Issuu

ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ РОК LXXIV ЧИСЛО 43 (3808) НОВИ САД, 26. ОКТОБЕР 2018.

■ ПАЛЄНЄ НА ПОЛЬОХ З А В О Д У

– РИЗИК И КАРЕБНЕ ДЇЛО

Фото: Сандра Саламун

В И К Е Н Д

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

ОГЛЯД НУ ЦЕ НА ПРЕ ШЛОСЦ оволуєме читачох новинох „Руске слово” же би помогли преП познац особи на старих фотоґрафийох. Пре точне идентификованє особох на сликох, хтори маю окремну музейну вредносц, потребна помоц од ширшей явносци. Шицки фотоґрафиї настали у дакедишнєй фотоґрафскей роботнї Бруґошових у Руским

Фотоґрафия: 0004P Керестуре. Кажду фотоґрафию ше подпише зоз одредзену шифру, та кед же препознаце даєдну, лєбо вецей особи на фотоґрафиї, модлїме Вас же бисце явели до Заводу на число телефона 021/548-421, лєбо на мейл: zavod.rusini@gmail.com.

Фотоґрафия: 0002P

■ ОЗНАЧЕНИ

ДЗЕНЬ ОШЛЄБОДЗЕНЯ

РУСНАЦИ РУСНАЦОМ НЄ ТРЕБА ЖЕ БИ БУЛИ ОПОЗИЦИЯ Пише: Яким ВИНАЇ, новинар кандидат на лїстини 3 „За Руснацох – Желько Ковач”

Виберанки за нове зволанє Националного совиту Русна- Кед слово о лїстини на хторей и я єден зоз кандидатох, цох отримаю ше 4. новембра 2018. року, дзе кажде хто мушим повесц же то нє политична лїстина, алє лїстише уписал до Окремного виберацкого списку годзен ди- на со ставена з людзох хтори маю свойо „Я”, че сних и ректно уплївовац на тото же кого жада же би го у наступ- витирвалих. Гоч векшина на лїстини зоз Руского Кере них штирох рокох представял у його найлєпшим интере- стура, скоро половка на даяки спо соб участвовала у су. Право, хторе кажди Руснак, або припаднїк даєдней роботи прешлого зволаня Совиту, и так директно и другей меншинскей заєднїци, треба же би вихасновал. конкретно потримовала рижни проєкти у шицких ме Национални совити конциповани так же би держави стох у хторих жию Руснаци, а нє лєм у Кере стуре. На олєгчали роботу и же би ше насампредз старали о обра- лїстини „За Руснацох – Желько Ковач“ находза ше 12 зованю на язикох меншинох, о националней култури, особи, млади, школовани, искусни и кажде од нїх, по информованю на язику меншини и о урядовим хаснова- моїм особним думаню, заслужує ме сто як полноправню язика и писма, найвецей у администрациї. ни член Совиту. Держава, як главни патрон, єдини финансиєр шицких Кед слово о програми и закладаньох лїстини у штирох обСовитох, з тим же даєдни национални заєднїци маю век- ласцох за хтори Совит компетентни, на першим месце шу лєбо меншу помоц од своїх матичних державох. На- вшелїяк треба же було предлужованє зоз добру праксу як жаль, Руснаци у Сербиї офицо то интензивна робота на цийно нє маю свойу матич- Нє шмеме себе допущиц дальше осипованє нашого формованю руских оддзелєнационалного єства, треба робиц на єдинству и ну державу так же єдини ньох по шицких наших меприход нашого Совиту од становискох коло хторих шицки Руснаци у Сербиї стох, стимулованє школярох Републики, хтори на рочним годни стануц и потримац их. Мушиме ше дзвигнуц и студентох зоз стипендиями, уровню виноши коло 12 ми- понад локалну политику и политиканства, охабиц лєтнї и жимски школи у инодемаґоґию пре власни хасен и робиц вєдно на лиони динари. жемстве и подобне. Тиж так, сен цалей националней заєднїци. Кед слово о виберанкох за Руснациха тото цо ше указує як єдна фаРуснацом нє треба же би були опозиция! Национални совит Руснайта проблему то наставни кацох, тогорочни виберанки дер у наших школох, окреме ше нє вельо розликую од тих хтори ше збули 2014. року. у єдиней рускей школи на швеце у Руски Керестуре, треба Актере менєй-вецей исти, политика менєй-вецей иста, а предносц давац нашим школованим студентом и професокампаня рижнородна. Кед би ше хтошка з боку припа- ром же би векшинска настава, дзе то можлїве и витворлїве, трал и провадзел кампаню наших лїстинох, подумал би була на першим месце на руским язику. же зме найдемократичнєйша заєднїца на цалим швеце. Кед слово о култури, треба чувац нашу културу, алє исто Под час писаня того текста, на виберанки за Совит ру- так ше мушиме отверац ґу другим и на таки способ ше скей националней меншини преглашени були седем лї- промововац. Тиж так, треба же би ше пренашло тирваце стини. Од вкупно 14 246 Руснацох по попису житель- ришенє за проблем финансованя Руского народного театру. ства зоз 2011. року, од хторих дакус менєй як 8.000 були Наша бешеда и писня треба же би ше чули у каждим приявени до ОВС, Руснаци абсолутни рекордере по чи- обисцу и прето Совит и його Одбор за информованє муслу лїстинох. Кед би ше направело даяки експеримент, ши буц вельо активнєйши и провадзиц стан на терену. од тих дакус менєй як 8 тисячи верим же би ше вецей як Треба потримац и помагац нашим медийом хтори после половка медзисобно познали. Анї меншей заєднїци, анї приватизациї 2015. у нєзавидним положеню, а як ришевецей лїстини. З другого боку, причина вецей же би ка- нє треба глєдац у формованю власного и нєзависного жде вишол и гласал, прето же нїхто нє може повесц же Рутен радия. На концу, мушиме вихасновац шицко цо ше нам понука нє ма вибор! Пред приповедку о тим як треба конциповац нови Со- и шицко цо нам по Закону припада. Там дзе маме право, вит, на яки способ и цо треба же би робели його одбори, мушиме инсистовац на тим же би у явних установох и думам же ше наруцує єдно вельо важнєйше питанє, а то Општинских орґанох були заняти Руснаци, же би зме адпитанє нашого националного єдинства! Нє шмеме себе министрацию заокружели на руским язику. допущиц дальше осипованє нашого националного Шицко тото наводзим як причину прецо я пристал буц єства, треба робиц на єдинству и становискох коло хто- на лїстини „За Руснацох – Желько Ковач” вєдно зоз тирих шицки Руснаци у Сербиї годни стануц и потримац ма 11 членами. Маме исти цилї и исте наздаванє же шлїих. Мушиме ше дзвигнуц понад локалну политику и по- дуюце зволанє Националного Совиту будзе робиц на халитиканства, охабиц демаґоґию пре власни хасен и ро- сен шицких Руснацох у Сербиї.■ биц вєдно на хасен цалей националней заєднїци. РуснаСтановиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово” ци Руснацом нє треба же би були опозиция! 2 РУСКЕ СЛОВО

26. ОКТОБЕР 2018.

ЗМИСТ

УВОДНЇК Пише: Иван САБА ДОШ, главни одвичательни редактор

■ Тижньовнїк 6–7. Заключени Окремни виберацки список

■ Нашо места 8–9. Дзень ошлєбодзеня означени у наших валалох

■ Економия 14–15. Огнї по хотарох пре палєнє сцернянки

■ Култура и просвита 16–17. Документарно-бавена емисия о Храниловичови

■ Дом и фамелия 18–20. Менталне здравє при младих

■ Руске словечко 24–25. Баби, дїди и друга родзина

■ Людзе, роки, живот 26–27. Нємецка з моїма очми (2)

■ Духовни живот 28–29. Почали робиц медзивладически суди

■ Информатор

30–33. Мали оглашки и In memoriam

■ Спорт 38. СБ „ЯшаБаков” у Коцуре –Турнир у одбойки Насловни бок: Памятнїк у Дюрдьове Авторка фотоґрафиї: Сандра Саламун

ПОДЦАГОВАНЄ СМУЖКИ Шицки ключни деталї коло виберанкох за нове, пияте зволанє Националного совиту Руснацох хторе вибереме 4. новембра, углавним познати. Републична виберанкова комисия заключела виберанкови лїстини, ресорне Министерство виберацки списки. Гласац годни 7 911 особи кельо нас єст уписаних до Окремного виберацкого списку рускей националней меншини. Тото число нє конєчне, алє ше вироятнє нє барз звекша по виберанки. Маме коло 350 гласачох менєй як пред штирома роками кед право гласа мали 8 270 особи. За розлику од числа гласачох, число виберанкових лїстинох исте як и 2014. року. Руснаци и тераз годни гласац за седем лїстини. По тим критериюме, найактивнєйша зме спомедзи 18 меншинских националних заєднїцох хтори свойо совити виберу на директних виберанкох. Найблїжей нам Албанци зоз шейсцома лїстинами, алє тота заєднїца ма и 35 и пол тисячи уписаних гласачох. Медзитим, на тот завод маме обачлїво менєй кандидатох на седем руских лїстинох; тераз вкупно 83, а пред штирома роками их було 109. Векшина виберанкових лїстинох уж представена у „Руским слове”, у шлїдуюцим чишлє будзе и остатня преглашена, седма. Медзитим, понеже векшина лїстинох преглашена у финишу законского термину за приявйованє, нє шицки годни вихасновац право и простор за авторску предвиберанкову „Анатомию нашого часу” на 2. боку новинох. Приоритет маю лїстини чий текст ище нє вишол у Анатомиї, а хтори го у медзичаше уж придали. Медзитим, понеже єст лїстини хтори придали вецей тексти, а тиж так же би и лїстини чий текст нє станє до друкованого виданя достали нагоду представиц ше читательом, тоти написи, у истим обсягу и формату як и у друкованим виданю, будземе сукцесивно обявйовац на сайту „Руского”, у рубрики Руске слово/Блоґи/Анатомия нашого часу. Ритем обявйованя на сайту будзе завишиц од интересованя и можлївосци тексти адекватно обробиц и пририхтац, а остатнї годзен буц публиковани 1. новембра, кед виходзи и друковане виданє „Руского слова”. У нїм пририхтаме руску „збирну лїстину” зоз шицкима лїстинами и кандидатами, а тиж пробуєме попровадзиц и цо вецей промотивни активносци у финишу предвиберанковей кампанї.

* ”РУСКЕ СЛОВО” – гласнїк по руски * Виходзи каждого пиятку * Снователь Национални совит рускей националней меншини * Видава НВУ ”Руске слово”, Нови Сад * Перше число вишло 15. юния 1945. року у Руским Керестуре * Адреса: НВУ ”Руске слово”, Булевар ошлєбодзеня 81/VII, 21000 Нови Сад * Редакция: одвичательни редакторe – Славица Фейса, Ясмина Дюранїн, Микола М. Цап, Микола Шанта * редакторе/ки рубрикох – Мирон Горняк-Кухар, Александар Паланчанин, Мартица Тамаш, Олена Планчак-Сакач, Вероника Вуячич * новинаре/ки – Мария Афич, Влада Дїтко, Ана Маркович, Сандра Саламун, Златко Колєсар, Марина Джуджар * лекторка – Блажена Хома-Цветкович * ґрафична редакторка – Люпка Цвеїч * ґрафични дизайнерки – Мария Гудак, Таня Салонтаї * Телефони: 021/6613-697, 021/6624-708, 021/6623-076; 021/6621-433 * Телефакс 021/528-083 * Предплата за цали рок: у жеми 1 500 динари, а у иножемстве 100 евра * Жиро-рахунок Banca Intesa a.d. Beograd 160-923244-82 * Девизни рахунок 160-0050870024999-53 * Рукописи ше нє враца * Д ру ку є Д ру ка р н я graf” П е т р о ва р а д и н * ”Maxima E-mail: redakcija@ruskeslovo.com * Web site: www.ruskeslovo.com * YU ISSN 0350-4603 * COBISS SR-ID 15915778 * Друковани тираж 2 000 *

Директор др БОРИС ВАРҐА *** Главни одвичательни редактор ИВАН САБАДОШ

26. ОКТОБЕР 2018.

РУСКЕ СЛОВО 3

ТИЖНЬОВНЇК

ПРЕДСТАВЯМЕ ВИБЕРАНКОВО ЛЇСТИНИ

5. „ЛЇСТИНА ШЛЄБОДНИХ КАНДИДАТОХ”

ията лїстина хтора 4. новембра будзе участвовац на виберанкох за нове зволанє Националного совиту Руснацох то „Лїстина шлєбодних кандидатох”. На лїстини хтору поднєсло Здруженє Културно-уметнїцке дружтво „Жатва”, єст 16 кандидатох, з полноважнима виявами потримали ю 95 вибераче, а Републична виберанкова комисия ю преглашела 12. октобра. Перши на „Лїстини шлєбодних кандидатох” новинар Микола Шанта зоз Коцура, хтори и предсидатель КУД „Жатва”. Хто твори „Лїстину шлєбодних кандидатох” – То група Рускиньох и Руснацох хтора свидома културних досягох и капацитетох нашей заєднїци, а маме и визию у яких напрямох би ше наша заєднїца мала далєй розвивац. Бо, гевто цо ше нє розвива, то препада. Основни начала хтори нас позберали вєдно, то начало почитованя людскей шлєбоди як алтернатива шицким манипулацийом хтори ше уключую до нашого явного живота, та и до тих виберанкох. Наша лїстина нє лидерска, споза нєй нє стої нїяка странка и нїяка интересна ґрупация. То лїстина шлєбодних особох хтори жадаю дац свойо доприношенє културному и националному животу Руснацох у Войводини. Нашо кандидати буду виступац и закладац ше виключно у складзе зоз своїм

4 РУСКЕ СЛОВО

знаньом, моралом, добру волю и совисцу. Наглашуєм морал як важну компоненту, бо нам ше видзи же праве моралу хиби у нєшкайшим явним дїлованю. Цо лїстина видзи нєшка як найвекши проблеми у рускей заєднїци? – Найвекши проблем, вид зи ше нам, врацанє до стоїнства руснацству. Нє тримам же то барз вельке же зме Руснаци, алє є анї нє мале. То зме нє по власним виборе алє по божей волї, а треба почитовац божу волю. Ми припадаме заєднїци хтора ма свою богату историю и културу, алє нашо людзе, нажаль, вельо о тим нє знаю, бо у системи образованя тому нє пошвецена до статочна увага. Праве тераз у року кед будземе означовац 100-рочнїцу снованя Руского народного про свитного дружтва, треба же бизме ше здогадли же РНПД створели нашо священїки и вони фундаментовали тото цо нєшка маме: институциї, писмо, литературу, културну автономю за хтору як ґенерация маме одвичательносц. Праве прето на нашей лїстини єст и священїкох. Яки ришеня понука ваша лїстина у рамикох компетенцийох НС? – Нашо становиско же буджет НС треба так вибалансовац же би ше у нїм ясно препознало же ше НС стара нє лєм о фестивалох хтори маю димензию популизма, алє су важни, бо

мобилизую народ, алє ше муши вецей старац о духовних здобуткох, о високих досягох нашей култури хтори треба пласовац нє лєм нам Руснацом, алє и далєй, звонка руского амбиєнту. Нє шме ше поставяц питанє чи буду поряднє друковани наш часопис за културу Шветлосц, Календар хтори виходзи од 1921. року, кнїжки по руски, або часопис Дзвони. Совит муши буц ґарант же нашо виданя буду поряднє виходзиц и же авторе хтори пишу за тоти виданя муша мац адекватну сатисфакцию за труд и роботу на тим полю, вшелїяк, у складзе зоз можлївосцами буджета. Муши ше обезпечиц адекватна сатисфакция и за других актерох и ношительох нашей култури. Корепетиторе, кореоґрафи, авторе у музичней и подобовей дїялносци, муша препознац же хтошка респектує їх труд и же ше то ценї. То муши робиц насампредз Национални совит. Цо „Лїстину шлєбодних канидатох” квалификує же би у шлїдуюцим мандату заступала Руснацох пред державу? – Векшина з лїстини витворени людзе хтори доказали же ше знаю ношиц зоз одвичательносцами. Вони за собу маю кариєри за респект и кед су порихтани свой час и искуство дац заєднїци, нашо вибераче би то требали препознац и потримац их.■ И. С.

КАНДИДАТИ НА ЛЇСТИНИ 5. „ЛЇСТИНА ШЛЄБОДНИХ КАНДИДАТОХ” 1. Микола Шанта, 1959, новинар, Коцур 2. Весна Раґаї-Цап, 1960, професорка биолоґиї, Коцур 3. Гелена Бабич, 1959, пензионерка, Нови Сад 4. Юлиян Рац, 1954, наставнїк/священїк, Руски Керестур 5. Тарас Чапко, 1973, манипулант с. ґас, Дюрдьов 6. Мария Тот, 1959, новинарка, Нови Сад 7. Звонко Сабо, 1954, адвокат, Вербас 8. Владислав Варґа, 1954, священїк, Нови Сад 9. Ирина Ковачевич, 1944, пензионерка, Нови Сад 10. Юлиян Ковач, 1950, пензионер, Шид 11. Микола Цап, 1959, новинар, Коцур 12. Гелена Папуґа, 1989, мастер филолоґ, Вербас 13. Леона Виславски, 1956, пензионерка, Дюрдьов 14. Оля Русковски, 1985, професорка руского язика, Коцур 15. Микола Колєсар, 1955, пензионер, Коцур 16. Мария Дудаш-Фейса, 1959, пензионерка, Коцур 26. OКТОБЕР 2018.

tiznjovnjik@ruskeslovo.com

ПРЕДСТАВЯМЕ ВИБЕРАНКОВО ЛЇСТИНИ

6. „И МИ РУСКИНЇ/РУСНАЦИ” И шицки зме барз добре упознати зоз проблематику Руснацох, понеже зме шицки присутни у тим якимшик „явним“ живоце, шицки у нїм активно участвуєме и провадзиме шицко цо ше случує.

епублична виберанкова комисия 16. октобра преглашела шесту лїстину за виберанки за членох Националного совиту рускей националней меншини, чия назва „И ми Рускинї/Руснаци”. На виберанковей лїстини „И ми Рускинї/Руснаци”, хтору поднєсла Ґрупа виберачох Рускинї/Руснаци, єст 9 кандидатох и за ню стоя 87 полноважни вияви виберачох. Перша на лїстини Наташа Макаї-Мудрох зоз Сримскей Каменїци, директорка Руского културного центру у Новим Садзе. Хто твори лїстину „И ми Рускинї /Руснаци”? – Лїстину „И ми Рускинї/Руснаци” формовала ґрупа виберачох, а творя ю людзе хтори активни у рижних сеґментох дружтва при Руснацох. То насампредз людзе хтори од дзецинства та по нєшка зохабели свойо шлїди у рускей култури, у образованю, информованю, спорту, а намаганє им и надалєй ше закладац и давац себе до шицкого цо нашо, руске. На лїстини нас єст зоз вецей местох, Нового Саду, Вербасу, Руского Керестура, Сримскей Митровици... 26. ОКТОБЕР 2018.

Цо лїстина „И ми Рускинї /Руснаци„ видзи як нєшка найвекши проблеми у рускей заєднїци? – Алармантне нам зменшованє числа дзецох у руских оддзелєньох, алє аж и траценє оддзелєньох. Єдно ставно ше нам дзешка страцела свидомосц о нашим поход зеню, богатей историї... Ту думам на родичох хтори нє приповедаю з дзецми по руски одма лючка и самим тим нє усад за им чувство за язик. А указа ло ше же дзеци хтори билинґвални, маю векши успихи у школи, алє и лєпшу позицию по сле у живоце. У култури би нам тиж так треба ло и дакус баржей давац увагу на ква ли тет про гра мох. У остат нїх двох зволаньох Совиту максимално ше робело на квантитету хтори дзешка тераз и по сцигнути, а тераз би треба ло правиц ква литет зоз хторим ше явно пре зентуєме пред другима. И цо барз важне, заварти зме. Требали бизме ше дакус вецей презентовац, бо ище вше нє знаю за нас, у нашей держави. Ми тоти хтори мушиме форсирац свою културу у цалей нашей жеми.

Яки ришеня понука ваша лїстина, у рамикох компетенцийох НС? – Насампредз, анимировац людзох же би ше цо вецей уключовали до явного живота Руснацох. Ту вше дзешка исти людзе з рока на рок, хтори максимално робя задармо, лєбо за даяки мали гонорари. Алє вше хибя нови идеї. Младих треба слухац. Вони провадза тренди и то треба прилапиц. Нє шицки любя шпивац, танцовац и ґлумиц. Приклад добрей пракси то „Маткованє” у РКЦ. Идея рушела од младих хтори ше лєм жадали сходзиц и приповедац по руски. И зоз тей єдней идеї вирастаю вше нови и нови, хтори ше рефлектую и на образованє и културу, та и информованє. Важне потримац добри идеї. Цо лїстину „И ми Рускинї/Руснаци” квалификує же би у шлїдуюцим мандату заступала Руснацох пред державу? – Праве тота рижнородносц фахох людзох хтори на лїстини и активне присуство, константне презентованє Руснацох на каждим можлївим крочаю, то тото цо нас квалификує. Кажде з нас може явно наступиц пред державу и винєсц шицку проблематику Руснацох и робиц на ришованю. Ту зме дзешка у рокох кед ище вше маме вельки амбициї, алє уж и надосц искуства же би ше робело за свой народ. И думам же то права формула за успих.■ И. С.

