Issuu

ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ

БОГАТЕ ПОНУКНУЦЕ ДОМАШНЇХ ПРОДУКТОХ

РОК LXXV ЧИСЛО 42 (3859) НОВИ САД, 18. ОКТОБЕР 2019.

■ ДОМ И ФАМЕЛИЯ

Уж традицийно, у центру Руского Керестура, всоботу 12. октобра, отримана єшеньска манифестация „Домашнї шпайзˮ. Було цо понукнуц, асортиман бул вельки, алє ше нє предавало вельо. На манифестациї продукти и сувенири предавали жени зоз Здруженя женох „Байкаˮ, Михайло Фейди „Задолїнєцˮ, Олена Рацова, Микола Винаї и Таня Югасова. Учашнїки на своїх штандох виложели свойо продукти, дунци, соки и сувенири.

ОКТОБЕР – МЕШАЦ СТАРИХ

Фото: О. Живкович

Фото: Оленка Живкович

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

У проєкту идентификованя особох и подїйох зоз склєняних плочох фотоґрафох Будински зоз Руского Керестура, котру орґанизує Завод за културу войводянских Руснацох (ВР), а котри уж длугши час обявйовани на остатнїм боку новинох „Руске слово”, потребна векша помоц ширшей явносци. Велї од обявених фотоґрафийох уж идентификовани, алє о даєдних потераз зазначене барз мало податки. На Фейсбук боку Заводу за културу ВР до окремного албуму положени тоти фотоґрафиї, та ше модлї шицких котри дацо знаю о особох, подїйох,

Даєдни фотоґрафиї обявюємє вецей раз, понеже за нїх дотераз нєт нїяки податки.

Фотоґрафия: 0147P

0018P Фотоґрафия:

ОГЛЯДНУЦЕ НА ПРЕШЛОСЦ

Пияти „Днї бундави 2019ˮ отримани тиж всоботу, у парку у центру Кули, котри орґанизовало Здруженє „Еко Кулаˮ и Туристична орґанизация Општини Кула. На манифетациї участвовали мали продукователє и здруженя, школяре штреднїх школох зоз Червинки и Кули, кулске здруженє „Идеяˮ и „Байкаˮ зоз Руского Керестура. О. Ж.

часу, обставинох, обичайох, облєчиве и инши податки хтори вязани за тоти фотоґрафиї же би ше явели. Явиц ше мож прейґ порученя на Фейсбуку або коментару на фотоґрафиї, на имейл zavod.rusini@gmail.com лєбо на телефон 021/548-421. Кажда информация значна. Дзекуюци фотоґрафийом хтори настали у фотоґрафскей роботнї Будинскових, а котри диґитализовани на склєняних плочох, зачува ше шведоченє о живоце людзох и подїйох и велїх податкох цо припадаю културно-историйному скарбу Руснацох на тих просторох.

■ У КУЛИ ОТРИМАНИ „ДНЇ БУНДАВИ”

СТАНОВИСКА ЧЛЕНОХ НАЦИОНАЛНОГО СОВИТУ РУСНАЦОХ

ПОТРЕБИ ЗА БРИҐУ О СТАРИХ БУДУ ВШЕ ВЕКШИ Пише: Желько КОВАЧ, предсидатель Вивершного одбору Националного совиту Руснацох, координатор за роботу зоз старима парохиялного Каритасу Руски Керестур

И у нашей жеми ше мешац октобер означує як мешац ста- пезлївосц. З любови, треба ше одрекнуц свойого одпочивку рих особох. През рижни активносци, змисти и програми у и свойого шлєбодного часу, и присц препровадзиц окремни хторих участвую и младши и старши ґенерациї, жада ше дац час зоз нїма. Зоз сцерпезлївосцу почекац их, вислухац, подо знаня цалому дружтву же яка значна улога старших люд- бешедовац... зох у нашим каждододньовим живоце. То нагода кед ше През цали рок орґанизовани рижни змисти и активносци стретню предшколски дзеци, школяре, особи хтори ше на хтори интересантни и присподобени праве старим. Два раз, окремни способ през рок стараю о старших и медзи собу три раз до рока орґанизовани бали на хторих ше, вєдно зоз подзеля искуства, чувства та, дакеди, аж и дарунки. Таку гармоникашом, зашпива и потанцує, порядна нащива капраксу уж єден час маю ґеронтолоґийни центри, старецки ждого року школярох Основней школи у рамикох „Дзециндоми, алє и нєвладово оранизациї хтори, ище кед ше анї нє ского тижня”. Частейше преслава родзених дньох, молитва так явно запровадзовало означованє мешаца октобра на на- и духовна шпиванка вєдно зоз нашима священїками. Окреших просторох, мали орґанизоване друженє зоз старима ме красни упечаток и памятку охаби приход парнякох зоз особами и старали ше о нїх. Коцура, алє и врацанє нащиви Коцуровим. Нєсебична поИще давних дзеведзешатих рокох, млади з Марийового дїла и моц волонтеркох и волонтерох хтори поряднє присутни и волонтере Каритасу, одходзели до Дому за старих и пензионе- нєсебично дарую себе и свой шлєбодни час, доприноша же рох у Руским Керестуре, порадовац ше зоз хаснователями До- би хвильки препровадзени у Каритасу були красни. ма на швета як цо то Миколая, КраВолонтирац при старших особох Нажаль, „Клуб за старих и пензиочун, 8. марец, а и зоз других нагодох. нерох” хтори почал робиц пред данє можеме шицки. Окремни и Зоз кратку програмку жадало ше их скельома роками у Доме пензионерозвешелїц, зашпивац вєдно зоз нїма, найзначнєйши два прикмети хтори рох, дзе ше понайвецей стретали жепотанцовац, поприповедац, од нїх чуц мож здобуц у роботи зоз старима, ни, тераз нє активни. Там була нагодацо интересантне, дац им скромни по моїм особним думаню, то любов да, пейц днї у тижню, у пополадньодарунки. У таких случайох до виравих годзинох стретнуц ше, попиц каи сцерпезлївосц. З любови, треба женя приходза особни чувства хтори фу, поприповедац... Енерґия, сцеше одрекнуц свойого одпочивку и охабяю окремни упечаток любови, ралосц, ентузиязем и дзека женох хтосвойого шлєбодного часу, и присц досци и свидомосци же зме им потам доходзели, була велька. През препровадзиц окремни час зоз нїма. ри требни у їх живоце. Окремни период додатни змисти як цо то орґанизоваЗоз сцерпезлївосцу почекац их, бул кед млади волонере Каритасу о нє вечарох зоз музику, услуги фривислухац, побешедовац... своїм трошку и зоз власнима моцами, зерки, преподаваня на рижни теми... єден час вожели наших найстарших чувствовали ше єднаки зоз другима валалчанох нєдзелями до служби Божей. За мнє шицки тоти и на таки способ виполнєли свой шлєбодни час. активносци були окремне искуство у хторим сом ше препо- Потреби за старанє о старих особох було, єст, а и будзе их знал, и бул сиґурни же то польо на хторим бим ше могол бар- вше вецей. Жиєме у чаше кед млади одходза до иножемства жей даровац. пре стаємну лєбо дочасову роботу, за лєпшим животом, Анґажованє и способ помоци старшим особом рижнород- еґзистенцию. Источашнє, обачлїви нєдостаток фахового кани. Даєдним треба привесц и унєсц огриву, другим покошиц дру за бриґу о старих особох, и нєвельке интересованє млатраву коло обисца, трецим обезпечиц кочики або други ор- дих школовац ше и робиц у тей обласци. У валалских топедски средства, одвесц их до шпиталю, покончиц им до- штредкох оставаю стари родичи о хторих нєшка-ютре будзе кументи за помоц за цудзе допатранє... Волонтиранє нє мож требац дзбац и обезпечиц им условия за красну старосц. заплациц, то робота хтора нє ма цену! Понеже у дежави у хторей жиєме система социялного Указало ше з часом же тоту потримовку треба предлужиц и стараня ушорена на исти способ уж децениями, барз понадалєй, и на єден иншаки способ. Будованє просторийох мали ше починаю понукац рижни нови и иншаки можлїКаритасу у Руским Керестуре дало окремну нагоду за орґа- восци дзбаня о старих як цо то отворена форма социялней низованє такволаних „штварткових стретнуцох”. Старши защити хтора облапя клуби за стари особи, просториї за припознаваю, з нєсцерпеньом ше чека кеди уж придзе дньово пребуваня, ґеронто-службу и велї подобни активштварток же би ше пошло на друженє до Каритасу, препро- носци хтори у других державох давно успишно запровадвадзиц тото пополаднє и зоз своїма парняками, и зоз волон- зени. Тоти цо би ше мали старац о тим, нажаль, найчастейше нє маю слуха за преширенє понуканя змистох за статерами хтори шицко и орґанизую. Волонтирац при старших особох нє можеме шицки. Окрем- рих, а найменєй ше их запровадзує у валалских штредкох, ни и найзначнєйши два прикмети хтори мож здобуц у робо- там дзе за нїма праве и найвекша потреба.■ Становиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє ти зоз старима, по моїм особним думаню, то любов и сцервше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово”

2 РУСКЕ СЛОВО

18. OКТОБЕР 2019.

ЗМИСТ

УВОДНЇК Пише: Иван САБА ДОШ, главни одвичательни редактор

■ Тижньовнїк 4–5. Округли стол о образованю на меншинских язикох

■ Нашо места 8. Китайска делеґация у Општини Шид

■ Економия 14–15. Туристични потенцияли жабельскей општини

■ Култура и просвита 18. Хор ”Розанов” обявел нови компакт-диск

■ Дом и фамелия 19–21. Октобер, мешац пошвецени старим

■ Людзе, роки, живот 24–25. Стретнуце: Владимир Дороґхази, маляр

■ Духовни живот 28. Преславени Кирбай у Старим Вербаше

■ Информатор

30–31. Мали оглашки и In memoriam

■ Спорт 33. Резултати РК ”Русин” у Купу и Лиґи

■ Интермецо 38. Горуци тепши

Насловни бок Зоз ”Дньох бундави” у Кули Авторка фотоґрафиї: Оленка Живкович

МЕДИЇ ЯК ОХРАНА ОД ВЕРБАЛНЕЙ АҐРЕСИЇ През викенд на Златару отримани семинар о препознаваню и зопераню бешеди мержнї у медийох и на дружтвених мрежох, а тема були и стереотипи, предрозсудки и дискриминативни язик, цо шицко препреченя на драги вибудови толерантного и интеркултуралного дружтва за яке ше закладаме. Попри новинарох зоз реґионалних медийох заходней Сербиї, участвовали и нашо новинарки. Тота тема на нашим национално, вирски, язично и културолоґийно рижнородним ”мулти-култи” просторе на дотику Европи и Балкану присутна уж голєм двацец роки, и вецей є уж анї нє цалком актуална – з часом зме почали жиц у прешвеченю же на тим полю вецей нє маме проблеми и же зме достаточно сензибилизовани на шицки розлики медзи людзми. Окрем осамених винїмкох хтори ше з часу на час премкню у явним просторе, драстични приклади бешеди мержнї унапрямени на меншински национални заєднїци нєшка насправди ридки. Окреме континуални инклузивни процеси обєдинєни у Декади Ромох дали резултат у знїманю стиґми зоз тей заєднїци. Нормално, винїмок таблоиди, алє там ше нє дзба анї о других вредносцох, як цо правдивосц, обєктивносц, законїтосц и други ”дробнїци”. Медзитим, у медийох и явней бешеди скоро латентно присутни стереотипи и психолинґвистични конструкциї хтори функционую на подсвидомим уровню и балансую на ценкей гранїци помедзи знєважованьом и увредзованьом. Од тих релативно бениґних же ”меншини лєм танцую”, прейґ самого термина ”национална меншина” (здогадуєм, по оцену уставносци Статута АП Войводини початком тей децениї, були зме меншински национални заєднїци), та по єден хтори ше скоро виключно дотика лєм нас, а нєдавно є реактуализовани пре актуални шветово ґеополитични обставини – же припадаме ”униятскей” Церкви. У одношеню на аґресивни словнїк яки зме могли чуц и читац дзеведзешатих, шицко спомнуте наисце випатра дробне и беззначне. Медзитим, укоренєни, олєгко прилапени и леґитимизовани стереотипи барз чежко елиминовац зоз комуникациї, алє су зато досц плодна подлога за отровни плод як цо бешеда мержнї, хтора потим ище лєгчейше зоз словох преходзи на дїла. Медиї ту муша буц перша охрана и найгустейша рошта, и активно чувац явносц и дружтво од вербалней аґресиї. На концу, прето ше и гвари же медиї по своїм задатку медзи иншим и вше будни ”пес чувар” цивилизованей заєднїци. Попри конкретно наученого, найвекша вредносц подобних семинарох и едукацийох праве у тим же отримую тоту будносц.

* ”РУСКЕ СЛОВО” – гласнїк по руски * Виходзи каждого пиятку * Снователь Национални совит рускей националней меншини * Видава НВУ ”Руске слово”, Нови Сад * Перше число вишло 15. юния 1945. року у Руским Керестуре * Адреса: НВУ ”Руске слово”, Булевар ошлєбодзеня 81/VII, 21000 Нови Сад * Редакция: одвичательни редакторe/ки – Олена Планчак-Сакач, Ясмина Дюранїн, Микола М. Цап, Микола Шанта * редакторе/ки рубрикох – Мирон Горняк-Кухар, Александар Паланчанин, Мартица Тамаш, Славица Фейса, Вероника Вуячич * новинаре/ки – Мария Афич, Влада Дїтко, Сандра Саламун, Андреа Медєши, Оля Русковски, Лидия Кухар * лекторка – Блажена Хома-Цветкович * ґрафична редакторка – Люпка Цвеїч * ґрафични дизайнерки – Мария Гудак, Таня Салонтаї * Телефони: 021/6613-697, 021/6624-708, 021/6623-076; 021/6621-433 * Телефакс 021/528-083 * Предплата за цали рок: у жеми 1 500 динари, а у иножемстве 100 евра * Жиро-рахунок Banca Intesa a.d. Beograd 160-923244-82 * Девизни рахунок 160-0050870024999-53 * Рукописи ше нє враца * Друкує Друкарня ”Maxima graf” Петроварадин * E-mail: redakcija@ruskeslovo.com * Web site: www.ruskeslovo.com * YU ISSN 0350-4603 * COBISS SR-ID 15915778 * Друковани тираж 2 000 *

Директор др БОРИС ВАРҐА *** Главни одвичательни редактор ИВАН САБАДОШ

18. ОКТОБЕР 2019.

