Issuu

ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ

ДЗЕЦИ ЗОЗ ШИДУ ҐЛУМЕЛИ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

РОК LXXIII ЧИСЛО 43 (3756) НОВИ САД, 27. ОКТОБЕР 2017.

■ ОТРИМАНА „ЧУКИЯДА”

Пред керестурску младу публику виведзена Дзецинска представа КПД „Дюра Киш” зоз Шиду „Нєлапшни алибаба и збойнїки”, котру по тексту Тодея Николетича режирал Цветин Аничич. У представи ґлумя дзеци возросту од першей класи основней по трецу класу штреднєй школи, а помоц коло руского язика мали од Далибора Болдиша, Наташи Еделински Миколка, о. Владимира Еделинския Миколки, та просвитних роботнїкох Златици Сивч Здравич и Вери Дупало.

У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

Фото: Марина Джуджар

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

Фото: Марина Джуджар

ОГЛЯДНУЦЕ НА ПРЕШЛОСЦ читачох новинох „Руске слово” же би помогППреоволуєме ли препознац особи на старих фотоґрафийох. точне идентификованє особох на сликох, хтори маю окремну музейну вредносц, потребна помоц од ширшей явносци. Шицки фотоґрафиї настали у дакедишнєй фотоґрафскей роботнї Бруґошових у Руским Керестуре. Кажду фотоґрафию ше подпише зоз одредзену шифру, та кед же препознаце даєдну, лєбо вецей особи на фотоґрафиї, модлїме Вас же бисце явели до Заводу на число телефона 021/548-421, лєбо на мейл: zavod.rusini@gmail.com.

■ ЧИ ЗМЕ ПОРИХТАНИ ЗА ПРОЄКТНЕ ФИНАНСОВАНЄ У КУЛТУРИ? Фотоґрафия: K001P0004

СТАНОВИСКА ЧЛЕНОХ НАЦИОНАЛНОГО СОВИТУ РУСНАЦОХ

КОЛЇСКА ЗА КАЖДЕ РУСКЕ ДЗЕЦКО На централней преслави 25-рочнїци „Пионирскей заградки” 1972. року припознаня достали и 20 руски писателє. З тим податком сцем застарано повесц же нєшка маме лєм Пише: Мелания РИМАР, 6 живих писательох хтори творя за дзеци, а ище застарюодвичательна редакторка часопису юцше же наймладша активна писателька на концу пиятей за дзеци „Заградка” децениї живота. Хто виполнї тоту пражнїну, кед вецей як У септембру далєкого 1937. року зоз Друкарнї Руского на- трицец роки нїхто млади нє почал правиц озбильни крочаї родного просвитного дружтва у Руским Керестуре вишло до швета рускей литератури за наймладших? перше число часописа за руски дзеци „Наша заградка.” З нагоди 40-рочнїци „Пионирскей заградки” (1987. рок) чаГлавни редактор бул учитель и писатель Михайло Ковач. сопис друковани на 36 бокох, а тираж бул 1 500 прикладнїТей єшенї наполнєли ше 80 роки од виходзеня першей но- ки по єдним чишлє. Нєшка тираж преполовени. винки за наших наймладших. Од януара 1991. року часопис за дзеци виходзи под меном Часи и условия за таке подняце були чежки, алє учитель „Заградка”. Так вона достала треце мено. Основне мено – Ковач тот часопис пририхтовал з вельку дзеку и усилов- фундамент „Заградка” остал ище од 1937. року. Перше виносцу. Малого формату, як школска тека, на жовтим, но- хабени прикметнїк „наша”, а вец „пионирска”, алє часопис винским паперу, на 16 бокох, у 700 прикладнїкох, з пода- зоз тим нїч нє страцел. Остал и далєй и наш и дзецински, и єдну чарно-билу фотоґрафию и илустрацию, „Наша за- руски, поучни и забавни. Наздавайме ше, алє ше и намагаградка”, патраци з нєшкайшима очми, була худобенка, алє йме же би и надалєй бул дзечнє читани у каждим руским за тедишнїх школярох драгоцина. По конєц школского обисцу. 1937/1938. року тираж звекшани на 1 200 прикладнїки ме- Пре гражданску войну у Югославиї, златни ювилей – 50шачно, а число бокох звекшане на 20. Дзеци ю хасновали рочнїца анї нє означена як би швечело. Пре спомнуту войнє лєм як помоцне наставне ну страцели зме вельо средство, алє и як учебнїк, бо читачох, сотруднїкох и теди руски школяре на маце- Кед нє було тельо можлївосци путовац по швеце прейґ радия, предплатнїкох хтори телевизиї и интернету, „Заградка” була облак до швета, ринскей бешеди мали лєм Буостали у другей держаалє шицко тото нє завадза же би ше дзеци и нєшка, квар хтори хасновала перша ви (у Републики Горватпопри шицких дружтвених мрежох, и през „Заградков” и друга класа, и Читанку за скей) и тераз там маю облачок припатрали и одкривали його краси трецу и штварту класу основсвой часопис „Венчик”. ней школи. Вец у октобру 2000. роМали читаче з вельку нєсцерпезлївосцу чекали свой єдини ку часопису врацени вельки формат, а як дарунок за 60. часопис. Стали у шоре опрез Друкарнї и однїмали ше хто родзени дзень од септембра 2006. року шицки боки (24) перши достанє до руки ище цеплу, праве „упечену” новин- „Заградки” у фарбох, з богатима илустрациями нашого поку. Число сотруднїкох, школярох, писательох и новинарох знатого илустратора и карикатуристи Любомира Сопки. росло, та роснул и квалитет. На бокох „Нашей заградки” Ювилей „Заградки”, 70 токи виходзеня 2007. року вовирастали и нашо писателє. Була то їх перша школа у ко- звелїчало и вельке припознанє – Награда Змайових дзетрей звладовали азбуку литературней писменосци. Свойо цинских бавискох за доприношенє популаризованю липерши стищки у нєй обявйовали Єлена Солонар, Янко Фе- тератури за дзеци. Препознали писателє за дзеци хтори йса, Силвестер Саламон, Мафтей Винай, Михайло Ковач... творя на сербским и на язикох других народох и нациоПо марец 1941. року видруковани 37 числа, а вец початок Дру- налних меншинох, а чийо твори прекладани и обявйовагей шветовей войни онєможлївел дальше виходзенє часописа, ни у нашей „Заградки” тот плод длугорочного сотрудта даскельо ґенерациї руских дзецох вирастали без нього. нїцтва часописох за дзеци хтори виходзели у шицких А вец, у чежких повойнових часох, у юнию 1947. року ви- югославянских републикох. друковане перше число часописа за руски дзеци у ФНРЮ „Заградка” провадзи велї школярски активносци, змаганя, „Пионирска заградка”. Редактор бул Штефан Чакан, кус смотри, манифестациї, а окреме доприноши пестованю рупознєйше тоту длужносц превжал Дюра Варґа, а потим ского язика, розвиваню националного идентитету и очуваВладимир Костелник, вец Владимир Рогаль, Василь Мудри ню националней свидомосци и традициї. Намага ше розуи Микола Кочиш. У лекторованю им помагал професор Га- миц нєсташносци, гунцутства, любопитлївосци и вельки вриїл Г. Надь, а сотрудзовали и просвитни роботнїки Яша цилї каждого дзецинства, та прави змисти за каждого малоБаков, Йовґен Планчак и Йовґен Джуня. Од 1963. по 1992. го и велького читача. Кед нє було тельо можлївосци путорок одвичательни редактор бул Янко Рац. И йому, як и да- вац по швеце прейґ радия, телевизиї и интернету, „Заградскелїм предходним редактором праве „Заградка” отворела ка” була облак до швета, алє шицко тото нє завадза же би дзвери до швета рускей литератури за дзеци. Окрем уж ше дзеци и нєшка, попри шицких дружтвених мрежох, и спомнутих редакторох, учительох, културних дїячох, „За- през „Заградков” облачок припатрали и одкривали краси градка” була колїска рускей литератури и писательом: Евґ- того швета. ений М. Кочиш, Яким Олеяр, Штефан Чакан, Штефан Гу- Важни задаток часописа провадзиц дзецинску творчосц, дак, Евґений Чакан, Микола Скубан, Мелания Павлович, стимуловац творчи дух, розвивац любов ґу читаню. То перМирон Колошняї, Мирон Будински... Од 60-тих рокох пре- ша карика у твореню читательней публики. Хто нє вирошлого вику, даєдни ше и по нєшка поряднє зявюю на бокох шнє зоз „Заградку”, чежко вериц же будзе читац „Мак”, часописа зоз актуалнима стихами и приповедками за най- „Руске слово”, „Шветлосц”, або же го будзе прицаговац румладших читачох (Мария С. Горняк, Дюра Папгаргаї, Ири- ска кнїжка. ■ на Гарди-Ковачевич, Серафина Макаї, Силвестер Д. Макаї, Становиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє Ксения Варґа, Агнета Бучко-Папгаргаї, Мелания Римар). вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово”

2 РУСКЕ СЛОВО

27. ОКТОБЕР 2017.

ЗМИСТ

УВОДНЇК Пише: Иван САБА ДОШ, главни одвичательни редактор

■ Тижньовнїк 4. Образованє на меншинских язикох – борба за статус 6. Леґализация будинкох у Шидзе

■ Нашо места 8-9. Означени Дзень ошлєбодзеня

■ Економия 12-13. Цо ше тей єшенї шеє у дюрдьовским хотаре

■ Култура и просвита 16-17. Проєктне финансованє у рускей култури

■ Литературне слово 19-22. Кнїжка, читанє, писанє

■ Людзе, роки, живот 24-25. Владимир Бодянец, филолоґ и прекладатель 28-29. Як (нє) скапал рокенрол (XVIII)

■Духовни живот 30-31. Вирни з Раєвого села нащивели Керестур

■ Информатор

32-35. Оглашки и In memoriam

■ Спорт 36. У Керестуре отримана „Чукияда” 38-39. Прегляд локалних фодбалских лиґох

На насловним боку Зоз „Чукияди” на керестурским беґелю Авторка фотроґрафиї – Марина Джуджар

КРАСОТА И МОЦ ПИСАНОГО СЛОВА У исти час кед ше закончує друкованє того числа „Руского слова”, на Шейдзешат другим Медзинародним сайме кнїжкох у Беоґрадзе заказани термин за представянє рочней рускей литературней продукциї нашей видавательней хижи и писательох розличних ґенерацийох хтори пишу и обявюю (и) по руски. Пред тим, у заєднїцким наступе заводох за културу меншинских националних заєднїцох з Войводини, уж ше зоз своїма публикациями представел наш Завод за културу. Беоґрадски саям кнїжкох за велїх нас з „провинциї” нє лєм културна подїя рока, алє и место паломнїцтва дзе ше идземе поклонїц писаному слову и послухац бешеду мудрих. Саме присуство рускей кнїжки и єй авторох на такей подїї кладзе нас на културну мапу держави и реґиону. Кнїжка тема и водзаци мотив и октоберского Литературного слова. Длуговични и нєшка уж класични додаток „Руского слова”, афирмує младих творительох и презентує досяги уметнїцкей литератури по руски. Найважнєйше єй опредзелєнє же би векшина публикованого материялу були ориґинални и нови роботи, а рубрика отворена младим сучасним автором, цо их може препоручиц за самостойни наслов у Видавательстве. Нє менєй значне, здогаднуц на старши твори и искусних авторох хтори уж обявйовани. Медзитим, авторки и авторе друковани у тим чишлє „Литературного” здогадую же писане слово, попри естетичней и уметнїцкей функциї ма и дружтвену и общецивилизацийну функцию. Жє є нє лєм красне, алє и моцне. Од уводного спозореня же у варошох и варощикох хтори дараз були упорища култури и просвищеносци, кнїжку мож купиц лєм у бутки лєбо супермаркету, по свойофайтови литерарни апел: Читайце, людзе! Пишце! То нє празни слова хтори приходза од даякого пасивного, просекового „конзумента култури”. Автентични су, бо их висловюю особи, авторе хтори цошка уж створели, и хторим, цо пре роки, цо пре дзеку и шмелосц, найскорей припаднє будучносц нашей литератури. А тоту будучносц жадаю подзелїц з Вами.

* ”РУСКЕ СЛОВО” – гласнїк по руски * Виходзи каждого пиятку * Снователь Национални совит рускей националней меншини * Видава НВУ ”Руске слово”, Нови Сад * Перше число вишло 15. юния 1945. року у Руским Керестуре * Адреса: НВУ ”Руске слово”, Булевар ошлєбодзеня 81/7, 21000 Нови Сад * Редакция: одвичательни редакторe Борис Варґа, Михайло Зазуляк * редакторе/ки рубрикох – Дюра Винаї, Мирон Горняк-Кухар, Александар Паланчанин, Олена Планчак-Сакач, Славица Фейса, Ясмина Дюранїн, Ана Маркович * новинарке/ки – Мария Афич, Влада Дїтко, Сандра Саламун, Златко Колєсар, Марина Джуджар * язична редакторка – Блажена Хома-Цветкович * технїчна редакторка – Люпка Цвеїч * редакторки фото и компютерского обробку – Вероника Вуячич, Мария Гудак, Таня Салонтаї * Телефони: 021/6613-697, 021/6624-708, 021/6623-076; 021/6621-433 * Телефакс 021/528-083 * Предплата за цали рок: у жеми 1 500 динари, а у иножемстве 100 евра * Жиро-рахунок Banca Intesa a.d. Beograd 160-923244-82 * Девизни рахунок 160-0050870024999-53 * Рукописи ше нє враца * Друкує Друкарня ” Maxima graf” Петроварадин * E-mail: redakcija@ruskeslovo.com * Web site: www.ruskeslovo.com * YU ISSN 0350-4603 * COBISS SR-ID 15915778 * Друковани тираж 2 000 *

Директорка МАРТИЦА ТАМАШ *** Главни одвичательни редактор ИВАН САБАДОШ

27. ОКТОБЕР 2017.

РУСКЕ СЛОВО 3

ТИЖНЬОВНЇК АМАНДМАНИ НА ЗАКОНИ З ОБЛАСЦИ ОБРАЗОВАНЯ

ОЦЕНУ З МАЦЕРИНСКОГО – ДО ПРОСЕКУ Народна посланїца спред посланїцкей ґрупи ЛДП-ЛСВ-СДА Олена Папуґа поднєсла вовторок Народней скупштини Сербиї вецей амандмани на предлог пакета законох з обласци образованя

омисия за образованє Координациї националних со- ставнїкох националних меншинох уводзи до асимилавитох националних меншинох початком того тижня циї”. „Орґанизованє двоязичней настави прилаплїве у написала Предлог заувагох на пакет законох з обласци векших варошох, алє ше у менших штредкох зоз тим, заправо, гаша оддзелєня образованя и послала го припаднїкох наци о налних народней посланїци Олеменшинох” – навед зене у ни Папуґа же би го прилоамандману. жела ґу амандманом. Право на уводзенє двоязичСпочатку плановане же ней настави ма локална самоби схадзка представнїкох управа, а народна посланїца Комисиї за образованє ЛСВ гвари же предложела Координациї националамандман же би у мишаних них совитох националштредкох о тим питаню одлуних меншинох була отричовали и Национални совити. мана у Канцелариї за – Наприклад, у Руским Келюдски и меншнски прарестуре дзе гомоґени штрева у Беоґрадзе. Медзидок, дзе ше настава одбува на тим, Комисия ше нє моруским язику, кед придзе до гла зисц, так же ше у меслучаю же дахто зосце же би но того цела у просториНародна посланїца Олена Папуґа ше настава одбувала и на йох Националного совиту Словацох у Новим Садзе зишла Роботна ґрупа и на- сербским язику, о тим нє може одлучиц лєм локална самописала Предлог заувагох на пакет законох з обласци управа. Алє на тото муши дац нє думанє, алє согласносц и Национални совит – гварела Папуґова. образованя. У Роботней ґрупи були Мелания Римар, спред Одбору ОЦЕНА ЗОЗ ЦИФРУ за образованє Националного совиту Руснацох и Светлана Золнянова, спред Националного совиту Словацох. Тото цо Олена Папуґа и члени Комисиї думаю же тиж ключне у закону о основним образованю, то оценьованє маДВОЯЗИЧНА НАСТАВА церинского язика (зоз елементами националней култури) у Амандмани котри поднєсла посланїца Папуґова одно- виборней програми зоз оцену, а нє описно як предвидзене ша ше на даскельо обласци у Предлогу закона о премен- зоз прелогом закону, понеже „зменшує потерашнє положенє кох и дополнєньох Закона о основним, як и предшкол- мацеринского язика”. Мелания Римар гвари же оцена зоз цифру (а нє описно) ским, образованю и воспитаню. Кед слово о двоязичней настави у основних школох, уплївує на общи успих школярох и прето є додатни мона сербским и язику националней заєднїци, ЛДП-ЛСВ- тив за ученє мацеринского язика. – Руснацом, алє и другим меншинским заєднїцом важне СДА и Комисия за образованє Координациї националних совитох националних меншинох становиска же би же би мацерински язик, як виборни, нє бул описно оценьше таку наставу орґанизовало лєм зоз согласно сцу На- овани, алє же би ше доставало оцену котра би вошла шкоционалних совитох, бо така настава „векшину пред- ляром до просеку. Предклад нового закону о образованю таку оцену предвидзує лєм за штредньошколске образованє, а нє и за основну школу – гаврела представнїца ОдФИНАНСОВАЦ ПЛАЦИ ВОСПИТАЧОМ бору за образованє Националного совиту Руснацох. У предлогу закона о предшколским образованю поПапуґова гвари же по сле приношеня Закона о систесланїцка ґрупа ЛДП-ЛСВ-СДА, а на основи суґестийох ми образованя и воспитаня, котри прилапени перед Комисиї за образованє Координациї националних содвома тижнями, министер про свити Младен Шарчевич витох националних меншинох, глєда утаргованє ограєй особнє афирмативно бешедовал о тим же би маценїченьох же би ше у предшколских установох 50 одсто рински язик при националних заєднїцох у закону о родичох вияшнєло за орґанизованє двоязичней настаосновним образованю могол мац лєпши третман. Медви. Тиж так прейґ амандманох ше вимага же би локалзитим, до того нє пришло и прето тераз надїї на предна самоуправа финансовала пестованє язика и култуложени спомнути амандмани. ри на язикох националних заєднїцох у предшколским Гласанє о предложених амандманох обчекує ше у наивоспитаню и образованю, односно воспитачох. ходзацих дньох.■ Б. Варґа

4 РУСКЕ СЛОВО

27. ОКТОБEР 2017.

tiznjovnjik@ruskeslovo.com

НОВИНИ З ПОКРАЇНСКОГО ЯВНОГО СЕРВИСУ

О ТРИ РОКИ У НОВИМ БУДИНКУ

У плану же би роботи почали 15. новембра, а будинок РТВ будзе вибудовани по найвисших стандардох, енерґетски ефикасни, функционални и будзе мац пейц студия Фото: Д. Бередїйова

просторийох Радио Телевизиї Войводина у прешлим тижню отримана конференция за новинарох котрей бул циль представиц власну програму, єй платформи, дзепоєдни новини и информативни емисиї на сербским язику и на язикох националних заєднїцох. Окремна увага дата вибудови нового будинку РТВ. Авторки и водительки и їх колеґиве з РТВ, представели свойо емисиї информативней програми покраїнского явного сервису, наявели дзепоєдни пременки у їх випатрунку, Любица Ґойґич – препознатлїва як и нову програмску шему з новинарка РТВ новима змистами. Од новинарох и презентерох РТВ редакцийох на меншинских язикох, бешедовали представителє мадярскей, горватскей редакциї, як и румунскей, хтори окрем власней, бешедовал и у мено словацкей и рускей редакциї.

будзе „робиц на себе” и на власних продуктох, же професийни приступ у роботи унапредзи постояци стандарди у шицких єй сеґментох. ЖЕДЛЯРЕНЄ ПРИ КОНЦУ Радио Телевизия Нови Сад полнолїтство дочекала у виєднаних просторийох, у трох обєктох, очежаних условийох за роботу. Конєчно, камень фундамент би мал буц поставени по конєц того мешаца на Мишелуку, дзе бул дакедишнї будинок РТ Нови Сад, хтори зруйновани у НАТО бомбардованю 1999. року. Радийски и телевизийни новинаре ше прешлого штвартку праве там зишли и прешвечели же место дзе дакеди бул стари будинок, зровнане. Спред сектору интеґрованих комуникацийох РТВ привитал их Александар Тимофеєв и гварел же идея того сходу була же би новинаре видзели як ше одвиваю роботи, покля ше сци-

ИНФОРМОВАНЄ НА 13 ЯЗИКОХ Промововани и змисти Першей, Другей и Трецей програми Радия, а директорка програми РТВ Соня Кокотович виявела же док ше нє достанє нови будинок РТВ и лєпши условия за роботу, шицки заняти ше буду намагац же би и патраче и слухаче були задовольни. – Нєшка зме шведкове же информативна програма постала єдна файта комерциялного змисту и тримам же то нє добри приступ и нє концепт РТВ. Концепт РТВ же би на своїх телевизийских, радийских и веб порталох, на 13 язикох одвитовала потребом патрачох, слухачох и читачох, каждодньово 24 годзини, а то подвиг сам за себе – гварела Кокотовичова и наглашела же РТВ и далєй

ВИБУДОВ У ШТИРОХ ФАЗОХ

Министер култури и информованя Влади Републики Сербиї Владан Вукосавлєвич и предсидатель Покраїнскей влади концом юния того року у Министерстве подписали контракт о преруцованю средствох за вибудов нового будинку Радио-телевизиї Войводини. Министерство култури и информованя АП Войводини за тоту намену опредзелєло 400 милиони динари. Вибудов нового обєкта на 17 500 квадратних метерох, на месце дзе терашнї зруйновани будинок, подзелєни до штирох фазох – проєктованє, розчисцованє терену, вибудов и пущанє до роботи обєкту, а проєкт за вибудов обєкту РТВ обезпечела Покраїнска влада. РТВ 27. ОКТОБЕР 2017.