КАНДИДАТИ НА ЛЇСТИНИ 6. „И МИ РУСКИНЇ/РУСНАЦИ” 1. Наташа Макаї-Мудрох, 1974, директорка, Сримска Каменїца 2. Александар Човс, 1982, инженєр електронїки, Нови Сад 3. Владимир Иван, 1981, будовательни технїчар, Коцур 4. Даря Медєши, 1972, фармацеутска технїчарка, Вербас 5. Янко Хома, 1992, професор ґеоґрафиї, Руски Керестур 6. Владимир Балащак, 1980, драмски уметнїк, Латярак 7. Сашенька Дьордєвич, 1993, матурантка ґимназиї, Вербас 8. Мирон Джуня, 1969, новинар, Нови Сад 9. Себастиян Няради, 1992, нєзаняти, Руски Керестур

РУСКЕ СЛОВО 5

ТИЖНЬОВНЇК

РЕПУБЛИЧНА ВИБЕРАНКОВА КОМИСИЯ

СЕДМА РУСКА ЛЇСТИНА „МЛА ДИ МАЮ ПРЕДНОСЦ”

ЗАКЛЮЧЕНИ ОКРЕМНИ ВИБЕРАЦКИ СПИСОК

ПОЛ МИЛИОНА ГРАЖДАНОХ ГОДНИ ГЛАСАЦ Пишу: Редакция и мрежа дописовательох

На виберанкох за Национални совит Руснацох, гласац годни 7 911 особи, кельо по 19. октобер було уписаних до Окремного виберацкого списку. На прешлих виберанкох 2014. року, гласацке право мали 8 270 гражданє Републична виберанкова комисия 19. октобра, преглашела седму лїстину за виберанки за членох Националного совиту рускей националней меншини, хтори буду отримани 4. новембра. На виберанковей лїстини „Млади маю предносц”, хтору придало Здруженє „Руска матка”, єст 8 кандидатох и за ню стоя 95 полноважни вияви виберачох.

КАНДИДАТИ НА ЛЇСТИНИ число 7 „МЛАДИ МАЮ ПРЕДНОСЦ” 1. Борис Фейди (1992), дипломовани историчар, Коцур 2. Ребека Планчак (1997), студентка, Руски Керестур 3. Мирослав Ковач (1978), менаджер у тарґовини, Вербас 4. Мелита Рускаи (1993), дипломовани социолоґ, Сримска Каменїца 5. Владимир Микита (1976), поднїматель, Кула 6. Любка Скубан (1980), економски технїчар, Коцур 7. Любомир Медєши (1992), дипломовани економиста, Коцур 8. Славица Мармила (1966), професор математики, Кула

На виберанкох за нових членох Националного совиту Руснацох, Руснаци уписани до Окремного виберацкого списку буду гласац за седем лїстини котри преглашела Републична виберанкова комисия. На гласацким списку лїстини буду пошоровани по шоре як су преглашовани, а на нїх ше находза вкупно 83 особи котри ше кандидовали за членох нового зволаня Националного совиту Руснацох На першим ме сце ше находзи лїстина „Руснаци вєдно” (19-еро кандидати); на другим лїстина „Буц и остац РУСНАК – ОЛЕНА ПАПУҐА” (7-еро кандидати); треца лїстина „За Руснацох – Желько Ковач” (12-еро кандидати); на штвартим шорним ме сце лїстина „Руска будучносц” (12-еро кандидати), пията лїстина „Лїстина шлєбодних кандидатох” (16-еро кандидати), ше ста по шоре лїстина „И ми Рускинї/Руснаци” (9-еро кандидати), а гласацки лїсток заключує седма лїстина „Млади маю предносц” (8-еро кандидати). Я. Дю.

6 РУСКЕ СЛОВО

епубличне Министерство державней управи и локалней самоуправи пияток, 19. октобра обявело Ришенє о заключеню Окремного виберацкого списку националних меншинох, по хторим право гласац 4. новембра на виберанкох за нови зволаня националних совитох маю вкупно 507 193 гражданє Републики Сербиї. На директних виберанкох за 18 национални совити гласац можу 462 759 вибераче, а за штири совити хтори буду вибрани на електорских скупштинох, до Окремного списку уписани 44 424 гражданє. На виберанкох за Национални совит Руснацох, гласац годни 7 911 особи, кельо єст уписаних до Окремного виберацкого списку. Здогаднїме, на виберанкох 2014. року, гласац могли 8 270 гражданє уписани до Окремного виберацкого списку. Ресорни министер Бранко Ружич ище раз апеловал на гражданох припаднїкох меншинских националних заєднїцох же би вишли на виберанки 4. новембра, понеже векше одволанє гласачох оможлїви векши леґитимитет целом меншинскей културней автономиї хтори ше стараю о язику, култури, образованю, праву на информованє и службене хаснованє меншинского язика и писма. З Министерства тиж визначене же то нє конєчни стан, понеже ше до Окремного виберацкого списку мож уписац по 31. октобер. Медзитим, з оглядом на тренди зазначени у општинох дзе векшином жию Руснаци у предходних даскельо тижньох, упечаток же по виберанки нє будзе векши пременки у чишлє уписаних гласачох. Уж спомнутого 2014. року, у двотижньовим периоду од заключеня ОВС по виберанки, уписали ше шейсц особи. У Општини Кула, нє зазначене даяке вельке интересованє за упис до Окремного виберацкого списку при шицких националних меншинох, та и нашей рускей, а тренд масовнєйшого уписованя зазначени лєм при чарногорскей националней меншини хтора свой Совит вибере на електорскей скупштини, дознаваме у Општинскей управи Кула од Миляна Стевича хтори задлужени за Окремни виберацки списки. На Окремним виберацким списку рускей 26. OКTOБЕР 2018.

tiznjovnjik@ruskeslovo.com

STANOVISKA националней меншини у Општини Кула по заключенє наших новинох були уписани 2 840 вибераче, а новоуписаних коло 40. По Стевичових словох, у чаше одкеди преглашени виберанки, у Општинскей управи Кула мали обовязку „пречисциц” виберацки списки односно висцерац особи котри у медзичаше од остатнїх виберанкох умарли. – При шицких националних меншинох висцерал сом 540 особи хтори у медзичаше умарли. При Руснацох, пред сцераньом умартих було коло 3036 особи, а при шицких националносцох ше число виберачох зменшало, окрем при Чарногорцох хтори ше масовно уписовали. Иншак у нашей Општини найчисленши припаднїки шейсц националних меншинох и то чарногорскей, мадярскей, рускей, українскей, горватскей и ромскей. Добра векшина уж уписани до ОВС, док би новоуписани особи мали буц млади, хтори у медзичаше, од остатнїх виберанкох пред штирома роками, постали полнолїтни. У тим периодзе по нєшка було барз мало таких уписаних при шицких заєднїцох та и при рускей – заключел Милян Стевич.

Но, як нєформално дознаваме од дзепоєдних револтованих Керестурцох коло упису до ОВС було и таки проблеми: дзепоєдни цо були до ньго уписани и гласали на прешлих виберанкох за НС, кед тераз на сайту преверйовали, на ОВС їх мена нє було. Прето кед ше сцели ознова уписац, указало ше же дахто заш лєм уписани, а дахто и нє. У месних канцеларийох Коцур и Дюрдьов прешлей соботи орґанизоване и позарядове уписованє гражданох котри од остатнїх виберанкох наполнєли 18 роки. Того дня у Коцуре уписани шейсц, а у Дюрдьове єденац особи. У Општини Жабель по нєшка уписани вкупно штерацец шейсц особи, у Дюрдьове двацец єдна, а у Ґосподїнцох дванац. Ту учишлєни и особи других националних заєднїцох. По доступних урядових податкох у општини Шид до ОВС уписани 2 780 особи припаднїки 11 националних меншинох, од чого лєм 35 новоуписани гласаче. За Национални совит Руснацох на подручу шидскей општини гласац годни вкупно 553 особи уписани до окремного виберацкого списку рускей националней меншини.■ 26. ОКТОБЕР 2018.

Пише: Мария ПЕРКОВИЧ, гражданска активистка

ҐОСПОДЇНЦИ, ҐЛОБАЛНО Текст зоз 41. числа „Руского слова” под назву „Цена надополнєла нєдостаток” о продукциї желєняви у себе ма даскельо значни замеркованя хтори виповед заградкар Бранислав Хромиш зоз Ґосподїнцох, а хтори нас зоз того малого валалу лансирую праве до штред сущней ґлобалней кризи – климатских пременкох пре хтори нам барз пошвидко загрожа глад. Кед собешеднїк спомина дижджи кед им нє час, нєзвичайну горучаву лєбо жиму кед им нє час, паразити и рошлїново хороти за хтори нєт лїка (окрем драгих препаратох хтори нє найздравши за природу и животни штредок), тот польопривредни продукователь зоз свойого поля у Ґосподнїнцох з тим сублимує сущносц ґлобалних климатских пременкох. Отже, лєм даскельо днї пред тим як тот текст вишол у „Руским”, у Южней Кореї под покровительством Зєдинєних нацийох отримана нова конференция о климатских пременкох, на хторей зме спозорени же остало лєм дзешец роки, же би ше могло пробовац виратовац планету од ґлобалного зогриваня, за хторе виключно людзе виновати. Екстремни и нагли пременки хвилї, вше частейши природни катастрофи, пущанє вичного ляду и рост уровня шветового моря, то уж наша реалносц, а кед останє по старим, будзе вше горша. А тоти чия вина найвекша – вельки економски сили хтори до атмосфери випущую найвецей ґази пре хтори настава ефект „склєняней загради” – нє дзбаю. Галавосц на профит нєодвичательних економийох нас як чловечество доведло по гранїцу шветового гладу. Проблеми хтори науково обробел ище физичар Йозеф Фуриє початком XIX вику, а чом нє спомнуц, перши, ище у античних часох замерковал Теофраст, основоположнїк ботанїки як науки, а хтори нєшка спричинюю ґлобалну застараносц, нє дотикаю власнїкох капиталу. Порихтаносц стрепац тисячи милиярди до санациї нєодвичательних банкох и корпорацийох, и дословно сто раз векша од порихтаносци потрошиц даскельо милиярди на зблагованє ефектох и зменшованє причинох ґлобалного зогриваня. Два-три столїтия ирационалного и безочного обегованя за профитом – власнїки акцийох и векшинских пакетох на шветовей берзи зменюю ше кажди даскельо роки, а борди директорох ище швидше – онєможлївює одвичательне управянє и длугорочне планованє, понеже ше шицко зводзи на квартали и рочни проєкциї. Нєт ту кеди дзбац о пошлїдкох. Парадокс же то найбаржей церпя тоти цо найменєй виновати – худобни держави, мали економиї, роботнїцка класа. Варварство у яким жиєме остатнї сто роки, прейґмирна експлоатация и природних ресурсох и людскей роботи, вше баржей здабе на филмски дистопиї дзе ше гладна маса витребює у нєпреривних войнох, а привилеґована меншина ужива. Становиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово”

РУСКЕ СЛОВО 7

НАШО МЕСТА ОЗНАЧЕНИ ДЗЕНЬ ОШЛЄБОДЗЕНЯ ОД ФАШИЗМА У ВЕРБАШЕ

ДОДЗЕЛЄНИ ОКТОБЕРСКИ НАГРА ДИ Всоботу, 20. октобра, и у Вербаше вєдно означени Дзень ошлєбодзеня и Дзень општини Вербас, а з тей нагоди венци на памятнїки положели предсидатель Општини Вербас Милан Ґлушац, предсидателька Скупштини општини Вербас Маряна Мараш и заменїца предсидателя општини Миляна Штулич

опри нїх, з нагоди означованя Дня ошлєбодзеня и Дня општини Вербас, чесц указали и предсидатель Южнобачкого управного округу Милан Новакович, перши секретар Амбасади України у Сербиї Александар Роґожнїков, представителє покраїнскей орґанизациї и локалних орґанизацийох СУБНОР, Здруженя сербско-русийского приятельства „Род”, Националного совиту Чарногорцох, делеґациї политичних партийох и други. Присутних з тей нагоди привитали и о историйних фактох у побиди процив фашизма гуторели предсидатель Општини Милан Ґлушац, предсидатель ПО СУБНОР Светомир Атанацкович и предсидатель ОО СУБНОР Велько Милович. СВЯТОЧНА СХАДЗКА СКУПШТИНИ ОПШТИНИ Того дня на централней площи отримани и уж традицийни Фестивал меду, а святочна схадзка Скупштини општини отримана вечар у биоскопе „Югославия” и на нєй додзелєни Октоберски награди за тот рок. На Святочней схадзки сердечно дочекани госци зоз сушедних општинох, приятельских городох и городох побратимох з Мадярскей и Чарней Гори, а на схадзки пририхтани и филм же би ше явносц здогадло на резултати хтори витворени медзи двма шветами. Окрем того, Схадзка була и нагода придац Награди општини Вербас найлєпшим поєдинцом и орґанизацийом. Тогорочни лауреати зоз свою роботу и дїлованьом додатно унапредзели заєднїцу и помогли же би город Вербас и Општина були лєпше место за живот. Того року Награду Општини Вербас достали анестезиолоґ др Вида Волич Зунданович, гирурґ др Небойша Перич, преславени рукометаш, шветови и олимпийски шампион Йован Елезович и проф. др Радован Пеянович, порядни професор Польопривредного факултету у Новим Садзе. НАГРАДУ ДОСТАЛ И ФЕСТИВАЛ ПОЕЗИЇ МЛАДИХ

Награду достала и културна манифестация стара пол вика, Фестивал поезиї младих, як орґанизация, а приял ю секретар Фестивала Бранислав Зубович. Предсидатель Општини и предсидатель Комисиї за додзельованє наградох Милан Ґлушац визначел же того року Комисия мала чежки задаток коло вибору найлєп-

8 РУСКЕ СЛОВО

ших, алє їх мена, кариєри и значносц нє охабели места нїяким дилемом. У периодзе од прешлого по тот октобер, векши крочай витворени у обласци еколоґиї, а у тим смислу витворени предусловия за початок ремедияциї Велького бачкого беґелю, предлужени вибудов канализацийней мрежи, реконструована драга по Централне пошоренє за преробок одрутних водох, а окремна увага пошвецена реализациї капиталних инвестицийох и обезпечованю води за пице. – Енерґетска ефикасносц єден з приоритетох нашей општини. По концепту орґанизованя и витворених резултатох наша општина приклад добрей пракси у тей обласци – визначел Ґлушац и додал же у предходним периодзе реконструовани стари и вибудовани нови дзецински бавилїща и спортски терени, ушорени явни желєни поверхносци и поставени нови парковски мобилияр, реконструовани обєкти предшколских и школских установох, а окремна увага була и на змоцньованю безпечносци наймладших. Од октобра по октобер у Општини отримани вецей як 100 розлични манифестациї, найвецей з обласци култури. Увага була пошвецена и опреманю и ушореню здравствених и апатикарскей установи, запровадзени дзепоєдни реформи локалней самоуправи, розвива ше и медзиопштинске сотруднїцтво. На Святочней схадзки СО Вербас бул и амбасадор Чарней Гори у Сербиї Бранислав Мичунович, перши секретар Амбасади України Александар Роґожнїков, подпредсидателька Скупштини АП Войводини Александра Дянкович, покраїнски секретаре Смилька Йованович и Зоран Милошевич, помоцнїки покраїнских секретарох Владимир Крсманович, Желько Лаинович, Предраґ Радович, Серґей Тамаш, началнїк Южнобачкого управного округу Милан Новакович, заменїк городоначалнїка Нового Саду Срдян Кружевич и велї други госци.■ А. Маркович 26. ОКТОБЕР 2018.

mesta@ruskeslovo.com

ОЗНАЧЕНИ ДЗЕНЬ ОШЛЄБОДЗЕНЯ ОД ФАШИЗМА У ДЮРДЬОВЕ

У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

НЄ ЗАБУВАЮ НА БОРЦОХ

НА ЧЕСЦ ЖЕРТВОМ

З покладаньом венца на памятнїк погинутим борцом НОВ у центре Руского Керестура, всоботу, 20. октобра, означени Дзень ошлєбодзеня валалу у Другей шветовей войни – 20. октобер 1944. року. Почесц погинутим борцом присутни дали и з минуту цихосци, а з тей нагоди поведзене же у ошлєбодзеню Югославиї од фашизма, та аж и после того датума, у Другей шветовей войни з Керестура участвовали 356 борци, а 53 погинули. На тот завод предсидатель Ме сного одбору Здруженя борцох Дюра Папуґа надпомнул же ше каждого року зменшує число присутних на тим збуваню, алє же вшелїяк нє треба забуц на борцох котри дали свой живот за ошлєбодзенє. – Тот дзень треба паметац прето же є важни, бо ошлєбодзени Руски Керестур и други околни места – гварел Папуґа. Кладзенє венца орґанизовал Месни одбор Здруженя борцох НОВ у сотруднїцтве з Месну заєднїцу Руски Керестур. М. Дж.

Вовторок, 23. октобра, з минуту цихосци почало здогадованє на Дзень ошлєбод зеня Дюрдьова. Опрез памятнїка борцом НОВ з Другей шветовей войни у парку у центре валала, пришли почитователє шмелих борцох тедишнєй НОВ и цивилох, родзина и найблїши, як и пред ст а ви те лє локалней власци. О историї и подїйох бешедовал Светозар Злоколица, предсидатель СУБНОР зоз Жаблю. На памятнїк венєц положели представителє СУБНОР, локалней власци и представителє Месней заєднїци. После урядовей часци було друженє у просторийох МЗ Дюрдьов. Исти дзень ошлєбодзени и Ґосподїнци, та подобна подїя орґанизована и опрез памятнїка ОШ, у парку. С. С.

У КОЦУРЕ

МИНУТА ЦИХОСЦИ ЗА ПОГИНУТИХ

На площи опрез ОШ „Братство єдинство” у Коцуре, з нагоди означованя Дня ошлєбодзеня, окрем кладзеня венцох на памятнїк погинутим борцом НОВ „Слунко шлєбоди”, Месна орґанизация Здруженя борцох НОВ орґанизовала и пригодну програму. Присутних привитала предсидателька Ме сней орґанизациї здруженя борцох НОВ Мария Дудаш Фейса, а потим венци положели представителє Општини Вербас, на чолє з предсидательом Општини Вербас Миланом Ґлушцом, представителє Ме сней заєднїци Коцур, Општинскей орґанизациї СУБНОР Вербас, коцурска

26. ОКТОБЕР 2018.

орґанизация СУБНОР, ОШ „Братство єдинство” Коцур, представителє КУМ-а, политичних странкох, коцурских КУД „Жатва” и „Завичайне врело”, Активу женох и пензионерох. З минуту цихосци дата почесц погинутим борцом и пречитани їх мена, а як знак здогадованя на нїх оглашела ше сирена. Учашнїки на програми Мария Горняк и Милан Добровольски Ранчер пречитали даскельо писнї у духу НОВ, а у програми зоз рецитациями участвовали и школяре ОШ „Братство єдинство” Катарина Недич и Катарина Ґайдош, котри пририхтала Снежана Шанта. После програми, друженє предлужене у Руским доме. Присутним ше на тот завод озвали предсидатель Општинскей орґанизациї СУБНОР Вербас Велько Милович и Йованка Чолак, блїзка родзина Титовей супруги, Йованки Броз, котри визначели значносц НОВ и значносц очуваня памятки на погинутих за нашу шлєбоду. Орґанизацию преслави Дня ошлєбодзеня потримали Општина Вербас, Месна заєднїца Коцур, ОШ „Братство єдинство”, „Хризантема”, месарнї „Трис”, „Супермикс” и Драґан Фекета. З. К.

РУСКЕ СЛОВО 9

НАШО МЕСТА

СОВИТ МЕСНЕЙ ЗАЄДНЇЦИ РУСКИ КЕРЕСТУР

ПРЕДЛОЖЕНИ ФИНАНСИЇ ЗА ИДУЦИ РОК На 4. схадзки Совиту Месней заєднїци, 12. октобра, присутни 10 члени єдногласно прилапели предкаданє финансийного плану за 2019. рок хтори будзе прешлїдзени до општини Кула. У Плану предвидзене з општинского буджету глєдац 4 милиони 140 000 динари за порядну роботу Месней заєднїци и дополнююци 2 милиони 840 000 динари за даскельо найвекши потреби у валалє. У тих потребох предвидзени пенєж за отримованє спортскей гали, виробок проєктох за саниранє одводзеня атмосферскей води на даскелїх местох у валалє, як цо то у Ленїновей улїци и проєкт за пейц виходни драги до хотара и средства за оправку и отримованє фонтани. Пре нєдавни вандализми указала ше потреба и за вибудов огради коло спорскей гали. Цо ше дотика спорт скей гали, предсидатель Совиту Владимир Олеяр обвисцел членох же Општина активно роби на розришованю власнїцства над галу, же предсидатель Општини Велибор Милоїчич бул на догварки о тим у Покраїни з хтору маю окончиц етажованє гали, а потим же би ше право хаснованя пренєсло на Ме сну заєднїцу. Док ше тото случи, понеже Општина уж обезпечела пенєж, годно почац зогривац галу у жимских мешацох.

