Ruske slovo 45

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ

НОВОСАДСКИ РКЦ У ”ШИРОКИМ ПЛАНУ”

РОК LXXII ЧИСЛО 45 (3706) НОВИ САД, 11. НОВЕМБЕР 2016.

■ ОЗАКОНЄНЄ ОБЄКТОХ У ОПШТИНИ ЖАБЕЛЬ

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

Фото: Сандра Саламун

■ КНЇЖКА – ОД ТАБЛЇЧКИ ПО ТАБЛЕТ

Фото: Вероника Вуячич

ОГЛЯДНУЦЕ НА ПРЕШЛОСЦ оволуєме читачох новинох П „Руске слово” же би помогли препознац особи на старих фотоґрафийох. Пре точне идентификованє особох на сликох, хтори маю окремну музейну вредносц, потребна помоц од ширшей явносци. Шицки фотоґрафиї настали у дакедишнєй фотоґрафскей роботнї Бруґошових у Руским Керестуре. Кажду фотоґрафию ше подпише зоз одредзену шифру, та кед же препознаце даєдну, лєбо вецей особи на фотоґрафиї, модлїме Вас же бисце явели до Заводу на число телефона 021/548-421, лєбо на мейл: zavod.rusini@gmail.com.

■ 20-РОЧНЇЦА ХОРА „РОЗАНОВ”

З ДЮРДЬОВА

Фотоґрафия: K001_0013P

Фотоґрафия: K002_0035N

СОЮЗ И 25. РОЧНЇЦА НЄЗАВИСНОСЦИ УКРАЇНИ Пише: Боґдан ВИСЛАВСКИ, предсидатель Союзу Руснацох Українцох Сербиї Кажди народ, котри мал свою державу, нє одустава од ве преглашели нєзависносц. Тото зробела и Україна 24. своєй державносци. За обнову державносци вше ше явяю авґуста 1991. року. идеї при нових историйних околносцох. Така ситуация и з У чаше преглашованя нєзависносци України, на териториї Україну, чий перши предходнїк була Києвска Рус. Перши бувшей СФРЮ приходзи до розпаду держави и етнїчних зрадокументи указую же иста исновала од 882. року, а перши женьох. Тото ше збува и на територийох котри населюю Руєй владар бул княз Олег. Жителє Києвскей Руси ше наво- сини и Українци у Републики Горватскей и Босни и Герцеґоловали Русинами. Важне надпомнуц же києвски княз Во- вини. Пре розпад державней системи, орґани домашнєй дерлодимир приял християнство у месту Херсонес на Криму жави нє могли, або нє сцели адекватно помогнуц при про997. року, а жителє князовства кресцени у Києву 998. року. блематичних ситуацийох. Прето ше Союз обрацел орґаном Києвски княз Ярослав Мудри принєс перши законски акт України, а з оглядом же пришло до насилного висельованя Руску правду, котри бул перши закон у тей держави, а ко- Русинох и Українцох з Петровцох и Миклошевцох. По першираз, Україна прейґ амбасади Русийскей Федерациї, котра три по змисту подобни як Душанов законїк у Сербиї. Под прициском Монґолох, князовство препада, а ознова теди заступала интереси України у Беоґрадзе, пре тоти подїї ше єдна часц во сточних Славянох збера коло Мо сковско- дава ноту СФРЮ. Окрем того, тоти подїї виволали вельке интересованє при тедиго князовства. Україна подшнєй опозициї (Вук пада под власц Польскей, алє по сле повстаня, котре Под час познатих подїйох у БиГ, прейґ Союзу приходза Драшкович, Драґан Веочолєл атаман Боґдан Хме- депутати українского парламенту до Зворнику, дзе ше селинов, др Драґослав Петрович, др Драґолюб льницки, стредня и во сточстретаю з найвисшима представителями власци и Мичунович, Ненад Чана єй часц уходза под власц глєдаю защиту українского населєня нак итд.), та и вона преМо сковского князовства, т. бера мири даваня моє. Русиї. Заходна Україна и ралней помоци. З боку Союзу найактивнєйши при тих подїдалєй остава под власцу Польскей и Австро-Угорскей. Идеї само стойно сци и далєй оставаю и рефлектую ше за йох були академик Юлиян Тамаш, др Янко Сабадош, Симеон час и по сле Першей шветовей войни, под час розпадова- Сакач, Елемир Рац и други, а на початку и Владимир Хроня Аустро-Угорскей и Русийскей империї. Так ше у цен- миш, док ше нє преселєл до ЗАД. Пре таки активносци, тоти тралней и во сточней України преглашує Українска Народ- особи нє достали нїяки припознаня, лєм мали особни прона Република, а у заходней України Заходна Українска На- блеми. Прето им голєм тераз можеме подзековац за їх труд и родна Република. Медзитим, до нєзависно сци нє пришло закладаня. пре воєни интервенциї Червеней армиї, царскей армиї Ру- Под час познатих подїйох у Босней и Герцеґовини, прейґ сиї и Польскей армиї. На початку Другей шветовей войни, Союзу приходза депутати українского парламенту до Зворжаданє за нєзависно сцу ше указує прейґ преглашеня Кар- нику, дзе ше стретаю з найвисшима представителями влапатскей України у Хусту 15. марца 1939. року, алє котра сци и глєдаю защиту українского населєня, а о чим инфоркратко тирвала и швидко ликвидована з боку Хортийово- мую предсидателя України Леонида Кравчука. З нашого го войска. Треба надпомнуц же духовни вожд Карпатскей боку, у тих розгваркох участвовали Мирослав Корпаш и України бул владика др Дионизий Няради, родзени у Ру- Боґдан Виславски. Тоти интервенциї з боку України могли дакус помогнуц. ским Кере стуре. У Другей шветовей войни, Україна ше находзи у штредку Но, нє могли нїч одмогнуц. Алє, заш лєм прето нашо житезраженьох медзи Гитлеровим и Сталїновим войском. Зоз льство могло достац моралну потримовку и обецанє же у заходней України ше поцагую совєтски войска, а нємецке случаю найексцеснєйших подїйох, можу буц дочасово змевойско преходзи далєй на восток. По валалох ше снує те- сцени на териториї України. Но, на щесце, до такого дачориториялна одбрана, од котрей настава Українска повстан- го нє пришло. ска армия, чийо идеолоґи обчекую же у вигодним момен- У найчежших часох 90-тих рокох, Україна нам давала поту преглаша нєзависносц. Медзитим, таки момент нє на- моц зоз приманьом на студиї векшого числа студентох, костал, та закончую або на Сибиру, або ше пребиваю до же- три ше ту врацаю зоз знаньом українского язика (пред тим мало хто знал литературни українски язик). Нєшка тоти мох заходней Европи. Под час нащиви України, чежки упечатки на мнє зохабели особи активни як фаховци у велїх наших установох и амавистави и преподаваня о Голодомору, у котрм страдало ве- терских колективох. цей милиони жительох и то 30-их рокох прешлого столї- У терашнїм мирнодопским часу, Союз з Україну орґанизує тия. Тиж так и нащива Бикивянскому лєсу, при Києву, дзе иншаки контакти, котри унапрямени на сотруднїцтво медзи медзи двома шветовима войнами ликвидовани вецей дзе- локалнима самоуправами, аматерскима колективами, ознашатки тисячи українскей интелиґенциї. Подобно сом ше чованю рижних ювилейох, та аж и коло привредного сотрудчувствовал и у Львове у Музею на Лонцкого (скорей ту бул нїцтва. З оглядом на тото же ше Сербия и Україна находза у гарешт), дзе Совєти при поцагованю з того места 1941. ро- подобних ґеополитичних ситуацийох, и надалєй ше будземе ку ликвидовали добру часц львовскей интелиґенциї, коло намагац на цо ширшим сотруднїцтву, а таке воно можлїве тисяч особи. Медзи нїма и сина Гавриїла Костельника, лєм медзи самостойнима и суверенима державами.■ Богдана Костельника. После того, ясне ми було же чом ше Становиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово” розпаднул СССР, чом републики котри були у його соста-

2 РУСКЕ СЛОВО

11. НОВЕМБЕР 2016.

УВОДНЇК

ЗМИСТ Пише: Борис ВАРҐА, одвичательни редактор

■ Тижньовнїк 4–5. Схадзка Националного совиту Руснацох 6–7. Самореґулация у меншинских медийох

■ Нашо места 8–9. Озаконєнє обєктох у Општини Жабель 10–11. Схадзки Скупштинох општинох, у Кули и Шидзе

■ Економия 12–13. Шатва у Коцуре

■ Култура и просвита 14. КУД Руснацох зоз Осиєку госцовало у Шидзе 18–19. Улога кнїжки нєшка

■ Мозаїк 20–21. Розгварка зоз фотоґрафку Андреу Новак

■ Людзе, роки, живот 22–23. Андреа и Здравко (Шиаоїе) Шян з Нового Саду

■ Духовни живот 24–25. 370-рочнїца Ужгородскей униї

■ Руске у швеце 26–27. Рочнїца – Руснаци и вуковарска траґедия (III суд)

■ Информатор

28–33. Оглашки и In memoriam

■ Спорт 34. Шаховски шампионат у Новим Садзе На насловним боку – Хор „Розанов” з Дюрдьова Авторка фотоґрафиї – Сандра Саламун

ВИБЕРАНКИ И ПОСТАМЕРИЦКИ ШВЕТ То нє анализа о тим хто и як победзел на виберанкох предсидателя Америки. То текст о тим як ше за 25 роки ЗАД з позициї геґемона, шветовей сили без конкуренциї, нє удало зробиц тото цо ше од нєй як ґлобалного лидера обчековало – же би шицко од себе дали же би тот швет постал безпечнєйши и просперитетнєйши. После паду комунизма, политични ґарнитури у Вашинґтону понагляли обезпечиц свойо власни апетити, окреме по питаню енерґентох, без визиї же як у будучносци креировац медзинародни одношеня, подобно як под час Жимней войни, дзе би водзели широку коалицию за ширенє демократиї у швеце. Експанзивна лукретивна политика, вец война процив тероризма и воєни интервенциї у Авґанистану и на Блїзким востоку – загнали вонкашню политику ЗАД до глухого кута. Финансийна криза, котра ше одражела на ґлобалним уровню, вдерела по Американцох у обисцу. Тоти цо були богати, постали ище богатши. Вельки корпорациї винєсли свою продукцию до жемох у розвою, ослабене постало штреднє пасмо дружтва и звекшани социялни розлики. Нєзадовольних зоз таким станом, а то вецей як половка виберачох ЗАД, потримала кандидата Републиканскей партиї Трампа. Гевти други нє мали вельки вибор – гласали за Клинтонову, котра символизує континуитет „старей драги”. Прето демократи и страцели виберанки. Мултиполарни швет, котри ма вецей медзинародни центри (Евроазийска економска уния, держави БРИКС, держави АСЕАН), би ше з часом нєминовно воздзвигнул. Нїхто нє обчековал же тот момент придзе так швидко и у атмосфери, котра нє лєм же нагадує Жимну войну, алє застрашує гражданох ширцом швета зоз цалком реалнима зраженями. Окреме медзи Заходом и Русию. Подумало би ше же на Балкану досц людзом конфликтох, алє вони ище вше гласаю за националистични и популистични опциї, а нє за гевтих котри бешедую о реалних економских проблемох, правней держави и чежкей фундаменталней трансформациї дружтва, кед же ше насице реґион жада интеґровац до ЕУ. Руснаци у таких условийох муша буц мудри, гоч можебуц дакому така ситуация може випатрац и як добра шанса. Поуки, зоз воєних конфликтох у Горватскей початком дзеведзешатих и зоз актуалного конфликту у України, спозорюю же жиєме на трусним подручу и же себе нє шмеме вецей допущиц ситуацию, у котрей бизме ше дзелєли и виберали бок. О пошлїдкох такей политики у тим чишлє законченє фельтону о страданю Руснацох у войнох за Вуковар. А и кед би пришло до того же ше велїм опциї и драги розиду, голєм же би, єдни других, пре таки политични вибор, нє гнобели. Пишце нам – ruske.redaktor@gmail.com

* ”РУСКЕ СЛОВО” – гласнїк по руски * Виходзи каждого пиятку * Снователь Национални совит рускей националней меншини * Видава НВУ ”Руске слово”, Нови Сад * Перше число вишло 15. юния 1945. року у Руским Керестуре * Адреса: НВУ ”Руске слово”, Булевар ошлєбодзеня 81/7, 21000 Нови Сад * Редакция: заменїк одвичательного редактора Иван Сабадош – редакторе/ки – Дюра Винаї, Мирон Горняк-Кухар, Михайло Зазуляк, Александар Паланчанин, Олена Планчак-Сакач, Славица Фейса, Ясмина Дюранїн; новинаре/ки – Мария Афич, Влада Дїтко, Сенка Надь, Сандра Саламун, Ана Маркович, Танита Ходак * Язична редакторка – Блажена Хома-Цветкович * Технїчна редакторка – Люпка Цвеїч; компютерски обробок – Вероника Вуячич, Мария Гудак, Таня Салонтаї * Телефони: 021/6613-697, 021/6624708, 021/6623-076; 021/6621-433 * Телефакс 021/528-083 * Предплата за цали рок: у жеми 1 500 динари, а у иножемстве 100 евра * Жиро-рахунок Banca Intesa a.d. Beograd 160-923244-82 * Девизни рахунок 160-0050870024999-53 * Рукописи ше нє враца * Друкує Друкарня ” Maxima graf” Пет роварадин * E-mail: ruske.redakcija@gmail.com * Web site: www.ruskeslovo.com * YU ISSN 0350-4603 * COBISS SR-ID 15915778 * Друковани тираж 2 100 *

Direktorka MARTICA TAMA[ *** Odvi~atelqni redaktor dr BORIS VAR]A

11. НОВЕМБЕР 2016.

РУСКЕ СЛОВО 3

ТИЖНЬОВНЇК ОТРИМАНА ДЗЕВЯТА ПОРЯДНА СХАДЗКА НАЦИОНАЛНОГО СОВИТУ РУСНАЦОХ

ЗВЕКШАНИ БУДЖЕТ ОЛЄГЧА РОБОТУ

Пише: Михайло ЗАЗУЛЯК

Прилапени ребаланс буджету Совиту за тот рок, а дати и позитивни думаня на ребаланс Финансийного плану Заводу за културу войводянских Руснацох и на вименки Програми роботи Заводу за тот рок. Вименки Статуту Заводу врацени на дорабянє, а Совит дороби и предложени правилнїк о менованю почесних членох. Заключене и же Совит оснує Роботне цело за родну ровноправносц

Н

а схадзки, з хтору у про сторийох Националного совиту у Замку предшедовал предсидатель Совиту Славко Рац, 3. новембра присуствовали 17 з 19 членох, а до пременки Финансийного плану за 2016. рок пришло пре звекшанє средствох хтори Совит до става з уровню Покраїни. По нєдавним ребалансу буджету АП Войводини нашому Совиту з того жридла финансованя сред-

БАЧИНЦИ Член НС Руснацох Миломир Шайтош ше на схадзки заложел же би и новосновани „Русин Филм Фест” у Шидзе достал потримовку од Совиту, а тиж и ЗКВР, як и же би вошол до Календара репрезентативних манифестацийох Совиту, на цо предсидатель Рац виражел наздаванє же и тот фестивал зажиє и будзе приключени ґу манифестацийом од националного значеня за Руснацох. Шайтош на схадзки НС визначел и же КПД „Драґутин Колєсар” у Бачинцох ище вше нє достало нїяку фахову, лєбо другу потримовку од наших институцийох, як и же у тим месце ище вше нє основана Подручна канцелария НС, на цо предсидатель Вивершного одбору Совиту Желько Ковач гварел же окремна делеґация Совиту нащиви Бачинци и спатри стан и потреби Руснацох у тим месце. Членїца НС и предсидателька його Одбору за образованє Мелания Римар визначела же, дзекуюци и порозуменю Школскей управи, ґрупа за виучованє руского язика у ОШ у Бачинцох и Бикичу нє будзе утаргнута.

4 РУСКЕ СЛОВО

ства звекшани за вєдно 735 085 динари – 584 105 динари за порядну и 150 980 динари за розвойну дїялносц, та з Покраїни НС Руснацох тераз опредзелєни вєдно 3 милиони 130 465 динари. З уровню Републики у тим року ма до стац 9 милиони 228 042, як було и плановане. З прешлого до того року пренєшени 623 807 динари. ВЕЦЕЙ ЗА ОБРАЗОВАНЄ Место планованих 12 милиони 247 229 динарох на початку рока, вкупни приходи Совиту тераз 12 милиони 982 314 динари. По ребалансу нє цали 400 000 динари опредзелєни як буджетна резерва, за по 10 000 динари звекшани средства шицким 10 подручним канцеларийом хтори тераз достаню по 110 000 динари, а пре вецей купопредавацки и други власнїцки одношеня хтори Совит мал (предаванє и купованє квартелю у Новим Садзе, купованє найстаршей хижи у Руским Керестуре), лєбо ище будзе мац у тим року, за трошки анґажованя адвоката опредзелєни 130 000 динари. Пре старосц о двох превозкох, з ребалансом звекшани и средства за їх отримованє и гориво док, як гварел предсидатель Совиту Славко Рац, трошки за плаци и порциї занятих у Совиту остали у рамикох планованого. Дзепоєдни одбори, роботни цела и пододбори пришпоровали, а на схадзки поведзене же пенєж наменєни за Пододбор за демоґрафию опредзелєни за анґажованє комбия хтори у Новим Садзе збера и вожи дзеци на активно сци до Руского културного центру, и у тим року за тоту намену буду потрошени коло 115 000 динари. 11. НОВЕМБЕР 2016.

ТИЖНЬОВНЇК У обласцох Совиту над хторима ма компетенцию, найвекше звекшанє у обласци образованя – за 150 000 и тераз за образованє наменєни 2 милиони 030 000 динари. Толкуюци ребаланс, предсидатель Совиту Славко Рац похвалєл дотераз поробене у тей обласци, та средства звекшани и же би шицко плановане могло буц закончене. На другим боку, прето же того року нє було конкурси за радио-фреквенциї (за будуци „Рутен-радио”), у обласци информованя средства зменшани зоз 400 000 на 300 000 динари. Совит з ребалансом зоз своїх средствох опредзелєл и 300 000 динари за реновиранє обєкту за Подручну канцеларию у Коцуре, дзе роботи у поли, а як на схадзки Совиту з тей нагоди гварел предсидатель Рац „Коцурцох мушиме пребудзиц!”, и поволал их же би ше вельо активнєйше уключели до роботох на ушореню будуцого Руского дому у своїм месце. За проєктну документацию Заводу за културу войводянских Руснацох пре селєнє до нового простору (у улїци Матици сербскей) опредзелєни 100 980 динари. Член Совиту Мирослав Кевежди предложел же би ше там преселєло НВУ„Руске слово”, а Завод за културу войводянских Руснацох най останє у терашнїх просторийох у Футожскей улїци (хторим власнїк „Руске слово”). Понеже скоро цалком извесне же „Руске” пошвидко будзе мушиц висц з простору у будинку „Дневнику”, Кевежди визначел же тей установи и по законских просторних параметрох потребни векши простор за роботу як цо є у Заводзе, та би розпатриц и спомнуте ришенє. Як гварел Славко Рац, можлїва и така солуция, медзитим, затераз у Матици сербскей купени 75 квадратни метери простору, роздумує ше и одкупйованю цалого будинку, ище 57 квадрати, цо би вец одвитовало „Рускому слову”. Вязано за „Руске”, його Аґенциї Рутенпрес НС з ребалансом буджету опредзелєл 50 000 динари. Толкуюци вименки финансийного плану предсидатель Совиту Славко Рац визначел барз коректне одношенє новей Покраїнскей влади ґу Националному совиту Руснацох, як и же средства наменєни Совиту з уровня Републики и АП Войводини поряднє сцигую. СПОРНИ ПРОПОЗИЦИЇ Понеже и Заводу за културу войводянских Руснацох (ЗКВР) за милион 963 832 динари звекшани прилїв средствох з вецей жридлох (дзе и на основи проєкту и з донациї), НС дал позитивне думанє на вименки Финансийного плану Заводу за тот рок. Цалосни приход ЗКВР тераз виноши 8 милиони 136 256 динари, место на початку рока планованих 5 милиони 830 000 динарох. За програмну дїялносц опредзелєни 57,15, за трошки роботи Заводу 42,85 одсто средствох, а з ви-

11. НОВЕМБЕР 2016.