РУСКЕ СЛОВО 3

ТИЖНЬОВНЇК ОСМИ ОКРУГЛИ СТОЛ О ОБРАЗОВАНЮ НАЦИОНАЛНИХ МЕНШИНОХ

ЗА ИНТЕРКУЛТУРАЛНОСЦ МУШИ БУЦ МЕСТА У КУРИКУЛУМУ

кадемска инициятива „Форум 10”, нєвладова орґанизация зоз Нового Пазару, з потримовку Фондациї за отворене дружтво, представела платформу за потримовку интеркултуралному образованю у Републики Сербиї понукаюци ю явносци же би зоз черанку становискох, предкладох, сотруднїцтва и заєднїцкого дїйствованя уведла интеркултуралносц до образованей системи. Платформа порушана и представена на округлих столох хтори, у периодзе од септембра по децембер 2018. року, орґанизовани у шейсцох городох (у Новим Пазару, Приєполю, Буяновцу, Димитровґраду, Нишу и Суботици). На нїх участвовали релевантни представнїки з вибраних меншинских заєднїцох – бошняцкей, албанскей, болгарскей, ромскей и мадярскей, а на тот завод и рускей. На тих сходох ше бешедовало о проблемох и виволаньох з котрима ше национални заєднїци зочую у витворйованю своїх правох у обласци образованя на мацеринским язику, з окремним ак-

Фото: В. Вуячич

Пише: Ясмина ДЮРАНЇН

Осми по шоре округли стол на тему „Образованє на язикох националних меншинох у Републики Сербиї – можлївосц за имплементацию концепта интеркултуралного образованя” отримани у Новим Садзе як часц проєкта „Мапованє виволаньох у имплементациї образованя на язикох националних меншинох и потримовка концепту интеркултуралного образованя”

центом на зявенє сеґреґативного мултикултурализма хторе ше зявює як пошлїдок актуалней образовней системи. Платформа може понукнуц и одвити на числени питаня од дружтвеного значеня як цо то витворйованє людских правох, родней ровноправносци, єднаких можлївосцох, социялней правди, процес европских интеґрацийох, миґрацийни питаня и друге. Як конєчни резултат орґанизатор округлих столох очекує формованє мрежи актерох – институцийох, орґанизацийох и поєдинцох, котри би допринєсли же би КОНЦЕПТ ше интеркултуралносц уведло до Гоч концепт мултикултурализма припознава културни и социялни харак- образовней системи. теристики националних заєднїцох и права же би вони зачували свой културни и етнїчни идентитет, вон на уровню медзилюдских одношеньох нє вимаУ НОВИМ САДЗЕ га социялне повязованє и сотруднїцтво, алє часто доприноши же би людзе И О РУСНАЦОХ були изоловани и заварти до своїх штредкох. Же би ше тоти одношеня злєпшало треба потримовац интеркултурални инициятиви, гоч ше интеркултуНа сходзе у Новим Садзе прерализем нє одноши лєм на национални заєднїци. Вон заступени, окрем у шло го тижня заинтересованей явобразованю, и у других обласцох гражданского дружтва. Же би ше за даєдно но сци представени хвилькови стан дружтво поведло же ма розвиту интеркултуралносц, воно би требало мац у обра зованю на мадярским и рурозвити интеркултурални компетенциї. У Каталоґу компетенцийох хтори препоручела Европска уния, то ученє мацеринского язика, странских язи- ским язику, а о интеркултуралнокох, алє и интеркултурална комуникация и гражданска способносц препо- сци бешедовал културолоґ Мирознац ю и хасновац. У образовней системи тото поняце би требало хасновац слав Кевежди, односно о виволадвонапрямно, у вецей предметох як цо то гражданске воспитанє, социоло- ньох котри ше одноша и на други ґия, филозофия, история и други. системски ришеня у образованю.

4 РУСКЕ СЛОВО

18. ОКТОБЕР 2019.

tiznjovnjik@ruskeslovo.com

Сход отворела державна секретарка Министерства просвити, науки и технолоґийного розвою Анамария Вичек задлужена за меншинске образованє и у уводней бешеди дала еґзактни податки о числу националних меншинох котри маю порядну наставу на мацеринским язику по цалей вертикали и котри маю виборну наставу мацеринского язика. Бешедовала и о нєдостаткох у образовней системи котре тото министерство обачело и о тим як ше их намага превозисц. – Законодавство нашей жеми добре, гоч єст почежкосци у дзепоєдних сеґментох, як цо видаванє учебнїкох. З оглядом на тото же ше од школского 2018/19. року почало применьовац нови курикулум за школярох тедишнєй першей и пиятей класи и першей класи штреднєй школи, наишло ше на велї нєпредвидзени бриґи зоз писаньом нових учебнїкох, прекладаньом и друкованьом. Таки бриґи ше зявели и того школского року, Министерство ше намага превозисц их, алє вони, у сущносци, барз комплексни – гварела Вичек. Свойо викладанє мал и представнїк Одбору за образованє Националного совиту Мадярох Ґабор Берат хтори дал скоро „идиличну” слику ушореней образовней вертикали на мадярским язику. У дискусиї, медзитим, дзепоєдни зауважели же зоз викладаня нє видно миґрацийну слику, понеже велї школяре свойо штредньошколске образованє предлужую у сушедней Мадярскей. Спред Националного совиту Руснацох бешедовал предсидатель Борислав Сакач. Вон визначел вецей фактори котри уплївую на квалитет образовней системи у рускей заєднїци, оглядаюци ше на початки образованя и на хвильково обставини. Сакач визначел даскельо фактори котри уплївую на тото чи дзеци бешедую на своїм мацеринску язику – важносц же би ше з дзецком од найвчаснєйших рокох дома бешедовало по руски, а потим и у предшколских установох. На тим планє ше Национални совит досц анґажовал, та виплацує стипендиї. Медзитим, проблеми єст и у менших, и у векших штредкох як цо Нови Сад. – Як предсидатель НС Руснацох ришенє видзим у тим же би ше оформело окремну руску предшколску установу хтора ше насампредз будзе старац о обезпечованю средствох за плаценє додатней роботи вихователь(к)ом, як и о стипендованю и школованю младих кадрох – гварел Сакач.

18. ОКТОБЕР 2019.

Основношколске образованє ше стрета з подобнима проблемами як и предшколске, гоч НС стипендує и школярох, и студентох. Єдна зоз найвекших спокусох з хторима ше зочую и други заєднїци то миґрациї и малочисленосц дзецох. Як наглашел Сакач, у дзепоєдних местох у Сриме уж ше зна же шлїдуюцого року нє буду

формовани оддзелєня по руски. И попри тим, Одбор за образованє НС Руснацох предлужи зоз своїма активносцами нє лєм у анимированю родичох же би уписовали дзеци до руских оддзелєньох, алє же би на час и точно окончели шицки вимоги держави у процесу видаваня учебнїкох на мацеринским язику. О бриґох з учебнїками Сакач дал окремну заувагу державней секретарки. На сходзе присуствовала и предсидателька Одбору за образованє Мелания Римар. КЛЮЧ У КОМУНИКАЦИЇ На округлим столє свойо становиско о имплементованю интеркултуралносци до образовней системи дал и културолоґ Мирослав Кевежди. Вон з єдного ширшого аспекту бешедовал о виволаньох котри ше одноша и на други системски ришеня нє лєм у образованю, алє у и ширшим дружтвеним контексту. Вон на прикладзе других националносцох нє лєм у нашей жеми, алє и у Америки и Европи, ясно указал же интеркултуралносц можлїва. – У дружтве потребне розвиц интеркултурални компетенциї гражданох, бо ше на тот способ розвию иншаки становиска и справованя поєдинцох и лєгчейше ше упозна други заєднїци. Єст велї гомоґени штредки у нашей жеми, хтори патра лєм на свойо интереси и тримаю ше заварти у нїх, цо гутори же тоти гражданє ище нє маю розвити потреби за интеркултуралну комуникацию – гварел Кевежди. Спред орґанизатора округлого стола бешедовал Тео Тараниш о почежкосцох у бошняцкей националней меншини у уводзеню бошняцкого язика до школох, а модератор округлого стола бул Фахрудин Кладничанин. Дискусия указала же єст ище надосц про цив ни дума ня и ри жни предклади на котри интеркултуралносц мож увесц до образовней системи, а котри буду облапени у конєчним предлогу того документу на закончуюцим округлим столє у Беоґрадзе, 13. новембра.■

РУСКЕ СЛОВО 5

ТИЖНЬОВНЇК СЕМИНАР О БЕШЕДИ МЕРЖНЇ И ДИСКРИМИНАЦИЇ У МЕДИЙОХ И НА ДРУЖТВЕНИХ МРЕЖОХ

ПРЕДРОЗСУДКИ ЧЕЖКО ВИКОРЕНЇЦ У Новей Вароши на Златару, през викенд 11. и 12. октобра, отримани семинар на тему информованя о националних заєднїцох и зопераню бешеди мержнї у медийох и на дружтвених мрежох. Було бешеди и о стереотипох и предрозсудкох о националних заєднїцох у медийох, як и роботнї як их препознац Пише: Оля РУСКОВСКИ

е би ше на цо лєпши способ информовало о националних меншинох, Здруженє Форум женох Приєполя за представнїкох медийох зоз цалей Сербиї орґанизовало семинар на Златару, у приємним амбиєнту готела ,,Златарски перли”. Попри медийох зоз Приєполя, присуствовали и представнїки медийох зоз Беоґраду, Панчева, Крaлєва, Ужица, як и представнїки НВУ „Руске слово” зоз Нового Саду. По официйним отвераню семинара, учашнїком блїжей потолкована тема националних заєднїцох у законодавних рамикох Републики Сербиї, а дискутовало ше и о поняцох дискриминациї, предрозсудкох, толеранциї и интеркултуралносци. Понеже информованє о националних меншинох ище вше нє на достаточним уровню, часто є преткане зоз стереотипами и предрозсудками. Як визначели орґанизаторе, а и Владимира Дорчова Валтнерова, редакторка порталу Storyteller, котра водзела семинар – прето барз значна и сама едукация занятих у медийох о почитованю правох националних меншинох. – Думам же би права драга до доброго и квалитетного информованя о националних заєднїцох бул даяки интеркултурални приступ, кед ше нє наглашує припадносц даєдней националней заєднїци, алє ше през бешеду рижних собешеднїкох, розличних националних заєднїцох обрабя даяку тему, зявене лєбо подїю – гварела Владимира Дорчова Валтнерова. Шицки присутни новинаре участвовали у роботньох на тему стереотипох и предрозсудкох о националних заєднїцох у медийох, як и у дискусиї дзе були представени приклади добрей и подлей пракси. Єдно зоз заключеньох семинара було тото же, кед бешеда о националних меншинох, медиї найчастейше положа фокус на обичаї, традицию и подобне, а єст вельо други теми з обласци правох националних меншинох и заєднїцкого живота о котрих би требало вецей бешедовац, писац. Едукованє занятих у медийох о правох националних меншинох то драга ґу меняню слики о припаднїкох меншинских народох котри жию у Сербиї. Як визначела Дор-

6 РУСКЕ СЛОВО

чова Валтнерова, така файта стретнуцох новинаркох и новинарох значна пре сотруднїцтво, друженє, алє и пре формованє контактох медзи розличнима типами медийох. – Праве през дискусию приходзиме до нових спознаньох, лєбо пренаходзиме праву драгу за даванє звитох. Прешли зме и през тему бешеди мержнї котра часто виражена ґу националним заєднїцом, а зоз зявйованьом интернету постала ище вираженша, лєбо ю голєм на мрежох лєгчейше мож видзиц – заключела Владимира. РОЗЛИЧНИ ПРИСТУПИ Постої велька розлика у тим на яки способ национални, а на яки способ локални медиї даваю звити и информую о националних меншинох. Як гварене, локални медиї заш лєм чувствую свою заєднїцу – чи то заєднїца припаднїкох даєдней меншинскей националней заєднїци, чи векшинского народу, чи заєднїцки живот розличних народох и народносцох. – Локални медиї нє даваю таку значносц описованю, характеристиком даєдней националней заєднїци, просто нє кладу до фокусу националну припадносц. А кед у питаню национални медиї, вони барз любя наглашиц припадносц даєдней националней заєднїци, окреме кед у питаню даяки инцидент – визначене на семинаре. Покля даєдни заєднїци, мож повесц, ,,нєвидлїви” у националних медийох, бешеда о даєдних националних меншинох полна зоз предрозсудками и стереотипами. Таки ситуациї найчастейши кед ше бешедує о ромскей заєднїци. 18. ОКТОБЕР 2019.

tiznjovnjik@ruskeslovo.com

Як щиро гварела Биляна Йованович спред Ромского медийского сервису зоз Беоґраду, ромски права и шицко цо значне за ромску заєднїцу – то у векшинских медийох нє мож анї найсц, лєбо шицко у даяких фуснотох. – Нєдавно ше случел проблем парняцкого насилства, и акцент бул на тим же Ром направел проблем. Нє було поведзене же ,,хлапец направел проблем”, алє як кед би найзначнєйше було же то бул Ром. Найлєпше би було кед би ше вообще нє визначовало чи то Ром, чи припаднїк даєдней националней меншини. То чловек, то дзецко, то адолесцент – гварела Йованович. На семинаре було бешеди и о пристрасним приступу културним, односно националним розликом, або бешеди мержнї у медийох. Шицки присутни достали практични напрямки як их обачиц и зопрец у медийох и на дружтвених мрежох. През конкретни приклади на роботньох представени ситуациї, учашнїки научели як ше вибориц зоз стереотипами и предрозсудками у каждодньовей роботи. ЕВРОПСКИ ПРОЄКТ Учашнїки семинара мали и нагоду нащивиц Приєполє и виставу новинарских фотоґрафийох зоз конкурсу ,,Бетова фотоґрафия рока 2019.” котра представена з нагоди означованя 11-рочнїци од першого емитованя програми зоз ТВ Форум. – Подзековала бим шицким присутним, подзековала бим шицким котри провадза нашу програму и подзековала бим шицким котри нас потримую. Тото же людзе маю до нас довирия, же зме вше щири и же нєсебично дзелїме информациї и помагаме нашим приятельом, то нам найвекша награда – визначела директорка ТВ Форум Милева Малешич. Виставу штерацец новинских фотоґрафийох отворела праве Владимира Дорчова Валтнерова, и гварела же на тих фотоґрафийох представени живот праве таки яки є, а то тото цо ТВ Форум роби кажди дзень.

– ТВ Форум приказує живот таки яки є и нє прави нїяки фалшиви вистки, анї фалшиву слику о Приєполю, а ми котри приходзиме зоз Войводини и зоз менших порталох то барз вреднуєме – визначела вона. Семинар за представнїкох медийох орґанизовани у рамикох проєкту ,,Медиї и рижнородносц” котри финансує Европска уния у партнерстве зоз Владу Републики Сербиї прейґ програми EU PRO.■ 18. OКTOБЕР 2019.