На схадзки члени Совиту предложели ище даєдни потреби у валалє, як цо то ушоренє терену за одбойку на Новим населєню, а предложене и же би ше кажди рок глєдало пенєж, одно сно древка за садзенє. Як наглашел предсидатель Совиту Владимир Олеяр, тоти предкладаня буду прешлїдзени до локалней самоурави, а цо з того будзе и прилапене, насампредз за дополнююци средства, будзе ше знац у децембру. Олеяр обвисцел членох Совиту же ше 20. октобра орґанизує вельку акцию розкерчованя старей часци теметова, цо започате прешлей яри. Meдзитим, пре дижджовну хвилю того дня акция одказана, и як дознаваме од орґанизаторох, будзе отримана у новембру, а точни датум и час ше обяви познєйше. М. А.

КАТЕДРАЛНА ЦЕРКВА У КЕРЕСТУРЕ

ПОЧАЛО ШЕ МЕНЯЦ ЗАКРИЦЕ У турнї Катедралней церкви св. оца Миколая у Руским Керестуре нєдавно оправена, односно змоцнєна конструкция дзвонох, а початком того тижня почало и менянє закрица на церкви. Як дознаваме од пароха керестурского о. Михайла Малацка, потреба за таку интервенцию у турнї ше уж оддавно указала. – Кед тота конкструкция за дзвони проєктована, и кед ше кладло дзвони, нє було анї арматури, так же ше уж давно видзело потребу змоцнїц конструкцию же би витримала терху пейцох дзвонох рижней чежини, та же бизме нє дочекали даяки очкодованя. Прето то була озбильна робота хтора и надосц коштала. Роботу поробело подприємство „Профил – Змиянє” зоз Бачкого Ярку. Єдна часц пенєжу за тото обезпечена зоз Покраїнского секретарияту за културу, информованє и одношеня з вирскима заєднїцами, хтори за тоту намену по конкурсу опредзелєл 214 000 динари, а други

10 РУСКЕ СЛОВО

средства дополнєл Церковни одбор, найвецей зоз донацийох прохиянох. Попри тим, на турнї оправена и табла на хторей поставена годзина зоз сиверного боку од Велького шору. Там буря, хтора була дас пред мешацом, очкодовала механїзем и годзина одтеди нє робела. Тоту нє вельку, алє барз деликатну роботу, пре чежку доступносц добродзечнє поробели домашнї волонтере Стево Хрин и Янко Ковач. На початку того тижня на Катедралней церкви почала ище єдна капитална робота коло єй отримованя, а то же ше пременї закрица, за цо ше уж вецей роки пририхтовало и глєдало нє мали пенєж. Так дзекуюци нашому еґзархови кир Георгийови Джуджарови, Владическа конференция зоз Зєдинєних Америцких Державох за тоту намену як дворочни прилог обезпечела 40 000 еври, цо будзе достаточно пременїц закрице на пол церкви. Друга половка будзе коштац ище тельо, та ше будзе мушиц причекац, а за першу часц уж подписани контракт з виводзачом роботох, и нєодлуга почню роботи. Знєє ше плочи хтори уж забранєни за хаснованє, а и дослужели, положи ше нови дески, подлогу и бакарне закрице. Церковни одбор робел и у Водици дзе докончене нєдавно положене нове закрице на будинку водицового дому. Тераз закрице орубене з ламперию хтора и офарбена. И тото поробене з добордзечну роботу. М. А. 26. ОКТОБЕР 2018.

mesta@ruskeslovo.com

ОТРИМАНА СКУПШТИНА ОПШТИНИ ВЕРБАС

ОДЛУКИ О ВИМЕНКОХ У ДЗЕПОЄДНИХ ЦЕЛОХ

У Вербаше отримана штернаста схадзка Скупштини оптшини, хтору прешлей стреди отворело утвердзованє претаргнуца мандату одборнїка Душана Вулановича зоз лїстини „До ста є било”, як и задзекованє предсидательки локалного парламенту Маряни Мараш пре процедурални причини. Ме сто Душана Вулановича одборнїк будзе Йован Радович з истей лїстини, а прилапена точка о вибору пред си дате ля Скуп шти ни оп шти ни, та Ма ра шо ва ознова вибрана на тоту функцию, з чим одклонєни

процедурални нєправилно сци. По вибор Марашовей, схадзку СО водзела заменїца предсидателя Скупштини општини Мартица Тамаш. На схадзки прилапени звит о запровадзованю Одлуки о буджету Општини Вербас за 2018. рок на дзень 30. юний 2018. року, Одлука о пременки сновательного акту Явней предшколскей установи „Бошко Буха”, и вименка кадровского плану Општинскей управи Вербас за 2018. рок. Прилапене и ришенє о даваню согласносци на Статут УКП „Пречисцовач Вербас – Кула” и прилапена одлука о запровадзованю явного конкурсу за вибор директора ЯП „Вербас-ґаз”, а Оґнєн Василєвич ознова вибрани за о. д. директора Центра за физичну културу „Драґо Йовович”. На предкладанє Комисиї за кадрово, административни питаня и роботни одношеня, Скупштина принєсла и одлуки о вименкох у даскельо целох, як цо то Комисия за плани општини Вербас, Школски одбор Ґимназиї „Жарко Зренянин”, Школски одбор ОШ „Вук Караджич” Бачким Добрим Полю, Општински совит родичох и други. А. М.

АКЦИЯ КАРИТАСУ У ДЮРДЬОВЕ

ВИКОПАНИ ЯРКИ И ПОЗБЕРАНЕ ШМЕЦЕ Прешлого тижня у Дюрдьове Каритас нашого Апостолского еґзархату у сотруднїцтве з Општину Жабель и валалску Основну школу „Йован Йованович Змай” закончели ище єдну часц проєкта „Зменшанє ризику од елементарних нєпогодох”. У реализациї участвовали школяре седмих класох зоз ОШ, роботнїки з явних подприємствох Општини и волонтере. Вони у рукавицох и з мещками, од виходу з Дюрдьова по кружни цек при Жаблю зберали шмеце. Тиж так, у валалє на найкритичнєйших местох вичисцени, преглїбени, викопани ярки и вировнани нєровни поверхносци пре котри ше вода застановйовала коло драги и знїщовала асфалт, односно драгу. Виводзач роботох подприємство ДОО „Тадис” зоз Ґосподїнцох. – Зоз представителями Општини Жабель зме заключели же у местох општини єст часци драги на улїчки на котрих после дижджу вода нє одцека и прави проблеми жительом. З нашу инициятиву збераня шмеца нє лєм же тота часц будзе чистейша, алє жадаме зобудзиц свидомосц гражданох же

ПЛАНИ Координатор Каритасу Елемир Джуджар потолковал же ше предлужи сотруднїцтво з Општину, и ознова ше зиду о мешац и побешедую о ришованю проблемох. Предклади буду садзенє древкох пре защиту од витру, предлуженє вичисцованя яркох и акция ушорйованя у ромским населєню. 26. ОКТОБЕР 2018.

би нє правели дзиви депониї – гварел Елемир Джуджар, координатор Каритасу Апостолского еґзархату. – Задовольни зме з инициятиву Каритасу, дзечнє зме ше одволалали и уключели до тей програми котра на хасен наших гражданох. У Дюрдьове уж длугши проблем атмосферски води и шмеце, та тоти акциї вельки и позитивни пременки у валалє. Таки акциї буду реализовани и у Ґосподїнцох, Жаблю и Чуроґу – гварел Радован Чолич, предсидатель СО Жабель котри участвовал у акциї збераня шмеца коло драги и провадзел роботи. До акциї уключене и општинске ЯКП „Чисточа” з механїазцию, же би ше шмеце однєсло на депонию. Окрем чолнїкох Општини, тоту акцию барз позитивно привитали и гражданє Дюрдьова. На местох дзе тераз ушорени и викопани ярки, скорей после дижджу, часто нє могло прейсц на бициґли пре воду котра стала на асфалту, а на тих местох асфалт ма дзири праве пре тоту воду. С. С.

РУСКЕ СЛОВО 11

ЕКОНОМИЯ ДОМАШНЯ ПРОДУКЦИЯ ПАЛЄНКИ У ШИДЗЕ

СУШЕДИ УЖ РОКАМИ КОЛО КАЗАНЯ Красни днї Михалового лєта Драґица Дорокази и Вера Хромиш зоз Фрушкогорскей улїци у Шидзе, познатша як Лазарет, вихасновали же би закончели єдну вельку роботу – випекли палєнку. Гоч то углавним хлопска робота, окреме за гевтих хтори любя дакус и попиц, Вера и Драґица уж роками тоту роботу сами робя. А такой нам гваря и як пришло до того же би ше воно влапели до хлопскей роботи. Ище давного 1991. року Драґицов супруг Владимир купел казань и пекол палєнку, а Драґица му помагала та и єй сушеда Вера. Кед пред 16 роками Владимир умар, вони два вец почали сами. – Казань уж и дослужени и тераз є ту под шопу дзе и печеме палєнку. Мам вельку заграду и посадзену винїцу, та того року було грозна за єден казань. Нє кладла сом анї кущичко цукру так же то будзе одлична комовица моцна 20 ґради. На початку пред печеньом до кому ше покладзе штири чутки хтори позбераю квашнїну. То ме ище научел покойни супруг. Огень нє шме буц анї пребарз моцни, анї слаби. Нє шме ше случиц же би ком „врел“ и алкогол випарел – приповеда нам Драґица Дорокази и додава же треба голєм три годзини же би ше єден казань випекло. Єй сушеда Вера назберала грушки и будзе печиц познату палєнку вилямовку. Гвари же у дворе ма стебло стародавней грушки, старей можебуц и 80 роки хтора добре зродзела.

– Як узрети грушки падаю, так их ношим до Драґици же би ком бул такой коло казаня. И по двараз на дзень премишам ком. Грушки того року досц слатки и будзе добрей палєнки. Била шлївка того року нє зродзела, та сом пекла палєнку з брескиньох. Влонї було пейц казанї з грушкох, а того року будзе три. Палєнка квалитетна, та ю добре предам нє лєм ту у Шидзе, алє и у Беоґрадзе – гвари Вера Хромишова. Так єдна сушеда помага другей печиц палєнку. Перше палєнку пекла Драґица, а вец, можебуц о тидзень, будзе помагац Вери випечиц палєнку з грушки. Искуствиє у тей роботи уж здобули так же им то анї нє така чежка робота. Вл. Дї.

ВЕРБАС – ОТРИМАНИ СЕДМИ ФЕСТИВАЛ МЕДУ

У ПРОГРАМИ УЧАСТВОВАЛИ И КПД „КАРПАТИ” У рамиокох означованя Дня ошлєбодзеня и Дня опшптини Вербас 20. октобра, централна площа Никола Пашич, була „медва”, бо на єй отримани седми Фестивал меду, пчоларства, пчолових продуктох и опреми за пчоларох. Шицким нащивительом свойо продукти представели продукователє з општини Вербас и околїска, хтори члени општинского Здруженя пчоларох. – Того року маме коло дзешец викладательох, найвецей з нашей општини. Маме тиж так и викладачох опреми,

12 РУСКЕ СЛОВО

воску, кошнїцох, так же пчоларе хтори пришли годни набавиц шицко цо им потребне. Циль наму першим шоре же би нашо гражданє мали нагоду купиц прави мед од домашнїх пчоларох, а з тей нагоди жадам подзековац шицким хтори помогли же би ше Фестивал отримало, як цо то општина Вербас, КПД „Карпати”, ОШ „20. Октобер” и други – гварел предсидатель Здруженя пчоларох Вербас, Драґолюб Крстич. Седми Фестивал меду провадзела и богата културноуметнїцка програма у хторей участвовали и наймладши члени дзецинскей фолклорней секциї КПД „Карпати” хтори водзи кореоґраф Славко Микитишин. – Я на Фестивалу участвовал скоро каждого року, а остатнї роки жиєме од тей роботи. Пчоли през жиму у Вербаше, а у сезони зме на Фрушкей гори у Ердевику. Барз ми значи представянє на Фестивалу, бо зме у тей роботи шицки у фамелиї – визначел продукователь меду, Славомир Папуґа. Попри продуковательох меду и опреми, на Фестивалу ше представели и други здруженя гражданох, а тота традицийна манифестация ма циль промововац пестованє пчолох и продукцию меду хтори можу буц подзековна польпривредна дїялносц. А. М. 26. ОКТОБЕР 2018.

ekonomija@ruskeslovo.com

ЗОЗ ШИДСКЕЙ ОПШТИНИ И ДАЛЄЙ ОДХОДЗА ДО ИНОЖЕМСТВА

ДОМА ЧЕЖКО ДОЙСЦ ДО РОБОТИ На евиденциї Националней служби за обезпечованє роботи у Шидзе хвильково 2 800 особи глєда роботу. Роботне место чежко найсц и числени, окреме млади, одходза до иножемства глєдац роботу, Найчастейше до Словацкей Републики, Ческей и до Нємецкей. Кельо особи пошли до иножемства, урядово податки нєт. У Националней служби за обезпечованє роботи нам гварели же особи хтори пойду до иножемства нє приявююю ше же там пошли робиц, бо там анї нє иду прейґ тей державней институциї. – Хто на нашей евиденциї, муши ше кажди три мешаци явиц, а кед ше нє яви на час, сцераме го зоз евиденциї. Толеранция же раз наприклад дахто зоз фамелиї може присц на заказани дзень явяня, алє лєм раз. Кед ше дахто

НОВИ РОБОТНИ МЕСТА У КЛАЛЬНЇ У индустриї меса „Срим” хтора урядово почала робиц влєце кед ю зоз предликвидацийного поступку купели два клальнї зоз Куковцох и Печинцох, роботу достали 130 роботнїки. Нависцене же будзе требац ище роботнїкох, бо ше обчекує же рочна квота говедзини у 2019. року будзе звекшана зоз 5 000 на 10 000 тони вивозу говедзини до Турскей.

нє яви шицко єдно чи забул, або пре даяку другу причину нє сполнєл свою обовязку – гвари нам Влайко Манойлович, коодинатор Подручней єдинки Националней злужби за обезпечованє роботи у Шидзе. Вон наглашел же тераз подприємство „Интеґрал инженєринґ“ глєда вожачох терховних превозкох з оглядом же ше з яри 2019. року планую значни роботи на ревитализациї авто драги од гранїчного преходу Батровци зоз Ре-

публику Горватску по Сримску Митровицу. Тиж у цеку и инфромтаична едукация у Новим Садзе. Кандидати перше мушели пойсц на тестиранє, а вец вибрани гевти хтори буду ходзиц далєй на едукацию после хторей достаню сертификат, цо им олєгча дойсц до роботи. Кед слово о одходу до иножемства у предносци гевти особи хтори маю наприклад горватски документи або кед им дахто у фамелиї словацкей националносци, та доставаю окремни документи по тей основи. На роботи у иножемстве велї ше добре знашли. Гваря же ше вельо роби, алє ше и зароби. Кажди початок чежки, окреме кед чловек придзе першираз и муши пренайсц и место за биванє, чи то колективне змесценє, або познєйше поєдинєчни квартель. Углавним, до иножемства иду младши особи, алє єст цо одходза и гевти у рокох. Нєдавно до Нємецкей пошла до ресторану робиц єдна особа старосци блїзко 60 роки, алє у роботи препорученє барз значне. Як искусна у потерашнєй роботи у ресторанє, там лєгко достала роботу. Тиж одходза и здравствени роботнїки зоз Дома здравя у Шидзе. Перше условиє добре звладац перши ступень нємецкого язика, доказац ше на пробней роботи, а аж вец су поволани на роботу до Нємецкей. Окрем нєзанятих, одходза и гевти цо уж маю роботне место як цо приклад заняти у здравстве. Алє, нє одходза лєм вони алє и други професиї. Людзе нє дзечни приповедац на тоту тему за новини „з меном и презвиском“. Дознаваме же єдна особа хтора уж роби як роботнїк обезпеченя у єдним подприємстве у Шидзе, планує пойсц до Шведскей. Прешлого року тот хлоп после едукациї, цо тераз потребне по законских предписаньох, достал лиценцу за роботнїка обезпеченя, алє є нєзадовольни з плацу. У Шведскей уж ма познатих, а лиценца хтору достал, и там ше ю припознава, та ше наздава же достанє роботу и будзе робиц за векшу плацу як ту. Вл. Дї.

У МЗ КОЦУР

ЗАШПОРОВАНИ ПЕНЄЖ ЗА ФАСАДУ

Коцурска Месна заєднїца, дзекуюци дружтвено хасновитей роботи зашпоровала нє мали пенєж за билєнє цалей фасади на будинку МЗ. На тото шпорованє нє раховали, алє дзечнє вихасновали таку нагоду. Коцурец Милинко Мича Стефчич нєдавно од Општинского суду у Вербаше достал кару 180 годзини дружтвено-хасновитей роботи же би одробел свою кару. Мича пришол до Месней заєднїци зоз предкладом же би могол зробиц дацо хасновите, а з оглядом же ма знаня и искуства у малярстве, зоз чолнима людзми Месней заєднїци ше порадзел же би обилєл комплетну фасаду на будинку котри вшелїяк було у плану обилїц по конєц рока. За коло 500 квадратни метери поверхносци за билєнє, Месна 26. ОКТОБЕР 2018.

заєднїца би мушела видвоїц коло 100 000 динари котри тераз зашпорую и годни вихасновац на други способ. – Кед сом уж достал кару котру можем през роботу надопольнїц, сцел сом же би то було дацо тирваце. Понеже мам искуства у такей роботи, порадзели зме ше обилїц будинок Месней заєднїци. Думам же зме злучели добре и хасновите и же шицки задовольни – визначел Мича Стефчич. Тота дружтвено-хасновита робота валалу будзе барз значиц, так же би ше таки способ могло частейше хасновац кед же мож. Трошки котри у тим сотруднїцтве мала Месна заєднїца було лєм купованє материялу за роботу. З. К.