менку Финансийного плану позитивно оценєти и вименки Програми роботи Заводу. Пре ускладзованє з новим Законом о култури, Управни одбор (УО) ЗКВР Совиту, як сосновательови, на даванє думаня предложел и вименки 20. члена Статуту ЗКВР, хтори ше одноша на условия за вибор директора Заводу. Медзитим, после дискусиї, НС 3. новембра на тото нє дал позитивне думанє, алє вименки Статуту ЗКВР врацел УО на дорабянє. Слово о тим же у Законє о култури одредзене же за директора може конкуровац особа котра ма високе образованє и найменєй 5 роки роботного искуства у фаху, а УО предложел же би тото високе образованє було и одредзенше, односно з обласци дружтвено-гуманистичних наукох лєбо уметносцох. З тима блїзшима одреднїцами ше нє зложела векшина членох Совиту пре, як гварене – огранїчованє конкурованя, алє препоручене же би ше тоту одреднїцу кориґовало так як пише у Закону о култури. Вшелїяк, єдно з условийох и же би будуци директор Заводу добре знал руски язик, цо стої и у дополнєньох. По тим новим законє и окончователь длужносци директора муши сполньовац спомнути условия, а познєйше ушлїдзи и цалосне ускладзованє Статуту ЗКВР з новима предписанями. ПОЧЕСНЕ ЧЛЕНСТВО На дзевятей схадзки НС у тим зволаню принєшена и нова Одлука о утвердзованю традицийних назвох општинох и населєних местох на руским язику. Одлука принєшена на вимогу Покраїнского секретарияту за образованє, предписаня, управу и национални меншини-национални заєднїци, понеже дотедишня з 2006. року престала важиц на основи Одлуки Скупштини АПВ о преставаню важеня Покраїнскей скупштинскей одлуки о блїзшим ушорйованю службеного хаснованя язикох и писмох националних меншинох на териториї АПВ, понеже ю Уставни суд, у рамикох оценьованя Закона о компетенцийох АПВ, оценєл як нєуставну. У новей Одлуки начишлєни назви по руски шицких општинских и населєних местох у општинох (городзе) дзе руски язик службени (у општинох Бачка Тополя, Вербас, Жабель, Кула и Шид и Горoдзе Нови Сад), а у складзе зоз Законом o националних совитох националних меншинох и будзе доручена спомнутому Секретарияту. Як одлучене, на основи свойого Правилнїка за додзельованє стимулацийох и наградох у форми стипендийох, Совит додзелї позарядову єднократну награду 10 000 динари Леонели Цифрич з Руского Керестура, школярки 7. кл. ОШ „Петро Кузмяк”, котра того року була у штирочленовей репрезентациї Сербиї на Европским першенстве у змаганю з транспорту у Ческей, и там освоєла 4. место. После длугшей розправи, Предлог правилнїка о реґулованю менованя почесного члена Националного совиту рускей националней меншини на схадзки нє прилапени, алє будзе доробени после розпатраня на тей схадзки, як и познєйше датих суґестийох, и плановане же будзе прилапени на будуцей електронскей схадзки Совиту. Штварток заключене и же НС Руснацох оснує и Роботне цело за родну ровноправносц, дати и звит о нащиви делеґациї Совиту ”Русинскому фестивалу” у Свиднїку у Словацкей у маю, а на схадзки потвердзени и 11 скорейши одлуки Вивершного одбору НС Руснацох, хтори ше одноша на даванє думаньох о финансованю проєктох з нашей заєднїци з обласци информованя и култури з хторима конкуровали до ресорного министерства, покраїнского Секретарияту и локалних самоуправох, як и на даванє думаньох о кадрових ришеньох у образовних и установох у култури у штредкох дзе руски язик службени.■

РУСКЕ СЛОВО 5

ТИЖНЬОВНЇК ЗАВОД ЗА КУЛТУРУ ВОЙВОДЯНСКИХ РУСНАЦОХ

И ТЕАТЕР РКЦ ДОСТАНЄ ПОТРИМОВКУ Толкуюци вименки Финансийного плану и Програми роботи Заводу за културу войводянских Руснацох хтори прилапени на схадзки Националного совиту Руснацох 3. новембра у Руским Керестуре, о.д. директора Заводу Ивана Дудаш гварела же звекшани средства за фахову помоц КУД-ом по наших местох, як и за конкурс за афирмованє фолклорних секцийох, хорского шпиваня и тамбурашских оркестрох.

Драмски студио РКЦ уж даскельо сезони у континуитету продукує замерковани представи

Средства звекшани и прето же Национални совит Руснацох Заводу наменски опредзелєл 450 000 динари за помоц КУДом, так же за злєпшованє квалитету ансамблох за участвованє на наших фестивалох у тим року, по уж узвичаєней таблїчки, вєдно опредзелєни 382 000 динари. Ґу тому, за спомнути конкурс з наменских и средствох Заводу опредзелєни вєдно коло 680 000 динари, а пошвидко буду обявени и його резултати, на основи препатрунку фаховей комисиї Заводу. Позарядово, понеже з конкурсом Заводу нє облапена и театрална дїялносц, фахова комисия хтора препатрала проєкти предложела же би ше Рускому културному центру (РКЦ) у Новим Садзе, як єдному з ридких хтори у наших штредкох и надалєй пестує аматерску театралну роботу за старших, за тото опредзелєло стимулативни средства. Як потолковала о.д. директора Заводу Ивана Дудаш, на тот завод слово о суми од 50 000 динари, а од шлїдуюцого року би можебуц плановац и порядну финансийну потримовку за театралну дїялносц у руских штредкох. Попри тим, на спомнутей схадзки НС Руснацох потимани и театрални проєкт РКЦ за тогорочну сезону з хторим конкуровал до Городскей управи за културу Нови Сад. Обезпечованє систематичней финансийней потримовки за Драмски студио РКЦ було медзи главнима вимогами о хторих бешедоване вєшенї под час нащиви представительох Националного совиту Подручней канцелариї у Новим Садзе. М. З. / И. С.

6 РУСКЕ СЛОВО

НОВИНАРСКА ИНИЦИЯТИВА

УШОРИЦ ОДНОШЕНЯ И ВЛАСНЇКАМИ Одвичательна редакторка „Глас люду” гвари же би було добре кед би кажди медий направел свой самореґулативни кодекс, а окреме тоти котрим снователє Национални совити

Н

овинско-видавательна установа „Глас люду”, нєдавно ораґнизовала округли стол на тему „Меншинске новинарство у Сербиї, у процесу европских интеґрацийох зоз акцентом на Поглавю 23”. Одвичательна редакторка новинох на словацким язику, „Глас люду”, Владимира ДорчоваВалтнерова на тим сходзе дотхла ше теми обєктивного информованя и уплїву власнїкох медийох на ушорйовацку политику, а окреме меншинских медийох, котрим снователє Национални совити. О тей теми ше остатнїх рокох бешедовало на вецей округлих столох, окреме после змени одвичательного редактора мадярских новинох „Мадяр со”, Чаби Пресбурґера, односно после глїбоких подзелєньох знука мадярскей интелектуалней заєднїци, котри ше одражели и на шлєбоду медийох.

НЄ ВИДУМУЄ ШЕ ЦЕПЛУ ВОДУ Дорчова-Валтнерова гаври же нукашнї, редакцийни кодекси то нїч нє нове у шветовей пракси. Вона наводзи приклад як „Нюйорк таймс” у своїм таким документу зоз 1999. року, на 50 бокох и у 155 точкох, дефинує главни интерес своєй редакциї и бранї интеґритет новинарох. У окремней часци, пошвеценей дружтвеним анґажованьом новинарох и редакторох, тоти америцки новини ясно наводза же члени редакциї нє можу буц члени комисийох, або одборох администрациї, совитодавних целох и подобних ґрупох, без огляду чи ше роби о префесийней, або волонтерскей основи.

Дорчова-Валтнерова за „Руске слово” гварела же би було добре кед би кажди медий, а окреме тоти котрим снователє Национални совити, направели свой такволани власни самореґулативни кодекс. Кед же медиї уж нє маю таки документ, попри Статута Установох, самореґулация би служела як часц нукашнього функционованя и реґулованє одношеньох медзи сновательом и редакцию новинох. То би була одредзена файта нови11. НОВЕМБEР 2016.

ТИЖНЬОВНЇК ЗА САМОРЕҐУЛАЦИЮ

STANOVISKA

З НОВИНАРАМИ МЕДИЙОХ

Пише: Александар САВАНОВИЧ, новинар

КАМЕНЬОВАНЄ – Зоз самореґулацию застановиц зраженє интересох и корупцию, алє и морални новинарски дилеми Владимира ДорчоваВалтнерова

нарского кодекса, додава одвичательна редакторка тижньових новинох на словацким. – Новинаре би требали буц найвецей заинтересовани же би ше афирмовало и защицело основне людске право – на информованє. Прето думам же би и нашо медиї требали увесц самореґулацию у рамикох своїх медийох же би застановели, попри шицкого, зраженє интересох и корупцию, алє и други нєприємни, односно морални новинарски дилеми, а то робя и велї други медиї – гварела Дорчова-Валтнерова. Коло кодекса за самореґулацию, мушело би исновац и цело котре би провадзело його реализацию, а мушели би исновац и санкциї. Кед би настали дилеми коло даєдних питаньох або ситуацийох, новинаре би ше могли посовитовац зоз своїма предпоставенима и редакторами, окреме о анґажманох котри треба керовац. Кед слово о тим кельо така идея у пракси реална и чи иснує политична дзека же би ше направело документ з такима самореґулацийнима правилами, одвичательна редакторка „Глас люду” гвари же, голєм цо ше дотика їх тижньових новинох, условия ше помали стваряю, прето же ше о тим у явносци бешедує. Владимира Дорчова-Валтнерова додава же попри одвичательних редакторох, котри би мали порушац правенє особних новинских кодексох, до того процесу треба же би ше уключели Национални совити националних заєднїцох, новинарски здруженя и други респектабилни медзинародни орґанизациї у Сербиї, котри робя на злєпшаню положеня новинарох и професионализациї медийох, як, наприклад, ОЕБС. Б. Варґа 11. НОВЕМБЕР 2016.

Скорей як прейдзем на ствар, на розуме ми ситуация з Євангелиї по Йоану, кед фарисеє пред Исуса приведли прелюбнїцу, з питаньом чи ю треба каменьовац як Мойсейов закон наклада, и цо вон о тим дума. Одвит их нєсподзивал, бо, „хто з вас без гриха, най перши руци камень” (Йоан, 8.7). То було цалком досц же би ше бесна громада поганьбена розишла. Сличка друга, з нашого часу. Париз, 4. новембра того року. Тенисер Новак Дьокович, после нашорованих 14 побидох у медзисобних дуелох, по першираз траци од Марина Чилича, и перше место на шветовей АТП лїстини, на хторим „камповал” 122 тижнї. Енди Марей, конєчно, зашеднул на верх, на общу радосц британскей явносци и Матса Виландера хтори на „Юроспорту” роками пророкує „конєц Дьоковичовей ери” и дзвига ми прицисок. Медзитим, випатра найвецей щешлївих, заш лєм, єст праве у жеми у хторей Дьокович народзени, хтору люби и промовує ю ширцом швета. Кед ище нє ясне яка вяза медзи Новаком и библийнима сличками, най пробуєм потолковац. Прелюбнїца лєпше прешла як спортиста цо два и пол рока бул на шветовим верху, скоро без парняка у конкуренциї хтора нїґда у историї билого спорта нє була моцна як нєшка. По медийох и на дружтвених мрежох, на пияцу и по автобусох розпина ше и каменює Новака Дьоковича лєм прето же страцел перше место на АТП лїстини, на хторе, и попри шицкого, може лєгко заш зашеднуц. Критичаром и критизером друге место як горуца пляска пре хтору ше забува шицки гренд слеми, медзи хторима три Вимблдони а конєчно и фамозни Ролан Ґарос. Алє, даремно. Истим тераз найвекши проблем медитация, йоґа, веґетариянство и веґанство, же ше Новак остатнї час нєдосц жегна и бочка крижик, та же му фамелия постала важнєйша од титулох. Людски успих ше на тих просторох чежко пребачує, окреме кед го нє мож преглашиц за свой власни. Дьокович роками нєсебично триюмфи дзелєл з нацию, хтора почала вериц же є за нїх заслужнєйша як вон сам хтори „лєм” трима рекет. Же нам титули припадаю баржей як йому, же тенис волїме и знаме баржей як вон, же наша лярма пред телевизором моцнєйша як його сервис. Нєт лєпшей анестезиї, як кед Дьокович победзує. Вец лєгко забуц же вам у банки рошнє лєм минус, же референта на шалтеру Служби за нєзанятих познаце лєпше як бочного сушеда, же вам пол ґенерациї уж у иножемстве, лєбо „конча” папери. Кому Ноле виновати же ше аж тераз будзи з тей анестезиї, наисце ма проблем. Становиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово”

РУСКЕ СЛОВО 7

НАШО МЕСТА ОЗАКОНЄНЄ ОБЄКТОХ У ОПШТИНИ ЖАБЕЛЬ

ПОПИСАНА ПЕРША ПОЛОВКА ДЮРДЬОВА

Пише: Сандра САЛАМУН

Попис нєзаконїто збудованих обєктох закончени у Ґосподїнцох, у Дюрдьове пописана перша половка валалу, а паралелно ше пописує обєкти и у Жаблю, и у Чуроґу

У

жабельскей општини попис нєзаконїто збудованих обєктох, добре напредує, а цалком є уж закончени лєм у Ґосподїнцох. После вецей як мешац, у Дюрдьове пописана перша половка валалу и тераз чече друга, а паралелно ше пописує обєкти и у Жаблю и у Чуроґу. Шицко муши буц закончене 27. новембер.

йтуньше – гварела инспекторка Оливера Влайков, предсидателька Комисиї за попис нєзаконїто збудованих обєктох Општини Жабель и шеф служби за инспекцийни роботи општини.

ЯВНИ ИНТЕРЕС

Попис нєлеґалних обєктох у Дюрдьове почал од першей улїчки при теметове, а пописоваче пописую по кварталних обласцох валала одн. улїцох. У першим шоре пописую часц блїжей ґу Жаблю од центра валала и вец буду пописовац од центра ґу Шайкашу. Попис ше одвива спомалшено, бо векшина гражданох нє ма порихтану документацию гоч у шицких валалох гражданє обвисцени з плакатами и лєтками о їх обовязкох. Пре нєпорихтаносц ше траци досц часу, та одвичательни вимагаю же би гражданє порихтали потребну документацию. То значи же би порихтали будовательну, або употребну дозволу, а кед скорей поднєсли вимогу за

По Закону о озаконєню обєктох окончує ше попис нєзаконїто вибудованих обєктох, а обовязка пописовачох же би евидентовала шицки нєзаконїто вибудовани обєкти на териториї општини. Попис од явного интересу, та гражданє маю обовязку же би пущели пописовачох до свойого двора. – Потераз нє було случаї же гражданє нє сцели пущиц пописовачох, було таких котри нє були упутени же у цеку попис, та после толкованя нє правели проблем. По конєц роботи будзе пописане коло 95 одсто обєктох, а у тих 5 одсто обєкти на парцелох гражданох цо жию у иножемстве, або нє жию на тей адреси. Першобутна намира попису же би ше озаконєло обєкти. Овласцени пописоваче пойду до шицких обисцох, односно на парцели, же би преверели чи єст нєзаконїто вибудавани обєкти. Пописани обєкти ше поровна зоз пописанима обєктами зоз сателитского знїмку, котри зняти концом 2015. року. Лєм обєкти зоз знїмку годни буц озаконєни, гевти цо вибудовани после, нє годно ше озаконїц. Гражданом то остатня нагода же би ше озаконєло шицки обєкти и тот попис им у тим помага. З мойого искуства потераз то найтуньши поступок озаконєня, скорей требало вельо вецей документациї. Тераз ефикаснєйше, швидше и на-

8 РУСКЕ СЛОВО

ПОРИХТАЦ ДОКУМЕНТАЦИЮ

МОЖ ШЕ ПРИЯВИЦ ЗА ЛЕҐАЛИЗАЦИЮ Гражданє у котрих пописоваче ище нє були можу ше приявиц ґу будовательному испекторови Служби за инспекцийни роботи у будинку Општини Жабель кажди роботни дзень од 7 по 15 годзин, на телефон 021/210-22-81. Там пополня образец и буду сиґурни же їх обєкти буду пописани. Кед гражданє затрацели будовательне дошлєбодзенє, дупликат можу превжац у Служби за Урбанизем општини. Питаня, суґестиї и предклади о Закону о озаконєню мож послац до Министерства будовательства, транспорту и инфраструктури на ozakonjenje@mgsi.gov.rs

11. НОВЕМБEР 2016.

НАШО МЕСТА леґализацию вец лєм обвисценє з општини же ше приявели за леґализацию. – Пописоваче коректни и конкретни, о леґализациї сом ше информовал, та зме ше швидко порадзели. Даєдни документи о вибудови у нашим дворе нам ше затрацели,

ОРҐАНИЗАЦИЯ ПЕНЗИОНЕРОХ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

ГОДНО, КЕД ШЕ СПОЛНЇ СТАНДАРДИ

Месна орґанизация (МО) пензионерох Руски Керестур прешлого тижня подзелєла нєвельке число пакетох помоци своїм найзагроженшим членом, а пакети сцигли з Општинскей орґанизациї пензионерох Кула, дознава „Руске слово” од предсидателя МО Славка Малацка. До Општинскей орґанизациї сцигло сто нєвельки пакети з найосновнєйшима животнима продуктами, а вона их розподзелєла по шицких месних орґанизацийох. По словох предсидателя Малацка, понеже число пакетох огранїчене, за тоту активносц оформена комисия хтора вибере найзагроженших. М. А.

По закону єст винїмки, та таксу за леґализацию нє муша плациц одредзени ґрупи медзи котрима родичи хтори ше сами стараю о себе, особи з инвалидитетом, або хаснователє социялней помоци котри власнїки хижи або квартелю чия поверхносц до 100 квадратни метери. Озаконїц, леґализовац нє мож обєкти котри нє задоволюю Закон и будовательни стандарди. Як, наприклад, будинки вибудовани на шлїзкацим терену, обєкт окрем хижи и викендици вибудовани у пешим ступню защити паркох природи, у зони защити културних доброх, у зони санитарней защити жридла водоподмирйованя, будинки котри вибудовани зоз материялу котри нє ґарантує сиґурносц, гражданє котри маю важаце ришенє з котрим одбита вимога за леґализацию. Вони нє годни леґализовац обєкт. Без огляду на шицко, обєкт вшелїяк муши сполньовац урбанистични мири у попатрунку на намену и поверховносц обєкта як и друге.

алє пописоваче уж о нїх мали податки, та зме нє мушели винїмац дупликат. Вони опатрели цо маме у дворе и вимерали поверх-

ПОДЗЕЛЄНИ ПАКЕТИ НАЙЗАГРОЖЕНШИМ

ЕЛЕКТРОНСКИ ЗДРАВСТВЕНИ КНЇЖОЧКИ У КОЦУРЕ

ВИМОГИ МОЖ ПРИДАЦ У ВАЛАЛЄ Од прешлого тижня Коцурци можу вимоги за нови, електронски здравствени кнїжочки, окрем у Центре за социялну роботу у Вербаше, поднєсц и у просторийох Месней заєднїци у Коцуре. Коцурцом тото олєгчанє оможлївене же би ше им помогло же би лєгчейше, туньше и швидше поднєсли вимоги, понеже термин за подношенє вимогох 31. децембер того року. Информацию о числу рахунку на хтори треба уплациц трошки вирабяня здравственей кнїжочки Коцурци тиж можу достац у Месней заєднїци, а зоз уплаценима трошками зоз собу треба же би мали и стару здравствену кнжочку. На вирабянє кнїжочки ше чека коло мешац и пол, а потим нови кнїжочки, односно електронски здравствени карточки у просторийох Месней заєднїци годно и превжац. Т. Х.

