеци же их дома нє буа так же то нє вязане лєм за школу, лєбо Церкву. Успишно по - ло хто научиц по руски, та випатра яґод кед би їх закладанє ставена и виведзена руска представа зоз дзецми хтори нє бе- нїч нє вредзело. Думам же таку праксу треба кориґовац. Кед шедую по руски, алє го виучую лєм як виборни предмет у роздумаме и о гевтей старей же „Руснаци найволя патриц/чишколи. Запровадзена добра комуникация медзи родичами и тац/слухац сами (о) себе и о своїх дзецох“, вец нам ясне же дзецми и нас хтори робиме з нїма, цо важне за шицки проєк- яки то упечаток може охабиц на родителя „русконєбешедуюти. Родичи дзечнє по силаю дзеци на проби драми и на руски цого дзецка“. Тоти дзеци раз науча по руски, кед ше будзе з нїязик кед знаю дзе тоти дзеци иду, зоз ким там буду и же их ма континуовано робиц на вецей фронтох, то треба же бизме вожи бизовна особа, а тиж кед видза же дзеци там цошка на- шицки потримали, и же бизме и по теди уважели їх иснованє. уча, же чувствую припадносц ґу чомушик, же розвиваю кре- Понеже сом ношитель вецей дружтвених улогох, цо ми помоативносц и кед ше радую каждей проби и каждей годзини. гло при спатраню цалей проблематики коло роботи „по руски“ Тиж, важна дзека и потримовка родичох за таки проєкти и и отворело дзвери у приблїжованю ґу людзом, мала сом свидоокреме ми мило же нам ше по спишело вибудовац взаємне мосц о тим же на яки способ можем допринєсц свойому довириє. На тей роботи з дзецми робели, дополньовали ше и штредку, алє тиж так и яки гранїци мойого дїйствованя. Апепомагали, кажде на свой спо соб у складзе зоз своїм шлєбод- луєм на каждого з нас же би роздумал на яки способ може ним часом, шейсц одро снути особи. уподполнїц, злєпшац або олєгчац роботу з дзецми „по руски“ Медзи добру идею и резултатом єст вельо крочаї. Муши по - у своїм штредку. На шицких нас ше стої потримац єдни друстояц добра дзека и родичох, и дзецох, и тих хтори робя з нї- гих. Нє бешеда ту лєм о сримских дзецох, цалей заєднїци трема. Треба розвиц добру медзисобну комуникацию и буц так- ба цо вецей „жонґлерох тиґришох на павучайкох“ же бизме тични. Родичи любя знац же им дзеци добре одґлумели, од- мали резултати. Шицко тото цо робиме з дзецми, робиме за танцовали, одшпивали, або же були добри на пробох. Крат- нашо, власни дзеци, а кажде єдно нашо. ■ ке порученє родичом на телефон або ме синджер же „дзеци Становиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє були супер“ вецей пороби на одобродзечованю родичох же вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово”
2 РУСКЕ СЛОВО
10. НОВЕМБЕР 2017.
УВОДНЇК
ЗМИСТ Пише: Иван САБА ДОШ, главни одвичательни редактор
ВИХАСНОВАЦ ПРАВО, ПРЕВЖАЦ ОДВИЧАТЕЛЬНОСЦ ■ Тижньовнїк 4–5. Зашедал Национални совит Руснацох
■ Нашо места 8–9. Матичарска служба у жабельскей општини
■ Економия 12. Фармере з Данскей нащивели Керестур
■ Мозаїк 16. Маскенбал у „Матки”
■ Култура и просвита 20–21. Настава руского язика у Новим Садзе
■ Людзе, роки, живот 26–27. Як (нє) скапал рокенрол (XX)
■ Духовни живот 28. Стретнуце младих у Коцуре
■ Информатор
30–35. Оглашки и In memoriam
■ Спорт 38. Столнотенисерски клуб „Русин”
На насловним боку: Лїсце Авторка фотроґрафиї – Вероника Вуячич
Национални совит Руснацох на своїм зашеданю вовторок основал руску Фондацию „Рутенорум” (Ruthenorum), хторей будзе циль старац ше о руским маєтку як цо то нєрухомосци, леґати, вредни предмети, скарб и подобне, а хтори тераз и правно годни буц власносц рускей заєднїци. Правни рамик за таку одлуку, хтору Национални совит принєсол єдногласно, дава важаци Закон о националних совитох, понеже у обласци общих компетенцийох хтори зверени целом меншинскей културней автономиї и право же би „сновали установи, здруженя, фондациї, привредни дружтва у обласци култури, образованя, информованя и службеного хаснованя язика и писма”. Руснаци у спомнутих обласцох уж маю установи, здруженя и други институциї, у чим вец квалитет и здобуток ище єдней? Цо нам приноши Фондация „Рутенорум”? У практичним смислу, ришує зложени ситуациї хтори ше у пракси вше частейше случую, кед визначни поєдинєц, лєбо фамелия жада подаровац приватни културни скарб заєднїци. Потераз, лєбо нє було адреси хтора може прияц таки дарунок, лєбо процедура була така компликована же тота чесна намира найчастейше шицким прешедла. Друге, вельо значнєйше, же на длугши период Фондация приноши безпечносц власносци руского маєтку. Насампредз, Национални совит, як главни ношитель меншинскей културней самоуправи, ище анї нє полнолїтни. Ґу тому, находзи ше на статусно шлїзким терену дзе ище вше нє найяснєйше чи є здруженє, чи є державни орґан, чи цошка треце. Сиґурне лєм же є явна институция, цо значи же и його маєток тиж явни, цо звучи нєприємно подобнє як „державни”. Хто може ґарантовац же держава єдного дня нє обдума даяки иншаки модел орґанизованя меншинских националних заєднїцох, а нє прейґ националних совитох? Питанє же кому вец припаднє його маєток скоро же реторичне. Фондация, з другого боку у старту и у сущносци ма приватни статус, право на власни маєток и шлєбодне розполаганє и ґаздованє зоз нїм, а источашнє, порциї и други даваня держави терхую ю менєй, бо окончує мисию хтора у общим интересу. Треба наглашиц же европске законодавство тиж препознава, припознава и охранює институт фондациї. Квачка у тим же Фондация поцагує „твардейше” право, алє приноши и векшу, нєподзелєну одвичательносц. Як ше гвари, наша будзе чесц, алє лєм наша будзе и ганьба.
* ”РУСКЕ СЛОВО” – гласнїк по руски * Виходзи каждого пиятку * Снователь Национални совит рускей националней меншини * Видава НВУ ”Руске слово”, Нови Сад * Перше число вишло 15. юния 1945. року у Руским Керестуре * Адреса: НВУ ”Руске слово”, Булевар ошлєбодзеня 81/7, 21000 Нови Сад * Редакция: одвичательни редакторe Борис Варґа, Михайло Зазуляк * редакторе/ки рубрикох – Дюра Винаї, Мирон Горняк-Кухар, Александар Паланчанин, Олена Планчак-Сакач, Славица Фейса, Ясмина Дюранїн, Ана Маркович * новинарке/ки – Мария Афич, Влада Дїтко, Сандра Саламун, Златко Колєсар, Марина Джуджар * язична редакторка – Блажена Хома-Цветкович * технїчна редакторка – Люпка Цвеїч * редакторки фото и компютерского обробку – Вероника Вуячич, Мария Гудак, Таня Салонтаї * Телефони: 021/6613-697, 021/6624-708, 021/6623-076; 021/6621-433 * Телефакс 021/528-083 * Предплата за цали рок: у жеми 1 500 динари, а у иножемстве 100 евра * Жиро-рахунок Banca Intesa a.d. Beograd 160-923244-82 * Девизни рахунок 160-0050870024999-53 * Рукописи ше нє враца * Друкує Друкарня ” Maxima graf” Петроварадин * E-mail: redakcija@ruskeslovo.com * Web site: www.ruskeslovo.com * YU ISSN 0350-4603 * COBISS SR-ID 15915778 * Друковани тираж 2 000 *
Директорка МАРТИЦА ТАМАШ *** Главни одвичательни редактор ИВАН САБАДОШ
10. НОВЕМБЕР 2017.
РУСКЕ СЛОВО 3
ТИЖНЬОВНЇК ОТРИМАНА 12. ПОРЯДНА СХАДЗКА НАЦИОНАЛНОГО СОВИТУ РУСНАЦОХ
ОСНОВАНА РУСКА ФОНДАЦИЯ „РУТЕНОРУМ”
Пише: Мария АФИЧ
На своєй порядней 12. схадзки, отриманей 7. новембра у Руским Керестуре, Национални совит (НС) Руснацох, медзи иншим, принєсол Одлуку о снованю рускей Фондациї „Рутенорум”, як и Одлуку о предкладаню кандидатки Анамариї Ранкович, за директора Заводу за културу войводянских (ЗКВ) Руснацох
С
хадзку НС, на хторей були присутни шеснац од дзеветнац членох, водзел предсидатель Славко Рац, а почала з минуту цихосци за упокоєного Михайла Зазуляка, члена НС у прешлим зволаню и нашого визначного културного роботнїка и новинара хтори од початку провадзел роботу НС. Национални совит лєм з єдним стриманим гласом принєсол одлуку о вименки Финансийного плану НС Руснацох за 2017. рок, а прилапел и вименки Финансийного плану ЗКВ Руснацох за тот рок з єдним гласом процив и єдним стриманим. ПРИЛАПЕНИ ВИМЕНКИ ФИНАНСИЙНИХ ПЛАНОХ НС И ЗКВ Цо ше дотика вименкох Финансийного плану НС, як потолковане на схадзки, понеже нового прилїву нє було, плановани пенєж у тим року ше прерозподзелєло там дзе ше указала потреба за вецей стредствами як цо було плановане. Нова потреба то новооформене Роботне цело за родну ровноправносц за чию роботу Совит унапрямел 13 130 динари. Но, найвек-
4 РУСКЕ СЛОВО
ша нєпланована финансийна ставка то 207 579 динари за порцию на квартель у улїци Матици сербскей ч. 15 у Новим Садзе, хтори НС купел прешлого року. Совит ше у медзичаше жалєл на високу порцийну суму, алє ище вше нє достати одвит од компетентних орґанох. Гоч су прето ище вше нє уплацени, тоти средства ше у буджету мушело обезпечиц праве зоз прерозподзельованьом. Подобни причини за вименки Финансийного плану Заводу за културу членом Совиту обгрунтовала о.д. директора Анамария Ранкович. Плановани средства за тот рок прерозподзелєни найвецей на додатни трошки за роботу Управного одбору хтори, як познате, ше ознова виберало. КАНДИДАТКА РАНКОВИЧОВА ПОТРИМАНА ЗА ДИРЕКТОРА ЗАВОДУ У процедури вибору директора Заводу за културу войводянских Руснацох, члени НС одбили жалбу єдного кандидата на одлуки Конкурсней комисиї. Як сама Комисия розпатрела жалбу, а то прилапел и Совит, заш лєм ше указало же кандидат Са10. НОВЕМБEР 2017.
tiznjovnjik@ruskeslovo.com
шо Сабадош наисце формално нє сполньовал ПРЕМЕНКИ У ОДБОРУ ЗА ИНФОРМОВАНЄ условия за функцию директора Заводу, преве На схадзки Совиту до Одбору за информованє заменєни прето же му хибя пар мешаци же би мал пейц роки роботного искуства, цо було нєобходне двоме члени и место нїх вибрани Ясмина Дюранїн и Єлена условиє за кандидатуру. Гоч як визначене на Перкович, котра вибрана и за предсидательку того Одбору. схадзки, шицки тройо кандидати цо конкурова- Член Михал Рамач ище скорей задзековал, а нєдавно и предли (попри Сабадоша, Ранковичовей и Олена сидатель Иван Сабадош кед бул вибрани за главного одвичаПланчак-Сакач чия кандидатура одбита пре нє- тельного редактора новинох „Руске слово”. подполну документацию) предложели и добри програми за роботу Заводу. Но, пре процедуралвац и ушориц же би там було шедзиско Заводу за култуни причини лєм кандидатка Анамария Ранкович спол- ру Войводянских Руснацох. Єст нагадованя же иснує нєла условия конкурса и НС ю зоз 13 гласами за, и тро- заинтересованих, хтори би ище даяки нєрухоми маєток ма стриманима потримал и предложел за директора. То- подаровали и то менєй-вецей и так обєкти хтори под зато предкладанє будзе розпатрац Влада Войводини, хто- щиту Заводу за защиту памятнїкох култури Войводини, ра ю потим ма и меновац на тоту функцию. котри ше длужни старац о нїх. Предсидатель Националного совиту Руснацох додал же ИНСТИТУЦИОНАЛИЗОВАНЕ СТАРАНЄ ше наздава же и ту Национални совит будзе мац потриО РУСКИМ МАЄТКУ мовку Покраїнского заводу за защиту памятнїкох култури. – Панї др Миряна Дєкич нам вишла вочи и гварела же Члени Совиту єдногласно потримали снованє Фонда- би ше у наиходзацим периодзе могло обчековац ище доциї „Рутенорум”, котрей будзе циль старац ше о руским полнююци средства за Руснацох у тим же би ше то маєтку як цо то нєрухомосци, леґати, вредни предмети адаптовало и вец приводзело намени, чи през туристичи подобне, хтори и правно буду власносц Руснацох, як ни змисти, чи през обезпечованє простору за даяки муобгрунтовал предсидатель Рац. Прето тота схадзка НС зейни збирки, за нашу ґалерию, бо за тото ище вше глєнаволана и историйна. даме простор же би Руснаци мали и тоти институциї. – Єй улога будзе же би ше руски маєток нашол и Члени Совиту на схадзки вибрали и Управни одбор правно у рукох Руснацох. До тераз цо зме куповали, новей Фондациї, хтори, затераз, будзе мац пейц членох обєкти, углавним були укнїжовани на НС, алє то закон- – Мирон Сабадош з Дюрдьова, Юлиян Ковач зоз Шиду, ски вецей нє годно, та зме з Фондацию розришели ма- Борислав Сакач з Нового Саду, о. Владислав Рац з Коєтно-правни одношеня у нашей заєднїци. У тим нам по- цура и Таня Арва Планчак зоз Руского Керестура. могло искусво Мадярского НС, хтори тиж так роби и ма Попри УО на схадзки одлучене же шедзиско Фонданайвекше искуство, та и нам предложели основац таку циї будзе у Новим Садзе, а шлїдуюци крочай будзе реґФондацию – потолковал Рац цо була причина за снова- истрованє Фондациї у Аґенциї за привредни реґистри. нє Фондациї. Предсидатель Славко Рац гварел же Национални соПОТИМАНИ И ПРОЄКТНИ ТИМ вит Руснацох, за тераз, пренєше на Фондацию тото цо „П.Р.О.М.О.Т.Е.Р” купене, а то найстарша хижа у Руским Керестуре, хтору ше тераз адаптує, а хтора треба же би була и музейНа своєй 12. схадзки НС єдногласно дал потримовку и на постановка и єден тирваци шлїд насельованя Русна- проєктному тиму „П.Р.О.М.О.Т.Е.Р” хтори оформени же цох у Керестуре Купена и хижа у Новим Садзе, у улїци би прейґ фахово пририхтаних проєктох глєдал финансийМатици Сербскей число 15, хтору тиж у плану адапто- ни средства за нашу заєднїцу, насампредз з иножемних фондох. Проєктни тим оформени на предкладанє Анити Ґовля и Елемира Джуджара, зоз нашого Еґзархатского Каритасу, а за координаторку „П.Р.О.М.О.Т.Е.Р”-а вибрана Ивана Дудаш. До Проєктного тиму хтори ма осем членох, меновани ище Стеван Самочета, Соня Гудак, Марина Дудаш, Михайло Шовш и Ясна Ковач. Члени совиту принєсли одлуку и о намени средствох висудзених од Еви Баран, та принєшена одлука же буду унапрямени на ришованє маєтноправних одношеньох за будинок у улїци Йована Суботича 8, у Новим Садзе. На схадзки НС потвердзени и 18 дати думаня Вивершного одбору о директорох образовних установох у вецей местох дзе жию Руснаци, а НС потримал и предкладанє кандидата Славка Ороса за одвичательного редактора Рускей редакциї РТВ Войводини. Тиж потримани и думаня о назвох улїМинута цихосци за Михайла Зазуляка цох у Новим Садзе и околних местох, и о додзельованю средствох прейґ Явних конкурсох.■ 10. НОВЕМБЕР 2017.