РУСКЕ СЛОВО 13

ЕКОНОМИЯ ПРОБЛЕМАТИЧНЕ ПАЛЄНЄ СЦЕРНЯНКИ

ГОРУЦА ЄШЕНЬ ЗА ОГНЬОГАСЦОХ

Пишу: редакция и мрежа дописовательох

Єдна з найзначнєйших роботох на полю то зберанє урожаю, прето же од його количества и квалитету завиши и заробок. То окреме значне у польодїлстве односно кед слово о меркантилних културох. Потим шлїдзи пририхтованє польох за идуцу шатву хторе важне окончиц на час же би шатва була покончена у оптималним чаше. Значи, поля муша буц чисти и без сцернянки

ж по традициї, так повесц, сцернянку и копачи ше на польох роками палєло, угорело. Гоч фаховци уж длуго бешедую же ше на таки способ знїщує флору и фауну у часци жеми хтора важна за розвой нашеня, од тей пракси ше нє одустава, та аж анї теди кед таке нєодвичательне справованє озбильно загрожи безпечносц людзох, як цо то було нєдавно. На вецей заводи на подручу Войводини огньогасци мушели реаґовац и гашиц огень хтори ше зоз польох почал шириц и на околїско. Лєм прешлого тижня пре каребне дїло спричиньованя огню загарештовани два особи. У обидвох случайох огень ше ширел и на други поля, як и на поверхносци хтори под защиту держави, бо припадаю природним резерватом рошлїнох и животиньох. Призначене и транспортне нєщесце пре густи дим хтори ше ширел з поля. КАЖДОДНЬОВО ОГНЇ У КОЦУРСКИМ ХОТАРЕ Зоз закончованьом сезони польопривредних роботох у коцурским хотаре парасти и огньогасни єдинки зочую ше зоз проблемом палєня огня на полю после ламачки котри спричинює велї еколоґийни и економски чкоди. Гоч палєнє польох зоз законом забранєне, велї людзе то нє почитую, а же би чкода бу-

14 РУСКЕ СЛОВО

ла ище векша, найчастейше после того як запаля огень пойду з поля же би нє достали кару, та вец нє можу анї контроловац кадзи „пойдзе” огень и чи згори и сушедне польо. Коцурски огньогасци зоз Добродзечного огньогасного дружтва Коцур по тим питаню найорґанизованши у ширшим околїску, та и того року були барз активни у коцурским хотаре. Командир огньогасней єдинки коцурского ДОД-а, Саша Тодич, гвари же ше и того року були у порихтани и участвовали у шицких интервенцийох у хотаре. – Тот рок бул барз специфични и барз активни, нажаль, скоро же нє було дня у котрим ше сирена за огень нє оглашела голєм раз, а було и днї кед було и даскельо интервенциї гашеня огня у хотаре. Ми участвовали на шицих интервенцийох, а було их седемнац векши котри зазначени и вельке число менших котри зме анї нє зазначовали. Случовало ше же зме мали и седем интервенциї у єдним дню. У коцурским хотаре згорело коло 10 гольти нєвиламаней кукурици, а огень залапел и 4 овоцнїки котри виратовани, алє очкодовани. Можем повесц же би було вельо вецей чкоди без правочасових интервенцийох. Под час сезони палєня польох зме нє дежурали у огньогасним доме, алє нас волали зоз Вербасу. Медзитим, за шлїдуюци рок розпатриме можлївосц же би ше и под час ламачки дежурало, як цо и под час жатви – виявел Саша Тодич. 26. ОКТОБЕР 2018.

ekonomija@ruskeslovo.com

Гоч польопривредни фаховци поручую же ше зоз палєньом жеми после ламачки знїщує и добри материї у жеми и же пре еколоґию, алє и пре безпечносц нє препоручуне тото робиц, при Коцурцох тота пракса тирва уж децениями и барз чежко пременїц свидомосц при людзох. НЄ РАЗ МОГОЛ ЗГОРИЦ СУШЕДОВ УРОЖАЙ Гоч палєнє огня у хотаре, дворе и на драже забранєне, анї у Дюрдьове нє одуставаю од палєня сцерянки. Медзитим, кед ше огень розшири и на сушедне польо дзе єст урожаю, обставини поставаю озбильнєйши и поставаю робота за огньогасцох. Дюрдьов у периодзе интензивного панєня огня, два або три днї штредком того мешаца бул по цали вечар у диме. Огньогасци з Добредзечного огньогасного Дружтва Дюрдьов потераз мали дзевец интервениї гашеня огня у хотаре – три интервенциї при Девеню, раз на Пескари, при Скубанових вербох у Риту, у Детеларох, при Торовичовим салашу, Брукнеровим салашу и при фазанериї Ловарского дружтва Дюрдьов. Прияви доставали од гражданох и професийней огньогней бриґади зоз Жаблю. – Гоч нас општина нє анґажовала, Владимир Ковачевич, командир дюрдьовского ДВД и я дежурали з власних обисцох и були зме доступни 24 годзини. У Риту зме мали найгорши огень. Розбовчал ше, а гашиц були лєм ми двоме. Коло поля котре горело з обидвох бокох були урожаї, з єдного кукурица, а з другого соя. Медзитим, єст совисних гражданох, бо нас на тоту интервенцию, як и на велї други, нє волали власнїки алє особи котри тамаль преходзели и видзели же годна настац чкода – гварел Ґоран Берич, предсидатель ДОД Дюрдьов. Вон додал и же до акцийох гашеня огня у хотаре могли пойсц дзекуюци Душкови Михелцови з Дюрдьова котри член Општинскей ради и котри ше заложел же би ДОД Дюрдьов достало горива за камион котри гаши огень. Медзитим, вон надпомина же камиони длугши час нє реґистровани, алє го муша хасновац, бо нє жадаю одбивац валалчанох кед их волаю до помоци. ВЕЦЕЙ ЯК ДЗЕШЕЦ РАЗ ГОРЕЛО У остатнїм мешацу, члени Добредзечного огньогасного дружта (ДОД) у Руским Керестуре виходзели два раз на терен у валалє и вецей як дзешец раз гашиц огень у хотаре. Огньом у хотаре одвитую високи температури и длугоки сушни период, як лєтни, так и єшеньски. За контролу огньох задлужени польочуваре котри у тим периодзе рока можебуц маю и найвецей роботи. 26. ОКТОБЕР 2018.

За кере стурски хотар задлужени польочувар Владимир Шимко, з часу на час му помагаю колеґове зоз Крущичу и Кули. Надпатранє и спозорйованє його основна дїялносц. Кари нє мали, зависно як одредзи судия, од 10 до 50 тисячи динари по гектаре. – Пописуєме и парцели котри горя, як и тоти котри уж погорени, алє єст случаї же ше огень преширел зоз сушедней парцели. Ми виходзиме на парцелу котра гори, кед можеме преценїц же одкадз огень рушел вец пописуєме лєм тоту котра инициятор. Нє потребне писац прияву за парцелу котра ше запалєла од сушедовей. Далєй, по сле нашей прияви случай пребера суд и власнїк парцели до станє поволанку за суд на котрим остава доказованє и одредзованє кари – толкує Шимко. Польочувар вола огньогасцох лєм теди, кед видзи же огень по става опасни, же ше прешири на сушедну парцелу, або є барз вельки. – То нє моя обовязка, алє кед менши огень я го попробуєм сам загашиц, гоч сом ше нашол нашол у ситуациї же ше ми розпущели ципели. На Билей зме мали запалєну кукуричанку медзи двома нєвиламанима парцелами, дзе реаґовали нє лєм огньогасци, алє аж и людзе котри одорйовали жем – гвари Шимко. ЗАОРАЦ, ЧИ НЄ? Опасносц од огня велька, алє ту и други бок приповедки наших парастох. Векшина свидома забрани и опасно сци палєня, алє ше иста векшина оправдує же кукуричанку чежко заорац, а дзепоєдни ше обаваю же чи заоране лїсце будзе „плодна жем” за розвой и прежимйованє жемових чкодлївцох. Фаховци даваю иншаке толкованє, о чим уж даскельо раз бешедоване на викладаньох за парастох по валалох. Зоз спальованьом ше знїщує орґанску материю, хасновити животинї и микроорґанизми у жеми. То нє єдини неґативни пошлїдки палєня. Пре палєнє огньох у хотарох каждого року ше зазнача и даскельо транспортни нєще сца котрим причина дим розпре старти з хотара, а ту и нє така добра статистика же прешлого року у огню страдали 22 особи, а того року потераз 7. Попри пенєжних карох котри одредзує суд, по сле прияви, кед же парцела реґистрована у польопривредним ґаздовстве, шлїдзи подношенє инициятиви Управи за трезор, з котру ше польопривредному ґаздовству одредзує пасивни статус, цо источашнє онєможлївює хаснованє субвенцийох, а тиж так нє мож жем пререґистровац на друге польопривредне ґаздовство, наводзи ше на сайту Министерства польопривреди, водопривреди и лєсарства.■

Саша Тодич

ДОСЛУЖЕНА ОГНЬОГАСНА ОПРЕМА Шицки тоти случаї лєм ище раз потвердзую длугорочни проблем зоз прастару огньогасну опрему и камионами и же би тото требало цо скорей даяк ришиц. Компетенти институциї на вецей заводи потвердзели же превежню шицко цо можу же би и тот проблем бул даяк ришени. Насампредз прето же огньогасни служби окреме важни у валалє, бо тоту роботу окончую безплатно, з добру дзеку.

РУСКЕ СЛОВО 15

КУЛТУРА И ПРОСВИТА

ПРОЄКТ ДОКУМЕНТАРНО-БАВЕНЕЙ ТЕЛЕВИЗИЙНЕЙ ЕМИСИЇ „ХРАНИЛОВИЧ – ЧЕСНИ ШВЕДОК ЕПОХИ”

ВОДЗИ НАС ВЕЛЬКА ХРАНИЛОВИЧОВА ИДЕЯ И НАША АМБИЦИЯ Пише: Олена ПЛАНЧАК-САКАЧ

КЕЛЬО КОШТАЛ ПРОЄКТ Така документарно-бавена емисия, вшелїяк же кошта. Вкупни буджет емисиї виноши 784 485 динари. Покраїнски секретарият дал потримовку од 150 000 динари, Завод за културу войводянских Руснацох 55 000, а ЯМУ РТ Войводини як копродуцент, през свойо услуги 531 590 динари. Як гвари Перковичова, кед ше вежнє до огляду же „живого” пенєжу було 252 000 динари, а од того вецей як трецина такой пошла на доприноси, лєгко вираховац же зоз яким пенєжом анґажовани людски ресурси у цалим проєкту.

Прешлого тижня закончене знїманє материялу на „пантлїку” и остава ище досц роботи на монтажи материялу, прекладанє и вибор музики. Проєкт НАР-у о Храниловичови виволал увагу ширшей заєднїци, бо тема интересантна, а нєпоштредно є вязана за означованє 100-рочнїци од присоєдинєня Войводини Кральовини Сербиї

айвекша часц тутейшого жительства, та и сами Руснаци, мало знаю о улоги яку мал Йован Хранилович, длугорочни парох грекокатолїцкей церкви Св. Петра и Павла у Новим Садзе на початку двацетого вику. О тей теми бешедуєме зоз Єлену Перкович, членїцу тима котри роби на проєкту документарно-бавеней телевизийней емисиї „Хранилович – чесни шведок епохи”, котру ше реализує у копродукциї ЯМУ РТ Войводини, Рускей редакциї ТВ, Новинарскей асоцияциї Руснацох НАР, а зоз финансийну потримовку ПС за културу, ин-

формованє и одношеня зоз вирскима заєднїцами, Заводом за културу войводянских Руснацох и Националним совитом рускей националней меншини котри тиж дал потримовку. Дзекуюци библиоґрафским єдинком котри написал Дюра Латяк за Руски портал култури, дзе ше находзела и Храниловичова биоґрафия, члени НАР були упознати зоз доприношеньом тедишнього новосадского пароха ґрекокатолїцкей церкви. Кед концом 2017. року державни верх одлучел же ше у 2018. року означи сторочнїцу од присоєдинєня Войводини, члени

– Кед нам ше у цеку реализациї проєкта зявйовали проблеми або нєизвесносци, а котри ше якош сами од себе ришовали, я гварим Олї Карлаварисовей же чи вона обачує як нам ше з лєгкосцу шицко ришує. А вона на то „Га, нє видзиш же нам сам Хранилович од горе помага” – весело гвари Єлена Перкович

16 РУСКЕ СЛОВО

26. ОКТОБЕР 2018.

kultura@ruskeslovo.com

НАР-у швидко похопели же новинаре и интелектуалци рускей заєднїци маю цо повесц. Написани проєкт и конкуровало ше. Правда, очековало ше реалну финансийну потримовку за таку емисию, алє достати пенєж бул скромни. Вельку потримовку дал редактор Рускей редакциї ЯМУ РТ Войводини Славко Орос, котри предложел же би то була документарно-бавена емисия. Предклад бул амбицийни, алє, на щесце, нє виостала потримовка ЯМС Войводини. ПРОЄКТ ПОЗБЕРАЛ РЕСПЕКТАБИЛНИХ УЧАШНЇКОХ – И ми у НАР-у и Руска редакция РТВ, були прешвечени же идея добра, думам же нїхто зоз медийней и явней сфери нє мал, и нє ма, тот фокус на сторочнїцу од присоєдинєня Войводини Кральовини Сербиї, як цо го цалком оправдано, вибрала руска заєднїца. Хранилович вецей як два децениї бул наш новосадски парох. Вон сиґурно уплївовал же би ше на зашеданю Народней скупштини 1918. року, на котрей бул перши предшедуюци, зявел аж 21 Руснак, цо историоґрафи окреме визначую – гвари Єлена Перкович, авторка и координаторка проєкта. Проєкт позберал учашнїкох за респект и у акдемским и професийним смислу. Сценарио написал др Владимир Барович, виглєдовач Храниловичового животного дїла, режисер Милан Белеґишанин, єден з найлєпших у своєй професиї, ґлумци зоз рускей заєднїци Владимир Балащак и Моника Гарди, редакторка емисиї Олґа Карлаварис, длугорочна и вецей раз наградзована редакторка и новинарка Рускей редакциї РТВ (тераз у пензиї), Желько Тот, вецей раз наградзовани знїматель. О Храниловичови у емисиї бешедує др Янко Рамач, др Дюра Гарди и др Владимир Барович. Музику вибера Олена Пушкаш, редакторка класичней музики у Радио Новим Садзе, Женя Антич продуцентка котра шицки нїтки тримала у своїх рукох. – Нє так же зме нє мали бриґи, алє ше вони якошик елеґантно и без велького стресу превозиходзели. Най-

малим буджетом, а зоз таким змистом и важносцу нє лєм за Руснацох, алє и ширшу заєднїцу – ґвари Перковичова и визначує же є подзековна у свойо мено, мено НАР-у и мено копродукцийного партнерства шицким котри участвовали у проєкту нє шпоруюци анї свойо знанє, анї схопносци, анї час. ФИНАНСИЙНА ПОТРИМОВКА ЗАВОДУ Наша собешеднїца и директорка Заводу за културу Войводянских Руснацох Анамария Ранкович котра пояшнєла финансийну потримовку тому проєкту: – Завод за културу войводянских Руснацох єден зоз финансиєрох проєкта документарно-бавеней емисиї на тему: „Йован Хранилович – че сни шведок епохи”. Предклад того проєкта сцигол на конкурс Заводу за софинансованє програмох и проєктох сучасного уметнїцкого творительства рускей заєднїци, а фахова комисия одлучела додзелїц НАР-у, як ношителю проєкта

ПОМОЦ БУЛА ВСЕСТРАНА – Идею о проєкту у „минутки” потримала предсидателька НАР-у Мартица Тамаш, котра знала хто ше у акaдемскей заєднїци занїма зоз тоту тему. Нєсвидомо помогла и Марта Ґудаль (народзена у Жумберку), котра нєзнаюци за наш проєкт порушала при городских власцох акцию ушореня Храниловичового памятнїка на Руским теметове у Новим Садзе. Гелена Медєши преложела сценарио зоз сербского на руски, Ержебет Марянов идуци за своїм новинарским сериялом о 100-рочнїци присоєдинєня, першу статю у новосадским „Дневнику” написалa праве о Храниловичови, хаснуюци нашо податки и литературу, алє и афирмуюци наш проєкт – гвари Єлена Перкович.

– Проєкт наменски здумани за одредзену историйну хвильку, алє є нє цалком сучасна уметносц, гоч хаснує видео формат. Медзитим, з оглядом на тото же тот материял охаби тирваци шлїд у нашей историї Комисия одлучела потримац го – потолковала Анамария Ранкович

векши нам проблем бул як висц украй зоз малим буджетом. А и то ше ришело, бо ЯМС Войводини прилапел же будзе коопродукцийни партнер. Требало найсц и ґлумцох, позберац контакти, найсц локациї, достац дошлєбодзеня за знїманє. Алє дзекуюци Женї Антич и єй аґилносци шицко ше буквално одвивало у планованих минутох. Учашнїки у проєкту, жадам то наглашиц, анґажовани за шмишно мали пенєж, або без пенєжу. Верим же на пальци єдней руки мож начишлїц проєкти зоз таким 26. ОКТОБЕР 2018.

55.000 динари. Комисия констатовала же то проєкт наменски здумани за одредзену историйну хвильку, алє є нє цалком сучасна уметносц, гоч хаснує видео формат. Медзитим, з оглядом на тото же тот материял охаби тирваци шлїд у нашей историї Комисия одлучела потримац го – потолковала директорка Заводу Анамария Ранкович. Емисия будзе емитована концом новембра 2018. у програми Рускей редакциї ЯМУ РТ Войводини. По проєкту вона планована же будзе преложена и на сербски язик же би була доступна вкупному ТВ авдиториюму. Руснаци буду мац цо указац.■

РУСКЕ СЛОВО 17

КУЛТУРА И ПРОСВИТА

ХОР „ГАРМОНИЯ” НАСТУПЕЛ У СНЇНИ НА ФЕСТИВАЛУ ДУХОВНЕЙ ПИСНЇ

ДУХОВНЕ ОКРИПЕНЄ НА КАРПАТОХ Члени новосадского Хору грекокатолїцкей церкви св. апостолох Петра и Павла и Руского културного центру „Гармония” внєдзелю, 14. октобра, госцовали на 28. Фестивалу духовней писнї у Снїни, у Восточней Словацкей

нєдзелю предполадньом Хор шпивал Службу Божу у новей грекокатолїцкей церкви у Снїни, а потим на Фестивалу духовней писнї у Доме култури дзе, попри двох домашнїх хорох и єдней шпивацкей групи зоз Словацкей, наступели и два хори зоз України, єден зоз Ужгороду, а други зоз Стрию. Конферансу водзела Ева Олеяр, a режисер фестивалу бул Игор Крета зоз Прешова. На Фестивалу презентоване восточне церковне шпиванє, а наш Хор ше представел зоз даскелїма духовнима композициями вецей авторох. Зоз Хором дириґовала Сузана Ґрос Маркович. Окремне припознанє за свойо длугорочне сотруднїцтво зоз рижнима институциями зоз Чехословацкей и Словацкей достал Дюра Латяк од Союзу Русинох-Українцох Словацкей за свой 85. родзени дзень. Пополадню, пред Фестивалом, у Доме култури городоначалнїк Снїни Штефан Миловчик у Каштелю династиї Друґет, приял делеґациї учаснїкох на Фестивалу, як и делеґациї партнерских орґанизацийох Союзу Русинох-

ДОГВАРКА О СОТРУДНЇЦТВЕ На Фестивалу зоз Хором була и делеґация Союзу Руснацох Українцох Сербиї на чолє зоз Велимиром Паплацком, а у хторей були и Микола М. Цап и Весна Раґаї-Цап, хтори зоз домашнїма водзели розгварки о дальшим сотруднїцтве и можлївим госцованю наших шпивачох на Фестивалу „Маковицка струна” хтори ше отрима у Бардейове концом новембра.

18 РУСКЕ СЛОВО

Українцох Словацкей, и подзековал им на тогорочним участвованю. На приєму були и окончователь длужносци предсидателя Союзу Русинох-Українцох Словацкей и предсидатель Реґионалней ради зоз Снїни Микола Петрищак. Всоботу пополадню „Гармония” наступела у месце Гостовице, у грекокатолїцкей церкви, на здогадованє на Василя Худїка, хтори пред пейцома роками умар у Дюрдьове. Члени Хору после Служби Божей нащивели його обисце у месце, а домашнї места и його фамелия им порихтали вечеру у Доме култури. Здогаднїме, же Худїк за живота бул два мандати староста места. На присустве Хору на Служби Божей подзековала його супруга. По законченю Фе стивала, внєдзелю вечаром члени Хора „Гармония” нащивели право славни храм Возне сеня Го споднього у валалє Осадне, 18 километри од Снїни, дзе видзели крипту под спомнутим храмом дзе ше находза остатки вецей як 1 300 погинутих воякох рижних войскох хтори ту страцели свойо животи у Першей шветовей войни. Пондзелок, члени Хору нащивели Кошице, єден зоз найкрасших городох у Словацкей, хтори пред даскельома роками бул Город Култури Европи. Членом Хору ше окреме пачела стара часц городу дзе ше и находзи кошицка католїцка Катедрала. До того го сцованя Хору пришло дзекуюци Союзу Руснацох Українцох Сербиї и його длугорочного партнерства зоз Союзом Ру си нох-Укра їн цох зоз Ре публи ки Словацкей. ■ В. Паплацко 26. ОКТОБЕР 2018.

РОК XVII ЧИСЛО 9 Число ушорела: Славица ФЕЙСА

Наша тема: МЕНТАЛНЕ ЗДРАВЄ МЛА ДИХ

ХТО ЗА СЕБЕ МОЖЕ ПОВЕСЦ ЖЕ Є ЗДРАВИ?

Новим Садзе закончени треци Фестивал менталного здравя, гоч по тим цо понукал од 10. по 25 октобер, випатрал як кед би за собу мал голєм єдну децению искуства. Интересованє за Фестивал на дружтвених мрежох, дзе промововани вистави, роботнї, преподаваня... було вельке, найвекше потераз, та ше питанє саме наклада – прецо? Чи зме як поєдинци, а вец и як дружтво, наисце постали свидоми менталного здравя и бриґи о нїм, и хто вообще за себе може повесц же є здрави? Кед ше пред трома роками першираз пририхтовало тот фестивал, намира орґанизаторох була же би Новосадянє, односно Войводянє, роздумовали о тим же буц здрави, то нє значи кед чловека нїч нє болї. Чловек здрави кед є задовольни, або

26. ОКТОБЕР 2018.

ма щешлїви живот теди кед найдзе свой мир, гоч би на тото фаховци з обласци менталного здравя мали цо додац. Верим же ше зложели же физично здрави и тоти цо витворя дзепоєдни свойо потенцияли, и гевти цо на власних плєцох можу поднєсц терху каждого нового дня, кед дружтву або заєднїци, гоч як доприноша... За петнац днї отримованя Фестивала кажде хто сцел могол найсц, вислухац, або участвовац у тим цо го интересовало, бо ше каждодньово бешедовало на важни дружтвени теми менталного здравя, його унапредзеня, защити у нашим дружтве при розличних ґенерацийох. Велька увага дата менталному здравю младих, а то и тема нашого Додатку.