Розчисцованє за нови будинок

гло и цо заплановане. По словох Директорки Дирекциї за управянє з нєрухомосцами РТВ, Марияни Дивляк, роботи при розчисцованю остаткох бувшого будинку при концу. – Розчисцованє будзе готове мешац скорей як заплановане, так же роботи на новим будинку починаю 15. новембра, а нови будинок РТВ будзе вибудовани по найвисших стандардох, енерґетски ефикасни, функционални и будзе мац пейц студия. Програма будзе тиж на найвисшим уровню, шицко будзе на єдним месце, и то нам олєгча роботу, бо тераз, мушим припознац, лєдво функционуєме – гварела Дивлякова. Инвестиция цалого будинку виноши 2,6 милиярди динари, а за першу фазу видвоєни 800 милиони динари хтори обезпечела Управа за капитални укладаня. Будинок би мал буц закончени 2020. року.■ С. Фейса

РУСКЕ СЛОВО 5

ТИЖНЬОВНЇК ОЗАКОНЬОВАНЄ НЄЛЕҐАЛНИХ БУДИНКОХ У ОПШТИНИ ШИД

ВИДАТИ КОЛО 300 РИШЕНЯ На подручу општини Шид пописни комисиї прешлого року пописали коло 7 000 нєлеґални будинки, а потим власнїком нєрухомосцох послати ришеня о валяню будинкох, цо бул перши крочай, як то назначене у законских предписаньох, же би ше рушело до поступку озаконьованя будинкох

решол рок як комисиї закончели Кед до Оддзелєня за урбанизем роботу на терену и покля ше сцистранка принєше шицки потребни догло у тей значней роботи, опитали зме кументи и потвердзенє о плаценей такше Ґордани Митич, руководительки си, потим тот орґан Општинскей упраОддзелєня за урбанизем, комуналнови приноши ришенє о озаконьованю, квартельни и маєтно правни роботи у хторе доручує странки, подношительоОпштинскей управи Шид. ви вимоги за озаконьованьом, а по уря– Потераз зме видали коло 300 ришедовей длужносци доручує го и Служби ня о озаконьованю будинкох гражданом, за катастер нєрухомосци, дзе ше шицодносно подношительом вимогох. Кед ко тото призначує. гварим же у питаню 300 ришеня, то веНаша собешеднїца, медзитим, надльо вецей будинки, бо з єдним ришеньпомина же так озаконєти будинок нє ом ше озаконює и вецей будинки, як цо ма „автоматски“ и дошлєбодзенє за хато наприклад хижа за биванє, або поснованє, бо то други поступок и странмоцни будинки. Од 7 000 нєлеґалних бука ище у поступку озаконьованя муши динкох, коло 30 одсто хижи за биванє, а наглашиц же глєда же би ше му видало остаток дїловни будинки и такволани дошлєбодзенє о хаснованю будинка, а помоцни будинки, як цо шопи, ґаражи и то роби окремна комисия, хтора оконподобне – наводзи Ґордана Митич. чує технїчни препатрунок будинка. Наша собешеднїца толкує и яки по– Мушим наглашиц же поступок Ґордана Митич, руководителька ступок власнїка нєлеґалней нєрухоозаконьованя будинкох предсатвя лєм Оддзелєня за урбанизем мосци кед достанє ришенє о валяню их евидентованє же би держава, однохторе му посила будовательни инспектор. Власнїк треба же сно ресорне министерство, як и локална самоуправа, мали би пришол до Одзелєня за урбанизем и порушал поступок евиденцию леґалних будинкох, а гражданом то доказ же теозаконьованя, односно же би ше видзело його намиру, же раз их будинох „уведзени“ до законских рамикох. Вшелїяк, ма дзеку озаконїц будинок. Граждан потим треба же би анґ- же би шицки вец требали глєдац и же би достали дошлєбодажовал фаховца ґеодетского фаху, хтори знїма будинок. зенє за хаснованє тих будинкох – додава Ґордана Митич. Кед, наприклад, слово о хижи, або дїловним будинку, вец Же до поступку озаконьованя треба рушиц благочасомуши анґажовац и проєктанта, хтори вироби проєкт. До- во, приклад Владимир Гарвильчак, пензионер зоз Шиду става ше и ришенє о хтори помоцни будинок у дворе озаконєл за даскельо плаценю такси на мешаци. озаконьованє, хтора Приповеда же 23. януара того року достал ришенє будоваза хижи до 100 ква- тельного инспектора о валяню будинка, а 26. януара уж редратни метери по- сорне Оддзелєнє Општинскей управи послало ришенє у верхносци, цо найча- хторим начишлєне цо шицко ма покончиц и обезпечиц достейши случай, ви- кументи у тим поступку, у периодзе од 30 днї. ноши 5 000 динари и – Перше сом у Служби катастра винял препис лїстину нєжиро рахунок на хто- рухомосци и однєсол до Оддзелєня и так започал поступок ри уплацує таксу. озаконьованя. Вони ме 11. априла у ришеню обвисцели же мушим доручиц Елаборат ґеодетских роботох, як и проєктну документацию, а достал ПОСТУПОК сом и обвисценє о плаценю такси. Ґеодетски И ЗА ВИКЕНДИЦУ елаборат ме коштал 13 000 динари, проєкт 6 000 динари, такса коштал 5 000 динари и 1 Владимир Гарвильчак гвари 300 динари сом плацел вивод з лїстини маєтже ришел озаконїц и викендицу ку. Озаконьованє ме коштало 25 000 динари, при вилєциску Лїповача, нєдалє- за помоцни будинок од коло 40 квадратни меко од Шиду. И тот будинок оп- тери – гвари Владимир Гарвильчак и додава штинска комисия евидентовала, же на концу 30. мая достал ришенє о озакотак же тераз повтори поступок ньованю, хторе послате и до Служби катаозконьованя и за викендицу же стру нєрухомосци же би и там тота пременка Владимир Гарвильчак би и вона була уписана до ката- була призначена.■ з документацию стру як озаконєти будинок. Вл. Дїтко

6 РУСКЕ СЛОВО

27. ОКТОБЕР 2017.

tiznjovnjik@ruskeslovo.com

МЕНШИНСКИ МЕДИЇ И ЇХ РОЧНЇЦИ

ОЗНАЧЕНИ 73 РОКИ НОВИНОХ „ГЛАС ЛЮДУ”

Фото: В. Вуячич

У будинку „Дневник”, у словацкей редакциї, концом прешлого тижня означена 73-рочнїца новинох „Глас люду”, попри наших, єдних з найстарших новинох у Войводини на язику националних заєднїцох. Помоцнїк покраїнского секретара за културу явне информованє и одношеня з вирскима заєднїцами, Дьордє Вукмирович, повинчовал Словацом ювилей у їх роботи и постояню.

Першонаградзени Юрай Бартош

– Кед за даєдну институцию повеме же ма 73 роки, ми видзиме же час потвердзел оправданосц єй постояня, же є виталнєйша и же доказала свою вельку улогу хтора єй обезпечує и будучносц – гварел Вукмирович. Предсидателька Националного совиту Словацох и посланїца у Покраїнским пареламенту, Ана Томанова Маканова, на шветочним сходзе бешедовала о значносци професиї новинара и визначела же у нєшкайших часох чежко буц и шмели и одважни, сцерпени, а поверх шицкого мац на розуме новинарски Кодекс. Маканова бешедовала и о новей медийней Стратеґиї хтора ше уж длугши час пририхтує, а спомла и Акцийни план за меншини у рамикох Поглавя 23. Винчованком за ювилей новинох ше придружел и предсидатель Матици словацкей Ян Бртка, а на шветочним сходзе присуствовала и директорка НВУ „Руске слово”, Мартица Тамаш. Директор НВУ „Глас люду”, Самуел Жяк, привитал шицких госцох, повинчовал колективу рочнїцу, и накратко прекоментаровал рок хтори за нїма. Рочнїца фирми вше и нагода за уручованє нагродох тим хтори дали шицко од себе, свой власни печац новином, або препровадзели велї роки у колективе, чесно окончуюци свою роботу. Першу новинарску награду достал Юрай Бартош, другу Ото Филип, а треца награда пошла до рукох Ясмини Панїковей. Награду за дописнїка достал Ян Муртин з Ґложанох, а за сотруднїцу младежского часопису „Взлет” достала млада новинарка Власта Болеградска з Пиньвиц. За ювилей, односно препровадзени „округли” роки у спомнутей новинарскей фирми, награду достали ище штверо новинаре. С. Ф. 27. ОКТОБЕР 2017.

STANOVISKA

Пише: Михал РАМАЧ, новинар и писатель

МУКИ СЕДМЕЙ СИЛИ Кед пошол до пензиї, мой кус старши колеґа з Беоґраду даскельо роки нє читал новини и нє патрел телевизию. Жил у горским валалє, постал заградкар и овоцар. Бешедовал з людзми о роботи, о хвилї, о здравю, алє нїґда о политики. Раз го, пред дзешец роками, пришли опатриц приятелє и принєсли му новини. Чловек заслупнул. Нє мог вериц же Сербия спадла так нїзко. Було то, наглашуєм, пред дзешец роками. Всоботу, 14. октобра, после даскелїх рокох, одпатрел сом перши петнац минути главней вечаршей информативней емисиї на Радио-телевизиї Сербиї. Нє заслупнул сом лєм прето же знам дзе жиєм. Знам же анї власц, анї опозиция – без огляду хто на власци и хто у опозициї – нє сце же би гражданє були пристойно информовани. Вечарши дньовнїк исти як кед сом бул мали, а то було барз давно. Кед сом бул мали, на телевизиї були лєм два програми. Нєшка єст хто зна кельо, а єст и интернет. Чловек кед сце, може дознац тото цо го интересує. Явни сервис и други телевизиї котри маю националну фреквенцию, випатра, думаю же вони єдини на швеце. Руцаю патрачом до оч саму плєву и тереки, а векшина патрачох тото прима як святиню. З часу на час чуєм цо у паркох, у автобусу, або на Кею приповедаю мойо парняци – людзе котрим прешло шейдзешат. Вони прешвечени же шицко знаю, а знаю лєм тото цо пречитали у найтуньших новинох и видзели на телевизиї. Досц им, як и кед були мали, єден або два канали. На три заводи сом бул главни редактор дньових новинох. Аж на таким месце чловек видзи як мало зна, а поготов як мало знаю тоти цо веря новином и телевизиї. У Сербиї нєт цензури. Новинаре цензурую сами себе, або то робя редакторе. Векшина обявює лєм тото цо по дзеки власци. Новинаре знаю котри питаня нє треба поставяц. И кед ше дахто усудзи поставиц нєдопущене питанє, нє достанє одвит. Предсидателька влади Ана Брнабич нєдавно у Европским парламенту гварела же у Сербиї нєт виглєдовацкого новинарства нє прето же го влада гартуши, алє прето же „нєт обєктивного новинарства, односно же єст барз мало обєктивних новинарох”. Европски посланїки пристойни людзе, та ше нїхто нє розшмеял на цале гарло, гоч ше на таки слова мож лєм смутно зашмеяц, або заплакац. Влада ма безчислени можлївосци за гартушенє новинарох и хаснує их. Послухних и улїжнїкох добре плаци же би ю хвалєли и же би плювали по тих цо ю нє хваля. Бояжлївих плаци подло же би ше ище баржей бали думац з власну главу и повесц односно написац тото цо видза. Тим цо єй нє сцу служиц огранїчує, або завера жридла приходох. Обєктивного новинарства – кед же прилапиме термин паночки Брнабич – єст там дзе воно нє завиши од власци и дзе го власц нє може загартушиц. Гоч як америцки предсидатель Трамп нє церпи Нюйорк таймс и Си Ен Ен, нє може им нїч. У Сербиї власц може шицко, а векшина гражданох на тото пристава. Прето нєзависни медиї єст вше менєй, и вше чежше ше отримую. Зависни покорно служа власци, як и теди кед нєшкайши пензионере були мали. Становиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово”

РУСКЕ СЛОВО 7

НАШО МЕСТА

ОЗНАЧЕНИ ДЗЕНЬ ОШЛЄБОДЗЕНЯ ОД ФАШИЗМА Зоз покладаньом венцох, минутами цихосци и пригоднима бешедами, у наших местох означени Дзень ошлєбодзеня од фашизма. Велї нашо борци участвовали у Народноошлєбодительней войни, а велї и погинули, цо нє треба забуц

РУСКИ КЕРЕСТУР

ПОГИНУЛИ ВЕЦЕЙ ЯК 50 ОСОБИ З покладаньом венца на памятнїк погинутим борцом НОВ у центре Руского Керестура пияток, 20. октобра означени Дзень ошлєбодзеня валалу у Другей шветовей войни – 20. октобра 1944. року. Почесц погинутим борцом присутни дали и з минуту цихосци, а з тей нагоди поведзене же у ошлєбодзеню Югославиї од фашизма, односно у Другей шветовей войни з Керестура участвовали 356 борци, а 53 погинули. – Тот датум треба паметац прето же є важни, бо ошлєбодзени Руски Керестур и други сушедни места. Керестурски борци участвовали у закончуюцих ошлєбодительних операцийох, а погинути борци дали свой живот за шлєбоду и ошлєбодзенє од нацизма и фашизма под час Другей шветовей войни – гварел на пригодней шветочносци предсидатель Месного одбору Здруженя борцох НОВ Керестура Дюра Папуґа. Кладзенє венца орґанизовал Месни одбор Здруженя борцох НОВ у сотруднїцтве з Месну заєднїцу Руски Керестур. М. Дж.

ВЕРБАС

ПРОГРАМА И З НАГОДИ ДНЯ ОПШТИНИ

Дзень општини Вербас и Дзень ошлєбод зеня у Другей шветовей войни у тим ме сце означени штварток, 20. октобра. Шветочносц почала на вербаским городским теметове, венци положени на памятнїк Площи Червеней армиї, як и на памятнїк погинутим борцом у войнох од 1991. по 1999. рок у центре городу, дзе отримана и културно-уметнїцка програма. Попри делеґациї Општини, венци на Памятнїк положели и делеґациї Амбасади України, Општини Борово, Општинскей орґанизациї Здруженя борцох НОВ, Городского одбору СУБНОВ Нови Сад, Здруженя борцох НОВ з Бечею, Зомбора и Србобрану, Здруженя антифашистох и антифашистичних борцох Вуковару, Дружтва сербско-русийского приятельства „Род” з Вербасу, члени Наци о нал но го со ви ту Чар но гор цох, Мадярского националного совиту, ОШ „20. октобер”, и делеґациї општинских одборох политичних партийох СНС, СПС, ПЗПС и СДПС. З нагоди Дня Општини отримана

8 РУСКЕ СЛОВО

пригодна програма котру отворел предсидатель општини Вербас Милан Ґлушац, а потим зашпивал хор ОШ „Петар Петрович Нєґош” и рецитовали члени рецитаторскей секциї зоз ОШ „20. октобер”. На славни часи борбох, здогаднул и предсидатель Општинского одбору СУБНОВ Велько Милович. На културно-уметнїцкей програми наступели хор руководительки наставнїци Еви Каси з ОШ „Петар Петрович Нєґош”, рецитаторе з ОШ „20. октобер” и дзеци зоз дзецинскей заградки „Бошко Буха” котри участвовали на подобовей колониї. Исти дзень, 20. октобра, на шветочней схад зки Скупштини општини (СО) Вербас означени и Дзень општини Вербас зоз пригодну програму на котрей дод зелєни награди општини Вербас у Био скопе „Юго славия”. Схад зку отворела и го сцох привитала предсидателька локалного парламенту СО Вербас Марияна Мараш, котра гварела же є барз задовольна же у вербаскей општини зложно жию вецей народно сци.

На шветочней схад зки, як и прешлох рокох, уручени Награди Општини Вербас хтори того року до стали хронїчар Владо Увалин, историоґраф котри зоз свою роботу од забуца чува факти зоз вербаскей исто риї, потим Спорт ске здруже нє „Виноґради” з Вербасу и постгумно на град зе ни еко номи ста и бан кар проф. др Воїн Бєлица. На кон цу отри ма на кул тур ноуметнїцка програма на хторей участвовали Городски хор „Бачки шпиваче”, школяр Основней музичней школи у Вербаше Никола Станоєвич и члени Драмско- рецитаторского студия Културного центра Вербас. На шве точ ней схад зки були и ґене рал ни кон зул Чар ней Го ри у Сербиї Миодраґ Канкараш, перши секретар за политчни питаня и контакти з медиями Амбасади України Ната лия Маркевич, представителє Скупштини АП Войводини, як и представитель Националного совиту Руснацох Желько Ковач. З. Колєсар 27. OKТOБЕР 2017.

mesta@ruskeslovo.com

ОЗНАЧЕНИ ДЗЕНЬ ОШЛЄБОДЗЕНЯ ОД ФАШИЗМА КОЦУР

ГОСЦ ЙОШКА БРОЗ На площи опрез ОШ „Братство єдинство” у Коцуре з нагоди означованя Дня ошлєбодзеня окрем кладзеня венцох на памятнїк погинутим борцом НОВ „Слунко шлєбоди”, Месна орґанизация Здруженя борцох НОВ орґанизовала и пригодну програму. Спред Месней орґанизациї Здруженя борцох НОВ присутних привитала Мария Дудаш, а потим венци положели унук Йосипа Броза Тита Йошка Броз, представителє Општини Вербас, на чолє зоз предсидательку Општини Вербас Марияну Мараш, представителє Месней заєднїци Коцур, Општинскей орґанизациї СУБНОР Вербас, Месней орґанизациї борцох, политичних партийох, политичних странкох, коцурских КУД, Активу женох и огньогасцох. З минуту цихосци дата почесц погинулим борцом и пречитани їх мена, а як знак здогадованя на нїх оглашела ше сирена. Весна Радошевич Пешут и Мария Горняк пречитали по єдну писню, а у програми зоз рецитациями участвовали и школяре ОШ „Братство єдинство” Катарина Недич, Марина Медєши и Катарна Ґайдош, котрих пририхтала Снежана Шанта. Титов унук Йошка Броз подзековал орґанизатором на поволанки и присутних здогаднул на значносц НОВ, алє и на борбу же би ше очувало правду и зопарло преправянє историї. Йошка Броз од Месней орґанизациї Здруженя

борцох НОВ достал на дарунок зарамену макету памятнїка зоз менами погинутих у НОВ. После програми, друженє предлужене у Ловарским доме дзе присутни мали нагоду чуц писнї з мотивами НОВ котри зоз своїх кнїжкох пречитал Милан Добровольски Ранчер. Орґанизацию преслави Дня ошлєбодзеня потримали Општина Вербас, Месна заєднїца Коцур, ОШ „Братство єдинство”, Ловарски дом, ДОД, месарнї „Трис”, „Супермикс”, СТР „Любоєвич”, Маркет „С” и „Хризантема”. З. К.

ОПШТИНА ЖАБЕЛЬ

ЗДОГА ДОВАНЄ НА ЖЕРТВИ У Жаблю пияток, 20. октобра, з нагоди 22. октобра – Дня ошлєбодзеня того места, опрез памятнїка жертвом фашистичного терору у Другей шветовей войни у парку у центру положени венци на чесц шицким жертвом и борцом за шлєбоду. Означованє Дня ошлєбодзеня почало з гимну Сербиї у виводзеню Мишаного хора „Пасторала” зоз Жаблю, о ошлєбодзеню Жаблю бешедовал предсидатель Општинского одбору СУБНОР Светозар Злоколица, а двойо рецитаторе зоз Жаблю пречитали два родолюбиви писнї на сербским язику „На драги славних предкох” Бранка Чопича и „Европа” Дюри Якшича. У мено Општинского СУБНОР венєц на памятнїк положел Радослав Варґа, у мено Општини Жабель члени Општинскей ради Нерима Шовлянски и Ивица Саламун. Програма закончена зоз шпиванку „Ој, Србијо, мила мати” и коктелом у шветочней сали Општини Жабель. У Дюрдове пондзелок, 23. октобра на Дзень ошлєбодзеня валалу з минуту цихосци опрез памятнїка борцом НОВ у 27. ОКТОБЕР 2017.