STANOVISKA Пише: Мария ПЕРКОВИЧ, новинарка и активистка

НАЙСЛАБШИ НА ВДЕРЕНЮ

Ниничова фамелия, з адресу у новосадскей улїци Модени, у септембре насилно виселєна з квартеля. Насилно у полним значеню того слова, понеже спомнути нє по власней дзеки анґажовали шпедицию же би їх рухоми маєток преселєла до другого квартелю, купеного, нашлїдзеного лєбо вжатого под квартелїну, алє су по судским налогу виселєни на драгу. Кед же сце провадзели вистки о феномену приватних окончовательох, хтори як насилнїцка орґанизация по задумки и намени, людзох вируцую на улїчку, лєбо феномену Здруженей акциї Закрице над главу хтора настала як реакция солидарносци з жертвами окончовательох, вшелїяк сце замерковали заєднїцки менователь у тим державним насилстве хторе зверене приватнїком – окончовательом. Фамелиї хтори оставаю без закрица над главу подєднак социялно, економски и здравствено загрожени. Други фамелиї, хтори себе можу плациц правну защиту и маю социялни вязи, нє так лєгко падаю до рук капиталу. Фамелиї хтори оставаю без закрица над главу нє спадаю до катеґориї тих цо розцагали дружтвени маєток и привредни кредити, лєбо бизнисменох хтори роботнїком нє уплацую здравствене, социялне и стаж, и цо им держава одписує длуства за комуналиї и енерґенти, на хторих ше богаца. Медзитим, понеже пре шицко спомнуте держава уж скоро же вецей нє ма богатства и добра хтори мож прерозподзелїц вше главному капиталу, влапела ше до приватного маєтку охудобнєного гражданства. Квартелї, углавним на атрактивних локацийох и у престижних бивательних зонох пребарз будза апетити, же би остали у власносци транзицийней худоби. Цо скорей их треба уключиц до тарґовища, же би приношели профит. Проблем же квартель у особней власносци гражданох гибридни феномен хтори креировани на вершини „контрареволуциї” у СФРЮ. Дотедишнї респектабилни дружтвени маєток туньо одкупени и роздробени до рук дзешаткох, можебуц стоткох тисячох малих власнїкох. Потенциялно огромни капитал, так розруцани, нє приноши профит и отворено упрекосци монополистичней сущносци капиталистичного ушореня. Гоч на шор пришол досц позно, бо пред тим требало положиц под контролу векши и профитабилнєйши дружтвени ресурси, бивательни простор по природней лоґики капиталу мушел постац мета. Понеже подприємства пошли дo банкроту, лєбо до приватизациї, вец одпущеним и охудобнєним роботнїком лєгчейше одняц закрице над главу. У подобней ситуациї и други марґинализовани ґрупи – вибеженска и ромска популация, стари, хори и социялно загрожени... По практичних искуствох активистох Здруженя Закрице над главу, праве социялна карта главни критериюм приватних окончовательох – найхудобнєйши и найслабши найлєгчейша и перша їх мета. Тото би мушело буц перше на розуме лидерох хтори кажди час ламентую над фамелию, народом и нацию. Чи ше худобни и загрожени нє рахую? Становиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово”

РУСКЕ СЛОВО 7

НАШО МЕСТА ДЕЛЕҐАЦИЯ КИТАЙСКЕЙ ВЛА ДИ НАЩИВЕЛА ОПШТИНУ ШИД

ЗАИНТЕРЕСОВАНИ СЦУ УКЛА ДАЦ Делеґация Министерства польопривреди у Влади Народней Републики Китай и даскельо привреднїки з тей велькей держави прешлого пиятку нащивели општину Шид, вєдно зоз представнїком ресорного министерства у Влади Републики Сербиї. Прияли их Предраґ Вукович, предсидатель Општини и його заменїк Зоран Семенович зоз сотруднїками. Високим госцом после привитних словох предсатвена промо презентация општини Шид, хтори у сотруднїцтве зоз Розвойну аґенцию Войводини порихтала и презентовала Локална канцелария за економски розвой. Насампредз представене ґеоґрафске положенє општини з акцентом на блїзкосц гранїци зоз Републику Горватску и Босну и Герцеґовину, потим представени привредни потенцияли општини, обрабяца жем, лєси, транспортна инфраструктура (гайзибанска драга и блїзкосц авто-драги), рики и озера, образовна структура жительох и туристични можлївосци. Окремни акцент дати на индустрийни зони при Адашевцох и Вишнїчеве. У презентациї спомнути и 10 найвекши привредни подприємства хтори дїлую на подручу општини. Шицко то слухали привреднїки з Китаю, хтори углавним були представнїки з обласци польопривредней продукциї и преробку овоци. Спомнута висока делеґация з Китаю у Сербиї була од 8. по 14. октобер, а домашнї им Министерство польопривреди, водопривреди и лєсарства у Влади Републики Сербиї. – Китайски инвеститоре пришли до Сербиї спатриц можлївосци укладаня у нашей держави. Порадзене же

би нащивели два локални самоуправи – Зомбор, а потим и Шид. Наздавам ше же добре спатрели можлївосци укладаня и же голєм єден инвеститор у општини Шид отвори фабрику за преробок овоци, бо општина Шид позната по овоцарстве – гварел Ненад Катанич, помоцнїк министра польопривреди. Задовольни зоз приходом госцох и презентацию бул и Зоран Семенович, заменїк предсидателя општини Шид. – То лєм перша схадзка на хторей зме привреднїком Китаю презентовали нашо условия же би укладали до нашого штредку. Верим же ше дахто з нїх опредзелї укладац праве у нашей општини и же отвориме нови роботни места – гварел Семенович. Вл. Дї.

„БАМБИЙОВЦИ” НАЩИВЕЛИ ПРЕДСИДАТЕЛЯ ОПШТИНИ И „РУСКОМ”

ДЗЕЦИ УЧА ЯК ФУНКЦИОНУЄ ДРУЖТВО

У рамикох Дзецинского тижня, дзеци зоз ПУ „Бамби” зоз Кули зоз оддзелєня „Маслачак” нащивели предсидатея Општини Кула Дамяна Милянича, а предшколска воспитна ґрупа з оддзеляня „Цицибан” у Руским Керестуре, виховательки Емилиї Костич, нащивели ЯКП „Руском”.

При предсидательови Општини Дамянови Миляничови

8 РУСКЕ СЛОВО

Дзеци зоз „Маслачку” предводзени зоз заменїцу Установи Снежану Булатович, традицийно приял предсидатель Општини. У розгварки му поставяли велї питаня, а тиж винєсли и свойо потреби же би у Кули було цо вецей места за бавенє и же би ше баржей мерковало на защиту природи и животного штредку, а предсидатель Милянич им обецал же виполнї їх жаданя. Дзеци мали нагоду нащивиц и скупштинску салу, а тиж им пририхтане и почасценє и подзелєни пригодни дарунки. Кере стурских предшколских рапухох и їх виховательку Емилию Ко стич у комуналним подприємстве „Руском” приял директор Иґор Фейди и други заняти, хтори им пририхтали и мале почасценє. Директор Фейди дзецом потолковал цо роби тото подприємство и же ше, насампредз, стара о чистоти и ушореню валала, та поволал же би и вони на то мерковали. Дзецом потим други заняти указали роботню, самоходну ко сачку на котрей ше могли и повожиц, цо им було окреме интере сантне, а опатрели и ушоренє за пречисцованє води од арсену, и явни чоп одкаль гражданє Кере стура беру пречисцену воду. М. А. 18. ОКТОБЕР 2019.

mesta@ruskeslovo.com

СТРЕТНУЦЕ У ВОДИЦИ

ДЗЕЦИ ЗА ЄДИНСТВО Стретнуце „Дзеци за єдинствоˮ Руху фоколарох, всоботу, 12. октобра, отримане у Водици. Окрем з Керестура, на стретнуцу були и дзеци зоз Беоґраду, Нового Саду, Коцура, Суботица и Таванкуту. Коло штерацецпецеро дзеци и старши особи котри их провадзели, привитала Ивона Будински, а после привиту дзеци участвовали у бавискох упознаваня, дзе ше дружели и уживали у природи. После полудзенку, у церквочки, млади порихтали презентацию о живоце Кяри Лубик и о тим як настал Рух фоколарох. Презентациї ше розпатрало, дзеци приповедали свойо искуства о дарованю, и о уключованю вредносцох Руху до каждодньового живота. Подзелєни по ґрупох, руцаюци коцку любови, дзеци у драмскей слички обробели ситуациї з котру потолковали виреченя зоз коцки. Олимпияда, дзе ше дзеци тиж змагали по ґрупох у интересантно здуманих бавискох, була нє лєм змаганє, алє и ученє як ґрупа функционує же би

ОПШТИНА ЖАБЕЛЬ

ПРЕДКЛАДАНЯ ЗА МИТРОВО НАГРАДИ З нагоди Дня општини Жабель, на Митра, 8. новембра, Скупштина општини и того року додзелї награди и припознаня заслужним поєдинцом и колетивом за чечуци рок. Награди и припознаня можу буц додзелєни подприємством, установом и шицким другим орґанизацийом котрим шедзиско на териториї општини Жабель, гражданом и ґрупом гражданох за їх заєднїцки витвореня, а котри дїлую або дїловали на териториї општини, котри по походзеню зоз териториї општини, або їх витворенє тематски вязане за општину. Митрово награди у форми плакети зоз диплому и пенєжну награду, а Митрово грамоти и Митрово припознаня у форми дипломи. Скупштина Општини Жабель поволує институциї, ґрупи гражданох и поєдинцох, же би свойо предкладаня з обовязним обгрунтованьом доручели на писарнїцу Општини Жабель, з назнаку же є за Скупштину општину Жабель – Комисию за награди и припознаня Општини Жабель за 2019. рок, у Жаблю у улїци Николи Тесли. Розпатрац ше будзе лєм предкладаня котри буду доручени найпознєйше по пияток, 25. октобра по 15 годзин. С.С. 18. ОКТОБЕР 2019.

кажде дал свой максимум, а же би ше посцигло цо лєпши резултат ґрупи. Стретнуце орґанизовал Рух фоколарох, а партнер стретнуца бул Каритас. Координаторе сходу були Роберт Зайц, фоколарин зоз Словениї и Кармела Консильо з Италиї котри жию у Беоґрадзе, а до роботи зоз дзецми ше уключели и керестурски млади з Руху фоколарох. Ол. Ж.

ШКОЛЯРЕ НАЩИВЕЛИ СТАРШИХ У КАРИТАСУ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

ВАЖНЕ ПОВЯЗОВАНЄ ҐЕНЕРАЦИЙОХ

У рамикох Дзецинского тижня школяре Основней школи „Петро Кузмяк” у Руским Керестуре 10. октобра нащивели старши особи на їх штвартковим друженю у Каритасу, та повязали тоту манифестацию зоз означованьом октобра – мешаца старих. Нащиву вєдно орґанизова ли наставнїци виронауки Златица Ма лацко и гражданского воспи та ня Алєксан дра Ме дє ши, хтори вибра ли ґрупу школярох зоз седмей и осмей класи. Як визначели, циль им бул приблїжиц и повязац терашнї млади и старши ґенерациї на тему як

ше дзеци бавели дакеди и нєшка. Старши дзецом приповадали о тим як вони препровадзовали свойо дзецински днї и як ше бавели, та цо ше пременєло, цо школяром було интересантне, понеже вони свойо дзецинство нє можу задумац без сучасних технолоґийох. Шицко тото виволало и вельо шмиху и задовольства, и при єдних и при других, а на концу зашпивали и єдни и други, та и вєдно. Волонтере Каритасу пририхтали и почасценє за шицких, та у друженю препровадзели даскельо приємни годзини. М. А.

РУСКЕ СЛОВО 9

НАШО МЕСТА ПОЧАЛО ШЕ ПРИМЕНЬОВАЦ ЗАКОН О БЕЗПЛАТНЕЙ ПРАВНЕЙ ПОМОЦИ

ПОРАДЗЕНЕ, ЛЄМ МА ЗАЖИЦ Тоти цо сполня условия, буду мац адвокатох и нє буду мушиц за услуги давац зоз своєй кишенки. Шицок трошок на себе бере держава

Пише: Славица ФЕЙСА

лонї у новембре Скупштина прилапела Закон о бесплатней правней помоци, односно, заступаню гражданох хтори социялно загрожени, а почало ше го применьовац од 2. октобра того року. Понеже у Сербиї коло 500 000 души у спомнутей социялней катеґориї, тот закон би мал оможлївиц же би велї хтори нє мали за трошки адвокатских, або нотарских услугох, могли конєчно вимагац правду и сполнїц право пред судом. И попри тим же ше длуго чекало на тот закон, Служби правней помоци робели и скорей. На питанє цо ше тераз пременєло, и чом важне же би зме мали тот Закон, дипломовани правнїк Боґдан Виславски толкує: – По закону о адвокатури и правней помоци, (Службени глашнїк СР Сербиї число 27/77), були предвидзени Служби правней помоци, хтори могли основац општински самоуправи. При приношеню Закона о адвокатури, (Службени глашнїк СР Югославиї число 24/98), нє реґуловане питанє даваня правней помоци, медзитим, по Закону о локалней самоуправи и Уставу Републики Сербиї, предвидзени Служби правней помоци, алє було потребне принєсц закон з хторим ше реґулує способ даваня правней помоци. Потамаль док ше нє прилапело Закон о безплатней правней помоци, дзепоєдни локални самоуправи затримали спомнути служби, як цо то наприклад у Беоґрадзе, Новим Садзе.., алє пре нєефикасносц законодавних орґанох,

10 РУСКЕ СЛОВО

вони и далєй робели по Закону о адвокатури и правней помоци, котри нє бул важаци – обгрунтує Виславски. Министерка правди Нела Кубурович виявела же вецей як 300 правнїки у локалних самоуправох прешли обуку и достали дошлєбодзенє од министерства же би робели з клиєнтами, и як спомла, новина тота же ше одредзи специялизованих фаховцох хтори на основи придатей документациї преценя хто тот цо ма право на безплатного адвоката. Особа хтора сполнї условия у чаше од осем дньох би требала достац адвоката чийо услуги нє будзе плациц, алє то зроби держава. – Право на безплатну правну помоц буду мац гражданє хтори хаснователє права на пенєжну социялну помоц по Закону хтори реґулує тото питанє, потим тоти цо маю право на дзецински додаток, и члени їх фамелийох, односно обисца. Исте право буду мац странски державянє хтори жию у Сербиї, тоти хтори глєдаю азил, вибеженци, интерно розселєни особи, як и гевти особи хтори без своєй дзеки змесцени до установох социялней защити и други. Друга катеґория хтору Закон предвидзує то гражданє хтори нє сполнюю предписани условия за помоц, алє кед би виплацели трошки услугох адвоката, вони би подпадли под тоту катеґорию, односно були би у социялно чежкей ситуациї. Слово о шивей зони худобства хтора препозната у Републики Сербиї – гвари адвокат Деян Укропина и предлужує о трецей ка18. ОКТОБЕР 2019.

nasomesta@ruskeslovo.com

foto Stockio

теґориї, а то хаснователє безплатней правней потримовки, хтора би була своєродна прелиминарна фаза пред тим як особа одлучи вимагац одредзени права пред судом, або даєдним другим державним орґаном. То даванє информациї о правох хтори тота особа жада сполнїц у поступку або пред орґаном управи, або сце дознац о яким судским поступку слово, кельо будзе тирвац процедура... Значи, якаш прелиминарна фаза на котру шицки маю право, без огляду на социялни статус, бо ше нє зна чи будзе порушана процедура, и чи вообще дахто будзе анґажовани – гвари Укропина. РОКАМИ ШЕ ЧЕКАЛО – ЧОМ? – Таки длуги период, дзе нє могло усоглашиц думаня коло способу ришеня даваня правней помоци, по моїм думаню настал пре зраженє интересох Адвокатскей комори и давательох безплатней помоци. Адвокатска комора мала становиско же лєм адвокати маю право давац правну помоц, а заступнїки зоз Службох правней помоци були на тим же на бесплатну помоц маю право шицки гражданє, котрим то по їх социялним положеню потребне. У пракси других жемох, а мал сом можлївосц упознац ше як випатра даванє безплатней правей помоци лєм прейґ Адвокатскей комори (то пробовала Южноафрицка уния), указало ше же таки способ нєможлїви, нєотримуюци. Єдноставно, держави фонди нє можу витримац трошки авокатох у каждим случаю кед од нїх тото вимагаю. Прето таки закон швидко утаргнути. По нашим закону безплатну правну помоц можу давац адвокати и Служби безплатней правней помоци, и други орґанизациї и здруженя котри за тото реґистровани – гвари Боґдан Виславски. З тим ше склада и Деян Укропина и надпомина же предвидзене же би бул вельо ширши круг тих цо буду безплатно давац правну помоц, алє тексти нє були ускладзени з Уставом, так же предвидзени два катеґориї тих цо буду давац помоц. – Адвокатура и служба безплатней правней помоци при локалних самоуправох цо и зоз Уставом реґуловане. Ту спадаю давателє такволаней правней потримовки – Правни здруженя, Правни факултети и други реґистровани давателє помоци хтори сполнюю условия на основи закона. Здруженя можу давац правну помоц у огранї-

ЦО СПАДА ДО БЕЗПЛАТНЕЙ ПРАВНЕЙ ПОМОЦИ Ту спада писанє поднєскох, писанє розличних правних актох з хторима ше иницирує одредзени поступок пред судом або одредзеним орґаном управи, заступанє и одбрана гражданох, значи шицко тото цо робота адвокатох. Тото исте маю право робиц и службенїки хтори заняти у службох за безплатну правну помоц при локалних самоуправох кед же сполнюю даяки други Закони односно условия предвидзени з другима Законами, нпр. кед маю положени правосудни испит. Помоц нє будзе дошлєбодзена у привредних розправох, у поступкох реґистрациї правних особох, надополнєнє чкоди кед ше дакому уквилї чесц и угляд, кед ше пробує злохасновац безплатну правну помоц и друге. 18. ОКТОБЕР 2019.