У НОВИМ САДЗЕ

ДУХОВНА ОБНОВА ЗА СВЯЩЕНЇКОХ Оливера Влайков

носц обєктох. За обєкти за котри зме нє мали дошлєбодзенє за вибудов, як гварели пописоваче достанєме ришенє на основи котрого будземе мушиц плациц таксу – гварел Драґан Собморски з Дюрдьова. На терену обачлїве же велї гражданє нє дошлєбодзую и одкладаю уход до їх двора пре рижни причини, гваря же нє маю часу, же рушели з обисца та най приду познєйше, або же нє маю часу прияц их. Пре таке, пописоваче ше муша врацац до того обисца, 11. НОВЕМБЕР 2016.

Єшеньска духовна обнова за паноцох Апостолского еґзархату за грекокатолїкох у Сербиї отримана 7. новембра, у церкви св. апостолох Петра и Павла у Новим Садзе. Як гварел о. Дарко Рац, були шицки священїки (окрем о. Йоакима Холошняя), а духовну науку тримал парох новосадски о. Юлиян Рац. На початку служени треци час, а вец панахида за шицких покойних архиєрейох, єрейох, монахох и монахинї, хтору служел парох у Бачинцох о. Дарко Рац. Тот сход бул и нагода за споведз. М. Г. К.

РУСКЕ СЛОВО 9

НАШО МЕСТА СКУПШТИНА ОПШТИНИ КУЛА

ГАШИ ШЕ „ЗАВОД ЗА ВИБУДОВ КУЛА” Роботу ЯП „Завод за вибудов Кула” и його роботнїкох превежнє нове Оддзелєнє за инвестициї, защиту животного штредку и енерґетски менаджмент Општинскей управи, як и штири явно-комунални подприємства у местох општини

П

онеже по 1. децембер того року локални самоуправи муша ускладзиц свойо одлуки о буджету з вименками Закона о буджетней системи, по хторих явни подприємства, фонди и дирекциї основани з боку локалних власцох вецей нє можу буц финансовани з явних приходох, Општина Кула поруша поступок ликвидованя Явного подприємства „Завод за вибудов Кула”, хторе з роботу ма престац на початку децембра. У напряме гашеня спомнутого подприємства, та преношеня його задлуженьох и розподзельованя занятих, Скупштина општини Кула пондзелок, 7. новембра, на схадзки зволаней по наглим поступку, принєсла вименки Одлуки о максималним чишлє занятих на нєдоредзени час у системи локалней самоуправи, по хторей число таких занятих тераз звекшане за 33 особи – на 452. Слово о звекшаню за 33-ох занятих у ЯП „Завод за вибудов Кула”, а буду розпоредзелєни до Општинскей управи и штирох явних комуналних подприємствох у местох општини – Општинска управа превежнє 15, кулски „Комуналєц” 10, червински „Водовод” штирох, а по двох роботнїкох рускокерестурски „Руском” и сивецки „Роботнїк”. ШТИРИ КОМУНАЛНИ ПОДПРИЄМСТВА Одборнїки на пондзелковей схадзки вименєли и Одлуку о Општинскей управи, так же тераз векшу часц роботох „Заводу” будзе окончовац єй нове Оддзелєнє за инвестициї, защиту животного штредку и енерґетски менаджмент, а по прилапених дополнєних одлукох о їх сновательних актох, и горе спомнути штири явни комунални подприємства. Най здогаднєме, прейґ ЯП „Завод за вибудов Кула” ишли скоро шицки инвестицийни проєкти у местох кулскей општини, та и тоти з месних самодоприносох. „Завод” окончовал и надпатрунок тих роботох, старал ше о

МИНИМАЛНЕ ЗВЕКШАНЄ ЗАНЯТИХ У Општинскей управи Кула тераз можу буц заняти 115 особи, а до звекшаня числа пришло и у ЯКП, тиж пре преберанє роботнїкох зоз „Заводу”. Спомедзи ЯКП, найвецей занятих будзе у кулским „Комуналцу” – 76, а за двох роботнїкох будзе звекшане и ЯКП „Руском”, хторе тераз може мац 18 занятих. При других число можлївих занятих на нєодредзени час нє пременєне, та так Дом култури Руски Керестур и далєй може мац 5, а Месна заєднїца Руски Керестур двох занятих.

10 РУСКЕ СЛОВО

комуналней инфраструктури (дзе и явне ошвиценє) и будовательней жеми, приритовал проєктованє за обєкти, драги, реґулованє транспорту и транспортну инфраструктуру, отримовал локални драги и дильови, старал ше о защити животного штредку, при „Заводу” робела и Польочуварска служба за шицки хотари. И „РУСКОМ” ПРЕБЕРА ЧАСЦ РОБОТОХ Як поведзене, векшу часц роботох превежнє будуце спомнуте оддзелєнє Општинскей управи, а часци комунални подприємства, так же ше, поведзме, керестурске ЯКП „Руском” убудуце будзе старац и о отримованю дильовох, спортских теренох и теренох за бавенє дзецох, будзе отримовац дражки, бициґлистични дражки, кошиц амброзию, годно конкуровац за одредзени роботи хтори дотераз були у компетенциї „Заводу”. О явним ошвиценю у цалей кулскей општини будзе ше старац кулски „Комуналєц”, а як толкуюци вименки Одлуки гварел предсидатель СО Кула Велибор Милоїчич, за велї комунални роботи вецей нє будзе потребне розписовац явни набавки. Саме ликвидованє „Заводу” пошвидко будзе тема шлїдуюцей схадзки СО Кула, як єдна з вецей одлукох у рационализовню системи Општинскей управи. Бешедуюци о Одлуки о чишлє занятих, Милоїчич гварел же до конца 2018. року максималне число занятих на нєодредзени час у Општини Кула муши буц зведзене на 436. Терашнє число поровнал зоз сушедну вербаску општину дзе, як гварел, ище вше єст вецей як 800 занятих, а їх число тиж муши буц зведзене на 436, як и же шицких занятих у штирох месних ЯКП будзе коло 160. Гоч о тим конкретно нє було слова на пондзелковей схадзки СО Кула, „Руске” нєурядово дознава же з гашеньом ЯП „Завод за вибудов Кула” будзе загашена и Польочуварска служба. Пре одредзени нови законски предписаня, дзе за роботи у обезпечованю будзе требац и лиценци, за тоту дїялносц ше вироятно будзе розписовац явну поволанку. ■ М. Зазуляк 11. НОВЕМБEР 2016.

НАШО МЕСТА ШЕСТА СХАДЗКА СО ШИД

ПОРЦИЇ ПРИСПОДОБЕНИ ҐУ КАТЕҐОРИЙОМ ЖЕМИ На схадзки констатоване же вельо поробене коло ушореня простору за пребуванє дзецох у Лєтнєй владическей резиденциї и у валалох, принєшена одлука о одредзованю найопременших зонох у городу, а за жимске отримованє драгох плановане 20 милиони динари Шеста схадзка Скупштини општини Шид отримана прешлого пиятку, а одборнїки на нєй прилапели вименки дїлованя ЯП за квартельни услуги и будовательну жем. Уводни слова одборнїком дал Александар Йованович, о.д. директора спомнутого подприємства хторе плановало аж 20 милиони динари за жимске отримованє драгох на подручу општини, цо дзепоєдним одборнїком було вельо. Директор пояшнєл же ше раховало на максимални винос и же вироятнє будзе вельо менєй потрошене, и додал же прейґ того подприємства за ушоренє прилапних центрох за миґрантох потрошене 14 милиони динари, хтори обезпечел Комесерият за вибеженцох и миґрациї. Скупштина општина прилапела и рочни звит о роботи Предшколскей установи „Єлица Станивукович-Шиля”, а як наглашела директорка Ясмина Варґа, вельо поробене насампредз, коло ушореня простору за пребуванє дзецох у будинку Лєтнєй владическей резиденциї, а досц ушорени и простори за пребуванє дзецох на валалох. Вона наглашела и добре сотруднїцтво зоз Фондацию Новака Дьоковича, и же Установа запровадзела вецей знач-

ни проєкти хтори винєшени у плану роботи за 2016-17 рок. Тиж так, принєшена и одлука о одредзованю зонох и найопременших зонох на подручу општини, а уводни надпомнуца дал Бранислав Нонкович, руководитель Локалней порцийней администрациї. По його словох, число зонох остава исте, алє вони буду прецизовани насампредз, кед слово о будовательних зонох. Найзначнєйше же власнїки обрабяцей жеми, хтору ше потераз водзело як будовательну жем звонка будовательней зони, нє буду плациц порцию на будова-

КОНСТАТОВАНЕ ЗАДЗЕКОВАНЄ ОДБОРНЇКА На початку схадзки СО констатовала задзекованє на функцию одборнїка Мирослава Нонковича зоз СРС, а хтори дал задзекованє помедзи два схадзки. На тей схадзки нє потвердзени мандат новому одборнїкови СРС, а тота странка обвисцела СО же место Нонковича нови шеф одборнїцкей ґрупи будзе одборнїца Зорица Мусович.

тельну жем, алє лєм на катеґорию обрабяцей жеми, цо досц туньше. Одборнїки заменєли и одредзених членох у Комисиї за родну ровноправносц, та убудуце место потерашнього предсидателя Дьордя Томича предсидателька буд зе Александра Жиґич, а место членїци Биляни Крч будзе Деян Лоґарушич. На нови мандат директора Народней библиотеки „Симеон Пищевич” ознова вибрана потерашня директорка Славица Варничич, а у тей установи култури меновани и управни одбор. Тиж меновани и Школски одбори у Ґимназиї „Сава Шуманович“ и ОШ „ Вук Караджич“ у Адашевцох. СО меновала Стоядина Суботича зоз Куковцох за предсидателя Управного одбору Дома здравя у Шидзе место Радивоя Ґоїча з Ямени, хтори задзековал на тоту функцию. Принєшени и одлуки з хторима усоглашене дїлованє ЯП за квартельни услуги и будовательну жем, як и Заводу за урбанизем з актуалнима законскима предписанями о явних подпримєствох, а пременки буду призначени у Аґенциї за привредни реґистри. Розришена и потерашня Комисия за додзельованє општинских припознаньох и вибрана нова. За предсидателя комисиї меновани Зоран Семенович, заменїк предсидателя општини, а за членох Мита Аврамов, Милана Момчилович Свилокос, Боян Бибич и Драґан Ґутич. Вл. Дїтко

У СЛИКИ И СЛОВОХ

КОЦУРСКИ ОГНЬОГАСЦИ ПОРИХТАНИ ЗА ШНЇГ Коцурске Добродзечне огньогасне дружтво штварток, 3. новембра, нащивели представнїки Каритасу Сербиї, и уручели им роздрильовач шнїгу, хтору ДОД достало у

11. НОВЕМБЕР 2016.

рамикох Каритасового проєкту превенциї елементарних нєпогодох. До Коцура пришли коордиатор Каритасу за наш апостолски еґзархат Елемир Джуджар и сотруднїк на проєкту Анита Ґовля, а дочекал их предсидатель ДОД Златко Надйфеї и огньогасци. Донацию за деску обезпечел Каритас Aвстриї, а вредносц донациї 503 000 динари. Нова деска намонтирана на нови огньогасни камион, та тей жими огньогасци шнїг буду чисциц зоз двома камионами, и з тим драги буду скорей очисцени. Добродзечне огньогасне дружтво вжиме отримує драги у валалє, а тиж так шнїг чисца и на драги Коцур-Змаєво. Т. Х.

РУСКЕ СЛОВО 11

ЕКОНОМИЯ ШАТВА У КОЦУРЕ

ШИЦКО ПРОЦИВ ЖИТА Єшеньска шатва жита, ярцу и других житаркох застановена, бо були вельки дижджи. Пре нєвигодну хвилю парасти нє могли на час пририхтац поверхносци, та оптимални термини за шатву житаркох нє випочитовани

Пишe:

Танита ХОДАК

П

одобни стан и у коцурским хотаре, у хторим того року будзе зашато вельо менєй жита як прешлих рокох. Октобер бул специфични, бо барз мало було повязани днї без паданьох, окреме у його другей половки, толкує Єлена Буила, аґроном у польодїлскей задруґи „Класка” у Коцуре. – Парасти, хтори попри польопривреди мали ище даяку роботу, нє могли ше зорґанизовац, физично нє могли буц на парцели праве теди кед ше могло робиц. Случело ше же у валалє житарки зашати на менших поверхносцох. Було и таке же людзе пополадню штудирали чи висц на польо, до вечара дахто пририхтал жем и

ЗАСТУПЕНШИ СОРТИ ХТОРИ ДАВАЮ ВЕКШИ УРОЖАЙ Док ше у „Класки” того року одлучели лєм за єдну нашеньску хижу, у „Либели” дознаваме же ше парасти частейше одлучую за странски нашеня, бо даваю дакус векши урожай. – Одкупйоваче ше ище нє оглашели же чи буду одкупйовац жито по квалитету, чи на количество – гварел Юлин Фейса. – Тоти странски сорти хтори резултую з дакус векшим количеством зарна нє таки квалитетни, алє ше рахує же количество сиґурнєйше за профит. З другого боку, домашнї, можебуц дакус квалитетнєйши жита, кус менєй родза, алє нїхто нє ґарантує же ше по тей лоґики будзе и одкупйовац. Потераз мира квалитету була гектолитерска чежина, медзитим тераз ше глєда протеїни и други пекарски характеристики. Ище вше нїхто нє вишол з обвисценьом о критерийох одкупу, лєбо же жито хторе ма характеристики лєпшого квалитету, будзе и драгше – потолковал Фейса.

12 РУСКЕ СЛОВО

ютредзень дополадня дацо пошал. Хто вишол други дзень пре предшатвово пририхтованє, тот нїч нє поробел, бо уж знова спаднул диждж – гварела Буилова. Юлин Фейса зоз подприємства „Либела продукт” ше склада же шлїдуюцей сезони жита на польох будзе менєй и до 50-60 одсто. – То видно по нашеню и през заинтересованосц за шатву. Думам же людзе нє понагляли зоз шатву найвецей прето же ше двоєли чи пошац, чи нє. Людзе хтори сцели и плановали на час шатву, вони то уж поробели. Тоти жита уж зишли – гвари Юлин. Красна хвиля була на хасен у першей половки октобра, алє то бул лєм початок оптималного термина, и теди могло шац лєм на поверхносцох хтори були ошлєбодзени од сої и слунечнїку. Гоч парасти дакеди и маю звичай шац до тих културох, частейше ше житарки садзи до кукурици. Ранши кукурици нє могло виламац, бо ше чекало меншу влагу, а познєйши сорти кукурици стали на польох по конєц октобра. ШАТВА У НОВЕМБРУ, ЛЄБО НА ЯР Попри шицкого, ище вше єст парастох хтори сцу пошац жито лєбо ярец, гоч то, з єдного боку, досц ризичне. То може буц и барз добре кед будзе цепла єшень, а може буц барз подло, кед будзе жимна, дознаваме од Буиловей. Кед скорей придзе жима, вец ше сходзенє жита предлужи на мешац, и нє будзе ровномирне. – Таки шаца ше менєй розвию, корень тих рошлїнох будзе менєй укоренєни и тоти жита автоматски буду слабше порихтани за жиму. Вшелїяк, предкладаме же би парасти шали, алє, кед можлїве, же би цо квалитетнєйше пририхтали жем, же би нашенє нє мушели барз глїбоко положиц. Будзе требац звекшац шатвову норму, значи положиц векше количество нашеня, з каждим дньом пожнєня – надпомла Буилова. 11. НОВЕМБЕР 2016.

ЕКОНОМИЯ Юлин Фейса ше склада зоз тим, и додава же ше з рока на рок указало же познєйше посадзени жита, заш лєм, нє були таки подли. – Познєйша шатва можебуц була и лєпша у одношеню на тоту цо була на час, бо тоти култури менєй лапели хороти, нє було бауляра, даяки уши, и койдзеяки други хороти и инсекти пре хтори ше мушело вецей пирскац. А на концу, парасти хтори нє пошею жито, буду ше мушиц одлучиц за даяки ярнї култури, лєбо даяке ярнє жито або ярец, бо и таке єст – пренєсол Юлин дзепоєдни искуства. МАЛА ЦЕНА И ИНШАКА ТЕХНОЛОҐИЯ З другого боку, тогорочного жита на лаґру ище вше єст, ма меншу цену як цо була на одкупу, а з мешаца на мешац лаґер бере 1 одсто. Жито постало нєпрофитабилна култура, и то можебуц и основна причина же го у хотаре мало єст.

НАЙВЕЦЕЙ ШЕ ТАРҐОВАЛО ЗОЗ СОЮ По податкох зоз Новосадскей продуктней берзи зоз прешлого тижня, цена жита була у нєпременєних рамикох. Контракти реализовани по 15 динари за килу хлєбного зарна (16,50 динари за килу зоз ПДВ), цо 2,04 одсто висша цена у одношеню за гевту цо пред тим реализована. За прешлонєдзельови берзански обток характеристичне же соя була найфреквентнєйша роба зоз хтору ше тарґовало. Причина, то пороснуце цени тей олєярки.

Тиж так и технолоґия продукциї жита ше пременєла. Року 2015. було вельо проблеми з ардзу на житу, и тераз ше го муши и два раз пирскац, на цо людзе нє звикли. Лєм тото подрагшує процес продукциї, а кед после чежкей роботи на концу и цена нїзка, вец то шицко випатра як даремна робота. Звичайно людзе жито садза пре плодоряд, медзитим, єст таких хтори анї тото нє почитую. Жито чека лєпши днї.■ 11. НОВЕМБЕР 2016.