Другей шветовей войни у парку у центре здогаднуте на днї кед наше войско ошлєбодзело валал. О тедишнїх подїйох и їх жертвованю бешедовал предсидатель СУБНОР Злоколица, а тройо школяре дюрдьовскей Основней школи пречитали виривки з историї тей подїї. Потим три рецитаторки пречитали родолюбиви писнї од Йована Йовановича Змая и Дюри Якшич на сербским язику, а Мария Горняк, школярка седемей класи руского оддзеляня, на руским язику пречитала писню „Ту, такой при шерцу” Гавриїла Костельника. На памятнїк венци положели представителє СУБНОР, локалней власци и предсатвителє Месней заєднїци. Исти дзень, тиж на єденац годзин предполадньом, по традициї означене и ошлєбодзенє општинского места Ґосподїнци. И у тим валалє положени венци на памятнїк у центре валала. О ошлєбодзеню того места бешедовал Борис Страживук, предсидатель совиту МЗ Ґосподїнци. С. Саламун

РУСКЕ СЛОВО

НАШО МЕСТА ЗМЕНШАНЄ РИЗИКУ ОД ПРИРОДНИХ

ПРОЄКТИ И ЕДУКАЦИЯ

У Новим Садзе штредком октобра запровадзени вецей активносци у рамикох вецейрочного проєкта Каритасу Сербиї, у сотруднїцтве зоз Каритасом Австриї и Министерством нукашнїх дїлох – Сектором за позарядово ситуациї Републики Сербиї под назву „Зменшанє ризику од природних катастрофох”, у цилю пририхтованя заєднїци за лєпши одвит кед елементарни нєпогоди У орґанизациї Каритас Деканату Нови Сад отримани два пригодни преподаваня за школярох трецей класи ОШ „Вук Караджич”. Школяре могли научиц основни поняца о защити животного штредку и як ше защициц кед елементарни нєпогоди. Дзецом подзелєни и вежбанки Херман, фамелийни приручнїк и маїци з Херманом, як часц промотивних активносцох кампанї. Отримани и округли стол на тему зменшаня ризика од елементарних нєпогодох у орґанизациї Каритас Деканату Нови Сад и Факултета технїчних наукох, Департман за инжинєрство защити животного штредку и защити на роботи.

Сход отимани на Факултету технїчних наукох дзе єден з преподавательох бул позарядови професор др Срдян Попов зоз тему „Ґео-информацийни аспекти управяня з ризиком – примена на проблематику сушох у Войводини”. Асистент Йована Бонджич мала тему „Особи зоз звекшану ранєтосцу у условийох катастрофалних подїйох”, а порядни професор др Деян Убавин бешедовал о процени ризику од вилївох и уплїву на животни штредок. На концу, Анита Ґовля, координатор Каритас Деканату Нови Сад представела активносци Каритасу на териториї АП Войводини хтори имплементовани у рамикох ґлбалного проєкта Зменшанє ризика од елементарних нєпогодох.

После викладаньох була дискусия на тим округлим столє. Присуствовали представнїки Каритаса Сербиї и Деканата Нови Сад, командант огньогасней бриґади Нового Саду Стоян Миловац, секретарка Огньогасного союзу Городу Нови Сад Любица Крняїч, началнїк Управи за позарядово ситуациї МУП РС Александар Стоянович, фахови сотруднїк Червеного крижа Деян Вучкович, комунална инспекторка зоз Городскей управи за инспекторски роботи, и студенти Висшей технїчней школи. Модератор округлого стола бул МСц Срдян Ковачевич, асистент на Факултету технїчних наукох, Департмант за инжинєрство защити животного штредку и защити на роботи. А. Ґ.

У КОЦУРЕ

ВЄДНО ИНСТИТУЦИЇ И ЗДРУЖЕНЯ

У рамикох очуваню и розвою живота и животного штредку, Каритас орґанизовал округли стол на котрим ше розпатрало можлївосци же би ше предлужело проєкт з тему „Зоперанє ризику од природних катастрофох, суши и од поджемних водох” на териториї општини Вербас. У просторийох Еколоґийного руху у Вербаше, 18. октобра зишли ше представителє рижних орґанизацийох котри розпатрали план за дїлованє у обласци еколоґиї. На округлим столє присуствовали актвисти Каритасу, Еколоґийного руху Вербас, Червеного крижа и Здруженя младих КУМ зоз Коцура. З тим проєктом, хтори ма буц предлужени идуцого року, будзе ше робиц на ришованю проблему поджемних водох и дзивих депонийох. После схадзки, на хторей з представителями Каритасу були члени еколоґийних здруженьох, заключене же Каритас,

10 РУСКЕ СЛОВО

Еколоґийни рух Вербас и Здруженє младих КУМ зоз Коцура напишу предкладанє проєкта о начишлєних темох. Циль же би ше до конца октобра написало косцанїк проєкта за зоперанє природних катастрофох, а акцент найвецей бул на предкладу котри винєсли члени Здруженя младих КУМ, а то ришованє проблема поджемних водох у Коцуре през обновйованє яркох опрез обисцох у Коцуре и поставянє цивох през котри вода годна одиходзиц, а нє затримовац ше на поверхносци. По думаню Ратка Дюрдєвца зоз Еколоґийного руху, у ришованю того проблема муши ше анґажовац компетентни служби и институциї, понеже ше за таку роботу муша анґажовац фаховци котри би направели план, вимаповали и прераховали цо шицко потребне за таку акцию. – У Еколоґийним руху єст кадри и технїчни средства же би ше одвитовало на таки вельки виволаня, алє без уключованя и помоци державних институцийох барз чежко реализовац таки вельки проєкт – заключел Дюрдєвац. З Червеного крижу поручели же буду предлужени роботнї на котрих робя указуюци вежби и способ даваня першей помоци, алє и вежби помоци кед дакого вдери струя и кед ше найдзе у ситуациї вилївох. Каритас предлужи през трибини и роботнї освидомовац, насампредз младих о значносци еколоґиї и чуваню животного штредка. На схадзки тиж розпатране и на котри способ мож анимировац компетентни служби же би ше реализовало спомнути проєкт. З. Колєсар 27. OKТOБЕР 2017.

mesta@ruskeslovo.com

КАТАСТРОФОХ У ОШ „ПЕТРО КУЗМЯК” У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

ПОУЧНА ПРЕДСТАВА У Основней школи „Петро Кузмяк” школяром од першей по штварту класу и їх учительом, 18. oктобра була приказана бабкарска представа на тему защита, одн. зменшованє ризику од елементарних катастрофох, як часц проєкту Националного Каритасу Сербиї. Тота едукацийна представа з меном „Херман глєда свойо страцене коритко” у Керестуре виведзена у рамикох промотивней и едукативней кампанї, а з нагоди 13. октобра, кед Медзинародни дзень зменшованя ризику од елементарних нєпогодох. Як виявела директорка деканатского Каритасу у Новим Садзе Анита Ґовля, вони у рамикох того проєкта з нагоди того дня уж два тижнї маю кампаню у шицких наших местох дзе Каритас присутни. Так у Керестуре пришли приказац дзецом тоту едукативну представу о спомнутей теми, а у сотруднїцтве з нашим Националним совитом.

У представи хтора на сербским язику, ґлумя каритасово волонтере, а у Керестуре свойо гласи бабком пожичели Ясна Бризар, котра була Херман, Анита Ґовльова — Пинокио, а Наташа Макаї Мудрох була Елементарна нєпогода и Коритко. Як могло замерковац, керестурски школяре з увагу провадзели представу и вироятно прилапели и єй едукативни порученя. М. А. 27. ОКТОБЕР 2017.

У НОВИМ САДЗЕ

СОСТАВЕНИ ЖЕЖЕЛЬОВ МОСТ

Прейґ со ставеного Жежельового мо сту прейґ Дунаю з Нового Саду до Петроварадину 22. октобра, першираз прешли подпредсидателька Влади Сербиї и министерка будовательства, транспорту и нфаструкту ри Зо ра на Ми ха й ло вич, пред си дате ль По кра їн скей влади Иґор Мирович и шеф Де ле ґ а циї Европ скей униї у Сербиї амбасадор Сем Фабрици, и з тим є отворени за пешакох. Мост со ставени пияток пополадню, одно сно со ставени луки на мо сту зоз сримского и бач ко го бо ку, а спом ну ти функционере ше з роботнїками и представителями окончо вате ль ох ро ботох стре тли на штред мо ста и з тим символично означени нови преход прейґ Дунаю. Мирович з тей нагоди гварел же аж док прейґ того мо ста буду исц гайзибани од Нового Саду до Беоґраду зоз швидко сцу 120 километри на год зину и до Беоґраду ше буд зе пу то вац ште ра цец ми ну ти, буд зе ше вид зиц значносц того проєкта. Зорана Михайлович гварела же Же же ль ов мост злу чує

прешлосц и огромни про стор за красну будучносц, як и же по сле осемнац рокох ознова маме мост, хтори у фебруару буд зе мац гайзибански драги, а о мешац-два и приступни драги. Ми ха й ло ви чо ва дода ла же тот мост окреме значни за розвой Сербиї, понеже є часц проєкту модернизациї гайзибанскей драги Беоґрад–Будапешт, як и на й знач нє й шо го ґло бал но го про єк ту „Єден пас, єдна драга”. Ам ба са дор Сем Фа бри ци здогаднул же ЕУ за вибудов мо ста да ла донацию – 34 милиони еври. По його словох, мост важни за Сербию прето же є часц Коридору 10, хтори єден зоз знач нє й ших тран спортних коридорох у тей часци Европи и часц є новей транспортней политики Сербиї у проце су придружованя ЕУ. Мирович, Михайловичова и Фабрици под зекова ли роботнї ком котри у за кон чу ю цих фазох робели и у вецей зменох, а под зелєли им и символични дарунки. М. Дж.

РУСКЕ СЛОВО 11

ЕКОНОМИЯ РОБОТИ И ЖИВОТ У ДЮРДЬОВСКИМ ХОТАРЕ

ОЧЕКУЄ ШЕ ВЕЦЕЙ ЖИТА ЯК СОЇ Пишу: Сандра САЛАМУН Лидия ВЕРЕШ

Польопривреднїки у дюрдьовским хотаре хасную вигодну хвилю же би поробели цо вецей на полю, а найактуалнєйши роботи ище вше – шатва жита, ярцу и оранє. У барз нєвигодним положеню тоти хторим основни приход зоз житаркох

ретаргнуца у роботох у хотаре у Дюрдьове у октобру було лєм концом другого тижня того мешаца, на даскельо днї, пре диждж котри у єдним дню нападал, так повесц, символично. Оптимални термин за шатву жита, як гварели фаховци, од 5. по 25. октобер, а за ярец од 25. септембра по 20. октобер, та тогорочна хвиля идзе на рук польопривреднїком у тим подручу. Влонї була цалком иншака ситуация, пре моцни паданя шатва жита пожнєла. ПОЖНЄЛИ ЗОЗ ШАТВУ, АЛЄ БУЛИ ЗАДОВОЛЬНИ Гоч польопривреднїки котри пожнєли зоз шатву преважно мали менши урожай, були кельо-тельо задовольни. То прето же у 2017. року од польопривредних житаркох найвекшого хасну, односно найлєпше зродзела праве тота житарка у одношеню на други познєйши, котри настрадали пре тропске лєто. Прето ше очекує же у идуцим року у дюрдьовским хотаре будзе вецей жита як сої, котра остатнї час найзаступенша на тих просторох. Польопривреднїки котри у прешлим року випочитовали шицки аґротехнїчни мири мали добри род, алє за сою и кукрицу у тим року тото златне правило нє важело. Тогорочни лєтнї високи температури и без дижджу, допринєсли же би урожай бул менши од 50 по 70 одсто нє лєм у дюрдьовским, алє у цалим хотаре

12 РУСКЕ СЛОВО

Општини Жабель. Найвецей подруцела соя, а од нєй було найвецей очековане. ВАЖНЕ ЦО ПЕРШЕ ГОДНО НАПЛАЦИЦ По думаню дюрдьовских польопривреднїкох, того року будзе вельо вецей пошате жита як прешлого. Найбаржей прето же воно приходзи перше и перше го годно наплациц. Тераз польопривреднїки у Општини Жабель у окреме чешких условийох, бо тото подручє барз страдало од пекотох и суши того лєта, та є з боку компетентного Министерства и преглашене за єдно з найзагроженших општинох у Сербиї. Найзагроженшим општином, односно їх польопривреднїком, держава явно обецала помоц. У локалней самоуправи Општини Жабель ище вше нє знаю яки ше превежнє мири, як гварел Владимир Чонкич, член општинскей ради задлужени за польопривреду. Чека ше же би од Министерства достали упуство, бо вони накладаю на котри ше способ помогнє польопривреднїком котрим страдал урожай. Аконтна цена за сою 46 и 50 динари, и векша є за 20 одсто од прешлорочней. Алє, з оглядом же урожай зменшани за коло 70 одсто, конєчну цену би требало звекшац голєм за 50 одсто, думаю парасти. Гоч жем була дакус твардейша, польопривреднїки каждодньово орали, а дзепоєдни заш лєм чекали диждж, же би омекло за обробок. Услугу шаня у Дюрдьове ше наплацує медзи 1 800 динари и 2 000 динари, а оранє медзи 5 000 и 6 000 динари по ланцу. 27. ОКТОБЕР 2017.

ekonomija@ruskeslovo.com

Як гваря польопривреднїки, репроматериял, нашенє жита домашнїх сортох и штучни гной кущик потуньшели у одношеню на прешлу сезони, алє нафта драгша, та рахунок за укладаня подобни. Медзитим, лєм вони насправди свидоми яку терху маю аґрарни ґаздинства котри жию лєм од приходох з польопривредних житаркох. Гвари ше же треба одберац од устох и укладац. Треба видвоїц средства, а ище вше нє наплацели шицко до чого укладали прешлого и того року. А у министерстве нє цалком ришене яку файту помоци ше да, односно достанє пре позарядову ситуацию и барз мали урожай. ПОЛЯ ВИПАТРАЛИ ЖАЛОСНО Прешла сезона диктує шлїдуюцу, та здогаднїме же домашнї парасти коментаровали же им поля випатраю жалосно. Рошлїни нагло узрели и нє досцигли свой узвичаєни конєчни випатрунок. Сою ше тлачело скорей часу, з урожайом 200 до 400 кили по ланцу. Кукурицу ше даґдзе анї нє ламало, бо нє „руцела” чутки. По словох Мирослава Тиркайли, параста зоз Дюрдьова, ище ше од давно зна як ше рихта жем, а тераз ма у оглядзе и нови науково досяги и совити. – У тей сезони применєни шицки аґротехнїчни мири, алє нє було розлики медзи полями дзе руцени вештак и дзе нє – гварел Тиркайла. Залїванє того року нє помогло. Вельо нафти ше трошело и направело ище векши трошок. Преценєне же суша найвецей будзе вплївовац на польопривреднїкох котри маю жем под аренду. Пре слаби урожай и нїзки одкупни цени, будзе барз чежко вимириц шицки длуства.

ПОЛЬОПРИВРЕДНИ РОБОТИ НА ШИДСКИМ ПОДРУЧУ

ХАСНУЮ КРАСНУ ХВИЛЮ Вигодна хвиля у такволаним Михаловим лєту найвецей хаснує парастом за єшеньски роботи на полю на подручу шидскей општини. Актуална ламачка кукурици, шатва жита и пририхтованє польох за ярню шатву. По податкох Општинскей канцелариї за польопривреду, под меркантилну кукурицу 16 532 гектари, а потераз кукурица виламана на коло 1 600 гектарох. Як потераз вираховане, просекови урожай кукурици 5,5 тони по гектаре.

НА БЕРЗИ ПОДРАГШЕЛИ И КУКУРИЦА И ЖИТО Цена кукурици росла и прешлого тижня на Новосадскей продуктней берзи. Односно, слаби урожаї тей житарки и далєй уплївую на рост єй цени, хтора була од 18,20 динари за килу до 18,40 динари, без ПДВ. Зоз берзанских звитох дознавеме и же цена кукурици значно висша у одношеню на гевту на шветових пияцох. Нїхто нє проґнозує дзе ше застанови цена, алє ше гвари же ше то увидзи у наиходзацих тижньох. Прейґ продуктней берзи ше тарґовело зоз житом зоз 11,5 одсто протеинох по 18,35 динари (20,19 динари за килу зоз ПДВ). Купци за жито першей протеинскей класи (вецей як 13 одсто протеинох) плацели 19,30 динари (21,23 динари за килу зоз ПДВ). У одношеню на штредню цену жита одредзеного квалитета у першей часци октобра, тоготижньова цена за 3,79 одсто висша.

Бачи Влада Сабадош, як найстарши активни параст у Дюрдьове, длуго памета, алє и наглашел проблематичносц того року. – Знам же 1952. року була тиж так велька суша, алє думам же тогорочна ище векша, бо длужей тирва. Три мешаци диждж нє падал, а и кед спаднул, спадло до пейц литри по квадратним метеру, цо барз мало – поносовал ше Сабадош. Шицки поставели барз важне питанє: як прежиц цали рок и обновиц продукцию? Наздавали ше и наздаваю же им держава на даяки способ помогнє.■ 27. ОКТОБЕР 2017.

Польо у шидскей општини порихтане за шатву жита

Медзитим, велька розлика у урожайох на польох парастох, дзе су три тони, а на польох польопривредних задруґох и подприємствох, 6,82 тони по гектаре. Влага зарна медзи 15 и 18 одсто. Пре нєвигодни обставини у продукциї, насампредз пре длуготирвацу сушу, парасти гваря же тогорочни урожаї и 50 одсто менши як влонї. Чутки вельо кратши и дробнєйши зарна на чутки. Прето наявюю же ше то вшелїяк одражи на цену кукурици у наступним року. Закончена и тогорочна косидба сої хтора була пошата на 9 817 гектарох, а урожай найвецей подруцел при тей индустрийней рошлїни и просеково бул 1,2 тони по гектаре. Як наводза у Канцелариї за польопривреду, тей єшенї у плану пошац 5 379 гектари, од хторих 4 850 гектари на индивидуалних ґаздовствох и 529 на польох польопривредних задруґох и подприємствох. Парасти жито шею пре пременку култури на полю и углавним их одкупна цена одбива же би вецей шали хлєбне зарно. У планє пошац и 200 гектари жимского ярцу, а потераз пошато 100, як и 815 гектари олєйовей цвиклочки. Вл. Дї.

РУСКЕ СЛОВО 13

ЕКОНОМИЯ СХАДЗКА ЧЛЕНОХ ЗДРУЖЕНЯ ПАПРИҐАРОХ „КАПСИКУМ АНУМ” У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

Пише: Марина ДЖУДЖАР

РЕПРОМАТЕРИЯЛ И ПРЕЙҐ ЗА ДРУҐИ

редсидателька Здруженя и директорка Задруґи Душица Орос привитала шицких присутних, и розтолковала основну розлику медзи Задруґу и Здруженьом и їх дїялно сцами, та мед зи иншим поволала членох же би постали кооперанти Задруґи. – Здруженє будзе орґанизовац манифестациї, едукативни путованя и презентациї як цо и дотераз. Як Здруженє зме нє мали можлївосц одкупйовац директно паприґу, лєм зме були поштреднїки. Членарина у Здруженю ше будзе плациц и надалєй, за 2018. рок будземе ю наплацовац у януару и фебруару, а одкуп паприґи и предаванє репроматериялу буд зе окончовац Задруґа – гварела Оросова.

У керестурским ресторану ,,Червена ружа”, пондзелок отримана схадзка членох Здруженя паприґарох ,,Капсикум анум”, на котрей представена дїялносц Задруґи ,,Керестурска паприґа” и потолковани розлики у одношеню на Здруженє, а наглашене же вони нє конкуренти и процивнїки єдно другому. Напроцив, вони буду цесно сотрудзовац, и то шицко у интересу членох Здруженя

ВИГОДНОСЦИ ЯВЯНЯ НА КОНКУРС Предсидатель Управного одбору Задруґи Владимир Варґа представел можлївосци за конкурованє на вецей кредитни линиї котри субвенционує Општина Кула, Покраїна и Република. Бешедоване и о субвенцийох за наступну сезону, а могло достац формулари и список потребних документох за конкурованє. Новооснована Задруґа представела успих после першей одкупней сезони, а наглашене же праве вона реґуловала и отримовала релативно добру цену, у чим их и други одкупйоваче провадзели. У першей сезони, котру Задруґа почала лєм з одкупом паприґи, од цалосного количества одкупели 6 до 7 одсто, цо випатра було цалком досц же би цена остала стабилна. Нарок планую одкупиц голєм 10 одсто.

ВАЖНИ НОШИТЕЛЬ ПОЛЬОПРИВРЕДНОГО ҐАЗДОВСТВА Предсидатель Управного одбору Задруґи Владимир Варґа совитовал парастом, же хто може, най му ношитель польопривредного ґаздовства будзе жена, або хлоп младши од штерацец рокох, понеже на таки способ годни доставац векши субвенциї.