РУСКЕ СЛОВО 19

famelija@ruskeslovo.com

Наша тема: МЕНТАЛНЕ ЗДРАВЄ МЛА ДИХ

ЗА НЇХ ШЕ МУШИ НАЙСЦ ЧАСУ Период адолесценциї дефиновани як преходни период медзи дзецинством и одроснутосцу, а по своїх розвойних характеристикох психолоґи твердза же то период у хторим млади нєшка барз обтерховани, бо ше од нїх вше цошка обчекує. Тота фаза одрастаня барз стресна, зна охабиц глїбоки пошлїдки од хторих ше нє мож ментовац анї у вельо озбильнєйших, узретих рокох Пририхтала: Славица Фейса

ом тот период адолесценциї младим нєшка таки чежки, чом ше нє можу знайсц пред виволанями хтори им поставел сам период одрастаня и як то же дзивчата баржей нєзадовольни зоз животом од хлапцох – були лєм даскельо питаня на єдним з Округлих столох Фестивалу менталного здравя хтори ше отримовал под мотом „Як зме у швеце хтори ше меня?” . А на тоти и велї други питаня могло одвитовац ище пред двома роками кед у нас окончене виглєдованє при младих – Менталне здравє у АП Войводини, дзе облапени 10 основни школи и 10 ґимназиї. Було то векше виглєдованє през хторе прешли вецей як 1 800 школяре осмих класох, другей, штвартей и часточно трецей класи стреднїх школох, з єдним словом – адолесценти. – Адолесценция зоз собу ноши универзални проблеми и дзепоєдни виглєдованя указую же єдна трецина младих у тим периодзе „баржей тужи”, так же векшина психолоґийних проблемох почина у адолесценциї и ма тенденцию тирвац и теди кед особа уж дозрета – гвари проф. др Мария Зотович, єдна з авторкох виглєдованя хтора надпоми-

НАЙЧЕЖШЕ БУЦ МЛАДИ, А У ВАРОШУ – У виглєдованьох зме хасновали єден инструмент з хторим ше мера самопочитованє, а хтори ше хаснує скоро вшадзи у швеце. До катеґориї з нїзким самопочитованьом спада 3 одсто младих у швеце, а ми достали 10. Маме барз вельо дзеци при хторих нїзке самопочитованє и то нє добре. И то нє шицко. Нєзадовольство з випатрунком и зоз животом вообще вираженше при младих у варошу, а окреме при дзивчатох хтори свойо фамелиї оценєли як подлєйшого материялного стану, и на тим будземе озбильно робиц.

20 РУСКЕ СЛОВО

на же мерани велї вариябли хтори ше одношели нє лєм на даяки симптоми поремеценя... – Мерали зме и велї протективни фактори хтори можу буц барз важни за єдно оптималне функционованє менталного здравя. То наприклад самодовириє, самоефикасносц, задовольство зоз животом, оптимизем... Видзели зме же тоти фактори можу защициц младих од одредзених почежкосцох и поремеценьох як цо то дзепоєдни ризични справованя, наприклад, поремеценє хаснованя интернета хторе зме тиж мерали. То нова обласц у психолоґиї и верим же будземе мушиц пременїц дзепоєдни теориї (розвойну) прето же ориґинална теория нє предвидзела таки вельки уплїв сучасних медийох. У виглєдованьох зме сцели дознац кельо млади хасную телефон и интернет и указало ше же песимизем при нїх предвидзує поремеценє интернета, цо значи же кед млади песимистичнєйши, векши шанси же войду до тей зависносци од интернета пре хтору можеме буц застарани. Вец зме видзели же родичи слабше контролую хаснованє интернета и телефона як компютера, алє нє контролую час хтори дзеци потроша на дзепоєдни нєхасновити активносци... Я нє процив сучасней технолоґиї, алє интернет мож хасновац и злохасновац, на цо мушиме барз мерковац и роздумац о тим цо нам приноши будучносц – гвари Зотовичова. УВРЕДЗОВАНЯ НА ПЕРШИМ МЕСЦЕ На питанє – як фамелия, школа и окруженє можу уплївовац на унапредзенє, односно як можу буц потримовка менталному здравю при младих, доц. др Миряна Беара тиж авторка виглєдованя, гвари же то главни фактори хтори уплївую и указую як млади одрошню. – Фамелия найузши штредок у хторим дзецко одраста и нормалне же виволаня хтори пред нїм, поготов нєшка кед живот таки швидки, наисце нє наивни виволаня. Часу хтори родитель препровадзи у даякей щирей розгварки зоз младу особу, нїґда нє досц, и то цошка з чим ше мушиме

26. ОКТОБЕР 2018.

ношиц як родителє и даяк пробовац тот час „налапац”. Но, тото цо адолесцентом барз важне у тим периодзе то парняцка ґрупа. Виглєдовали зме кельо млади виложени насилству и дознали же вони кед сцу дакому загрожиц, на першим месце – увредзованє. Штварцина випитаних увредзованє дожила, дзивчата кус вецей як хлапци. Физичне насилство векше при хлапцох – 7 одсто, док при дзивчатох 3 одсто. Но, дзивчата, заш, виключую пайташки з ґрупи, типа: „нє будзем ше з тобу дружиц прето и прето...” и то у 12 процентох, док тото исте робя хлапци, лєм вельо менєй – 7 одсто. ПРЕМЕНКОМ БИ ШЕ ПРИСПОДОБИЦ По словох Беаровей при адолесцентох ше формує идентитет и праве теди млади можу заключиц о себе дацо цо нє функционалне. Таки депресивни попатрунок на себе же вони нє добри, же нє завредзую дацо, може ше цагац роками. Вец треба барз вельо часу же би ше иста особа одучела од такого способу патреня на себе , а хторе може настац з фамелиї, або з парняцкого дружтва. Формованє идентитета потолковала зоз словами же млади у периоду адолесценциї треба же би дознали хто су, цо жадаю, чому чежа, и хтори їх способносци, цо можу, а цо нє можу пременїц... – На цалим швеце адолесценция ма подобни процеси, та ше и ми нє розликуєме у одношеню на проблеми о хторих нас информую о адолесцентох з других жемох. Ясне нам же хронїчне обтерхованє церпи єдна трецина младих. Ми тот концепт стреса розчленєли и видзели зме же стрес хтори настава у фамелиї найвираженши при наших младих. Вид зиме же кед ше млади зочую з велїма проблемами, и фамелия ше муши тому присподобйовац, а то анї кус нє лєгко – гвари Миряна здогадуюци же нє єден родитель поровнує период 26. ОКТОБЕР 2018.

РЕЗУЛТАТИ УКАЗАЛИ... Дожице стресу вираженше при дзивчатох, а наймоцнєйше є при дзивкох у ґимназийох. Предпоставя ше же у ґимназийох векши академски вимоги за посцигованє успиху. А кед слово о ставяню, (кладионици) 43 одсто хлапци голєм раз вошли до коцкарнїци и то зробели голєм раз, док ше 93 одсто дзивчата нїґда нє ставяли. Ґенерално, шицки дзивчата маю нїзше самопочитованє од хлапцох. кед вон одрастал же було лєпше, а тераз подло... зоз чим ше, гвари, нє може зложиц. – Було иншак, гоч тримам же сучасни адолесценти маю вельо вецей виволаня (дружтвени мрежи) як цо то було дакеди. А тото же ше младим дава векшу увагу, вшелїяк нє неґативне, то може буц лєм позитивне, окреме же думаме на нїх, на їх бриґи и вше им пробуєме помогнуц – гвари наша собешеднїца. З виглєдовацкого проєкту настала кнїжка „Менталне здравє младих у АП Войводини, стан и перспектива”, а достати резултати ше уж хаснує за превенцию защити менталного здравя. Резултати указали и тото же и попри тим же формована мрежа хтора ше занїма з превенцию менталного здравя и облапя 19 орґанизациї, нашо млади ше вияшнєли же лєм 10 одсто участвовали, або були часц спомнутого. Добре тото же аж 75 одсто гварели же би любели участвовац у роботньох, на преподаваньох и же сцу дойсц до резултатох. Очиглядне же млади заинтересовани же би ше голєм дацо пременєло, сцу же би ше им вецей того понукло и помогло и у одрастаню и при ришованю проблемох. Тото цо дава надїю кед слово о менталним здравю при младих то же кажде напруженє, робота на тим ма резултат, окреме кед млади и креаторе и реализаторе. По словох авторкох виглєдованя парняцка едукация „млади за младих” вше давала лєпши резултати. Зоз шицкого наведзеного видно же ше будзе хто остарац за младих, же ше на нїх штудира и рахує. Праве тото було видно и на Фестивалу хтори уж за нами.■

РУСКЕ СЛОВО 21

famelija@ruskeslovo.com

Наша тема: МЕНТАЛНЕ ЗДРАВЄ МЛА ДИХ

20 РУСКЕ СЛОВО

26. ОКТОБЕР 2018.

РУСКЕ СЛОВО 21

ДОМ И ФАМЕЛИЯ

женоблоґ

Foto: Stockio

...У ЛИДЛУ, У ЛИДЛУ...

– амо, кеди пойдземе до Лидлу? – опитал ше ми кедиш младши син, под уплївом пайташкох и пайташох и рекламох на каждим углє. А уж чул за Лидл, бо ше нє раз заглобел автобус на хторим ишол на Пише: тренинґ лєбо дому, пре колони автох хтоЯсмина ДЮРАНЇН ри закерчели пол Нового Саду, лєдво чеemail: jasmina.djuranin@gmail.com каюци же би вошли до новоотвореного Лидлу. www.zenoblogija.com – А прецо ше питаш? – любопитлїво патрим на ньго. – Цо же, видзел ши же вецей нє маме цукру? – джобла сом дзе є найценши. – Нє, нє, алє на реклами гваря же шицко туньше, та да дакус приштедзице. На хвильку сом подумала же яки є барз освидомени, а вец сом ше таргла и одруцела кажду таку идею. Ґарант му дацо треба. Пребарз є застарани. – Увидзиме, сину, док ше гужви дакус розиду. – Можем и я пойсц зоз вами? Барз бим любел... Обецала сом му же може. Гоч знам цо то значи: мушим комбиновац, насампредз, кеди достанєм плацу, кеди ми ше виплаци пойсц, бо пре млєко нє будзем исц на други конєц варошу, мушим уклопиц його школску змену, тренинґ, шлєбодни авто и надосц часу за чеканє у шоре, на цо є нє порихтани. Кед муши чекац, як и його оцец, роги му рошню. О даскельо днї зме пошли. Цалу драгу ше нам випитовал дзе ше точно Лидл находзи, на хторим автобусу мож там сциг-

22 РУСКЕ СЛОВО

нуц, чи єст шицко цо и у Лидлу у Греческей, таки еврокрем, соки и кекси цо им баба ношела з Италиї... Тото нєсцерпенє на твари ше швидко пременєло до обаваня, бо кед зме сцигли, шор опрез уходу до предавальнї нє обецовал же швидко войдземе. Добри пол годзини требало чекац. А кед ше стої у шоре, то зна буц вшелїяк. Єдна за нами кури, та на нас идзе шицок дим. Мале дзецко опрез нас плаче, шицки нервозни, а нїхто нє одустава. Попатрим на мойого, вон збляднути и о пейц минути гвари же идзе шеднуц до авта. За нїм пошол и син. Думам себе, Джеси моя, ти нєнормална! Вони панове пошедаю, а ти будзеш стац у шоре и чекац кочик! Прераховала сом у глави же би тераз найгорша опция було одуставанє. Шор ше помали руша, а млєко, мука и цукер тунї. Изеш ґа. Витримала сом. Нука лєдво же кочик може прейсц. Шицки шицко ґрабу, полня з намирнїцами хтори им, можебуц, анї нє треба. Ставаю єдни другим на ноги, вадза ше, а мойо хлопи жґиртаю зоз зубами. Уж ше напредок зарекаю же вецей ту нє приду. Ага, думам себе, мало сутра... После ище єдного периоду чеканя на каси, помали зме ше спаковали и пошли дому. У цихосци. Нє сцели зме коментаровац нїч. Бо, наисце, кед вимерам, єдно можем повесц – тото цо у Лидлу на акциї, воно наисце и досц туньше як индзей, та мож зашпоровац. И вше напредок знаш цо будзе туньше, та мож плановано пойсц тото и купиц. Баржей болї з яку маржу нас потераз одзерали рижни маркети. Анї нє чудо же така гужва, бо исти сир од истого продукователя два раз туньши ту. Так и млєко, а и олєй... Ша, людзе нє шалєни! – Но, та, добри були кекси з Лидлу? – питам ше синови о даскельо днї синови. – Екстра! Од тераз там вше будземе куповац? – Га, випатра же будземе.☺■ 26. OKTOБЕР 2018.

kultura@ruskeslovo.com

У ЗАМКУ ЕДЬШЕҐ У НОВИМ САДЗЕ

ПУТУЮЦА МУЛТИМЕДИЯЛНА И МУЛТИКУЛТУРАЛНА ВИСТАВА

У просторийох Замку Едьшеґ у Новим Садзе пондзелок, 22. октобра, отворена путуюца мултимедиялна и мултикултурална вистава „Зоз малюнком вєдно”, зоз котру штири заводи за културу – Словацох, Горватох Руснацох и Румунох, преславюю децению иснованя и роботи, як и Завод за културу войводянских Мадярох, хтори иснує уж 12 роки. Виставу отворела Ивана Бороя, помоцнїца Покраїнского секретарияту за културу, явне информованє и одношеня зоз вирскима заєднїцами, хтора визначела же барз важне медзисобне почитованє, сотруднїцтво и єдинство, бо и назва замку дзе ше вистава находзи – Едьшеґ – значи єдинство. Мисия и задача каждого заводу през тоти дзешец роки була чуванє националного идентитету и националней култури, а тото вшелїяк видно и през заєднїцку виставу „Зоз малюнком вєдно”. Кустоскиня вистави Нела Тонкович за виставу гвари же ше Заводи представели зоз сучасну уметносцу, цо викрок зоз дотерашнєй пракси. На вистави участвую шесцеро уметнїки розличней старосци и кариєри (од тих цо лєм починаю свою уметнїцку драгу, по тих уж афирмованих) хтори ше представели зоз розличнима роботами. Роботи настали през комбиновану технїку, фотоґрафию, литоґрафию, бабкох хтори ше хаснує у стоп-моушн анимованю,

скулптури – цо по словох кустоскинї Тонковичовей указує на шлєбоду виражованя и окремносц идейох. Руснацох з уметнїцкима роботами представел Дарян Гарди. Шицки директоре меншинских заводох за културу привитали присутних на своїм мацеринским язику, а у мено нашого Заводу госцох привитала директорка Анамария Ранкович. Отверанє вистави музично прикрашел трио „Сербослов” у хторим грал и наш музичар Мирослав Пап. Вистава „Зоз малюнком вєдно” будзе отворена по конєц октобра, после чого ше селї до Зренянину (21. новембра) и до Сенти (5. децембра). О. П-С.

ОШ „ЙОВАН ЙОВАНОВИЧ ЗМАЙ“ ДЮРДЬОВ

ОЗНАЧЕНИ ДЗЕНЬ ДЕМОКРАТСКЕЙ КУЛТУРИ Дзекуци вецейрочному проєкту Основней школи „Йован Йованович Змай” у Дюрдьове школяре мали нагоду єдни другим указовац и бешедовац же буц иншаки од векшини нє треба осудзовац, алє прилапиц таке яке є. Прешлого пиятку, 19. октобра у двогодзиновей програми котра ше и у истим чаше отримовала на петнац местох у дюрдьовскей ОШ, у учальньох, спортскей сали, школским дворе и зборнїци означени Дзень демократскей култури. Школяре школярох учели о значносци демократскей култури з чим подзвиговали свидомосц и квалитет образованя, односно побудзованє демократскей култури. Єдни другим презентовали рижни активносци, виписовали рижни порученя пре освидомйованє, а мали и госцох котри гуторели о своєй роботи на котрей ше стараю же би особи, або животинї котри маю специфични потреби були третировани на їх прилаплїви способ, алє же би им ше виполнєло потреби и права, без огляду же су иншаки. Дзецом о своєй роботи бешедовали представителє Дому за 26. ОКТОБЕР 2018.

психично хори особи зоз Чуроґу, Центра за социялну защиту зоз Жаблю, Азил за животинї з Дюрдьова и други. Док дзеци на розличних роботньох и мултимедиялних презентацийох гуторели о значносци интеркуртуралносци, антидискриминациї и толеранциї, без огляду на розличносц у гоч котрим смислу. Приказовали и гуторели о културней розличносци, презентовани вредносну систему школи и различносци у каждим поглядзе, прето змисти були промововани на сербским, ромским, руским и анґлийским язику. Тих народох презентовани и народни шмати, як и їх национални єдла. У єдней з учальньох у котрих нєпреривно циркуловали школяре була роботня на котрей вони правели животинї з пластелину. Тема и роботня була на чесц хлапца, школяра зоз нїшей класи тей ОШ котрому нєрухома долня часц цела, а котрому тот дзень бул наисце окремни, бо його идея була важна и шицки товарише ю прилапели и випочитовали без даваня значносци тому же вон иншаки, нєрухоми и у кочику. Дзень демократскей култури означени у рамикох проєкта „Даванє пориву демократскей култури у школох”, проєкт реализовани у вецей ОШ у Сербиї дзекуюци Министерству просвити, науки и технолоґийоного розвою и потримовки релевантних партнерох. Програму орґанизовал школски колектив, домашнї. Проєкт финасує Европска уния и Совит Европи дзекуюци заєднїцкей програми Совиту Европи и „Horizontal Facility” за Заходну Европу и Турску. С. С.

РУСКЕ СЛОВО 23

Число 14

Ушорела: Мелания Римар

ЯНКО РАЦ

ЛЮБОПИТЛЇВИ УНУК (Виривок)

– Дїду, мой дїдочку – облїзує ше унук Мирко – кед ви так шицко знаце и кед так вельо паметаце, потолкуйце ми тоти питаня, хтори ми уж ноцами нє даю спокойно спац. – Та, хтори ци, сину, питаня нє даю спац? Запаметай, хлопе, же шицки питаня маю одвит – поцешел дїдо унука. – Мойо дїдове ми ноцами нє даю спац... Цо мнє придзе ваш оцец? – Мой оцец то твой прадїдо – одвитовал дїдо унукови. – А цо би мнє бул його оцец?

– Чукундїдо, сину! – А його оцец? – Аскурдєл! – А аскурдєлов оцец? – Вон би ци бул курдєл? – А цо би ми вец бул курдєлов оцец? – любопитлїво ше и далєй випитовал унук Мирко. – Е, вон би ци бул сукурдов (сукурдєл). – А ище далєй... сукурдєлов оцец? – То твой курлебало... а далєй... далєй бим ци уж нє знал повесц – закончел дїдо начишльовац своїх предходнїкох...

ВЛАДА СТОЇЛЬКОВИЧ

БАБА И ГЕВТИ ДРУГИ Андя це люби кед ши послухни а кед ши вредни – люби це бачи дїдо це люби кед ши спортиста кажди твой успих вельо му значи нина це люби кед ши шорови кед ши нє биткош – мило шовґрови сваха це люби кед ши прибрани

ДУШАН РАДОВИЧ

РОЗЛИКА

Баржей любим мацерову шестру як свою. Мацерова шестра ми нина, а моя шестра ми нїч.

24 РУСКЕ СЛОВО

сват кед ши крашнє поумивани кажде ма за це рецепт готови цо треба дома, цо маш у школи ЛЄМ БАБА НЇҐДА РОЗУМ НЄ СОЛЇ ВОНА ЦЕ ЛЮБИ, БО ЦЕ НАЙВОЛЇ Прешпивал М. Рамач

26. ОКТОБЕР 2018.

slovecko@ruskeslovo.com

МЕЛАНИЯ РИМАР Илустрация: Любомир Сопка (овявене 2014. року)

НИНА И ШОВҐОР Кед наша нина напече ґоргеля, у єй приклєце шицки ше вешеля. А вец кед шовґор зареже шудова, на госцину пахнє кухньочка нинова. Добре же нам нина барз блїзка родзина, и же є шовґрова, а нє сушедова.

ГАВРИЇЛ Г. НАДЬ

ШИЦКИХ ЛЮБИМ Любим щиро шестру, брата, оца и мамочку, любим далєй кума, куму, дїда и бабочку. И сушедох своїх любим и цалу родзину: Шовґра, андю, свата, сваху, бабочку и нину. Любим ище крем родзини мой валалчок мали, добрих людзох у валалє и наш народ цали.

Р О ДЗ И Н И

Повяж зоз стрелками назви родзинох у лївей таблїчки зоз толкованями у правей таблїчки.

Братняк Нина Прадїдо Бачи

Мацерова лєбо оцова шестра Мацеров лєбо оцов брат Оцова лєбо мацерова мац Син мацерового лєбо оцового брата лєбо шестри

Шестринїца

Супруга мацерового лєбо оцового брата

Баба

Супруг мацеровей лєбо оцовей шестри

Андя

Дїдов лєбо бабов оцец

Шовґор 26. ОКТОБЕР 2018.