ҐАЗДОВСТВО ДЕЯНА БУЛАТОВИЧА З БАТРОВЦОХ ПРИ ШИДЗЕ

ЗДРАВA ПОЖИВA ВШЕ ГЛЄДАНШA Остатнї роки и у Сербиї ше вше вецей бешедує о продукциї здравей поживи, медзитим, за розлику од европских державох, тота продукция ище нє достаточно заступена при наших парастох и польоприврених продуковательох У нас ше рок за роком звекшує число продуковательох поживи без хемийних средствох, алє ище вше єст надосц простору за пласованє тих продуктох. Єдно з ґаздовствох хторе продукує праве здраву поживу, находзи ше на подручу општини Шид, точнєйше у Батровцох, малим валалє на побрежю рики Босут, а його домашнї Деян Булатович, чловек хтори єдну часц живота препровадзел у Французкей. Його двор здабе на фарму на хторей ше трима рижни животинї, чийо БОГАСТВО У ДВОРЕ пестованє приноши економски хасен. У обисцу Деяна Булатовича єст и – Надумал сом почац продукцию млєка, сира и серватки зоз кожого голуби „били кинґ” и „штрасери” хтори тиж маю квалитетне месо, потим качки и гуски. А двор прикрашує и єдно бананово стебло хторе богато родзело, та за обисце будзе достаточно и тей еґзотичней овоци. млєка и затераз сом купел три алпски кози, же бим видзел як то будзе випатрац и, мушим повесц же сом задовольни – гвари Деян Булатович. – Мам одвитуюци условия за змесценє тих животиньох и плануєм же уж наяр звекшам їх число на 20. Затераз одкупюєм млєко од других продуковательох, а сир предавам до ресторанох у Беоґрадзе и Новим Садзе. Поглєдованя за сиром єст и у других городох и наздавам ше же и там будзем випоручовац сир кед звекшам число козох. Окрем козох, у дворе єст и даскельо файти курох, потим заяци новозеландски били, а наш собешеднїк надпомина же ше и їх месо вше баржей глєда. Часто ше приповеда же ше у Войводини найвецей хаснує швиньске месо и месо з живини, а Булатович гвари же и месо зоз заяцох вше интересантнєйше, бо є барз здраве. До здравого костираня вшелїяк уходзи и месо зоз швинї такволаней „файфери”. Слово о єдней стародавней файти швиньох, чия масц нє чкодлїва и дума ше же тоти швинї лєпши и од познатей „манґулици”. У тим ґаздовстве ше продукує и айвар, квашену капусту, туршию и сушени месово продукти, а тиж єст и пчоли, та ше продукує и мед. Дзе ше добре є, звичайно ше и добре попиє, та Булатович почал и продукцию палєнки з бишалми, за хтору гвари же є єдна з найквалитетнєйших. – У овоцнїку мам 25 стебла шейсцрочних бишалмох, а за їх защиту нє хаснуєм хемийни средства. Правда, доставам менєй плоди як други овоцаре, алє то цалком здрави плоди, без проблематичного хемийного составу. Продукция палєнки з бишалми вимага надосц роботи. Овоц треба порезац, а ком стої и два мешаци пред тим як почнєм печиц палєнку. Мам 160-литрови котел, и звичайно ше достава коло 20 литри палєнки зоз шлївки. Медзитим, з бишалми ше достанє лєм три-штири литри од 17 по 19 ґради, и прето тота палєнка барз драга – твердзи Булатович. Же би палєнка мала одвитуюцу фарбу, треба положиц скору з ягоди, або бишалми, же би одстала даскельо годзини, а вец ю вибрац. Понеже продукує и мед, вон прави и такволану палєнку „медовачу“, а на литру палєнки додава пол кили меду. Випродукована палєнка муши стац найменєй єден рок у герметично завартих склєняних судзинох и аж после рока ю мож хасновац. Вл. Дїтко

РУСКЕ СЛОВО 13

КУЛТУРА И ПРОСВИТА КУД РУСНАЦОХ ЗОЗ ОСЄКУ ГОСЦОВАЛО У ШИДЗЕ

ВИТВОРЕНЕ СОТРУДНЇЦТВО Стретнуце госцох зоз Славониї з городу на Драви и домашнїх Шидяньох, почало у церкви Преображеня Господнього дзе парох о. Михайло Режак служел Молебен до Пресвятей Богородици

Ч

лени КУД Руснацох зоз Осєку внєдзелю були госци парохиї Преображеня Господнього у Шидзе, а домашнї им були парох о. Михайло Режак и Старши шестри (жени хтори ше стараю о прикрашованю церкви). У привитних словох, о. Режак кратко потолковал историят церкви и Лєтнєй владическей резиденциї у котрих векшина госцох була першираз. После Молебена, парох гооцом указал будинок Резиденциї. Перше указал просториї Здруженя родичох дзецох з окремнима потребами „Отворене шерцо” и з даскелїма словами представел активносци того Здруженя хторе зазберує дзеци з окремнима потребами и їх родичох. Потим госци мали нагоду опатриц и поверх будинку у хторим того лєта обновени просториї Дзецинскей заградки, як и други просториї на поверху хтори пред тим обновени. После розпатраня будинку Резиденциї, госцох у мено Старших шестрох привитала Евґения Данчо, хтора гварела же значне же би ше ширело медзисобни вязи и же госци зоз Осєку мали нагоду опатриц и тоту нашу церкву и Резиденцию, як и же ше витворело сотруднїцтво медзи Шидянами и Осєчанями. На щирих словох привиту подзековала Агнетка Балатинац, предсидателька осиєцкого Дружтва и наглашела же тото дружтво основане 1983. року. У тей хвильки активни хорска секция и

тамбурови оркестер, а у прешлих часох исновала и дзецинска фолклорна секция. – З нагоди Дня городу Осєку орґанизуєме фестивал „Дравски габи“ на хторим, окрем руских дружтвох зоз Горватскей, участвую и дружтва других националних меншинох зоз Осєку, а тиж вше маме и як госцох дружтво зоз Войводини. Нашо Дружтво орґанизує през рок и подобову колонию, а тиж и спортски мемориялни турнир у столним тенису як здогадованє на нашого дакедишнього активного члена Владимира Тимка – кратко представяюци Дружтво гварела предсидателька Агнетка Балатинац. Вона як паРОБОТНЯ мятку на тото стретнуце подаровала о. Михайлови Режакови єден красни малюНєд зельове стретнуце нок. мало и кратку роботну Члени КУД Руснацих з Осєку порихтачасц, точнєйше роботню у ли и културно-уметнїцку програму, а нахторей зоз лїсца кукури- ступели мишана шпивацка ґрупа и оркечанки направени прикра- стер Дружтва. Програму започали зоз ски як цо „бебки” и по- шпиванку „Руснакова драга”, хтору як добне. Як ше то роби ука- шветочну шпиванку виводза на отвераню зали госцински Лела Дїт- фестивала „Дравски габи”. Шлїдзели поко и Блаженка Будимчич, тим шпиванки „Писня Руснака”, „Дай а домашнї жени провадзе- нам Боже добри час” и други. Помедзи ли же би и вони познєйше шпиванки свойо поетски твори читали могли правиц таки при- Томислав Мишир и Агнетка Балатинац. краски. У просторийох После урядовей програми, предлужене Резиденциї пред даске- друженє, а послуженє порихтали Старши льома роками була робот- шестри, а госци могли коштовац и добре ня интарзиї (виробки зоз сримске вино. Шпивало ше и танцовало, слами), а влонї на роботнї а шицки вєдно зашпивали и познату шпиуказане з технїку „де ку- ванку „Хижочко сатара”. На концу, вєдно паж”, прикрашованє заключели же и убудуце треба запровадпредметох. зовац таки стретнуца.■ Вл. Дїтко

14 РУСКЕ СЛОВО

11. НОВЕМБЕР 2016.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ХОР „РОЗАНОВ” ЗОЗ ДЮРДЬОВА

КОНЦЕРТ З НАГОДИ ЮВИЛЕЯ У Грекокатолїцкей церкви Рождества Пресвятей Богородици у Дюрдьове прешлей нєдзелї отримани Концерт духовней музики, з хторим дюрдьовски Хор „Розанов”, основани при тей церкви, означел 20-рочнїцу иснованя

П

опри ювиланта Хора „Розанов” котри указал традицию хорского шпиваня, у Дюрдьове наступели ище два новосадски хори. Госцох привитал и програму представел о. Борис Холошняй, котри пожадал же би хор наступал ище длуго. У публики бул присутни наш владика кир Георгий Джуджар, коцурски парох о. Владислав Рац и дюрдьовски православни парох о. Петар Дюкич. – Док зме слухали церковни писнї вєдно зме ше модлєли, душа ше дзвигала до Бога, та му дзекуєме за таки вельки дар, прекрасни гласи котри маме котри хваля Господа Бога. Винчуєм Хору „Розанов”. Длуго тирваю, посцигли барз високи уровень и же би ше квалитетна традиция церковного шпиваня у Дюрдьове предлужела и надалєй – гварел владика кир Георгий Джуджар. З госцинскима, Хором „Гармония”, дириґовала Весна Кесич Крсманович, а зоз Хором Успенскей церкви „Стеван Дечански” Тамара Петиєвич. На концу шицки хори вєдно одшпивали шпиваку „Милост Мира” Архангелского под дириґентску палїчку Хора „Розанов” Татиани Барна.

ПАН КАПИТАН РОЗАНОВ Зоз своїм меном и пестованьом духовней хорскей музики, Хор „Розанов” чува памятку на русийского официра Билей армиї Ивана Владимировича Розанова, хтори ше 1918. року становел у Дюрдьове и ту при Руским народним просвитним дружтве, институциї Грекокатолїцкей церкви, коло 1920. року засновал перши церковни шпивацки колектив и бул його руководитель у наиходзацих двох деценийох. У повойновим периодзе, замарло пестованє церковного хорского шпиваня, ожите є седемдзешатих рокох зоз формованьом семейственого Хору „Холошняй”, а о два децениї, зоз падом комунизма, 1993. року оформени дзивоцки камерни состав „Розанов”. О три роки тот дзивоцки состав прероснул до мишаного хору, хторому ше поспишело отримац и континуовано дїйствовац аж по нєшка. Закладанє за оформйованє того хору заслужни члени фамелиї дюрдьовского пароха о. Йоакима Холошняя, медзи нїма преднячел його син, ґосподїнски парох о. Михаило Холошняй котри особнє зволовал и глєдал шпивачох. Перша руководителька и дириґентка була музични пе даґоґ Мария Холошняй, а дириґентску палїчку 2004. року по нєшка од своєй власней шестри нашлїдзела Татиана Барна. У хору шпиваю вецей ґенерациї рижних профилох, медзи нїма и музично образовани. 11. НОВЕМБЕР 2016.

Хор „Розанов” у дюрдьовскей церкви шпива на векши церковни швета на Богослуженьох и винчаньох, а просеково раз рочнє госцує у иножемстве. Наступали у Швайцарскей, Греческей, Нємецкей, Австриї, Мадярскей, Горватскей, Румуниї, України, у Словацкей, у вецей ме-

стох Войводини. Хор ма велї припознаня и награди, медзи нїма специялна диплома за дїялносц афирмованя и чуваня карпаторуского розшпиву на фестивалє у Каложки Благовист у билоруским Ґродну и Фестивалу Духовней музики у Беоґрадзе, Златна плакета на Фестивалох музичних дружтвох Войводини у Руми и велї други. Хор преважно пестує карпаторуски розшпив обробени и гармонизовани за штирогласни мишани хор, а 1996. року настала публикация нотного материялу: Зборнїк богослужебних писньох карпаторуского розшпиву, з нагоди означованя 10-рочнїци хору видали моноґрафия Хорске шпиванє у церкви Рождества Пресвятей Богородици у Дюрдьове (1918–2006), 2009. року зняти перши компакт диск Крачунских литурґийних писньох и колядох, а у наиходзацим периодзе заплановане занїманє нового диска. По законченю концерта, у просторийох КУД „Тарас Шевченко” домашнї з Хору „Розанов” присутним прейґ видео-биму представели кратши прегляд фотоґрафийох з їх госцованьох, а нововибрана предсидателька того хору, Любка Тиркайла, дириґентом госцуюцих хорох уручела „Розанов” комапкт-диск и Зборнїк богослужебних композицийох карпаторуского розшпиву. Друженє предлужене, як є и започате, з музику и красним шпивом духовних шпиванкох. На Концерту бул представителє Националного совиту Руснацох, Општини Жабель, совиту Месней заєднїци Дюрдьов, велї парохиянє и госци з других местох. ■ С. Саламун

РУСКЕ СЛОВО 15

КУЛТУРА И ПРОСВИТА „ПОЕТСКИ НЇТКИ МЕЛАНИЇ ПАВЛОВИЧ” У КОЦУРЕ

ЗДОГА ДОВАНЄ НА ПОЕТЕСУ Дружтво за руски язик, литературу и културу здогадованє на поетесу и писательку Меланию Павлович вовторок, 8. новембра, означело и у Коцуре. На єй чесц у Основней школи „Братство-єдинство” у Коцуре отримани 10. „Поетски нїтки Меланиї Павлович”. Програма обдумана як явна годзина на хторей було бешеди о єй живоце и дїлох. У програми участвовали школяре руского оддзелєня штвартей класи при учительки Лидиї Будински, як и двойо школяре хтори руски язик уча як виборни предмет, при учительки Єлени Русковски. Попри учителькох, библиотекарки Ксениї Медєши и директорки школи Славици Байор програму провадзели и проф. др Юлиян Рамач и Ирина Папуґа у мено Дружтва за руски язик, литературу и културу. Цикаву програму започала учителька Лидия Будински, кед ше опитала дзецом яки нашо поетеси познаю. Начишлююци поетеси, дзеци сцигли и по Меланию Павлович о хторей бешеду предлужели два школярки, читаюци єй биоґрафию. Потим, єдно по єдно, здогадли ше єй писньох през рецитациї, а виведзена и єдна кратка сценска сличка. Тоту нагоду дзеци вихасновали же би нарисовали свойо упечатки з того збуваня, односно же би илустровали

дїла Меланиї Павлович. Материял за рисованє школяре достали зоз подобовей колониї „Стретнуце у Боднарова”, на хторей того року нє було дзеци зоз Коцура, та на тот способ вжали учасц у колониї. По законченю програми, школяре свойо рисунки виложели на виставу, а Папуґова и Рамач каждому з нїх додзелєли припознанє и кнїжку на дарунок. Пригодни дарунки достала и Школа. Т. Х.

ВИШОЛ РУСИЙСКО-РУСКИ СЛОВНЇК

ПОМОЦ У УЧЕНЮ Руснаци постали богатши за ище єден словнїк, а слово о єдинственим русийскоруским словнїку „Русско-русинский словарь (бачванско-сремский диялект)”, видати у Ростове на Дону 2015. року, до нас сцигнул аж тераз. Авторе Словнїка Григорий Миронов, кандидат историйних наукох, младши наукови сотруднїк и преподаватель на Южним Федералним Универзитету у Ростове на Дону

16 РУСКЕ СЛОВО

и Блажена Хома Цветкович, язична редакторка у НВУ „Руске слово”. Словнїк ма коло 8 000 русийски и руски лексеми, а видал го Южним Федералним Универзитету у Ро стове на Дону. Як гварела Блажена Хома Цветкович, идея о таким словнїку настала по сле Мироновей дисертациї на тему историї русинскей идентификациї, прето же праве язик єден з елементох хтори означує идентитет Руснацох. Лексеми хтори похасновани у Словнїку указую же єдна часц словох з русийского язика вошла и до нашого литературного язика, окреме по сле Другей шветовей войни, а велї русизми прияти и прейґ язичия и у нашим язику су старшого походзеня, пише и у „Ґраматики руского язика” проф. Ю. Рамача. – Русийско-руски словнїк буд зе интере сантни шицким котри ше занїмаю з линґви сти ку, пре кла дате ль ством, но ви нар ством, писаньом, а годно го хасновац и ме сто русийско-сербского, або русийскоанґлийского словнїка – гварел Григорий Миронов. М. З. 11. НОВЕМБЕР 2016.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА IN MEMORIAM

ГЕЛЕНА СИВЧ (1922–2016)

У Новим Садзе пияток, 4. новембра, у 95. року живота умарла наша академска подобова уметнїца Гелена Сивч, а похована є 7. новембра на Городским теметове у Новим Садзе. Гелена Сивч, народ зена 22. октобра 1922. року у Руским Керестуре, дзе закончела основну школу, а ґимназию и учительску школу у Зомборе и Новим Садзе. Висшу педаґоґийну школу закончела у Новим Садзе, док Подобову академию студирала у Заґребе, а дипломовала у Беоґрадзе 1951. року, у класи професора Неделька Ґвозденовича. Перше роботне место єй було у Керестуре, дзе робела як учителька при концу Другей шветовей войни, у хторей була илеґалєц, а по войни дружтвено-политични роботнїк. Кратши час, 1946/1947. року робела як наставнїк математики и рисованя у першей рускей Ґимназиї у Руским Керестуре, а по законченю Подобовей академиї, у Банялуки и Сараєве. До Нового Саду преходзи 1960. року, дзе робела як професорка подобовей култури у ґимназиї, а найвецей у Ґимназиї „Моша Пияде“, одкаль пошла и до пензиї. Як професор подобового вихованя була активна у Дружтве подобових педаґоґох Войводини у Новим

Садзе и инициятор и орґанизатор велїх його акцийох. Була член Здруженя подобових уметнїкох Войводини и Новосадского салону, под час службованя у Босней и тедишнього Здруженя подобових уметнїкох Босней и Герцеґовини. За свою педаґоґийно-подобову роботу є вецей раз наградзована, а як дружтвени роботнїк 1980. року достала Орден заслугох за народ зоз стриберну гвизду. Гелена Сивч позната по своїх малюнкох и акварелох, а робела и таписериї. Попри заєднїцких виставох у Сараєве, Банялуки, Беоґрадзе, Новим Садзе, Зомборе, Руским Керестуре, Коцуре, Дюрдьове, мала и вецей самостойни вистави у Новим Садзе и Руским Керестуре. Сивчова була єден з инициторох Округлого столу о подобовей творчосци Руснацох (1995. року у КПЗ Войводини), а тиж и єдна зоз сновательох и перши предсидатель Клубу подобових уметнїкох Дружтва за руски язик, литературу и културу, хтори основани 10. априла 1996. року у Новим Садзе. Заступена є у Моноґрафиї „Подобова творчосц Руснацох“, хтору видало Дружтво за руски язик, литературу и културу у Новим Садзе 2003. року. Най єй будзе вична слава и подзекованє!

IN MEMORIAM

ЯНКО ЧИЖМАР (1929–2016)

У Новим Садзе 2. новембра, у 88. року живота, умар наш познати подобови уметнїк Янко Чижмар, а поховани є 4. новембра у Ґосподїнцох. Янко Чижмар народзени 10. марца 1929. року у Руским Керестуре, а кед мал три роки, з оцом ше преселєл до Ґосподїнцох, дзе роснул и ходзел до школи. Потим жил и робел у Новим Садзе. Роками бул присутни у подобовим живоце Руснацох, алє и у подобових кругох Нового Саду, Войводини и Сербиї. Мал вецей самостойни вистави у Новим Садзе (коло 10), Ґосподїнцох (5), Руским Керестуре (2), Жаблю, Дюрдьове, Беоґрадзе, Чачку, Суботици, а участвовал и на вецей колективних виставох. Бул член Здруженя подобових уметнїкох-аматерох Нового Саду и Клубу подобових уметнїкох Дружтва за руски язик, литературу и културу. 11. НОВЕМБЕР 2016.

За свою подобову творчосц достал вецей припознаня, медзи хторима и награда за линорез на рочней смотри подобових аматерох Сербиї у Суботици. Заступени є у моноґрафийох „Подобова творчосц Руснацох” (2003) и Подобова колония „Стретнуце у Боднарова” (2015), хтори видало Дружтво за руски язик, литературу и културу у Новим Садзе. На чесц 80-рочнїци од народзеня Янка Чижмара у децембре 2009. року, у рамикох 19. Манифестациї „Днї Миколи М. Кочиша”, у Ґосподїнцох була отворена подобова вистава на хторей були виложени 34 Чижмарово роботи, насампредз пейзажи, по чим бул и найпознатши и котри краша велї нашо установи, а иста вистава рок познєйше була викладана и у вецей нашо места. Най му будзе вична слава и подзекованє!