14 РУСКЕ СЛОВО

– Задруґа оформена з минималним числом членох, алє вона будзе на хасен шицким парастом. Од 1. януара будземе мац власну польопривредну апатику, терашню ,,Юарбис”, з конкурентнєйшим репроматериялом. Будземе и поштреднїки у осиґураню паприґи, та обчекуєме конкурентнєйши и нїзши цени у одношеню на тарґовищни – гварел Варґа. Варґа спозорел паприґарох же реална цена другей класи паприґи уж роками коло 25 евро центи, та же кажде зменшанє резултат манипулацийох одкупйовачох. Попри тим додал же на цену другей класи може зохабиц вельки вплїв кед би лєм єдна озбильнєйша хладзальня у Сербиї подруцела з одкупом, односно преробком. Тарґовище завиши барз и од вивозних потенциялох, понеже по математичним рахунку мож заключиц же лєм у Керестуре ше випродукує коло три кили червеней паприґи за каждого граждана у Сербиї, а знаме же ше паприґу хова и у других крайох. МОЖЛЇВОСЦИ ЗА ПОЛЬОПРИВРЕДНИ ҐАЗДОВСТВА Општина Кула прейґ ОТП банки субвенционує камати парастских кредитох, так же парасти можу достац безкаматни краткотирваци кредит на 12 мешаци, котри ше одплаца у двох шейсц мешачних ратох. 27. ОКТОБЕР 2017.

ekonomija@ruskeslovo.com

– Критериюм за доставанє того кредиту нє риґорозни, и нє потребне го правдац з рахунками за купени репроматериял, так же тот пенєж мож вихасновац и за плаценє трошкох як цо то наднїци и друге цо приоритетне – гварел Варґа. Заключно зоз 30. септембром могло подношиц пременки у реґистрациї польопривредних ґаздовствох, кажда пременка направена познєйше резултує з нєдоставаньом субвенцийох за тоту парцелу. Од 1. октобра мож зберац рахунки од штучних гнойох котри потребни за доставанє субвенцийох на жем.

У КОЦУРЕ

ВЕЛЇ ОСТАЛИ ДЛУЖНИ

Тиж, важне знац же порядни субвенциї у форми безповратних средствох за инвестованє до польопривреди виноша 50 одсто вредносци инвестициї без ПДВ, а жени и особи младши як штерацец роки доставаю до 70 одсто. Пременка ношителя ґаздовства нє компликована кед тота особа наведзена як член ґаздовства, а наглашене же тераз субвенционованє нє условене зоз плаценьом доприносох за пензийоне и социялне осиґуранє, як цо то було пред даскельома роками. ПРАВИЛНЕ ГНОЄНЄ И ЗАЩИТА НАЙВАЖНЄЙШИ Задруґа ище вше нє понука штучни гної и препарати за защиту, алє будзе од 1. януара, кед буду мац польопривредну апатику. – Вельки набавки будземе окончовац у догварки з кооперантами, ми Задруґа котра нє у можлївосци мац на лаґеру вельки количества, алє благочасово будземе волац и понукац кеди цо будзе актуалне, нє по принципу же будзе ютре-поютре, алє мешац скорей обвисциме шицких – визначел Варґа. На схадзки присуствовал и дипломовани аґроном Радован Беґович з котрим сотрудзую и велї керестурски паприґаре. Вон наглашел важносц хаснованя адекватних препаратох у одвитуюцим чаше, а спозорел и на безпотребне применьованє препаратох и штучних гной на парцелох без робеня хемийней анализи со ставу жеми.■ 27. ОКТОБЕР 2017.

За парастох у Коцуре 2017. рок нє бул таки як очековали, аж го велї буду паметац як рок у котрим мали вельо утрати пре нєвигодни условия. Вельки горучави и суша, мож повесц преполовели урожаї, та велї того року нє лєм же нє заробели, алє и остали длужни за репроматериял. Роботи на полю у коцурским хотаре ше помали приводзи ґу концу. Остала ище подаєдна парцела зоз кукурицу и то углавним зоз тоту цо познєйше посадзена, лєбо залївана, та ма вельку влагу. Тераз при велїх парастох у цеку роботи пририхтованя жеми за жиму – розруцує ше штучни гной, оре ше и танїрує жем. Пре чежки рок за польопривреду и наяви же и шлїдуюци будзе по- ЦВИКЛА „ЗАНЄДЗБАНА” добни, єст вельо назнаки же ше и струкКоцурски парасти остатнї датура културох преске льо роки значно зменшали менї, та ше очекує по верх носци под цвиклу. Остали же будзе менєй сої и лєм тоти порядни котри роками кукурици, а вецей маю тоту културу и стабилних слунечнїку. партнерох. Роботи коло цвикли Єдно уж тераз сиґ- ище тирваю, алє и вони уж при урне, а то же жита и концу. ярцу идуцого року будзе за 15-20 одсто вецей як того року, понеже уж 80 одсто жита пошате у оптималним периодзе, цо ше уж давно нє случело. У просеку, у коцурским хотаре жито того року добре поднєсло горучаву и урожаї були добри, так же то парастох одшмелєло же би шали вецей поверхносци зоз житом. У коцурскм хотаре уж єст жита и ярцу котри зишли и крашнє випатраю, а диждж котри падал того тижня вельо допринєше же би хлєбне зарно посходзело и порихтане дочекало жиму. Диждж котри падал, окрем житу здал ше и парастом котри ище нє поорали, понеже то тераз поробя вельо легчейше. Зоз законченьом роботох на полю парасти преходза до своїх дворох дзе буду пририхтовац механїзацию за шлїдуюци рок. З. Колєсар

РУСКЕ СЛОВО 15

КУЛТУРА И ПРОСВИТА О ПРОЄКТНИМ ФИНАНСОВАНЮ У РУСКЕЙ КУЛТУРИ

ХИБИ НАМ СИСТЕМСКИ ПОСТАВЕНА ПРАКСА

Фото: В. Вуячич

Пишу: Мария АФИЧ Олена ПЛАНЧАК-САКАЧ

Проєктне финансованє у култури тирва уж вецей роки, а нашо културно-уметнїцки и просвитни дружтва го тераз лєм починаю применьовац и хасновац. Завод за културу войводянских Руснацох прешлого року першираз вишол зоз конкурсом проєктного финансованя спрам наших дружтвох, на хтори ше вони одволали и конкуровали, та на таки способ влонї финаснована порядна дїялносц дружтвох КВАЛИТЕТ ПРОГРАМОХ МОЖ ЗЛЄПШАЦ – Конкурси хтори розпишу вонкашнї институциї, од локалних по републични, преходносц буду мац проєкти хтори буду квалитетнєйши, та так будзе и квалитетнєйше обдумана програма хтору дружтва буду витворйовац. Цо ше дотика самей документациї, односно форми у хторей проєкти буду послани то єдно, и квалитет програми хтора будзе представена з тим проєктом будзе мац сиґурно позитивни резултат – визначела Ґабриєла Саянкович

16 РУСКЕ СЛОВО

а тоту тему проєктного финансованя култури бешедовали зме зоз Ґабриєлу Саянкович, предсидательку Одбору за културу НС Руснацох и Мирославом Кевеждийом, менаджером у култури. – Проєкт представя основни инструмент за планованє ресурсох за посцигованє даякого цилю. Шицки людзе проєктую, алє гевти котри наисце знаю писац и водзиц проєкти звичайно зробя вецей зоз менєй средствами – ефикаснєйши су. У Заходним швеце ше трима же проєкт така робота виведзена з боку даякей орґанизациї, лєбо єдного чловека же би ше випродуковал єдинствени резултат. То значи же проєкти маю початок и конєц, а тото же су єдинствени значи же резултат иншаки од було чого другого цо орґанизация иншак виведла. То значи же ше проєкти розликую од процесох котри вше исти, чечу и повторюю ше – дефинує сущносц проєктного финансованя наш собешеднїк Мирослав Кевежди. СОВИТ И ЗАВОД У рускей заєднїци до системи проєктного финансованя того року ше уключел и Национални совит Руснацох прейґ Одбору за културу, так же вон финансовал того року порядну дїялносц дружтвох, т. є. музичнофолклорну, прейґ конкурса, на хтори ше

дружтва одволали зоз проєктами. Завод за културу войводянских Руснацох тиж так мал конкурс вязани за орґанизованє наших манифестацийох и фестивалох на хтори конкуровали нашо дружтва. – Цо ше дотика практичного боку то наисце дакус проблем за нашо дружтва, зато же ми мала заєднїца, найчастейше у наших дружтвох позберани людзе хтори маю афинитету ґу култури, можебуц нє тельо спрам администрациї и административней роботи и дзе у векших дружтвох ше можебуц и найдзе дахто хто би ту баржей мал прихильносци ґу тому, хто би баржей то знал попровадзиц, добре обробиц, написац. Таки дружва маю менши проблем, а дружтва дзе их нєт вельо, або ше у нїх нє найду таки особи, вони дакус маю проблем зоз тим – гвари наша собешеднїца Ґабриєла Саянкович. И Завод и НСР виходзел вочи у таких проблемом у смислу же вец служби у НСР и у Заводзе ше анґажовали коло самого виробку проєктох. – Чи би то нє могол буц даяки модел? На таки способ зме о тим роздумовали. И мойо особне думанє же у дружтвох людзе и далєй буду робиц хтори векшином маю прихильносци ґу културней дїялносци рижних файтох, а мойо думанє же би ше им могло помогнуц коло тей административней роботи писаня проєктох – предклада Саянковичова. 27. ОКТОБЕР 2017.

kultura@ruskeslovo.com Мирослав Кевежди на проєктне финансова- особи пойду з дружтва пре роботу, або фах, нє при Руснацох патри вельо критичнєйше. та зоз тим наисце єст и будзе проблеми – Вон, медзи иншим, гвари и тото: визначела Саянковичова. – При нас очиглядне же ше под проєкти подводза и ствари коПРОБЛЕМИ КОЛО КОНКУРСОХ три вецей здабу на процеси – дзепоєдни Проблематичне и саме провадзенє конкурЕВРОПСКИ ПРОЄКТИ „проєктанти” анї нє сох при наших дружтвох. И кед єст едуковапишу нови проєкти, них же би одвитовали на дзепоєдни конкур– Робиц европски алє лєм посцераю даси, часто ше случує же су нє информовани, проєкти чежко, тум од прешлого ронє знаю и дзе опатриц чи вишли конкурси, бо питаю вельо ку, та положа нови и тиж дзе глєдац на хтори конкурс маю право усиловносци, то, углавним, тото конкуровац, на хтори нє, яка то документазнаня и часу. нове цо маю понукция потребна, и на тим би требало дакус веДзепоєдни проєкти нуц. Повторйованє цей поробиц. Таки информациї би требало ше пишу мешацами, питаю окремни ше спатра як охраньпрешлїдзовац дружтвом поряднєйше и же би виглєдованя и ованє нашей културхтошка то у службох попровадзел, а же би потримовку ней традициї, та ю нє Ґабриєла Саянкович вец дружтва могли порихтац проєктну докуширшого штредку. треба губиц зоз даяку ментацию на час, окреме кед ше можебудз Нє мож сам робиц иновацию. На нєщесце проєктантох, комисиї нє сходза поряднє, або маю лєтнї паузи, а европски проєкт. котри одлучую о пенєжней потримовки нє конкурси повиходза и подобне. Обовязно то барз одушевени зоз такима „проєктами”, – Найчастейше служби у муши буц ориєнтация та вони доставаю мали, лєбо нїяки средвекшини случайох то и роцалей орґанизациї, ства. Тиж так, часто у нєпотриманих пробя, алє то би могла буц сизначи и управного єктох хибя точно дефиновани елементи як стемски поставена пракса. одбору и снователя. Кед того нєт, цо то циль, хто будзе и цо робиц, зоз коИ гевтого року и того ше вец нє вредзи трима средствами, кельо то пита часу и вше баржей указує и на саанї починац – гвари пенєжу и як мож превериц чи циль досягмих схадзкох Одбору за Мирослав Кевежди нути. Цилї котри ше зоз проєктами досякултуру и УО Заводу же сагую звичайно би требали буц дефиновани ме проєктне финансованє, з зоз стратеґиями. Нажаль, кед стратеґиї нє рока на рок приноши лєпдобре поробени, вец анї проєкти нє маю ши квалитет роботи наших добри ориєнтир, а нє маю го анї комисиї, КУД-ох. Кед тоти проєкти нє зна ше цо ше сце. З оглядом на тото же сами нашисани з помоцу би стратеґиї требали дефиновац пременки Мирослав Кевежди наших службох, вше ше на лєпше, проєкти би требали помогнуц ви- баржей патри же би нє була випочитована лєм полньованє тих пременкох – визначує погри- форма, алє и на сами змист проєктох, цо вони шни приступ ґу проєктом Кевежди. приказую, кельо дружтва квалитетно робя. То єден добри бок такого способу финансованя ЕДУКАЦИЇ У ЗАВОДУ же ше сами дружтва дакус иншак поставя ґу квалитету своєй роботи – гвари Саянковичова. Наша собешеднїца Саянковичова предлужує же було пробоване на вецей заводи, окреУСКЛАДЗИЦ НАШО ДЇЛОВАНЄ ЗОЗ ЕВРОПСКИМ ме у Заводзе за културу войводянских Русна– Институциї ше муша пременїц. Популизем котри одвитує цох орґанизовало ше вецей едукациї цо ше дополитичаром нє водзи ґу розвою. Перше ше муши зявиц потритика писаня проєктох, и на тоти едукациї ше мовка, вец директор, вец правнїк и финансийна служба муша велї одволали, алє ше случує же людзе хтори буц оспособени за таку роботу. То прето же потребне ускладзиц маю прихильносци за таку файту активносци, свойо дїлованє зоз европским правним и финансийним рамиком, найчастейше з часом и виду зоз КУД-ох, найа то вообще нє лєгко. З другого боку то можлїве, орґанизация у ду свойо место дзешка индзей, бо то млади котрей сом бул у управи робела зоз пенєжми Европскей аґенциї людзе, т. є. и у дружтвох нє стаємне членство, за реконструкцию и велїх других фондох, а проєкт котри сом водза их найчастейше и старши, и то вец єдно вєдно зоз тимом зоз Суботици писал за Совит Европи 2014. року з другим нє повязане. бул 2016. преглашени за приклад добрей пракси и достал додат– Кед би ми були численша заєднїца, кед ни средства – гвари Мирослав Кевежди. би нашо дружтва могли мац и свою администрацию хтора би провадзела їх роботу, вец би то було дакус иншак. Думам же ше Проєкти писац зна буц досц чежко, алє хто у наиходзацим периодзе будземе намагац и то зна робиц – виплаци му ше, наглашує КевеОдбор за културу и НСР, а найвецей Завод жди. При Руснацох ше така робота часто виданґажовац у помоци коло того писаня про- зи як допита, та ше ю сце преруциц на дакого єктох. Нє можеме вельо обчековац у тим од другого. Часто ше проєктованє досц олєгко самих дружтвох. Вони, можебуц у одредзе- похопює. Слаба зацикавеносц за таку файту ней хвильки и найду особи хтори буду еду- усовершованя, аж и теди кед таки усовершоковани або буду мац дзеку едуковац ше за ваня єст – їх резултати нє задоволююци, виписанє проєктох, алє найчастейше вец тоти значує наш собешеднїк Кевежди.■ 27. ОКТОБЕР 2017.

РУСКЕ СЛОВО 17

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ДРУЖТВО ЗА РУСКИ ЯЗИК, ЛИТЕРАТУРУ И КУЛТУРУ У СКУПШТИНИ ВОЙВОДИНИ

ПРЕДСТАВЕНИ НОВИ ВИДАНЯ У рамикох Мешаца кнїжки и 11. Манифестациї „Поетски нїтки Меланиї Павлович” у Скупштини АП Войводини у Новим Садзе, 18. октобра, отримана промоция Зборнїка „Studia Ruthenica” ч. 22 и кнїжки „З червеним дописане” мр Гелени Медєши, у виданю Дружтва за руски язик, литературу и културу рисутних привитал Адриан Борка зоз Покраїнского секретарияту за управу, предписаня, образованє и национални меншини-национални заєднїци и бешедовал о потримовки хтoру тoт Секретарит дава институцийом з обласци култури и националних мешинох, та и Дружтву за руски язик, литературу и културу. Змист и авторох прилогох 22. числа „Studia Ruthenica” представела Ирина Папуґа, секретар Дружтва и надпо-

може буц причина нєясно сцом и нєпорозуменьом. Кнїжка будзе хасновита насампредз тим цо ше з язиком профе сийно занїмаю (наставнїки, лекторе, прекладателє, науковци, писателє, новинаре, явни особи, службенїки у администрациї), алє и школяром, студентом и шицким цо сцу дознац вецей о нашим язику, а написана є з лєгким, популарним, аж и жартовлївим спо собом. Кнїжка „З червеним дописане” мр Гелени Медєши видрукована з помоцу донациї зоз Канади и зоз потримовку Покраїнского секретарияту за управу, предписаня, образованє и национални меншини- национални заєднїци. Фото: В. Вуячич

мла же у тим чишлє 20 авторе обявели вецей як 40 роботи. З тей нагоди представела и редакцийни тим „ Studia Ruthenici”, а окреме визначела же „Ruthenicа”, под ознаку „наукова публикация”, єдина такей файти виданя при Руснацох. „Studia Ruthenica” 22 видата з финансийну потримовку Покраїнскoгo секретарияту за културу, явне информованє и сотруднїцтво з вирскима заєднїцами и Городскей управи за културу Нового Саду. КНЇЖКА ЗОЗ ОБЛАСЦИ ЯЗИЧНИХ РОЗПРАВОХ О кнїжки „З червеним дописане” бешедовала сама авторка мр Гелена Медєши, хторей то пията кнїжка зоз обласци язичних розправох з руского язика и надпоминаюци же у кнїжки єст надосц приклади словох и конструкциї хтори можу представяц почежкосц у язичней пракси и спричиньовац нєсиґурносци – як глаша правилни форми, як ше даєдни слова пише – вєдно чи окреме, зоз смугу, смужку чи без нєй, з вельку, чи з малу букву. У кнїжки и приклади словох хтори по форми исти або подобни, а хторим значенє зошицким иншаке, цо

18 РУСКЕ СЛОВО

АВТОРЕ ПРИЛОГОХ И ГОСЦИ

На представянє кнїжкох, хторе Дружтво за руски язик орґанизовало вєдно зоз Покраїнским секретариятом за управу, предписаня, образованє и национални меншини-национални заєднїци, поволани були, насампредз авторе прилогох зоз Studia Ruthenica”, а присутни були: мр Канаме Окано, докторант славистики у Новим Садзе зоз Япону, Леона Лабош Гайдук и Дюра Латяк з Нового Саду, хтори и участвовали у розправи. Учасц вжали и прекладателє зоз Прекладательней служби Скупштини АП Войводини за мадярски, словацки, румунски, руски и горватски язик дзе и авторка кнїжки мр Гелена Медєши роками робела як прекладатель за руски язик, як и лекторка НВУ „Руского слова” Блажена Хома-Цветкович. Присуствовали и други члени Дружтва за руски язик, и литературу и културу и почитователє руского язика, медзи хторима були и Любомир Медєши и Верунка Колєсар-Иванович як донаторе зоз Канади, чию донацию вєдно зоз другима 17. мая 2017. року Дружтву придал Гавриїл Колєсар у Руским Кере стуре. Були и числени го сци, медзи хторима и др Вера Васич, др Радмила Шовлянски, Елена Велькович, зоз Дружтва за болгарски язик и културу, Миломир Шайтош предсидатель Управного одбору Заводу за културу войводянских Руснацох, заменїк омбудсмана Янош Орос и други. Под час програма читани стихи Миколи М. Кочиша „Руска твердиня” и Меланиї Павлович „Нїтка”, хтори интерпретовал Боґдан Рац. Дружтво додзелєло и членски кнїжочки новим членом, а то др Милош Зубац, Адриан Борка и мр Канаме Окано.■ О. П-С. 27. ОКТОБЕР 2017.