чених случайох, кед случай наприклад о правней помоци давательом азила. Медзитим, и ту Закон поставя огранїченя же Здруженя муша анґажовац адвоката за даванє такей помоци, так же зоз Законом на основи Устава огранїчене же правну помоц заш лєм на концу даваю адвокати и Служби безплатней правней помоци при локалних самоуправох. ПРОЦЕДУРА Як спомнуте, Закон установел окремного державного службенїка хтори превери чи сполнєти условия, и хторому потенциялни хаснователє маю придац документи же би ше преверело маєтни стан и одлучело чи хаснователь ма, чи нє ма право на помоц. Кед же одвит позитивни, достава ше окремну одлуку, хаснователя ше упуци на того цо му ма помогнуц, а тота правна особа муши буц реґистрована у окремним реґистру о хторим ше стара компетентне министерство. Далєй ше иницирує поступок, або дава даяку другу файту спомнутей помоци. За хасновательох безплатней правней помоци цали тот процес задармо, а тому цо дава помоц по законченим поступку ше рефундує трошки заступаня. На хтори способ держава подмири трошки адвоката, у тих процесох ище вше нє мож точно знац, ище вше ше о тим нєурядово бешедує. По Закону компетентни министер приноши подзаконски акт з хторим и тота обласц ма буц реґулована. Чи мож нагаднуц почежкосци хтори годни настац кед слово о запровадзованю того закона, опитали зме ше нашим собешеднїком. – Закон нє проблем, гвари Укропина – вон ускладзени з другима Законами, и нє проблем аж анї його одредби, алє ше обавам пре швидкосц приношеня подзаконских актох, бо Закон нє може буц у полней мири запровадзени док тоти подзаконски акти нє буду принєшени. Виславски обачел же з новим Законом о бесплатней правней помоци лєм леґализована робота Службох за правну помоц, и по його думаню и надалєй ше у пракси будзе применьовац уж давно утаргнути Закон о адвокатури и правней помоци. – Нашим гражданом совитуєм же би ше розпитали и правну помоц поглєдали при познатих адвокатох, або прейґ Службох правней помоци, дзе можу робиц лєм дипломовани правнїки хтори маю положени правосудни испит – гвари на концу Боґдан Виславски.■

РУСКЕ СЛОВО 11

ЕКОНОМИЯ МИЯТОВИЧОВO У ПРИВИНЕЙ ҐЛАВИ ПРОДУКУЮ МЛЄКО

НЄ ВЕЛЬКИ, АЛЄ ПОРЯДНИ ДИНАР У продукциї млєка на подручу општини Шид остали лєм найупартейши продукователє. Єдна з таких и Ґабриєла Миятович зоз фрушкогорского валалу Привина Ґлава при Шидзе

о єден з найменших валалох у општини Шид, познати по манастире Сербскей православней церкви, а у валалє по продукциї млєка позната Миятовичова фамелия. Ґаздиню Ґабриєлу зме застановели кед после доєня намирйовала крави и целята. – З продукцию млєка зме почали ище 2000. року и през тот час ше число кравох дойкох звекшовало и зменшовало, алє зме якошик остали вирни продукциї млєка гоч, най щиро повем – ту нєт заробку, кратко на початку бешеди нам гварела Ґабриєла. Те раз, у хлї ве, по при кра вох до й кох хол шта йн и си мен тал скей ра си єст и да ске льо це ля та. На ша со бе шед нї ца гва ри же ма ве льо ро боти, а за ро бок нї я ки. Ка жди дру ги дзе нь до їх оби сца при ход зи од ку пй о вач млє ка хто ри пла ци 28 ди на ри по ли три зоз ПДВ. Ди нар ма ли, алє голєм ше по ряд нє до ста ва. – Дакеди кед роздумам и шицко поздавам на паперу, видзе же крави можебуц вецей поєдли як цо ше заробело. Коло самих дойкох анї нєт нательо роботи, вкупно

НЄТ ХТО РОБИЦ Под час нащиви Миятовичовей фамелиї дознали зме и же нєт младих у валалє хтори остали робиц у польопривреди. Чежко найсц и роботнїка на наднїцу кед треба звожовац сламу або бетелїну до двора, або вивесц кравски гной на польо. Прешвечели зме ше же Борислав мушел пойсц до сушедного валала, Соту, же би там дакого од хлопох нашол на наднїцу.

12 РУСКЕ СЛОВО

можебуц два годзини рано и тельо пред вечаром, алє укладаня за покарму досц вельки, а одкупна цена млєка нїзка. Правда, держава субвенционує рочнє 25 000 динари по крави дойки и за яловки, а буячки зохабяме за дальше карменє. И на таки способ вец дакус обставаме у продукциї млєка – гвари Ґабриєла. Вона додава же даєдну литру млєка преда у сушедстве, а тиж дацо ше попреда монахиньом до манастира Привина Ґлава. Ґабриєлов супруг Борислав обрабя коло 100 гектари жеми з хторих коло 100 гольти їх власносц, а остаток беру под аренду. Анї продукция польопривредних рошлїнох нє приноши жадани заробок, та Борислав анї нє бул розположени бешедовац о землєдїлскей продукциї.■ Вл. Дїтко

18. ОКТОБЕР 2019.

ekonomija@ruskeslovo.com

СОТРУДНЇЦТВО МИНИСТЕРСТВА ПОЛЬОПРИВРЕДИ И ФАО

МИЛИОН ДОЛАРИ ЗА РОЗВОЙ МАЛИХ ҐАЗДОВСТВОХ Министер польопривреди, лєсарства и водопривреди Бранислав Недимович и Владимир Ракхманин, помоцнїк ґенералного директора ФАО и реґионални представнїк за Европу и Централну Азию, подписали штредком семтембра Програмни рамик у периодзе од 2019 до 2022. року з хторим утвердзени три приоритетни подруча до хторих ФАО унапрями свою потримовку до партнерского сотруднїцтва зоз Владу Републики Сербиї. Подписани документ стратеґийни рамик у хторим утвердзени приоритетни обласци до хторих ФАО уложи милион америцки долари за период од 4 рокох. Тот програмни рамик облапя три приоритетни подруча: розвой польопривредней продукциї малих, фамелийних ґаздовствох, унапредзенє животного стандраду у руралних подручох за жени и хлопох и творенє стимулативного окруженя за отримуюцу польопривредну продукцию.

Потим, з тима средствами потрима ше и змоцньованє од природних катастрофох и климатских пременкох и унапредзенє отримуюцого управяня з природнима ресурсами. Тиж так, средства буду унапрямени на звекшанє конкурентносци сектора польопривреди и продукциї поживи з модернизацию тарґовищних ланцох. М. Т.

ЛАМАЧКА КУКУРИЦИ У КЕРЕСТУРСКИМ ХОТАРЕ

УРОЖАЙ ДОБРИ, АЛЄ НЄ ТАКИ ЯК ПРЕШЛОГО РОКУ Кукурица, найважнєйша житарка у Сербиї, хтора ше продукує на коло милион гектарох, а окрем челїку, приноши и найвецей пенєжу зоз вивозу. На керестурским хотаре ламачка почала пред двома тижнями и за розлику од прешлого року, кед кукурица превершела шицки обчекованя и кед слово о урожаю и кед слово о влаги, тот рок дакус слабши, алє є добри Просекови урожай кукурици нє часто завиши од часци хотара дзе кукурица посадзена, завиши од количества дижджу хторе спадло у тей обласци, як и од аґротехнїчних мирох хтори поробени вяри. Но, и попри тим, урожаї ше рушаю од 6 по 7 200 кили по гольту, цо у просеку коло 10 тони по гектаре. Зоз одкупного места „НСаґро-инґˮ дипломовани инжинєр польопривреди Иґор Варґа гварел: – Одкупйовац кукурицу зме почали пред двома тижнями. Комбайнованє кукурици нє идзе як и гевтого року, бо влонї кукурица нараз одпущела влагу и нараз ше вельо познїмало, та за два тижнї бул цали хотар готови. Того року то нє будзе так, бо ше часто претаргує роботу пре дижджи, ранши роси досц моцни, а тиж и ноцна температура нїзка. Влага була и векша и идеална, алє вона часто завиши од гибрида. Декалбово гибриди векшином поодпущовали влагу, а їх влага коло 14–15 одсто цо добре, а при даєдних

18. OKTOБЕР 2019.

других гибридох, хтори кус чежше одпущую влагу, влага дакус векша, 15,5 одсто, та аж и 17 одсто. То за продуковательох нє таке добре, бо ше им вец вельо одбива на сушенє кукурици. По моїм думаню, лєпше причекац як да кукурица идзе на примушуюце сушенє. Продукователь ше може опредзелїц за плаценє, або за чуванє кукурици на лаґеру, а у нашей фирми лаґерованє нє наплацуєме. Виламало ше гибриди кукурици зоз ознаку ФАО од 400 по 420, або 450. Цо гибрид вчаснєйши, звичайно и урожай менши, алє єст досц часу же би ше жем пририхтало, а зарно же би ше добре осушело, бо то познєйше зменшує трошок чуваня у лаґерох. При познєйших гибридох зарно остава влажне, а рошлїна желєна, та ше прето хасную за чуванє. – З кукурицу зме почали робиц од початку того мешаца. Влага затераз досц солидна. З початку ше при тих вчаснєйших сортох кукурици рушала од цалком сухей од 14 одсто по 15,50 одсто, потим сциговала и мокрейша кукурица зоз 17– 17,50 одсто влаги. Очиглядне же и хвиля тому допринєсла, а тераз ше ламе и лупе тоти познєйши гибриди, так же думам же вони вироятно анї нє спуща влагу барз, гоч ше и почека ище. Урожаї углавним задоволююци, єст по 12, 13 тони по гектаре сухого зарна. Нєшка зме, поведзме, достали 11 тони по гектаре, влага була 17 одсто, а прешлого тижня зме мали 12,5 тони по гектаре, а влага 15 одсто. Єст рижни урожаї, алє на нашим одкупним месце продукователє углавним задовольни, а урожай од 10 по 12 тони по гектаре – потолковала економистка Мария Майхер спред одкупного места „Юарбисˮ. Цена кукурици 14,5 динари за килу, а як ше далєй будзе рушац цена, ище ше нє зна. Цена кукурици прешлого року рушала ше од 14 по 14,50 динари за килограм без ПДВ-а. Концом прешлого тижня поглєдованє за кукурицу нового урожаю було по кус висших ценох од заключених, цо указує на пороснуце цени тей златней житарки. Ан. М.

РУСКЕ СЛОВО 13

ЕКОНОМИЯ ТУРИСТИЧНА ОРҐАНИЗАЦИЯ ОПШТИНИ ЖАБЕЛЬ

ИДЕАЛНЕ ҐЕОҐРАФСКЕ ПОЛОЖЕНЄ

Пише: Сандра САЛАМУН

Нє лєгко розвиц туристичну дестинацию, а за єй розвой нє досц анї намаганя занятих у локалней туристичней орґанизациї, алє и гражданох котри пре таке можу витвориц красни заробок. Општина Жабель ма идеалне ґеоґрафске положенє, рурални є штредок и туристом постава вше интересантнєйша и доступнєйша, а од того хасну можу мац и польопривредни продукователє уристична орґанизация општини Жабель основана концом 2006. року, а робиц почала 1. новембра 2007. року. Пред єй снованьом нє бул анї єден запис о туристичних нащивох и активносцох, та заняти почали розвивац туризем од самого початку. На чолє Туристичней орґанизациї општини Жабель од кеди є основана Мария Чупич, котра директорка три мандати за шо- Туристични понукниуца Општини Жабель часто промовую на ром. Дзекуюци єй бо- саймох, манифестацийох и фестивалох у жеми и иножемстве гатому искуству и помовку локалней самоуправи котра финанзнаваню потенциялох того штредку, ак- сує вельку час активносцох Туристичней цент дати на гевто цо реалне и цо потреб- орґанизациї – гутори Чупичова и визначує не, а то промоция природних ресурсох и же у Општини Жабель тераз єст коло дзепродуктох польопривредних ґаздовствох. шец места котри туристи можу нащивиц. – Места општини Жабель и активносци гражданох требало розвиц як туристичне ДРАГА СИРА И МЕДУ понукнуце. Рушели зме од того цо було найвидлївше, а то були води, односно рики и До проєкту „Драга сира и меду” уключездруженя риболовцох, котри були активни. ни продукователє сира и меду, алє и нащиПошвидко ше ґу нашей роботи приключе- ва туристичних локалитетох як цо нащива ли продукователє рижних продуктох. Старей Тиси, Єґрички, ґолф тереном, вистаВидзи ми ше же аж после дзешец рокох вом и другим културним змистом и шицки нашей интензивней роботи конєчно маме вони представени у брошури. Дзекуюци тотуристичне понукнуце. У тим понукнуцу му проєкту и промоцийом на рижних Сайсостойна часц и наш найновши проєкт: мох и манифестацийох у нашей держави и „Драга сира и меду” у котрей промовуєме иножемстве, алє и на сайту ТО Општини продукти польопривредних ґаздовствох – Жабель и дружтвених мрежох, туристи нагварела дирекорка Мария Чупич, котра щивюю тото цо им ше понука и цо им инприпознава же анимированє гражданох тересантне. Так медзи нащивеншима денайважнєйше. стинациями дестилерия вискию „Two do– Треба гражданом дац можлївосц же би ves” у Дюрдьове, Польопривредне ґаздоввидзели приклади добрей пракси, як то ство „Радишич” котре продукує сир у Чудруги робя и прето на вецей заводи орґа- роґу, ушорене побрежє Старей Тиси у Чунизовали едукациї. Важне справиц и до- роґу и побрежє Єґрички у Жаблю. Медзи бри план и проєкт, а потим и достац потри- понукнуцами и Руска одлога у Дюрдьо-

З ТУРИЗМА СТАЄМНИ, АБО ДОЧАСОВО ПРИХОДИ По закончованю Штреднєй економскей школи напрям туризем Мария Чупич дипломовала на ПМФ – напрям туризмолоґ на Универзитету у Новим Садзе. Од першого року штреднєй школи збогацовала свою праксу, а найчастейше влєце як турисични водзач. – У местох Општини Жабель єст потенцияли же би ше з нїх направело розвиту туристичну дестинацию и у тей идеї треба витирвац. Жаль ми же до того треба вельо прешвечовац людзох, алє пошвецена сом тей роботи и жадам помогнуц нашим людзом же би вихасновали свойо ресурси и же би зоз туризма обезпечели себе и своєй фамелиї красни приходи – гварела директорка Мария Чупич.