РУСКЕ СЛОВО 5
ТИЖНЬОВНЇК ЗАШЕДАНЄ ШВЕТОВЕЙ РА ДИ РУСИНОХ/РУСНАЦОХ/ЛЕМКОХ У МУКАЧЕВЕ
ПИСМА ЗА УКРАЇНУ И ПОЛЬСКУ – ПРЕЙҐ ЕУ Друге зашеданє Шветовей ради Шветового конґресу Русинох/Руснацох/Лемкох (РРЛ) у новим зволаню отримане 28. октобра у Мукачеве (Україна, Закарпатска обласц)
Я
к „Руске слово” дознава од предсидателя Рускей матки (РМ) и члена Шветовей ради Дюри Папуґи, котри и предводзел делеґацию зоз Сербиї, на другим зашеданю Шветовей ради зоз нашей жеми були присутни – член Месного одбору РМ у Руским Керестуре и член Конґресней комисиї за просвиту Славко Пап, предсидатель реґионалного одбору РМ за Срим у Шидзе Владимир Джуня, предсидателька Конґресней комисиї за културу Саня Тиркайло, як и поетеса зоз Моровичу Петра Бошняк и Борис Надь у мено реґоналного одбору РМ Срим. Делеґация бачванско-сримских Руснацох на зашеданю Шветовей ради представела найзначнєйши свойо активносци, медзи котрима Други „Русин филм фест”. За шлїдуюци рок наявени Треци „Русин филм фест”, котрому тема будзе „Подкарпатска Рус – вчера, нєшка и наютре”. НАЩИВА ҐРАБАР КИТАРОВИЧ Папуґа визначує же на другим зашеданю Шветовей ради члени оценєли 14. Шветови конґрес РРЛ, котри бул того року отримани у Осиєку (од 29. юния по 2. юлий), заключуюци же вон бул орґанизовани добре и на високим уровню. Достате и поздравне писмо од предсидательки Горватскей Колинди Ґрабар Китарович, котре було пречитане на Конґресу, а делеґация Шветовей ради поволана на стретнуце ґу горватскей предсидательки. У плану же би у новембру представнїки Шветовей ради нащивели Заґреб, же би зоз панї Ґрабар Китарович витворели директни контакт и пренєсли заключеня Конґресу, а окреме тоти цо ше одноша на Руснацох у Републики Горватскей. Найвецей ту слово о тим же би ше хаснованє руского язика у Горватскей витворйовало на висшим уровню. У точки дїялносц предсидателя Шветовей ради после Конґреса, було слова о формализованю виробку Статута Шветового конґреса РРЛ на русинским и словацким язику (словацки, прето же шедзиско Конґреса у Прешове). Нови Статут Шветового конґреса прилапени у Осиєку, а реґистровани є 11. авґуста. Концом авґуста бул отримани и Лєтнї школски камп у Словацкей, за котри нє було достаточно обезпечени средства, та учашнїки плацели 50 еври по особи. Гоч було заинтересованих, Руснаци зоз Сербиї нє участовали на тим кампу, прето же дзеци и наставнїки теди уж почали до школи, а хибело и средства за покриванє шицких трошкох. Догварка на другим зашеданю Шветовей ради же би тот камп убудуце бул орґанизовани прейґ проєкта и же би дзеци нє плацели за участвованє. РОБОТА КОНҐРЕСНИХ КОМИСИЙОХ – ПО СТАРИМ У єдней з точкох було нєпорозуменє у вязи будуцей роботи Конґресних комисийох. Предсидатель Шветовей ради Штефан Лявинец и його подпредсидателє думаю же би Комисиї требали робиц самостойно, односно окреме. Скорей була пракса же би, вєдно зоз зашеданьом Шветовей ради, у истим дню зашедали и єдна (або два) Конґресни комисиї. Искуство у прешлих двох рокох, же би Комисиї робели самостойно, нє дало обчековани резултат. З нову одлуку вра-
6 РУСКЕ СЛОВО
Покладанє венца на памятнїк Александра Духновича у центру Мукачева
цене на старе же би, паралелно зоз зашеданьом Шветовей ради, були зволовани и Комисиї з найактуалнєйшима питанями и у истим дню зоз зашеданя поднєсли звит. З оглядом на тото же нє були придати звити шицких Комисийох, дати нови термин за придавнє звитох зоз шицких шейсц Комисийох по 15. новембер, а тиж же би ше направело план їх активносцох. Тиж так, порихтани писма (зоз резолуциї Конґреса) на вецей язикох (по анґлийски, русински и словацки, а преклада ше на польски и українски), котри буду послати до Европскей униї и до Верховней ради України. Шветови конґрес од нїх вимага, а прейґ ЕУ, же би Україна (влада и парламент), припознали Русинох як окремну народносц, односно меншинску заєднїцу, и русински язик як окремни меншински и реґионални язик. Циль писма же би ше превозишло потерашнє нєпорозуменє и прейґ припознаваня Русинох, як окремней меншини и їх русинского язика, могло хасновац шицки права котри вишлїдзую зоз Европскей повелї о меншинских и реґионалних язикох, яку Україна подписала 2006. року. Друге писмо послате до парламента и влади Польскей же би акцию „Висла”, котра ше случела пред 70 роками, преглашели як нєзаконїту. Велїм Русином теди бул одняти маєток, а вимога идзе у напряме же би ше им вон врацел, або же би ше им компензовало утрати. Скорей, подобни писма, як толкує далєй Папуґа, були посилани директно власцом Польскей и України, алє то нє дало резултат. Тераз писма прешлїдзени прейґ одредзених структурох Европскей униї. На другим зашеданю Шветовей ради у Мукачеве за шлїдуюци рок наявена заєднїцка преслава медзинародного Дня Русинох, котри будзе означени 23. марца у Словацкей, як здогадованє на перши Шветови конґрес РРЛ, котри отримани на тот дзень 1991. року у Медзилаборцох. У плану за 2018. рок предлуженє проєкта – Лєтнї школски камп, як и порядне публикованє глашнїка „Голос Русина”, котри предвидзени за публикованє штири раз до рока, а того року пред Конґресом вишло єдно число. После зашеданя Шветовей ради, у Мукачеве бул отримани Други Медзинародни фестивал култури „Червена ружа трояка”, за котри предсидатель Рускей матки и член Шветовей ради Дюра Папуґа гвари же бул удатни.■ Борис Варґа 10. НОВЕМБЕР 2017.
tiznjovnjik@ruskeslovo.com
IN MEMORIAM
МИХАЙЛО ЗАЗУЛЯК В
(1961–2017)
ноци, з пиятку на соботу (4. новембра), после чежкей хороти, у шпиталю у Вербаше, у своїм у 57. року живота, упокоєл ше Михайло Зазуляк. Михайло Зазуляк народ зени у Руским Кере стуре 12. априла 1961. року, дзе жил и робел як новинар НВУ „Руске слово” Нови Сад (од 1984. року). Бул длугорочни шеф кере стурско го До пи со вате ль ства тей нашей Установи, а од априла 2010. року и редактор Новинскей аґенциї на руским язику „Рутенпрес”, зоз котру стаємно сотруд зовал од єй снованя 2006. року. З нагоди 70-рочнїци виходзеня новинох „Руске слово”, 2015. року, першираз додзелєни новинарски награди, а Михайло Зазуляк достал награду за найактивнєйше информованє зоз терену и дньове информованє. Бул длугорочни и порядни дописователь Радия Нови Сад (РНС) и Радия-телевизиї Войводини, насампредз програмох на руским язику, алє и по сербски. Стаємни дописователь РНС зоз Руского Керестура и кулскей општини бул од 1986. року, кеди ше почало емитовац соботово емисиї „Сервис 97”. З роботу у радию почал ище як омладинєц, дзе концом 70-тих и початком 80-тих рокох у тедишнєй Радио Кули, раз до тижня (каждей соботи), ушорйовал и водзел радио-емисию по руски „Здраво, здраво млади”, дзе заменєл дотедишнього редактора и водителя Дюру Папуґу. Закончел Педаґоґийну академию у Зомборе, у першей ґенерациї єй Оддзелєня по руски у Руским Керестуре, за будуцих учительох. Єден рок, 1982–83. робел професийно як предсидатель тедишнєй Општинскей конференциї ССМВ (предсидатель младежи Општини Кула), а од 1984. року роби як професийни новинар. Попри новинарскей роботи, Михайло Зазуляк бул и длугорочни активиста у рускей култури – стаємни член дакедишнього АРТ-РНТ „Дядя” и терашнього професийного РНТ „Петро Ризнич Дядя” – як ґлумец, член орґанох управи (бул и перши предсидатель Управного одбору новоформованого РНТ), режисер и прекладатель драмских текстох. Як ґлумец у АРТ-РНТ (од 1976/77. року), витворел вецей як 30 улоги (векшином ношаци), так же є потераз у нашей заєднїци ґлумец з найвецей витворенима улогами по руски. Тиж так, бул стаємни ґлу10. НОВЕМБЕР 2017.
мец у радио-драмох у дакедишнєй Драмскей програми РНС (по руски), дзе тиж зазначел барз вельке число улогох, а єден час бул ґлумец у емисиї РНС „На габох музики и гумору”. Ма знято вецей улоги и за телевизию, програму по руски. У АРТ-РНТ режирал штири представи за дзеци (освойовали найвисши награди на покраїнских и републичних змаганьох), пейц представи за старших у АРТ-РНТ и у нашим терашнїм Театре, а режисер є и штирох монодрамох по наших ме стох (у Суботици, у Кули (два) и у Новим Орахове). Як рецитатор освоєл треце место на Републичней смотри рецитаторох у старшим возросту, зоз чим постал перши рецитатор по руски котри на тим змаганю освоєл награду. Од 1982. року порядно робел з рецитаторами по руски у Доме култури Руски Керестур, алє и у других наших местох, рихтал и рецитаторох по сербски и українски у Кули. Остатнїх рокох бул селектор и фахови консултант селектором за руски и українски язик. За роботу на полю театра и рецитованя, достал и награди покраїнского и републичного уровня. Зазуляк од 80-тих рокох активни у орґанизациї и активно сцох на твореню програмох наших найвекших фе стивалох – „Червеней ружи”, Драмского меморияла „Петра Ризнича Дядї”, од снованя и „Ко стельниковей єшенї” и других манифе стацийох и програмох. Бул член управних одборох наших институцийох, автор велїх конферансох за нашо програми. Тиж так, автор є и коло 50 текстох за дзецински нови композициї, за композициї у народним и забавним духу, котри (од початку 80-тих рокох по нєшка) виведзени на „Червених пупчох”, „Червених ружох” и на „Ружовей заградки”, дзепоєдни з нїх и наградзовани, а емитує ше их и у радио емисийох по руски. У звола ню На ци о нал но го со ви ту Ру сна цох (по юний 2010. року) бул секретар Одбору за култу ру НС, а бул член Националного совиту Руснацох и його Одбору за културу. Комеморативна схад зка була отримана у Доме култури. Поховани є внєд зелю 5. новембра на кере стурским теметове. Рутенпрес
РУСКЕ СЛОВО 7
НАШО МЕСТА КАНЦЕЛАРИЇ МАТИЧАРОХ У НАШИХ МЕСТОХ – ДЮРДЬОВ И ҐОСПОДЇНЦИ
У ОПШТИНИ ПО СЕРБСКИ, У ЦЕРКВИ ПО РУСКИ
Пише: Сандра САЛАМУН
В
инчаня у штирох местох Општини Жабель ше окончую на двох язикох – на сербским и руским язику, а по потреби и на другох язикох з анґажованьом прекладателя. Лєм матичар у Дюрдьове зна по руски и ма право винчац и по сербски, и по руски. Кед дюрдьовски матичар одсутни У жабельскей општини ше мож винчац на мацеринким язику, з роботного места, винчапо руски, медзитим, Управа општини на роботним месце матичара нє ше окончи на сербма заняту лєм єдну особу зоз знаньом руского язика, а кед вон ским язику, а кед младята од сут ни, винчац ше мож лєм по сербски, односно, з прекладательом жадаю општина поволує судского толмача за руски язик котри преклада кажде виреченє. У таких случа- були билинґвисти и нє розумели сербски язик. Цо найважнєйше, винчанє нє було по руски! йох векшина ше одлучи винчац по сербски. У Управи општини Жабель нам гварели же можлїве ГРАЖДАНСКЄ И ДЕРЖАВНЕ МАЛЖЕНСТВО анґажовац матичара з другей општини котри бешедує по руски и ма право винчац по руски. Медзитим, нє постої У 2016. року у Дюрдьове у месней канцелариї окончеопция же би винчанє окончела овласцена дружтвено пони шеснац винчаня од чого два по руски котри окончела добна особа и же би винчала на руским язику. Тиж так, дюр дьовска матичарка, а у церкви Рождества Пресвятей нє достали зме одвит на питанє чи у Управи општини винчанє на руским язику и винчанє на сербским язику з Богородици у Дюрдьове пейц. У Ґосподїнцох були тринац винчаня у општини, и анї за єдно ше нє вимогало прекладательом за їх похопйованє истей важносци. руски язик. У грекокатолїцкей церкви Святого архангела Михаїла у Ґосподїнцох у прешлим року було два винчаВИНЧАНЄ З ПРЕКЛАДАТЕЛЬОМ ня. Вивод зоз матичней кнїжки винчаних ше видава на Потераз у Општини Жабель лєм раз анґажовани судсерб ским язику, а як з општинксей Управи гварели, виски толмач по руски язик, то було винчанє долу подпивод на мацеринским язику доставаю лєм млодята з иносаней новинарки. Понеже дюрдьовска матичарка у тим чаше була одсутна з роботи, а молодята сцели же би вин- жемства, и теди им мож обезпечиц интернационални вичанє було по руски, напредок спозорели компетентних вод. За потреби прекладаня документох општискей саже би воно було по руски. О тим поинформовани компе- моуправи зоз сербского на руски окончує дюрдьовска тентни у Националним совиту Руснацох, вони послали матичарка. Дюрдьовчанє Рацово и Тимково ше повинчали влєце урядови допис до општини Жабель, и шицко було по2014. року, шицки знаю по руски и гоч мали жаданє буц радзене. по вин чани на мацеринским, пристали же би ше тоту цеМедзитим, винчанє заш лєм було по сербски, зоз прере мо нию окончело по сербски, бо їх матичар у дюрдьовкладательом по руски. Обезпечени судски толмач на руским язику, котри прекладал кажде матичарово вирече- скей Месней канцелариї у тим чаше нє бул присутни, та нє. Як кед би молодята, кумово, и шицки присутни нє ше нє могли иншак повинчац. Обидва пари повинчани у
8 РУСКЕ СЛОВО
10. НOВЕМБЕР 2017.
mesta@ruskeslovo.com
грекокатолїцкей церкви у Дюрдьове. Виходзи же вона єдини ґарант же би млодята були повинчани як жадаю, по мацерински. Медзи нїма, Владимир и Ивана Рац. – У матичара нам було понукнуте же би нам лєм єдна часц була по руски, та зме ше порадзели ше кед нє може буц цалком по руски, най будзе по сербски. Голєм зме руске винчанє мали у нашей церкви – гварел Владимир Рац. Подобна ситуация була и з Борисом и Мирелу Тимко.
ЗАГРОЖЕНИ МЕНШИНСКИ ПРАВА? Представителє Обудсмана початком 2016. року нащивели и Дюрдьов дзе ше сце поинформовац о применьованю людских и меншинских правох. Теди заменїца Покраїнского омбудсмана задлужена за людски и меншински права Ева Вукашинович заключела же у жабельскей општини загрожени меншински права. Обачени три тренди при припаднїкох националних меншинох. Перши – же ше менєй поносую на потупйованє правох з корпусу меншинских правох, а баржей на потупйованє правох з общих обласцох. Други – нагле зменшованє числа школярох котри основне образованє законча на мацеринским, меншинским язику. Треци – нє применьованє предписаньох з котрима заґарантовани права припаднїкох националней меншини. Єдна з нїх, на котри ше и Дюрдьовчанє теди поносовали то пропорцйне участвованє припаднїкох националних меншинох у орґанох општинскей власци, цо єден од цильох Акцийного плану за защиту права националних меншинох на поглавя 23.
СХАДЗКА СКУПШТИНИ ОПШТИНИ ВЕРБАС
ПРИЛАПЕНИ РЕБАЛАНС БУДЖЕТА ЗА 2017. РОК Прешлого пиятку у Вербаше отримана пията схадзка Скупштини општини, на хторей одборнїки прилапели ребаланс буджету за 2017. рок. Предсидатель Општини Милан Ґлушац поднєсол звит и визначел же плановани приходи були 1,2 милиярди динари, а з ребаланс од тераз 1,3 милиярди динари. – Розлика у планованих приходох виноши 99,4 милиони динари, а убудована є на звекшаню капиталних наменских трансферох од АП Войводини за 48 милиони динари, вец за 5 милиони динари од капиталних наменских трансферох од Републики Сербиї хтори нє були пла-
Пияте зашеданє локалного парламенту
– Матичарка котра нас прияла у дюрдьовскей Месней канцелариї нам гварела же нє ма можлївосц нас винчац по руски, та зме пристали же би нас повинчала по сербски. Руске винчанє зме мали у дюрдьовскей церкви – гварела Мирела Тимко. НЄТ ВИМОГИ З ҐОСПОДЇНЦОХ У Ґосподїнцох руски язик ше вше слабше хаснує, а вше частейше го знаю лєм стари ґенерациї, дїдове и баби младятох. Руснацох у тим месце єст, руски язик ше виучує у основней школи и иснує грекокатолїцка церква, алє у Управи општини Жабель гварене же у тим месце нє иснує потреба за матичаром котри винча по руски. А, анї молодята у тим месце нє знаю же ше маю право, у месней канцелариї, повинчац на мацеринским, руским язику. Тото им нїхто нє гварел, анї нє понукнул. О тим шведоча собешеднїки Павловичово и Хромишово зоз Ґосподїнцох котри ше повинчали у тим року у ґосподїнскей грекокатолїцкей церкви. – Нє знал сом же сцем право повинчац ше по руски, матичар ми ше таке анї нє питал, анї нє предложел, першираз таке чуєм – гварел Сретен Павлович. – Знал сом же ше сцем повинчац у нашей грекокатолїцкей церкви, а о тим же ше мож и у матичара повинчац по руски, першираз чуєм. Нє гварене ми, а анї нє понукнута така можлївосц – гварел Бранислав Хромиш.■ 10. НОВЕМБЕР 2017.
новани з одлуку о буджету за 2017. рок, на окремним надополнєню за защиту и злєпшованє животного штредку хторе векше за 13 милиони динари, приходох од закупу польопривредней жеми хтори звекшани за 8 милиони динари, приходох од предаваня жеми хтори векши за 7,2 милиони динари – потолковал Ґлушац и додал же розходи и видатки з одлуку о буджету за 2017. рок плановани у суми од 1 295 422 480 динари, а з ребалансом су 1 332 683 634 динари. Розлика 37 261 154 динари, а векше окончованє розходох вязане за инвестицийни проєкти, за основне и стреднє образованє, дотациї спортским орґанизацийом, защиту животного штредку, жимску службу и друге. На схадзки прилапена и одлука о приношеню Статута општини Вербас, звит о окончованю буджету на дзень 30. септембер 2017. року, одлуку о праву першенства закупу польопривредней жеми у державней власносци, одлуку о орґанизациї и функционованю општини Вербас у войновим и позарядовим стану. Прилапени и ришеня о даваню согласносци на вименки и дополнєня статуту ЯКП „Стандард” и Явней аґенциї за зоогиґиєну и польопривреду, як и предкладаня Комисиї за кадрово, административни питаня и роботни одношеня. Медзи иншим, пременки ше случели и у составе Општинскей виборней комисиї. За члена и заменїка члена того цела меновани Павле Иґнятович и Даниєла Вуячич, хторих предложела Одборнїцка ґрупа „Сербска радикална странка – др Воїслав Шешель и нєзависни одборнїк”. А. М.
РУСКЕ СЛОВО
9
НАШО МЕСТА ОТРИМАНА СХАДЗКА СКУПШТИНИ ОПШТИНИ ШИД
ОСНОВАНИ СОВИТ ЗА МЕДЗИНАЦИОНАЛНИ ОДНОШЕНЯ На шеснастей схадзки Скупштини општини Шид, хтора отримана пондзелок, основани Совит за медзинационални одношеня хтори ма шейсц члени
Т
ройо зоз векшинского сербского народу, а по єден представнїк Руснацох, Словацох и Горватох. Меновани Александра Жиґич, Деяна Манойлович и Катица Виюк, хторих предложел скупштински Одбор за административни и мандатно-имунитетски питаня. Меновани и Деян Бобаль зоз Бикичу, хторого потримал Национални совит Руснацох, потим Блаженка Дєрчан зоз Шиду, хтору потримал Национални совит Словацох и Йосип Павлович зоз Шиду, хторого потримала Горватска национална рада. Мандат спомнутого Совиту три роки. ОДЛУКА О МАКСИМАЛНИМ ЧИСЛУ ЗАНЯТИХ
Скупштина општини принєсла и одлуки о максималним числу занятих у орґанизацийних часцох општини и по тей одлуки тото число виноши 93, а у тей хвильки єст 84 занятих. Тей одлуки ше муша присподобиц шицки орґанизацийни часци зоз систематизациями роботних ме стох. Драґана Свитлица, о. д. директорки Предшколскей установи „Єлица Станивукович-Шиля” поднєсла звит о роботи установи за прешли школски рок и план роботи за чечуци школски рок, хтори одборнїки, потим, прилапели. На дньовим шоре були и кадрово питаня у явних подприемствох и установох хторим локална самоуправа снователь. Душан Ластич, дипломовани менаджер меновани за о. д. директора ЯКП „Явне ошвиценє, услуги и отримованє”, а Милан Яндрич, дипломовани економиста, меновани за о. д. директора ЯП „Завод за урбанизем”. СО розришела потерашнього о.д директора Установи за физичну културу и спортску рекреацию „Партизан” Младена Арсеновича и на тоту функцию меновала Небойшу Ковачевича, дипломованого менаджера. З одлуку одборнїкох пришло и до
ПОРУШАЦ „СЕНИОР КАРТОЧКИ” Одборнїца Наташа Цвєткович (СДС) предложела же би СО вигласала одлуку з хтору би и на подручу шидскей општини пензионере достали „сениор карточку”. – Тото питанє годна порушац перше Општинска рада так же би за пензионерох були туньши услуги општинских явних подриємствох и установох. Алє нє верим же то будзе потримане – гварела Цвєтковичова. Драґан Ґутич, член Општинскей ради, задлужени за привреду, одвитовал же тото питанє будзе ришене на державним уровню и огляднул ше на опозицийни зауваги же дзепоєдни предлои ОР „шмишни”, бо як гварел, у предложених одлукох з хторима ОР вишла пред СО нєт нїч шмишне.