ОКТОБЕР 2017. рок

ЧИСЛО 10

ТЕМА: „КНЇЖКИ”

КРЛЕЖА НА СТОЛЄ

Михал РАМАЧ

цеце пойсц до кнїжкарнї и купиц кнїжку? Нє мож. Нєт. У општинох хтори маю и до 70 тисячи людзох як цо то Вербас, Кула, Зомбор, Апатин – нєт кнїжкарнї. Дакеди ше лєм у даєдней дактилоґрафскей предавальнї найдзе осамена полїчка зоз кнїжками. Як толкую Вербащанє и Кулянци, кнїжки звичайно купую у супермаркетох, бо тераз там найлєпши вибор (!?) а и так, же попребераю тото цо запаковане зоз остатнїм числом популарних фамелийних и женских тижньовнїкох на трафикох. Супермаркети и трафики найбаржей предаваю белетристику и женски популарни романи, а однєдавна маю и подаєдно число сербских класикох. Иншак, познате дїло зоз класичней литератури найскорей найдзеце як „секенд хенд” кнїжку кед же случайно наидзеце на „гевтого чловека на центру цо предава кнїжки”. З другого боку, вельки видавательни хижи направели цалу имеприю онлайн предаваня кнїжкох, та тераз можеце прейґ интернету купиц кнїжку зоз попустом од 70 одсто, можеце достац 3+1, або вибрац другу за динар и лєм кликнуц зоз мишу „до корпи”, як у правих супермаркетох. Кед ше ґу тому дода вельки понуканя на сайтох Купиндо, Лимундо, Купуєм”продаєм, вец мож заключиц же кнїжку мож купиц... Лєм... Цо зоз гевтима хтори кнїжку сцу дотхнуц, омацац, попахац пред тим як ю купя? Цо зоз гевтима хтори нє читаю и купую лєм тото цо популарне и цо ше понука? Цо кед нам треба векши вибор як трицец числа на интернет боку? Тогорочни 62. Медзинародни саям кнїжкох у Беоґрадзе тирва од 22. по 29. октобер. На нїм сце годни найсц и кнїжки по руски на штанду НВУ „Руске слово” хторе

ширшей публики представи кнїжки зоз тогорочного друку: збирку поезиї „Дармоєди” Саши Сабадоша, роман за младих „Инисур – рика княза” Себастияна Нярадия и кнїжку студийох, есейох, розправох „Складанє идентитетох” академика Юлияна Тамаша. Представи ше и кнїжки хтори нє були презентовани на прешлорочним Сайме, кнїжку критикох „Шитко” Олени Планчак Сакач, сликовнїцу „Челядз дринкова” Михайла Ковача и штварти том позбераних творох Гавриїла Костельника „Роса и слунко”. Патраци на вибор руских кнїжкох хтори будзе представени, алє и на факт же попри того штанду, будзе ище 450 викладачох – мож заключиц же єдино ту єст надосц шицкого и за шицких. Нащивце Саям кнїжкох кед вам ше понука така нагода, голєм раз до рока. Редакция ЛС

Кришталь лустерох так пристал ґу шветлим увозним тапетом же ше ошмихла и шминка по нїжну перику ґаздинї. По тей модерней пустинї Сметанов стерео звук бринї и икебана прибрана ше пише пред Вашим новучким комплетом. Джмурка зоз угла копия Пикаса у раме стриберним. Виски начати же злаци при ище завартей метакси. Комфор тот комформистични, тот стандарс зоз сказки, рай тот бизарни згартани зоз смаком виберним. Ви дополнєли, Маестро, зоз дванац томами. З Вами интелектуалци суперсучасни. Ви їх анґажман, їх класни аранжман, Ви комплет прекрасни, власни, домашнї їх автор у твардих рамикох зоз златнима словами. Фарба одлично штимує ґу тому реґалу. (Тон Толстойових романох кус цмейши, та прешли до старей барокней витрини.) Шицко девизне, з домашню валуту плацени лєм Вашо безсмертни висини, Крик Ваш спущени на дно простацкей панщини, доказ уровня у тону з тепихом и билу пластичну повалу. (Антолоґия рускей поезиї, 1984)

27. ОКТОБЕР 2017.

РУСКЕ СЛОВО 19

literaturne@ruskeslovo.com

ТЕМА: „КНЇЖКИ” Зоз шветовей литератури Тадеуш РУЖЕВИЧ

Наталия ДУДАШ

ВЕРШЕЦКА ЕЛЕҐИЯ

ЦИХИ РУСКИ ПОЕТЕСИ, ЦИХИ БУЛИ

Идземе по алеї парку зменшуєме ше з каждим словом крочайом лїсцом умераюци бешедуєме мирно о прешлосци поезиї

ЯК ЕУК ЛАТ Татяна Б

Єст поетох котри однїмаю себе живот други пишу до шмерци

ЧИТАЙ

, Пречитай ци очи ю нє випадн букви за д и в у д паперу. ке на билим виписани , Пречитай ацо дознаш д ц у б може ц хасну. удзеш ма б го о ч д о , Пречитай уц писмени! б а б ь н га є н

Шедзим у хижи тримам у руки свою праве повязану кнїжку поезиї трапеза сама

приятель мой друкар зложел ище швижи оциски бридки желєни рамики випитуюци ше чи думам на товариша велького младежского руководителя хтори занавше пошол до Канади Кед остатнї поета ки, 2016) а нам охабел орґанизацию ус р о п а будзе перши поета тератур ґрупа Ли теди зме женске питанє нє поставяли (Фейсбук а перши остатнї у гевтих рокох кед подла писня ноцами з ню собу будзе добра писня БА ДОШ Саша СА най ше ламеме а добра писня биткаме будзе подла писня нам цо зме нє верели нє верели теди вибиє годзина и пита ше ми як така животна новей поезиї том. пишем и далєй поєзию Лєгко пое ки, м док мой дзвонки ошмихуєш ше брату Свойо ду шу мрию ей найбистр йшу яву, мой безочни шмих допита ци моя празна реторика є и найчарн знаня, вон нє похопює идзме на полудзенок по радосц, с уквилєня, док ше мой прейґмирни любим пасулю на ридко и нєнависц о вишвицує, котуля по роботнїцких л е м поет ш снї жена хтора уж нє жена е його пи ж шедзеньох його нєспаньох и ц ю а зн а. преходзи коло нас ошмихує ше о хто чит нє розуми ) и так мал и о руск з блядима ґамбами ратура п е т и добре же нє дзба и Л а п ґру чула зоз мойого предсказаня (Фейсбук медзи жимнима рознятих устох цегелками остатнї слова по гали дзе шицки руски кнїжки друковани яґод ляд (преложела Амалия Хромиш, Шветлосц,1981) яґод русалков лєт на слунку кед ше отвера квет яґод вдеренє коньского копита док ше смуток и бида валалскей друкарнї у рускей лектири у очох зоз бридкима рамиками злїва я однїмам себе поезию же бим яснєйше видзел кеди вибиє годзина Новей поезиї? Опробуєм одвитовац Тебе себе

***

Мини есей Мойо (нє)шлєбодне роздумованє

(Гадваб гад, 1989)

27. ОКТОБЕР 2017.

МУШИШ ЧИТАЦ

– Барз важне читац кнїжки. Поготов уметнїцку прозу. Ви мушице читац тото цо вам ту предкладаме. МУШИЦЕ!!! – толкова ла якашик писателька, чи уж хто. – Охаб ме на мире – гварел сом у себе. – Нїхто нє сце читац тото цо ти пишеш – и тоту думку сом вигварел лєм у своєй глави. За свойо тринац роки, кельо сом теди мал, нє чул сом векшу глупосц як того дня у школи, кед нас заварли до єда льнї и нагна ли слухац. Пре цошка, шицким занятим у школи було важне най ми там буд земе, та аж и нини цо порая, стражарели на дзверох най дахто нє вид зе. Оглядал сом ше коло себе, як цо ше и шицки други огляда ли, глєдаюци дацо за „убиванє” часу. На хвильки нас лапа ли шмихоти кед ше тота авторка занєсла у своїм толкованю. Шмеяли зме ше зявеню хторе ше руца з бока набок, маха зоз руками и дава вельку увагу словом хтори нє розумиме. – Ви ище млади, алє єдного дня похопице мойо слова и буд зе вам жа ль же сце ме так скромно дочека ли. Почал вельки аплауз. Поча ли наставнїци, приключели ше школяре, нє зоз дзеку кляпка ли, хто нє кляпка, патрели на ньго боком. – Тераз кед моя кнїжка по ста ла и лектира, литература буд зе на цалком новим уровню. Тота кнїжка, по моїм скромним думаню, и по думаню велїх критичарох, найлєпше цо литература може дац. Мушели зме ище раз кляпкац. – Прецо нас так муча? Питал сом ше поцихи тому истому пайташови, док зме, нїби, кляпка ли. – Нє знам. Нїґда сом нє любел читац, алє по сле того тераз – нїґда анї нє буд зем.

а вонка медзи желєнима медзи жимнима покорнима цихима цихима цихима як цо жени цихима брезами цихо сом нє шмеєм ше вецей

20 РУСКЕ СЛОВО

Кристиян СOПКА

27. ОКТОБЕР 2017.

– Думам же нїхто, нїґда, нїч, нє буд зе читац по сле того тераз. Кнїжка тей авторки була забута чим зме удихли швижи воздух хтори ше наход зи на терену за фодбал. Мед зитим, дябол нїґда нє шпи, и тота тема ше мушела врациц на дньови шор такой на шлїдуюцей год зини. Наставнїца нам наказа ла же ше МУШИ пречитац лектиру и грожела зоз єдинками тим цо нє пречитаю. Упрекосц. Барз моцне зявенє при люд зох. Шицки пайташе поча ли упреко сциц так же нє чита ли лектири, та и мнє таке пришло на розум. Мед зитим, цошка инше превагло. – То нє може буц найлєпше цо по стої. Нє можлїве же од шицких писательох, нобеловцох, академикох у швеце ца ла литература завиши од тей еґоїстичней подоби цо „дириґова ла” у єда льнї. Так рушело мойо глєданє „лєпшого од найлєпшого”. Кед нє знаш цо глєдаш, анї чи по стої тото цо глєдаш, чежко почац глєдац. Перша кнїжка до хторей сом положел шицки свойо надїї, прицагла ме пре свойо рамики. Косц глави и пепеляра зоз загашенима циґаретлами. Аґата Кристи – писало на рамикох. Наслов ма два слова, єдно нє знам цо значи, а друге „Циянид”, моцни отров. – Тото муши буц дацо добре. И страшне, алє вред зи пробовац – думал сом. Мистериї, забойства, драми, правя по теди нєпознати чувства у мнє. Так шицко поча ло. Кнїжка за кнїжку, автор за автором, по сле вецей рокох читаня романох, по шлєбодним вибору, заинтере сова ла ме филозофия. – Ище читаш кнїжки? – питал ми ше пайташ раз. – Гей. Читам Ничеа „Так гуторел Заратустра”. Нєзвичайна кнїжка, барз ме нєспод зивал спо соб на хтори пише и роздумує – одвитовал сом. – Кнїжка як кнїжка. Нє можем я таке читац. Мнє то шицко єднак допите. Теди сом почувствовал правдиву моц кнїжкох. Я бул занєшени зоз филозофию и зоз розличнима поглядами на швет, а вон остал на тим уровню упреко сценя. Кеди же вон стварно надумал же нїґда нє буд зе читац? Чи можлїве же и кнїжка тей давно забутей писательки дацо вред зи? Чи нам сцели добре кед нас наганяли тото читац? Поглєдал сом тоту кнїжку и почал читац зоз „другима очми”, искуснєйши и начитанши. Тераз ми ище менєй було ясне прецо шицки теди так хва лєли тоту авторку. Читаюци тото почал сом чувствовац як ми ше жа лудкова квашнїна дзвига у гарлє, корча па льци на рукох и дзвигаю власи на глави. Пре здравствени причини пре стал сом читац по сле двох бокох. ■

РУСКЕ СЛОВО 21

literaturne@ruskeslovo.com

ТЕМА: „КНЇЖКИ” Зоз шветовей литератури Тадеуш РУЖЕВИЧ

Наталия ДУДАШ

ВЕРШЕЦКА ЕЛЕҐИЯ

ЦИХИ РУСКИ ПОЕТЕСИ, ЦИХИ БУЛИ

ЯК ЕУК ЛАТ Татяна Б

Єст поетох котри однїмаю себе живот други пишу до шмерци

ЧИТАЙ

Шедзим у хижи тримам у руки свою праве повязану кнїжку поезиї трапеза сама

***

Мини есей Мойо (нє)шлєбодне роздумованє

(Гадваб гад, 1989)

27. ОКТОБЕР 2017.

МУШИШ ЧИТАЦ

20 РУСКЕ СЛОВО

Кристиян СOПКА

27. ОКТОБЕР 2017.

РУСКЕ СЛОВО 21

ЯВНИ АПЕЛ

Ася ПАПУҐА

НЄ ЛЄМ ПИ САЦ, АЛЄ И ОБЯ ВЙ О ВАЦ

арз часто у остатнїм чаше маме нагоду чуц, лє- буц пречитане. Кед напишеме дацо и охабиме же бо пречитац, же медзи нами нєт младих хтори би тлєло у фийовки, лєбо замкнєме до фолдеру, робя, творя. (Окреме думам на литературу, пое- свидомо му нє даваме шансу, точнєйше, однїмаме зию лєбо прозу, алє учишлюєм ту и кажду другу можлївосц, и себе, и другим. Писанє, односно, файту уметносци). Однєдавна тота тема помали творенє, ше нє закончує кед положиме точку на концу, наприклад, писнї. Зоз точку запреросла до свойофайтовей отвореней кончуєме лєм першу фазу. Супер дискусиї на дружтвених мрежох, кед дойдземе поталь. Алє, трелєбо у наших медийох. Шицки Ася ПАПУҐА ба далєй. Дац дакому же би маме право на свойо думанє пречитал, послац, глєдац и шицки, на щесце, маме и знац прияц конструкправо на шлєбоду потивну критику и робиц весц тото цо думаме. У полусну, на тим. А можлївоЖе нєт младих хтокед павучина ратує мотиви сци маме. ри творя, конкретно, панїка пребера можлївосци. Окреме апелуєм на пишу на мацеринОкупани и чисти, младих, БО ВЕРИМ ским язику, нє злоскоро нєпрепознатлїви, ЖЕ ВАС ЄСТ. Мажела бим ше цала заш лєм тот исти ме ґрупу на Фейском. Чи то щире, Страх шеда на пристол буку, Литература покус дзецинске и зоз нову, швицацшу коруну. по руски, маме наивне наздаванє, Слаби и нєсвидоми младежски часопис нє знам. Алє сом думки клєкаю на колєна МАК, за хтори модзешка прешвечена и витаю велїчезносц Пана. жем твердзиц зоз же младих ЄСТ, же су особного искуства же ту, же робя, же творя, Були моцни кед шветлосц дня барз лєгко з нїм сотрудже чувствую. Того чого скривала совисц. зовац, маме праве тото нєт, то можебуц думка же Тераз лєм косцанїки, Литературне слово, чийо хибя нагоди же би обявйопадаю и чекаю заповиди. редакторе наисце маю и сцевали, лєбо, бизовнєйше, же нє Добру ноц, чи збогом? лосци и порозуменя и сцерпеня. маю до статочно самодовирия, Маме вецей манифестациї на хторих моци, лєбо инспирациї же би свойо млади можу преставиц свою творчосц. Медїло и обявели. Праве пре тото, апелуєм на шицких хтори маю ста дзе ше можеце афирмовац, єст. Одшмельце ше, прекушце страх, обаваня, гоч нєобявени рукопис, же би ше одшмелєли. Прето же, кед дацо написане, направене, воно одредзену цо у питаню, и посилайце, обявюйце, зявюйце ше. вредносц напевно ма. Лєбо голєм заслужує шансу Най нє скапеме надаремно.■

***

Число ушорела редакция ЛС: Цецилия Надь и Александра Лендєр. Фотоґрафиї: Вероника Вуячич

22 РУСКЕ СЛОВО

27. ОКТОБЕР 2017.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА УТВЕРДЗЕНИ ТЕРМИНИ КОСТЕЛЬНИКОВЕЙ ЄШЕНЇ” ”

СТАНДАРДНИ ПРОГРАМНИ ЗМИСТИ

Тогорочна 24. Културна манифестация „Костельника єшень”, будзе отримана од 10. по 18. новембер у вецей наших местох, утвердзене 18. октобра на схадзки Орґанизацийного одбору Манифестациї. Схадзка отримана у просторийох орґанизатора КЄ у Доме култури у Руским Керестуре. Предвидзена дотерашня концепция, з акцентом на промоциї нових кнїжкох на руским язику и стретнуца з писателями, як и музично-литературни вечари. Програми КЄ буду отримани у школох, 10. новембра, у Руским Керестуре и 16. новембра у Коцуре, дзе буду представени нови кнїжки „Челядз дринкова” Михайла Ковача, „Як рошню двойнята” Милутина Дюричковича, „Инисур – рика княза” Себастияна Нярадия и „Дармоєди” Саши Сабадоша. Литературни вечар за старших будзе 10. новембра у Руским Керестуре, з централну манифестацию, а на нєй буду презентовани найновши твори. Перше будзе представени госц манифестациї Мирослав Алексич и його збирка

вибраних писньох „Мизерни часи”, о хторих будзе бешедовац Бранислав Зубович, „Складанє идентитетох” академика Юлияна Тамаша и „Шитко” Олени Планчак-Сакач. У Коцуре, 11. новембра, литературно-музични вечар „На чесц Костельникови” орґанизує Етно-клуб „Одняте од забуца” хтори пририхта и виставу з нагоди 10-рочнїци своєй роботи,. а представянє творчосци академика Юлияна Тамаша 12. новембра будзе у Дюрдьове. Стретнуце зоз писателями и подобовима уметнїками Серафину и Силвестером Макайовима, у Коцуре будзе 16. новембра, а традицийне Стретнуце рецитаторох 18. новембра у Кули. „Костельникова єшень” будзе закончена зоз Мултимедиялну програму младих „Дньовка” у Руским Керестуре, хтора будзе два вечари, 17. и 18. новембра. Зоз схадзку предшедовал предсидатель Орґанизацийного одбору КЄ Микола Шанта, а тогорочна Културна манифестация будзе отримана у знаку 80-рочнїци од народзеня нашого композитора Ивана Ковача. М. Афич

11. „ПОЕТСКИ НЇТКИ МЕЛАНИЇ ПАВЛОВИЧ”

ПРОГРАМА И ПРИПОЗНАНЯ У Основней школи „Йован Йованович Змай” и Предшколскей установи „Дюрдєвак” у Дюрдьове, пияток, 20. октобра, отримана програма у рамикох 11. „Поетских нїткох Меланиї Павлович”, у орґанизациї Дружтва за руски язик, литературу и културу и домашнєй ОШ и ПУ. У програми у основней школи участвовали штернацецеро рецитаторе, котри рецитовали писнї руских поетох, а найвецей твори Меланиї Павлович. Участвовала и Елена Велькович, наставнїца болгарского язика

27. ОКТОБЕР 2017.

у єдней новосадскей школи, котра бешедовала о ученю вецей язикох у Войводини, медзи нїма и руского и болгарского. Школяром указала болгарску азбуку и єй подобносци з руску, а на концу вирецитовала кратшу писню на болгарским и бешедовала з дзецми. Припознанє „Амалия Хромиш” и награду, два кнїжки „Сказки” Александер С. Пушкаш и „Попатрунок” Зденка Лазора, як найвирнєйша и найвреднєйша читателька кнїжкох по руски зоз школскей библиотеки до-

стала Мария Горняк, школярка седмей класи руского оддзелєня. Награду єй уручела секретар Дружтва за руски язик, литературу и културу Ирина Папуґа. Тиж так, Папуґова гварела же окремне припознанє будзе уручене и музичарови Михалови Лїкарови за помоц у збераню материялу за виробок 21. числа Зборнїка Дружтва „Studia Ruthenica”. На програми у ОШ були школяре з руских оддзелєньох и школяре котри руски язик уча факултативно, привитала их наставнїца руского язика Мария Самарджич, а у програми ПУ участвовали дзеци з Мишаней ґрупи котрих привитала воспитачка Марина Сабадош. У програми котра пририхтана за тоту нагоду, шицки дзевецеро дзеци з ґрупи рецитовали стихи Меланиї Павлович, а потим им бешедоване о живоце и роботи поетеси чийо писнї рецитовали. Вони по програми, як и шицки школяре у ОШ достали Припознаня Дружтва за руски язик, литературу и културу котре обидвом библиотеком у установох подаровало вецей кнїжки. С. Саламун

РУСКЕ СЛОВО 23

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ РОЗГВАРКА З ВЛА ДИМИРОМ БОДЯНЦОМ, ПОЛИҐЛОТОМ И ПУТНЇКОМ

Пише: Сенка НАДЬ

КАЖДИ ЯЗИК ДОБРЕ ЗНАЦ

ладимир народзени у Руским Керестуре, а В коло 15 роки жиє у Беоґ-

радзе. После даскелїх рокох експериментованя, закончел студиї голандского язика и литератури и пренашол ше у прекладательстве. Влонї отворел власну прекладательну аґенцию и сам є себе ґазда, а у шлєбодним чаше кажду хвильку хаснує за свою другу вельку любов – путованя. ИНТЕРЕСОВАЛИ ГО ЯЗИКИ И ИНОЖЕМСТВО