Дзивка мацерового лєбо оцового брата лєбо шестри

РУСКЕ СЛОВО 25

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ НЄМЕЦКА З МОЇМА ОЧМИ (2)

БИБЛИОТЕКА АНИ АМАЛИЇ И ЕҐА ПАРК Пише: Блажена ХОМА ЦВЕТКОВИЧ

ФЕСТИВАЛ ЦИБУЛЇ У центру вше єст даяки случованя. Нємци то барз любя – або саям керамики, або Фестивал вина, ручних виробкох, або лєм обични Фестивал здравей поживи. Но, гевтот по хторим Ваймар найпознатши, то Фестивал цибулї хтори ше отримує вше на початку октобра

26 РУСКЕ СЛОВО

У Тиринґиї ше вельо зарабя, алє ше вельо и троши: на єдзенє, на мебель, путованя, а окреме на концерти, фестивали, нащиви до ботанїчних заградох и рижни файти активносцох у паркох як поведзме ґолф, пендранє по древох, цильованє зоз стрелу. З єдним словом – на уживанє

ємци, окрем же барз водза рахунку о очуваню историйних памятнїкох, о еколоґиї и розваги, меркую же би явни места були доступни нє лєм просековим людзом, алє и найстаршей и наймладшей популациї, та дзе ґод даяка „барка” справя озеро, або дзецинске бавилїще. Зоз обичних черякох парк з лавочками справени, а доокола посадзене квеце, кельо сцеш и якей ґод фарби лєм можеш задумац. За кратши або длугши одпочивок, медитацию або пикник – прави лїк за душу. Велї у своїх хвилькох оддиху уживаю и на Теа-

тралней площи при хторей обок италиянски ресторан зоз барз смачнима сладолядами и барз добру италиянску музику. Там ше уключую шицки чула за уживанє... Вечарами, под мешацову шветлосцу госци ресторана часто танцую и вукруцаю ше у ритме сонґох Доменика Модуня, Ґиания Морандия, Рената Карасона, Тота Кутуня, а звичайно ше ґу нїм вец приключую и случайни преходнїки. Людзе знаю уживац. СТАРИ КНЇЖКИ ШЕ ОПАТРА У РУКАВИЦОХ Живот ище єдней особи зоз Ваймару ме барз зацикавел, а то войводкиня Ана-Амалия позната, у першим шоре, по своєй прекрасней и богатей библиотеки, алє и по тим же є зачатнїк найвелїчезнєйшей епохи духовней историї у тей часци Нємецкей, бо зберала коло себе поетох, фи26. OKTOБЕР 2018.

лозофох, духовнякох... Библиотека справена у Ановей резиденциї ткв. Желєним замку (збудовани медзи 1562–1965. р.) у рококо стилу, и єдна є з найкрасших 30 библиотекох у швеце. Гоч коло 50 000 кнїжки згорели у вельким огню 2004. року, дзекуюци нємецкей упартосци и точносци, библиотека рестаурована, а зачувало ше найвекшу у швеце колекцию Фауста, ориґинални Шекспирово, Лутерово рукописи и нотни записи композиторох, мапи, реґистри и тераз єст коло 850 000 наслови. Мнє, бувшу библиотекарку, одушевело же з яку осторожносцу и почитованьом ше приступа ґу кнїжком – стари кнїжки мож опатрац и дорушовац лєм у специялних билих рукавицох, же би ше их нє очкодовало. Бо, гваря у тей библиотеки, нє шицки людзе маю чувство за кнїжку з голима руками. Єст у Ваймару и Конзерваториюм Франц Лист, а и даскельо визначни церкви. Барз нащивена то церква св апостолох Петра и Павла у хторей єст триптих рене сансного нємецкого маляра Луки Кранаха Старшого. Ваймар после Першей шветовей войни бул центер политичного живота Нємецкей, алє дожил и траґедию по хторей є означени, бо лєм 8 км. далєй, 1937, ту бул вельки концентрацийни лоґор Бухенвалд.

Єшеньска часц Еґа парка поприберана до бундавох

КЕД ШИЦКИ ЧУЛА УЖИВАЮ А 30 км од Ваймару пресцера ше Ерфурт, прекрасни и цикави город у хторим єст цо поопатрац. Перше и перше то Универзитет Collegius Maius зоз 1937. року, єден од пейцох найстарших универзитетох у Европи, познати иншак и по тим же на нїм право и теолоґию студирал Мартин Лутер, реформатор церкви. Кус далєй и манастир у хторим ше Лутер замонашел, а вец у центру и найстарша у Европи Ерфуртска синаґоґа ище зоз 1100. року. Приповедка о нєй интересантна, а кед ше копало фундаменти под ню найдзени стриберни полуги, остатки Велькей тори на перґаменту и персцень за заруки зоз „хижку” на верху яки доставала кажда Єврейка кед ше одавала. Импресионовала ме и велїка Ерфуртска катедрала и найдлугши населєни мост-улїца, по мену Krämerbrücke, зоз 12. вику. Длугоки є 79 метери и ма 32 населєни хижи. Попод мост чече рика Ґера и вообще нє маце чувство же сце на мосце. А коло нього, парки, квеце и места за одпочивок. Алє, нєт красше квеце як у Еґа парку, засадзене є на 3,6 гектарох, од хторих 7 000 квадратни метери забера лєм японски парк и його водопади. У нїм посадзени коло 450 файти ружох, и 150 000 26. ОКТОБЕР 2018.

Мост-улїца на рики Ґери

файти ярнього квеца. Там и склєняни загради з орхидеями, кактусами, еґзотичним квецом и хижа мотильох, як и окремна часц у хторей мож послухац приповедку о историї парку. После обиходзеня звичайно барз посмакує „вурст” колбаса та кед ю купице, шлєбодно можеце шеднуц коло музичней фонтани на озеру зоз локванями и на мире ю поєсц. А вец, кед же маце дзеци – просто на авантуристичне бавилїще и дзецинску фарму справену аж на 35 000 кв. метерох, дзе єст тельо реквизити же кед ше дзецко бави, можеце и одспац. Кажда часц рока поприберана у другей шмати и єдна од другей є красша. Єшеньску поприберали до бундавох и лєтноєшеньского квецащ... О купельох и универзитету у Єни, о Айзенаху, родного места Й. Себастияна Баха и дворцу Варбурґ, будзе з другей нагоди. И, кед нє знаце кадзи на драгу, шлєбодно рушце до тей часци дакедишнєй Восточней Нємецкей або, як велї гуторя – желєних плюцох Нємецкей. Нє побануєце.■ (Конєц)

БИБЛИОТЕКА Лутеранска библия зоз 1534. року и 13 000 ориґинални боки Ґетеового Фауста єст у библиотеки Ани Амалиї, хтора на УНЕСКО-вей лїстини нашлїдства

РУСКЕ СЛОВО 27

ДУХОВНИ ЖИВОТ ПОЧАЛИ РОБИЦ МЕДЗИВЛА ДИЧЕСКИ СУДИ

ЛЮДЗОМ ПОЄДНОСТАВЕНИ ПРИСТУП Пише: Мирон ГОРНЯК КУХАР

Вирним и странком хтори маю проблем поєдноставени приступ, бо годни пойсц до Руского Керестура, Беоґраду, Суботици и Зренянину. Одвичательни у суду за наш Апостолски еґзархат то о. др Яков Кулич зоз Коцура, а його викар, помоцнїк, канцелар нотар о. Алексий Гудак зоз Старого Вербасу

СТРУКТУРА КОНФЕРЕНЦИЇ У Медзинародней владическей конференциї св Кирила и Методия ше находза Беоґрадска архиепископия, Барска архиепископия, Суботицке владичество, Зренянинске владичество, Которске владичество, Сримске владичество, Скопске владичество, Призренскоприштинске владичество, Епархия за католїкох византийского обряду у Македониї и Апостолски еґзархат за грекокатолїкох у Сербиї. Предсидатель тей Медзинародней владическей конференциї (МВК) то монс. др Ладислав Немет, владика зренянински, подпредсидатель монс. др Георгий Джуджар, апостолски еґзарх, а ґенерални секретар то о. Мирко Штефкович. У Сталней ради МВК медзи трома членами, а медзи нїма и кир Георгий Джуджар, хтори и предсидатель Ради за научованє вири.

28 РУСКЕ СЛОВО

Новим Сад зе, на початку октобра отримана шветочна схадзка початку роботи Медзивладического суда першого ступня и Медзивладического суда другого ступня у Новим Садзе, хтори маю шедзиско у просторийох Медзинародней владическей конференциї (МВК) св. Кирила и Методия у Футожскей улїци. З догварку владикох, службу модератора, односно водителя Медзивладических судох окончує архиепископ и митрополит беоґрадски. Так шветочни сход почал з привитнима словами беоґрадского архиепископа монс. Станислава Хочевара и монс. Ладислава Немета, предсидателя МВК. Присутни були шицки 18 меновани роботнїки Суду, хтори з тей нагоди пришагали, а о. др Ивица Иванкович Радак, судски викар на першим ступню и монс. др Заплетан Ґеза, судски викар на другим ступню мали и додатне споведанє вири предписане з нагоди пребераня церковиних службох. До снованя Медзивладических судох у Новим Садзе у владичествох були окремни суди, алє ше пре реформу канонского поступку за преглашенє нєваженя малженства, пре векше интересованє вирних и чи-

сла парнїцох, а пре менєй роботнїкох у судох, зявела пасторална потреба реорґанизовац постояци структури, односно основац заєднїцки Медзивладически суд. РАЦИОНАЛИЗОВАНИ ПОСТУПОК Його шедзиско у Новим Садзе, алє у каждим владичестве будзе Виглєдовацки одсек, цо значи же заинтересованим вирним и странком будзе поєдноставени приступ, бо годни присц и до Беоґраду, Суботици, Зренянину и Руского Керестура. Так ше, медзи иншим, осиґурує рационалне розподзельованє роботнїкох у суду, алє и вецейязичносц, цо у конкретних случайох може буц барз важне. Материя зоз хтору ше занїмаю суди ше одноши скоро у цалосци на малженство. – Кед єст проблем, идзе ше до свойого пароха, хтори ше уключує до тей першей фази и одлучує цо далєй робиц – гварел з тей нагоди апостолски еґзарх за грекокатолїкох у Сербиї кир др Георгий Джуджар. – Одвичательни у суду за наш Апостолски еґзархат то о. др Яков Кулич зоз Коцура, а його викар, помоцнїк, канцелар нотар о. Алексий Гудак зоз Старого Вербасу. 26. ОКТОБЕР 2018.

duhovni@ruskeslovo.com

ЄСТ ВШЕ ВЕЦЕЙ ПРОБЛЕМИ И МЕДЗИ ГРЕКОКАТОЛЇКАМИ У тим смислу конєчни циль то помоц вирним хтори, наприклад, у розличних малженских ситуацийох. Суди так доставаю свойо примарне пасторалне назначенє, бо ше сце помогнуц вирним, та аж и кед малженску ситуацию нє мож злєпшац, же би чувствовали же и их Церква прилапює. Бешедуюци о своєй функциї, о. др Яков Кулич гварел: – Мойо задлуженє и робота о. Алексия Гудака то позберац материяли за парнїци за наш Еґзархат, хтори за перши суд, односно инстанцу. Односно, потим як одредзени парох контактує зоз одредзену особу пре судски потреби, парох потим прешлїдзує случай мнє як одвичательному и вец на заєднїцким медзивладическим зашеданю, суду, ми то розпатриме. Кажди у судзе пред-

ставя случай зоз свойого владичества, односно Еґзархату. Проблеми з малженствами єст вшадзи вше вецей, та то так и у нас, у местох дзе жию грекокатолїки, цо нє було, лєбо було мало потераз. После формованя початком октобра, суди ше систематично уключую до тей проблематики, а пред нїма ище схадзки коло дальшого оспособйованя за роботу – заключел о. др Кулич. Одлуку о снованю Медзивладических судох владикове принєсли 19. септембра 2017. року. После консултацийох з Апостолским Пристолом, Верховни суд Апостолскей Сиґнатури 10. юлия 2018. року одобрел Одлуку о снованю Медзивладических судох, зоз чим поступок возпоставяня закончени и створени предусловия за початок роботи. ■ 26. ОКТОБЕР 2018.

РУСИЙСКА ПРАВОСЛАВНА ЦЕРКВА ПРЕТАРГЛА ОДНОШЕНЯ ЗОЗ ВСЕЛЕНСКУ ПАТРИЯРШИЮ

ПРОБЛЕМ АВТОКЕФАЛНОСЦИ У УКРАЇНИ Русийска православна Церква (РПЦ) штредком октобра цалком претаргла одношеня зоз Вселенску патрияршию пре єй одлуку же припозна нєзависносц Українскей православней Церкви од Московскей Святи синод РПЦ з нагоди претаргованя патрияршиї. Пред тим, як пре- одношеньох зоз константинопольским патриярхатом нєсли медиї, Всеодношеньох ленска патрияршия у Истанбу- претаргнуцу лу, предводзена зоз патрияр- представя одвит на „нєзаконїхом Вартоломейом Першим, ти и нєканонски поцаги” Всеодлучела же утаргнє осуду ли- ленскей патрияршиї. По толкованьох о. Владисладерох шизматичних православних Церквох у України, цо ва, проблем постава очиглядни крочай ґу возпоставяню авто- од априла того року, кед предсидатель України Петро Порокефалней Церкви у України. По словох о. Владислава Ва- шенко подписал документ до рґи, на своїм зашеданю, Святи патриярха Вартоломея, котри синод на Фанару принєсол пе- подписали и шицки владикове двох українских, нєканонских йц одлуки. – То потвердзенє ришеня о православних Церквох – АвтоАвтокефалиї Українскей пра- кефална и Києвского патриярвославней Церкви, обнова хату, зоз жаданьом установиц Ставропигийского царгород- єдну православну автокефалну ского патриярхату у Києве, знї- Церкву, алє нєзависну од моманє анатеми з нєканонских сковского патриярха. U Ukraїни єст Українска владикох Филарета и Макария – и штварте, котре виволало православна Церква Московнайвекши реакциї – утаргова- ского патриярхату, єдина танє Синодалного писма зоз кволана канонска Церква, на 1686. року у котрим пре обста- чолє з митрополитом Онуфривини тедишнього часу дане па- йом. Українска православна Цертриярхови московскому пошвецац києвских митрополи- ква Києвского патриярхату зоз тох. Як остатнє и то барз ва- патриярхом Филаретом на чожне, то обрацанє царгородско- лє, самопреглашена 1992. року. го патриярха до шицких вир- Українска автокефална Церква них же би ше стримовали од оддзелєна од Русийскей правопребераня церквох, маєткох и славней Церкви ище 1921. романастирох єдни од других и ку, тераз на чолє з Макарийом. Українска грекокатолїцка стримованє од насилних справованьох, так же би превагли Церква на чолє з вероховним мир и любов Христова – поя- ариепископом Святославом Шевчуком. Шедзиско єй у Кишнєл о. Варґа. Предсидатель Одсека вонка- єве и ма 44 владикох. Прецешнїх церковних вязох РПЦ, нює ше же ма вецей як 5,5 мимитрополит волоколамски лиони вирних. М. Г. К. Иларион гварел же одлука о Фото: СПЦ

Владика ше уключує лєм у даяких винїмкових, специялних случайох. У судох ше тераз роби по нових правилох, же би ше олєгчало и пошвидшало поступки – потолковал наш еґзарх.

РУСКЕ СЛОВО 29

informator@ruskeslovo.com ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 21. октобра 2018. року преселєла ше до вичносци наша мила и добра мац, баба, прабаба и швекра

ИРИНА ТАКАЧ народзена Надь (1923–2018) з Руского Керестура

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 21. октобра 2018. року преселєла ше до вичносци наша мила и добра мац, баба, прабаба и швекра

ИРИНА ТАКАЧ народзена Надь (1923–2018)

Памятки на ню вично буду чувац дзивка Славица и жец Михайло Катоново и їх синове Михайло и Ярослав зоз фамелиями

Памятки на ню вично буду чувац син Янко зоз супругу Паулину и унуки Ясмина и Лїляна зоз фамелиями

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 21. октобра 2018. року преселєла ше до вичносци наша мила и добра мац, баба, прабаба и швекра

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 23. октобра наполнєли ше три роки як нас занавше зохабел наш мили супруг, оцец и дїдо

ИРИНА ТАКАЧ народзена Надь (1923–2018)

ЯНКО САЛАҐ (1938–2015) з Руского Керестура

Памятки на ню вично буду чувац дзивка Наталия зоз супругом Михайлом Колошняйово и унуки Тамара и Весна зоз фамелиями Спочивайце у мире Божим!

Красни памятки на ньго навики буду чувац у своїх шерцох його наймилши Спочивай у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 27. октобра 2018. року наполня ше осем роки як ме занавше зохабел мой мили син

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 21. септембра наполнєли ше Дня 23. октобра наполнєл ше рок штири роки як нас зохабела як нас зохабел наш оцец, дїдо и прадїдо наша мац, баба и прабаба

ИҐОР БЕСЕРМЕНЇ (1975–2010) з Бачкей Тополї Найкрасши памятки на ньго у своїм шерцу чува його мац Мария Спочивай у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 27. октобра наполня ше осем роки як нас зохабел наш мили брат, шовґор и бачи

ИҐОР БЕСЕРМЕНЇ (1975–2010) з Бачкей Тополї Найкрасши памятки на ньго чуваю шестра Весна, шовґор Роберт и його принцези Дуня и Маша Спочивай у мире Божим!

30 РУСКЕ СЛОВО

МАРИЯ РУСКОВСКИ народзена Дудаш (1942–2014)

ВЛАДИМИР РУСКОВСКИ (1939–2017)

Красни памятки на нїх чуваю їх наймилши: дзеци, нєвеста, жецове, унуки и праунуки Спочивайце у мире Божим! НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 23. октобра наполнєли ше седем смутни роки як нас зохабел наш мили

ЮЛИН ҐОВЛЯ (1943–2011) з Руского Керестура Преходза роки у смутку и здогадованю на часи кед ши бул з нами. Ти жиєш покля жиє и памятка на тебе, твойо наймилши: супруга Мелана, дзивки Весна и Таня, жец Дюра, и унучата Теодора и Ґлориян Вичная памят!

26. ОКТОБЕР 2018.

informator@ruskeslovo.com ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 18. октобра занавше нас зохабела наша мила мац, швекра, баба и прабаба

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 23. октобра наполнєл ше рок як вецей нє з нами

АНА КИШПЕТЬО (1930–2018) з Руского Керестура Занавше нє забудземе єй доброту и пожертвовносц, вично ожалосцени ЯРОСЛАВ ПАПУҐА син Владимир зоз супругу Оленку, дзивка Меланка, унук Томислав и (1943–2017) праунука Андєла Памятку на ньго занавше буду з Спочивайце у мире Божим! любову чувац його наймилши

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Наполнєли ше пейц роки як нє з нами наша мила

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 28. октобра наполня ше 2 роки як вецей нє з нами моя мила

МАРЧА РЕГАК народзена Рац (1959–2013) зоз Суботици У красних памяткох ю чуваю супруг Юлин, синове Дарко и Боян зоз супругу Ану и дзивочку Сонїку и мац Регакова Спочивай у мире Божим!

СЕНА СЕҐЕДИ народзена Будински (1946–2016) з Вербасу Шестро моя мила, пошла ши сциха и нєсподзивано. Зохабела ши Твой дом и своїх наймилших. Хиби нам твоя бешеда и нєсебична помоц. Смутни зме же ше нїґда вецей нє врациш. Леона зоз фамелию

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 30. октобра наполня ше штири роки як умар мой мили брат

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 22. октобра наполнєли ше Дня 31. октобра року наполнї ше 40 жалосни днї як нє з нами жалосни рок як нє з нами наш мили брат и бачи наша мила мац, баба и прабаба

ВЛАДИМИР СЕМАН НАТАЛА СЕМАН (1955–2017) (1925–2018) з Руского Керестура Жиєце у наших красних памяткох, син и брат Яким зоз супругу Анґелу Кошарково и їх дзивка Снежанка Андришкова зоз супругом и дзецми Спочивайце у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 30. октобра наполня ше штири роки як умар мой оцец

МИРОНЬ ДУДАШ – Данков (1936–2014) з Руского Керестура

Прешли уж штири роки у смутку за нїм, з любову и почитованьом найкрасши памятки на ньго чува син Владо Най спочива у мире Божим! Покраїнски секретарият за урбанизем, будовательство и защиту животного штредку, на основи члена 10. Закона о преценьованю вплїву на животни шредок („Службени новини РС” чс. 135/04) обявює

OБВИСЦЕНЄ o поднєшеней вимоги за одлучованє о потреби виробку студиї о вплїву на животни штредок Ношитель проєкта Вукович Commerce 2015 д.о.о. зоз Ветернику, улїца Новосадска драга чс. 106, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штре-

МИРОНЬ ДУДАШ – Данков (1936–2014) з Руского Керестура З любову и почитованьом найкрасши памятки на його подобу чува шестра Мария Най спочива у мире Божим! Покраїнски секретарият за урбанизем, будовательство и защиту животного штредку, на основи члена 14. Закона о преценьованю вплїву на животни шредок („Службени новини РС” чс. 135/04) обявює

OБВИСЦЕНЄ o приношеню студиї о обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок Покраїнски секретарият за урбанизем, будовательство и защиту животного штредку дня 18. 10. 2018. принєсол ришенє о обсягу и змисту Студиї о преценьованю вплїву на животни штредок за ПРОЄКТ Вибудов транспортного

26. ОКТОБЕР 2018.