10 РУСКЕ СЛОВО
пременки на чолє општинского Совиту за здравство прето же задзековал на место предсидателя пре особни причини Зоран Гарди, а на тоту функцию меновани Боян Бибич. На дньовим шоре було и звекшанє надополнєня предсидательови Комисиї за утвердзованє и знїщованє ґенетски модификованих орґанизмох на подручу општини Шид зоз 10 000 на 20 000 динари, пре, як наведзене, „додатне анґажованє и активносци предсидателя Комисиї з цильом завераня поглявя 27 за приступанє ґу Европскей униї”. На тот предлог реаґовала опозиция, та так одборнїк Живан Мирич (ДС) предлог наволал „шмишним и нєоправданим за звекшованє надополнєня”. Вон ше опитал цо потеарз тота комисия поробела и яки то додатни активносци ма предсидатель. И одборнїца Наташа Цвєткович (СДС) була процив звекшаня. – Якей вязи ма наша комисия ма вязи зоз поглавйом 27 кед ше тоти питаня ришує на державни уровню. Глєдам одвити кельо раз ше потераз Комисия зишла и цо по тераз поробела – гварела одборнїца Цвєткович. Владаюца векшина, медзитим, вигласала звекшанє надополнєня так як було и предложене. ДОДАТНИ ТОЛКОВАНЯ О „КАДРОВСКИМ КВАРТЕЛЮ” Скупштина розправяла и о вецей маєтних питаньох. Єдно з нїх було оцудзованє (предаванє) квартелю у Вишнїчеве. Медзитим, за слово ше у розправи явел одборнїк владаюцей СНС Драґан Радованович ,хтори жиє у Вишнїчеве и дал додатни толкованя коло „кадровского квартеля” после чого Велимир Ранисавлєвич, предсидатель СО Шид предложел же би ше гласало процив предложеней одлуки и же би ше випитал цали случай у вязи нєрухомосци, односно квартеля и одборнїки вец гласали процив. Принєшена и одлука о предаваню ґаражох у власносци општини. Слово о 72 ґаражох, а цена виноши 9 000 динари по квадратним метеру. Скупштина принєсла и вецей кадрово вименки у управним одборе ПУ „Єлица Станивукович-Шиля” и Школских одборх Ґимназиї „Сава Шуманович”, Технїчней школи „Никола Тесла” и Основней музичней школи „Филип Вишнїч”.■ Вл. Дїтко 10. НOВЕМБЕР 2017.
mesta@ruskeslovo.com
ПРЕЗЕНТАЦИЯ ПРОЄКТУ ДОЙЧЕ ВЕЛЕ АКА ДЕМИЇ „YOUNG MEDIA”,
ЯК ЗМИСТИ ПРИЛАГОДЗИЦ МЛАДОМУ ВОЗРОСТУ
Фото: Андраш Отош
У рамикох проєкта Дойче веле Академиї „Young media”, ґрупа новинарох зоз Сербиї нащивела вецей нємецки медиї котрим цильни ґрупи дзеци и млади возросту од 8 до 30 рокох. У цеку єднорочного тренинґу, новинаре уключени до програми мултипликаторох.
Прешлого тижня новинаром зоз Сербиї оможлївене же би ше упознали зоз тоту акцию. Презентация у орґанизациї Асоцияциї медийох под назву „Погляди з нука” отримана у Новим Садзе у редакциї Мадяр со”, а ” присутни ше упознали як нємецки медиї комуникую зоз дзецми и младима людзми. Помоцнїца главного редактора тижньонїка „Време” Йована Ґлиґориєвич и Драґана Сретенович, координаторка за комуникациї у Балканскей виглєдовацкей мрежи БИРН Сербия, презентуюци искуство на проєкту, одвитовали на велї питаня, медзи иншим, як обрабяц компликовани политични и дружтвени теми, як цо виберанки и терористични напади, як таки змисти прилагодзиц младому возросту – же би були информовани, алє нє и знємирени. Презентацию „Погляд з нука” провадзели коло двацец новинаре. Х. М. П.
СХАДЗКА УПРАВНОГО ОДБОРУ РУСКЕЙ МАТКИ У ВЕРБАШЕ
ПРИРИХТОВАНЯ ЗА НАСТУПНИ МАНИФЕСТАЦИЇ Прешлого тижня у просторийох Културно–просвитного дружтва „Карпати” у Вербаше, отримана схадзка Управного одбору Рускей матки и Редакцийного одбору глашнїка Рускей матки „Руснак”. Схадзку водзел предсидатель Рускей матки Дюра Папуґа, а присуствовали члени з Руского Керестура, Нового Саду, Коцура, Вербасу и Кули. На Дньовим шоре була догварка о пририхтованю и реализациї планованих активносцох у месних/городским/реґионалним одборе Рускей матки у новембру и децембру, а вязаних за манифестацию „Костельникова єшень”, означованє 10-рочнїци Етно клуба „Одняте од забуца” и 15. Руски фестивал малих сценских формох „Дюра Папгаргаї”. Кед слово о манифестациї „Костельникова єшень”, окремни збуваня до хторих Матка уключена буду у Кули
Було догварки и о новим чишлє глашнїка „Руснак”
10. НОВЕМБЕР 2017.
и Коцуре. У Кули, у ОШ „Петефи бриґада”, 18. новембра будзе отримана Смотра рецитаторох. Програма так обдумана же будзе мац и музични точки, а спред Месного одбору Кула о пририхтованьох поинформовал Владимир Бучко. Далєй, у рамикох тей манифестациї у Коцуре 11. новембра будзе вистава малюнкох зоз колониї „Коцур 2017”, отверанє нових реновираних просторийох Етно клуба, як и пригодна програма у Доме култури о чим присутних поинформовали Моника Гарди и Аранка Медєши, хтори визначели же ше до означованя рочнїци Етно клуба уключели шицки културни здруженя зоз Коцура. Фестивал малих сценских формох будзе отримани од 1. по 3. децембер, хтори и того року будзе отримани у Ґимназиї „Лаза Костич” у Новим Садзе. Наявене же будзе госцовац и наш професийни театер „Петро Ризнич Дядя” з представу о Костельникови, як и омнибус представа „Жени”, венчик шейсц мини-монодрамох, приповедкох автора Алдо Николая, у режиї Владимира Надя Ачима. О планох Форуму младих Рускей матки приповедал Борис Фейди. Члени Матки ше догваряли и о пририхтованю штвартого тогорочного числа глашнїка Рускей матки „Руснак” и розпатрали предкладаня за План текстох и фотоґрафийох и їх авторох за 29. число глашнїку, хторе видзе у децембру того року. Радзене и о розподзельованю тиражу числа 28. глашнїка за октобер того року, а под точку Питаня и предкладаня, Дюра Папуґа поднєсол звит зоз остатнього зашеданя Шветовей ради Русинох/Руснацох/Лемкох у Мукачеве, Україна. А. М.
РУСКЕ СЛОВО 11
ЕКОНОМИЯ ДАНСКИ ФАРМЕРЕ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ
МОЖЛЇВИ И СТРАНСКИ УКЛА ДАНЯ До нащиви фарми швиньох „Нуклеус Аґрар Ф-1”, котра ше находзи на драги медзи Керестуром и Кулу, 1. новембрa пришол покраїнски секретар за польопривреду, водопривреду и лєсарство Вук Радоєвич зоз представнїками Здруженя данских фармерох
К
оло 40 найвекши вихователє швиньох зоз Данскей були ту на студийним путованю през Сербию и Босну и Герцеґовину, у орґанизациї Амбасади Данскей у Сербиї и Привредней комори Сербиї. После обиходзеня фарми швиньох „Нуклеус Аґрар Ф-1”, у Ресторану „Червена ружа” у Руским Керестуре отримана панел-дискусия на тему „Унапредзованє ґенетского материялу у хованю швиньох”. ВИПОЛНЄНИ СТАНДАРДИ ЗА ПОТРИМОВКУ Фарма „Нуклеус Аґрар Ф-1”, занїма ше зоз продукцию приплодного материялу у швинярстве, конкретно назимицох Ф1 ґенерациї и шудовох за викармйованє и предаванє. Тота фарма єдна з ридких у Сербиї, хтора виполнює шицки стандарди и хтору и держава финансийно потримала, цо наглашел и покраїнски секретар. – Зоз средствами хтори зме прешлого року видзелєли, а то коло 55 милиони динари, уматичени коло 25 000 гарла швинї и то нашо доприношенє фармом подобним як цо и „Нуклеус Аґрар”. Предсидатель здруженя данских фармерох Йоханес Хансен гварел же з колеґами у Сербиї обишол даскельо польопривредни ґаздовства и фарми
12 РУСКЕ СЛОВО
и же є импресионовани з тим цо видзел, поготов з намаганьом людзох и иснуюцима потенциялами. Вон похвалєл и актуални мири держави за помоц продуковательом, и же су барз розположени же би дански фармере укладали и у Сербиї. НАГОДА УЧИЦ ОД НАЙЛЄПШИХ У своєй вияви, покраїнски секретар за польопривреду, водопривреду и лєсарство мр Вук Радоєвич гварел же Покраїнска влада, прейґ Секретарияту за польоприведу, помага же би бул швидши розвой статкарства. – У тогорочним буджету зме видвоєли три раз вецей пенєжи за опрему
ПРЕДАВА ПЕЙЦ МИЛИОНИ ШВИНЇ РОЧНЄ Юта Росенмай зоз Данскей у вияви за медиї наглашела же рочнє преда пейц милиони швинї, а зоз двома дїловнима партнерами трима 15 фарми звонка Данскей. – Можеме помогнуц тутейшим фармом у ґенетским потенциялу швиньох зоз Данскей и у осучасньованю технолоґиї продукциї швиньох – поручела Росенмайова колеґом у Сербиї.
статкарских фармох у Войводини и подписали 53 контракти зоз продукователями швиньох, хтори коштаю 35 милиони динари – наглашел мр Радоєвич. Власнїк компаниї „Нуклеус АґрарФ-1”, Боривой Яковлєвич, задовольни з тоту нащиву и нагоду учиц од найлєпших, понеже, як надпомнул, дански продукователє швиньох медзи найлєпшима на швеце. Яковлєвич тиж гварел же ше наздава же тота нащива приведзе и до успишного дїловно-технїчного сотруднїцтва у продукциї приплодного материялу, ґенетики и опреми.■ Я. В. и М. А. 10. НОВЕМБЕР 2017.
ekonomija@ruskeslovo.com
СХОД КОЦУРСКИХ МАЛИНАРОХ И ПРЕДСТАВНЇКОХ ДЕРЖАВИ
ХЛАДЗАЛЬНЯ БИ МОГЛА БУЦ РИШЕНЄ Коцурски малинаре початком новембра ше стретли зоз чолнима людзми з Министерства и Покраїнского секретарияту за польопривреду, лєсарство и водопривреду а стретнуце орґанизовало коцурске здруженє „Бачки малинаре”
Н
а стретнуцу коцурских малинарох и представнїкох власци, найвецей ше бешедовало о проблемох зоз змесценьом малини, т. є. правеню хладзальнї у Коцуре, на яки способ мож найлєгчейше дойсц до механизациї, алє и прецо войводянски малинаре були виключени зоз схадзкох котри Министерство орґанизовало зоз малинарами зоз заходней Сербиї. Циль сходу бул же би ше сумировало резултати тогорочней сезони котра за малинарох була катастрофална и розпатранє можлївосцох на котри держава, односно Министерство польопривреди може вплївовац. Насампредз, же би ше у Коцуре направело хладзальню зоз котру би ше могло заобисц накупцох котри збиваю цену и директно вивожиц малину и други продукти. На схадзки зоз коцурскима малинарами були державни секретар у Министерстве польопривреди Боґдан Иґич, директор Управи за аґрарни плаценя Жарко Радат, совитнїк министра за польопривреду Предраґ Лучич и помоцнїк покраїнского секретара за польопривреду, водопривреду и лєсарство Младен Петкович, як и представителє локалней самоуправи и предсидатель Совиту МЗ Коцур Желько Бєлан. На початку предсидателє здруженьох малинарох зоз околних местох присутних упознали же яка була сезона у їх здруженю и на котри способ ше пририхтую за шлїдуюцу. БУДУЧНОСЦ У ЗДРУЖОВАНЮ
Державни секретар Боґан Иґич визначел же лєм здружени малинаре можу обстац и буц конкурентни на тарґовищу. – Малинаре ше муша вецей здружовац и оформйовац задруґи, а и сами задруґи муша вецей сотрудзовац. Малинаре зоз заходней Сербиї ше прето и виборели за лєпшу цену, бо здружени виступели, та випатра же малинарови зоз заходней Сербиї векше його 10 ари як малинарови зоз Войводини даскельо гольти – гварел Иґич. На тоту вияву малинаре котри були на схадзки у Коцуре визначели же Министерство нє ма исте одношенє ґу сербским и войводянским малинаром, понеже войводян10. НОВЕМБЕР 2017.
ски малинаре нє були поволани анї на єдну схадзку котру Министерство польопривреди отримало зоз малинарами зоз Сербиї. ЧУВАНЄ ОВОЦИ И ЖЕЛЄНЯВИ НАЙВЕКШИ ПРОБЛЕМ Коцурски малинаре би од општини Вербас требали достац жем за правенє хладзальнї зоз котру би ше ришело велї проблеми кед у питаню чуванє нє лєм малини, алє и другей овоци и желєняви. – Тераз найвекши проблем достац жем на котрей би була хладзальня, то писанє елаборату, та зме од людзох зоз Министерства достали обецунку же нам помогню же бизме го написали и рушели далєй шориц нєобходну документацию котра нам треба же бизме конєчно достали жем на котрей би требала буц хладзальня – поручел предсидатель здруженя „Бачки малинаре” Виктор Ґрешак. На схадзки медзи иншим було и слова и о способох досатваня кредитох за купованє оберачки за малини и поровнованє способох роботи коло малинох у Войводини, заходней Сербиї и Польскей, котра найвекши продукователь малинох у Европи.■ Златко Колєсар
РУСКЕ СЛОВО 13
ЕКОНОМИЯ МАЛЖЕНСКА ПАРА КУЛЯНСКИ ЗОЗ ШИДУ УСПИШНА У ПРОДУКЦИЇ ЯБЛУКОХ
МЕНШИ УРОЖАЙ, АЛЄ ВИСША ЦЕНА У овоцнїку малженскей пари Марини и Мирослава Кулянскових зоз Шиду закончена оберачка яблукох, а продукователє тераз, кед подцагли смужку, вираховали же гоч урожай бул слабши як плановали, заробели пре висшу одкупну цену яблукох
Н
є шицко у польопривреди завиши од хвилї и природи, анї од продукователя, алє вельо значи и цо ше случує на тарґовищу, и домашнїм и иножемним. То видзиме и на прикладе Кулянскових зоз Шиду. – Плановали зме же урожай на трох гектарох овоцнїка будзе коло 14 ваґони, а наоберали зме лєм єденац – гварела Марина Кулянски. – З гого було коло два ваґони такволани индустрийни яблука, а слово о дробнєйших плодох хтори ше прерабя у индустриї. Перша класа мала цену коло 50 динари за килограм, а индустрийна 20 динари. У державох у околїску бул менши урожай яблукох и то ше такой одражело на одкупну цену з хтору зме задовольни – потолковала Марина, хтора по фаху дипломовани инженєр защити рошлїнох. РОБИ И УСЛУГИ ЗАЩИТИ ДРУГИМ Марина занята и защицує овоцнїки других продуковательох. Вєдно зоз супругом Мирославом пред трома роками вжала под аренду три гектари овоцнїку з яблуками хтори ма 16 роки и у хторим нєт системи за залїванє „капка по капка“. Першого року, кед почали продукцию у спомнутим овоцнїку, урожай бул найвекши потераз, алє и одкупна цена була нїзша.
14 РУСКЕ СЛОВО
МОЖ ЗАРОБИЦ У овоцнїку хтори обрабяю Кулянсково маю найзаступенши яблука „ґренисмит”, потим „златни делишес” и „ред чиф”. Яблука на иножемним тарґовищу, а окреме у Русийскей Федерациї барз глєдани, так же нєт проблеми попредац их и заробиц зоз їх продукциї.
Марина Кулянски
Того року, без огляду на прешлу моцну жиму, нє було вимарзованя, нє було чкоди анї од ярнїх мразох, алє проблем пре сушну хвилю бул червени паук (panonicus ulmi) хтори цица сок з лїсца хторе слабнє и нє ма достаточну функцию фотосинтези и прето були потребни пирсканя. Тиж у продукцийней сезони покончени коло 20 пирсканя и пейц-шейсц раз прикармйованє прейґ лїсца з калциюмом и микро елементами. Од собешеднїкох дознаваме же ше з єшенї овоцнїк добре нагної зоз хлївским гнойом, а вжиме у януару, фебруару ше ореже конари. У маю шлїдзи при концу квитнуца такволане хемийне преридзованє плодох, а у юнию ше окончує механїчне преридзованє плодох. ПОЄДНАЛИ 20 РОБОТНЇКОХ
– Оберачка тирвала коло мешац и поєднали зме коло 20 роботнїкох хтори оберали. Нє мали зме проблем дойсц до наднїчарох, прето же зме цену наднїци подзвигли на 1 500 динари за осем годзини роботи. Яблука ше оберало до древених ладичкох (ґайбох), а тиж и до вельких такволаних „бокс палетох”. Урожай ше такой предало, бо одкупйовач приходзел опрез овоцнїка, та яблука, мож повесц „предати з конара” – гварела инж. Марина Кулянски и додала же значну помоц мали и од супругового оца хтори бул задлужени за пирсканє овоцнїка. Кулянсково гваря же нє знаю чи ище буду брац под аренду спомнути овоцнїк, бо роздумую же би подзвигли свой власни. Уж тераз маю и єден гектар овоцнїка з брескинями, хтори бул у родзе, а нарок будзе давац плоди и овоцнїк брескиньох на трох гектарох. Тей єшенї маю план посадзиц и гектар грушкох. ■ Владимир Дїтко 10. НОВЕМБЕР 2017.
ekonomija@ruskeslovo.com
У ШИДЗЕ ПРЕДСТАВЕНИ КОНКУРС ЗА ДОДЗЕЛЬОВАНЄ СРЕДСТВОХ ЗА НОВИ РОБОТНИ МЕСТА
ПОКРАЇНА ПОМАГА ПРИВРЕДНЇКОМ
Же би привреднїки лєгчейше отворели нови роботни места поможе им и АП Войводина хтора у окремним буджетним фонду опредзелєла средства же би стимуловала пороснуце занятосци
У
цеку конкурс за додзельованє средствох, а условия конкурса представени у општини Шид. Драґан Ґутич, член Општинскей ради, задлужени за привреду, гварел же циль локалней самоуправи же би привреднїки були упознати о яким конкурсу слово, условийох, и же би конкуровали за звекшанє роботних местох у своїх подприємствох. ОПРЕДЗЕЛЄНИ 350 МИЛИОНИ ДИНАРИ Як наглашел Ґутич, АП Войводина вкупно опредзелєла 350 милиони динари за цалу Покраїну. Годни конкуровац домашнї мали, штреднї и вельки подприємства, а тиж и иножемни хтори дїлую на подручу АП Войводини. – У цилю звекшаня занятосци, Покраїна розписала спомнути конкурс, а наша обовязка же бизме
БОРБА ПРОЦИВ НЄЗАНЯТОСЦИ По податкох, у Сербиї тераз єст 622 000 нєзанятих, а АП Войводина на концу септембра мала коло 136 880 нєзанятих. Добре тото же за рок число нєзанятих у Покраїни зменшане за 22 360 особи. У Южнобачкей обласци за рок єст 6 680 особи менєй без роботи, у Южнобанатскей обласци 4 780, у Сримскей 3 990, Сивернобачкей 3 180, у Штреднєбанатскей 2 460, а найменєй у Сивернобанатскей обласци – 1 380 людзе. Од шицких нєзанятих у Войводини, нєйвецей єст тих хтори маю лєм перши ступень фаховей приготовки. Зоз штвартим ступньом фаховей приготовки єст аж 35 630 особи, а шицки вони треба же би ше анґажовали у даякей преквалификациї и обуки. М. Г. К.