14 РУСКЕ СЛОВО

18. ОКТОБЕР 2019.

ekonomija@ruskeslovo.com

лагодзени ґу добрей пракси жеве, котру тоого лєта першираз мох Европскей униї. Потим нашивела ґрупа туристох зоз ознова порушана акция и кажда Велькей Британиї, Же би туризаинтересована физична особа сти лєгчейше пренашли даєдну може катеґоризовац ноцнїк у зоз туристичних дестинацийох Оддзелєню за привреду ОпТОО Жабель у прешлим року у штини Жабель. Порцийней шицких местох у општини поуправи ше плаци порцию, а Опставела туристичну сиґнализаштини жабель пребувательну цию. Означени двацец польотаксу од 1 000 динари за єден привредни ґаздовства котри пророк по числу посцельох хтори дукую сир, мед, колачи и друге и ше видава за ноцнїк. Условия то лєм тоти, котри власнїки сцеза физични особи барз єдноли означиц. Осем роки пред тим ставни: же би у обєкту дзе ше поставена сиґнализация за принаходзи посцель було струї, вородни резервати, рики, ресторади, санитарни просториї, чиста ни и церкви и то на главней драМария Чупич посцелїна и заглавок. Ґу тому ги и опрез тих обєктох. – Перше зме ше розпитовали, а потим нащи- муши ше мац и санитарну кнїжочку на штири вели коло штерацец пейц ґаздовства. За учасц у бактериї, як и потвредзенє од лїкара общей проєкту ше приявела половка. Нє сцели шицки пракси о здравственей способносци. У процесу промововац свойо продукти, або мац сиґнали- катеґоризациї ше достава од єдней до три гвизацию. Алє єст и таких котри уж у фази пририх- здочки, на основи котрих домашнї можу самотованя деґустацийних салох за вецей туристих. инициятивно формовац цену. У општини проМи им понукаме можлївосц же бизме промово- секова цена ноцнїка медзи 10 и 15 евра, а то завали їх продукти, гоч нє сцу мац шицки промо- виши и од квалитету условийох за змесценє и спанє. У ТОО совитую же би ноцнїк бул 1 260 цию и хасен – гварела директорка Чипич. Хто жада промововац свойо продукти муши ше притримовац закона и його предписаньох у чим дзечнє помагаю заняти у ТОО Жабель. Тоти котри ше анґажовали промововац свойо продукти на штанду ТОО Жабель приємно нєсподзивани. Гваря же напредовали у предаваню, информованю о атрактивней амбалажи и почали предавац векше количество продуктох. Дзекуюци тому одредзени ґаздовства котри продукую мед, виски, вина и сири познати и у Беоґрадзе и ширцом Войводини, а шицко дзекуюци заєднїцким промоцийом. – Нащивели зме места дзе могло видзиц на котри способ мож предац мед и як го шицко мож запаковац. Там нам гуторели же туристом з Америки атрактивна обука з пчолства и же за динари, од того тисяч динари заробок тих цо два годзини едукациї мож заробиц пейдзешат видаваю по сцель, а 260 обовязна порция. – Барз хибя понукнуца за змеценє, у ме евра по особи. Алє и же мож орґанизовац деґустацию продуктох, котру вони наплацую пейц стох општини єст коло шейдзешат пейц рееври по особи – гварела директорка Чупич. По- ґистровани по сцелї у трох обєктох цо барз при тим, за заинтересованих орґанизовали пу- мало и вони часто пополнєти. Єден з нїх ма трицец пейц по сцелї, а од януара по конєц тованя и други хасновити едукациї. авґуст приявени коло два тисячи ноцованя, гварела директорка Чупич, котра поволує же КАТЕҐОРИЗАЦИЯ би ше заинтере совани явели до ТОО Жабель Же би туристичне понукнуце було туристом на 021/831-688, дзе можу до стац вецей ининтересантне, потребне же би у понукнуцу бул формациї о шицким цо их интере сує о орґаи ноцнїк. Зоз меснима зєднїцами у општини низованю зме сценя туристох и чуц як то у Жабель 2013. року порушана акция катеґориза- пракси. Туристична орґанизация општини Жабель циї туристичного змесценя. Намира ТО була анимировац гражданох же би свой нєвихасно- ше намага злєпшац понукнуце туристим и у вани простор у хижи, або у квартелю, видавали сотруднїцтве зоз локалну самоуправу планує за пребуванє туристох. Медзитим, приявели ше повязац шицки ме ста у општини зоз бициґлєм три заинтересовани особи. Од теди Закон о листичнима дражками, а таки проєкт ше уж погосцительних обєктох поєдноставени и при- пририхтує за релацию Жабель – Дюрдьов.■ 18. OKTOБЕР 2019.

РУСКЕ СЛОВО 15

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ПРОМОЦИЯ КНЇЖКОХ МЕЛАНИЇ РИМАР

ПРЕДСТАВЕНА ТВОРЧОСЦ НА ДВОХ ЯЗИКОХ Писателька и одвичательна редакторка Часопису за дзеци „Заградка” Мелания Римар, прешлого тижня, а у рамикох Дзецинского тижня, нащивела Городску библиотеку Нового Саду и його оддзелєнє „Ендре Ади” у Будисави. На друженю були школяре другей, трецей и штвартей класи зоз учительками з валалскей ОШ, дзеци предшколского возросту зоз валалскей ПУ, як и старши гражданє з Будисави котри любя литературу. Римарова представела кнїжки друковани на сербским и руским язику.

– Було интересантне и дзецом и старшим, була то красна презентация писательох вообще, алє и роботох писательки Меланиї Римар котра по походзеню Рускиня. Мило нам

же нас нащивела, крашнє комуниковала з дзецми и так же би им було прилаплїве и интересантне, гварела София Василич, библиотекарка у Городскей библиотеки Нового Саду оддзелєнє „Ендре Ади” у Будисави и домашня на друженю. Дзеци були дисциплиновани, добри и дзечнє ше уключовали до бешеди зоз нашу писательку котра им читала свою поезию и прозу, представела Часопис за дзеци „Заградку” и подзелєла даскельо прикладнїки, алє им и бешедовала о Руснацох, та ше и на тоту тему уключовали, бо чули за Руснацох, гварели же у валалє маю руски презвиска, та и же єдному дзецку баба Рускиня. Дзецом читане з двоязичней кнїжки „Чи ми верице” пречитана и писня Раши Попова по сербски и преложена по руски цо дзецом було интересантне, та им гуторела и о истих словох, алє розличних значеньох у сербским и руским язику. – Дзеци прави читаче и найщирши критичаре. Писательом важне кед дзеци крашнє комуникую и гуторя свою оцену и видзенє як им ше пачело, дзеци щири. Було красне друженє – гварела писателька Мелания Римар. Указала им вецей свойо кнїжки на сербским и на руским язику, а читала им зоз трох котри обявени на сербским язику приповедки прози и кнїжку поезиї Збирка приповедкох „Сказков заглавчок”, „Єдинка зоз удваряня” и „На кридлох фантазиї”. Друженє зоз писательку Меланию Римар орґанизовала Городска библиотека у Новим Садзе. С. Саламун

НА ДЗЕЦИНСКИМ ФОЛКЛОРНИМ ФЕСТИВАЛУ У СЕНТИ

На 10. Дзецинским фолклорним фестивалу „Свойо любим, цудзе почитуєм” у Сенти, хтори отримани 5. октобра, першираз поволани и Дом култури Руски Керестур, та на Фестивалу наступела наймладша дзецинска ґрупа зоз танцом „Ша я тебе дам”. Керестурски танєчнїки представяли руску националну заєднїцу, за наступ их пририхтал хореоґраф и руководитель Сашо Палєнкаш, а малих тенєчнїкох провадзел оркестер Дома култури под руководством Мирка Преґуна. На Фестивалу наступели коло 850 учашнїки, од 5 до 15 рокох зоз 20 културно-уметнїцких дружтвох зоз цалей Войводини, хтори припаднїки рижних народох цо жию на тим просторе. Фестивал орґанизує Сербски културни центер „Стеван Сремац”. Як визначели орґанизаторе, циль Фестивалу упознац традициї єдни

16 РУСКЕ СЛОВО

Фото: С. Палєнкаш

ПЕРШИРАЗ УЧАСТВОВАЛИ И РУСНАЦИ

других, та з тим допринєсц же би ше народи хтори на тих просторох жию баржей упознали, любели и почитовали. А з тим важне почац у цо младшим возросту. На Фестивалу участвовали представителє Сербох, Мадярох, Руснацох, Словацох, Румунох, Ромох, и других, а финан-

сийно го потримує и локална самоурава праве прето же Сента мултинационални штредок у котрим, як визначую, барз важне пестовац и свою, та упознавац и цудзу културу. Прето и назва Фестивалу „Свойо любим, цудзе почитуєм”. М. А. 18. ОКТОБЕР 2019.

kultura@ruskeslovo.com

У ШКОЛИ „ПЕТРО КУЗМЯК” БУЛ ФЕСТИВАЛ НАУКИ

ОБРАЗОВАНЄ У 21. ВИКУ У рамикох тогорочного Дзецинского тижня, у Основней и штреднєй школи „Петро Кузмяк”, орґанизовани и Фестивал науки хтори витворели школяре и їх наставнїки, а у рамикох проєкту Школа 21. вику до хторого уключена и керестурска Школа

огорочни Дзецински тидзень отримує ше у знаку 30-рочнїци од приношеня Конвенциї о дзецинских правох, а под мотом „Най кажде дзецко ужива свойо права лєгко”, потолковала нам професорка Тат′яна Бучко-Рац. – У тим смислу и ми орґанизовали Фестивал науки же бизме указали на право за образованє, на право за знанє и розвой дзецка у тим напряме. А нашо шкояре вец зложели свою паролу нашого Фестивала, хтору зме виложели на окремним паноу у школским голу, же як будзеш жиц кед ше нє будзеш учиц, значи цо будзе твоя будучносц кед нє будзеш амбицийни и вредни и виглєдовац дацо нове и иншаке – потолковала Бучко-Рац. Вона єдна зоз орґанизаторох того Фестивалу науки, понеже є учашнїца проєкту Школа за 21. вик вєдно зоз наставнїцами Оливеру Винаї, координаторку проєкту у керестурскей школи и Каролину Джуджар. Школа у тим проєкту од марца того року, и у обуки за проєкт участвовали тоти три наставнїци, потим у септембру мали и онлайн обуку за применьованє микробитох у школи, як у природних так и у дружтвених предметох.

18. ОКТОБЕР 2019.

– Праве зме ше на тим фестивалу потрудзели витвориц тото и указац практично, дзе мож шицко и на яки способ применїц микробити и як обдумац даяки интересантни активносци, та мотивовац школярох же би на таки способ учели. И тераз тото представяме – пояшнєла Бучко Рацова. Дознаваме и же учашнїки проєкту, як єден з його резултатох, орґанизовали у Школи Кодинґ клуб хтори водзи наставнїца Винайова. То клуб школярох хтори ше будзе занїмац зоз програмованьом и на таки способ ше сце приблїжиц дзецом нови напрями у образованю и нови професиї хтори их буду чекац у будучносци. То тиж бул єден з мотивох же би орґанизовали и Фестивал науки источашнє и як законченє самого проєкту Школа за 21. вик. Фестивал науки углавним пририхтовали школяре основней школи, прето же цильна ґрупа Школи за 21. вик би були школяре од 10–15 рокох, та же би ше и тоти дзеци цо вецей оспособели и прияли идею и способ роздумованя зоз програмованьом, бо то тото цо их будзе чекац у будучносци. Фестивал нащивели и учительки зоз своїма школярами, а и штредньошколци. На Фестивалу хтори ше отримал у кабинету физики було и даєдни роботнї хтори порихтали ґимназиялци, док у интернатскей учальнї штредньошколци туристичного напряму зоз своїма професорками порихтали презентацию – хаснованє ґуґл мапи у настави, цо, як могло видзиц, барз прицагло других школярох. Домашня Школа на Фестивал науки поволала и госцох зоз Здруженя МНРО „Белава птица” зоз Кули, та представительох школярох зоз ОШ „Нестор Жучни” з Лалитю зоз наставнїцу Соню Дюрко Надь.■ М. Афич

РУСКЕ СЛОВО 17

КУЛТУРА И ПРОСВИТА РОЧНИ КОНЦЕРТ ЕТНО ҐРУПИ „ВАСИЛИС”

СЕРБСКИ И РУСКИ ЖРИДЛОВО И ЗАБАВНИ ШПИВАНКИ У викенду за нами, початком октобра, Етно ґрупа „Василис” зоз Дюрдьова отримала свой перши Рочни концерт з нагоди означованя першого року иснованя. Вони на концерту виведли вецей народни шпиванки на сербским язику, а тиж и госци, Хор просвитних роботнїкох „Просветителї” зоз Нового Саду, Шестри Сочин зоз Сенти, Шпивацка ґрупа ДОНКТ „Прело” зоз Чуроґу, а Женска шпивацка ґрупа КУД „Тарас Шевченко” зоз Дюрдьова виведла вецей народни и забавни шпиванки на руским язику. У їх виводзеню на концерту на флаути их провадзела Ана Радишич, членїца ґрупи котра и шпивала. Концерт святочно отворел предсидатель Општини Жабель Чедомир Божич зоз словами же тота ґрупа красни приклад, дава позитивну енерґию и же є значна за розвой култури у Општини Жабель. Концерт отримани у полним голу Основней школи „Йован Йованович Змай” у Дюрдьове, а у публики були и троме священїки зоз православних парохийох у Дюрдьове и Жаблю, як и грекокатолїцки священїк о. Михаил Холошняй котри служи у

Дюрдьове и Ґосподїнцох, як и представителє општинскей и ме сней власци. Етно ґрупа „Василис” зоз Дюрдьова урядово основана у новембру 2018. року, ма дзешец членох котри музично образовани. Заступаю мултикултуралносц и мултинационалносц прето у своїм репертоаре маю болгарски, македонски и руски шпиванки. – Циль нам афирмовац традицийну музику, жадаме инспировац гражданох коло нас, зоз наглашку на младих и пестованє жридлових мелодийох нашого подруча. Обрабяме жридлово шпиванки, а у їх виводзеню можеце чуц призвуки других жанрох, бо повязуєме традицию и сучасне, алє так же би ше нє погубела автентичносц жридлового – гварела Оливера Сапаньош, уметнїцка руководителька Етно ґрупа „Василис”, а грає на клавиру и пише аранжмани вєдно зоз членами ґрупи, Дюрдьовчанями Уну Молнар, котра шпива и Михаилом Рамачом, котри грає на ґитари. У ґрупи грає и Александар Човс зоз Нового Саду на бас ґитари. С. С.