РУСКЕ СЛОВО 17

КУЛТУРА И ПРОСВИТА КНЇЖКА – ОД ГЛЇНЯНИХ ТАБЛЇЧКОХ ПО ТАБЛЕТИ

КАЖДИ ЧАС МА СВОЮ ДУХОВНУ ЕЛИТУ

Пише: Олена ПЛАНЧАК-САКАЧ

– Я прешвечена же кажди час ма свою духовну елиту, а читачох кнїжкох тримам за єй членох. Цо ше мнє дотика, я тримам и же кажди читач рускей кнїжки спада до нєй, вон тот цо на тот способ отримує дом свойого националного єства – гварела Ирина Гарди Ковачевич

– Сам писатель без гонорару за свой твор понїжени баржей як дакедишнї раби, бо у давних дружтвох панство ценєло талантованого уметнїка – гварел Юлиян Тамаш

– Тото цо вредзи будзе зарйовац и спод нашедки рокох, тото цо ма цо повесц, вше найдзе того хто го будзе слухац, та гоч на котрим язику – гварела Ирина Гарди Ковачевич

18 РУСКЕ СЛОВО

Вельо ше бешедує и водзи ше велї розправи о улоги кнїжки нєшка, тей у котрей ше обявює уметнїцку литературу, ламентує ше над єй судьбу. Паметаме же ше лєм у новшей историї случовали углавним технолоґийни пременки, за котри ше думало и твердзело же утаргню потребу читац кнїжки

П

ерше векше поцерпанє за судьбу кнїжки була експанзия радия, котри уходзаци до обисцох доказовал же поезия, проза, драма нє муша буц друковани и куповани у кнїжкарньох, же роман мож слухац на джмурацо у цмоти, з радия, чи пантлїки. Алє ше указало и же нови медий вимагал од писательох вельо вецей дїла, хторих вон лїґал и источасно им менял и форму и змисти. Филм претворйовал романи до сликох, алє ше случовало же праве тото олєгчованє драги ґу литератури виволало нову жажду за читаньом. Як цо ше спреведли проґнозере же телевизия знїщи филм, так нови медиї, а у найновшим чаше и ґлобална шветова информативна мрежа, лєм звекшую тоту жажду за читаньом. О улоги кнїжки у нєшкайшим чаше, єй положеню на тарґовищу як продукт духовносци, свойо думаня винєсли Ирина Гарди Ковачевич, писателька и дакедишня редакторка велїх наших виданьох и академик Юлиян Тамаш. – З тих вецей як шейдзешат Беоґрадских саймох кнїжкох паметам озда вецей як половку, паметам покус аж и початок виходзеня Шветлосци, перши Литературни слова и еуфориї котри його зявйованє виволало у моєй ґенерациї, святочносци поезиї наволани Митинґи, присуствовала сом озда на шицких „Костельникових єшеньох”, дочековала кажду нову кнїжку котра вишла по руски з радосцу, шицко цо друковане читала, о велїм писала, и то ше по нєшка нє пременєло. И нє допило ми. Якош сом после шицких добрих и нєприємних искуствох остала прешвечена же кнїжка остава дом литератури, же сама литература остава жилава и жива, и же гоч яки ше хмари над нїх наднєшу, вони оставаю константа духовней вертикали чловечества од глї-

няних таблїчкох по таблети. Спомнути манифестациї на славу и пропаґанду кнїжкох, як кед би их було вше вецей, на нїх вше вецей публики, а источасно ше навелько яйка кельо мало людзе читаю – гвари Ирина Гарди Ковачевич. Академик Юлиян Тамаш гвари же у 19. вику у Тулскей ґуберниї бул єден писатель. – Нєшка их, предпоставям, єст пейцсто єден. Анї за єдного нє знаме як ше вола, а гевтот єден волала ше Лєв Толстой и зна за ньго цали функционално писмени швет. Нє мал телефон анї писацу машину, гайзибан уж ишол, од забави мал лов и косидбу, алє читачох мал, бо им одкривал швети хтори вони нє видзели, а були им пред очми и толковал им тайни людскей души – визначує Тамаш. НЇҐДА ТЕЛЬО МОЖЛЇВОСЦИ И тото шицко ше случує тераз, гвари Гарди Ковачевичова, кед купиц кнїжку мож нє виходзаци з обисца, кед маме на тисячи преклади найактуалнєйших сучасних авторох котри нам приноша дожица еґзотичних духовних и ґеоґрафских подручох. Нїґда тельо можлївосци як тераз нє було читац цо писали японски, китайски, ирански, индийски, єгипет ски и писателє даяких африцких народох, за чийо мацерински язики зме або чули або нє. 11. НОВЕМБЕР 2016.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА При векшинскому народу нєшка, гвари Тамаш, число роботного стажу и без даякого профе сийного искуства нєписмених векше як при Руснацох, алє функционално за власни, гоч яки брудни пенєж, мож видруковац нєписмених приблїжно єднаке. Док держава потримова- кнїжку, окреме кед кнїжка потримує одредзени центри ла през видавательни хижи, редакторох, компетентних моци, бо политика по стала найшвидша драга за богарецензентох, явним вибору и критицким вреднованю ценє. Робота и морал систематично ше знїщую у налитературних творох кич, шунд и тривиялна литература шим дружтве. На дїлу основни закон економиї; реклама зменєла квалитет, а рекламу маю жени мала свой пияц, алє тот пияц зоз естради и подозриви особи, вони по бул зужени на самофинансостали писателє хит романох Робу маю, рованє и писателя и читателя табу на рижних ме стох предаваю, та и у ких кнїжкох. Нєшка держава кнїжкарньох. Дакеди то могло и зоз знаньзнїщела потримовку квалитеом и талантом. Нєшка знанє и талант нїч ту и озбильносци литератури нє знача за пияц – гвари Тамаш. и препущела шицко пияцу – И попри шицкого, цо ошведочених люхтори як жабурина прекрила и бительох кнїжки зна забриґовац, остава озбильну литературу, дума Таглавни цек по котрим идзе литература хтомаш. ру, без огляду чи ю видзиме зарамиковану – Медийни простор нєшка до кнїжки, чи на таблету у електронскей заляти зоз змистами котри даформи, котра и нєшка ма своїх занєшених кеди були предвидзени лєм за Ирина Гарди Ковачевич читачох, цо буду, кед треба, и од устох оддрукованє, интернет висцерал и остатки огранїченьох у часу и простору конзумованя ривац, та куповац кнїжку зоз котрей сцу дознац цо им велїх змистох чловекового духу, та и литератури. А и як гутори о живоце автор зоз познатей, або далєкей кнїжка и далєй жиє, и рошнє число авторох котрих их култури и традициї – гвари Гарди Ковачевичова. пишу, и тих котри их друкую, и тих цо их предаваю. А ЛИТЕРАТУРА ЄДИНА КРЕАТИВНА ОХРАНА тоти котрим вони предати, озда, их лєм читаю – визнаНАЦИОНАЛНОГО ИДЕНТИТЕТА чує Гарди Ковачевич. Правда же у реалносци то постава и вше значнєйше При националних меншинох у Войводини литература привредне подруче хторе функционує по законох понуканя и поглєдованя, а нє по теориї вредносцох яки єй од- єдина креативна охрана меншинского националного редзую аналитичаре котри кнїжки оценюю спрам крите- идентитета хтори остава през час, гвари Тамаш. Писнї и рийох котри, на перши погляд, нє маю вязи з економию танци ше повторюю и отримую идентитет на уровню и привреду, голєм нє тоту у котрей тоти вредносци мож рефлекса хтори характеристични за животиньски швет, виражиц з єдноставнима рахунковима операциями у ре- як доказує Касирер, бо животиня препознава знаки, алє алним чаше. Зоз ширеньом можлївосцох ширя ше и є нє способна за преношенє, символичне думанє. У цазмисти и жанри. Розпасмовюю ше виданя од белетри- лей Сербиї медзи тисячами обявених кнїжкох заш лєм стики, цо поняце за красне читанє, по гибридни форми ше рочно обявя и три добри. При меншинох, кед ше рочи цошка цо би ше нє могло анї меновац же є литература но нє обяви голєм дзешец кнїжки, нє зяви ше єдна дотак як цо то школяре и студенти уча. Сучасни друкарски бра, анї кажди пейц роки. Так меншини творчо щезую, лєбо писателє примушени писац по сербски кед сцу буц технїки направеписателє, дума Тамаш. ли зоз кнїжки по– За тот час меншини, виками автохтони, у ґету, нє лиґон за доказомаю вецей право нї на яки державни награди и припованє у дизайнознаня. А пошвидко увидзиме чи буду мац право и у ґету ваню, друкованю друковац кнїжки своєй функционално, углавним, нєпии швидким обясменей заєднїци, бо меншинска кнїжка, як роба, нє ма вйованю, а безпияц и нє годна жиц. Остава нам чвиринкац як тащки, конєчни медийни лєбо тупкац як медведзи у циркусу на одредзени знаки ширини интернеи сиґнали, бо нам барз вельке же ше можеме волац Рута направели зоз снаци, гоч то векшинскому народу нїч нє значи. Меншипредмета духовни нє проблем, знаю векшински язик и културу. Векного задовольшински народ би требал прилапиц меншини як ровноства, зоз чим ше Юлиян Тамаш правни – заключел Тамаш. доприноши интеУ авзлоґох ше найду и цифровани твори даяких лектуалному розвою, помодни артикл котри мож купиц, та з нїм задоволїц лєм у хвильки модни чи естрадни ви- блоґерох, або актерох явней сцени, цо нє значи же вони пополня ме сто котре вше чуване за уметнїцку лимоги. тературу, же вони буду мац вплїв на духовни розвой чловека котрому важни думки и становиска о правим КНЇЖКА И ПОМОДНИ АРТИКЛ живоце. – Наостатку, историчаре литератури нас уча як зоз чи– У пануюцим популизме дзе векшина функционално нєписмени и за живота нє пречитали анї єдну кнїж- тательней сцени нєстали дакедишнї бестселери котри ку, цо мож обчековац. Дзе збуванє швидке, а паметанє пенєжно богацели своїх авторох, а худобнєли духовно кратке, дзе мож по стац министер, лєбо тайкун без дня своїх читачох – заключела Гарди Ковачевич. ■ 11. НОВЕМБЕР 2016.

РУСКЕ СЛОВО 19

МОЗАЇК РОЗГВАРКА ЗОЗ ФОТОҐРАФКУ АНДРЕУ НОВАК

И ШНЇЄ ЖЕ ФОТОҐРАФУЄ Пише: Мая Зазуляк

Велї ше нєшка занїмаю зоз фотоґрафию, алє ридко хто и школовани фотоґраф, як цо то Андреа Новак з Коцура, хтора нєдавно з найвисшу оцену дипломовала на Применєней фотоґрафиї. До швета тей уметносци вошла цалком случайно, а тераз фотоґрафию видзи у шицким, и свой живот без нєй нє може анї задумац

М

ожебуц би нїґда анї нє одкрила свой талант и любов ґу фотоґрафиї, кед би у штреднєй школи нє прилапела єдно предкладанє. – Док сом була у штреднєй Туристичней школи и у интернату у Керестуре, педаґоґа Любица Няради ше ми питала чи бим нє направела фотоґрафиї за єден конкурс, понеже любим рисовац, та думала же бим можебуц знала дацо добре висликовац и зоз апаратом. Медзитим, я теди нє мала апарат, лєм телефон. Но, завжала сом друге место и вец ми то почало буц интересантне. „Фоткала” сом з гобия, бо сом любела и сцела зачувац одредзени хвильки. Пачело ше ми и чувство кед сом ше аж наїжела пре даєдну фотоґрафию и теди сом знала же сом поробела тото цо сом сцела. Познєйше сом ше „заражела” з тоту уметносцу и теди сом була уж сиґурна же то сцем робиц цали живот. Нє могла сом ше од нєй отаргнуц, та гоч ми и шицки гуторели же нє посцигнєм

нїч и „пойдзем до пшамаца” кед будзем уметнїк – здогадує ше Андреа.

ТРЕБА ВИДЗИЦ ТОТО ЦО ДРУГИ НЄ ВИДЗА Як гвари, щесце, же нє послухала других и уписала ше на Високу технїчну школу фаховних студийох у Новим Садзе, на одсек – Применєна фотоґрафия. Нє верела же прейдзе, бо примали лєм дзешецерих, та ше наисце нєсподзивала кед на лїстини видзела свойо мено на першим месце.

– Доконца зме у ґенерациї закончели лєм три. Досц то чежки напрям, нє так як людзе думаю. Думам же зме го дас за седем роки закончели лєм осмеро, а тераз го и утаргую. Мож нєшка крашнє жиц з фотоґрафиї, лєм ше треба пребиц, цо чежко. Єст велїх хтори купя апарат, та думаю же су вельки фотоґрафове. Знаю яку маю опрему, як поставиц апарат и „кликнуц” – и то цалком ОК, вони зарабяю огромни пенєж, алє нам, цо любиме фотоґрафию, то дакус таке, як нє вельке почитованє ґу тей уметносци. Вони на ню патра лєм през динари, а ми дакус иншак – толкує Андреа, зоз тоном у хторим точно мож чуц тоту єй „зараженосц” з фотоґрафию. Затераз є, як толкує, „сам свой майстор и ґазда”. Роби шицко цо дакому придзе на розум – фотоґрафує свадзби, кресцини, родзени днї,

20 РУСКЕ СЛОВО

прави фотки и за рамики за кнїжки, а сотрудзує и зоз єдну модну аґенцию. Тиж так, часто сотрудзує и з нашу Новинско-видавательну установу „Руске слово”, а фотоґрафиї єй уж вельо раз були викладани на самостойних, як и на даєдних колективних виставох. – На менших свадзбох робим сама, а на векших – нас єст екипа. Я уживам и у сликованю вешельох, алє то вельо завиши и од людзох, як ме вони инспирую. Кед сом нєдавно сликовала єдну свадзбу, так сом уживала же думам же тоти найблїзши нє плакали, а я почала плакац. Нє мам проблем направиц добри фотки а нє мац вельку емоцию, и я теди нє робим, алє сом тот дзень, мож повесц, як госц. Так гей, так бим и тото могла робиц цали живот – бешедує Андреа и додава же найважнєйше же би фотоґраф мал отворене шерцо. – Нє треба ше ганьбиц указац свою емоцию и тото цо ши задумал. Я перше думала же нїч нє знам, же нє добре тото цо робим. Опатрала сом фотоґрафиї вельо векших фотоґрафох и думала себе „боже, Андрео, чом то вообще робиш”. Док сом єдного дня на моїх фоткох першираз нє видзела же сом, у ствари, на каждей указала 11. НОВЕМБЕР 2016.

тото цо сом сцела же би було видно. Кед фотоґрафуєш, треба видзиц дацо цо други людзе нє видза. Дакус тераз мам и професийну деформацию же у шицким видзим фотоґрафию. У людзох видзим модели, як и дзе бим их могла висликовац, а вше видзим и яке вонка шветло. Аж и шнїєм же фотоґрафуєм – визначує тота млада фотоґрафка.

ФОТОҐРАФИЯ ДОБРА КЕД ОСТАНЄ У ПАМЕТАНЮ Як и велї други початнїки у фотоґрафиї, и Андреа перше найволєла фотоґрафовац природу, а тераз инспирацию найчастейше находзи у людзох и їх емоцийох. – Гоч яки да су, людзе нє можу скриц емоцию, барз им ю видно у очох. То на фотоґрафиї мож указац и мнє то барз интересантне. На початку ме интересовала природа, алє ми вец то бул барз єдноставни задаток, глєдала сом ище вецей, та сом почала баржей ходзиц по улїцох и сликовац людзох. И дипломска робота ми була на тему „Улїчна фотоґрафия” – гвари Андреа

и здогадує ше єдней красней и єдней нєприємней ситуациї, хтори дожила пре фотоґрафию. – Єден дїдо з Коцура ше ми сам питал чи го будзем сликовац и тота фотоґрафия потим була на моєй вистави портретох. Нє знала сом як му мено, дзе жиє, алє кед сом нєдавно була дома, видзела сом го як шедзи опрез хижи и гварела му най ме причека. Принєсла сом му виробену слику и вон теди барз почал плакац – прето я робим тоту роботу. Но, кед сом раз сликовала на єдним пияцу, мала сом и таке же сом лєм цо нє була бита и мало хибело же би ми єден чловек розбил апарат, бо думал же його сликуєм. До конца ше то закончело добре и можем повесц же було страшне, алє то мнє интересує, даяка акция. Ище ше учим присц блїжей ґу людзом, нє ганьбиц ше, а кед треба, аж ше и „унєсц” людзом до твари. Бо, дакеди то нє шицко єдно, єст вшелїяких людзох, хтори вшелїяк и реаґую. Алє, звичайно, кед ше нашмеєш, будзе шицко у шоре. Добра тота фотка – хтору запаметаш. Кед ю нє запаметаш, значи же нє була добра – наглашує Андреа.

СТУДИО НАПРАВИ ГОЧ ДЗЕ, З ГОЧ ЧОГО Андреа гвари же єй студиранє фотоґрафиї вельо помогло, а окреме у витворйованю рижних контактох, хтори барз значни у тей роботи, як и прето же вошла до „швета фотоґрафох”. – Пракса и ту найважнєйша. Можеш читац теорию кельо сцеш, алє док нє видзеш, нє випробуєш шицко на

апарату и направиш сто и єдну погришну фотку, аж теди будзеш знац. Но праве раз сом єдну фотоґрафию правела аж мешац, кед сом за испит мала направиц идентичну копию єдней уметнїцкей фотоґрафиї – наглашує Андреа и гвари же понеже ище нє ма свой студио, знаходзи ше як зна. – Правела сом студио на штред заднього двора. Заквачела плахитку на паньващик, долу положела цегли, карсцель, а шветло сом мала природне. Так же, кед сом могла у квартелю хтори ма 24 квадрати направиц студио, мож го направиц гоч дзе – визначує вона и на концу припознава же би єдного дня найволєла робиц модну фотоґрафию у даєдней модней аґенциї. ■ Фото: Андреа Новак

НАШО МАСТЕРАНТИ Мено и презвиско: Виктор Сакач Датум народзеня и место одрастаня: 19.05.1990. Нови Сад Здобути ступень, напрям, обласц: Мастер филолоґ анґлиста Тема мастер роботи и датум мастерованя: Religion and the Monomyth in Frank Herbert’s Dune/Релиґия и мономит у Дини Франка Герберта, датум мастерованя 13.06.2016. Основни студиї (Факултет, Универзитет): Филозофски факултет у Новим Садзе, Oдсек aнґлистика Штредня школа: Ґимназия „Светозар Маркович”, Нови Сад Роботне место: Професор анґлийского язика, у Основнeй и штреднєй школи зоз домом школярох „Петро Кузмяк”, у Руским Керестуре. Уж три роки преподава анґлийски, а тераз годзини трима школяром од пиятей по осму класу. Язики: Руски, себрски, анґлийски, нємецки Интересованя и гобиї: Язики, научна фантастика, ґейминґ, музика Контакт: sakacv@eunet.rs Плани за будучносц: Робота прейґ интернету

11. НОВЕМБЕР 2016.

РУСКЕ СЛОВО 21

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ

АНДРЕА И ЗДРАВКО (ШИАОЇЕ) ШЯН З НОВОГО СА ДУ

РУСКО-КИТАЙСКА ВЯЗА ЗА ЦАЛИ ЖИВОТ

Пише: Танита ХОДАК

МОЇМ МЕНШИНИ НЄ БАРЗ ЯСНИ Кед ше Здравко и Андреа коло дачого нє складаю, вон єй вше препомнє – та, ви, Сербиянки... Теди му вона вше надпомина же вона нє Сербкиня, алє Рускиня. – З оглядом же сом досц длуго у Сербиї, похопел сом же ту єст вельо меншински заєднїци. Знам же єст Мадярох, Словацох и Руснацох. У Коцуре найчастейше чуєм руски язик, та часто повторим даєдно слово и дацо и научим. Медзитим, своєй фамелиї нє можем потолковац же якей националносци Андреа. За нїх у Сербиї жию Серби, а меншини им нє такой так ясни – гвари Здравко.

22 РУСКЕ СЛОВО

Живот чловека дакеди зна одвесц там дзе нїґда анї нє подума же ше може становиц, а драги знаю буц нательо попреплєтани же ше нє раз найдзе у чуду як вообще до того и пришло. Так було и у случаю Андреи Тамаш Шян, Новосадянки родом з Коцура, и єй супруга Шиаоїa, по походзеню зоз Китаю. Свой живот звязали з двома цалком розличнима културами, и гоч звучи барз еґзотично, у нїх шицко на своїм месце, бо любов превозишла шицки бариєри

А

ндреа и Шиаоїе ше случайно стретли пред вецей роками. До Нового Саду обидвойо пришли за лєпшим животом. Кед Андреа почала робиц у єдней пекарнї, єй терашнї супруг теди робел у локалу обок. – Нє мал ше з ким дружиц, окрем з роботнїками хтори реновирали його локал, та вєдно з нїма часто приходзел до пекарнї. Шицки го познали скорей як я, волали го Здравко, а пошвидко го и я так почала волац. Були зме, так повесц, сушедово. Пошвидко зо мну почал франтовац же сом його дзивка, почали зме ше вше частейше дружиц, а вон частейше до пекарнї приходзел и теди кед дацо куповал, и теди кед нє. Пошвидко сом похопела о чим слово – гвари Андреа, нашмеяна и комуникативна собешеднїца. Праве пре тоти прикмети, Шиаоїеови ше барз попачела.