10. НОВЕМБЕР 2017.
Драґан Ґутич, член Општинскей ради
привреднїком на подручу шидскей општини представели конкурс. То кончиме у нєпоштредних контактох зоз привредїками, а тиж и прейґ медийох, бо конкурс тирва по 1. децембер. Привреднїки нам ше можу опитац кед им дацо нєясне у вязи того чи можу конкуровац. Тиж зме порихтани помогнуц им же би пополнєли прияву за конкурс. Зацикавених привреднїкох єст, а на концу увидзиме яки буду резултати конкурса, односно хто на нашим подручу достанє средства – гвари Драґан Ґутич, член Општинскей ради. БЕЗПОВРАТНИ СРЕДСТВА Вон додал же ше на конкурсу будзе патриц и у хторим ступню розвитосци општина з хторей привреднїки конкурую, а шидска општина ше находзи у трецей ґрупи. Важне наглашиц же слово о безповратних средствох, 5 000 еври, за кажде новоотворене роботне место. Найменєй годно конкуровац за 10, а найвецей за 100 нови роботни места. Ґутич далєй прецизує же кажди нови прияти роботнїк муши остац на роботним месце найменєй 36 мешаци кед слово о малих и штреднїх подприємствох. При вельких подприємствох муши робиц найменєй 60 мешаци. Драґан Ґутич гвари же за учасц на конкурсу потребна и банкарска ґаранция и придаванє меници, же би нє було злохаснованя средствох. Прето и одлучене же би ше средства додзельвало за найменєй 10 роботни места, же би нє було, наприклад, конкурованя за два-три роботни места лєм на паперу, або же би роботнїк нєодлуго достал одказ, а средства вец були злохасновани.■ Владимир Дїтко
РУСКЕ СЛОВО 15
МОЗАЇК РКЦ ОРҐАНИЗОВАЛ МАСКЕНБАЛ
ВЕЧАР И ЗА МЛАДШИХ И ЗА СТАРШИХ Всоботу, 4. новембра, новосадски Руски културни центер орґанизовал Маскенбал журку. Маскенбал нащивели млади, алє и старши, а свойо место под масками єднак пренашли шицки нащивителє. За добру атмосферу бул задлужени „Тамарис” бенд
Ч
лени Руского културного центру ше през цали рок пририхтую за рижни концерти, виступи, путованя, та же би оддихли од напартих пробох, надумали ше дакус и опущиц. – Цеши ме тото же до Руского културного центру приходза и младши и старши и мило ми же ше шицки вєдно дружиме и то тото цо отримує наш РКЦ. Задовольна сом зоз одволаньом людзох котри пришли на Маскенбал, а орґанизовали зме го праве прето же бизме ше дакус розвешелєли и дали себе на розвагу – приповеда директорка РКЦ-а Наташа Макаї Мудрох, єдна зоз орґанизаторкох вечара. Першираз у новосадскей Матки грал нєдавно основани „Тамарис бенд” у котрим граю и Руснаци. Госци були барз задовольни зоз атмосферу котру направел праве тот бенд и зоз нєсцерпеньом чекаю же их ознова буду слухац. Орґанизаторе були поприберани у маскох, бо то и циль маскенбалу. Даєдни госци цо пришли у маскох,
ДО ЧОГО ШЕ „ПРЕТВОРЕЛИ” НАЩИВИТЕЛЄ? Єлена Кухар, Нови Сад: – Того року сом ше нє порихтала за Маскенбал, бо сом нє почала на час здумовац маску, алє нарок ше обовязно будзем маскировац. Журка супер. Барз ми ше пачи як нови бенд направел атмосферу и думам же треба же би частейше грали таки бенди по журкох, бо маю рижнородни репертор писньох и прето ше шицки добре препровадза. Михаїл Римар, Петроварадин: – Я ше нєшка вечар маскировал до Баварца, а идею сом достал кед сом пред двома тижнями бул на Октоберфесту у Новим Садзе. Мал сом уж таки даяки шмати, та сом могол добре обдумац маску. Атмосфера добра, лєм най так останє до конца вечара. Мария Хромиш, Дюрдьов: – Нє маскировала сом ше, понеже зме ше нашвидко порадзели же придземе до Матки на журку, та сом нє мала кеди видумац маску. Дзекуюци членом „Тамарис бенду”, атмосфера наисце барз весела. пошвидко их зняли, а даєдни нє були досц инспировани же би тоту журку прикрашели зоз своїма масками. – План РКЦ-а убудуце же би и далєй орґанизовал таки збуваня, алє ше будземе намагац же бизме од Нового року правели тематски журки, або голєм даяки друженя, бо думаме же праве то людзом и потребне – гвари директорка РКЦ. ■ Тамара Салаґ
16 РУСКЕ СЛОВО
10. НОВЕМБЕР 2017.
mozajik@ruskeslovo.com ПРОГРАМА „ДНЬОВКИ” ПРЕЗ ДВА ДНЇ
КОНКУРС ИЩЕ ВШЕ ОТВОРЕНИ Тогорочна, 20. по шоре мултимедиялна манифестация „Дньовка”, будзе тирвац два днї. Отрима ше през викенд 17. и 18. новембра, у Доме култури, у Руским Керестуре, а орґанизує ю здруженє „Pact Ruthenorum”
П
ерши дзень, односно, пияток на 21 годзин у Билей сали у Доме култури, будзе отримана дискусия о прешлосци, терашньосци и будучносци самей манифестациї, од єй початку та по нєшка, а участвовац буду рижни ґенерациї орґанизаторох. На соботу на 20 годзин у Велькей сали Дома култури будзе отворена вистава фотоґрафийох зоз прешлих „Дньовкох”, а потим, на 21 годзин, почнє и централна програма, гварели зоз Здруженя „Pact Ruthenorum”. Як и кажди рок, накадзи ше програма закончи, шлїдзи „афтерпарти” дзе ше предлужи друженє. Конкурс за приявйованє учашнїкох на тогорочней „Дньовки” отворени. Приявиц ше мож по 10. новембер на Дньовков, або Пактов фейсбук бок, e-mail адресу pactruthenorum@gmail.com, або членом Здруженя „Pact Ruthenorum”. – З тей нагоди бим поволал младих котри жадаю участвовац же би ше приявели, а кед нє жадаю участвовац, вец вшелїяк най приду патриц и потримац манифестцию и учашнїкох – визначел предсидатель Здруженя „Pact Ruthenorum” Яким Винаї. Ц. Надь
НАШО МАСТЕРАНТИ Мено и презвиско: Марина Дудаш Датум народзеня и место одрастаня: 19. марец 1991. року, Руски Керестур Здобути ступень, напрям, обласц: мастер педаґоґ Тема мастер роботи и датум мастерованя: „Школяре у контексту диґиталного насилства на интернету”, мастеровала 2. октобра 2017. року Основни студиї (Факултет, Универзитет): Филозофски факултет, Универзитет у Новим Садзе Штредня школа: ОШ и Ґимназия „Петро Кузмяк” Роботне место: административни роботнїк у Националним совиту Руснацох Награди и специялизациї: карате майстор – чарни пас Язики: анґлийски Интересованя и гобиї: волонтиранє, читанє кнїжкох и патренє филмох Контакт: marina91rk@gmail.com Плани за будучносц: усовершованє на приватним и фаховим плану
10. НОВЕМБЕР 2017.
РУСКЕ СЛОВО 17
КУЛТУРА И ПРОСВИТА
УПОКОЄЛ ШЕ НАШ КОЛЕҐА МИХАЙЛО ЗАЗУЛЯК
ЗОХАБЕЛ ТИРВАЦИ ШЛЇД У НАШЕЙ КУЛТУРИ На рускокерестурским теметове внєдзелю, 5. новембра, на його остатню драгу, випровадзени наш вчас упокоєни колеґа Михайло Зазуляк. Випровадзанє Михайла Зазуляка (1961–2017) почало з комеморативну схадзку на 12 годзин у Велькей сали Дома култури, хтору отворел и на даванє почесци з минуту цихосци упокоєному поволал предсидатель Националного совиту Руснацох Славко Рац. Мишани хор Дома култури и Катедралней церкви св о. Миколая, под руководительством Лидиї Пашо, одшпивал молитву „Оче наш”, а з пригоднима словами, у мено колектива НВУ „Руске слово” одпитала ше директорка установи Мартица Тамаш, як и Славко Орос, спред РНТ „Петро Ризнич Дядя”.
Од Михайла Зазуляка, котри як новинар, ґлумец, режисер, рецитатор и активиста у културним живоце Руснацох охабел глїбоки шлїди у своєй роботи, попри його найблїзшей и ширшей фамелиї, одпитали ше його колеґове, велї сотруднїки, приятелє, аматере и заняти у Доме култури, представителє наших институцийох и установох з наших местох и велї валалчанє. Обряд хованя окончели троме керестурски священїки у каплїци на керестурским теметове, Хор шпивал духовни шпиванки, а числени присутни, з тактами Посмертного маршу, хтори грал оркестер Дома култури, Михайла Зазуляка випровадзели на його остатню драгу. Михайло Зазуляк умар 4. новембра, после чежкей хороти, у своїм 57. року живота. Я. Дю.
У ПРОЄКТУ „МЛА ДИ ВЄДНО” И КЕРЕСТУРСКА ШКОЛА
ПРЕДЛУЖЕНЄ МЕДЗИСОБНОГО УПОЗНАВАНЯ У Ґимназиї и економскей школи „Светозар Милетич” у Србобрану, 4. новембра отримане перше стретнуце штирох школох, медзи хторима и керестурска. Тоти школи учашнїки нового проєкта „Млади вєдно” хтори предлуженє лоньского проєкта „Карпатски паралели”. До проєкту уключени штреднї школи – ґимназиї зоз Вершцу, Ковачици, Србобрану и Руского Керестура, од-
18 РУСКЕ СЛОВО
носно школяре припаднїки румунскей, словацкей, сербскей и рускей националней меншини, а з цильом медзисобного упознаваня и порушованя младежского активизма и волонтеризма. На стретнуцу отримани и три роботнї, як и консултациї о нових активносцох у новим проєкту хтори потримали Фонд за отворене дружтво спред котрого була присутна Єлена Перкович и Покраїнски секретарият за образованє, управу и национални заєднїци. Штредню школу „Петро Кузмяк” на стретнуцу представяли єй директорка Хелена Пашо Павлович и координаторка проєкта Любица Няради. Вона пририхтала и часц програми зоз ґимназиялцами хтори буду учашнїки проєкту, а то Марко Буила, Йована Ноґавица, Николина Шарич и Марина Роман, а на тот завод и Ема Живкович з основней школи. У рамикох роботнї на хторей представени национални обичаї, кере стурски школяре представели часточку крачунских обичайох и одшпивали коляди, а рецитовали и крачунски винчованки. М. А. 10. НОВЕМБЕР 2017.
kultura@ruskeslovo.com
НА САЙМЕ КНЇЖКОХ У БЕОГРАДЗЕ
ПРЕДСТАВЕНА НАЙНОВША ЗБИРКА ПОЕЗИЇ ЮЛИЯНА ТАМАША На нєдавно отриманим Медзинародним беоґрадским сайме кнїжкох, на штанду новосадскей Видавательней хижи „Прометей” представена найновша кнїжка Юлияна Тамаша, збирка поезиї по сербски „Испред смртноґ таласа”/„Пред смертельну габу”, о хторей бешедовал рецензент Стеван Тонтич. Найновшу Тамашову збирку поезиї, у рамикох видавательох и писательох з Нового Саду, представел директор Видавательней хижи „Прометей” Зоран Колунджия. У обидвох нагодох Тамаш пречитал даскельо свойо писнї зоз тей найновшей збирки, а рецензент Стеван Тонтич о кнїжки гварел: – Пред нами нови поетски рукопис Юлияна Тамаша, збирка любовней поезиї „Пред смертельну габу”. Же Тамаш и поета любови, знали зме оддавна, алє же тема (лєпше поведзено така файта инспирациї) тельо обняла автора, тото за нас новосц. И то нє перше Тамашово поетске дїло хторе у цалосци пошвецене тому искуству. Поета уж ма обявену кнїжку любовних стихох „Центурион” друковану у истих рамикох на штирох язикох: руским, українским, сербским и нємецким. Поета у своїм „интертекстуалним” любовним дожицу приволує собешеднїкох, поровнуюци ше з нїма, напри-
клад з Ґилґамешом, Овидийом, Ґетеовим младим Вертером, Пастернаком, Нерудом, надшпивює ше у любовних стихох зоз Десанку Максимович и Матийом Бечковичом, а дакеди здогадує на романтичарско-сентиментални тони єдного Ивета Сарайлича, або Мирослава Антича. Поета ше нє ганьби од тей файти патосу хтори дошлєбодзени у язику моцних емоцийох. Прициснути зоз любовним церпеньом, вон себе так през писанє олєгчує власни психични стан. Пре тото би му могли зауважиц гевти котри препоручую хладзенє емоцийох, алє Тамаш блїзши старшим, романтичним и модерним поетом зоз початку 20. вику як, поведзме постмодернистом – визначел рецензент Стеван Тонтич. О. П-С.
ШКОЛЯРЕ МИҐРАНТИ У ОПШТИНИ ШИД УКЛЮЧЕНИ ДО ОБРАЗОВНЕЙ СИСТЕМИ
ДЗЕЧНЄ ХОДЗА ДО ШКОЛИ Директор Фарбаш додава же ше школяре миґранти тиж После нєзадовольства у часци явносци хтору виволало уключованє миґрантох школярох до oбразовней системи уключели од самого початку до шицких активносцох у Сербиї, кед на подручу општини Шид отримани и про- школи. Були на вилєту на Лїповачи, участвовали у обеготестни сходи родичох хтори ше процивели же би их дзеци ваньох „За щешлївше дзецинство”, а нащивели и Музей наївней уметносци. ишли вєдно до класи зоз Седемнацецеро школяре миґшколярами миґрантами, ранти на годзини ходза и до тот проблем превозидзени Основней школи „Сримски и вони ше на концу рушели фронт” у Шидзе односно як до школи вєдно зоз доманам гварела Сладяна Любоєшнїма школярами. вич, директорка спомнутей Зоз Прилапююцого ценшколи, до Подручних оддзелєтру „Принциповац” до ньох у Соту и Бикичу. Слово о Основней школи „Бранко школярох од першей по штварРадичевич” у Шидзе тераз ту класу. До Бикичу ходза дзена наставу ходза 15 школявецеро школяре, а до Соту ре, а на початку школского року их було 18. Слово о Директоре Любоєвичова и Фарбаш гваря же школяре осмеро. миґранти прилапени и маю потримовку – Дзеци ходза дополадня два, школярох од пиятей по осму три годзини и то найвецей на класу хтори розподзелєни по класох и на годзини приходза лєм на трецу и штварту сербски язик и на математику. Добре их прияли домашнї школяре и нашо учительки. Вони маю и свойо особи хтогодзину пре транспорт. – Школяре миґранти ходза на годзини математики, хе- ри их провадза и помагаю им кед треба по анґлийски або миї, физики, биолоґиї и музичного и тиж сербского язика. на їх мацеринским язику – додава директорка Любоєвич. Єдна часц миґрантох школярох зоз Прилапююцого ценВони ше добре присподобели, як и їх домашнї парняки и наставнїки и нєт нїяки проблеми. Циль образованя же би тру у Адашевцох на наставу ходзи до школох до Адашеввони цо вецей научели и же би ше цо вецей социялизова- цох, Вашици и Моровичу. Вл. Дї. ли у новим штредку дзе тераз жию – гвари Далибор Фарбаш, директор ОШ „Бранко Радичевич”. 10. НОВЕМБЕР 2017. РУСКЕ СЛОВО 19
КУЛТУРА И ПРОСВИТА УЧЕНЄ РУСКОГО ЯЗИКА ПО НОВОСАДСКИХ ШКОЛОХ
ЧЕКА ШЕ ОДВИТ ЗОЗ МИНИСТЕРСТВА Пише: Олена ПЛАНЧАК-САКАЧ
Руски язик по основних школох у Новим Садзе ше пестує од початку того школского 2017/2018. року, гоч Министерство просвити, науки и технолоґийного розвою ище вше нє одвитовало на Вимоги за формованє ґрупох за ученє руского язика з елементами националней култури у новосадских основних школох дзе єст досц заинтересованих школярох
Я
к гваря наставнїци руского язика, АнаМария Рац и Оля Яковлєв, и влонї тото одобренє пожнєло по октобер, а того року уж новембер, а согласносци за шицки школи ище вше нєт, та же би школяре нє були очкодовани, пре пожнєнє администрациї, годзини ше отримує. – У новосадских школох зме почали отримовац наставу руского язика, гоч урядово ище вше даєдни школи нє достали допущенє за формованє ґрупох. З оглядом же нови школски 2017/2018. рок тирва уж вецей як два мешаци, нє могли зме дошлєбодзиц же бизме тельо заоставали зоз наставу, так же зме у догварки зоз наставнїцу Олю Яковлєв почали тримац год зини рускоАна-Мария Рац го язика з еле-
20 РУСКЕ СЛОВО
ментами националней култури пояшнює Ана-Мария Рац. ПЕЦЕРО ЗА ҐРУПУ – Кельо зме упознати зоз правилнїком, у тим школским року достаточно мац пейцох школярох у ґрупи, нє як прешлого року кед их мушело буц минимално петнацецеро. То з єдного боку олєгчує ситуацию у смислу рихтаня годзини наставнїком, як и подзелїц школярох до ґрупох у нїзших и у висших класох – гвари Рацова. Тоти школи хтори нє маю достаточне число школярох за ґрупу буду повязани з другима школами и на таки ше способ годно реализовац наставу. – Наздавам ше же пошвидко достанєме одвити з Министерства, односно Школскей управи и будземе знац конєчну ситуацию по новосадских школох. Того школского року сом предлужела отримовац руски язик у новосадских школох ОШ „Доситей Обрадович” и у ОШ „Коста Трифкович”, як и у ОШ „Жарко Зренянин” у 10. НОВЕМБЕР 2017.
kultura@ruskeslovo.com
Ґосподїнцох, накадзи штредком септембра сцигло допущенє з Министерства за ґрупи. Ище вше чекам дошлєбодзенє за ґрупи у ОШ „Светозар Маркович Тоза”, ОШ „Васа Стаїч”, ОШ „Жарко Зренянин”, ОШ „Йован Попович” и у ОШ „Вук Караджич” – пояшнює Рацова. Наставнїца руского язика Оля Яковлєв нам гварела же годзини трима у вецей новосадских школох, а за скоро исте число школох одобренє за ґрупи руского язика ище вше ше чека. – У тим школским року наставу руского язика з елементами националней култури тримам у шлїдуюцих новосадских школох: ОШ „Пете фи Шандор”, ОШ „Йожеф Атила”, ОШ „Дюра Даничич”, ОШ „Перша войводянска бриґада” и у ОШ „Йован Йованович Змай” у Оля Яковлєв Сримскей Каменїци. Понеже ище велї школи нє достали конєчну информацию о способу формованя ґрупох за язики меншинох, тота ситуация ше вироятно може и пременїц – гвари Оля Яковлєв.