– Язик треба нєпреривно хасновац и обнавяц. То як кед биш правел

Ґеоґрафия и язики го од дражку по трави, кед раз прейдзеш, трава ше враци, а кед прейдзеш давна интере совали, та ве цей раз, справиш дражку – гвари Владимир Бодянец, дипломовани при уписованю до штредфилолоґ голандского язика и литератури, котри окрем по руски нєй школи Владимир злучел свойо два наймилши и сербски бешедує ище седем язики: голандски, французки, шпански, обласци – язики и ґеоґраиталиянски, каталонски, мадярски и польски фию, и уписал ше на напрям Туристични технїчар у штреднєй школи „Светозар уписал на мадярски, хтори сом доживйовал як „вязу зоз сивером”. Кед го почнєш учиц, барз є интересантни, цалМилетич” у Новим Садзе. – После штреднєй сом ше ламал цо уписац, и нє такой ком иншака „лоґика” як у других язикох, а и способ учесом ше уписал на голандски язик, хтори сом закончел. ня иншаки прето же шицко мушиш запаметац, за розлику Перше сом ше уписал на французки язик на Филозоф- од других язикох, у хторих мож учиц по слуху – толкує ским факултету у Новим Садзе. Интересовал сом ше по- Владимир. йсц на студиї до иножемства, алє то теди було досц чежко, бо ше нє було кому опитац, а 90-их рокох зме були ЛЄТНЇ УСОВЕРШОВАНЯ У КАТАЛОНИЇ И ГОЛАНДИЇ изоловани... Аж тераз видзим кельо интернет значи и цо Попри мадярского, Владимир факултативно уписал и шицко мож дознац за кратки час. Французки сом студирал рок, а за тот час сом учел ище каталонски язик и такой после першого року достал стипендию на основи хторей штири тижнї препровадзел у италиянски, шпански и польски язик – гвари Владимир. Гоч учел тото цо люби, корцело го инше, так же ше иду- Каталониї. – Були зме у єдним месце такей велькосци як Руски Кецого року уписал на напрям Медзинародни одношеня на Факултету политичних наукох у Беоґрадзе, алє гвари же рестур хтори ше находзел сиверно од Барселони. Циль то нє було тото цо обчековал. На концу ше, заш лєм вра- того одходу бул упознаванє язика, обичайох и автентичцел ґу язиком и опредзелєл за нє нательо популарни го- носци тей обласци. Були зме праве у чаше кед ше отримовали їх традицийни „фешти”, дзе по улїцох иду процесиї, ландски язик и литературу. – Вше ме прицаговало дацо еґзотичне, алє теди на па- а хтори препознатлїви по „джиновских бабкох”. Обильцох могло почитац кельо було таких цо пошли студи- ходзели зме околїско, природни красоти, музеї, добре ше рац до Беоґраду. Мнє бул интересантни Филолоґийни фа- єдло... Другу часц тей екскурзиї зме препровадзели на култет, а була популарна Скандинавистика. Понеже сом югу Каталониї, дзе цалком иншаки диялект и менталитет. по теди нє мал дотику зоз голандским язиком, учел сом Тото искуство ме мотивовало за дальше ученє и усоверцалком од початку. Тото же сом ше уписал на факултет шованє, та сом предлужел учиц тот язик и можем повесц познєйше, мало и свойо позитивни боки. Бул сом старши же сом го звладал лєпше як мадярски – гвари наш собеи дозретши, вихасновал сом нагоди хтори ми понукали. шеднїк котри познєйше достал и нагоду пойсц на лєтню Роздумовал сом же, уж кед будзем студирац штири роки, школу до Голандиї. – На сиверу маю Голандску язичну унию, хтора активгайде най научим ище даяки язики хтори ми ше понука задармо, а можем учиц од фахових людзох. Кед зме вибе- на на уровню Белґиї и Голандиї, а хтора орґанизує найрали други язик, 90 одсто вжали анґлийски язик, а я ше лєпши курси язикох на хторих, по нєписаних правилох,

24 РУСКЕ СЛОВО

27. ОКТОБЕР 2017.

ljudze@ruskeslovo.com

кажде може лєм раз участвовац. Понеже ше на студийох голандского починало од нули, аж по конєц другого рока зме нє могли чечно прегвариц. Хибела нам конверзация, а якош сом аж у трецим року и после пребуваня у Голандиї баржей звладал тот язик. Од шицких язикох хтори знам, голандски сом заш лєм найлєпше звладал, понеже сом го виучовал штири роки, алє аж и после дипломованя видзим кельо ту ище треба усовершованя и кельо ище мож научиц – заключує Владимир. НАГОДА ЗА РОБОТУ У РИЖНИХ ОБЛАСЦОХ Як гвари наш собешеднїк, студенти котри дипломовали медзи першима достали роботу у голандскей амбасади, алє дзекуюци численим странским фирмом хтори ше остатнї роки отвераю у Беоґрадзе и Сербиї, роботи єст за шицких. У тей хвильки єст найвецей можлївосци достац роботу прекладателя, лєбо аґента у контакт-центрох. – Моя перша права робота була у кол-центру козметичного бренду природней козметики „Боди шоп”, дзе сом ше и научел насправди бешедовац по голандски, понеже сом каждодньово комуниковал на тим язику. То була стресна робота, дакеди було и нєприємни ситуациї, алє ми барз значела. У тей обласци позитивне же єст места напредовац, та так сом єден час бул анґажовани тримац тренинґи и обуки новим роботнїком з вецей фирмох. Робел сом и у єдней приватней школи язикох и теди сом дознал кельо єст интересованя за тот язик. Велї людзе жадаю пойсц жиц и робиц до Голандиї, а понеже тота держава перше вимага покладанє голандского язика, найвекша часц школярох ми були праве тоти котри плановали пойсц – бешедує наш собешеднїк. У чаше кед чежко найсц роботу кажде ше намага мац сиґурносц, та людзе нє порихтани ризиковац и меняц роботу. Владимир гвари же ше нїґда нє случело же нє ма цо

НЄ ТРЕБА БАНОВАЦ – Велї роки ми прешли у якимшик глєданю и експериментованю и можем повесц же сом вельо научел. Хтошка ми гварел же нє треба бановац за своїм вибором, прето же то у єдней хвильки було праве тото цо ши сцел, та то постала моя филозофия – поручує Владимир Бодянец.

робиц, а вообще нє обава од того цо други буду думац, окреме тераз, кед роби сам за себе. – Прешлого року, вєшенї, сом реґистровал аґенцию за прекладанє и сам сом себе ґазда. На интернету сом вецей раз видзел оглашку же потребни реґистровани прекладателє, алє ше ми вше видзело же то ма буц вельо конченя коло администрациї. Медзитим, випадло так же сом шицко покончел за єден дзень – гвари Владимир. ПУТОВАНЯ ГО ОПЛЕМЕНЮЮ Студиї и знанє язикох му вецей раз оможлївели пойсц до иножемства. Окрем спомнутих лєтнїх школох и курсох у иножемстве, прейґ познатих на факултету вихасновал нагоду участвовац на семинаре у Данскей. Як гвари Владимир, тераз його живот – путованя. – Тот и прешли рок ми „туристични”, а мойо туристичне одкрице децениї була Трансилвания. У Румуниї сом обчековал видзиц заостату жем, алє ме прекрасни трансилвански вароши наисце приємно нєсподзивали. Си27. ОКТОБЕР 2017.

Памятка з лєтного курсу голандского язика

бию, Сиґишоара, Брашов, Биєртан таки ушорени же на хвильку можеце подумац же ше находзице у Нємецкей, лєбо Австриї. Природа прекрасна, а здобул сом упечаток же ше живот нє одвива лєм у єдним, лєбо двох векших варошох, алє же цалком приємно жиц и у провинциї. З естетичного боку патраци, ище вше вискакую соцреалистични архитектонски нєщесца, алє у спомнутих варошох то нє так видно. Тота реґия позната по зданийох и церквох зоз штреднього вику и успишно є вихаснована за розвой туризма – описує Владимир свою найновшу туристичну дестинацию. Кед бул млад ши, жа дал по йсц студи рац и жиц до иножем ства, алє ко цоч ки ше по сла да ли же остал у Бе о ґ рад зе. – Тераз ми цошка добре и ту. Нє гварим же ситуация у держави идеална, алє обачел сом кельо чловек опущенши кед престанє роздумовац о тим же треба даґдзе пойсц. Медзитим, так сом себе вжал же можем путовац у шлєбодним чаше, виглєдовац и видзиц цо ми ше пачи – гвари наш собешеднїк. РУСКИ ЯЗИК ОТВЕРА ДЗВЕРИ ҐУ ДРУГИМ СЛАВЯНСКИМ ЯЗИКОМ Родичи чийо дзеци починаю ходзиц до школи вше частейше у дилеми чи уписац дзецко до руского, чи до сербского оддзелєня, а як найчастейшу причину наводза же дзецко годно мац почежкосци у дальшим школованю. Же то нє правило, шведочи Владимир Бодянец. – Познате ми у якей мири двоязичносц доприноши розвою дзецка и складам ше зоз шицкима фаховима фактами. Мнє абсолутни нонсенс же родичи Руснаци уписую дзеци до сербского оддзелєня, кед иснує и руске, а ище векши кед родичи Руснаци зоз своїма дзецми бешедую по сербски. Думам же то однїманє права дзецку знац ище єден язик хтори можу хасновац у живоце, понеже наш язик отвера дзвери, практично, ґу шицким славянским язиком. О тим же школованє по руски гамує дальше школованє, нє мушим анї бешедовац, а тоту теорию побива факт же огромне число людзох котри ходзели до руских оддзелєньох успишни на дальшим школованю, а потим и у своїм фаху – гвари Владимир. Як фаховец у обласци язикох, вон зауважує же нє иснує одвитуюци учебнїк за руски язик як странски, односно як нємацерински. – Треба думац и на одроснутих котри би сцели научиц по руски – заключує наш собешеднїк. ■

РУСКЕ СЛОВО 25

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ СТРЕТНУЦЕ З ДАКЕДИШНЮ ВИБИВАЧКУ, МАРИЮ НОТА З ВЕРБАСУ

ЄЙ МУСТРИ РОЗОШАТИ ШИРЦОМ ШВЕТА

Пише: Ана МАРКОВИЧ

Мария Нота, вибивачка хтора роками успишно робела тоту роботу, гоч єй була баржей як гоби. Була позната медзи Руснацами у Вербаше, алє и вельо далєй. Нєшка ше дзечнє здогадує на прейдзени роки

ария народзена штерацетого року прешлого вику у Коцуре, а свой живот познєйше препровадзела у Вербаше. На двацец роки ше з валалу одала до „сушедства” и од теди є там. Пред тим як є спитана, Нотова ходзела до нїзшей медицинскей школи, аж єден кратши период робела у здравстве, алє кед пришли дзеци, Гелена и Владимир, вєдно зоз своїм чловеком Юлияном одлучели же нє будзе робиц, алє ховац дзеци и старац ше о нїх. ДРАГА Ю ОДВЕДЛА НА ДРУГИ БОК

Без огляду же ше школовала за роботу у здравстве, Мария мала други афинитети. – Вше сом мала прихильносц ґу уметносци, ґу мальованю, и барз сом тото сцела робиц. Нє барз сом ше розумела до фарбох, алє ми и нєшка нєправо чом сом ше нє одшмелєла и у тим ше опробовац. У обисцу, назадку, маме єден били мур, и вше ми бул сон же ше раз до ньго лапим, бо мам визию, знам и цо бим на нїм намальовала – студню, салаш... Алє, так ше послучовало у шивоце же ми ше з єдним словом – нє дало. А вец през друженя зоз

26 РУСКЕ СЛОВО

женми, пришла ми идея же будзем вибивац – здогадує ше Мария, и гвари же тих рокох кед починала було тусору, платна, вули були квалитетни, до шицкого могло лєгко дойсц и купиц. Тот єй гоби потирвал роками, з нього могла заробиц и дополнїц буджет у обисцу, и виплацело ше. А на першим месце, любела тоту роботу. Дзеци виросли, а вона ше добре чувствовала же може и сама привредзовац, и то єй ше пачело. – Почала сом вибивац кед сом мала 35 роки, а старши вибивачки ме упутели до роботи, и од нїх сом купела перши мустри. Робела сом, учела, и рушело то, а можем повесц же ше и моя дзивка Гелена сама научела вибивац. Мустри сом после и сама правела, креїровала, дацо ми ше попачело у кнїжки, та сом исте преджобкала на били папер, а вец на масни паус папер. Фарби сом набавяла аж з Австриї, Мадярскей и Нємецкей. Старши жени док то робели нє знам хтори фарби хасновали, та вони шприцовали. Я у роботи хасновала витрион, або олєйов розридзовач – приповеда Мария и гвари же робота крашнє ишла по дзеведзешати роки, кед пришли таки 27. ОКТОБЕР 2017.

ljudze@ruskeslovo.com

часи же нє було дзе купиц платна, анї вули, лєбо их и було алє нє були квалитетни, пущали фарбу и подобне. Найлєпше було робиц на шифону – билим платну, а муштериї знали наручовац и по пейдзешат ручнїки, аж и вецей. Ручнїки ше рихтало за свадзби, а Мария робела и партки, посцелїну и друге. Коло петнац роки барз вельо робела. ЛЮБЕЛА И ВИШИВАЦ НА КРИЖИКИ – Муштериї найчастейше приношели платно, гварели же цо сцу, а найволєла сом кед уж розштригли платно, знали же яки ручнїки иду за одроснутих, а яки за дзеци. Робело ше по осем ручнїки, за два свахи, за двох старостох, видавцох, и за дружбох. Партки з тусору були рижни, найчастейше сом вибивала на фалаце осемдзешат зоз осемдзешат центи, лєбо метер з метер, алє обовязно ґу ньому ишли и шейсц салвети. Їх ше кладло до кухнї, на шпоргет, на роботни стол и подобне, цо нєшка уж нє пракса. А любела сом и вишивац, поготов на крижики – здогадує ше наша собешеднїца. За тоту роботу мушела буц барз точна, сто раз кед треба мушела мерац, зазначовац себе шицки штири угли на материялу, а аж вец роздумовац о мустри же цо положи на штредок, а цо з бокох. З часом себе справела кнїжку у хторей муштериї могли вибрац мустри за вибиванє. За роботу Мария мушела мац места, та хасновала вельки стол, а тото цо найважнєйше, мушела мац мирну руку. Кед ше лапала до роботи, перше розправяла фарбу,

ЦЕШИ ШЕ У УНУЧАТОХ Мария ма шесцеро унучата, шицки млади и красни, а їх фотоґрафиї на мурох у єй обисцу. Уж ма уж и штверо праунучата, та ше ма у ким цешиц. – Нєдавно сом себе подумала же мам красну старосц, та и кед пошпиртам по живоце роками назадок, койцо сом попреходзела, нє було лєгко, алє ше у старосци мам з чим цешиц, нє сама сом, и наисце задовольна – закончує наша собешеднїца. 27. ОКТОБЕР 2017.

У орманох Мария чува даєдни зоз своїх роботох

вец мачала печаци и помали чухала. Кед шицко повибивала, по вишиванє на тим истим платну мушело прейсц голєм два годзини док ше материял вилуфтирал и осушел, а робота одберала часу у зависносци же цо ше вибивало. За вельки парток требало вецей як два годзини, прето же ше на розмерйованю длуго затримовала... – Найвецей роботи було вжиме, после Крачуна, прето же ше теди ище и на прадки ходзело. А у остатнї час найвецей сом вибивала женом до Бачкого Доброго Поля. Єдна муштерия мала барз вельо партки, вишивала и приведла ми велїх других з хторима сом крашнє сотрудзовала. Так же ниа, єдна Чарногорка, барз ценєла нашо руске вишиванє. Вец сом єй навибивала барз вельо парточки за Вельку ноц, и зоз заячками, писанками... Наисце сом вельо робела – приповеда вона. ДОБРА РОБОТА – НАЙЛЄПША РЕКЛАМА А, Марийова робота „путовала” вшадзи. Вибивала и за вербаску Ґимназию, и старовербаску церкву Покрова Пресвятей Богородици, штиковала ручнїчки хтори ше хасную за причасц, фартухи, вельки парток за Евхаристию, а нїґда ше нє мушела вельо хвалїц и рекламовац. Добра робота – найлєпша реклама, так же ю муштериї сами препоручовали далєй, та так и нашо людзе з Америки, барз часто и з Нємецкей и Австралиї, знали ценїц Марийову роботу. Активно робела до свойого седемдзешатого року, а вец було вше менєй роботи. – Полни 35 роки сом ше занїмала з вибиваньом, а млада сом остала ґдовица. Юлиян умар кед ми було штерацец роки, та ми ше тота любов и з вецей бокох барз здала – гвари Мария. Нєшка, кед ма вецей шлєбодного часу, наша собешеднїца люби читац, ходзи до церкви на молитви, патри телевизию. А плєтки нє люби, та з двома–трома пайташками попиє кафу и крашнє ше виприповеда. Окрем того, люби пойсц до Коцура дзе єй фамелия, виприповеда ше зоз своїма шестрами, братом и сваху. Зоз дзивку кажде рано пиє кафу, а нєдзелями ше им придружи и єй син. Мария з нїм и його фамелию у истим обисце, дзивка лєм даскельо хижи далєй. У старосци, гвари, то вельо значи. ■

РУСКЕ СЛОВО 27

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ ЯК (НЄ) СКАПАЛ РОКЕНРОЛ (XVIII)

СЦЕЛИ БУЦ ЛЄПШИ И КВАЛИТЕТНЄЙШИ

Пише: Мария АФИЧ

У прешлим чишлє писане о составу „Шнїгово хлапци”, його снователь бул и Владимир Горняк Зезе, хтри ше озбильно „обрал ” од музики, а поготов од рокенрола, гоч перше грал у „Червених божурох”, а потим бул член и снователь и других ґрупох – „Канонадох”, „Саґуаро 25-25”, и „Ореолох”. Ма длугоки „гудацки” стаж, найвецей як соло ґитариста. У тим предлуженю здогаднєме ше на його музични початки

ож повесц же Владимир роснул з музику коло оца Йовґена, гудака на бас приму, при славних гудацох Кирданцох. – Паметам кед сом бул шванцар, даґдзе 1964/65. року, преходзел сом коло старого Младежского дому, а там грали „Велька орхестра”, чи „Шкорванчки”, а у Мензи „Кирданци” и мой оцец, на свадзби. Док сом слухал тоту музику, и руску, и валцери, та и други тедишнї популарни шпиванки, подумал сом твардо (правда, цалком наивно), же би вшадзи требало грац рокенрол. Теди сом бул обчаровани з музику „Червених коральох”– здогадує ше наш собешеднїк своєй занєшеносци. ҐИТАРА БЕЗ СТРУНОХ Кед дороснул, барз жадал мац ґитару цо нє було анї кус лєгко, бо теди, як гвари, нє було анї дзе, анї зач купиц добри ґитари, або други инструменти. – Обрадовал ме оцов колеґа, контраш зоз „Кирданцох” – Славо Гайдук Кирда, кед ми набавел єдну стару ґитару, правда, без струнох и без кобулки, та на нєй нє могло грац. Теди у валалє бул бачи Дюра Будински хторому и синове нєшка музичаре, а и вон сам грал, и йому сом барз подзековни же ми помогнул. Справел ми кобулку зоз пластичного гребеньчка, положел струни хтори сом

28 РУСКЕ СЛОВО

Зезе и Дьока

купел и указал пар акорди. Но, розлика у рокох була барз велька же бим го дацо вецей анґажовал най ме учи – приповеда Зезе. Прето є найбаржей подзековни Янкови Горнякови Бициґларови же го и научел перши акорди и почали грац вєдно, та направели и перши состав. У нїм були Янко Горняк (соло ґитара), Владимир Дудаш Шибер (бас ґитара), Юлин Варґа (грал гармонику и шпивал), на буґнох грал Михал Сеґеди Єва, и наш, теди петнацрочни собешеднїк, ритем ґитару. Так настал акустичарски состав „Червени божури”. То бул 1966. рок, а источашнє почали грац и „Канонади” хтори ше без прерви отримали найдлужей, аж по 1969. рок. – През тидзень зме вежбали у старим младежским доме, алє найвецей у Майсторским доме, бо нас майстрове наисце потримали. Вельо зме наступали на рижних їх преславох, як и у дружтвеней сали Комбинату „Перши май” на Новим шоре, а вец и у Мензи. Теди нас барз потримовал предсидатель младежи Любомир Монар и Владо Ковач (виклер). Монар бул столар, та нам аж и ґитари справел, бо нє знал як нам иншак помогнуц дойсц до инструментох. Репертоар нам була забавна музика хтору шицки знали, ище нє рокенрол – толкує Горняк. Можебуц прето концом 1966. року снує „Шнїгових хлапцох” хтори почали грац и рок нумери, алє ше нє отримали длуго. Понеже члени одходзели до школох, 27. ОКТОБЕР 2017.

ljudze@ruskeslovo.com

до войска, сновало ше нови ґрупи. По Горнякових словох члени со ставох ше зменьовали и прето же дзепоєдним то були лєм „блиц кариєри”, дахто ше сцел указац пред дзивчатми, а нє кажде бул порихтани упарто и длуго вежбац. Зезе бул упарти и витвало зберал искуство у граню, чежел за цо лєпшим квалитетом, та природно же и од себе и од других глєдал вше векшу озбильносц. ПОВОЛАЛИ ГО ДО „КАНОНАДОХ” Теди, концом 1968. року, случело ше же соло ґитариста „Канонадох” Яким Медєши Меґре, пошол до войска, а место нього поволали Горняка Зезея. У составе „Канонадох” теди грали Янко Ковач (бас ґитара), Дьордє Ковачевич Дьока (ритем ґитару), Владимир Венчельовски Бинди шпивал, а Владислав Колошняї Ринґо-младши грал на бубнох.

Канонади” чекаю автобус на хторим ишли грац до Лалитю, 1968. року

”

– „Канонади” грали рокенрол, були барз популрни и у Керестуре и у сушедним Лалитю, вельки „иґранки” були у славней „Желєней загради”, и то було одлично, и квалитет бул барз добри. Забави були барз нащивени, поготов за Кирбай, вше було полне и млади нас барз любели. „Канонади” теди уж грали на електричних ґитарох, перши у валалє грали и Ролинґстонсох. Но, кед я пошол ґу нїм, мнє ше єдино нє пачел наш анґлийски язик, нє сцел сом най ше дахто з нас шмеє. Уплївовал сом же бизме баржей грали популарни домашнї рок состави як цо були „Чарни бисери”, „Червени коралї”, „Силуети” и други, а од инстументох зме мали „динакорда”, „еминента 4” то и нєшка найценєнши марки, и мали зме „ексокорд 65” та и квалитет граня бул вельо лєпши – заключує наш собешеднїк. О тим же их публика любела шведочи и тота приповедка хтору нам Зезе виприповедал. – До Керестура на нашо „иґранки” приходзели и млади з околїска, та були и двоме Червинчанє. Вше були коло нас, при бини, приходзели дараз за нами и до Лалитю кед зме грали и єден з нїх ми раз понукнул же ма дома ґитару, кед сцем, да ми ю випробовац. Була дакус лєпша од тей цо сом мал, та сом прилапел и грал на нєй даскельо мешаци док сом му нє врацел. Вон ше озда цешел же граєм на його ґитари. Нє знал сом му анї презвиско, алє мал довириє дац ми ґитару. КАНОНАДИ ПОСТАЛИ „САҐУАРО 25-25”

„Саґуаро 25-25” грал на першим „Ґаудеамусу” 1970. року

ПОМАГАЛ ИМ И ПАРОХ МАКАЇ – За „Канонади” нам хибел микрофон, та зме го жичали зоз нашей церкви, од тедишнього пароха Михайла Макая. Всоботу вечар зме достали микрофон, а по „иґранки”, коло полноци, зохабял сом го у церковней порти у поскладаних цеглох. Часна шестра би го рано брала до церкви и на Службу Божу, бо парох опрез нього наказовал – памета Зезе. Кед зме уж грали як „Саґуаро 25-25”, хибел нам пенєж за опрему, та зме пошли пожичиц од пароха Макая. Вон ше порадзел з церковним одбором, пожичели нам, а ми после врацали. То було барз крашнє од нїх. 27. ОКТОБЕР 2017.