ХОР „РОЗАНОВ” ЗОЗ ДЮРДЬОВА

ВИДАТИ НОВИ КОМПАКТ ДИСК

Хор „Розанов” основани при грекокатолїцкей церкви Рождества Пресвятей Богородици у Дюрдьове нєдавно видали свой треци компакт-диск. На нїм цалосна Служба Божа, Литурґия на швето преображеня Господнього по карпаторуским церковним шпиваню хороводительки Татиани Барна.

18 РУСКЕ СЛОВО

Компакт-диск ма груби рамики и кнїжочку од штерацец єдного боку у котрей виписани значни податки о спомнутей Служби и Хору. Тот, алє и перши два їх компакт-диски, Крачунски литургийни писнї и коляди видати 2009. року и Богослужебних писньошпивох видате 2017. року мож купиц у дюрдьовскей парохиї. С. С. 18. ОКТОБЕР 2019.

РОК XVIII ЧИСЛО 10 Число ушорела: Мартица ТАМАШ

ОКТОБЕР – МЕШАЦ СТАРИХ

СТАРОСЦ – УСПИХ И ВИВОЛАНЄ ЧЛОВЕЧЕСТВА С

векшей мири виложени дискриминациї и насилству у одношеню на хлопох. Велї стари людзе траца способносц самостойно жиц пре огранїчену рухомосц и хороти и потребне им длугорочне допатранє, хторе може буц у їх обисцу зоз помоцу членох фамелиї, або ґеронтоґаздиньох, у старецким доме, а позни роки вимагаю и вельку доступносц здравственей защити и потримовку од локалней заєднїци.

ЕКОНОМСКА СИҐУРНОСЦ Од коло 1 720 000 пензионерох у Сербиї, 70 одсто маю пензию меншу од 25 000 динари. Аж коло 14 одсто пензионере маю пензию по 11 000 динари мешачно, а єст и 75 000 хасновательох надополнєня за цудзе допатранє и помоц. Податки социялних службох указую же коло 100 000 з нїх жиє спод линиї худоби. Найвисшу пензию од 124 728 динари маю лєм 26 пензионере. Податки Фонду за пензийне и инвалидне осиґуранє указую же тот Фонд рочно останє без коло 50 000 пензионерох и достанє коло 85 000 нових хасновательох пензиї. З нагоди означованя 1. октобра, Медзинародного дня старих, директорка Канцелариї за людски и меншински права Сузана Паунович наявела злєпшанє їх материялного положеня. Вона гварела же нове звекшанє пензийох ушлїдзи найпознєйше од 1. януара 2020. року, а по 1. децембер найхудобнєйши пензионере достаню єднократну помоц од 5 000 динари

Фото: М. Симич

таренє жительства єден з найвекших успихох чловечества, a то и вельке виволанє, бо пре трансформацию фамелиї и мале число дзецох маме зменшанє числа младих и роботно активного жительства и звекшанє числа старих людзох у популациї. Фаховци оценюю же ше у периодзе по 2050. рок число людзох старших од 60 рокох зоз 605 милиони, кельо их було 2000. року, звекша на скоро 2 милиярди, а же вец число особох старших од 80 роки будзе коло 395 милиони. У Европи по 2060. рок просекови животни вик хлопох будзе виношиц 84,5 роки, а женох 89 роки, а анализи указую же коло 28,7 одсто популациї буду стари людзе. Тренд звекшованя числа старих єст и у нашей держави и преценює ше же по 2040. року медзи 23,6 и 25,2 одсто жительства буду стари людзе. По податкох зоз попису жительства 2011. року, старших од 65 рокох у вкупней популациї було 17,4 одсто, а найстарше подруче у Републики Сербиї то часци Южней и Восточней Сербиї, дзе аж 25 одсто жительох старши од 60 роки. Животни вик женох длугши у одношеню на хлопох. У швеце на 100 жени старших од 60 рокох приходзи 84 хлопи, а на 100 жени старши од 80 роки приходзи 61 хлоп. Жени жию длужей, алє су и у

18. ОКТОБЕР 2019.

РУСКЕ СЛОВО 19

ДОМ И ФАМЕЛИЯ

famelija@ruskeslovo.com

ТРЕБА ПРИЛАПИЦ ТОТО ЦО ЖИВОТ ПРИНЄШЕ

Економска сиґурносц, здравє, добра комуникация з дзецми и унучатми, социялни контакти зоз припаднїками своєй ґенерациї, интересантни гобиї, шицко то важни елементи хтори оможлївюю красну и щешлїву старосц

Пише: Мартица ТАМАШ

значи и позитивни и неґативни прикмети, вец аховци гваря же, заш лєм, кажде ма особма шансу буц задовольни и щешлїви и у поне дожице свойого живота у каждей його зних рокох живота. фази, та и у старосци и же то нє муши у под– Наша Установа велька, єст вельо людзох и полносци буц одредзене з обєктивнима условито найчастейше дом за векшину з нїх. Нє вше ями. И покля даєдни старши людзе гваря же су видзе же дом там як ши заплановал свою живиполнєти и задовольни зоз своїм животом и вотну драгу, алє так як то одредзели околноже им їх живот красни, єст надосц и тих цо су сци, „як живот поскладал карти” и то треба нє задовольни и поносую ше на здравє, пенприлапииц – же дом там дзе ти жиєш, дзе дурзию, дзеци, державу, на хвилю и вец им їх жика твойо шерцо, бо нєт рецепт. Важне як робивот анї нє лєгки, анї нє щешлїви. ме и же бизме порихтали условия же би було Дипломовани психолоґ Михаило Симич ротак як жадаме и плануєме, алє нє вше мож мац ботни терапеут у служби социялней роботи у сиґурносц, живот полни нєсподзиваньох, нє Ґеронтолоґийним центру у Вербаше, од сновазнаме яки будзе на ютре и кед то прилапиме, ня тей установи и вельо зна о тим як чловек молєгчейше прилапиме и тото цо нам живот приже прилапиц свойо позни роки, цо важне за Михаило Симич нєше – гутори Симич. красну и щешлїву старосц. – Наша Установа роби уж вецей як 16 роки и КРЕАТИВНИ И У ПОЗНИХ РОКОХ вельо людзе прешли през ню. У моєй роботи мож одхилїц дзвери за одвит цо тайна щешлївого живота у старосци и дуУ Ґеронтолоґийним центру ше намагаю же би хасноватемам же то индивидуална приповедка. Тот хто флексибилни ма векшу шансу помогнуц себе и лєгчейше прилапиц нєиз- льом кажди дзень у доме бул виполнєти през рижни активвесносц живота. Тота нєизвесносц векша у познєйших ро- носци и до роботней терапиї, хтора заступена кажди дзень, кох, у першим шоре пре здравствени причини, алє то заш уключени велї и то доприноши квалитету їх живота у дому. – Єст у нашим Доме людзох хтори аж у позних рокох одлєм и ствар вибору поєдинца – гутори Симич. Вон гвари же кед дахто одбива же би прилапел даяки при- крили свойо креативни способносци, хтори цали их живот родни пременки у своїм живоце и же нїч нє вичне, будзе мац були дзешка з боку. Красна часц нашей роботи же обезпечупроблем прилапиц тото цо му живот принєсол. Кед у тим цо єме условия и потримовку и за розвой креативносци. Буц му живот принєше може видзиц и цо достава, а цо траци, цо креативни нє лєгко, чловек ше муши дакус отвориц, а то и ризичне, окреме кед жиєце у заєднїци з другима. Даєдни людзе нє можу прилапиц же би ше отворели, ганьбя ше и ми ОЗНАЧЕНИ МЕШАЦ СТАРИХ през каждодоньово роботи патриме же би ше прилапело И ДЗЕЦИНСКИ ТИДЗЕНЬ креативносц, як квалитет наших членох. У Доме маме и людзох рижних националносцох, з початку було и надосц Дзень старих 1. октобер и Дзень ҐЦ Вербас, а потим и вибеженцох чий живот бул означени зоз вельку утрату и воОктобер – Мешац старих означени з вецей културно-забавнима и роботнима активносцами. Госци на програми, 30. септембра, були школяре и наставнїки Штреднєй фаховей школи „4. юлий” з богату програму на хторей участвовали и хаснователє ҐЦ хтори малюю, пишу писнї, приповедки и даєдни и романи. Хасновательох ҐЦ штварток, 10. октобра, нащивели штреднї и старши воспитни ґрупи дзецинскей заградки „Бубица” Предшколскей установи „Бошко Буха”. Пияток 11. октобра и витворене красне културноґенерацийне сотруднїцтво зоз наставнїками и школярами вербаскей Ґимназиї „Жарко Зренянин”, наступел и хор Ґимназиї. Истого дня хасновательох ҐЦ у Коцуре нащивели школяре коцурскей основней школи. Стретнуце старих людзох и дзецох вше прейдзе у радосци и красним розположеню, окреме же и єдни и други пестую креативносц и любов ґу красному слову, писнї и уметносци, хтори найлєгчейше сцераю розлики у рокох.

20 РУСКЕ СЛОВО

18. ОКТОБЕР 2019.

ни ту, у Доме, можу указац свою културу и обичаї и повязац ше з другима. Повязованє ше могло посцигнуц лєм през активносци. Кед маце баналну активносц квиз змаганє, людзе кед почню помагац єдно другому, нпр. помагам ци бо ти нє чуєш добре, або ти нє видзиш добре и то у шоре, єст людзе хтори анї функционално нє писмени та участвовали у квизу, бо так можу дац доприношенє своєй екипи и кажда мала побида моцнї чловека. Людзе ше през активносци укажу, укажу як функционую у дружтве, правя нови вязи у тим штредку, зохабяю з боку прешлосц, прилапюю и себе и других людзох. Пребуванє у Дому дава квалитет животу, насампредз прето же ту шицки маю доступну стаємно здравствену услугу, одн. маме лїкара у Дому – гутори Симич. ВИРА ДО БОГА ДАВА ПОТЇХУ Отец Алексей Гудак, священїк у Церкви Покрова Пресвятей Богородици и парох у Старим Вербаше. – Кажди чловек кед придзе до одредзених рокох ма вельо шлєбодного часу и вельо роздумує о своїм живоце. Даєдни людзе кед анализую свой живот нaходза нєзадовольства пре слабе здравє, пре одношеня з фамелию, пре мали приманя и у таких ситуацийох добре кед особа ма виру до Бога, бо Бог дава вше потїху, без огляду у хторих зме рокох. Алексей Гудак У Богу, у вири, мож найсц смисел живота. Я часто наглашуєм у своїх казаньох же смисел нашого живота нє лєм же бизме церпели, алє и же бизме видзели кадзи нас Бог унапрямує у нашим живоце. Бо, вон нас часто унапрямує по єдней драги, а ми ше одупераме и вец ше случує нєзадовольство же нам ше нє виполнює тото цо зме задумали. Кед ше цалком препущуєме Богови и його задумки и нєзадовольство прераста до задовольства и цали живот постава виполнєтши – гутори о. Гудак. Даєдни людзе у старосци знаю потаргац вязи зоз найблїзшима, а за красну старосц барз важне отримац и социялни

ҐЕРОНТОЛОҐИЙНИ ЦЕНТЕР ВЕРБАС ДОСТАЛ ЛИФТ И ЛИЦЕНЦУ Ґеронтолоґийни центер Вербас ма капацитет 125 хасновательох у двох окремних обєктох у Вербаше и Коцуре. Обєкт у Вербаше ма капацитет 90 хасновательох, а обєкт у Коцуре ма капацитет од 35 хасновательох, гутори директорка Радмила Мусич. – Наш ҐЦ змесцує шицки три катеґориї хасновательох и то рухомих, полурухомих и нєрухомих и у одношеню на предходни роки, у остатнїх рокох структура хасновательох ше значно вименєла и тераз вецей як 80 одсто хасновательох наших услугох полурухоми и нєрухоми. Шицки хижи у прижемю обєкта у Вербаше тераз служа за стационарне змесценє Радмила Мусич так же нам пополнєтосц капацитетох коло 95 одсто, шлєбодни места маме лєм за рухомих, а за нєрухомих хасновательох констатно єст лїстина чеканя. ҐЦ Вербас того року од Министерства за роботу, борецки и социялни питаня достал Лиценцу за даванє услуги домского змесценя. Того року у ҐЦ направени и лифт, чию вибудов финансовало Министерство з 5,7 милиони динарами, так же виполнєти функционални и структурални стандарди же би ҐЦ достал лиценцу – гутори Радмила Мусич. Кажди два мешаци за наших хасновательох означуєме родзени днї, маме у року орґанизовани голєм єден вилєт – влонї зме були у Бачу, а тераз пойдземе до Сримскей Митровици, углавним то у октобру. Маме и „Дзень отворених дзверох” – то дзень за святочнєйше стретнуце хасновательох зоз свою родзину, за тот дзень повяжеме и родзени днї и Установа отвореного типа, так же у Дзецинским тижню маме стретнуца зоз школярами основних и штреднїх школох и Предшколскей установи. У рамикох ҐЦ у Вербаше єст Клуб за стари особи у хторим старши жителє можу преповадзовац свой шлєбодни час кажди дзень през друженє и розвагу попри дружтвених бавискох и у тота Служба звонкаинституционалней социялней защити роби и финансує ше зоз Буджету Општини Вербас. Попри тей дньовей услуги у заєднїци, ҐЦ ма и Службу за помоц у обисцу, хтора подрозумює роботу у обисцох гражданох и обидва служби доприноша квалитету живота старих особи.

контакти и комуникацию з другима людзми. Важне мац на розуме же каждого дня у живоце ми дацо нове достанєме, научиме и хто препозна тото цо вредне, може мац позитивни емоциї и чувство щесца. Фаховци гваря же аж и кед чловек у посцелї и кед нє може нїґдзе пойсц, алє кед зна почитовац труд других и кед зна препознац дачию доброту, може себе обезпечиц чувство щесца. ■ 18. ОКТОБЕР 2019.

РУСКЕ СЛОВО 21

ДОМ И ФАМЕЛИЯ

famelija@ruskeslovo.com

ТРЕБА ПРИЛАПИЦ ТОТО ЦО ЖИВОТ ПРИНЄШЕ

Пише: Мартица ТАМАШ

20 РУСКЕ СЛОВО

18. ОКТОБЕР 2019.