КУД „ТАРАС ШЕВЧЕНКО” У ДЮРДЬОВЕ
ОСНОВАНА НОВА ФОЛКЛОРНА ҐРУПА
У просторийох Културно-уметнїцкого дружтва „Тарас Шевченко” у Дюрдьове по лєтнїм розпусту почала нова сезона. Поряднє робя шицки секциї, а прешлей нєдзелї отримана перша проба новоо снованей, наймладшей фолклорней ґрупи. З початком новей сезони обачене же єст потреби основац фолклорну ґрупу у котрей би танцовали дзеци младши од штвартей класи основней школи. Перши фолклорни крочаї будзе их учиц Тамара Салаґ котра од 2012. року уметнїцка руководителька у дюрдьовским Дружтве. Пред пейцома роками основана, теди, наймладша фолклорна ґрупа од штвартей по седму класу основней школи. Тамари у роботи з дзецми помага уметнїцка руководителька Мария Хромиш, котра з ню учи дзеци першим танєґним крочайом.
ШТРЕДНЬОШКОЛЦОХ НАЙВЕЦЕЙ ИНТЕРЕСУЄ ИСТОРИЯ Годзини руского язика на штредьошколским уровню и того школского року 2017/2018. року предлужуєме тримац у Технїчнєй школи „Милева Марич Айнштайн” соботами, од 9 годзин
РУСКИ ЯЗИК НА ПРЕДШКОЛСКИМ УРОВНЮ
На ученє руского язика за дзеци предшколского возросту у Новим Садзе уписани петнацецеро дзеци од котрих порядно на тоти годзини ходза дванацецеро, гвари Александра Колбас, хтора волонтерски трима тоти годзини. – На годзинох учиме шпиванки, рецитациї и читаме приповедки. Часто маме и роботнї котри дзеци любя и на котрих можу указац свою креативносц. Список дзецох нє конєчни и кед дахто ище сце приходзиц на годзини руского язика, мож ше приключиц през цали рок. Руски язик учиме през бависко, каждей стреди од 18–19 годзин у обєкту „Палчочка”, Бранимира Чосича 40 – гвари Александра Колбас. Тото цо дзеци през рок науча на тих годзинох укажу на наступох на новосадских дзецинских програмох „Пахульки” и „Веселинки”.
рано. Пондзелками годзини руского язика у Интернату „Бранково коло” на 20 годзин, вечар. – Число школярох у обидвох установох стаґнира у одношеню на прешли роки. Мам седмерих школярох у Техничкей школи, як и дзешецерих у „Бранковим колу”. Крашнє зме почали сотрудзовац и удало ше нам направиц одвитуюци баланс, поробиц язични лекциї и тото цо школярох интересує. Потераз школярох найвецей интересовало история Руснацох, як и правописни правила и норми у язику, та ше намагам тому найвецей пошвециц часу, а потим литература и ґраматика. Школяре барз добри и заинтересовани, сотрудзую зо мну и наздавам ше же так будзе по конєц школского рока – гвари Ванеса Медєши.■ 10. НОВЕМБЕР 2017.
Уча ше перши танєчни крочаї
– Обачене же єст дзеци котри жадаю танцовац и приключиц ше ґу фолклорашом, алє младши су и нє маю искуства у танцу и на наступох. Прето формована нова, наймладша ґрупа. З такима уж мам искуства, та сом прилапела водзиц и тоту ґрупу. На початку их учим ритем и основни крочаї. Плануєм же би першираз наступели на Крачунским концерту, буду колярдовац, бо то така файта концерта. Тот наступ им будзе значиц, бо першираз наступя на бини и буду мац контакт зоз публику – гварела уметнїцка руководителька Тамара Салаґ. Упис до наймладшей фолклорней ґрупи бул 22. октобра, алє ше заинтересовани школяре од першей по трецу класу основней школи можу ище вше приявиц. Потераз у ґрупи єст осмеро дзеци. Проби ше буду отримовац раз до тижня, каждей нєдзелї на 11 годзин, а познєйше два раз до тижня. С. Саламун
РУСКЕ СЛОВО 21
ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ СТРЕТНУЦЕ ЗОЗ СЕДМОЧЛЕНУ ФАМЕЛИЮ НОТА З ДЮРДЬОВА
ДЗЕЦИ НАШО БОГАТСТВО Пише: Сандра САЛАМУН
У народу од давна иснує народна присловка же кед дзеци нє бесни, анї обисце нє цесне. У седмочленей фамелиї Нота зоз Дюрдьова нїґда нє цесно, бо ше медзисобно о шицким радза, помагаю себе и вєдно поробя. Пред штирома роками ше приселєли з урбаншого штредку до валалу, и анї раз нє побановали, бо Дюрдьов ма вельо бенефициї и вони их шицки хасную
М
илка и Саша Нота ше з квартеля зоз Сримскей Каменїци преселєли до хижи з вельким двором и заграду у Рускей улїци у Дюрдьове. Гоч обидвойо вше любели живот на валалє, на їх одлуку найвецей вплївовал Сашов дїдо Янко, котри вше гуторел же дзецом треба вецей простору на бавенє, та би було добре кед би купели хижу. Дзекуюци Сашовим родичом, окреме оцови Якови, Милка и Саша купели хижу у Дюрдьове. Найбаржей им ше пачело же улїчки широки, преглядни, вшадзи дражки и нєт велькей гужви, та валал и безпечнєйши. – Поряднє зме нащивйовали родзину у Дюрдьове, окреме за вельки швета и вше нам ше пачел абмиєнт и атмосфера у валалє, прето зме ше лєгко одлучели дзе купиме хижу. Тераз дзецом шицко блїзко и нє мушиме хасновац превозни средства же бизме гоч дзе сцигли у валалє, бо є нє вельки, шицко цо нам треба находзи ше у центру, гварела Милка Нота. Найстарша дзивка Ивана хтора ма дванац роки, Николия ма дзешец, Наталия дзевец, Александар осем и Йован штири роки, то найвекше богатство своїм родичом Милики и Сашови Нота. Гоч су вецейчлена, гваря же за добру орґанизацию найважнєйши добри план котри буду шицки почитовац. Дзеци тому и научени. ХАСНУЮ ШИЦКО ЦО ВАЛАЛ ДАВА
Дзеци ше швидко поупознавали з парняками, з котрима ше часто бавя и дружа, медзи иншим и прето же су блїзко єдни при других и до товаришох можу пойсц и пешо. Нє муша хасновац автобус, або крачац по драги
22 РУСКЕ СЛОВО
кадзи ше руша транспорт. Дзеци на валалє маю векшу шлєбоди, маю ше вецей места дзе бавиц. Понеже же жию у хижи з преднїм и заднїм двором, хасную шицки бенефити котри им на розполоаганю. – Крашнє ше бавя на дворе, замкнєм капурку же би наймладши син нє вишол и вец сом на мире, знам же су добре, безпечни и же можем окончовац цо мам. Вони вше найду як ше бавиц, гварела Милка. Кед розпуст маю вецей шлєбодного часу, та вецей помагаю мацери и оцови коло обисца. Старши дзивчата найвецей у пораєню обисца и двора, сами садза квеце, пресцераю шмати и збераю их, поставю стол за єдзенє, поскланяю и помиваю. Надополнюю ше медзисобно. Обидвойо ше тримаю того же барз значне же би дзеци мали роботни звикнуца. Прето уживаю з нїма робиц, и учиц их. Уживаю у нїх, патра як рошню и напредую, а окреме ше цеша кед видза же ше им удало дацо шорово поробиц и покончиц. Идуцого тижня планую вєдно зняц лїсце з лози о чим ше швидко порадзели, єдно да предкладанє, друге уж ту же би помагало. Таки друженя нє мож орґанизовац у квартелю. Милка ше дванац роки максимално пошвецела дзецом, того лєта нашла роботу у Новим Садзе, а супруг Саша ше однєдавно пошвецел роботом у обисцу. Пестує статок и живину, за обисце и предай. Ма овци, швинї, прашатка, кози, кури, курчата и качки и у тим ужива. Обидвойо ше зложели же на валалє мож лєгчєйше обезбедзиц еґзистенцию. Хто сце робиц вше може пойсц на наднїцу, и хлопи, и жени, та и младеж, або робиц на поли, кому як одвитує. Найважнєйша дзека и сцелосц котру Мила и Саша маю и шицко окончую з ентузиязмом, 10. НОВЕМБЕР 2017.
ljudze@ruskeslovo.com
бо им мали ручки вше сцу помогнуц. Гваря же ше дзеци на валалє лєгчєйшє науча ґу обовязком и дисциплини котри знач но уплї вую на од ви чате ль нє й ши, квалитетнєйши и здравши живот и будучносц. ВЄДНО СУ ЦАЛОСЦ Пред дванац роками кед ше побрали нїґда нє роздумовали анї нє бешедовали кельо би сцели мац дзеци. Гоч у фамелиї и з єдного и з другого боку нє исную вецейчлену фамилиї, вони двойо ше нє двоєли анї єдну минутку. У нїх ше цеша и баба и дїдо, окреме Сашов оцец Яков. – Кед ше чуєме на теле фон, оцец вше жада чуц дзеци и вше нам гутори най их привед земе, бо ужива кед служа у нїх, кед им полне обисце з дзецинскима гласами и ошмихами. Кед ше чловек раз „заражи” з дзецинскима ошмихами, лєм глєда ище – гварела Милка. Ридко кеди су сами, бо дзеци ход за до розличних зменох, алє и кед єст хвильки без дзецох, барз им хибя, бо звикли на гужву и їх гласи. Бешедую Милка и Саша же остатнїраз кед були сами на пейц днї, перши два днї ше одпочинули, алє уж треци дзень нє могли без дзецох и барз их пожадали. Родичом дзень тирва коло осемнац год зини, ридко кеди менєй. Ставаю вчас намиряц, або на роботу, а пред тим треба пребуд зиц дзеци котри у першей зме-
Нїґда нє думали же буду мац таку богату фамелию
10. НОВЕМБЕР 2017.
ни, порихтаним єсц и випровад зиц их. У тим им часто, як и поробиц домашнї задаток помагаю стар ши ше стри. У франти Милка виприповеда ла же би єй найгорше од шицкого було кед би ше райбачка по губела, бо през дзень райбе нє єдну, алє и по два, три райбачки. ДЗЕЦИ ПРИЯЛИ ПЕРШУ ПРИЧАСЦ Нотово обачели же у Дюрдьове основни ствари за школу и гиґиєну мож найсц и туньше як у варо шу, або єст век ши ви бор, ве лїх ту нь ших продуктох. Шицким членом фамелиї Дюрдьов красне и мир не ме сто, иде алне за фамелийни живот, а окреме за фамелиї з ма лима и вецей дзецми. Родичи маю лєм два зауваги, а обидва можу вплївовац на дзеци. Значнєй ша заувага же дзецински дохтор, педиятар у ва лаЛскей амбуланти роби лєм у першей змени, та два раз, або три раз до тижня. Та кед ше ситуация додат но компликує, бо треба озбезпечиц превоз до Жаблю до Дома здравя, кед би було даяка нагла ситуация нє було би єдно ставно найсц ришенє, бо нє ма кажде превозне средство и нє зна кажде вожиц. Тиж так зау важели же будинок Задружного дома у центру ва ла ла барз запущени. На будинку порозбивани и поламани шицки скла на облакох и двери, циви полни з глї ну, дзирави су, а фасада ше одва лює, та барз нє безпечно тама ль преход зиц, гоч то драга кад зи дзеци ход за кед иду до дзецинскей заградки и основней школи. Од кеди жию у Дюрдьове маю вецей контакти з ру ску заєднїцу котра активна у вецей сеґментох, та дзеци поча ли учиц руски язик, а тоти цо у школи, уча и о грекокатолїцкей вири. Святу тайну причасци, 1. октобра у дюрдьовскей церкви Рожде ства Пре святей Богородици прияли єденацецеро школяре дюрдьовскей основней школи, а мед зи нїма и ше стри Ни колина и Ната лия Нота. Потераз анї раз нє побановали же пременєли штредок у котрим жию, уживаю у валаскей идили, маю вецей часу пошвециц ше єдни другим, дружиц ше, учиц єдни од других, помагац ше и розвивац, у цилю квалитетнєйшого и здравшого одрастаня дзецох.■
РУСКЕ СЛОВО 23
ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ ВИГЛЄДОВАЦКИ ПРОЄКТ ТАТЯНИ БУҐАРСКИ, ВИСШОГО КУСТОСА ЕТНОЛОҐА МУЗЕЮ ВОЙВОДИНИ
ЗБЕРА И ПРИЗНАЧУЄ ОБИЧАЇ ПРИ РУСНАЦОХ
Пише: Владимир ДЇТКО
До нєматериялного културного скарбу националних заєднїцох Войводини буду призначени и обичаї и традиция Руснацох. Досц важна робота на терену з людзми дзе призначує и фотоґрафує одредзени обичаї
Н
ащива родичом у Шидзе, була нагода дознац дацо вецей о роботи Татяни (народзеней Цупер) Буґарски, висшого кустоса етнолоґа Музею Войводини у Новим Садзе. Татяна кед пришла опатриц оца Славка и мацер Лїлю вихасновала пребуванє у Сриме же би покончела дацо цо вязане за єй роботу на терену. Наша собешеднїца нам гварела же слово о проєкту „Виглєдованє, документованє и презентация нєматериялного културного скарбу етнїчних заєднїцох Войводини”, а спомнути проєкт финансує Министесртво култури Републики Сербиї.
РОБОТА НА ТЕРЕНУ Татяна зоз сотруднїками зоз Музею Войводини нащивела и познати вашар у Шидзе хтори ше отримує каждого 15. у мешацу и ту тиж виглєдовала. А нєдавно була, гвари, и у Руским Керестуре и интервюовала бачика Мирона Дудаша и його супругу Меланию, хтори подаровали одредзени предмети до музею, медзи хторима и салветка на кошарку цо ше ноши до церкви пошвецац пасху, зоз 1958. року.
24 РУСКЕ СЛОВО
Точнєйше, наша собешеднїца фокусирована на обичаї и традицию Руснацох през пе стованє обичайох за Крачун, Вельку ноц, потим реме сла, алє и други сеґменти традициї. – Обичаї за вельки швета як цо то Крачун, або Велька ноц, менєй вецей єднаки, алє заш єст и окремно сци у Сриме, або у Бачкей. А то ше найлєпше дозна у конкретних и нєпоштредних розгваркох на терену, точнєйше през нащиву обисцом и нєпоштредну бешеду и конкретне демонстрованє як ше рихта одредзени єдла и яки обичаї през швето ше пе стовало у обисцу. То шицко призначуєм, фотоґрафуєм и класификуєм. Проєкт ше нє закончує у тим року, алє „чече“ бо ма одредзени фази през хтори преходзи. Будзем виглєдовац и други сеґменти нєматериялного нашлїдства як цо то жива традиция хтора ше преноши з колєна на колєно и облапя три ґенерациї собешеднїкох у одредзеней фамелиї. Ту буду облапена и усна (усмена) традиция як цо леґенди, приповедки, обичаї, швета, швета, тради10. НОВЕМБЕР 2017.
ljudze@ruskeslovo.com
цийни знаня и схопносци – пояшнює о яким проєкту слово Татяна Буґарски. ПОТРИМОВКА ИНСТИТУЦИЙОХ Припознава же би таку роботу нє могла покончиц сама як поєдинєц, алє ту потребна и помоц и потримовка и самих институцийох националней заєднїци як цо то Национални совит Руснацох, Завод за културу войводянских Руснацох, културно-уметнїцки дружтва и подобне. Шицко цо позбера през виглєдованє, Татяна обєдинї, а циль виглєдованя же би то було призначене у Националним реґистру Сербиї и так було доступне ширшей заєднїци. Же би ше то витворело, потребне випочитовац одвитуюцу процедуру. Перше треба порихтац обгрунтовани предлог за упис зоз согласносцами институцийох хтори участвовали у виглєдованю. Документацию ше придава координаторови за Войводину, а вец Центру за нєматериялне културне нашлїдство Сербиї, чия комисия шицки препатра и оценює и кед дума же потребне, годно документацию врациц на дополнєнє и пояшньованє, а кед нєт пригварки, вец ше то реґиструє як нєматериялни културни културни скарб.
ПОТРИМОВКА ФАМЕЛИЇ Татяна припознава же єй у роботи велька потримовка супруг Сташа и синове Бодин (10,5) и Марко ( 3,5) роки. А синове любя вєдно з ню присц до Шиду до дїда и баби. Татяна ше и далєй усовершує у своєй роботи и фаху и до конца рока требала би достац и званє доктора наукох.
Нащивела познати вашар у Шидзе
– Циль же би ше отримало або пребудзело свидомосц о отримованю и пестованю културного нашлїдства. Прето досц значни розгварки на терену кед ше достанє податки о особним, фамелийним и вирским идентитету особи и єй фамелиї. Знаме же яки християнски обичаї за, наприклад, Вельку ноц, алє заш єст розлики у означованю швета у Сриме, лєбо у Бачкей, кед слово о дзепоєдних обичайох. Наприклад у Бикичу сом призначела обичаї з нагоди швета Русадля и валяня „майового древка” або же лєм у Бикичу за Вилїю за вечеру рихтаю мачанку з печаркох „пипенкох” зоз чим ше вони цеша – наводзи Татяна Буґарски. ПЛЄЦЕНИ ПРЕДМЕТИ ЗОЗ СЛАМИ И ДИКИНЮ Тиж нам гвари же пред даскельома роками у Бикичу нащивела Осифа Чизмара хтори вирабял (плєтол) предмети зоз слами и роґозу. Гвари же на перши попатрунок у схопних рукох тота робота випатра лєгка, медзитим, то нє так. Додава и же тоту роботу нє превжал робиц дахто други, алє з оглядом на тото же шицко добре призначене, годно зробиц реконструкцию як ше то роби. Татяна ище як школярка основней школи, а потим и Ґимназиї „Сава Шуманович” у Шидзе була членїца фолклорней секциї КПД „Дюра Киш” и тоти часи єй остали у красним паметаню пре друженє и числени наступи у Шидзе и на рижних програмох и манифестацийох з вонка Шиду. Любов ґу традициї и розличним културом була значна кед ше опредзельовала уписац и закончиц Етнолоґию и антрополоґию на Филозофским факултету у Беоґрадзе.■
Татяна зоз свою Цуперову фамелию и синами
10. НОВЕМБЕР 2017.