Кед зоз „Канонадох” Бинди и Дьока пошли до ЮНА, члени поволали до помоци Михала Микиту, ритем ґитаристу. За пожичени пенєж набавели ище дацо зоз опреми и успишнє наступали. Грали и провадзели и младих шпивачох забавних композицийох, на першей младежскей програми „Ґаудеамус иґитур” хтора на предкладанє предсидателя младежи Любомира Медєша, отримана у Доме кутлтури. Програма барз крашнє прията, та ше з ню наступело и у сушедним Крущичу. „Саґуаро” грал и у „Желєней загради” и тиж були барз популарни, було и вецей як 200 нащивительох. О якиш час, зоз составу пошол Микита, а Янко Ковач и Владимир Горняк до войска, та и у музичним живоце валала настала длугша прерва. Горняк, кед ше врацел, нє мировал, но о тим у другим предлуженю.■ (Предлужи ше)

РУСКЕ СЛОВО 29

ДУХОВНИ ЖИВОТ ПАЛОМНЇКИ З РАЄВОГО СЕЛА

НАЩИВЕЛИ МЕСТА СВОЇХ КОРЕНЬОХ Пише: Мария АФИЧ

Катедралну церкву св. оца Миколая у Руским Керестуре, штредком октобра нащивели паломнїки з Раєвого Села, зоз своїм парохом о. Олегом Сагалюком

ред тим як нащивели Руски Кере стур, па ломнїки з Райового Села були у нашей церкви у Коцуре, дзе их приял парох о. Владислав Рац, а нащивели и Суботицу, єй храми и даєдни городски знаменїто сци и Па лич. У Керестуре их дочекал капелан о. Михайло Шанта и у Катедралней церкви их кратко упознал з єй историятом, як и специфичносцами парохиї. Понеже медзи паломнїками було и римокатолїкох зоз того и околних ме-

30 РУСКЕ СЛОВО

стох, о. Олег Сагалюк обрацел увагу на специфичносци грекокатолїцкого храму у одношеню на римокатолїцки церкви. ТРИ ЦЕРКВИ У МАЛИМ ВАЛАЛЄ По виходу зоз катадрали, тамбурови оркестер зоз Културного дружтва Руснацох „Цвелфериє” з Раєвого Села виведол три руски шпиванки, як дарунок домашнїм. Медзи 50 паломнїками рижних ґенерао. Олег Сагалюк цийох, попри Руснацох, було и вирних римокатолїкох зоз того места хторих тиж обслужує о. Сагалюк, як и поєдинцох з дзепоєдних других околних местох чийо вирни припадаю до парохиї у Раєвим Селу. У тим малим валалє хтори нєшка ма кус вецей як 900 жительох єст три церкви – сербска православна, римокатолїцка и грекокатолїцка. По словох пароха о. Сагалюка, зоз тим паломнїцтвом злучели нащиви местом за духовне збогаценє, з нащиву местом одкаль коренї їх предкох, а тиж и же би презентовали свою културу хтору пестую у своїм КУД. Як дознаваме о. Сагалюк, родом Українєц зоз Прнявору, оженєти зоз Марию, Рускиню зоз Вуковару, пред роком першу парохию достал у Раєвим Селу. – Потамаль парохию обслуговал паноцец хтори доходзел з Вуковру, а тераз я там стаємно и намагам ше позазберовац парохиянох хтори териториялно розошати по 27. ОКТОБЕР 2017.

duhovni@ruskeslovo.com

велїх околних валалох як цо Ґуня, Жупаня, Дреновци, цо нашо општинске ме сто и други. Помали ше зоз 79 вирних тераз назберало за скоро сто вецей, та зме поцешени, а маме и културне Дружтво хторе пестує руску културу – потолковал о. Сагалюк. ПОЗДРАВКАЛИ ПО РУСКИ Мед зи паломнїками рижних ґенерацийох, було и таких цо нам поздравкали по руски, та зме з тей нагоди з нїма призначели даскельо слова. Єден зоз собешеднїкох Янко Хованєц. – Други раз сом у Керестуре, ту ми народзени дїдо, а прадїдо ше преселєл до Раєвого села пред 115 роками, я народзени у Раєвим Селу и мам 66 роки. Знам по руски досц добре, и други старши

МЕДЗИРЕЛИҐИЙНА КОНФЕРЕНЦИЯ У НОВИМ ПАЗАРУ

ПЕРСПЕКТИВИ ВИРНЇЦОХ У СЕРБИЇ Звонко Грубеня

Янко Хованєц

ЕЙ, НЄ ВИДНО ТОТ МОЙ ВАЛАЛ – Понеже любиме нашо, прето зме и ту презентовали руску писню, велїм наймилша и „Ей нє видно тот мой валал”. Кед сом препатрал матрикули видзел сом же найвецей вирни походза зоз Коцура, Керестура, Кули и Вербасу, та зме прето и пришли на тоту екскурзию до местох наших кореньох. Же би чловек познал свою особносц, муши познац и свой родни край – заключел о. Олег Сагалюк.

ище знаю. Но векшином мишани супружества, та млади уча по руски. И мойо унучата у церкви шпиваю, маме тераз стаємного младого паноца, та нам живот дакус рушел напредок. На паломнїцтве бул и Звонко Грубеня. — Мойо коренї з Керестура, 1902. року мойо дїдове пошли там з Керестура, ниа, уж 115 роки як зме там. Я там народзени, а ту мам уж лєм далєкей родзини, та нє приходзим ту барз часто. Остатнїраз сом бул дас пред штирома роками на „Червеней ружи”. Ми у Раєвим Селу маме свойо Културне дружтво Руснацох „Цвелфериє”. То по мену обласци дзе ше находзиме, и уж робиме дас 10 роки, маме там єдну секцию, маме гудацох, там грає и мой син и вон єдини зна по руски. Як маме нового паноца почали жени шпивац у хору, гоч нас нєт нас вельо. А маме и свою церкву уж роками, од 1911. року, влонї є обновена и збераме ше коло церкви и паноца, и по наших обисцох. Нєт вельо дзеци цо бешедую по руски, бо уж векшина супружествох помишани – дознаваме од Грубенї. ■ 27. OKТOБЕР 2017.

Медзирелиґийна конференция под назву „Спокуси и перспективи жени вирнїци у Сербиї” отримана од 20. по 22. октобер у Новим Пазару у орґанизациї Месихата исламскей заєднїци у Сербиї, МАХ – Клуба почитовательох часу, а под покровительством Екуменского форума християнкох Европи (ЕФХЕ). Стретнуце почало з приємом при предсидательови Месихата Мевлуд еф. Дудича. У приятельскей атмосфери 30 учаснїци, припаднїци Исламскей заєднїци и розличних християнских деноминацийох (Сербскей Православней Церкви, Римокатолїцкей и Грекокатолїцкей Церкви) дискутовали на розлични теми. Медзи нїма „Положенє жени у исламу” – Фатима Фейзович, асистентка на Факултету за исламски студиї, „Дружтвени активизем муслиманки” – Мисала Праменкович, проф. на Факултету за исламски студиї, „Спокуси Бошнякиньох у Сербиї” – Мурандия Нокич, предсидателька Здруженя „Ана”. Модераторка сходу и особа хтора заслужна за вельку часц орґанизациї була Мелиха Прелєвич. Инспирована з наявену Конференцию хтору ЕФХЕ отрима у авґусту 2018. року у манастире Соко (при Любовиї), Марияна Айзенкол з тему зоз кнїжки о Естери заключела сход зоз заєднїцку розгварку на тему „Кед уцихнєм...” Окрем роботней часци, учашнїци нащивели манастир Сопочани, Синан-беґову джамию, Интернационални универзитет, стари турски хамам и баню. Порученя сходу буду обявени у форми Зборнїка Конференциї. М. А/О. Л. Р.

РУСКЕ СЛОВО 31

informator@ruskeslovo.com СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 26. октобра 2017. року наполнєли ше шейсц мешаци як ме занавше зохабел мой мили Владо

ВЛАДИМИР МАЛИ (1943–2017) з Коцура Прешло пол рока як ши пошол одо мнє так нагло и без поздрава. Час преходзи, а боль и смуток вше векши. Охабел ши ме най ше цешим у памяткох на твою любов, порозуменє и доброту цо ши ми през заєднїцки живот даровал. Дзекуєм ци же сом це мала за супруга и нїґда це нє забудзем Ожалосцена твоя супруга Йоска Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 26. септембра наполнєли ше два роки як нас занавше зохабел оцец, дїдо и прадїдо

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 25. октобра наполнєли ше штерацец жалосни днї як нє з нами наш мили

ЮЛИН ГЕРБУТ (19436–2017) з Руского Керестура

Днї преходза, а боль и смуток навики оставаю. З любову и почитованьом памятки на ньго чуваю супруга Оля и син Саша зоз супругу Маряну и унуком Давидом Спочивай у мире Божим! Дзекуєме шицким цо го були випровадзиц на його остатню драгу. СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 30. октобра наполня ше три роки як умар мой оцец

ДЮРО ПАП – ДЮРДЕС (1938–2015) з Нового Саду, народзени у Петровцох Преходза роки, алє нє и боль и смуток. У своїх шерцох ношиме твою любов, щиросц и доброту. Памятку на твою подобу чуваю син Ярослав, нєвеста Весна, унуки Даниєл зоз супругу Райну и унучку Лару, Денис и Давид, дзивка Весна зоз унуком Сашом, унука Сандра зоз супругом Ненадом и праунуки Стефан и Невена, унука Андреа зоз супругом Мирославом и праунуки Йосип, Иван и Илия Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 27. октобра 2017. року наполнєли ше седем роки як ме занавше зохабел мой мили син

ИҐОР БЕСЕРМЕНЇ (1975–2010) з Бачкей Тополї

МИРОНЬ ДУДАШ – Данков (1936–2014) з Руского Керестура

Прешли уж три роки у смутку за нїм. З любову и почитованьом найкрасши памятки на ньго чува син Владо Най спочива у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 30. октобра наполня ше три роки як умар мой брат

МИРОНЬ ДУДАШ – Данков (1936–2014) з Руского Керестура

З любову и почитованьом на його подобу найкрасши памятки чува Найкрасши памятки на ньго у своїм шерцу чува його мац Мария шестра Маря Спочивай у мире Божим! Най спочива у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 27. октобра наполнєли ше седем роки як нас зохабел наш мили брат, шовґор и бачи

ИҐОР БЕСЕРМЕНЇ (1975–2010) з Бачкей Тополї

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 27. октобра наполнєли ше седем роки як вецей нє з нами наш мили

ИҐОР БЕСЕРМЕНЇ (1975–2010) з Бачкей Тополї

Памятку на ньго чуваю Мена и Йовґен Медєшово и Минка, Иґор и Найкрасши памятки на ньго чуваю шестра Весна, шовґор Роберт и Андрейко Надьово зоз Руского Керестура його принцези Дуня и Маша Спочивай у мире Божим! Спочивай у мире Божим!

32 РУСКЕ СЛОВО

27. OKTOБEР 2017.

informator@ruskeslovo.com ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 19. октобра престало дуркац шерцо нашому милому мужови и оцови

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Прешли штири мешаци як нас нєсподзивано зохабел наш мили супруг и оцец

Вично останєш у наших шерцох, твойо браца Велимир и Кимо и шестри Миряна и Любица зоз фамелиями Спочивай у мире Божим!

ИВАН ВИНАЇ (1956–2017) з Руского Керестура Памятку на ньго буду чувац супруга Милева и синове Иван и Иґор Спочивай у мире Божим!

ЙОВҐЕН РЕГАК Памятку на ньго чуваю ожалосцена супруга Мелана, син Юлин, унукове Дарко и Боян зоз супругу Ану и дзивочку Сонїку Спочивайце у мире Божим!

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 29. октобра наполнї ше рок як нас занавше у Нємецкей зохабела наша мила шестра и нина

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 28. октобра 2017. року наполнї ше смутни рок як пошла до вичносци наша мила супруга, мац, баба и прабаба

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 19. октобра занавше нас зохабел наш мили и нєпрежалєни брат

ИВАН ВИНАЇ – Бене (1956–2017) з Руского Керестура

СЕНА СЕҐЕДИ народзена Будински (1946–2016) з Вербасу

МЕЛАНИЯ ЦИЗЕРЛЕ (народзена Шанта у Коцуре) (1947–2016) Памятку на ню буду чувац брат Владо зоз супругу Андєлину и андя Мелана Шантова зоз дзецми зоз Коцура

Памятку на єй любов, щиросц и доброту вично буду чувац и ношиц у своїх шерцох: супруг Янко, син Звонимир, дзивка Хелена Рац, нєвеста Златана, жец Владислав и унуки Иван, Сара, Мартин и Владимир Най спочива у мире Божим!

ЗДОГАДОВАНЄ На октоберски, новемберски, децемберски днї кед зме до вичносци випровадзели наших милих

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 23. октобра наполнєли ше 2 роки як ше до вичносци преселєла наша мила супруга, мац, баба и прабаба

НАТАЛА ВАРҐА народзена Кашовски (19326–2015) з Руского Керестура

ЛЮБОМИР БУДИНСКИ (1924–2007)

МАРИЯ БУДИНСКИ (1931–2013)

Ви и далєй жиєце з нами у боляцих шерцох и найкрасших памяткох Ожалосцени фамелиї Канюх и Янчич НА ЗДОГАДОВАНЄ

з Кули

ЯКИМ КОВАЧ (1925–2011)

Памятку на Вас чуваю син Єроним, нєвеста Штефка и унуки Желько и Наталия зоз фамелию Спочивайце у мире Божим!

27. OKTOБEР 2017.

Спочивайце у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 27. октобра наполня ше 20 роки як нас зохабел наш супруг, оцец, швекор и дїдо

На наших родичох

ФЕБРОНА КОВАЧ (1924–2008)

ВАНЯ ЯНЧИЧ (1971–2015)

ЮЛИЯН ХРОМИШ (1949–1997) з Коцура Памятки на ньго чуваю його найблїзши. Спочивай нам у мире Божим!

Гоч час преходзи, красни памятки на Вас од забуца у своїх шерцох и молитвох чуваю: супруг Юлин, син Яким зоз супругу Ану, син Юлин и дзивка Фемка зоз супругом Владом. Унуки Весна зоз супругом Зораном, Анка зоз супругом Жельом, Юлинко, Владко, Сашо и Мая, та праунуки Филип, Теодор, Марко, София и Тадей Спочивайце у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ

МАРИЯ РЕГАК Днї преходза та прешли и штири роки у вельким болю и жалю. Памятку на твою доброту и любов навики чуваю супруг Юлин, синове Дарко и Боян зоз супругу Ану и дзивочку Сонїку и мац Регакова Спочивай у мире Божим!

РУСКЕ СЛОВО 33

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 23. октобра 2017. после длугей и чежкей хороти упокоєл ше наш оцец

НА ЗДОГАДОВАНЄ

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 20. октобра 2017. року у 85. року занавше нас зохабела наша мила

Дня, 21. септембра 2017. наполнєли ше 3 роки як нас зохабела наша мила мац, баба и прабаба

ВЕРУНА МИКЛОШ з Вербасу

МАРИЯ РУСКОВСКИ народзена Дудаш (1942–2014) з Руского Керестура

ВЛАДИМИР РУСКОВСКИ (1939–2017)

Памятки на єй любов и доброту занавше буду чувац дзивка Злата, син Михайло, брат Любо, жец Славко, нєвеста Сава, унуки Весна, Иван, Саша и Желько, праунуки и вельочислена родзина

Красни памятки на вас чуваю вашо наймилши ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня, 23. октобра после длугей и чежкей хороти упокоєл ше наш дїдо и прадїдо

ВЛАДИМИР РУСКОВСКИ (1939–2017) з Руского Керестура Вично це буду паметац унуки Саня, Сашо, Моника, Александар, Андрей, Сашка и Теодора и праунуки Аня, Калина, Зара, Хана и Лена

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 23. октобра 2017. року занавше нас зохабел наш шовґор

МЕЛАНИЯ МАЛАЦКО народзена Паплацко (1939–2017) з Руского Керестура

ВЛАДИМИР РУСКОВСКИ (1939–2017) з Руского Керестура З почитованьом памятку на ньго Днї преходза алє Ваша подоба кажди дзнь з нами. Нїґда вас нє забуду буду чувац нина и шовґор Бучковаш супруг Владо и синове Владо, Юлин и Дзвоно зоз фамелиями во зоз фамилию Спочивайце у мире Божим! Спочивай у мире Божим!

* дзе цо будзе * дзе цо будзе *

Я РУСИН ЄСМ, БУЛ И БУУУM (2) На пияток, 27. октобра 2017. року у просторийох Руского културного центра, Нови Сад, Йована Суботича 8, на 20 годзин, отрима ше мултимедиялни перформанс у режиї Звонимира Павловича, а з нагоди отвераня новей театралней сезони „Драмского студия РКЦ”. У програми участвую: Славко Винаї, новинар и писатель, Мирон Джуня, модератор, „Ruthen Trash Orchestra” Мирослава Папа и ґлумци „Драмского студия РКЦ”: Борис Фейди, Иван Канюх, Йован Живкович, Ребека Планчак, Славко Бучко и Александра Живкович Бучко як модератор. Уход ше нє плаци.

БАЛ МЛА ДИХ У ДЮРДЬОВЕ Млади з КУД „Тарас Шевченко” у Дюрдьове и того року орґанизую Бал младих (од 15 по 35 роки), хтори будзе 18. новембра у просторийох КУД. Уходнїца 1 200 динари, орґанизаторе обезпечую богату вечеру и томболу, а на Балє будзе грац „Пицикато бенд”. Уходнїци мож резервовац и купиц по 11. новембер при Борис Цапови (064/570-83-80) и Тамари Салаґ (064/412-98-85), лєбо прейґ їх Фейсбукпрофилох – Борис Цап и Tamara Salag.

34 РУСКЕ СЛОВО

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Прешли штерацец днї од кеди нє з нами наша мила мац, швекра и баба

Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основи члена 10. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о поднєшеней вимоги за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на

животни штредок проєкта Ношитель проєкта „Институт за польодїлство и заградкарство” Нови Сад, Улїца Максима Горкого 30, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта „Вибудов интерней станїци за обезпечованє зоз горивом моторних превозкох поверхносци П”, на катастерскей парцели число 3823/1, К.О. Ченей, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110 а, Нови Сад, роботни днї од 10 до 15 годзин. Шицки заинтересовани, у чаше 10 днї од дня обявйованя того обвисценя, можу дац свойо думанє у писаней форми на адресу Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду.

MALI OGLA[KI DIHTOVANW oblakoh i dzveroh zoz neopren-}umu. Telefon: 060/5088-433. PRAVIME po meri roletni i garmonikovo dzveri. Tel: 060/5088-433 i (025) 58-27-710. *** ВЛАГА? Изолуєме влажни хижи. 063/440-470; 063/102-41-14. *** ПОНУКАМЕ квалитетни пелет, брикет, углє „бановичи”, древо у палетох од 1 и 2 кубики. Превоз и витоварянє обезпечени. Руски Керестур, 064/268-38-62. ***

27. OKТOБEР 2017.

На основу Правилнїка о додзельованю стимулацийох и наградох у форми стипендийох и Одлуки о финансийним плану Националного совиту число 49-01/17 од 07.03.2017. року НАЦИОНАЛНИ СОВИТ РУСКЕЙ НАЦИОНАЛНЕЙ МЕНШИНИ розписує

КОНКУРС за додзельованє наградох у форми стипендийох у школским 2017/2018. року Национални совит додзелює вкупно до 5 награди у форми стипендиї за найлєпши успих студентом 3. и 4. року Оддзелєня за русинистику Филозофского факултету у Новим Садзе. Право на конкурованє маю студенти хтори виполнюю шлїдуюци условия: – же су державянє Републики Сербиї – же су младши од 27 роки – же им просек оценох найменєй 8.50 Потребна документация: – молба за доставанє награди/стипендиї – уверенє о уписаним трецим або штвартим року факултету –уверенє о положених испитох у предходних рокох зоз просеком оценох – копия документу хтори потвердзує державянство (уверенє о державянству, вивод з матичней кнїжки родзених, копия пасошу...) фотокопиї наградох зоз змаганьох и конкурсох Конкурс отворени од 27. октобра по 10. новембер 2017. року. Зоз молбу приложиц потребну документацию, контакт адресу и число телефона. Нєблагочасово прияви ше нє будзе розпатрац. Прияви зоз комплетну документацию посилац на адресу: Национални совит рускей националней меншини, Фрушкогорска 64, 25233 Руски Керестур, Тел. 025/705-222; 705-333 Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основи члена 29. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

ОБВИСЦЕНЄ о принєшеним ришеню же нє потребне преценьованє вплїву на животни штредок Ношитель проєкта „ECO-LOGISTCA” DOO Нови Сад, Селянских бунох 43/IV, поднєсол тому орґану вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта „Дочасовае маґазинованє черствих нєопасних одруткох и секундарних сировинох” у Улїци Индустрийна бб, на катастерскей парцели число 3365, К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад. После запровадзеного поступку, Городска управа за защиту животного штредку дня 25. октобра 2017. року принєсла ришенє число VI-501573/17 же потребне преценьованє вплїву на животни штредок стану и о одредзованю обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок базней станїци мобилней телефониї. Увид до предметного ришеня мож окончиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку, Руменацка 110 а, Нови Сад, роботни днї у чаше од 10 до 15 годзин на сайту Городскей управи за защиту животного штредку www. environovisad.org. rs. Заинтересована явносц може виявиц жалбу процив того ришеня у чаше од 15 днї од дня його обявйованя у средствох явного информованя, по тим орґану.