РУСКЕ СЛОВО 21

ДОМ И ФАМЕЛИЯ

женоблоґ

Пише: Ясмина ДЮРАНЇН

photofunia

ЯК СОМ ПОЛЮБЕЛА САМУ СЕБЕ...

email: jasmina.djuranin@gmail.com www.zenoblogija.com

ихтам ше хторешик рано на роботу, станєм опрез жвератка и патрим – га, як же сом така бурава и вилєжана кед сом ше вечар змила и положела виклери? Чи би ше ми штригац, чи фарбиц... Розчесуєм ше, гласкам свойо длугоки власи котри падаю на мойо плєца, вец на мой хрибет... Нєеее, шалїм ше, то лєм задумуєм. Вироятно сом ше, така вистата, у полуцмоти змила зоз ґелом за туширанє, лєбо сом нє вимила реґенератор... Ознова... З пальцами сом ище баржей розбуртавела власи, обрацела ше и пошла по мендюши и персцень рахуюци же ме прейдзе дзека за фризираньом. И прешла ме. Даремно ше наздавам же ми з роками власи буду квалитетнєйши. Ша, то нє вино! А анї я нє Самсон. Цо сом старша, и вони буду вше попуканши, ридши, ценши. Єден час сом була барз надумана наукладац дас сто тисячи власи. Досц сом ше розпитовала о тим, алє кед сом чула же после такого фураня фризури, квалитет природних власох будзе ище горши – швидко сом ше оддумала.

22 РУСКЕ СЛОВО

Ище ме як дзивку барз секирало же нє можем мац длугоки власи. Кед сом танцовала у фолклору мац ми нїґда нє могла виплєсц варґоч, анї рибову косц, чи як ше уж вола. Прето сом єдного дня ришела же ше престанєм заношиц и зочим ше зоз горку правду. Пошла сом до фризерки и гварела єй най ме оштрига на кратко. Напредку дакус длугше, и з боку най дакус пущи, а гевто на кратко. Питала ше мнє жена чи моя мац зна же сом ше пришла штригац... И нєвиновата є же мацер скоро заражело кед ме видзела на удзверйох. Сиґурно подумала же ме нїхто таку нє зосце. Кед сом ходзела з брухом, теди ми власи дожили ренесансу. Наисце, таки власи як у периодзе положнїци нїґда вецей нє будзем мац. А анї таки брух. Потим ми єден час вообще нє було бриґа яку мам фризуру. До фризерки сом ходзела лєм кед уж наисце була гуя. Други жени хтори сом там стретала ходзели ше раз тижньово фенирац, раз мешачно фарбиц и два раз мешачно штригац. Вони барз любели свойо власи. Я думала же то за мнє страцени час и пенєж. Кед тот хто приповеда зо мну, думала сом, патри на мойо власи, а нє до оч, то його проблем. А тераз уж иншак. Прето же кед сом ше раз пред роботу сцела змиц, пре гаварию у улїчки нєстало води. Понеже ме чекала якашик схадзка, було барз нєприкладне кед бим пошла масна и бурава, та сом додня рано глєдала шлєбодну фризерку. Три ме нє могли прияц! Три! Штварта мала 30 минути до хторих сом ше якошик „вохпала”. Тота жена наисце люби свою роботу. Ошацовала мойо власи, мой профил, анфас и гварела: Я би вам тото так на” месцела. Ви маце ценки власи, напредок най вам вше буду дакус набок намесцени. Ту вше положце даскельо виклери, ту....” Остала сом у чуду. Жена ме першираз видзела у живоце, а видзела ме як да ме позна цалого живота. Од теди вше ґу нєй ходзим. Мойо власи, хтори сом у тих дньох аж и полюбела, наисце заслужую дакус розкошу. Хибели им лєм три виреченя. ■☺ 18. ОКТОБЕР 2019.

kultura@ruskeslovo.com

КУД „ЖАТВА” НА МАНИФЕСТАЦИЇ У ИНДЇЇ

НАСТУПЕЛА МИШАНА МЛАДЕЖСКА ШПИВАЦКА ҐРУПА Українске културно-уметнїцке дружтво ,,Калина” зоз Индїї у Културним центру прешлого викенду, 12. и 13. октобра, орґанизовало манифестацию под назву ,,Днї українскей култури”. Програма тей дводньовей манифестациї облапяла всоботу ,,Дзень українскей писнї”, на котрим наступели ґрупа ,,Дивоцвит” зоз України, КУД ,,Соко” и УКУД ,,Калина” зоз Индїї, и КУД ,,Жатва” зоз Коцура, а внєдзелю ,,Святочни концерт”, на котрим наступели КПД ,,Коломийка” зоз Сримскей Митровици, КЦ ,,Кобзар” з Нового Саду, КПД ,,Карпати” з Вербасу, КПД ,,Иван Сенюк” зоз Кули, КУД ,,Соко” и домашнї УКУД ,,Калина”. Як гварел предсидатель КУД ,,Жатва” зоз Коцура Микола Шанта, на тей манифестациї ше представели у соботовей програми зоз Мишану младежску шпивацку ґрупу, котра одшпивала два писнї, а як солистка наступела Дарина Михняк, хтора у дуету зоз Марком Буилом одшпивала ище єдну шпиванку. – Госци з України котри участвовали на тей манифестациї зоз места Зимна Вода, котре блїзко при Львове, обачели же ми маме одредзени квалитет, та зме поволани же бизме на лєто пошли госцовац на їх фестивал „Гомин Лемкивщини”. Радуєме ше такей поволанки, а вироятнє и вони, як и ансамбл з Индїї, котри буду госци на нашей ,,Коцурскей жатви” – визначел Шанта. Як гварел предсидатель того Дружтва, и попри нєвигодней материялней ситуациї, ,,Жатва” мала нагоду ука-

зац свойо квалитети, а драгово трошки им обезпечел Союз Руснацох Українцох Сербиї. Тота манифестация каждого року позбера значне число Українцох, а єй єдини циль же би зачувала и розвивала українски национални и нашлїдзени културни добра. Програму провадзел и високи госц, амбасадор України у Беоґрадзе, Олександр Александрович. О. Р.

ПОЧАЛИ ГОДЗИНИ РУСКОГО ЯЗИКА ЯК ВИБОРНОГО ПРЕДМЕТУ У ШКОЛОХ У ОПШТИНИ ШИД

ТЕРМИНИ УСКЛАДЗЕНИ ЗОЗ ПОРЯДНУ НАСТАВУ

З початком нового школского року, почали и годзини руского язика з елементами националней култури як виборного предмета у основних школох у општини Шид. У ОШ „Бранко Радичевич”, у матичней школи у Шидзе формовани два ґрупи и то у першей ґрупи тройо школяре другей класи, єден у трецей класи и двойо у штвартей класи. У другей ґрупи пецеро школяре зоз пиятей класи, штверо зоз седмей и єден школяр з осмей класи. Кед слово о оддзелєню у Бачинцох, з першей класи єст єден школяр, з трецей класи тройо школяре и зоз штвартей класи шесцеро школяре. Од старших школярох, у пиятей класи єст шесцеро школяре, у 18. ОКТОБЕР 2019.

шестей класи двойо и у седмей класи єден школяр. По словох Вери Дупало, заменїци директора ОШ „Бранко Рдаичевич”, у Шидзе ше годзини отримує у такволаним блоку годзинох пондзелками шеста и седма годзина у дополадньовей змени, а у школи у Бачинцох, як и предходни роки, вовторками и штвартками седма годзина дополадня. По словох наставнїци Златки Сивч Здравич, хтора виклада тоти годзини у општини Шид, у ОШ „Сримски фронт” у Шидзе вовторками на 11 и 30 годзин на годзини ходза тройо школяре нїзших класох, а пондзелками пред поряднима годзинами на годзинох штверо

школяре од пиятей по осму класу. Наставнїца додава и же ше стреду пред годзинами отримує годзина за пецерих школярох висших класох хтрим одвитує тот термин. – Зоз Бикичу маме трох школярох висших класох хтори иду до школи до Шиду и вони ту облапени зоз годзинами руского язика, як и єден школяр висших класох зоз Беркасова хтори на порядну наставу ходзи до школи до Шиду, та вец и на годзини руского язика. Тиж соботами на пол єденастей наставу тримаме и у будинку Лєтнєй владическей резиденциї кед ше отримує и годзину виронауки – гвари Златка Сивч Здравич. Вл. Дї.

РУСКЕ СЛОВО 23

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ СТРЕТНУЦЕ: BЛАДИМИР ДОРОҐХАЗИ, МАЛЯР

ЩЕТОЧКИ И ПЛАТНО – ТО МОЯ ШЛЄБОДА

Пише: Лидия КУХАР

Нїтку уметносци Дороґхази прецагує през цали свой живот. На каждим крочаю коло нього уметносц, а тото цо найволї, тото преноши на платно и ужива у каждим поцагу зоз щеточку, у паху фарбох и нових инспирацийох

ладимир Дороґхази свойо дзецинство препровадзел на валалє, у Дюрдьове, у парастскей фамелиї. Животна драга го одведла до Нового Саду, дзе и нєшка жиє и твори. А шицко почало так... – Одроснул сом у фамелиї у хторей ше вельо робело, родичи ходзели на польо, а шестра и я оставали дома, старац ше єдно о другому и о обисцу. Одмалючка сом жадал буц археолоґ, медзитим тото жаданє ми ше нє сполнєло, бо такей школи у Нови Садзе нє було, лєм у Беоґрадзе. Родичи теди нє мали можлївосц послац ме так далєко з дому, та сом ше пошвидко предумал – гвари наш собешеднїк. Бул то чежки период за Дороґхазия, а по гевтей познатей присловки же у живоце после дижджу звичайно видзе слунко, и його слунко ограло кед ше уписал до Уметнїцкей школи у Новим Садзе. – Добре паметам дзень кед ше и мнє самому „вияшнєло”, и кед сом похопел и одгаднул хтора то моя права и щира любов, а то була любов ґу мальованю. Мальовал сом вше и вшадзи. Єдного дня сом пошол до сушеда зоз хторим сом ше часто дружел, а його мац була учителька. И нєшка паметам єй слова, кед ше ми опитала же чом ше нє упишем до уметнїцкей школи у Новим Садзе. Теди почало мойо роздумованє у тим напряме и так шицко почало... Пошол сом до уметнїцкей школи, положел примаци испит, уписал ше, и моя любов ґу уметносци вше баржей „росла”. Наисце сом ше пренашол у тим, алє мушим буц щири, же и любов ґу археолоґиї нїґда нє престала. Док малюєм, крашнє ми, алє накадзи

24 РУСКЕ СЛОВО

опатрим даяки филм, або дацо интересантне пречитам, такой ше ми у глави круца питаня и роздумованя о археолоґиї. КРАТКА ПАУЗА – Мальовал сом, алє же бим себе обезпечел лєпши условия за живот, мушел сом даґдзе робиц, а мальованє зохабиц з боку. Достал сом роботу у Верховним суду Войводини, робел сом даскельо роки, зарабял и добре сом жил. Медзитим, на тей роботи сом нє бул щешлїви, нє виполньовала ме, и каждодньово ше мойо думки врацали на щеточки, платно и шлєбоду котру вони даваю. Под час роботи у Суду нє мальовал сом, алє як час преходзел помали сом ше почал врацац ґу старей любови. Людзе ме волали, розпитовали ше чи малюєм, бул сом поволани на даскельо колониї и теди сом видзел же ме ище вше „єст” у тим другим, уметнїцким швеце, же ме глєдаю... 18. OKTOБЕР 2019.

ljudze@ruskeslovo.com

После штирох рокох, ознова сом ше врацел на стару драгу – памета Владимир. СЦЕЛ СОМ БУЦ ИНШАКИ Дороґхази препознатлїви по своїх єдинствених малюнкох на котрих намальована природа, та заш лєм кед дахто спомнє його мено и презвиско, подума на кантички. – Пробовал сом велї технїки у мальованю, алє и нєшка добре паметам єдно виреченє моєй професорки котра ми гварела: „Тримай ше природи, тото ци идзе одрук”. После тих єй словох, похопел сом же ми наисце тото цо гврела и найлєпше идзе. Кед сом ше дакус пооглядал коло себе, видзел сом же векшина малює пейзажи, природу, и же ми якош кажди рисунок здабе єден на други, цо ми ше нє пачело. Мал сом тото щесце же сом єдини у класи одроснул на валалє и же сом мал можлївосц пренєсц на платно правдиви и єдинствени випатрунок природи. У тей хвильки сом знал же мушим здумац дацо нове, иншаке, тото по чим ше будзем розликовац од других малярох. Обачел сом же на велїх малюнкох представена идилична слика валала, природи, парастох як ше весели и нашмеяни врацаю дому з поля, шпиваюци, без бриґох, а мнє ше то анї кус нє пачело. Вше сом ше намагал приказац реалну слику парастох, вистатих, зранцавених у твари, хторим руки спукани од чежкей роботи на полю. Думам же ше права емоция и вредносц малюнка може пренєсц аж теди кед и сам уметнїк єден час препровадзел зоз тима людзми, кед почувствовал їх трапезу, або радосц – гвари Владимир. РОВНЇНА И КАНТИЧКИ – Моя ровнїна на малюнкох нїґда нє ма ясне, белаве нєбо, бо то нє слика ровнїни. У нєй панує велька влага, запара. Мойо жаданє кед дахто першираз опатри мой малюнок, же би на перши попатрунок почувствовал и видзел реалну слику ровнїни, а нє дацо идиличне, фантастичне и нєреалне, то нє мой циль – гвари наш маляр.

Владимир и приятелє

18. OKTOБЕР 2019.

Послухал свою професорку

Инспирация за мальованє кантички, як сам гвари, пришла спонтано и нє може ше здогаднуц хвильки кеди першираз таки малюнок настал, алє бул прешвечени же то будзе його защитни знак. Кантичка з млєком, по його словох, то символ живота и шмерци. Нїґда ю нє приказує як цалу, алє през ню мож видзиц мотиви Панонскей ровнїни, у котрей и сам уметнїк одроснул. – Нїґда сом нє мальовал мотиви горох або моря, нє прето же нє знам таке мальовац, алє прето же их глїбоко у души нє розумим и нє чувствуєм, та нє можем таке виродостойно анї пренєсц на платно. Дороґхази роками бул активни член подобових колонийох, дзечнє ше одволал на кажду з нїх, алє є тераз пошвецени мальованю у своїм ателєу на Андревлю и ридше ходзи по колонийох. – Дакеди ше ходзело мальовац, черац искуства, упознац нових людзох, а нєшка то кус страцело свою праву уметнїцку красу – гвари вон. Часто одходзи до CROART – Горватске здруженє уметнїкох у Суботици, и там люби дознац тото цо нове, упознац вше нових людзох и як гвари, барз є там крашнє прилапени. Ма наисце красни памятки зоз путованьох, а кажде з нїх окремна приповедка. Окрем подобових колонийох, Владимир Дороґхази мал даскельо самостойни вистави у Минхену у Нємецкей, Сокобанї, Дюрдьове, Руским Керестуре, Новим Садзе, и у Риєки у Горватскей. Нєшка його малюнки розшати ширцом по швеце, од Горватскей, Румуниї, Австриї и Нємецкей, та аж по далєку Америку и Канаду. ■

ТО ЙОГО ДОМ Окрем подобовей уметносци Владимир ма ище даскельо любови, а то любов ґу музики, филмскей уметносци, квецу и природи. У младосци аж и ґлумел у КУД „Тарас Шевченко” у даскелїх театралних представох котри теди режирал Мирослав Кевежди. Людзе хтори познаю Владимира, гваря за ньго же є барз духовити и вше порихтани за франту о шицким, на люцки, алє и на свой рахунок.