РУСКЕ СЛОВО 25
ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ ЯК (НЄ) СКАПАЛ РОКЕНРОЛ (ХХ)
ПЕРША ДЗИВКА ЗА ОРҐУЛЯМИ Пише: Мария АФИЧ
У славней керестурскей рок ґрупи „Ореоли” хтора грала од 1972. року, а хтору позберал Владимир Горняк Зезе, першираз грала и єдна дзивка и першираз уведзени орґулї. Тота дзивка була 19-рочна Верунка Тиркайлова Жана, нєшка Пашова хторей пошвециме тото предлуженє нашого фельтону о рокенролу у Руским Керестуре
В ГРАЛА НА СВОЄЙ СВАДЗБИ – Кед сом ше одала, нормално же на мою свадзбу пришли и мойо приятелє з „Ореолох”. На свадзби грали гудаци Кирданци, алє у єдней хвильки, анї нє знам же хто предложел же би заграли и ми „Ореоли”. Так и було, видно и на фотоґрафиї як я граєм як млода у шлаєру. Було то красне, миле и паметлїве дожице – заключує Верунка Пашова
26 РУСКЕ СЛОВО
ерунково музични початки були ище у дзецинстве кед ше єй, як нам виприповеда ла, барз пачело грац на гармоники. – Ми були велька фамелия, було нас седмеро дзеци та оцови нє було лєгко виполнїц ми жаданє и купиц гармонику. Но, бул барз добри приятель з наставнїком Якимом Сивчом, та му вон нашол половну гармонику у валалє. И так сом ше уписала до тедишнєй музичней школи ту у валалє – памета наша собешеднїца Верунка. НЄ МОГЛА ДО ШТРЕДНЄЙ МУЗИЧНЕЙ ШКОЛИ
Спочатку, як гвари, зна же ю наставнїк Сивч ходзел учиц дому, а познєйше ходзела на годзини хтори ше отримовало у Доме култури. Ишло єй добре и успишнє закончела шицки шейсц класи и шнїла о дальшим школованю. – Барз, барз сом сцела пойсц до штреднєй музичней школи до Нового Саду, алє мойо баби нагварели оца же анї случайно,
„бо Веруна будзе певачица”, но знам же було дакус и пре финансиї, и же далєко. И вецка я гварела же нє пойдзем нї до якей школи, и до септембра сом ше анї нїґдзе нє уписала. Алє пришол мой шовґор, моєй ше стри чловек Миомир Сератлич зоз Кули, и гварел ми: „гайде упишем це я до економскей школи”. Алє там нє було ме ста, та до тарґовецкей. Так и було, и я закончела три класи, и так ме и прешла воля за музику, бо сом видзела же уж нє будзе нїч — резиґнована була Верунка. Ище док була школярка штредньошколка у Кули, живот єй, заш лєм на драгу по ставел и музику лєм у иншакей форми як вона шнїла и жадала. Дума же єй дакедишнї наставнїк, а оцов приятель – Сивч, суґеровал Витомирови Бодянцови же би ю уключел до орке стру Дома култури цо ше и случело. – Витомир ме поволал до орке стру дзе вон бул перша гармоника, а я друга. Вельо ше грало за шицки секциї Доау култури, и вельо ше ходзело на рижни наступи по цалей тедишнєй Юго славиї. То ше ми 10. НОВЕМБЕР 2017.
ljudze@ruskeslovo.com
барз пачело и заш лєм ме музичне виполньовало – приповеда Пашова. ПОВОЛАЛИ Ю ДО ОРЕОЛОХ” ” Кед закончела штредню школу почала уж и робиц як тарґовкиня, а Владимир Горняк Зезе поволал ю грац на орґульох до со ставу „Ореоли” хтори теди оформйовал. – Волал ме най з нїма граєм на орґульох, алє я ше спочатку унїмала, як я то будзем кед я граєм на гармоники, а орґулї заш лєм цошка инше. Зезе познати як упарти чловек хтори витвори тото цо задумал и озбильни и у орґанизациї и у цалим приступу ґу музики. Прешвечовал ме же я то годна, же ми вони шицки штирме помогню, я мам лєм тримац акорди. И нагварел ме. Шицки хлапци ме барз крашнє прилапели як пайташку, и Бинди, и Дьока, и Ковач и за тот час док зме вежбали и грали барз зме були добри приятелє, тримали ше вєдно и дружели. – толкує наша собешеднїца. А випатра же так и було, же хлапци були добри, бо их полюбела и прилапела и єй баба Тиркайлова у чиїм обисцу на Новим шоре почали вежбац. – Чудне же баба заш лєм прилапела мойо музичне анґажованє. Обавала сом ше як то будзе, заш лєм зме мали и гласни инструменти, алє ше вона цешела же млади до нєй ходза. Цешела ше у нас, хлапцох полюбела як свою родзину и так их и тримала, а нє раз було же и потанцовала з Бинцийом, або Дьоком на наших пробох. А вежбали зме барз, барз вельо – памета Верунка. Дознаваме же вона нє мала зач купиц орґулї, та тиж мушела пожичиц як и други члени „Ореолох” кед набавяли квалитетни, гоч нє ориґинални „Маршалово” инструменти и опрему. За половни, алє добри орґулї дацо пожичел єй шовґор Сератлич, а доложели и з того цо пожичел парох о. Макаї. Пожичени пенєж сами врацали зоз наступох
ВЕРУНКУ ЗАМЕНЄЛА ИРИНКА По одаванки до „Ореолох” такой пришла Иринка Еделинскова, нєшка Олеярова, тиж музични педаґоґ, хтора теди була у штреднєй музичней школи у Новим Садзе. О тим своїм анґажованю Иринка гвари: – Паметам же Зезе пришол до нас и барз ме модлєл най з нїма граєм. Пристала сом, гоч сом ше обаваля як то будзе пре мойо школски обовязки. Так и було же сом нєодлуга мушела престац грац з нїма. Школу сом мала и соботами, та нє було досц часу анї вежбац, а сцели зме буц квалитетни. З „Ореолами” паметам даскельо красни наступи.
10. НОВЕМБЕР 2017.
Верунка и нєшка чува теку з нотами шпиванкох котри грала у ”Ореолох”
та так и Верунка. А после длугшого пририхтованя и вежбаня, „Ореоли” почали наступац у праве вибудованим новим Младежским доме, гоч и нє бул цалком докончени. Там потим стаємно грали на „иґранкох”, алє и у першомайским керестурским ресторану, наступали и у готелу у Кули и вшадзи були барз добре прияти и популарни. ЛЮБОВ ҐУ МУЗИКИ НАШЛЇДЗЕЛА И ДЗИВКА На питанє як ше єй родичи заш лєм нє процивели же грала як дзивка з леґинями Жана нам приповеда. – Нє знам анї сама як ше то обрацело, алє нє бунєли ше. Мац нас чула лєм дакеди на пробох, а оцец провадзел дружтвени живот, та нас нє раз слухал на наступох. Кед уж робел у Нємецкей, та паметам кед раз пришол, а ми у ресторану заграли Сивчову „Керестурски тополї” видзела сом як му аж слизи рушели. И вельо раз зме го знали одоброволїц зоз шпиванками хтори любел, бо зме окрем рокенрола грали и нашо руски шпиванки и балади. Балади и сама Верунка заш лєм найволєла, бо теди место орґульох брала до рук гармонику хтора була єй велька перша музична любов. После скоро рока вежбаня и наступаня зоз „Ореолами” наша собешеднїца заключела свою музичну кариєру. – Док зме грали упознала сом леґиня за хторого сом ше и одала праве 2. новембра 1972. року. Наступела сом потим ище раз-два раз, алє видзела сом же то уж нє идзе вєдно з новим малженским животом. О рок зме пошли до Нємецкей, мали и двойо дзеци, алє гармонику сом нє зохабела и там. Часто сом грала на домашнїх преславох, а так помали почала зо мну грац и моя дзивка Лидия. Першу гармонку-баввиско достала на три роки, вец закончела нїзшу музичну школу тиж гармонику, кед зме ше о дзешец роки врацели до Керестура. Мило ми було кед зме вєдно грали на фамелийних сходох дзе нас було и до пейдзешацецеро. Кед почала грац у Доме култури за „Ружу” достала грац исти аранжман цо и я грала, та писало и мойо мено – поцешена Верунка. Поцешена є и у тим же Лидию потримала закончиц музичну академию, педаґоґийни напрям у України и нєшка Лидия наш познати и припознати музични педаґоґ и дириґентка. А Верунка, и нєшка дзечнє провадзи наш музични и културни живот.■ (Предлужи ше)
РУСКЕ СЛОВО 27
ДУХОВНИ ЖИВОТ У КОЦУРЕ
ИНТЕРАКТИВНЕ СТРЕТНУЦЕ МЛА ДИХ У коцурским Каритасу, всоботу, 4. новембра, отримане Стретнуце младих на котрим обрабяна тема зоз Слова живота котре видава Ватикан и Рух фоколарох „Найвекши медзи вами най вам будзе слуга”, котре орґанизовали млади з Коцура и Руского Керестура. Слово живота ше преклада на 92 язики и прейґ медийох доходзи до 14 милионох людзох на швеце. Тема Слова живота каждого мешаца иншака, а новембарска тема то праве „Найвекши медзи вами най вам будзе слуга”. На Стретнуцу, котре водзел Михаль Мими Орос, було коло трицец младих зоз Коцура, Руского Керестура и Ковину. Михаль Орос младим бешедовал о своїм живоце, о своїх искуствох и цо за ньго значи поняце – слово живота. Стретнуце було интерактивне, та присутни Михальови поставяли питаня о гомосексуалносци, о служеню другим и подобне.
После Стретнуца було друженє на котрим ше млади порадзели же шлїдуюци сход будзе у децембру у Руским Керестуре.
ПЕРШИРАЗ СЛУЖБА ЗА СТАРИХ И ХОРИХ У Грекокатолїцкей церкви Успения Пресвятей Богородици у Коцуре, всоботу, 4. новембра, першираз отримана Служба Божа за стари и хори особи. Святу Службу Божу служели парох Грекокатолїцкей Церкви у Коцуре о. Владислав Рац и о. Яков Кулич, а парохиянє пришли на Службу и приведли своїх ближнїх котри нє можу сами приходзиц до церкви. По законченю Служби парох Владислав Рац помировал шицких парохиянох котри на тот завод пришли до церкви.
КИРБАЙ У РИМОКАТОЛЇЦКЕЙ ЦЕРКВИ У римокатолїцкей церкви Шицких святих у Коцуре прешлого тижня преславени Кирбай. З тей нагоди римокатолїцка церква була нащивена, а опрез храма могло купиц лакотки. Службу Божу служели о. Кароль Сабади и парох коцурскей грекокатолїцкей церкви о. Владислав Рац. Служба служена на мадярским и горватским язику. Отец Кароль Сабади у казанї, мед зи иншим, визначел же ше на швето Шицких святих през молитву здогадуєме на наших покойних и поручел парохияном же би були блїзко при Исусови. У каплїчки на Мадярским теметове служена Служба Божа за шицких покойних и паноцец пошвецел гроби. Зл. Колєсар
28 РУСКЕ СЛОВО
У НОВИМ САДЗЕ
ПРИЯТЕЛЬСТВО И ИНТЕРНЕТ
Стретнуце младих, у новосадскей парохиї св. апостолох Петра и Павла, будзе отримане на пияток, 10. новембра, у виронаучней сали на 20 годзин. Тема стретнуца „Приятельство прейґ интернета и сучасне комуникованє младих”, а преподавач и водитель будзе о. Владимир Еделински Миколка. Я. Дю. 10. НОВЕМБЕР 2017.
duhovni@ruskeslovo.com
СХОД ЦЕРКОВНОГО ОДБОРУ У ҐОСПОДЇНЦОХ
РИХТАЮ ШЕ ЗА ШВЕТО МИХАЛА
У парохиялним доме у Ґосподїнцох при церкви Святого Архангела Михаїла, внєдзелю, 5. новембра, отримана порядна схадзка Церковного одбору, на хторей ше одборнїком и присутним представел нови парох о. Данил Задрепко и розпатрена програма з нагоди Кирбаю, 21. новембра.
Владимир Иванов
Схадзку водзел Владимир Иванов, предсидатель Церковного одбору. Вон присутних поинформовал о финансийним стану парохиї, же ше шицки обовязки и рахунки поряднє виплацую, и же парохия поряднє вимирює свойо обавязки, а и же є нїкому нє длужна. Средства котри на рахунку заплановане же би ше по конєц рока хасновало лєм за вимирйованє длуствох за порядни рахунки. – З оглядом на тото же уж зажимнєло, плануєме наяр обилїц церкву и поставиц нови столки у церкви. Доста-
нєме их дзекуюци донатором з иножемства. Барз зме им подзековни – гварел Владимир Иванов. На схадзки бешедоване и о кандидатох за Припознанє ґосподїнскей Церкви за закладнє, анґажованє и помоц парохиї. Вигласане же би их достали два особи з Ґосподїнцох и три з Дюрдьова. Представена програма з нагоди Кирбаю, котри будзе у Ґосподїнцох на Михала, 21. новембра. Заплановане же би ше на пондзелок, 20. новембра, дзень пред Кирбайом, по Служби котра будзе на 17 годзин, отворело виставу малюнкох у парохийним доме. После того будзе орґанизовани коктел за присутних. Ютредзень, 21. новембра, на Кирбай шветочна Служба будзе на 11 годзин. Домашнї поволую шицких же би возвелїчали тото вельке швето зоз своїм присуством и пришли на обидва Служби, дзень пред тим и на сам Кирбай. С. Саламун
У НОВИМ САДЗЕ
У ВОДИЦИ
НЕОЄРЕЙСКИ БЛАГОСЛОВ О. ЗАДРЕПКА
ОСТАТНЯ СОБОТОВА СЛУЖБА
У Церкви св. апостолох Петра и Павла у Новим Садзе внєдзелю парох ґосподїнски о. Данил Задрепко подзелєл свой неоєрейски благослов. – Бог прейґ Мойсея дал дзешец заповиди, а людскей заєднїци було добре кед почитовала тоти заповиди. Исус Христос дополнєл тоти заповиди и основал Церкву, заєднїцу любови, а нам будзе добре кед будземе любиц и почитовац ближнього – гварел о. Задрепко. Неоєрея привитал парох новосадски о. Юлиян Рац и пожадал же бизме прейґ його рукох достали благослов и вельо ласки. М. Г. К.
10. НОВЕМБЕР 2017.
У Марийовим святилїщу Водици, остатнїраз була соботова Служба Божа, на 17 годзин. Пред тим, од 16 годзин, там бул священїк на розполаганю за духовну розгварку, лєбо св. Споведз. Соботово Служби Божо и присуство священїка пре спомнути можлївосци у Водици запровад зени першираз тей яри, починаюци од швета Дзуря у априлу, а на инициятиву нашого владики Георгия з нагоди Водицового ювилея – 200-рочнїци од перших указаньох. Як дознаваме од керестурского пароха о. Михайла Малацка, годно буц же ше з таку праксу предлужи и нарок. Служби Божо у Водици ше попри тим, служи и на кажде заповедане швето по григориянским календаре, у периодзе од яри по позну єшень, т. є. од Дзуря по Михала. Остатня Служба у тим року на швето Михала, 8. новембра. М. А.
РУСКЕ СЛОВО 29
informator@ruskeslovo.com
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ
МИХАЙЛО ЗАЗУЛЯК Крачал ши през живот шмело и швидко, як кед биш знал же нє сцигнєш зробиц шицко цо ши сцел. А сцел и знал ши вельо того. Ишла сом з тобу пробуюци сцигнуц твой крочай, вше сиґурна же дзвери през хтори мам прейсц уж буду за мнє отворени. През остатнї дзвери ши прешол сам и замкнул их. Стоїм опрез нїх и нє знам кадзи далєй. Твоя Натка
Татови
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ
МИХАЙЛО ЗАЗУЛЯК
По лїсцу спретим одходзим до ноци, лєм пси забрехали и дзвони задзвонєли. Дуркла капурка, нїхто нє вишол на випровадзанє. А хтошка пошол, чи паметаме? Дуркла капурка, нїхто нє вишол, чи то з дня на дзень, часточку себе випровадзаме? Тату, одпочинь ше у вичносци! Ваня, Мая, Кичко и Денис ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Шовґрови
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ
МИХАЙЛО ЗАЗУЛЯК (1961–2017) Дзекуєме шицким хтори го пришли випровадзиц на його остатню драгу. Окреме дзекуєме його колеґом з НВУ „Руске слово”, роботнїком и МИХАЙЛО ЗАЗУЛЯК аматером Дома култури Руски Керестур, членом Руского народного Вше будзеш у наших думкох и нїтеатра „Петро Ризнич Дядя” и На- ґда це нє забудземе. Таня, Мирон и Виктор Хриново ционалному совиту Руснацох Спочивай у мире Божим! Фамелия
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Нашому милому Мижови
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Шовґрови
МИХАЙЛО МИЖО ЗАЗУЛЯК (1961–2017) Мили наш, любени Мижу, вибрал ши нас зохабиц у найкрасшей рочней часци кед узрети древа живота, як и ти цо бул, муша зохабиц тот живот. Дражку по хторей ши шмело крачал през живот, зохабел ши на пол драги. Чом? Вельо ши ище себе заплановал, нє рахуюци же твойо плани останю нєвитворени пре твой нагли одход, вельо ши зохабел, як и нас у смутку и жалю хтори ше претворел до болю вичного. Твоя тета, шовґор, Златко и Радица Арвайово
30 РУСКЕ СЛОВО
МИХАЙЛО ЗАЗУЛЯК (1961–2017) з Руского Керестура Памятку на ньго вично буду чуМИХАЙЛО ЗАЗУЛЯК вац: андя и кума Гелена Гуздерова зоз дзецми Гену и Юлином и їх Занавше це будземе паметац. Сенка, Стефан и Матей Варґово фамелиями Спочивай у мире Божим! Най це ангели чуваю!
10. НОВЕМБEР 2017.
informator@ruskeslovo.com ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 4. новембра, после краткей и чежкей хороти, занавше ме зохабел мой мили син
МИЖО ЗАЗУЛЯК (1961–2017) з Руского Керестура Зохабел ши ме у вельким болю и смутку, алє навики будзеш у моїм шерцу. Твоя мац Мария Спочивай у мире Божим! Милому Мижови
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ
МИХАЙЛО ЗАЗУЛЯК (1961–2017) з Руского Керестура Нєт слова. Смуток, цихосц и слизи за тобу остали. Твоя тета Натала и шовґор Любо Миколково Спочивай у мире Божим!