OGLA[OVANW 021/6613-697, 021/ 6624/708 e-mail: ruske.redakcija@gmail.com

27. OKTOБEР 2017.

ИНФОРМАТОР/СПОРТ НАЙВЕКША АТЛЕТСКА МАНИФЕСТАЦИЯ У СЕРБИЇ

КРОС РТС-У НА ВЕРБАСКИХ ТЕРЕНОХ Крос РТС-у, або Крос радио Беоґраду єдна з найвекших атлетских манифестацийох у Сербиї и того року єден зоз городох у котрим Крос бул отримани бул праве Вербас. На Кросу участвовали и школяре ОШ „Братство єдинство“ зоз Коцура, а Ален Мученски мал найвецей успиху, бо освоєл стриберну медалю у своєй конкуренциї У обегованьох у котрим участвовали числени атлетичаре шицких возростох, од школярох до професионалцох, у Вербаше всоботу, 21. октобра, закончена Крос серия РТС-у. У 26 змаганьох през циль прешли 588 учашнїки, зоз чим Вербас завжал штварте место по масовно сци учашнїкох. Побиднїк тогорочней Крос сериї РТС-у город Заєчар дзе було 2 059 учашнїкох. Наставнїки Любомир Загорянски, котри бул и єден од судийох, Александра Ґрубач, Марияна Петричевич, учителька Дюрдїца Полдруги и учитель Данил Мученски зоз коцурскей ОШ „Братство єдинство” на Крос одведли 48 школярох, по троїх хлапцох и по три дзивчата зоз каждей ґенерациї и освоєли вкупно 5 дипломи котри ше доставало за перши пейц места. Найлєпши резултат зазначел школяр трецей класи Ален Мученски котри у моцней конкуренциї у обегованю освоєл друге место и стриберну ПОБИДНЇКИ медалю, у конкуренциї КИМАЯ И ТЕРЗИЧ школярох од котрих було и тих котри активно трениУ сениорских обегова- раю атлетику. ньох на 6 000 метери поКрос РТС-у ше отримує бед зел Кениєц Хилатри под ґенералним покровитеКимая, а у женскей конку- льством Министерства ренциї побед зела Амела младежи и спорту, МиниТерзич зоз Нового Пазару. стерства просвити, науки и Терзичова победзела и у технолоґийного розвою и Рековцу, Шапцу и Заєчару, Валєвскей пиварнї, а Крос та освоєла и Вельку награРТС-а потримала и Општиду Радио Беоґраду. на Вербас. З. Колєсар

РУСКЕ СЛОВО 35

СПОРТ ТРА ДИЦИЙНА ДЗЕВЯТА „ЧУКИЯДА” У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

УЛОВ У ПОБИДНЇЦКЕЙ ЧУВАРКИ МАЛ 2,11 КИЛИ Внєдзелю, з нагоди Дня ошлєбодзеня Руского Керестура у Другей шветовей войни, домашнє Здруженє спортских рибарох (ЗСР) „Коляк” орґанизовало уж дзевяте традицийне змаганє у лапаню риби „Чукияду”. Участвовали аж трицец штирме рибаре з Керестура, Кули, Лалитю, Вербасу и Крущичу, а медзи нїма були пейцме пионире

катеґориї пионирох перше место освоєл Стефан Варґа, котри пред конєц змаганя влапел чуку чежини 790 ґрами, друге ме сто зоз 600 ґрамами улову припадло Борисови Жирошови, а треце место подзелєли троме пионире чийо мрежи остали на змаганю празни. У конкуренциї сениорох перше место завжал Зоран Йованович з влапенима штирома чуками, вкупней чежини 2110 ґрами, друге место Мирон Лазор з тиж штирома чуками, чежини 2095 ґрами, док треце место освоєл Янко Фекете, чий улов бул 1905 ґрами, шицки троме Керестурци. За шицких учашнїкох и своїх членох ЗСР „Коляк” по законченю штирогодзинового змаганя орґанизовал полудзенок и друженє, а сениоре достали пенєжни награди – за перше место 6 000 динари, друге 4 000, а за треце 2 000 динари. Пионире достали опрему за лапанє риби, а шицки пионире-

Побиднїк Зоран Йованович

ПРЕЦО НЄТ РИБИ У рибарских мрежох нє було анї єдней чуки котра мала килу, а дакеди могло влапиц и вельо векши фалати. По правилох о спортским риболове предписане же забранєне лапац риби менши як 35 центиметри, таки риби ше на змагаю мерало, алє ше их пущало назад на шлєбоду до води. Проблем водоцекох и нєдостатку рибох у нїх иснує нє лєм у Керестуре, алє и вельо ширше. Медзи рибарами могло чуц коментари же у беґелю єст лєм риби велькосци котри преходза през мрежи рибокрадошох. – Крадзу на водоцекох чежко контроловац, понеже лєм двоме чуваре окончую роботу, и то на водоцекох длугших як сто километри. Рибочуваре окончую свою роботу осем годзини дньово, а остаток дня беґелї без чувара – гварел предсидатель ЗСР „Коляк” Михайло Пашо.

36 РУСКЕ СЛОВО

учашнїки и символични дарунки за участвованє. Змаганє отримане на часци беґелю поза брану, ґу крущицкому мосту. Того року було вельке число приявених змагательох, чому сиґурно допринєсла красна хвиля, та и активно сци ЗСР „Коляк”, чийо члени дзечнє одход за го сцовац и змагац ше по других ме стох.■ М. Джуджар 27. OKTOБEР 2017.

sport@ruskeslovo.com

ХЛОПИ З ПРОВЧИЙОВЕЙ И ДОБРИЄВИЧОВЕЙ ФАМЕЛИЇ ЗОЗ ШИДУ РЕКРЕАТИВЦИ

ОДПОЧИВОК ОД РОБОТИ И СТУДЕНТСКИХ ОБОВЯЗКОХ Часто слухаме же сучасни живот приноши вельо обовязки и углавним надосц шедзеня, цо вшелїяк нє добре, як совитую фаховци. Же би тоту каждодньовосц дакус пременєли Славен Провчи и його шовґор Срдян Добриєвич зоз синами Неманьом, абсолвентом економиї у Новим Садзе и Николом, студентом другого року економиї, тиж у Новим Садзе, рекреативно гоня бициґли На даскельо заводи вожели свойо бициґли по озеро Сот, нєдалєко од Шиду, а вец ше у септембру одшмелєли рушиц вельо длугшу драгу – до Нового Саду. – Рушели зме у пополадньових годзинох. Перше зме ше даскельо минути застановели при Сотским озеру, а потим и у Илоку у Републики Горватскей, дзе зме ше и фотоґрафовали. По кратким одпочивку зме предлужели до Нового Саду дзе зме сцигли вечар. Гоч маме стандардни бициґли, блїзко 70 километри драги зме прешли за 3,5 годзини – приповедаю Славен Провчи и Срдян Добриєвич. У Новим Садзе ноцовали, а ютредзень рушели назад до Шиду, алє тераз пременєли драгу и одлучели врациц ше прейґ Фрушкей Гори. Рушели на 11 годзин прейґ Лединцох, Змаєвцу и Летенки, та вец далєй ґу Дивошу, Бинґули, Ердевику и до Шиду. Тота драга, медзитим, була вельо чежша и мала досц спокуси. – Од Лединцох ґу Змаєвцу зме гонєли по нєкатеґорованей (лєсовей) драги дзе требало исц и до брега, та зме на дзепоєдних местох бицґли мушели дриляц, наиходзели зме на препреченя як цо поваляни стебла. У єденй хвильки почал и диждж, а случело нам ше же зме на єден завод и заблукали у лєше на такей драги та нам требало два годзини же бизме ше ориєнтовали и вишли на прави напрям и предлужели драгу. И ґуми зме пребили, та зме их мушели поплатац, цо тиж

27. ОКТОБЕР 2017.

Бициґлисти – рекреативци зоз Шиду

дакус одбрало часу. Дому зме прето сцигли у вечарших годзинох – приповедаю младши члени фамелиї Неманя и Никола. Нашо собешеднїки гваря же нє побановали же ше дому врацале прейґа Фрушкей Гори, бо як надпомли, тераз мали можлївосц лєпше упознац єй природу и красоти хтору з авта и у швидкосци анї нє було можлїве упознац и уживац у красоти Гори и лєса. Додаваю и же и надалєй рекреативно буду вожиц бициґли и же планую исц и на длугши драги, та можебуц на яр и звонка гранїци Сербиї. У плану им и надалєй уживац у природи и рекреировац ше, та и без бициґлох, односно пешо. Славен и Неманя уж ше мали єдну таку авантуру початком априла того року кед рушели зоз Шиду пешо до Борова Села у Републики Горватскей. – Рушели зме рано коло осем годзин и зоз собу вжали лєм потребни документи, воду и дацо поєсц так у драже. Дакус нам и слунко завадзало бо уж теди „пражело“ та зме почарнєли алє зме задовольни до Борового Села сцигли коло 18 годзин. Чекала нас вечера и торта, а ютредзень Срдян пришол на авту по нас – гваря Славен и Неманя.■ Вл. Дїтко

РУСКЕ СЛОВО 37

СПОРТ ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА СУБОТИЦА

НОВИ ТРИ БОДИ ЗА ИСКРУ ФК „Искра” – ФК „Горґош” (Горґош) 1:0 (0:0)

Kоцур: стадион ФК „Искра”. ПаТРЕНЕР БАБИЧ ЗАДЗЕКОВАЛ трачох 200. Ґол за Искру дал Душан Ваяґич. После нєдзельового змаганя потерашнї тренер Искри Здравко Бабич ИСКРА: Мирицки, Сталевич, Дапре здравствени причини дал задзекованє на место тренера ФК „Искри”. мир Ґубаш, Юшкович (Иван), ДрляЗдрав ко Бабич, остатнї три роки барз успишно водзел коцурски фодча, Ваяґич, Перович (Чурґуз), Маробалски клуб, уведол го до Подрученй лиґи Суботица у котрей Искра, под євич, Країнович (Николич), Дамян його руководством забера перше место на таблїчки. Ґубаш и Сердар. – Жадал бим подзековац бавячом и руководству Клуба же ми дали наИскра того року наисце прешвечлїва году тренирац и робиц насампредз, зоз добрима людзми и фодбалерами и на домашнїм терену, та публика котра була ми велька чесц буц часц єдней добрей екипи. Жичим им вельо ше и тей нєдзелї у красним чишлє пощесца до конца сезони и же би предлужели зоз добрима бависками и шозберала на трибинох коцурского стадировали побиди – гварел Здравко Бабич. она очековала ище єдну високу побиду За нового тренера ФК „Искри” поставени Зоран Шеки Дюрович зоз Искри, понеже до госцох пришла екиВербасу. па котра на дну таблїчки. Як и на каждим змаганю, нє ску. Тренер домашнєй екипи Здравко ОПАСНИ КОГУЦИКИ мож на початку одредзиц побиднїБабич пробовал и зоз вименками дацо ка. Гоч по пласману Искра вельо пременїц и додатно звекшац прицисок Пионире Искра прешлей стреди одбалєпша екипа од госцуюцей, нє на ґол екипи Горґош. Кед уж бавяче у ишло шицко як плановане, насам- вели заостате змаганє у пионирскей линападу нє могли пребиц госцову охрапредз пре одличного ґоламана ґи Бачка Тополя–Вербас–Бечей процив ну и дац ґол, вец то мушел поробиц екипи „Горґош“ котри на даскелї Бачки зоз Пачиру и победзели зоз 12:1. штопер Искри Душан Ваяґич котри поҐоли за Искру дали Давид Гарди 2, заводи ратовал свою екипу и брасле єдного корнера бул найвисши у канєл лабди котри уж шицки видзе- Давид Неделькович 2, Оґнєн Салонтаї ребним просторе и дал ґол за котри ше ли у мрежи ґолу. Искра контроло- 2, Ненад Шанта, Данило Мезеї, Милоуказало же є и єдини на змаганю. Найвала бависко и тримала лабду у рад Ваяґич, Оґнєн Булатович, Кристиважнєйше же освоєни нови три боди своїх ногох, медзитим мрежи у ян Мученски и Вид Неделькович по 1 котри Искру затримали на чолє таблїчпершим полчаше мировали. Як ґол. ки. Искра после 10 одбавених колох Всоботу пионире требали бавиц проше перши полчас закончел так и освоєла 27 боди. У шлїдуюцим колу други почал. Искра нападала, го- цив „Шлєбоди“ зоз Старей Моравици, Искру очекує вше чежке госцованє у сци ше бранєли и нервоза ше по- алє госци нє пришли на змаганє, та змаНадалю дзе будзе бавиц процив „Наганє реґистроване 3:0 за Искру. чала чувствовац у Искровим бавипредку“. З. Колєсар

ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА ЗОМБОР

ВЕЛЬО ГРИШКИ РУСИНОВЦОХ ФК „Русин” – ФК „Гайдук юниор” 2:5 (0:3)

Руски Керестур: стадиона на Ярашу, патрачох 200. Судия: Крнета (Бачка Паланка). Стрилци за Русин були Чизмар (зоз пеналу) и Орсаґ. Два жовти картон у екипи Русина достал Кочиш, та прето достал и червени при концу першого полчасу. РУСИН: Орос, А. Кочиш, Грнчяр, Голик, Малацко, Павлович (Бранкович), Орсаґ, Будински, Дюканович (Югик), С. Кочиш (Катона) и Чизмар.

38 РУСКЕ СЛОВО

У општинским дербию у Подручней фодбалскей лиґи Зомбор победзела вельо лєпша екипа Гайдук юниор. През цали час змаганя схопно бранєли свой ґол и чекали гришки Русина и давали ґоли. Так повесц, же ше побиднїка знало, по законченю першого полчасу, бо госци дали три ґоли. На половки другого полчасу бавяче госцинскей екипи Кулич и Даноєвич (хтори ше други раз уписал до лїстини стрилцох) осиґурали побиду. У предлуженю змаганя после тих ґолох екипа Гайдук юниор дакус попущела цо русиновцом оможлївело посцигованє двох ґолох хтори дакус ублажели пораженє. Русин на осмим месце на таблїчки зоз 14 бодамни, а у предстояцим колу будзе бавиц зоз екипу ФК „Славия” зоз Пиньвиц хтора будзе домашнї. Екипа Славиї на штвартим месце на таблїчки. А. П. 27. ОКТОБЕР 2017.

sport@ruskeslovo.com

ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА НОВИ САД

БАЧКА ИДЗЕ ДАЛЄЙ З БОДОМ ВЕЦЕЙ ФК „Петроварадин” – ФК „Бачка 1923” 1:1 (1:0)

Петро ва ра дин: стадион ФК „Петро ва ра дин”, патрачох коло сто. Главни судия Дане Маркович з Ветернику, помоцни Бранко Ґрмуша з Нового Саду и Милорад Субашич з Ветернику. Ґол за Бачку дал Душан Тривунович у 70. минути. БАЧКА: Калайджич, Ерделян, Данґубич, Курушич, Павлов, Пантич, Цвиїч, Деянович, Матич, Д. Тривунович и Лю. Тривунович. Вименка була лєм єдна у другим полчасу кед до бависка вошол Балоґ у 89. минути место Матича. Внєдзелю, 22. октобра ФК „Бачка 1923” го сцовала у Петроварадину на стадиону ФК „Петроварадин”. Там отримане дванасте змаганє у єшеньскей часци першенства Подручней фодбалскей лиґи Нови Сад. ФК „Бачка 1923” по сле того змаганя спадла за єдно ме сто нїжей. Змаганє у Петроварадину закончене нєришено, та екипи под зелєли боди. Но, домашнї очиглядне же нє були задовольни з таким ре зултатом. Добре поча ли на початку, цо и да ло ре зултат на половки першого часу кед да ли ґол. З предно сцу од єдного ґоли за дома шнїх пошло ше на одпочивок. У другим пол часу, фодба лере Бачкей чєпше бавели и ма ли вецей нагоди за ґол. Найвигоднєйшу мал Павлов хтори потрафел греду. На половки другого полча су, з ефикасну акцию Бачка вировна ла ре зултат, а шиц ки намаганя и усиловно сци домашнїх же би звекша ли ре зул тат по конєц змаганя нє були ре а лизовани.

По змаганю делеґат Синиша Суша сообщел же обидва екипи бавели подєднак до конца змаганя и же ше нє могло напредок одгаднуц побиднїка, та нєришени резултат найреалнєйши. Тиж же у змаганю судия оправдано додзелєл два жовти картони, по два за кажду екипу, три за безобразни старт и єден жовти картон за нєспортске справованє котри припадню бавячови ФК „Петроварадин”. После того змаганя ФК „Бачка 1923” на дзешатим месце на таблїчки зоз шеснасц бодами, односно з єдним бодом вецей. Шлїдуюце змаганє будзе на нєдзелю, 29. Октобра, на дюрдьовским стадиону з другопласованим ФК „Софикс” з Футоґу котри у тим першенстве од дванац, победзел у осем змаганьох. С. Саламун

ОПШТИНСКА ФОДБАЛСКА ЛИҐА ШИД

РОСПОЛОЖЕНИ ҐОЛҐЕТЕРЕ У 10. предостатнїм колє, Општинскей фодбалскей лиґи Шид, ґолґетере були розположени и зазначени 39 ґоли на шейсцох змаганьох. ОФК „Бачинци” дома зазначели побиду процив Омладинца зоз резултатом 5:4, Сримец з Беркасова прервал серию побидох и на госцованю у Ердевику старцел од екипи ФК „Ердевик 2017” зоз 3:2, Єднота зоз Шиду дома победзела Єдинство (М) зоз 4:1. У Вашицох водзаци Напредак победзел ОФК „Бинґула” аж зоз 8:0, а ФК „Обилич 1993” зоз Кукуовцох на госцованю у Ґибарцу победзел домашнї Синдєлич зоз 7:1. Вировнати резултат бул лєм на змаганю у Ямени помедзи Ґраничаром и Єдинством (Лю) 2:2. На таблїчки Напредак перши зоз 26 бодами, други Обилич 1993 ма 25, а треци Ердевик 2017 зоз 22 бодами. Штварти ОФК „Бачинци” ма 19 боди кельо и Єдинство 27. OKТOБЕР 2017.

(М) на пиятим меце. Сримец шести зоз 14, Єднота седма зоз 11, а осма ОФК „Бинґула”, дзевяти Синдєлич и дзешати Омладинєц маю по дзевец боди. На сподку, предостатнї Ґраничар зоз пейцома и остатнє дванасте Єдинство (Лю) ма лєм єден бод. На нєдзелю у остатнїм колє єшеньскей часци першенства, Сримец дочекує Єдноту, а ОФК „Бачинци” одходза бавиц до Бинґули процив ОФК „Бинґула”. Єдинство (М) дочекує Напредак, а ФК „Обилич 1993” будзе бавиц процив ФК „Ердевик 2017”. Єдинство (Лю) дочекує Синдєлич, а Омладинєц екипу Ґраничара. У дзешатим колє Медзиопштинскей фодбалскей лиґи Срим, фодбалере ОФК „Бикич” дома страцели од екипи Донї Срим зоз Печинцох зоз резултатом 2:0 и находза ше на штернастим месце на таблїчки зоз пейцома бодами. Вл. Дї.

РУСКЕ СЛОВО 39

ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ

ДЗЕЦИ ЗОЗ ШИДУ ҐЛУМЕЛИ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

РОК LXXIII ЧИСЛО 43 (3756) НОВИ САД, 27. ОКТОБЕР 2017.

■ ОТРИМАНА „ЧУКИЯДА”

У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

Фото: Марина Джуджар

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

Фото: Марина Джуджар

■ ЧИ ЗМЕ ПОРИХТАНИ ЗА ПРОЄКТНЕ ФИНАНСОВАНЄ У КУЛТУРИ? Фотоґрафия: K001P0004