– Вше була на шме я на, и так ше озд зи ва ла ґу му ште ри й ом, мо гло ше зоз ню по бе ше до вац, по фран то вац – гва ри Шиаоїе, т. є. Здрав ко, як го во лаю од ке ди ше при се лєл до Сер биї, бо його пра ве ме но ма ло хто мо гол ви гва риц так як тре ба. КОМПРОМИСИ ПРЕВОЗИШЛИ РОЗЛИКИ Здрав ко поход зи зоз ме ста Зе ї а нґ при Ша нґ аю. Тол кує же там єст ве льо людзох на ма лим про сто ре же кед би шиц ки на раз ви шли на улї ци, єд ни дру гим би по но гох ста ва ли. Поход зи зоз патри яр хал но го дру жтва у хто рим хлоп ро би, а же на ше зви ча й но ста ра о дзе цох. Ро бо та и на пре до ва нє у нїх окре ме ва жне, а за со ци ял ни жи вот нє барз єст ча су. 11. НОВЕМБЕР 2016.

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ – Робел сом и у Китаю, алє пре роботу, пришол сом до Сербиї. Перше сом жил у Боґрадзе, алє кед сом пришол до Нового Саду, барз ше ми пачел тот варош. Любим людзох, и пачи ше ми же шицко мирнєйше, иншаке як у Беоґрадзе. Любим буц при води, на Кею, любим природу – гвари Здравко. Андреа, заш, воспитана же хлоп и жена ровноправни, а єй дружелюбива природа ю наганя же би ше стретала з людзми, упознавала швет коло себе. – После длугого и напартого дня, любим пойсц даґдзе зоз пайташами, висц дакеди до варошу, опущиц ше... Мой Здравко по сле законченого дня такой одходзи одпочинуц. Пущи ме, и нє завадза му же я любим друженя, алє му нє ясне як я мам моци ище пойсц до варошу. Стрета ше и вон дакеди з приятелями, алє вони и теди углавним бешедую о роботи. Дакеди думам же добре же зме таки розлични, бо ше дополнюєме. Я йому пробуєм потолковац же нє шицко у роботи и заробку, а вон мнє заш обраца на други бок, и толкує чом важне дацо створиц у живоце – гвари Андреа. Андреа и Здравко уж штири роки у малженстве, а опробовали ше и у улоги родичох кед ше пред двома роками народзел Виктор. Знаюци же походза з цалком розличних културох, мушели ше звикнуц єдно на друге, научиц толеровац розлики медзи собу, и вицагнуц найлєпше з обидвох бокох. Язик, звичаї, кухня, та аж и животни становиска и правила прецерпели вельо компромиси и прилагодзованя. – Спочатку сом розумела кажде його пияте слово, бо я таки „сербски язик” скорей нє чула. Кед сом ше звикла на його диялект, хторе слово цо значи, як вон то вигваря, шицко сом розумела.

бешедує по руски. Я зоз нїм бешедуєм и по руски и по сербски, мойо у Коцуре зоз нїм бешедую лєм по руски, а Здравко зоз нїм по китайски – гвари Андреа. ПЛАНУЮ НАЩИВИЦ КИТАЙ Андреову и Здравкову вязу околїско добре прилапело, випатрали им як симпатична пара. Андреова фамелия и родзина жеца тиж добре прилапела, и вон ше од початку зоз нїма добре склада. – Каждей нєдзелї одходзиме до Коцура. Здравко люби швижу желєняву зоз загради, люби тоти нєдзельово полудзенки. Поведзме, барз му ше пачи як вари мой оцец, часто ми и дома гутори най наварим юшку як цо вари мой оцец. Китайска кухня богата з рибу и морскима плодами, маю окремни присмачки, рискашу, а нє хасную хлєб. За мой смак така кухня ма дакус моцни пах, алє любим шицко коштовац – гвари Андреа. Док Здравко зоз Андреову фамелию часто контактує, вона його родичох видзела лєм прейґ интернету. Гоч єй супруг гутори же ю швекор и швекра добре прилапели, вона би их любела и упознац. Того лєта обидвойо

Шиаоїе зоз Виктором, шестру и єй дзивчатми у Шпаниї

зоз сином нащивели Шпанию, дзе жию Здравково два ше стри, а одход до Китаю ещи вше лєм у планох. – За Китайцох ше бешедує же су „жимни”, цихи и малей бешеди, а Здравково ше стри наисце були го сцолюбиви и комуникативни. Крашнє зме ше спайташели. Алє, и тото кратке путованє виволало досц проблеми у нашей роботи – нє було ю на кого здац. До Китаю, заш, нє вредзи пойсц на таки кратки час, треба пойсц голєм на мешац, а Здравко поцерпа же як вец Андреа з наймилшима на преслави Викторового родзеного дня ре сторан и предавальня буду функционовац и Гоч вон добре звладал по сербски, и дзень-нєшка по- на кого их годзен охабиц. Алє, вшелїяк же бим найвомиша даяки подобни слова, та шицко випаднє на шмих лєла кед би Виктор упознал и бабу и дїда у Китаю – гвари Андреа. – гвари Андреа. Гоч з боку їх вяза можебуц випатра нєзвичайна, АнАндреа и Здравко комуникую на сербским язику, медзитим, гоч нїґда нє думала же научи по китайски, дреи и Здравкови живот цалком подобни, як и велїх наша собешеднїца припознава же по сле тельо часу, других младих родичох. Кед ше заобидзе походзенє, кед добре слуха, може похопиц о чим слово. З другого вони двойо два особи хтори надумали вєдно крачац през живот, доказуюци же и вельки розлики по ставаю боку, сина уча бешедовац на шицких трох язикох. – Виктор ище нє зна бешедовац, алє розуми шицко и мали, теди кед медзи двоїма поштредує любов и почипокус ше лапа вигваряц перши виреченя. Найчастейше тованє.■ 11. НОВЕМБЕР 2016.

РУСКЕ СЛОВО 23

ДУХОВНИ ЖИВОТ ТОГО РОКУ 370-РОЧНЇЦА УЖГОРОДСКЕЙ УНИЇ

Пише: Мирон ГОРНЯК КУХАР

Прициснути з двох бокох, од протестантох и римокатолїкох, православни ше намагали цо одлучнєйше чувац свою виру, обряд традицию, националне єство и прето Уния представяла ратунок од прицискох. Того року пренайдзени ориґинални документ о подписованю Ужгородскей униї, алє то нє одкрице хторе меня скорейши спознаня о тей подїї

Т

ого року ше означує 370-рочнїцу Ужгородскей униї, хтора мала свой историйни розвой и значни пошлїдки у Церкви и у одношеньох медзи Востоком и Заходом. Интересантне же того року, у Державним архиву у Прешове (Словацка) пренайдзени и ориґинални документ о подписованю тей Униї 24. априла 1646. року, зоз хторим є докончена. Толкуюци тоти подїї, историчар др Янко Рамач наводзи же по подписованю Брестовскей церковней униї 1595. року, по котрей православни Русини у рамикох Польскей прилапели церковну унию зоз Римокатолїцку Церкву, почали унийни намаганя и медзи православнима Русинами Мукачевскей епархиї у Угорскей. По Рамачових словох, у другей половки ХVІ вику реформацийни рух у Угорскей, преважно у єй сиверно-восточних часцох, мал досц успиху. При концу того вика протестанти почали запровадзовац акцию преводзеня православних Русинох на протестантску виру. То спонукло католїцки монашски шори францисканох, конвентуалох, павлистох и єзуитох же би змоцнєли свою акцию на преводзеню православних на католїцку виру. ПРИЦИСКИ З ДВОХ БОКОХ – Прициснути з двох бокох, од протестантох и римокатолїкох, православни ше намагали цо одлучнєйше чувац свою виру, обряд и традициї – гварел др Рамач. – За православних обряд практично бул нє лєм наймоцнєйши вираз вири, алє тиж так и їх националного єства. Прето

24 РУСКЕ СЛОВО

Фото: М. Шанта

ЗАЧУВАНИ ТРА ДИЦИЯ И ОБРЯД

за нїх церковна уния з Римокатолїцку Церкву, на принципох Брестовскей униї, представяла и ратунок од прицискох других двох християнских Церквох. Княз Юрий ІІІ Друґет, котри мал вельки маєтки у сиверо-восточних часцох Угорскей и у Польскей, котри ше и сам з протестантскей вири врацел на римокатолїцку, одлучел почац акцию унийного руху медзи православнима Русинами у Угорскей. Зоз Польскей на маєток ґрофа Друґета у Гуменим 1613. року пришол монах Атанасий Крупецки же би розпочал унийну акцию. Гоч Крупецки спочатку мал досц успиху медзи православнима монахами и священством, пробованє преглашиц унию 1614. року ше нє удало, прето же виостала нєобходна акция медзи широкима пасмами вирних, котри ше спроцивели прилапйованю униї – потолковал Рамач. Вон констатовал же после тей нєуспишней акциї предлужени унийни пририхтованя, алє уж вельо осторожнєйше и орґанизованше. Медзитим, то нє ишло лєгко часто и пре зложени политични, та и церковно-административни причини. Значну потримовку прилапйованя униї православних у Угорскей давал митрополит Києвски, Галицки и цалей Руси Йосиф (Венямин) Рутски. – Епископ Василий Тарасович такой по своєй хиротониї и пребераня длужносци ординария Мукачевскей епархиї установел контакти з уж споминаним монахом А. Крупецким у намири конєчно запровадзиц унию медзи православнима у Угорскей – гварел Рамач. – Медзитим, бул свидоми же драга до того цилю нє лєгка: требало змоцнїц власц над шицкима вирнима у епархиї, здо11. НОВЕМБЕР 2016.

ДУХОВНИ ЖИВОТ буц довириє священства и монахох и ошлєбод зиц ше од зависно сци и контроли феудалних панох, котри углавним були проте станти и стали на драги по сцигованя униї. За свою активносц владика Тарасович бул и гарештовани. Одлучел це снєйше ше повязац зоз Апо столским пристолом, алє и то нє було лєгко. Прето Тарасович перше зложел пришагу униї пред австрийским царом Фердинандом ІІІ. Гоч мал потримовку цара, Тарасович ше нє могол врациц до своєй епархиї, бо княз Юрий Ракоци одбил по слухац цара и одлучно нє дошлєбод зовал же би право славни прилапели унию з Апо столским пристолом.

рархия, клер и феудални панове. Требало ше мудро и одлучно бориц же би ше зачувало во сточни обряд, право виберац свойого епископа и же би ше уният скей Церкви и священству припознало привилеґиї котри мала Римокатолїцка Церква и єй священство. Тота борба тирвала вецей як єден вик, кед конєчно 1771. року Мукачевска епархия виборела свою подполну само стойносц. По теди вона була лєм викарият римокатолїцкей епископиї у Еґеру – заключел др Янко Рамач. ВАЖНОСЦ ОСОБНИХ ОДНОШЕНЬОХ

ПРИШАГА НА ВИРНОСЦ

По информацийох о. др Романа Миза, зоз емиґрациями Ужгородска уния познєйше пренєшена до Бачкей У сво їх за кон чу ю цих роз патра нь ох, др Ра мач кон - (Кере стур и Коцур) и до сиверней Америки. Єй постатує же ко нєч но, 24. апри ла 1646. ро ку, у каплї ци томки и вирнїки у Мадярскей, Словацкей и Че скей и у зам ку Дру ґ е тох у Ужго род зе 63 пра во слав ни свя щ - у других жемох. е нї ки Му качев скей епар хиї зложе ли при ша гу на Представнїки право славия, та и Сербскей Право вир носц Ри мо католїц кей Цер кви пред еґер ским епи - славней Церкви, и по сле 400 рокох, и нєшка нє задоско пом Юри й ом Яку ши чом. Тото свя точ не пре гла - вольни з униями як методом драги до єдинства Церше нє на вола не „Ужго род ска уния”. По знє й ше, 14. кви. То вец ма пошлїдки и у одношеньох зоз униятамая 1648. ро ку, акт Ужго род скей униї потверд зел ми, одно сно грекокатолїками, зависно од конкретного при мас Угор скей ар хи е пи скоп Ли пай. часу, про стора, особох, точнєйше конкретного конПо шмерци княза Ю. Ракоция, його ґдовица Суза- текста. на Лорантфи предлужела намаганє свойого покойноПочатком того року ше зишли папа Франциско и паго мужа нє дошлєбод зиц унию право славних на сво- триярх Мо скви и цалей Русиї Кирил на Куби, цо заєй териториї и по шмерци епископа Тарасовича на кончене з подписованьом заєднїцкей Декларациї. Греепи скопски пристол по ставела процивнїка униї. З кокатолїком окреме важна виражена надїя же тото ча сом ше политич ни обставини пременєли, бо з Му- стретнуце допринєше помиреню там дзе єст тензиї качевску доминию запанова ли католїки, и випатра ло мед зи грекокатолїками и право славнима. же на стал вигоднєйши час за Мукачевску епархию и Заключене же метод „унияценя” прешлих викох, коза да льше ширенє и моцнєнє униї. три подрозумйовал привод зенє єдней заєднїци до – Мед зитим, до конєчного успиху ше нїґда нє при- єдинства зоз другу так же буд зе оддзелєна од своєй ход зи лєгко. На драги розвою униї ше по ставели тоти першебутней Церкви, нє драга до єдинства. Источаод котрих ше то шнє, церковни заєднїци котри ше зявели як ре зултат найменєй обче- историйних обставинох маю право исновац и сполньковало: локална овац духовни потреби їх вирних, намагаюци ше ґу ри мо ка то лїц ка миру зоз сушедами. цер ков на орґ а Отец Миз з Нового Саду, ма вецей як полвиковни низация, єй гиє- искуства як священїк у мултиконфе сийним и мултиетнїчним штредку, дзе век шин ска Серб ска ОРИҐИНАЛНИ ДОКУМЕНТ Право славна Церква. О ПОДПИСОВАНЮ УНИЇ – Як еку мен ски опред зелєни, мал сом Того року пренайдзени ориґинални документ о и мам барз до бри од подписованю Ужгородскей униї и з тей нагоди др но ше ня зоз шиц ки ма Янко Рамач гварел: вир ски ма за єд нї ца ми – Гоч у явносци о тим було вельо слова, бо ше у Новим Сад зе, а мочасто указовало як кед би було пренайдзене дацо жем повесц и зоз дер епохалне, анї пол рока после того нїхто нє указал же би у тим документу було дацо нове, цо сущне жав ни ма вла сца ми – за саму подїю подписованя униї, а цо би нє було гва рел о. Миз. – Тоти познате скорей, окрем того же можлїве же сам од но ше ня на досц за унийни акт подписали нє 63 духовни особи, як ви ша и од свя щ е нї ка як чловека, як осо би. ше тримало, алє можебуц дакус вецей. Розуми ше, за историю Ужгородскей униї знач- У тим сми слу екумен од но ше ня и не же пренайдзени ориґинални документ, алє то ски заш лєм нє епохални пренаходок, односно нє од- опред зе лє ня маю барз крице котре на даяки способ демантує або меня вельку вред носц. ■ скорейши спознаня о тей подїї. 11. НОВЕМБЕР 2016.

РУСКЕ СЛОВО 25

ROK XI

НОВЕМБЕР 2016 ^islo 27 (129)

Пише: Борис ВАРҐА

СТРА ДАНЄ РУСНАЦОХ И УКРАЇНЦОХ У ВОСТОЧНЕЙ ГОРВАТСКЕЙ 1991–92 РОКУ – ЗВИТИ И СУД (III)

СУД И ОСУДЗЕНИ

У судским процесу, у котрим на початку обтужени 35 особи, векша часц нє була доступна судским орґаном, 13 особи ше упокоєли, а осем особом зняти обтужби пре нєдостаток доказох. За злодїйство у Миклошевцох покарани два особи

Д

о конца першоступньового караюцого поступку, котри закончени 5. фебруара 2009. року, на обтужнїци остало 14 обтужених. Исти дзень Рада за воєни злодїйства Жупанийского суду у Вуковару обявела пресуду, по котрей 12 обтужени преглашени за виноватих за вивершованє виновного дїла воєного злодїйства процив цивилох зоз čl. 120. st. 1. OKZ RH (Основни каребни закон Републики Горватскей), а двоме обтужени ошлєбодзени од обтужбох за вивершованє виновного дїла ґеноцид зоз čl. 119. OKZ RH, а то З. Н. и Д. Г. Осудзеним вирекнути кари гарешту: Ю. М. – 6 роки, М. С. – 6 роки, Д. С. – 6 роки, П. Л. – 15 роки, З. С. – 4 роки, Й. Б. – 4 роки, М. Ж. – 6 роки, Д. Ч. – 6 роки, З. М. – 4 роки и 6 мешаци, Й. Ц. – 15 роки, Д. К. – 6 роки и Я. Лї. – 4 роки и 6 мешаци. На обявйованю пресуди присуствовали три особи, док – по звиту – дзешецеро обтужени нє були доступни орґаном Горватскей, односно судзело ше им у одсустве. У хвильки подзвигованя обтужнїци, шицки обтужени були нєдоступни правосудним орґаном Републики Горватскей, а зоз ришеньом Жупанийского суду у Осиєку, число Kv 46/97, од 21. фебруара 1997. року, одлучене же ше обтуженим будзе судзиц у одсутносци. Вишлїдзованє розпочате ище 1993. року кед Миклошевци и велька

26 РУСКЕ СЛОВО

часц Вуковарско-сримскей жупаниї, пре околносци конфликту, нє були доступни правосудним и полицийним орґаном Републики Горватскей, а велька часц шведкох и очкодованих були розселєни ширцом Горватскей. НЄШОРОВИ ПРОЦЕС Кед 2005. року обтужнїцу превжало Жупанийске державне одвєтништво зоз Вуковару, нє було глєдане додатне вишлїдзованє, алє под час главней розправи вислухани шведкове и по їх виявох, у вецей нагодох прецизована и меняна обтужнїца. Даєдни шведкове слухани пейц и вецей раз, цо под час главней розправи указовало же вишлїдзованє слабо поробене и же требало окончиц додатни вишлїдзованя – наведзене у звиту цивилних орґанизацийох. У цеку процесу, доказни поступок бул претаргнути пре шмерц 13 обтужених, а Жупанийске державне одвєтништво зоз Вуковару 2008. и 2009. року пре нєдостаток доказох одустало од каребного прешлїдзованя осем обтужених. Преходзаци зоз Осиєку до Жупанийского державного одвєтништва у Вуковаре, вименєна и обтужнїца, толкуюци же ше значно пременєли околносци и докази у позбераней документациї. Зоз пременку обту11. НОВЕМБЕР 2016.