Зульови
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ
МИХАЙЛО ЗАЗУЛЯК (1961–2017) з Руского Керестура Од РНТ „Петро Ризнич Дядя”
Зульови
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ
МИХАЙЛО ЗАЗУЛЯК (1961–2017) з Руского Керестура Од Руских Редакцийох РТВ
10. НОВЕМБEР 2017.
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Свойому братови и бачикови
МИХАЙЛО ЗАЗУЛЯК Мишкер, нїґда це нє забудземе! Шестра Оля, Радислав, Александар и Наташа Спочивай у мире Божим! ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Нашому милому Мижови
МИХАЙЛО ЗАЗУЛЯК (1961–2017) з Руского Керестура Длугоки драги нас роздзелєли, алє твоя безгранїчна, нєбесна и боляца драга нас барз нєсподзивала. З надїю до воскреснуца твойо братняци: Сашо и Славко Еделинсково Спочивай у мире Божим! ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 4. новембра зохабел нас длугорочни член Одбору за културу
МИХАЙЛО ЗАЗУЛЯК – ЗУЛЬО (1961–2017) Колектив и члени Националного совиту рускей националней меншини и члени Одбору за културу ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Нашому длугорочному сотруднїкови
МИХАЙЛО ЗАЗУЛЯК – ЗУЛЬО (1961–2017) Колектив и аматере Дому култури Руски Керестур и орґанизацийни одбори фестивалох „Драмски мемориял Петра Ризнича Дядї”, „Червена ружа“ и „Костельникова єшень”
РУСКЕ СЛОВО 31
informator@ruskeslovo.com ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ После чежкей хороти, дня 4. новембра, занавше и у велькей жалосци зохабел нас наш мили и почитовани колеґа, одвичательни редактор у НВУ „Руске слово”
МИХАЙЛО ЗАЗУЛЯК (1961–2017) з Руского Керестура Дзекуєме Ци за високу професийносц и колеґиялносц. Бул ши єден з найвреднєйших, найсовиснєйших и найодвичательнєйших членох нашого колектива. Будземе чувац памятку на заєднїцку роботу, творче сотруднїцтво и на Твойо доприношенє розвою сучасного информованя на руским язику. Колектив НВУ „Руске слово” Вична Ци памят, почитованє и слава! НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 4. октобра 2017. року наполнєли ше 6 жалосни роки як престало дуркац шерцо нашей милей мацери, баби и прабаби
Дня 28. октобра 2017. року наполнєли ше 7 роки як нас занавше зохабел наш мили оцец, дїдо и прадїдо
НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 4. новембра наполнєли ше три смутни роки одкеди нас занавше зохабела наша мила
ЄЛЕНА ИВАК народзена Михальовски Красни памятки на ню чуваю супруг Ян, дзивки Лидия и Ивана зоз родзину
МАРИЯ народзена Будински (1932–2011)
ВЛАДИМИР (1929–2010)
ТИРКАЙЛОВО з Руского Керестура Мили родичи, после Вашого одходу остала лєм пражнїна и боль. Нєт слова з котрима можеме описац кельо сце нам значели. Доброта, сцерпезлївосц и любов котру сце нам щиро и нєсебично даровали, водзели нас през живот, а Вашо слова занавше останю уткани у наших шерцох. Вично Вас буду паметац: син Янко з фамелию, дзивка Мария з фамелию, нєвеста Весна з фамелию и син Михал з фамелию Спочивайце у мире Божим!
32 РУСКЕ СЛОВО
СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 2. септембра 2017. року наполнє- Дня 7. новембра наполнєли ше 12 ли ше 26 роки як нас занавше зохабел роки як нас занавше зохабела наша наш мили оцец, дїдо и прадїдо мила мац, баба, прабаба
ЙОАКИМ СЕМАН (1926–1991)
СЛАВКА СЕМАН
народзена Шовш ПЕТРАШКОВО (1931–2005) з Руского Керестура З любову и почитованьом памятку на нїх чуваю дзивка Марча зоз супругом Владимиром, син Мижо зоз супругу Терезку, унуки Мариянка и Мижо зоз фамелиями и Софийка Спочивайце у мире Божим!
10. НОВЕМБEР 2017.
informator@ruskeslovo.com ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 31. октобра 2017. року престало дуркац шерцо нашого сина, супруга, оца и дїда
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ
ВЛАДИМИР СЕМАН (1955–2017) з Руского Керестура Дзекуєме ци за шицку любов и доброту хтори ши нам нєсебично даровал. Твой брат Яким зоз супругу Анґелу, їх дзивка Снежанка зоз супругом Дюром, їх дзеци Желько и Сандра, як и сват Дзвонко Гайдуков Спочивай у мире Божим! ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 31. октобра 2017. занавше нас зохабел наш мили и нєпрежалєни брат
ВЛАДИМИР СЕМАН (1955–2017) з Руского Керестура Памятку на його любов, щиросц, пожертвовносц и доброту навики буду чувац у своїх боляцих шерцох: мац Натала, супруга Мелания, син Владко, дзивка Таня, нєвеста Лидия, жец Мирко, и унуки: Виктор, Алекс, Тони и Роберт Спочивай у мире Божим! ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 31. октобра 2017. року нєсподзивано нас зохабел наш мили братняк и бачи
ВЛАДИМИР СЕМАН (1955–2017) з Руского Керестура Занавше будземе паметац його доброту. Мария Медєши, Дарко, Деян, Весна и Катарина Спочивай у мире Божим! ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 31. октобра 2017. року нєсподзивано нас зохабел наш мили братняк и бачи
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Нашому милому сватови
ВЛАДИМИР СЕМАН (1955–2017) з Руского Керестура ВЛАДИМИР СЕМАН Занавше будземе паметац його до(1955–2017) броту и нєсебичну помоц нашей фаКрасни памятки на це буду чувац мелиї. сватово Надьордьово Геленка Надьова зоз дзецми Спочивай у мире Божим! Спочивай у мире Божим!
10. НОВЕМБEР 2017.
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Нашому бачикови
ВЛАДИМИР СЕМАН (1955–2017) з Руского Керестура Навики останєш у наших шерцох, думкох и молитвох. Ожалосцени брат Янко зоз супругу Меланию Спочивай у мире Божим!
ВЛАДИМИР СЕМАН (1955–2017) з Руского Керестура З почитованьом памятку на вас буду чувац: Мая Провчийова зоз фамелию, Таня Штранґарова зоз фамелию и Томислав Семан зоз супругу Клаудию Спочивай у мире Божим!
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Нашому милому жецови
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Нашому милому шовґрови
ВЛАДИМИР СЕМАН (1955–2017) з Руского Керестура Навики останєш у наших шерцох. З любову и почитованьом паметац це буду родичи Дюра и Амалия Оросово Спочивай у мире Божим!
ВЛАДИМИР СЕМАН (1955–2017) Навики останєш у наших шерцох. З любову и почитованьом паметац це буду Дюра Оросов зоз супругу Весну и дзивчатми Сашку и Тамару зоз фамелию Спочивай у мире Божим!
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Нашому милому шовґрови
СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 13. новембра наполня ше 4 жалосни роки як вецей нє зоз нами наш мили супруг, оцец и дїдо
ВЛАДИМИР СЕМАН (1955–2017) ЮЛИЯН НАДЬ Навики останєш у наших шерцох. (1942–2013) З любову и почитованьом памез Руского Керестура тац це буду Фемка Надьова зоз синами Кольом и Славком зоз Субо- З любову и почитованьом памятки на ньго чуваю його наймилши. тици Спочивай у мире Божим! Спочивай у мире Божим!
РУСКЕ СЛОВО 33
informator@ruskeslovo.com СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 10. новембра наполнюю Дня 7. новембра наполнєли ше ше 40 днї 19 роки
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 6. новембра 2017. року зохабела нас наша мила мац, баба и прабаба
НАТАЛИЯ КОСТЕЛНИК народзена ПАШО (1929–2017) з Руского Керестура
ТАНЯ (1968–2017)
ЙОЗЕФИНA (1949–1998)
з Руского Керестура Найкрасши памятки у своїм боляцим шерцу з любову чуваю оцец и супруг Яким з унуками и праунуками Спочивайце у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 10. новембра наполня ше Дня, 7. новембра наполнєли ше 40 днї як нє з нами наша мила 19 роки як нє з нами наша мила
Сциха и нєсподзивано зохабела ши нас, мила мамо, бабо и прабабо у чежкей жалосци. Памятки на тебе вше будземе чувац у своїх шерцох. Твойо дзивчата Натка и Любка, жец Владо, унука Лариса и жец Владимир, и праунуки Павле и Марина Дзекуєме шицким, а поготов доброму сушедству, же сце ю були випровадзиц. Ожалосцена фамелия Спочивай у мире Божим!
СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 1. новембра 2017. року наполня ше три жалосни роки як нас зохабел и пошол до вичносци наш мили супруг, оцец, дїдо, швекор и брат
ВЛАДИМИР ХРОМИШ (1944–2014) з Вербасу ТАНЯ ЧИЗМАР народзена Ковач
ЙОЗЕФИНА КОВАЧ народзена Лацко
Занавше вас будземе чувац у наших памяткох и наших шерцох. Баба и мац Сивчова и Оленка Дудашова зоз фамелию Спочивайце у мире Божим!
Пошол ши од нас, алє у наших шерцох и думкох занавше оставаш. З любову и почитованьом памятку на ньго вично чуваю його наймилши. Супруга Ксения, син Владимир, дзивка Мария, нєвеста Даяна, жец Драґиша, унуки Неманя, Иґор, Милена и Милан, шестра Мария Дундєрски зоз фамелию
НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 10. новембра 2017. року наполня ше 4 роки як нас занавше зохабел супруг, оцец и дїдо
НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 12. новембра наполня ше 4 роки як вецей нє з нами наш мили супруг, оцец и дїдо
ВЛАДИМИР СЕМАН учитель (1933–2013) з Руского Керестура Памятку на тебе з любову и почитованьом чуваю твойо найблїзши: супруга Маря, син Владо, син Александар зоз супругу Весну, и унуки Емина, Ребека и Хана Спочивай у мире Божим!
БОҐОЛЮБ БОШНЯК майор-социолоґ (1934-2013) з Руского Керестура Цешиме ше же зме го мали. З любову и почитованьом: супруга Амалия и дзеци Таня и Александар зоз фамелиями Спочивай у мире Божим!
СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ На своїх милих родичох
ИЛЯ и ЯНКО ГРУБЕНЬОВО з Дюрдьова
НАТАЛА и ФЕДОР МОЛНАРОВО з Нового Саду З любову и почитованьом памятку на вас чуваю дзивка Марча и син Юлин, син Янко и Петро и нєвеста Серафа зоз своїма фамелиями Спочивайце у мире Божим!
34 РУСКЕ СЛОВО
10. НОВЕМБEР 2017.
СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня, 10. новембра наполня ше 3 жалосни роки як ме занавше зохабел мой супруг
ЯНКО РАЦ – КРЕНЇЦКОГО (1939–2014) з Руского Керестура З любову и почитованьом памятку на ньго вично будзе чувац супруга Ружа Спочивай у мире Божим!
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Занавше нам будзе хибиц наш любени класни
10-РОЧНЇЦА ЕТНО КЛУБА „ОДНЯТЕ ОД ЗАБУЦА”
ЙОВИЦА ЛОНДРОВИЧ (1957–2017) з Коцура Дзекуюци йому, ми нєшка лєпши людзе. Подзековни, предлужиме го споминац през красни памятки Ґенерация ‘89.
СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ
ЛЮБО ВЕНЧЕЛЬОВСКИ (1950–2016) з Руского Керестура Прешол без тебе єден жалосни рок, кед цихосц пребарз чежко поднєсц, а осаменосц жалосна стварносц. Час нє лїчи, рани исти оставаю, нєзабува ше особу котра значела у живоце спокой и любов. Жалосни днї иду далєй, днї без наздаваня, алє здогадованє жиє и остава записане у души, ту дзе це чувам и нє забувам. Спочивай у мире Божим! Твоя супруга Фемка СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ
ВЛАДО СИВЧ (1934–2010)
ВЕРУНА СИВЧ народзена БУДИНСКИ (1935–2008) МИТРОВО
з Руского Керестура
З любову и почитованьом паметаю вас и споминаю вашо дзеци Марча, Геленка и Славко зоз фамелиями Спочивайце у мире Божим! Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основи члена 10. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює
ОБВИСЦЕНЄ
о поднєшеней вимоги за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта Ношитель проєкта Явно комуналне подприємство „Новосадска Цеплярня”, Нови Сад, Владимир Николича число 1, поднєсол вимогу за одредзованє обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта „Реконструкция и добудов обєкта цеплярнї, з часци поверхносци: прижемє и поверх (П+1), а з часци високе прижемє (ВП), интерней драги и пешацкей комуникациї”, комплекс цеплярнї „ВОСТОК” у Улїци Марка Милянова 2, на катастерских парцелох число 9313/2 и 9313/1, К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110 а, Нови Сад, роботни днї од 10 до 15 годзин. Шицки заинтересовани, у чаше 10 днї од дня обявйованя того обвисценя, можу дац свойо думанє у писаней форми на адресу Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду.
10. НОВЕМБEР 2017.
* дзе цо будзе * дзе цо будзе *
На соботу, 11. новембра 2017. року, у Коцуре будзе преслава 10 роки иснованя и роботи Етно клуба „Одняте од забуца”. На 17, 30 годзин будзе отверанє нових реновираних просторийох и отверанє Подобовей колониї Коцур 2017. року, а на 18,30 годзин у Доме култури будзе пригодна програма, а потим коктел. ***
БАЛ МЛА ДИХ У ДЮРДЬОВЕ
Млади з КУД „Тарас Шевченко” у Дюрдьове и того року орґанизую Бал младих (од 15 по 35 роки), хтори будзе 18. новембра у просторийох КУД. Уходнїца 1 200 динари, орґанизаторе обезпечую богату вечеру и томболу, а на Балє будзе грац „Пицикато бенд”. Уходнїци мож резервовац и купиц по 11. новембер при Борис Цапови (064/570-83-80) и Тамари Салаґ (064/41298-85), лєбо прейґ їх Фейсбук-профилох – Борис Цап и Tamara Salag.
Городска управа за защиту животного штредку на основи члена 29. пасус 1. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї” число 135/04 и 36/09), обявює
ОБВИСЦЕНЄ
о принєшеним ришеню же нє потребне преценьованє вплїву у на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС2473_01 НС_Нови_Сад_Успенска_церква” Подприємство „KODAR INŽENJERING” D.O.O зоз Беоґраду по овласценю ношителя проєкта „VIP MOBILE” D.O.O., Нови Беоґрад, Милутина Миланковича 1ж, поднєсол тому орґану вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта – базней станїци мобилней телефониї „НС2473_01 НС_Нови_Сад_Успенска_церква”, у Улїци Успенска 12, на катастерскей парцели число 10125/1, К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад. После запровадзеного поступку, Городска управа за защиту животного штредку дня 6. новембра 2017. року принєсла ришенє число VI-501-656/17 же нє потребне преценьованє вплїву на животни штредок. Увид до предметного ришеня мож окончиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку, Руменацка 110 а, Нови Сад, роботни днї у чаше од 10 до 15 годзин на сайту Городскей управи за защиту животного штредку www. environovisad.org. rs. Заинтересована явносц може виявиц жалбу процив того ришеня у чаше 15 днї од дня його обявйованя у средствох явного информованя, по тим орґан
MALI OGLA[KI ПРЕДАВА ше авто марки Застава (Юґо) Корал ИНЛ 2006. рок, ма Пежо мотор и у возним є стану, мож го такой хасновац. Нови Сад. Телефон: 021/6613-697. *** DIHTOVANW oblakoh i dzveroh zoz neopren-}umu. Telefon: 060/5088-433. PRAVIME po meri roletni i garmonikovo dzveri. Tel: 060/5088-433 i (025) 5827-710. *** ПОНУКАМЕ квалитетни пелет, брикет, углє „бановичи”, древо у палетох од 1 и 2 кубики. Превоз и витоварянє обезпечени. Руски Керестур, 064/268-38-62. *** ВЛАГА? Изолуєме влажни хижи. 063/440-470; 063/102-41-14.
РУСКЕ СЛОВО 35
СПОРТ ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА ЗОМБОР
ДРУГИ РАЗ НЄРИШЕНЕ ФК „Русин” – ФК „Стари ґрад” (Бачка Паланка) 1:1 (1:1)
Руски Керестур: стадион Яраш, патрачох коло 200. Змаганє судзел Ґ. Янкович (Оджак). Ґол за Русин дал Чизмар у 27. минути. Жовти картони у екипи Русина достали: Бранкович, Чизмар и Фекете. РУСИН: Тома, А. Кочиш, Голик, Грнчяр, Малацко, Орос (Будински), С. Кочиш, Катона, Дюканович (Фекете), Бранкович, Чизмар. Змаганє прешлей нєдзелї на Ярашу од самого початку було напарте и оштре. Обидва екипи мали вецей нєвихасновани нагоди за ґол. Очиглздно же домашнї респектовали високи пласман екипи з Бачкей Паланки хтора на штвартим месце на таблїчки, а госци мали у оглядзе же домашнїм императив же би на своїм терену победзели. Перши ґол дал Чизмар на половки першого полчасу. Потим шлїдзели намаганя госцох же би вировнали ре-
зултата цо им ше поспишело пред самим концом першого полчасу. У другим полчасу на терену була иста слика. Домашнї ше намагали победзиц, а госци зачувац резултат. Бависко було оштре, а вельо напартейши були домашнї хтори пре оштри старти достали три жовти картони. У тим року Русин други раз дочекал екипу зоз Бачкей Паланки на своїм терену. Як и першираз змаганє закончене без побиднїка и зоз истим резултатом. После того змаганя Русин на дзешатим месце на таблїчки зоз 16 бодами. Од тринац змаганьох на штирох победзела, штири бавела нєришено и пейц страцела. У 14. колу Русин бави процив екипи ФК „Станишич” зоз Станишичу хтори прешвечлїви лидер на таблїчки Подручней фодбалскей лиґи Зомбор. А. П.
РУКОМЕТНИ КЛУБ „РУСИН”
ПОСЛЕ ДОБРОГО ЗМАГАНЯ И ШВЕТОЧНОСЦ РК „Русин” – РК „Кляїчево” (Кляїчево) 26:21 (11:9)
Рукометаше Русина прешлей нєдзелї на своїм терену бавели процив Р.К. „Кляїчево”, зоз Кляїчева. Русин победзел 26:21 (11:9) Бавело ше 7 коло Трецей Рукометней Лиґи Бачка Пред полнима трибинами и фину атмосферу Керестурци добре бавели и водзели у першим получасу. Медзитим, госци у другим почали бавиц оштрейшу и моцнєйшу одбрану, и у єдней хвильки ше им поспишело и вировнац резултат. Од тей хвильки, та по конєц змаганя ше бавело интересантне змаганє котре Керестурци заш лєм ришели на свой
ДОДЗЕЛЄНИ ПРИПОЗНАНЯ ДАКЕДИШНЇМ БАВЯЧОМ
На полчасу змаганя, вихаснована нагода и додзелєни подзекованя, бавячом, пайташом и роботнїком Клуба. На тот способ ше рукометни клуб задзековал свойому найлєпшому бавячови Славкови Гербутови, як и своїм дакедишнїим бавячом Владимирови Грубеньови, Зоранови Пузовичови и Миркови Папуґови. Окремне подзекованє достали Мирон Чизмар и Янко Хома котри од того лєта свойо места предсидательох и заступнйикох Клуба препущели Звонкови Планчакови и Владиславови Салакови. Шицки Русиново лауреати подобивали прикладни плакети и пригодни дарунки, а после змаганя мали вечеру. Публика котра на змаганю була у велйким чишлє шицко фино випровадзела и потримала зоз овациями.