ґазоводу РҐ-04-17/I од Сримскей Митровици по Шид. Ношитель проєкта „ЯП Сербияґаз” улїца Народного фронта чс. 12 зоз Нового Саду. Ришенє о обсягу и змисту Студиї о преценьованю вплїву на животни штредок за предметни проєкт може ше достац на увид роботнима днями од 10 г до 14г у просторийох Покраїнского секретарияту за урбанизем, будовательство и защиту животного штредку, Булевар Михайла Пупина 16, Нови Сад (прижемє, канцелария ч. 39). Заинтересована явносц може виявиц жалбу на принєшене ришенє у чаше од 10 днї од дня обявйованя того обвисценя.

Покраїнски секретарият за урбанизем, будовательство и защиту животного штредку, на основи члена 10. Закона о преценьованю вплїву на животни шредок („Службени новини РС” чс. 135/04) обявює

OБВИСЦЕНЄ o поднєшеней вимоги за одлучованє о потреби виробку студиї о преценьованю вплїву на животни штредок Ношитель проєкта Инфраструктура желєзнїци Сербиї а.д. зоз Беоґраду, улїца Неманьова чс. 6, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта Скланянє дочасового

док проєкта Баґерованє ричного назношенїска зоз корита рики Дунай од км 1250+000 до км 1249+500, на к.п. чс. 6610/2 КО Петроварадин. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож достац на увид просторийох Покраїнского секретарияту за урбанизем, будовательство и защиту животного штредку, Булевар Михайла Пупина 16, Нови Сад (прижемє, канцелария ч. 39). Шицки заинтересовани, у чаше од 10 дня од дня обявйованя того обвисценя, мож доручиц свойо думанє у писаней форми на адресу Секретарияту. монтажно-демонтажно желєзнїцкого-драгового моста МД 88 прейґ Дунаю у Новим Садзе на к.п. чс. 10680 и 10423/1 КО Нови Сад1 и к.п. чс. 3005 и 2960/1 у КО Петроварадин. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож достац на увид просторийох Покраїнского секретарияту за урбанизем, будовательство и защиту животного штредку, Булевар Михайла Пупина 16, Нови Сад (прижемє, канцелария ч. 39). Шицки заинтересовани, у чаше од 10 дня од дня обявйованя того обвисценя, мож доручиц свойо думанє у писаней форми на адресу Секретарияту.

OGLA[OVANW 021/6613-697, 021/ 6624/708 e-mail: ruske.redakcija@gmail.com

РУСКЕ СЛОВО 31

informator@ruskeslovo.com На основи Правилнїка о додзельованю стимулацийох и наградох у форми стипендийох и Одлуки о финансийним плану Националного совиту число 76-04/18 од 21.03.2018. року НАЦИОНАЛНИ СОВИТ РУСКЕЙ НАЦИОНАЛНЕЙ МЕНШИНИ розписує

КОНКУРС

за додзельованє наградох у форми стипендийох у академским 2018/2019. року Национални совит додзелює вкупно до 5 награди у форми стипендиї за найлєпши успих студентом 3. и 4. року Оддзелєня за русинистику Филозофского факултету у Новим Садзе. Право на конкурованє маю студенти хтори виполнюю шлїдуюци условия: ■ же су державянє Републики Сербиї ■ же су младши од 27 роки ■ же им просек оценох найменєй 8.50 Потребна документация: ■ молба за доставанє награди/стипендиї ■ уверенє о уписаним трецим або штвартим року факултету ■ уверенє о положених испитох у предходних рокох зоз просеком оценох ■ копия документу хтори потвердзує державянство (уверенє о державянствeу, вивод з матичней кнїжки родзених, копия пасошу...) ■ фотокопиї наградох зоз змаганьох и конкурсох Конкурс отворени од 26. октобра по 9. новембер 2018. року. Зоз молбу приложиц потребну документацию, контакт адресу, число рахунку (копия карточки зоз банки) и число телефона. Нєблагочасово прияви ше нє будзе розпатрац. Прияви зоз комплетну документацию посилац на адресу: Национални совит рускей националней меншини, Фрушкогорска 64, 25233 Руски Керестур Тел. 025/705-222; 705-333

ПОВОЛАНКА РЕЦИТАТОРOМ ЗА „КОСТЕЛЬНИКОВУ ЄШЕНЬ” Дом култури Руски Керестур поволує рецитаторох з наших местох, КУД-ох и школох же би ше цо скорей, найпознєйше по 2. новембер, приявели за Стретнуце рецитаторох хторе будзе отримане 10. новембра 2018. року у рамикох манифестациї „Костельникова єшень”. Традицийне Стретнуце рецитаторох будзе отримане у Кули у Основней школи „Петефи бриґада” з початком на 15 годзин, а нєпоштредни орґанизатор Руске КУД „Др Гавриїл Костельник” у Кули. Орґанизатор обезпечи надополнєнє трошкох превозу. Рецитаторе буду подзелєни до трох возросних катеґорийох, а треба их приявиц найпознєйше до Дому кулутри на е-маил dk.kerestur@gmail.com лєбо на тел. 025/703-357; 703-032. Контакт особа Михайло Бодянец, моб. тел. 064 46 42 987.

МАЛИ ОГЛАШКИ ДИХТОВАНЄ облакох и дзверох з неопрен ґуму. Щици од витру, жими, праху и шпорує на зогриваню. Монтираме и оправяме ролетни, гармониково дзвери, пантлїково фиронґи, мрежи од суньоґох. 060/5088-433 и 025/5827-710

32 РУСКЕ СЛОВО

УПИС ДО ОКРЕМНОГО ВИБЕРАЦКОГО СПИСКУ Виберанки за национални совити националних меншинох, та и Национални совит Руснацох, буду отримани на нєдзелю, 4. новембра. На виберанкох участвовац – гласац и кандидовац ше, можу лєм особи уписани до Окремного виберацкого списку. Уписованє до Окремного виберацкого списку єдноставна и швидка процедура. Припаднїки националних меншинох до Окремного виберацкого списку ше уписую лєм и по шлєбодней власней дзеки и на особну вимогу хтору ше придава орґану управи локалней самоуправи спрам места биваня. Вона муши буц у писаней форми, на окремним формулару хтори муши буц своєручно подписани, а достац го мож на месту уписованя. Зоз собу треба мац и важацу особну карточку. Упис до Окремного виберацкого списку гражданє можу окончиц: – у Руским Керестуре у канцелариї матичара на адреси Маршала Тита 80, кажди роботни дзень. У канцелариї матичара нє мож приявиц пременки у податкох (адреса биваня и подобне), то мож зробиц лєм у Општинскей управи у Кули на шалтеру число 2, дзе ше гражданє Кули тиж можу и поряднє уписац до списку. – у Вербаше ше уписованє мож окончиц у Општинскей управи у улїчки Маршала Тита число 89, канцелария 9, од 7 по 15 годзин. – у Коцуре ше до Окремного виберацкого списку мож уписац при матичарови у коцурскей Месней заєднїци кажди роботни дзень од 7 по 15 годзин. Општинска управа Вербас и соботами орґанизує дежурства од 10 до 15 годзин. Дежурства у валалских месних канцеларийох, всоботу од 10 по 12 годзин. – у Општини Жабель гражданє тото можу окончиц у Општинскей управи, у бу-

динку Општини Жабель у улїци Николи Тесли 41 у Жаблю кажди роботни дзень од 7 по 15 годзин. – Уписац ше мож и у Месней канцелариї у Дюрдьове, а кед будзе потреби, годно и у Ґосподїнцох. – у Новим Садзе, упис лєбо вименки особних податкох гласача, конча ше у Городскей управи за общи роботи на Площи млодятох 7. Канцелария у дворе, прейґа шалтер сали, а робота зоз странками од 8 до 15 годзин. – у Шидзе гражданє ше можу уписац у шедзиску Општинскей управи Шид, улїца Карадьордєва число 2, канцелария число 1, кажди роботни дзень од 7 до 15 годзин. – у Општини Сримска Митровица у просторийох Городскей управи за общи и заєднїцки роботи и маєток Сримска Митровица, у улїци Святого Димитрия, число 13, канцелария 11. – у Општини Бачка Тополя у шедзиску Општинскей управи Бачка Тополя, у улїци Маршала Тита число 30, кажди роботни дзень и соботу од 7 до 14 годзин. – у Суботици уписац ше мож у Городскей хижи на Площи шлєбоди 1, у канцелариї 215 на другим поверху. Чи особа уписана до ОВС, лєбо чи шицки податки точни, мож превериц и на https://upit.posebanbirackispis ak.gov.rs/. По 19. октобер, уписац до Окремного виберацкого списку мож ше у службох локалней управи, хтори видаваю и ришенє о тим. Од того датума, у локалней служби ше придава вимога, а ришенє видава служба компетентного Министерства державней управи и локалней самоуправи у Беоґраду, а уписаним ше доручує по пошти. Остатнї термин за упис до Окремного виберацкого списку 1. новембер, кед ше го заключує.

26. OKТОБЕР 2018.

informator@ruskeslovo.com * дзе цо будзе *

ЗА ВИКЕНД ВЕЛЇ ЗМИСТИ У ЗАВОДЗЕ За викенд хтори пред нами, од 26. по 28. октобер, Завод за културу войводянских Руснацох орґанизує рижнородни програми за шицки возрости, преславююци 10-рочнїцу иснованя и роботи. На пияток, 26. октобра, програма почнє на 17 годзин кед на двогодзиновим округлим столє будзе бешеди на тему „Репертоарни зборнїк за руски хори”, а такой потим, на 20 годзин, буду приказовани видео-знїмки о проєктох Заводу. За соботу запланована роботня за дзеци и мала екскурзия до Едьшеґ замку од 12 до 14 годзин. Єдногодзинова психолоґийна роботня „(Нє)щешлїва сом” на тему депресиї и проєкция видео роботи „I am happy” Юлиї Неджинскей зоз Польскей будзе ше одвивац до 16 годзин. За тот дзень предвидзени и округли стол о двоязичносци при Руснацох (17–19 годзин), а од 20 годзин будзе интересантне и популарне бависко за младих – escape game по руски „Сцекнї зоз Заводу”. За нєдзелю тиж предвидзени роботнї за дзеци – „Ла линеа”, од 12–14 годзин, а потим ушлїдзи презентация фуяри и представянє нового албума Саши Палєнкаша, од 15–16 годзин. Остатня часц програми будзе у духу театра, та на 17 годзин почнє округли стол „Перспектива театралного живо-

та Руснацох”, а на 20 годзин будзе камерне виводзенє представи „Жени” Домa култури Руски Керестур, у режиї Владимира Надя Ачима. ***

НА НЄДЗЕЛЮ ПЕРШИРАЗ КИРБАЙ У СУБОТИЦИ

На нєдзелю, 28. октобра на швето Христа Царя, у нашей парохиї у Суботици першираз будзе преславени Кирбай (Слава, Проштенє). Кирбайска Служба Божа будзе у Францисканскей церкви/каплїци на 16,30 годзин. Суботицку парохию обслугую священїки з Руского Керестура та буду служиц и Кирбайску Литурґию, а поволани шицки Суботичанє и їх госци. ***

БАЛ МЛАДИХ У ДЮРДЬОВЕ

Млади з Културно-уметнїцкого дружтва „Тарас Шевченко” з Дюрдьова и того року орґанизую треци Бал младих, од петнац по трицец пейц роки. Балованє почнє на 19 годзин у просторийох Дружтва, грац будзе „Пицикато бенд”, а будзе орґанизована вечера и томбола. Уходнїци за Бал, котри будзе отримани на соботу 10. новембра, мож резервовац и купиц по 3. новембер при Тамари Салаґ на 064/ 412-98-85 або на єй профилу на Фейсбуку Tamara Salag. Уходнїца 1 200 динари.

НОВОПОВИНЧАНИМ МАЛЖЕНСКИМ ПАРОМ ДАРУЄМЕ ПРЕДПЛАТУ НА „РУСКЕ СЛОВО” Новоповинчани малженски пари можу безплатно достац рочну предплату новинох „Руске слово”. Таку акцию порушало НВУ „Руске слово” же би потримовало информованє по руски и здобуло нових читачох. Рочну предплату новинох „Руске слово” можу достaц шицки малженски пари на териториї Републики Сербиї, дзе голєм єден супружнїк зоз рускей заєднїци и котри ше побрали после 1. септембра 2018. року. Рочна предплата важи єден рок, починаюци од датума прияви. Хто жада участвовац у акциї треба же би на имейл адресу rsfin@eunet.rs послал єдну фотоґрафию зоз свадзби и адресу дзе треба же бизме вам посилали кажди тидзень новини.

26. ОКТОБЕР 2018.

На основи члена 123. став 4 и 5 Закона о основох системи образованя и воспитаня („Сл. Глашнїк РС”, число 88/2017, и члена 31 Статута Основней и штреднєй школи зоз домом за школярох „Петро Кузмяк” у Руским Керестуре, Школски одбор розписує

КОНКУРС

ЗА ВИБОР ДИРЕКТОРА ОСНОВНЕЙ И ШТРЕДНЄЙ ШКОЛИ ЗОЗ ДОМОМ ЗА ШКОЛЯРОХ „ПЕТРО КУЗМЯК” 25233 РУСКИ КЕРЕСТУР, Улїца Русинска 63.

Кандидат треба же би виполньовал шлїдуюци условия предвидзени зоз членами 139 и членом 140. став 1 и 2, Закона о основох системи образованя и воспитаня („Сл. Глашнїк РС” 88/2017): – же би мал державянство Републики Сербиї – же би мал високе образованє зоз члена 140. ст. 1. и 2. Закона о основох системи образованя и воспитаня (Сл. глашнїк РС число 88/2017) 2. и виполньовал условия за наставнїка у ґимназиї, наставнїка у штреднєй фаховей школи за образовни профил туристични технїчар у штиророчним тирваню, воспитача и фахового сотруднїка (школского педаґоґа або школского психолоґа), – же би знал язик на котрим ше отримує образовно-воспитна робота у школи, – же би мал лиценцу, або уверенє о положеним фаховим испиту, – же би мал 8 роки роботного стажу на роботох образованя и воспитаня, после здобутого (законченого) одвитуюцого образованя, – же би мал обуку и положени испит за директора установи, – же би мал психичну, физичну и здравствену способносц за роботу зоз дзецми и школярами – же би нє бул осудзовани за виновне дїло за котре вирекнута безусловна кара гарешту у тирваню од найменєй 3 мешаци, як и за виновни дїла насилства у фамелиї, однїманє малолїтней особи, запущованє и злоставянє малолїтней особи або родосквернєнє, за виновне дїло приманя мита або даваня мита, за виновне дїло зоз ґрупи виновних дїлох процив родней шлєбоди, процив правного транспорту и процив чловечносци и других доброх охранєних зоз медзинародним правом, без огляду на вирекнуту виновну санкцию, и же за особу нє утвердзене дискриминаторне справованє. – же би поднєсол биоґрафию зоз кратким преглядом окончованя роботох (рушанє у служби) и предкладаньом програми роботи директора школи, а кед ше на конкурс яви особа котра уж окончовала длужносц директора школи, длужна є доручиц резултати фахово-педаґоґийного надпатрунку установи и оцену вонкашнього вреднованя. Директора ше вибера на период од 4 роки. Доказ о виполнєносци условийох зоз точки 1, 2, 3, 4, 5, 6,7 и 9 подноша кандидати вєдно зоз прияву на конкурс, а доказ зоз точки 8 обезпечує установа. Термин за приявйованє на Конкурс 15 днї од дня обявйованя Конкурса. Нєблагочасово и нєподполни прияви ше нє будзе розпатрац. Ґу прияви на Конкурс кандидат треба же би приложел доказ о виполньованю условийох Конкурса и роботно професийну биоґрафию зоз орґанизацийнима и другима квалитетами котри нєобходни за окончованє роботох директора, а наведзени су у точки 9 Конкурса. О Конкурсу ше можеце информовац при секретарови школи, або на телефон: (025) 703-042.

РУСКЕ СЛОВО 33

ИНФОРМАТОР

34 РУСКЕ СЛОВО

26. ОКТОБЕР 2018.

sport@ruskeslovo.com

ТРА ДИЦИЙНА ДЗЕШАТА „ЧУКИЯДА” У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

КРАСНЕ ЧИСЛО ЗМАГАТЕЛЬОХ

Внєдзелю, з нагоди Дня ошлєбодзеня Руского Керестура у Другей шветовей войни, домашнє Здруженє спортских рибарох (ЗСР) „Коляк” орґанизовало уж дзешате традицийне змаганє у лапаню риби – „Чукияду” На тогорочней Чукияди, и попри жимней хвилї и барз моцного витру, змагали ше аж трицецеро сениоре и двоме пионире. Медзи учашнїками векшина була члени ЗСР „Коляк” з валалу, алє було и госцох з других местох. У катеґориї пионирох перше место освоєл Борис Жирош котри влапел чуку чежини 295 ґрами, попри нього змагал ше и прешлорочни побиднїк Стефан Варґа котри нє влапел анї єдну чуку, а понеже у тей катеґориї нє було других змагательох, обидвоме наградзени зоз циґонями. У конкуренциї сениорох перше место завжал Янко Фекете з влапену єдну чуку хтора мала 1 646 ґрами, друге место Желько Маґоч з двома чуками, чежини 1 505 ґрами, док треце место освоєл Янко Планчак, чий улов була єдна чука, чежка 1 395 ґрами. За шицких учашнїкох и своїх членох ЗСР „Коляк” по законченю штирогодзинового змаганя орґанизовал полудзенок и друженє, а сениоре достали пенєжни награди – за перше место 6 000 динари, друге 4 000, а за треце 2 000 динари. Змаганє отримане на часци беґелю за брану, ґу крущичкому мосту, а вкупно лапени лєм осемнац фалати чуки. Поровнуюци зоз прешлорочним роком, на тогорочней „Чукияди” зазначене менше число пионирских змагательох, и векшу поєдинєчну чежину риби. Нажаль, пре хвилю з витром и дзепоєдни сениорски змагателє препровадзели тоти штири годзини у своїх автох.

По словох єдного од змагательох, дознаваме же у наших водох єст и чуки котри маю коло три кили алє, нажаль, права сезона риболову на чуку почина аж теди кед захладнє, кед приду и перши мрази. Прешлого року анї єдна чука нє була чежша од кили, та тогорочни побиднїк прешлого року бул трецопласовани зоз уловом котри бул за 300 ґрами векши од тогорочного. По рибарских правилох, чуки менши як 35 центиметри ше врацало назад до води, алє ше их мерало по пропозицийох змаганя. На концу мож заключиц же тоти чуки од килограм и пол, то праве тоти котри врацени до води на прешлей „Чукияди”. М. Дж.

ТРЕЦА РУКОМЕТНА ЛИҐА СИВЕР „СИВЕР”

ПЕРШЕ ПОРАЖЕНЄ РК „РУСИН” РК „Русин” – РК „Зомбор” 22:24 (7:7) РУСКИ КЕРЕСТУР: змаганє одбавене у Спортскей гали, патрачох коло 150. Судийове були Ґлиґориє Барзут и Марко Пена зоз Червинки, а делеґат бул Йован Йокич зоз Сивцу. РУСИН: Гербут (9), Югик (3), Тома (3), Милинкович (2), Салак (2), Михайло Мудри (1), Боянович (1), Варґа (1), Ґовля, Стойков, Микита, Пирожек, Накич и Мудри Владимир. Пияток, 19. октобра РК „Русин” одбавел першенствене змаганє пиятого кола Трецей рукометней лиґи сивер „Сивер”. РК „Русин” – РК „Зомбор” 22:24 (7:7). Резултат гутори наисце вельо, бо то було стретнуце двох моцних екипох. Добри у нападу, а ище лєпши у охрани цо видно по малим чишлє поенох. Зоз першей постави Русину и тераз ше визначел Гербут котри посцигнул вецей ґоли под час цалого змаганя 26. ОКТОБЕР 2018.

як цо цала екипа у першим полчаше. Но, и попри тим, резултат таки дзекуюци зложному тимскому бависку на шицких позицийох. Змаганє було интересантне за патрачох, алє и напарте, по сам конєц нє могло оценїц же хто будзе побиднїк и чий ґол превагнє. Превагли процивнїцки поени, алє треба зазначиц же и процивнїцка екипа добра, глаша за найлєпших у лиґи и за озбильних претендентох за висшу лиґу. Процивнїки мали векше число бавячох у замени, та прето були и одпочинутши, а Русинова лавочка на тот завод була досц празна. После того змаганя Русин ше находзи на другим месце на таблїчки, ма 8 боди, цо за єден менєй од першопласованей процивнїцкей екипи „Зомбор”. М. Дж.