РУСКЕ У ШВЕЦЕ жнїци од 20. марца 2007. року пременєни опис фактох и законски опис, як и 25. РОЧНЇЦА – РУСНАЦИ И ВУКОВАРСКА ТРАҐЕДИЯ правна квалификация того дїла, а обтуженим на терху положене окончованє виновного дїла во- OKZ RH. Алє, Жупанийске державне одвєтништво зоз єного злодїйства процив цивилох зоз čl. 120. st. 1. OKZ Вуковару подзвигло обтужнїцу пре каребне дїло ґеноциRH. Пошвидко после того, 13. априла 2007. року, преме- ду зоз čl. 119. OKZ RH. Статя II “Konvencije o sprečavaнєна обтужнїца, так же ше обтужених терховало ознова nju i kažnjavanju zločina genocida”. Начално, ґеноцид може окончиц кажде, без огляду на за ґеноцид, зоз čl. 119. OKZ RH, алє дїла за котри ше обтужених терховало остали исти як при пременкох обту- його положенє у воєней, або политичней гиєрархиї. жнїци, док правна квалификация дїла врацена на при- Медзитим, з оглядом на природу того злодїйства (историйни рамики того злодїйства повязани зоз голокаумарну тужбу – ґеноцид. Зоз ришеньом Жупанийского суду у Осиєку br. Kv- стом), котре предпоставя масовносц жертвох и способ115/97 од 21. марца 1997. обтуженим бул одредзени при- носц виновнїкох же би спричинєли масовни и чежки твор. На главней розправи одбрана тих обтужених, ко- страданя, по природи стварох окончоваче ґеноциду буду три були присутни (котри нє сцекли), предложела утар- найвисше ранґовани особи у воєней и (або) политичней гованє притвору и одредзованє мирох осторожносци, цо гиєрархиї. Пракса Медзинародного виновного суду за Жупанийске державне одвєтништво зоз Вуковару прила- бувшу Югославию и Руанду то потвердзую. Звит наводзи же специфичносц ґеноциду, як злодїйпело. На основи звиту, жертвом и очкодованим, а и ширшей ства, у його окремней намири, mens rea, такволана ґеноявносци, одбрана присутних обтуженїкох зоз шлєбоди цидна намира, жаданє же би ше зоз злодїйством физичбула нєрозумлїва, бо ше робело о найчежшим каребним но знїщело даєдну националну, етнїчну, вирску, або дадїлу за котре одвитує же би обтужени у цеку поступку єдну другу заєднїцу, або єй значну часц и то праве пребули у притвору. Право обтужених на правичне судзенє, то же ше роби о тей заєднїци. Одлука же би ше таке дїкотре преписане зоз одредбу члена 6. Европскей конвен- ло окончело муши буц свидома, же би ше дїйствовало у циї о защити людских правох и фундаменталних шлєбо- напряме знїщованя такей ґрупи. У конкретним предмедох, потупене пре длужину (часову) першоступньовго ту, обтужени були припаднїки сербскей и рускей меншипоступку и зоз частима пременками обтужнїци. Длужи- ни, а жертви векшином Руснаци и други нєсерби. Обтуна першоступньовей пресуди тиж могла при шведкох и жени були припаднїки локалней Териториялней одбражертвох виволац чувство нєхасновитосци того каребно- ни. У звиту ше наглашує же, наводзаци тоти факти, нє го процесу. Заинтересованосц медийох за тот случай з исновало намири зменшац значенє инкриминованих дїчасом була вше слабша, без огляду же ше водзело кареб- йох, алє представителє орґанизацийох за провадзенє ни поступок за дїло ґеноциду. Жертви фамелийох под процесох за воєни злодїйства думаю же у конкретним час скоро цалого поступку нє були контактовани. То, предмету требало обтужиц за виновне дїло воєного зловшелїяк нє була хиба Ради за воєни злодїйства, котра ше дїйства процив цивилох зоз čl. 120. st. 1. OKZ RH. Рада за воєни злодїйства Жупанийского суду у Вуковатрудзела поступок водзиц у складу зоз законами, пише у звиту, алє же Жупанийске державне одвєтништво зоз ру 29. фебруара 2009. року обявела пресуду за “окончоВуковару пре чежину злодїйства у Миклошевцох треба- ванє каребного дїла воєного злодїйства процив цивило глєдац додатне вишлїдзованє теди, кед случай бул лох”, у котрей осудзени 12 особи на гарешт од штири до превжати зоз Осиєку. Зоз додатним вишлїдзованьом ве- 15 роки. Под час судского процесу, векша часц обвинєльо деталї могли буц яснєйши. Без того, Жупанийске тих нє була доступна судским орґаном, 13 особи ше уподержавне одвєтништво зоз Вуковару у цеку доказного коєли, а осем особом зняти обтужби пре нєдостаток допоступку запровадзовало „прикрите вишлїдзованє“, цо казох. У судским процесу, у котрим на початку терховавидно зоз прилагодзованьом и меняньом обтужнїци по- ни 35 особи, до конца после пресудох покарани лєм два особи – Йоаким Бучко и Зденко Маґоч – на по штири росле шведоченя дзепоєдних шведкох. Пред конєц доказного поступку, на основи одредби čl. ки гарешту.■ (Конєц фельтону) 63. st. 1. OKZ RH, суд меновал каждому обтуженому бранїтельох по службеней длужносци. По теди, вецей обтужнених мали єдного бранїтеля. З оглядом же формално розправа почала од початку, обтужени у цеку главней розправи мали окремних бранїтельох. Алє, поступок тирвал 12 роки, а у цеку доказного поступку виведзени велї докази, док єден бранїтель бранєл вецей обтужених. Прето, поставя питанє орґанизация за провадзенє воєних злодїйствох, чи така ситуация можебуц нє була у процивносци зоз правилами їх одбрани. ҐЕНОЦИД ПРОЦИВ САМИХ СЕБЕ? Докази виведзени у цеку доказного поступку указовали на тото же у конкретним предмету зробене каребне дїло воєного злодїйства процив цивилох зоз čl. 120. st. 1 11. НОВЕМБЕР 2016.

РУСКЕ СЛОВО 27

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 31. октобра 2016. року, после длугей и чежкей хороти, занавше нас зохабел наш мили супруг и оцец

ВЛАДИМИР ТИРКАЙЛА дипл. инж. аґроном (1959–2016) з Руского Керестура Мили наш, кажда хвилька препровадзена з тобу на окремни способ збогацовала нашо животи. Подаровал ши нам вельо любови, доброти и красни памятки. Навики це будземе ношиц у наших шерцох. Спочивай у мире Божим и най це ангели чуваю! Твойо наймилши� супруга Весна, син Владимир и дзивка Наташа зоз супругом Ваньом Дзекуєме шицким котри го пришли випровадзиц на його остатню драгу до вичносци! ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 31. октобра занавше нас зохабел наш мили брат и бачи

ВЛАДИМИР ТИРКАЙЛА (1959–2016) з Руского Керестура

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 31. октобра занавше нас зохабел наш мили брат и бачи

ВЛАДИМИР ТИРКАЙЛА (1959–2016) з Руского Керестура

Памятку на його подобу, любов и нєсебичну помоц навики буду ношиц у своїх шерцох шестра Мария, шовґор Яким, Таня зоз фамелию и Мая зоз фамелию зоз Канади Най спочива у мире Божим!

Пошол ши од нас и охабел боль у наших шерцох. Памятку на твою щиросц, любов и нєсебичну помоц у своїх думкох будзе чувац брат Михал, Валентина и Антония Най спочива у мире Божим!

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 31. октобра 2016. року упокоєл ше наш добри и вредни

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 31. октобра 2016. року зохабел нас наш мили кум

ВЛАДИМИР ТИРКАЙЛА (1959–2016) з Руского Керестура Твоя хорота и блага шмерц нєсподзивала шицких нас. Най це Господь Бог наградзи за шицки щири и добри дїла. Памятку на тебе будзе чувац мац Леона Хомова Спочивай у мире Божим!

28 РУСКЕ СЛОВО

ВЛАДИМИР ТИРКАЙЛА (1959–2016) з Руского Керестура Найкрасши памятки на ньго и його доброту буду чувац кумово Хомово Най спочива у мире Божим!

11. НОВЕМБЕР 2016.

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 31. октобра занавше нас зохабел наш мили брат и бачи

ВЛАДИМИР ТИРКАЙЛА (1959–2016) з Руского Керестура

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 4. новембра 2016. року занавше нас зохабела наша мила

ҐЕНА КОЛБАС (1936–2016) з Руского Керестура

Памятку на його любов и доброту навики буду ношиц у своїх шерцох брат Янко зоз супругу Марию, Тереза зоз фамелию и Оля зоз фамелию Най спочива у мире Божим!

Найкрасши памятки на ню буду чувац єй наймилши Най спочива у мире Божим!

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 31. октобра 2016. року занавше нас зохабел мили братняк

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 14. новембра 2016. року наполня ше шейсц жалосни мешаци як ме зохабел мой мили супруг

ВЛАДИМИР ТИРКАЙЛА (1959–2016) з Руского Керестура Памятку на ньго занавше буду чувац Рацова фамелия Спочивай у мире Божим!

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 15. новембра наполня ше шейсц мешаци як нас занавше зохабел наш почитовани оцец, дїдо, прадїдо и чукундїдо

ЙОАКИМ ДУДАШ – МИЙОВ (1924–2016) з Руского Керестура Памятку на ньго чуваю дзивки Амалка Джуджарова зоз супругом Владом и фамелию, Наталка Митьова зоз супругом Юлином и фамелию и Сенка Бучкова зоз фамелию Спочивайце у мире Божим!

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 4. октобра 2016. року наполнєли ше пейц жалосни роки як престало дуркац шерцо нашей милей мацери, баби и прабаби

МАРИЯ народзена Будински (1932–2011)

Дня 28. октобра 2016. року наполнєли ше шейсц жалосни роки як нас занавше зохабел наш мили оцец, дїдо и прадїдо

ВЛАДИМИР (1929–2010)

ТИРКАЙЛОВО з Руского Керестура Мили родичи, после Вашого одходу остала лєм пражнїна и боль. Нєт слова з хторима можеме описац кельо сце нам значели. Доброта, сцерпезлївосц и любов хтору сце нам щиро и нєсебично даровали, водзели нас през живот, а вашо слова занавше останю уткани у наших шерцох. Вично вас буду паметац� син Янко зоз фамелию, дзивка Мария зоз фамелию, нєвеста Весна зоз фамелию и син Михал зоз фамелию Спочивайце у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 19. новембра наполня ше 20 роки як вецей нє з нами наш мили супруг, оцец и дїдо

ЯНКО ХОМА (1933–1996) з Руского Керестура З любову и почитованьом памятку на ньго чуваю супруга Леона, син Янко зоз фамелию и дзивка Весна зоз фамелию Най спочива у мире Божим!

11. НОВЕМБЕР 2016.

ВЛАДИМИР БУЧКО штранґар (1934–2016) з Руского Керестура Днї преходза, а лєм найкрасши памятки на тебе навики останю. Ожалосцена супруга Мелана Бучкова Вичная памят! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 14. новембра наполнюю ше шейсц мешаци як нє з нами наш мили оцец, дїдо и прадїдо

ВЛАДИМИР БУЧКО штранґар (1934–2016) з Руского Керестура Вично ожалосцени син Йоаким, дзивка Геленка, нєвеста Оленка, жец Тихомир, унуки Мирко, Деян, Ванеса, Слободан и Даниєла зоз супругом Бояном и праунук Лазар Вично спочивайце у мире Божим! НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 18. юния було седем роки як нє з нами наша мац, баба и прабаба

Дня 11. новембра наполнюю ше два роки як нє з нами наш оцец, дїдо и прадїдо

АМАЛИЯ ВИНАЇ ЙОВҐЕН ВИНАЇ (1925–2014) з Руского Керестура (1928–2009)

Пошли сце обидвойо нєсподзивано и без поздраву. Зоз тей драги нєт врацаня. Памятку на вас чуваю дзивки Амалка зоз супругом Любом Планчаково и Марча Пристойкова, унуки� Марча зоз супругом Пиштом Франичово, Марча зоз супругом Славком Папуґово, Владимир зоз супругу Аниту Пристойково, та праунуки Стево, Желько, Андрейка, Славко и Владко Спочивайце у мире Божим!

РУСКЕ СЛОВО 29

IN MEMORIAM

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Прешли 40 днї як нас зохабела наша шестра и нина

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Наполнєли ше 40 днї як нас зохабел наша мила мац и баба

КАТАРИНА ВИСЛАВСКИ народзена Манджи (1942–2016) з Руского Керестура Найкрасши памятки на ню чува шестра Ґена зоз супругом Юлином, дзецми Жельку и Иґором и унуками Най спочива у мире Божим!

КАТАРИНА ВИСЛАВСКИ народзена Манджи (1942–2016) з Руского Керестура Памятку на ню навики чуваю ожалосцени дзивки Иринка и Сузана, жец Славко, унуки Душко, Деян, Мирослав и Дияна Спочивай у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Прешли 40 днї як нас зохабела наша мила

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Наполнєли ше 40 днї як нас зохабела наша мила

КАТАРИНА ВИСЛАВСКИ народзена Манджи (1942–2016) з Руского Керестура Найкрасши памятки на ню чуваю ожалосцена шестра Ганча зоз дзецми Таню и Славку зоз фамелиями Спочивай у мире Божим!

КАТАРИНА ВИСЛАВСКИ народзена Манджи (1942–2016) з Руского Керестура Навики ожалосцена шестра Нада, жец Стоян и їх дзивки Биля и Лїля зоз дзивочку Любку зоз Пожеґи Най спочива у мире Божим!

ЯНКО ЧИЖМАР (1929–2016) з Нового Саду Дня 2. новембра 2016. року до вичносци ше преселєла широка и цепла руснацка, войводянска и уметнїцка душа! Най спочива у мире Божим! З любову и почитованьом, твоя супруга Марица, син Владимир зоз супругу и син Владимир, як и ширша фамелия

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 12. новембра наполнєли ше штири роки у жалосци за наУ януару 2017. року наполня ше седем роки у жалосци за нашу милу шим мили сином дзивку

СЕНКУ (1963–2010)

МИЖОМ СЕҐЕДИЙОВИМ (1967–2012)

з Руского Керестура

Ожалосцени родичи и брат зоз фамелию зоз Канади

Най спочиваю у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 13. новембра наполня ше три роки як вецей нє з нами наш мили супруг, оцец и дїдо

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ

МЕФТОДИЙ ҐУБАШ (1941–1998) Вично будзеце зо мну. Син и брат Владимир

30 РУСКЕ СЛОВО

СЛАВОМИР ҐУБАШ (1966–1995) Дюрдьов

МАРЯ ҐУБАШ народзена Малацко (1942–2016)

Спочивайце у мире Божим, и най вас ангели чуваю!

ЮЛИЯН НАДЬ (1942–2013) з Руского Керестура Памятку на ньго чуваю супруга Наталия, дзивки Славка и Терезка зоз своїма фамелиями Спочивай у мире Божим!

11. НОВЕМБЕР 2016.

Дня 2. новембра после краткей и чежкей хороти, занавше нас зохабел наш мили супруг и оцец

ЯКОВ – ЯША ВАДАСКИ (1953–2016) з Коцура

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 10. новембра наполня ше три роки як вецей нє з нами наша мила супруга и мац

ЛЕОНА СИВЧ (1941–2016) Дня 12. новембра будзе шейсц мешаци як є вецей нє з нами. Алє, вично будзе жиц у наших шерцох и думкох як лелийка била, квиток хтори наша слиза залїва. Твой супруг Любомир, дзивка Люпка и унуки Мая и Таня Спочивай у мире! Вичная памят!

Його милу подобу, любов и доброту у своїх шерцох навики буду чувац супруга Мелания и син Саша Спочивай у мире Божим!

ИРИНА ТАМАШ народзена Барат (1949–2013) з Коцура Памятку на ню чуваю супруг Миленко, дзивка Даниела и син Иван

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 25. новембра наполнї ше рок як вецей нє з нами наш мили оцец и супруг

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 10. новембра 2016. року наполнєли ше три роки як нас занавше зохабел наш супруг, оцец и дїдо

ВЛАДИМИР СЕМАН учитель (1933–2013) з Руского Керестура

ЙОАКИМ ВЕНЧЕЛЬОВСКИ (1942–2015) з Руского Керестура

Найкрасши памятки на ньго чува син Ясмин и супруга Будимирка Спочивай у мире Божим!

Памятку на тебе з любову и почитованьом чуваю твойо найблїзши� супруга Маря, син Владо, син Сашо зоз супругу Весну и унуки Емина, Ребека и Хана Спочивай у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ На своїх милих родичох

НАТАЛА

ФЕДОР МОЛНАРОВО з Нового Саду

ЯНКО

ИЛЯ ГРУБЕНЬОВО з Дюрдьова

З любову и почитованьом памятку на вас чуваю син Юлин, дзивка Марча и син Петро и Янко зоз своїма фамелиями Спочивайце у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Наполнєли ше 30 роки як вецей нє з нами наш

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 8. новембра наполнєли ше осем роки як нас охабела наша мац, баба и прабаба

ВЛАДКО КОЛОШНЯЇ (1972–1986) з Руского Керестура Вично ши у наших шерцох. Ожалосцена мац Ганча, шестра Таня зоз супругом Славком и дзецми Марину и Сладяну, шестра Славка зоз дзецми Даниєлу и Кристину зоз супругом Сашом Най го ангели чуваю!

АМАЛИЯ КОЛОШНЯЇ (1923–2008) з Руского Керестура Найкрасши памятки на ню чуваю син Владимир, нєвеста Наталия, унук Мижо зоз супругу Дияну и дзивчатми Мартину, Емину, Лейлу и Мелису, та унука Марина зоз супругом Мирославом и сином Матейом Най спочива у мире Божим!

11. НОВЕМБЕР 2016.

НА ЗДОГАДОВАНЄ

ЯКИМ КОЛОШНЯЇ АМАЛИЯ КОЛОШНЯЇ (1929–1994) (1930–2014) з Руского Керестура Памятки на нїх чуваю дзивка Мелана зоз супругом Янком, син Михал зоз супругу Наду, унука Наташа зоз супругом Йованом, унуки Желько, Боян и Марияна, та праунук Лука Спочивайце у мире Божим!

РУСКЕ СЛОВО 31

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Наполнєли ше три роки як нас занавше зохабел наш мили супруг, оцец и дїдо

БОҐОЛЮБ БОШНЯК майор социолоґ (1934–2013) з Руского Керестура

СИЛВЕСТЕР БЕСЕРМИНЇ (1954–2011) з Коцура

До конца живота ожалосцена супруга Амалия, син Александар зоз супругу и дзецми и дзивка Таня зоз супругом и дзецми Вичная памят! НА ЗДОГАДОВАНЄ Прешли 40 днї як нас охабела наша мац, баба и прабаба

АНА БУДИНСКИ народзена Дудаш (1928–2016) з Руского Керестура Найкрасши памятки на вас мамо, бабо и прабабо чуваю вашо наймилши. Спочивайце у мире Божим!

Дописовательство „Руского слова” у Руским Керестуре од 3. новембра, ма ище єдно число фиксного телефона, насампредз за воланє пре даванє оглашкох, „in memoriamoh”, рекламох у новинох „Руске слово”, лєбо за предплати, чи купованє новинох, часописох и кнїжкох нашей хижи. Друге, нове число Дописовательства „Руского” у Керестуре то (025)510-03-83 (за канцеларию дзе Сенка Надь и Мария Афич), а и надалєй у функциї дотерашнє телефонске число (025)703-311. Дописовательство НВУ „Руске слово” на другим поверху у будинку дакедишнєй Друкарнї „Руске слово” у центре Керестура.

ОБВИСЦЕНЄ

021/6613-697, 021/ 6624/708 e-mail: ruske.redakcija@gmail.com

Гоч ши вецей нє з нами, красни памятки на це тирвацо жию у наших шерцох Твойо наймилши

НОВЕ ЧИСЛО ТЕЛЕФОНА У КЕРЕСТУРСКИМ ДОПИСОВАТЕЛЬСТВЕ „РУСКОГО”

Городска управа за защиту животного штредку на основи члена 29. пасус 1. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї” число 135/04 и 36/09), обявює

OGLA[OVANW

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 10. новембра наполня ше 5 роки як нас занавше зохабел наш мили супруг, оцец, дїдо и швекор

о принєшеним ришеню же потребне преценьованє вплїву и о одредзованю обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта радио базней станїци мобилней телефониї „НС Банатич” Подприємства „Telenor Common Operation”, Оддїл Беоґрад-Нови Беоґрад по овласценю ношителя проєкта „ТЕЛЕНОР” д.о.о. Младежских бриґадох 90, Беоґрад, поднєсол тому орґану вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву застатого стану на животни штредок проєкта радио базней станїци мобилней телефониї „НС Банатич”, у улїци Паризкей комуни

число 25, на катастерскей парцели число 4944 К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад. После запровадзеного поступку, Городска управа за защиту животного штредку дня 7. новембра 2016. року принєсла ришенє число VI-501-528/16 же потребне преценьованє вплїву на животни штредок и о одредзованю обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок. Увид до предметного ришеня мож окончиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку, Руменацка 110а, Нови Сад, роботни днї у чаше од 10 дo 15 годзин на сайту Городскей управи за защиту животного штредку www. environovisad.org. rs. Заинтересована явносц може виявиц жалбу процив того ришеня у чаше од 15 днї од дня його обявйованя у средствох явного информованя, по тим орґан

MALI OGLA[KI ДИХТОВАНЄ облакох и дзверох зоз неопрен-ґуму, процив витру и жими, галайку и праху. Правиме и кладземе ролетни и гармониково дзвери. Обявиц ше на телефони� 025/5827-710, лєбо 060/5088433 ВЛАГА? Изолуєме влажни хижи. 063/440-470; 063/102-41-14. *** ВИДАВАМ 1,5 хижови полунамесцени квартель од 33 квадрат-

32 РУСКЕ СЛОВО

ни метери на добрим месце, блїзко при станїци, на углє Берислава Бе рича и Ки сац кей улїци (прейґ драги ОШ „Коста Трифкович”). Ма городске зогриванє. Цена вигодна. Обявиц ше на телефон 021/6335-914. *** ПРЕДАВАМ буково древо у палетох. Цена двох кубикох 7 500 динари. Привожим и на адресу. Древо мож опатриц на адреси Народного фронта 55, а обявиц ше на телефон 064/26-83-862.