36 РУСКЕ СЛОВО
хасен. Найвекшу заслугу за побиду мали Гербут, хтори дал 6 ґоли и Момичови хтори дал 10 ґоли. Тиж так важне надпомнуц же и ґолман Милинкович добре чувал свой ґол. У екипи РК „Русин” ище бавели: Мудри 4, Стойков, Тома, Бойанович 3, Югик, Виславски, Бабич, Салак 2, Микита, Варґа 1, Гарди, Надь. Екипу водзел тренер Планчак. Идуце змаганє Керестурци бавя у Бездану, процив РК „Ґрафичар”. З. Планчак 10. НОВЕМБEР 2017.
sport@ruskeslovo.com
ПОДРУЧНА ЛИҐА СУБОТИЦА
ПРЕШВЕЧЛЇВА ПОБИДА ИСКРИ ФК „Искра” – ФК „Раднички” (Баймок) 7:0 (2:0)
Коцур: Стадион ФК „Искра”. Ґоли за Искру: Дамян „начал” госцох. После першого ґола Искрово бавяче почаҐубаш 2, Зоран Сердар 2, Срдян Юшкович, Предраґ ли бавиц розтерхованше и до одпочивку дали ище єден ґол котри дал Дамян Ґубаш. Перович и Тони Иван. У другим полчаше, окрем квалитету, до вираженя приИСКРА: Мирицки, Дрляча, Барович, Юшкович, Дамир Ґубаш, Ваяґич, Сталевич (Иван), Малацко (Ду- шла и физична пририхтаносц Искрових фодбалерох котри цалком превжали бависко и госци лєм кеди нєкеди доходзекич), Николич (Перович), Дамян Ґубаш и Сердар. Искра у тей, єшеньскей часци сезони у Подрученй лиґи ли до Искрового ґолу. Нєодлуга було 3:0, а ґол зоз пенала Суботица на домашнїм терену бави окреме добре и зазна- дал Срдян Юшкович. Коцурски фодбалере до конца змагачує прешвечлїви побиди. Прешлей нєдзелї моц Искри на ня нє спомалшовали ритем, а госци мали вше менєй моци домашнїм терену почувствовала екипа ФК „Раднички” зоз одупрец ше та пошвидко Зоран Сердар звекшал на 4:0, а Баймоку котри ше дому врацели зоз 7 ґолами у своєй мре- потим свой други, а Искров пияти ґол дал и Дамян Ґубаш. До стрилцох ше уписали и двоме бавяче котри змаганє пожи, а могло буц и вецей. чали як резерви. Перше Тони Иван дал Од початку змаганя видно було же рошести ґол, а пред концом змаганя и злика у квалитету велька и же Искра заФУРИОЗНИ Предраґ Перович положел точку на тото значи ище єдну побиду. Шоровали ше КОГУЦИКИ змаганє. красни акциї и добри шанси, алє лабда на После 12 одбавених колох Искра перша початку змаганя нє сцела до ґолу. ДаскеКогуцики Искри внєдзелю од- на таблїчки зоз 33 бодами. Искра после льо раз фодбалере Искри потрафяли стативу, а даскельо раз и ґолман Радинчкого бавели змаганє процив ОФК того кола другопласованому Обиличу зоз „Вербас” и победзели тиж зоз Нового Кнежевцу сцека 5 боди, понеже ратовал свою екипу. Час преход зел, 7:0. Обилич у тим колу дома процив Нєґоша Искра правела шанси алє мрежа мироваҐоли за Искрових когуцикох ла, та ше уж почала чувствовац нервоза у дали Матия Паунович 2, Ален зоз Ловченцу одбавел нєришено 1:1. У шлїдуюцим колу Искру чека општинбависку. На перши ґол ше чекало пол Мученски 2, Дарко Салонтаї 2 ски дерби у Бачким Добрим Полю процив годзини кед Зоран Сердар директно зоз и Марио Нашич 1 ґол. Сутєски. З. Колєсар корнеру дал перши ґол и на тот способ
ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА НОВИ САД
НА НЄДЗЕЛЮ ВИГОСЦА ДРУГОПЛАСОВАНУ ТАТРУ
ФК „Фрушкогорски партизан” (Буковац) – ФК „Бачка 1923” 1:0 (0:0) Буковац: стадион ФК „Фрушкогоркого партизана”, патрачох коло сто. Главни судия Вукашин Кляїч з Бачкого Ярку, помоцни Велько Вукумирович з Нового Саду и Неманя Малешевич з Нового Саду. БАЧКА: Калайджич, Ерделян, Данґубич, Курушич, Павлов, Пантич, Цвиїч, Деянович, Матич, Д. Тривунович и Лю. Трувунович. Вименки: под час змаганя була лєм єдна вименка у 50. минути место Д. Тривуновича вошол Яковлєвич. Прешлонєдзельове змаганє у Буковцу було значне за домашню екипу, бо освоєни боди екипи Фрушкогорского партизану обезпечели оставанє у лиґи. Од першей по остатню минуту змаганє було полне акцийох, темпа, интересантне и напарте, алє и без нєдошлєбодзених потупеньох. Присутна публика мала нагоду уживац у добрим бависку, насампредз домашнєй екипи, хтора цали час нападала на ґол Бачкей, а тиж так и добрей одбрани Бачкей. 10. НОВЕМБЕР 2017.
Бачка нє вихасновала бице зоз пеналу, бо ґолман домашнєй екипи одбранєл. Ґол за пободу домашнї дали у 72. минути, а по конєц змаганя бавячом Бачкей ше нє по спишело, голєм, вировнац резултат. Змаганє закончене без инцидентох и виключованя з бависка, опомнути бул лєм домашнї бавяч котри достал и жовти картон. После того змаганя „Бачка 1923” остала на истей позициї на таблїчки Подручней лиґи Нови Сад и з истим числом бодох – на 11. месце зоз 16 бодами. Потераз на 14 змаганьох посцигла 25 ґоли, прияла 28 ґоли, мала 4 побиди, 4 нєришени и 6 страцени змаганя. У шлїдуюцим колє, на нєдзелю, 12. новембра на 13.30 годзин, дюрдьовска Бачка будзе домашня другопласованей ФК „Татра” з Кисачу котра ма 29 боди, у єшеньскей часци першенства дала 25 ґоли, а прияла 6 ґоли, ма осем побиди и лєм єдно страцене змаганє од штернац у тей сезони. С. Саламун
ОФЛ ШИД
ПОБИДА БАЧИНЧАНЬОХ Внєдзелю ше бавело три змаганя 11. кола Општинскей фодбалскей лиґи Шид хтори нє бавело внєдзелю, 30. октобра пре нєпогоду. Фодбалере ОФК „Бачинци” на концу сезони зазначели ище єдну побиду на госцованю у Бинґули процив ОФК „Бинґула” зоз 4:1. И фодбалере Ердевику 2017 победзели на госцованю у Куковцох процив Обилича 1993 зоз резултатом 2:1. У трецим змаганю Омладинєц победзел Ґраничар зоз 4:0. И без спомнутих трох змаганьох, було познате же Напредак освоєл єшеньску часц першенства зоз 29 бодами. Обилич 1993 на другим и Ердевик 2017 на трецим месце маю по 25 боди. ОФК „Бачинци” на штвартим месце зоз 22 бодами, а Єдинство пияте зоз 19 бодами. Вл. Дї.
РУСКЕ СЛОВО 37
СПОРТ ЧОЛНЇКИ СТОЛНОТЕНИСЕРСКИХ СОЮЗОХ СЕРБИЇ И ВОЙВОДИНИ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ
ЗАИНТЕРЕСОВАНИ ЗА ПРИРИХТОВАНЯ У СПОРТСКЕЙ ГАЛИ Чолнїки столнотенисерских союзох – о. д. предсидателя Столнотениского Союзу Сербиї (СТСС) Александар Каракашевич и предсидатель Столнотениского Союзу Войводини (СТСВ) Милан Станич всоботу, 4. новембра, нащивели Столнотенисерски клуб (СТК) „Русин” у Руским Керестуре
Г
о сцох у своїх про сторийох у Спортскей гали привитали предсидатель Спортского дружтва „Русин” и предсидатель його столнотениского клубу Драґан Ковачевич и предсидатель Совиту керестурскей Месней заєднїци Владимир Олеяр, як и керестурски и столнотенисере з Апатину. Каракашевич, дакедишнї репрезентативец и олимпиєц, виведол початне бице на змаганю у Войводянскей лиґи медзи Русином и екипу Апатину, а домашньому Клубу, односно тренерови Ковачевичови подаровал дрес зоз своїм презвиском, як памятку на тоту нащиву. Младим керестурским столнотенисером була велька чесц же почали бавиц зоз таким славним столнотенисером як Каракашевич. Як дознаваме од Каракашевича, котри ше кандидовал за предидателя Столнотениского союзу Сербиї на виберанкох хтори буду 20. Новембра, керестурских столнотенисерох нащивели у рамикох обиходзеня клубох же би видзели у яких условийох робя, и же би обидва Союзи плановали активносци як унапредзиц столни тенис у Сербиї хтори, по його словох, пред самим гашеньом. – Видзим же ше у Керестуре одлично роби и же єст дзеци як и у Бачкей Паланки дзе зме були, а нєшка нащивиме и Стапар и ище даскельо клуби. Гоч вшадзи єст дзеци, ситуация у нашим столним тенису у орґанизацийним и системским смислу катастрофална. Думам же траґичне же я хтори мам 42 роки ище вше найлєпши бавяч у держави. Страцели зме ґенерациї дзецох хтори преставаю тренирац кед прейду до штредньошколского возросту. Прето их треба заинтриґовац же би остали и витрирвали, бо резултати у тим спорту нє мож витвориц за кратки час. Столни тенис тиж страцел и медийну увагу, вообше го там нєт, та потребне и ту вельо робиц за афирмованє того спорта, а окреме при младих – визначел Каракашевич и ище гварел. – Кед же будзем вибрани за предсидателя мой циль орґанизовац цо вецей медзинародни змаганя. Тераз зме у догваркох зоз Союзом Словениї же бизме достали орґанизацию екипного
38 РУСКЕ СЛОВО
першенства Европи чи 2019. чи 2021. року. Так бизме достали шансу наступиц у першей ґрупи по автоматизме, бо квалификациї чежко можеме прейсц. Думам же би то була права промоция столного тенису у Сербиї. А главни циль нам орґанизация першенства Европи за юниорох у Новим Садзе 2021. року кед пада и 40-рочнїца СПЕНСУ. Як за „Руске” виявел и предсидател СТС Войводиини Станич вон потримує намаганя будуцого предсидателя. — Вельо того сом приведол до шора у орґанизацийним и системским смислу у войводянским союзу, алє то нє досц кед катастрофални стан и на державним уровню. Прето потримуєм, Каракашевича за предсидателя, будзе принєшени и нови статут и наздавам ше же вон принєше нови и тирваци ришеня. Вец бизме шицки вєдно унапрямели свою енерґию на заєднїцки циль, а то афирмованє и розвой столного тенису и зазначованє цо лєпших резултатох на медзинародней сцени. По словох домашнїх, Олеяра и Ковачерича, предняки столнотенисерох тиж пришли обисц и нашу галу и видзиц условия яки Керестур понука спортистом, та єст озбильни вигляди же би ше ту нарок у авґусту отримало пририхтованя кадетскей и юниорскей репрезентациї Сербиї за европске першенство. Вони обидвоме потвердзели, же би то було барз вельке и за Керестур, и його промоцию у швеце спорта, бо би могло прицагнуц и других спортистох.■ М. Афич 10. НОВЕМБEР 2017.
sport@ruskeslovo.com
ОЛИМПИЯДА „ВЄДНО У СПОРТУ” ЗА ДЗЕЦИ З ОКРЕМНИМА ПОТРЕБАМИ
ШИЦКИ УЧАШНЇКИ ПОБИДНЇКИ
У Спортскей сали у Жаблю пред двома тижнями, а з нагоди Дня ошлєбодзеня Жаблю, 23. октобра, отримана штварта Специялна олимпияда и бависка без гранїцох за дзеци з окремнима потребами з вецей местох Войводини Учашнїки ше на Олимпияди змагали у штирох ґрупних дисциплинох, котри були прилагодзени ґу їх можлївосцом, а обдумали их спортски фаховци. Мерало ше час за котри их мож закончиц, а поени ше доставало и за одредзене число успишно закончених задаткох. Гоч патрачом випатрало же дисциплини мож лєгко звладац, змагательом вони нє були єдноставни, бо вимагаю одредзени координацийни рухи, концентрацию, швидкосц и схопносц. Перша дисциплина була ґуґланє, друга уруцованє лабди до нїзкого кошу, треца дисциплина була препознатлїва за тоту орґанизацию з меном „садзенє и винїманє кромпльох” у котрей єдна ґрупа на одредзене место поставяла, а друга зберала и одкладала кромплї. Остатнє змаганє було цильованє мети на патосу. Змагали ше штернац Здруженя з Войводини, а медзи нїма и дзеци з домашнього Здруженя „Алтруист”, у хторим єст дзеци зоз шицких местох општини.
ВОЛОНТЕРЕ ВШЕ ПОТРЕБНИ Здруженя „Алтруист” зоз Жаблю урядово реґистроване при Министерству за социялну политику як орґанизаторе волонтираня. Здруженє поволую шицких заинтересованих за волонтиранє же би ше приявели. Вецей информациї на телефон 064/22-372-68.
Схадзка волонтерох пред Олимпияду
Участвовали штернац Здруженя з Войводини
– Главни циль манифестациї, у першим шоре, друженє прето зме шицким учашнїком обезпечели медалї. Самим тим же ше жадаю змагац и учествовац вони победнїки. Учашнїки олимпияди були барз возбудзени пред змаганьом, а найволєли би кед би ше их частейше орґанизовало – гварел Тодор Лукич зоз Здруженя „Алтруист”. Уводне слово пред отвераньом змаганє отримал Андєлко Томич, предсидатель Здруженя, котри гварел же барз значне же тоту Олимпияду пририхтали осемдзешат волонтере. Урядово ю отворел Урош Богоєвич, предсидатель Спортского союзу Општини Жабель, а потим присутних привитал и Зоран Шолая котри визначел же барз значне же би ше дзецом з окремнима потребами одмалючка оможлївело одвитуюци спортски змисти же би на здрави способ одрастали и упознавали околїско. Змаганє орґанизоване дзекуюци активносцом Спортского союзу општини Жабель и локалней самоуправи у сотруднїцтве зоз Здруженьом родичох дзецох и младежи зоз завадзанями у розвою „Алтруист” зоз Жаблю. Тиж так дзекуюци и подприємством з општини котри финансийно потримали тоту манифестацию, як и осемдзешат волонтере, од чого вецей як половка волонтерох зоз Стреднєй школи „22. Октобер” зоз Жаблю. По законченю програми учашнїком у ресторану бул обезпечени полудзенок. С. Саламун
ШК „ОМЛАДИНЄЦ”
УСПИХ НА МЕМОРИЯЛНИМ ТУРНИРЕ У ЧЕРВИНКИ У шаховских лиґох Сербиї тераз пауза, алє шахисти тоту паузу хасную за бавенє на рижних турнирох и на тот способ отримовали форму. Шахисти коцурского Омладинца прешлого викенду у Червинки бавели на моцним Мемориялним турнире „Милорад Вуйович” и освоєли перше место. На турнире у Червинки участвовали 10. НОВЕМБЕР 2017.
8 екипи и то: домашнї Червинка 1 и 2, Гайдук зоз Кули, Панония, Сивац, Липар, Русин зоз Руского Керестура и Омладинєц зоз Коцура. На турнире за Омладинєц бавели Владимир Лазор, Споменко Павичевич, Ґавра Коларич и Никола Тадич. Пред початок турнира за фаворитох словели Гайдук зоз Кули и домашня Червинка 1. Медзитим, ко-
цурски шахисти ище раз потвердзели же су тей сезони у барз добрей форми и на нєсподзиванє освоєли перше место, победзели шицки седем змаганя, а од 28 партийох страцели лєм 2 партиї. На Мемориялу „Милорад Вуйович” у Червинки друге место освоєла домашня екипа Червинка 1, а треци бул Гайдук зоз Кули. З. Колєсар
РУСКЕ СЛОВО 39
ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО
ГЛАСНЇК ПО РУСКИ
БИЛБОРД ПРОМОЦИЯ ПРОЄКТА УЧИМ+ЗНАМ=ВРЕДЗИМ” ” проєкта Учим+Знам=Вредзим”, хтори реализує ” Здруженє за промоцию дружтвеней одвичательносци, Унарамикох вецей локацийох у Новим Садзе, на билборди полїпени
РОК LXXIII ЧИСЛО 45 (3758) НОВИ САД, 10. НОВЕМБЕР 2017.
■ РУСКИ ЯЗИК
У НОВОСАДСКИХ ШКОЛОХ
панои на хторих представени блїзко 150 школяре основних и стреднїх школох на териториї Города, а прешлого школского року посцигли найзначнєйши державни и медзинародни успихи на змаганьох з обласци науки и уметносци. З рока на рок, успишних школярох, хторих ше промовує у билборд кампанї єст вше вецей, та и општини, хтори ше
ЦЕНА 30 ДИНАРИ
ОГЛЯД НУ ЦЕ НА ПРЕ ШЛОСЦ оволуєме читачох новинох „Руске слово” же би помогли препознац особи на старих фотоґрафийох. Пре точне идентификованє особох на сликох, хтори маю окремну музейну вредносц, потребна помоц од ширшей явносци. Шицки фотоґрафиї настали у дакедишнєй фотоґрафскей роботнї Бруґошових у Руским Керестуре. Кажду фотоґрафию ше подпише зоз одредзену шифру, та кед же препознаце даєдну, лєбо вецей особи на фотоґрафиї, модлїме Вас же бисце явели до Заводу на число телефона 021/548-421, лєбо на мейл: zavod.rusini@gmail.com.
П
Фото: Вероника Вуячич
уключели до кампанї. Того року ше приявело вецей школи, та єст и вецей дзеци, хтори участвовали у тим проєкту. Орґанизатором таке интересованє потвердзенє же проєкт Учим+Знам=Вредзим” зажил и же тому дружтву треба ” промоция знаня и образованя праве так же ше визначи тих цо посцигли значни резултати. Медзи школярами, чия фотоґрафия того року положена на билборд ґимназиялка Леа Грубеня, и школярки Ксения Мудри и Елена Деметер з основней школи. В. В.
■ НАЦИОНАЛНИ СОВИТ И ФОНДАЦИЯ „RUTHENORUM” Фотоґрафия: K001P0007