РУСКЕ СЛОВО 35

СПОРТ ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА СУБОТИЦА

ПОБИДА ОСЛАБЕНЕЙ ИСКРИ ФК „Искра” – ФК „Обилич” (Нови Кнежевац) 3:1 (2:0) Коцур: стадион ФК „Искра”, патрачох коло 200. Стретнуце судзел Д. Бечанович (Бечей). Шицки ґоли за Искру дал Дамян Ґубаш. Жовти картони у екипи Искри достали: Юрчук, Родич, Ваяґич и Сталевич. ИСКРА: Калинич, Иван, Сталевич, Юрчук, Дякович, Родич, Пєшевац, Малацко, Ваяґич (Шанта), Ґубаш и Живкович (Делич). Бавяче на котрих тренер Искри Александар Петрович нє могол раховац на тим змаганю значни за екипу и було обаваня же чи бавяче котри их заменя годни надополнїц тот нєдостаток. Медзитим, од початку змаганя було видно же мотивация и жажда доказац процивнїком и публики же Искра и така ослабена зна бавиц добри фодбал и победзиц гоч хтору екипу у лиґи, була векша од шицких препреченьох. Коцурци були тоти котри диктовали темпо и бависко, и були лєпша екипа на терену. На перши ґол ше чекало 15 минути кед Дамян Ґубаш єдну акцию закончел на найлєшпи можлїви способ и принєсол радосц своєй екипи, алє и публики котра и по жимней хвилї пришла провадзиц Искру. Госци у першим полчаше були у цалком подредзеним положеню, алє мали єдну нагоду за ґол кед лабда за-

квачела греду Искрового ґола, алє на щесце нє дали ґол. Дзешец минут пред концом першого полчасу Ваяґич бил на ґол зоз шлєбодного бица, лабда ше одбила по Ґубаша котри знова бул там дзе треба и то резултовало 2:0 за Искру, а зоз тим резултатом ше пошло и на одпочивок. Госци ше у другим полчаше таргли и почали бавиц кус живше и у даєдиних хвилькох ше ровноправно ношели зоз Искру, аж ше им удало витвориц и даєдну добру шансу. Свойо шанси мала и Искра, алє их тиж нє вихасновала. Же би ше Искрово бавяче нє опущели остарал ше центарфор Обилича котри „ҐОЛЕАДА” МЛАДШИХ КАТЕҐОРИЙОХ зоз рубцу каребного простора потрафел процивни угел и зменшал резултат на 2:1. У тих хвилькох ше почало чувИСКРИ ствовац нервозу у Искровим бависку, а же би нє пришло Прешлого викенду бавели и младши катеґориї Искри. У ка- до преобраценя резултату остарал ше найлєпши бавяч на детскей лиґи у дербию кола Искра госцовала у першопласова- тим змаганю, Дамян Ґубаш котри зоз своїм и Искровим ней Байши и победзела аж зоз 7:0 и после того кола Искрово ка- трецим ґолом положел точку на змаганє и ришел питанє дети превжали перше место на таблїчки. Ґоли дали Дамян побиднїка. Михняк 3, Ненад Шанта 2, Давид Дакич, Давид Гарди. После 10 одбавених колох Искра ше находзи на трецим Внєдзелю свойо змаганє одбавели и пионире ФК Искри, ко- месце на таблїчки зоз 22 боди и ма три менєй од першотри на домашнїм терену дочекали Пролетер зоз Равного Села и пласованого Пролетеру зоз Равного Села. У шлїдуюцим победзели зоз 6:0. Ґоли за пионирох дали Ален Мученски 3, Ма- колу Искра будзе бавиц у Новим Жеднику дзе ю дочека тия Паунович 2 и Алексей Семянчук 1 ґол. домашнї Препород. З. К.

ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА ЗОМБОР

ПОРАЖЕНЄ У ФИНИШУ ФК „ЖАК” (Зомбор) – ФК „Русин” 2:1 (0:0) ЗОМБОР: стадион ФК „ЖАК”, патрачох коло 180. Стретнуце судзел Неманя Мудринич з Апатину, а помоцни судийове Боян Алексич и Неманя Манич обидвоме зоз Каравукова. Делеґат бул Желько Мраович з Апатину. Стрилєц ґола за Русин бул С. Дюканович у 83. минути. Жовти картони у екипи Русина достали: Маркович, Ланчужанин и Б. Надь. РУСИН: Желько Орос, Ланчужанин, Голик, Боян Надь, Веселинович, Борис Орос, Катона (Деян Надь), Маркович, Дюканович, Саянкович (Будински), Кочиш (Йоаким Гарди). У дзешатим колє Подручней фодбалскей лиґи Зомбор, прешлей нєдзелї поражени Фодбалски клуб „Русин” од ФК „ЖАК” зоз Зомбора, з резултатом 2:1 (0:0). У першим полчасу остали нєвитворени даскельо нагоди за обидва екипи, а окреме за екипу Русина. Медзитим, у другим полчаше у 72. минути бависка домашнї дали перши ґол, у 82.

36 РУСКЕ СЛОВО

минути резултат виєдначени дзекуюци ґолу Дюкановича, а пред самим концом змаганя у 90. минути домашнї дали други ґол, цо бул и конєчни резултат. Любителє фодбалу буду паметац лєм остатнї двацец минути, бо у тим периодзе дати шицки ґоли. Вшелїяк вельку радосц домашнєй екипи и навиячом принєсол остатнї ґол Станковича у 90. минути. Змаганє прешло зоз упечатком свойофайтового дербия, понеже на терену могло обачиц два квалитетни екипи. Було то окреме напарте змаганє, поготов у другим полчаше кед ше обидва екипи борели за ґол. Обачлїва нервоза у бависку резултовала аж зоз осем жовтима картонами, од котрих три за фодбалерох з Русина – Маркович, Ланчужанин и Боян Надь. Интересантне же и домашнї фодбалере мали аж пейц жовти картони котри достали од 50. та по 90. минуту бависка. До идуцого кола Русин ше находзи на пиятим месце на таблїчки зоз седемнац бодами. М. Дж. 26. ОКТОБЕР 2018.

sport@ruskeslovo.com

ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА НОВИ САД

РОЗЧАРОВАНА ПУБЛИКА ФК „Бачка 1923” – ФК „Фрушкоґорац” (Сримска Каменїца) 1:1 (0:0) ДЮРДЬОВ: стадион ФК „Бачка 1923” з Дюрдьова. Патрачох коло пейдзешат. Главни судия Марко Секулич з Футоґу, помоцни Даниєл Бозоки з Нового Саду и Дуня Вукчевич з Нового Саду. Стрилєц ґолу за Бачку бул Д. Тривунович у 47. минути. Жовти картон у екипи Бачкей достал Маркович. БАЧКА: Иґнїч, Ерелян, Данґубич, Деянович (Балоґ), Павлов, Пантич (Дюрич), Роґич (Петрович), Маркович, Баґич, Солдат и Д. Тривунович. Внєдзелю, 21. октобра у єденастим колє Подручней лиґи Нови Сад Фодбалски клуб „Бачка 1923” зоз Дюрдьова на домашнїм терену бавел нєришено зоз штвартопласованим Фодбалским клубом „Фрушкоґорац” зоз Сримскей Каменїци. Уж у першей минути Душан Тривунович вибил сам опрез госцового ґолмана, алє ше му нє удало дац ґол. Познєйше, у першим полчасу, домашнї фодбалере мали ище два добри нагоди за ґол, алє без добрей реализациї. У другим полчасу, на самим початку, Душан Тривунович дал ґол, та ше оправдал пре препущену шансу на початку стретнуца. Радосц фодбалерох Бачкей же маю предносц од єдного ґола, нє тирвала длуго. Лєм три минути познєйше госци виєдначели резултат. Навияче пре таки резултат остали розчаровани, бо Бачка була моцнєйша екипа и препущела вельо шанси

же би дала ґол. Окрем нїх, вельке розчарованє могло видзиц и на тварох шицких домашнїх бавячох. Пре резултат змаганя Бачка з єдиним бодом вецей пада нїжей, на шесте место зоз 19 бодами. З оглядом же ше по остатнї час указалао же дюрдьовски фодбалере лєпше бавя з моцнєйшу екипу, найщирше ше наздаваме же на шлїдуюцим змаганю нє укажу свою слабосц кед буду бавиц зоз ище подлєйше котировану екипу. Шлїдуюце коло ФК „Бачка 1923” бави на нєдзелю, 28. октобра, на 15 годзин у Петроварадину дзе их дочека дзвятопласовани ФК „Петроварадин”. С. С.

ОПШТИНСКА ФОДБАЛСКА ЛИҐА ШИД

СРИМЕЦ „ТОРПЕДОВАЛ” БОРЦА У дзевятим колє Општинскей фодбалскей лиґи Шид нє було нєсподзиваня кед слово о резултатох. Найвецей ґоли було у Илинцох дзе Сримец з Беркасова кед госцовал победзел Борец зоз аж 9:1. У Шидзе Єднота була сиґурна

БИКИЧАНЄ ВИЦАГЛИ БОД У 10. колє Медзиопштинскей фодбалскей лиґи Срим фодбалере ОФК „Бикич” на госцованю у Равню бавели 0:0 процив Зеки Булюбаши. И Гайдук з Вишнїчева вицагнул бод на госцованю у Воґню процив Слоґи, бо резултат стретнуца бул нєришени 2:2. Обилич 1993 зоз Кукуовцох победзел на госцованю у Будяновцох 3:1 процив Младосци. На таблїчки Гайдук треци зоз 20 бодами кельо ма и ОФК „Бикич” на штвартим и Обилич 1993 на пиятим месце. У 11. колє на нєдзелю ОФК „Бикич” дочекує Ґраничар з Обрежу, Обилич 1993 будзе бавиц процив екипи ФК „Митрос” зоз Сримскей Митроици. ФК „Гайдук” (В) будзе дома бавиц процив водзацого Долнього Сриму з Печинцох. 26. ОКТОБЕР 2018.

процив Напредку з Вшици, бо победзела зоз резултатом 4:0. ОФК „Бачинци” достали нови боди з побиду процив Ґраничару з Ямени 1:0, а у Ердевику домашнї ФК „Ердевик 2017” бавел 0:0 процив Єдинства з Моровичу. У Батровцох Омладинєц страцел од Єдинства (Лю) зоз 2:1, а у Ґибарцу змаганє медзи домашнїм Синдєличом и ОФК „Бинґула” прерване у 77. минути при резултату 3:2 прето же госци нєзадовольни зоз єдну одлуку судиї напущели терен. На таблїчки нєт векши пременки. Єднота перша зоз 25 бодами, Сримец други ма 22, а Ердевик 2017 треци зоз 18 бодами. Штврте Єдинство (Лю) ма 15 боди, ОФК „Бачинци” пияти зоз 13, а по 11 боди маю Синдєлич на шестим и Ґраничар на седмим месце. ОФК „Бинґула” осма зоз 10 бодами, Єдинство (М) дзевяте зоз дзевец бодами, Напредак дзешати ма осем боди, Омладинєц (Б) єденасти зоз седем бодами, а Борец остатнї дванасти и далєй без бодох. У дзешатим колє на нєдзелю, Напредак дочекує ОФК „Бинґула”, а у Беркасове Сримец дочекує ОФК „Бачинци”. Тиж буду бавиц и Ґраничар процив Синдєлича, а Єднота процив Ердевику 2017, Єдинство ( Лю) дочекує Борец, а Єдинство (М ) Омладнєц з Батровцох. Вл. Дї.

РУСКЕ СЛОВО 37

СПОРТ

XXVII СПОРТСКИ БАВИСКА „ЯША БАКОВ” – ТУРНИР У ОДБОЙКИ

КЕРЕСТУРЦИ НАЙЛЄПШИ У КОЦУРЕ

Прешлей соботи, 20. октобра, у Коцуре одбавени турнир у одбойки котри у рамикох XXVII СБ „Яша Баков” орґанизовал ФК „Искра” зоз Коцура. Турнир у одбойки котри ше отримал у коцурскей ОШ „Братство єдинство” почал зоз вицагованьом парох, а бавело ше 5 кола по системи кажде зоз каждим. Турнир у одбойки мал и медзинародни характер понеже на турниру участвовала и екипа зоз Републики Горватскей котра була составена од одбойкашох зоз Миклошевцох и Петровцох, а котри бавели под меном Миклошевци. На турниру ше змагали 5 екипи и то: РКЦ зоз Нового Саду, СД „Русин” зоз Руского Керестура, КУД „Тарас Шевченко” зоз Дюрдьова, Миклошевци зоз Републики Горватскей и домашнї зоз ФК „Искра” зоз Коцура.

СОСТАВ ЕКИПОХ Руски Културни Центер: Иґор Виславски, Александар Исаков, Иван Тамаш, Владимир Иван Вева, Михайло Чордаш, Иван Колбас, Михайло Горняк и Борис Фейди. Миклошевци: Звонимир Ерделї, Славко Ждиняк, Борис Симунович, Ненад Коларич, Томислав Гаргаї, Мартино Батакович и Петро Ґлоґович Искра: Марко Буила, Дарина Михняк, Марян Киш, Андреа Горняк, Никола Тимко, Матия Шанта и Марта Малїк СД „Русин”: Янко Хома, Себастиян Няради, Иґор Маньош, Мирко Еделински, Славко Бодваньски и Душан Михайлович КУД „Тарас Шевченко”: Кристина Горняк, Лидия Горняк, Даря Хромиш, Алексей Кухар, Марко Шош и Милош Мелеш

– Турнир бул успишни, насампредз шицки нашо рекреативци зоз наших местох указали же ше пришли дружиц и змагац, алє же побида нє пресудна. По конєц 27. СБ „Яша Баков” буду ище три турнири на котрих тиж позбераме рекреативцох зоз наших местох – визначел предсидатель СБ „Яша Баков” Иван Папуґа. Найлєпши були одбойкаше зоз СД „Русин” котри зазначели шицки штири побиди, други були Миклошевчанє, котри победзели на трох змаганьох, а єдине поражене дожили од побиднїкох турнира, СД „Русин”. Треце место завжали рекреативци зоз Руского Културного Центру котри зазначели два побиди и два пораженя. Домашнї, ФК „Искра” єдно змаганє победзел, а страцели на трох змаганьох. Пияте место освоєли одбойкаше и одбойкашки зоз КУД „Тарас Шевченко” зоз Дюрдьова. – По правдзе, очековал сом перше место понеже зме пришли у досц моцним составе, а мушели зме на даяки способ Коцурцом „врациц” за остатнї турнир у фодбалу на мали ґоли, котри вони освоєли у Руским Керестуре. Найвекши

КОНЄЧНИ ПЛАСМАН: 1.СД „Русин” 2. Миклошевци (Р. Горватска) 3. РКЦ Нови Сад 4. ФК „Искра” 5. КУД „Тарас Шевченко”

4 4 4 4 4

40 31 22 13 04

(8-0) (6-2) (4-4) (2-6) (0-8)

проблем на змаганю зме мали зоз екипу зоз Миклошевцох процив котрих зме єден сет бавели и на розлику – гварел капитен побиднїцкей екипи Янко Хома. Шлїдуюци турнир котри будзе одбавени у рамикох СБ „Яша Баков” будзе турнир у ґуґланю и штреляцтве котри би мал буц отримани у Вербаше. З. К.

СПОРТСКА ЧАСЦ ОЗНАЧОВАНЯ 20. ОКТОБРА

ТРАДИЦИЙНИ УЛЇЧНИ ОБЕГОВАНЯ Атлетске обегованє з нагоди 20. октобра, Дня ошлєбодзеня и Дня општини Вербас отримане прешлого пиятку у центре городу. У обегованю участвовали школяре основних и стреднїх школох, як и дзеци зоз предшколскей установи, и то вецей як 700 змагателє. Побиднїки обегованьох преглаше-

38 РУСКЕ СЛОВО

ни у 24 катеґорийох, а екипни побиднїк у катеґориї предшколских установох овода „Бубица”, у катеґориї основних школох то екипа Школи „Петар Петрович Нєґош”, а у катеґориї стреднїх то СФШ „4. Юлий”. Орґанизаторе обегованя Општина Вербас и Младежски атлетски клуб

„Вербас”, з вельку потримовку шицких наставнїкох физичного воспитаня, як и управи школох и предшколскей установи. Змаганє отримане у 22 одвоєни обегованя, а обеговали ше окреме хлапци, окреме дзивчата. Длужина дражки була присподобена ґу возросту дзецох. А. М. 26. ОКТОБЕР 2018.

sport@ruskeslovo.com

МИС И МИСТЕР УНИВЕРЗУМА У БОДИБИЛДИНҐУ

ИЛОНА ЗАРУБИЦА ОСВОЄЛА ПЕРШЕ МЕСТО Змаганє „Мис и мистер универзума 2018” у бодибилдинґу за Илону Зарбица зоз Руского Керестура ище єдно потвердзенє же найлєпша медзи найлєпшима праве вона

маганє у бодибилдинґу отримане всоботу, 13. октобра, у Таранту у Италиї, a як репрезентативка Сербиї участвовала и позната бодибилдерка Илона Зарубица зоз Руского Керестура, котра ище раз освоєла перше место и доказала абсолутну доминацию у тим спорту. Титула Мис универзуму за каждого змагателя вредзи вецей як зоз шветового, гоч тоти два змаганя досц блїзки, успих на тим вредзи вецей. Змаганя универзуму подрозумюю вецей катеґориї, та и вецей учашнїкох. У своєй катеґориї старосци вецей як 50 роки Илона завжала перше место гоч була и найстарша змагателька, велї нє знаю же вона першу важну титулу освоєла давного 1981. року, цо наисце длуготирваца кариєра. Условиє за наступанє на змаганьох у бодибилдинґу голєм дзешецрочне трениранє. – Вшелїяк же импонує таке припознанє, гоч и после телїх освоєних местох и медальох, на змаганє вше одходзим з намиру же бим победзела. Пририхтованя за таки змаганя наисце длугоки, а найинтензивнєйши штири тижнї пред одходом. То нє лєм тренинґи, алє и строги правила и звикнуца костираня кед ше костирам лєм зоз варену рибу – гвари Илона. Илона Зарубица потераз ма шейсц медалї зоз змаганьох того уровня, и числени припознаня з других змаганьох. Зоз таким искуством и жаданьом – едуковац ше у тей обласци, бо у каждим спорту ше напредує и єст вше висши критериюми та так и тим, Илона нам виволала же як ше то постава шампионака универзума. – Нє лєгко. Пририхтованя за змаганє тирваю од єдного до другого змаганя, скоро же нєт павзи. Найважнєйше упознац свойо цело, як воно реаґує, понеже кажде иншаке. На змаганю ше оценює дефинованосц форми на тот дзень, а нє як хтошка випатрал вчера, або пред тижньом. Треба знац витемпирац праве тоти найлєпши моменти за

УПАРТА ОД ПОЧАТКУ Як нам гварела Илона Зарубица Гека, за титулу шампиона треба буц народзени, алє ґу тому мала и обовязку уложиц огромни труд до розвиваня себе у тим спорту. З любову и жаданьом за добру форму, починаюци з тренинґами аеробика, бициклизма, йоґи у тинейджерских дньох. Од двацец рокох тренирала самостойно зоз импровизованима кулями, потим у першей терховнї у валалє. Так ше розвивала єй кариєра, лєм напредовала. Бодибилдинґ за ню нєшка стил живота, тренира у власней терховнї. Без паузи, вежабнє и подзвиговнє терхи ю виполнює, так випатра єй обични дзень. Праве прето є єдинствена, тирва длуго, можебуц и найдлужей на наших просторох. Ту и плани за далєй, понеже и тото припознанє ище єдно потвердзенє же вона може и же єй место на таких и подобних змаганьох. 26. ОКТОБЕР 2018.

наступ. Важне мац вельки и дефиновани мускули, єдно без другого нє идзе. Часто ше зна случиц же бодибилдер зоз меншима, алє дефинованшима мускулами победзи масивнєйшу особу – толкує мис универзума Илона. Одреканя вельки, пре дефинованосц форми дзепоєдни змагателє ше одрекаю води на даскельо днї, а нашей собешеднїци найбаржей одвитує єден дзень без води. Орґанизатор того змаганя була шветова ИБФФ федерация бодибилдинґу, а було учашнїкох зоз вецей як 50 державох зоз цалого швета, найвецей зоз Африки и Индиї котри указали високи квалитет и порихтаносц у тим спорту. Мала репрезентация Сербиї дому принєсла аж пейц медалї, три перши места и два треци. Илона Зарубица жадала визначиц же финансийну потримовку за одход на змаганє достала од Општини Кула з чиїх средствох виплацени цали драгово трошки, надпоминаюци же и скорейших рокох доставала потримовку, алє лєм часточну.■ М. Джуджар

РУСКЕ СЛОВО 39

ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ РОК LXXIV ЧИСЛО 43 (3808) НОВИ САД, 26. ОКТОБЕР 2018.

■ ПАЛЄНЄ НА ПОЛЬОХ З А В О Д У

– РИЗИК И КАРЕБНЕ ДЇЛО

Фото: Сандра Саламун

В И К Е Н Д

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

Фотоґрафия: 0002P

■ ОЗНАЧЕНИ

ДЗЕНЬ ОШЛЄБОДЗЕНЯ