Городска управа за защиту животного штредку на основи члена 29. пасус 1. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї” число 135/04 и 36/09), обявює

ОБВИСЦЕНЄ о принєшеним ришеню же потребне преценьованє вплїву и о одредзованю обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта радио базней станїци мобилней телефониї „НС70, НСУ70, НСЛ70 НА ШАНТИЧ (ТЕЛЕКОМ)” Ношитель проєкта „Телеком Сербия” а. д. Таковска 2, Беоґрад, поднєсол тому орґану вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву застатого стану на животни штредок проєкта радио базней станїци мобилней телефониї „НС70, НСУ70, НСЛ70 НА ШАНТИЧ (ТЕЛЕКОМ)”, у улїци Булевар цара Лазара 73, на катастерскей парцели число 3926/10 К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад. После запровадзеного поступку, Городска управа за защиту животного штредку дня 7. новембра 2016. року принєсла ришенє число VI-501-685/16 же потребне преценьованє вплїву на животни штредок и о одредзованю обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок. Увид до предметного ришеня мож окончиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку, Руменацка 110а, Нови Сад, роботни днї у чаше од 10 дo 15 годзин на сайту Городскей управи за защиту животного штредку www. environovisad.org. rs. Заинтересована явносц може виявиц жалбу процив того ришеня у чаше од 15 днї од дня його обявйованя у средствох явного информованя, по тим орґану.

Покраїнски секретарият за урбанизем, будовательство и защиту животного штредку, на основи члена 14. Закона о преценьованю вплїву на животни шредок („Службени новини РС” чс. 135/04)

OБВИСЦЕНЄ O поднєшеней вимоги за одредзованє обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок Ношитель проєкта НИС а.д. Нови Сад Блок Прерада, улїца Народного фронта чс. 12, поднєсол вимогу за одредзованє обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок за ПРОЄКТ Реконтрукция система канализациї и пошореня за третман одрутних водох у РНС на к.п. число 2555/1, 14, 42 и 16; 2556/3; 2498/18, 29, 30 и 32 КО Нови Сад III. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мо достац на увид у просторийох Покраїнского секретарияту за урбанизем, будовательство и защиту животного штредку, Булевар Михайла Пупина 16, Нови Сад (прижемє, канцелария ч. 39). Шицки заинтересовани, у чаше од 15 днї од дня обявйованя того обвисценя, можу доручиц свойо думанє у писаней форми на адресу Секретарияту.

11. НОВЕМБЕР 2016.

* дзе цо будзе *

ИНФОРМАТОР

МЛА ДЕЖСКИ БАЛ У ДЮРДЬОВЕ Члени младежскей орґанизациї КУД „Тарас Шевченко” у Дюрдьове орґанизую Младежски бал котри ше отрима на соботу, 19. новембра, од 20 годзин у просторийох Дружтва. Нащивиц го можу млади медзи 15 и 35 роки. Цена карти 1 200 динари, грац будзе „Пицикато бенд”. Бал будзе традицийней форми, та будзе и томбола, а можебуц и рижни змагательни бависка. Карти мож купиц од 17. октобра по 12. новебер при Борисови Цапови на число телефона 064/570-838-0. Млади Дюрдьовчанє жадаю же би тот їх бал постал традицийни, та поволую младих же би ше пришли дружиц. Гуманитарни фонд „Бесерменї” Петра Прерадовича 149; п. Фах 28; 22000 Сримска Митровица Тел-фах**381/22/639-172; 628-755 Е-маил: besemenji.foundation@gmail.com ГУМАНИТАРНА ФОНДАЦИЯ „БЕСЕРМЕНЇ” РОЗПИСУЄ ТРАДИЦИЙНИ КОНКУРС ЗА НАЙЛЄПШУ КРАЧУНСКУ ВИНЧОВАНКУ М.Ф. Б – 2016. ПРОПОЗИЦИЇ: 1. Тема: У МОЇМ КРАЮ НАЙКРАСШЕ 2. Файта роботи: – подобово роботи – диґитални мултумедиялни роботи 3. Число роботох: нєогранчени 4. За награди конкурую ориґинални роботи и роботи хтори друковани диґитално. * Диґитални друк муши буц квалитетни, а роботу муши подписац автор (лєбо ґрупа авторох). Ґу диґитално друкованей роботи (роботами), обовязно послац и ЦД зоз знятима роботаму у форми файла: 300 dpi, TIF, EPS лєбо JPG. На другим боку ориґиналней роботи написац назву роботи, мено и презвиско, адресу, телефон. 5. Плаґияти и фотокопиї комисия нє будзе розпатрац. 6. Формат: од А4 (210х300 мм) до А3 (300х400).

7. Конєчни датум приєма роботи: 17. децембер 2016. року 8. Адреса: Гуманитарни фонд БЕСЕРМЕНЇ, за Конкурс МФБ – 2016, Петра Прерадовича 149, поштански фах 28, Сримска Митровица 22 000. Е-маил: besemenji.foundation@gmail.com 9. Роботи хтори сцигню будзе селектовац специялна комисия, вибрани роботри буду виложени, а кед ше набавя средства и друковани у каталоґу. 10. Роботи ше нє врацаю. 11. Шицки вибрани роботи конкурую за шлїдуюци награди: а) Златна МФБ и 10 000 динари б) Стриберна МФБ и 4000 динари в) Бронзова МФБ и 2000 динари ґ) Мотивацийна МФБ 12. Награди ше може звекшац кед ше обезпечи додатни средства. 13. Фонд уложи да шицко од себе же би орґанизовал святочне додзельованє наградох ґу медийней потримовки. Поволуєме сонароднїкох и орґанизациї добрей дзеки же помогню конкурс, як и фахову потримовку так и з материялну партиципацию. Информациї на телефон: 022-639-172, 065-29-29-336, 06529-29-333 Снователь и предсидатель Фонда Мирослав Бесерменї

ВИДРУКОВАНЕ ПЕРШЕ И ДРУГЕ ЧИСЛО „ШВЕТЛОСЦИ”

Часопис за литературу, културу и уметносц „Шветлосц” єден з найзначнєйших порушовачох литературного, уметнїцкого, та и наукового живота при Руснацох у Войводини и Сербиї. Виходзи од 1952. року, цо значи же є уж вецей як 60 роки активно присутни у културним и националним живоце Руснацох на тих просторох. После електронского виданя, тих дньох вишло и друковане виданє першого и другого числа „Шветлосци”, а до конца рока видзе и треце и штварте число. Перше и друге число приноша широки спектер темох и рубрикох, по котрих часопис препознатлїви и ценєни, як у нас так и у швеце. Обидва числа часописа „Шветлосц” мож опатриц и на адреси: ww.ruskeslovo.com/шветлосц М. М. Ц.

НОВЕМБЕРСКИ МАК ВИДЗЕ КОНЦОМ МЕШАЦА Предостатнє число МАК-у у тим року видзе концом новембра, а „У фокусу” му буду Марина Сакач зоз Нового Саду, студентка трецого року на Филозофским факултету у Беоґрадзе, на напряме Етнолоґия и антрополоґия, потим „Литературиюм”, як и Оленка Шимко з Канади, хтора того лєта нащивела Руски Керестур „МАК-ов колаж” пише о активносцох младежскей нєвладовей орґанизациї БалканИ11. НОВЕМБЕР 2016.

ДЕА Нови Сад, а у рубрики „Спорт и рекреация” годни сце упознац флеменко танцошку Павлину Шепински з Керестура. Новемберске число у „Куцику совитох” дава практични совити за „лєгчейши” живот, а у рубрики „Направ сам” понука рецепт за поґачики зоз сиром. „Власни печац”, медзи иншим, представи Александра Бесерминя з Коцура, хторому фотоґрафия гоби. Ма. З.

РУСКЕ СЛОВО 33

СПОРТ КУП ЕВРОПСКИХ ШАМПИОНОХ У ШАХУ У НОВИМ САДЗЕ

УЧАСТВУЮ СЕДЕМДЗЕШАТСЕДЕМ ЕКИПИ После петнац роки у нашей держави ше ознова бави шаховски Куп европских шампионох. Нови Сад домашнї тому еминентному шаховскому турниру на хторим участвую 77 екипи Змаганя почали прешлей нєдзелї у новосадским хотелу Парк”, а бу” ду тирвац цали тидзень, односно по идуцу нєдзелю, 12. новембер. Бави ше седем кола по Швайцарскей системи у темпу 90 минути за перши 40 поцаги, плус 30 минути до конца партиї зоз додатком од 30 секунди за кажди одбавени поцаг. Бавяче ше можу порадзиц за реми, алє аж после трицетого поцагу

чарней фиґури, а у процивним траца партию. На турнир ше приявели 63 екипи у хлопскей конкуренциї и 14 екипи у женскей. Од наших клубох у женскей конкуренциї наступи лєм Єлица Пеп зоз Ґорачича, понеже є шампион Сербиї. Ношитель тей ґрупи екипа Монте Карла за хтору бавя терашня и бувша шветова шампионка Їфан Ху и Мария Музичук, а ту и Пиа Кремлинґ, Алмира Скрипченко и Ана Музичук. У опен” секциї фарби ” Сербиї браня пейц клуби од хторих найлєпше ранґована, шампионска екипа Сербиї, екипа ВШК Святи Нико” лай” Сербски зоз Валєва, потим шлїдзи млада екипа

Итака зоз Беоґраду, потим Єлица Пеп зоз Ґорачичу, Червена гвизда зоз Беоґраду и Младежски шаховски клуб Парачин”. ” Главни фаворит у тей конкуренциї екипа Сибериа зоз Русиї за хтору бавя велемайстрове: Владимир Крамник, Аниш Ґири, Александар Ґрищук, Евґений Томашевски , Чао Ли, Антон Коробов, Серґей Рублєвски и Дмитрий Бочаров. Паралелно з тим змаганьом будзе ше бавиц и Отворене першенство Сербиї. На тим змганю можу участвовац шицки шахисти зоз жеми и иножемства хтори маю ФИДЕ число, без огляду на рейтинґ и титулу. На тим змаганю ше бави дзевец кола по Швайцарскей системи у темпу 90 минути по бавячови и бонификацию 30 секунди по єдним поцагу. А. П.

МЕСТО ВЕНЦА

ВЛАДИМИР ТИРКАЙЛА (1959–2016)

После чежшей хороти, у своїм 57. року живота, 31. октобра ше упокоєл познати спортски и дружтвени роботнїк, фаховец у польопривреди Владимир Тиркайла Тики, як го шицки познали и волали, з Руского Керестура. А познали го и почитовали велї, нє лєм Керестурци, алє и ширше, насампредз як вредного, роботного и чесного чловека, алє и як визначного спортисту, познєйше спортского, алє и дружтвеного роботнїка, понеже длугши час бул и на чолє найвисших орґанох керестурскей Месней заєднїци. Владимир Тиркайла народзени 15. децембра 1959. року у Руским Керестуре у парасткей фамелиї, так же му польопривреда постала и остала главне занїманє до конца його вчасного упокоєня. После основней школи у Кере стуре, штредню польоприврдну школу закончел у Зомборе, а на Польопривредним факултету у Новим Сад зе дипломовал 1987. року. Як дипломовани инженєр польодїлства истого року почал робиц як наставнїк у Кули у теди шнїм од дзе лє ню Штред нєй поль о при вред ней

34 РУСКЕ СЛОВО

школи з Бачкей Тополї, а истого року, у своїм фаху источашнє почина робиц и у да кеди шнїм ке ре стур ским Поль о при вредним комбинату „Перши май”. Познєйше преход зи до ЗЗ „Кооператива”, потим до „Юарбису”, нєпреривно як почитовани фаховец у тей обласци. Ище штредком седемд зешатих рокох прешлого вику, вєдно з другима даскелїма ентузиястами, Владимир Тиркайла Тики у Руским Кере стуре основал перше Карате секцию, а 1980. року и нєшкайши Карате клуб „Русин”. После змагательней кариєри, до 2000. року робел як тренер младих каратистох и активни спорт ски роботнїк у Клубу и Спорт ским дружтве „Русин”. Концом седемд зешатих и осемд зешатих рокох прешлого вику бул активни и у Ме сней орґанизациї тедишнього Союзу социялистичней младежи. Владимир Тиркайла аж у двох мандатох, од 1998. по 2006. рок, бул предсидатель Совиту Ме сней заєднїци (и його Вивершного одбору) Руски Кере стур. Владимир Тиркайла Тики поховани на кере стурским теметове 2. новембра. 11. НОВЕМБЕР 2016.

СПОРТ ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА НОВИ САД

ЯНКОВИЧОВ ГЕТ ТРИК У ТИТЕЛЮ ФК „Титель” – ФК „Бачка 1923” 0:4 (0:1) Состав: Калайджич, Янкович, Данґубич, Курушич, Павлов, Пантич, Ерделян, Балоґ, Матич, М. Тривунович, Лю. Тривунович. У другим полчасу до бависка вошли Раїч, С. Тривунович и Чирин, а вишли Калайджич, Балоґ и Лю. Тривунович. Внєдзелю у 13. колє подручней новосадкей лиґи дюрдьовска Бачка на госцованю победзела ФК „Титель” зоз 4:0. На тим стретнуцу Бачка була прешвечлїви фаворит, понеже домашня екипа забера остатнє место на таблїчки и нєма анї єдну побиду у першенстве. Фодбалер Бачки, Янкович, визначел ше на тим стретнуцу зоз гет триком. Прши ґол дал у 15. потим у 52. и на концу у 68. минути, односно перши, други и штварти ґол, а треци ґол за дал

Павлов з пеналу у 60. минути. Фодбалере Бачки нє мали потребу бавиц оштро медзитим, жовти картони достали Лю. Тривунович, Балоґ и Ерделян. После того кола Бачка забера 7. место на таблїчки, а шлїдуюце змаганє бави процив Виноґрадару з Лединцох. М. Рамач

ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА ЗОМБОР – БАЧКА ПАЛАНКА ФК „Русин” – ФК „Липар” (Липар) 2:1 (2:1) Руски Керестур: Стадион ФК „Русин”, патрачох 200, судия: Янкович (Оджак), ґоли за Русин дали: Деян Будински, Срдян Дюканович, жовти картони при Русиновцох: Голик, Барна, Грнчяр, бавяч змаганя: Иґор Грнчяр. РУСИН: Ж. Орос, Ламош (Саянкович), Голик, Барна, Ивич, Грнчяр, Будински, Б. Орос, Дюканович, Катона (Кочиш), Чизмар (Пап). Змаганє 13. кола ПФЛ Зомбор – Бачка Паланка медзи екипами Русин и Липар обчековало ше зоз поцерпаньом. Русин у Крущичу остал без пол екипи и требало ше знайсц составиц перших 11. Екипа ФК „Липар” наступела у наймоцнєйшим составе. Русин

НА ЧАС ДАТИ ҐОЛИ добре отворел бависко и уж у трецей минути водзел зоз 1:0. После предзераня по правим боку, лабда уруцена до штредку на ню набегнул Деян Будински и то було 1:0. Уж у 14. минути на семафору стало 2:0. Шлєбодне бице дас зоз 35 метерох одлично виведол Срдян Дюканович, лабда ше вишлїсла ґолманови зоз рукох и вошла до ґолу. Теди ше думало же Русин лєгко звлада госцох зоз Липару, алє Липар озбильна екипа и швидко ше врацел до бависка. Почал нападац, а Русин хасновал контри. Заш лєм, у 44’ оправдано пискани пенал за Липар хтори Карин претворел до ґолу.

Други полчас припаднул госцом. Такой на початку поцильовали стативу, шоровали нагоди за ґол, алє охрана Русина нє гришела. Дзешец минути пред конєц змаганя до бависка вошол тренер и бавяч Русина Златко Саянкович и достал вельки аплауз на отвореней сцени. Русин зменшал прицисок госцох, направел даскельо нагоди, и на концу одпоздравел численей публики на Ярашу, зоз новима трома бодами. После 13 одбавени колох Русин ма 22 боди, а у предостатнїм колє идзе „на ноги” лидерови на таблїчки до Бачкого Петровцу. Змаганє 14. кола Младосц–Русин бави ше на нєдзелю у Бачким Петровцу, а почина на 13 годзин. В. Сеґеди

УСПИХ СТОЛНОТЕНИСЕРОХ РУСИНА

СОФИЯ КОВАЧ ТРЕЦА НА ТУРНИРЕ У БЕЧЕЮ На турнире „Трофей Бечею” хтори отримани 29. октобра, кере стурска млада столнотенисерка София Ковач завжала високе треце ме сто и до стала бронзову металию.

11. НОВЕМБЕР 2016.

На турнире участвовали 20 найлєпши юниорки зоз цалей Сербиї, а змаганя ше одвивали у двох фазох. У першей, ґрупней фази, Ковачова завжала друге место у своєй ґрупи, у хторей ше находзела зоз познєйшу побиднїцу турнира. У другей фази турнира, дзе ше бавело на випадованє, керестурска столнотенисерка перше у 1/8 финала достала змаганє процив бавячки зоз Беоґраду зоз 3:0, а змаганє у 1/4 финала достала зоз 3:2 процив змагательки зоз Николинцох. Полуфиналне змаганє наша змагателька страцела зоз 3:2 од бавячки зоз Сенти, зоз чим закончела наступ на тим турниру. Тот резултат младей Софиї Ковач представя вельки успих за СТК Русин, и тиж тот резултат указує же робота и тренинґи у Клубу на високим уровню. Я. Хома

РУСКЕ СЛОВО 35

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ

НОВОСАДСКИ РКЦ У ”ШИРОКИМ ПЛАНУ”

РОК LXXII ЧИСЛО 45 (3706) НОВИ САД, 11. НОВЕМБЕР 2016.

■ ОЗАКОНЄНЄ ОБЄКТОХ У ОПШТИНИ ЖАБЕЛЬ

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

Фото: Сандра Саламун

■ КНЇЖКА – ОД ТАБЛЇЧКИ ПО ТАБЛЕТ

Фото: Вероника Вуячич

ОГЛЯДНУЦЕ НА ПРЕШЛОСЦ оволуєме читачох новинох П „Руске слово” же би помогли препознац особи на старих фотоґрафийох. Пре точне идентификованє особох на сликох, хтори маю окремну музейну вредносц, потребна помоц од ширшей явносци. Шицки фотоґрафиї настали у дакедишнєй фотоґрафскей роботнї Бруґошових у Руским Керестуре. Кажду фотоґрафию ше подпише зоз одредзену шифру, та кед же препознаце даєдну, лєбо вецей особи на фотоґрафиї, модлїме Вас же бисце явели до Заводу на число телефона 021/548-421, лєбо на мейл: zavod.rusini@gmail.com.

■ 20-РОЧНЇЦА ХОРА „РОЗАНОВ”

З ДЮРДЬОВА

Фотоґрафия: K001_0013P

Фотоґрафия: K002_0035N