РУСКЕ СЛОВО 25

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ МИРОН ЖИРОШ: ПРИВРЕДНИ ЖИВОТ РУСНАЦОХ (XVI)

КОРЕНЇ СОЦИЯЛНИХ РОЗЛИКОХ Маєтни розлики медзи нашима людзми обачлїви уж после вецей як двацецрочного пребуваня у тих крайох. Уж було тих цо мали по 28 гольти жеми и, на другим боку, даєдни нє маю нїч „своєй” жеми, окрем заєднїцких пасовискох. Як до тих розликох пришло, пробовали зме пояшнїц Пририхтал: Микола ШАНТА

ЄДНИ СЕЛЄЛИ, ДРУГИ ОСТАЛИ Медзи тима цо остали у валалє и надалєй єст економски розлики, (у маєтку, у количестве жеми и статку...) Обезправена и без власци остава вше векша маса худоби, котру богатши, применююци рижни методи, цалком оддвоюю од скорейшей польопривредней дїялносци у тим стредку претворююци ю до роботнїкох-наднїчарох сушедних велькомаєтнїцких пустарох и велїх розпочатих явних роботох.

26 РУСКЕ СЛОВО

а яки ше способ пажици хасновало перших рокох по приселеню до тих крайох, зоз сиґурносцу нє мож повесц. По приповедкох старих Керестурцох, з пажицами управяла општина, односно єй вибрани валалци – одредзени колеґиялни орґан людзох з валалу. (Патрене зоз правного боку пажици (пашкови) представяю остаток ище зоз першобутней заєднїци – реликти заєднїцкей власносци.) Шицки пажици (пашкови, як их нашо старши ище и нєшка медзи собу волаю), ше нє кошело. Од вчасней яри по початок жими на нїх ше напасало статок. Яловина (целята, буячки и яловки) чувани у „ґулї”, млєчни крави у „чордoх”, а гачата, млади конї и конї котри нє робели були у „минешу”. Ґулї, чорди и минеши було вецей на пажицох. Орґанизовани були на родзинских або сушедских одношеньох. У давних часох чуваре ше зменьовали, а чуваре були власнїки статку у чупоре (минешу, або ґулї). Крави-дойки ше вчас рано одганяло од валалу на пашу, а вечарами ше врацали блїжей ґу валалу, дзе их ґаздинї одходзели доїц. Овци ше чувало у хотаре, на жемох, коло драгох, нє на пажицох, а кози, и то познєйше, на окраїскох валала. Од даєдних людзох зме слухали же ше случовало же и швинї оставали длугши час у околїску валала, односно же ше нє врацали кажди дзень дому – вонка з валалу ше затри-

мовали и по вецей тижнї. Роботни конї и воли ше тиж нє затримовало дома на карменю, алє по оконченей роботи були пущени на пажицу, а лапани були кед их требало знова упрагнуц до коча. За чуванє статку (там дзе нє було зменьованя) ше плацело чуваром – краваром (чордашом), целятом и яловини (ґуляшом), кондашом (швиняром) и чикошом (коняром) за їх услуги – а општини плацена „попаша”. Чуваром ше найчастейше плацело у натури (корец жита, хлєб, сланїна), а општини у пенєжу спрам числа главох статку. Вельке число було тих цо мали статку, а жеми мало, та статок пред тим як пришла жима предавали, а през жиму на карменю (на яшльох) затримали тельо кельо могли отримац и так з рока на рок. Статку ше у валалє тримало надосц – през жиму го тримали лєм маєтнєйши, бо го мали зоз чим кармиц. ПРИЧИНИ ЗА СЕЛЄНЄ ДО СРИМУ Чи на розлики медзи худобнима и маєтнима уплївовали и други моменти окрем спомнутих, затераз нє можеме повесц. Вшелїяк, а то розумлїве, же тоти цо познєйше пришли, жеми за обрабянє нє достали (нє достал валал як цалосц), а скорей достата жем уж була подзелєна – та такой на початку було розлики медзи житель18. ОКТОБЕР 2019.

ljudze@ruskeslovo.com

ством. Затераз, од писаних шлїдох о насельованю познати нам лєм контракт з 1751. року з котрим ше до тих крайох можу населїц голєм 200 фамелиї. У контракту ше тиж гутори же кед их будзе вецей – вецей и жеми достаню. Керестуци вецей жеми достали, (пустару Медєш и часц Брестовца), бо их уж после 22 рокох по урядовим насельованю було вецей як цо ше предвидзовало. Вони нєпреривно вимагали же би достали ище вецей жеми (же би валал достал, а вони би ю медзи собу подзелєли), окреме питали Билу пре елементарни нєпогоди, цо ю у вельких нуждох достали. Значи, поведзено з найпростейшима словами, нєпреривно их спреведал кулски ерар! Алє природа наших людзох (селенцох-блукачох) у тих чежких ситуацийох, кед ше указала можлївосц за „лєгчейши живото”, ознова пришла до полного вираженя. Уж кед ше раз зохабело стари край и рушело ,,до швета” – по швеце ше ишло и далєй. Ишло ше на лєпше, сиґурнєйше, дзе ше могло и дзе було цо робиц. Року 1803. велї ше орґанизовано одселєли до Сриму на церковни маєток и до Шиду, односно Беркасова. Нєвигодни економски обставини у Керестуре (Коцуре и других местох), то були найважнєйши причини висельованя. ПЕРШОБУТНА АКУМУЛАЦИЯ КАПИТАЛУ Анализуюци події и час у котрим ше вони одбуваю, а то перша половка XIX стороча, и повязуюци их з общима рушанями у южней Мадярскей, и нє лєм южней Мадярскей алє и других державох (як ше одбували), мож констатовац же процеси котри ше по наших местох одбували то лєм єдна часточка общих рушаньох, односно процес першобутней акумулациї капиталу. Тот процес ма у нашим стредку свойо специфични методи котри одвитую тедишньому дружтвено-економскому розвою. Младей буржоазиї потребна ,,шлєбодна” роботна моц, котра би нє була зависна од феудалних ,,ярмох”. Тоти ,,ярма” ше ,,знїмало”, алє людзе (потедишнї польопривреднїки) оставаю праве ошлєбодзени од жеми и статку, розполагаю зоз свою роботну моцу, котру барз слабо плаца богаче-капиталисти. Тот процес – претворйованє польопривреднїка на своєй жеми до роботнїка (аґрарного пролетера) тирвал досц длуго, а методи були барз бездушни и нємилосердни..Манифестує ше през „оградзованє жеми”, одвласцованє селянох од їх маєтку, барз тунє дзелєнє державних и церковних маєткох велькомаєтнїком, комасацию (дзе ше слабу жем дава за добру, а опорцийовює ю як першокласну) и сеґреґацию (дзелєнє заєднїцкей жеми). Остатнї два способи (комасацию, а окреме сеґреґацию) мож барз добре обачиц у Керестуре. Приповеданє о „зганяню” жеми у хотаре и дзелєнє пажицох (ярашох, як их у Керестуре волаю), барз знємирело Керестурцох. Комасация и сеґреґация жеми були оможлївени зоз тедишнїма законскима предписанями (закон од 1836. року дал можлївосци, а запровадзовац ше почала по царским патенту од 1853. року). Уж 1858. року Жупания у Зомборе, на основи царского патента, послала упутство до Кули и указала нє лєм на потребу комасациї, алє и на значенє иснуюцого предписаня за дзелєнє маєткох, на значенє премерйованя и класификованя, оддвойованя пажицох и їх дзелєнє и видвойованє велькомаєтнїцких и општинских маєткох. Випатра же општинска управа у Кули тиж дала вельке значенє тому акту и нєо18. ОКТОБЕР 2019.

длуга го запровадзела по местох. Медзитим, у шицких местох худобни були процив тих роботох. Понеже комасация значела нове премерйованє и класификованє жеми у хотаре и источасно збиванє жеми на єдно место и правенє салашох, велї ше поволовали же за тото нє маю можлївосци, же достаню жем слабшого квалитета итд. Як перше реаґованє керестурскей худоби процив прициску котри приходзел од державней администрациї то виганянє новтаруша Салая зоз Керестура. Тото виганянє приписане и його гербному триманю як насилному надрильованю мадярского язика (мадяризациї) у каждодньовим комуникованю. Як тото виганяне ушлїдзело и яки репресиї окончовани спрам жительох у Керестуре, зоз сиґурносцу нє мож повесц. Понеже ше Керестурци одмагали од комасациї, а предходно ше сцело окончиц мелиорацийни роботи, комасация жеми одпочата у других хотарох кулскей општини. Алє и попри тим же ше комасация окончовала у других хотарох, знємиреносц нє престала, прето же худобни мали хасну од пажицох, и саме розполаганє з нїма процив їх интересох спричиньовало вельке нєзадовольство. До велького одупераня худобних пришло кед єдна часц хотара видата за напасанє статку Пиньвиньчаном (або Сентиваньцом) под аренду, а ишло ше и за тим же би ше дзвигло цену за напасанє статку. Тото одуперанє здобуло аж револуцийни бунт, нападане на валалску власц. Було то, у ствари, розраховйованє худобних з богатима – безжемних, наднїчарох, рисарох и слугох з валалскима ґаздами, чийо представнїки були на власци. Аж и физично ше розраховйовали з бировом, котри зруцени з власци. Биров Гудак зруцени, за власи го вицагли з валалскей хижи. О тим шведочи и напис у хронїки керестурскей за 1873. рок. После зруцованя Гудака з бировства, на вимогу валалских ґаздох пришло войско. Бунтовни револуцийни дух требало змириц. То могло зробиц лєм войско. У валалє ше жило у окремним страху, було вишлїдзованя, гарештованя, мученя и шицко инше цо у таких нагодох шлїдзи. Полиция окончовала тиж свою задачу. Єдно число хлапцох и младих бачикох (реґрутох) одведзене до Зомбора дзе були и позаверани. Войско витримовали обисца. Людзе воякох костирали, орайбовали... После шейсцох мешацох войско пошло з валалу. На шор пришло вимсценє – обраховйованє богатих зоз худобнима. Було ту нєприманя на роботу, понаглянє – вимагане же би ше комасация цо скорей окончела итд.■ (Предлужи ше)

РУСКЕ СЛОВО 27

ДУХОВНИ ЖИВОТ КИРБАЙ У СТАРИМ ВЕРБАШЕ

ШВЕТО ПОКРОВА ПРЕСВЯТЕЙ БОГОРОДИЦИ У церкви Покрова Пресвятей Богородици у Старим Вербаше, внєдзелю, 13. октобра, преславене храмове швето – Кирбай, а Службу Божу предводзел декан бачки о. Владислав Рац, парох коцурски

а кирбайским Богослуженю, попри домашнього пароха о. Алексия Гудака, сослужели и паноцове зоз наших парохийох – пензионовани професор о. др Яков Кулич зоз Коцура, пензионовани паноцец о. Яков Новак зоз Заґребу, о. Михайло Малацко, парох керестурски, парох о. Юлиян Рац з Нового Саду и єромонах о. Дамян Кича, парох кулски. На Служби бул и о. Михаил Холошняй зоз Дюрдьова, а шпивал дюрдьовски Хор „Розанов”. Зоз казаню, у котрей бешедовал о Покрову Пресвятей Богородици и єй значносци за шицких вирних, о. Малацко пожадал парохияном щешлїве и благословене швето. – Славиме швето Покрова Пресвятей Богородици, нашей покровительки, заступнїци и помоцнїци, а окреме покровительки парохиї и церкви у Старим Вербаше – визначел о. Малацко. Як потолковал у полней церкви, кажде Марийово швето надпомина вельку и нєпохоплїву любов и милосердиє Бога до людского роду. Прейґ Мариї ше сполнєла обецунка котру Бог дал, а то же придзе спашенє людского роду прейґ жени.

ПОМОЦ ЧОРДАШОВЕЙ ФАМЕЛИЇ З ВЕРБАСУ Як гварел парох старовербаскей парохиї о. Алексий Гудак, з нагоди швета Покрова Пресвятей Богородици, парохиянє жадали помогнуц своїм согражданом. Ришели же то будзе Чордашова фамелия, та им зоз средствох котри вєдно назберали купели огрив котри им помогнє же би кельо-тельо лєгчейше препровадзели наиходзацу жиму. Парох о. Гудак визначел и жадал здогаднуц парохиянох же шлїдуюца нєдзеля у парохиї у Старим Вербаше то Каритасова нєдзеля, та шицки назберани средства буду унапрямени на Каритасово мисиї.

Фото: С. Фейса

28 РУСКЕ СЛОВО

– То Мария, вибрана од Господа Бога жена, вона народзи, вихова и жертвує за нас свойого Сина. У тим и велькосц Мариї, вона мац Бога, вона го народзела и прето ю почитуєме – гварел о. Малацко. Вон тиж здогаднул щицких парохиянох же Мария и наша мац, а мац ше стара за свойо дзеци и єй важнєйше щесце и радосц своїх дзецох, як свойо щесце. – Вона нам дала доказ найвекшей любови, кед за нас жертвовала тото цо єй наймилше. Вона нам гутори же бизме слухали єй сина, же бизме усоглашели наш живот зоз законом Божим, зоз його волю – гварел на концу парох керестурски. Вирних споведал парох о. Иґор Вовк з Нового Вербасу, а домашнї парох о. Алексий Гудак привитал шицких вирних, як и шицких паноцох, монахинї и шицких присутних котри пришли возвелїчац Кирбай. – Жадам шицким крашнє подзековац же пришли и оможлївели духовне окрипенє и шицким котри ше постарали же би тот Кирбай бул торжествени – визначел о. Гудак. На Служби Божей зоз святочним чином пришаги, штирме нови члени Церковного одбору обецали же буду служиц и помагац парохиї, а то Велимир Миклош, Давор Сабо, Мирослав Уйфалуши и Владимир Буилчик. По Служби бул обход коло церкви и читанє Євангелийох, а потим и за шицких присутних вирних було порихтане ошвиженє у одборнїци. У улїчки у хторей ше находзи парохия у Старим Вербаше и того року була вашарска часц Кирбаю зоз рижнородним понукнуцом и лакотками, як и забавни парк котри бул найинтересантнєйши наймладшим. Пре красну хвилю, вашарска часц була окреме нащивена. Числени госци зоз Нового Вербасу, Коцура, Руского Керестура, Дюрдьова, Нового Саду и других местох, вєдно зоз домашнїма, препровадзели приємни хвильки и уживали на тогорочним Кирбаю у Старим Вербаше. ■ О. Русковски 18. ОКТОБЕР 2019.

duhovni@ruskeslovo.com

ПАЛОМНЇЦТВО ДО СУБОТИЦИ

У ДУХУ ЄДИНСТВА З ДРУГИМА ВИРАМИ Културно-просвитна рада парохиї Святих апостолох Петра и Павла у Новим Садзе, всоботу, 12. октобра, орґанизовала паломнїцтво до Суботици

а паломнїцтво до Суботици ше рушело зоз Нового Саду и путовало ше през Вербас и Коцур. У Коцуре ше паломнїком хтори рушели з Нового Саду придружели и вирни зоз Коцура. По приходу до Суботици, нащивело ше францисканску церкву св. Миховила, на Францисканскей площи, дзе паломнїкох дочекала Суботичанка Наташа Ґрунчич. Вона поинформовала присутних же ше каждей остатнєй нєдзелї у мешацу у каплїци у тей церкви служи Служби Божо за грекокатолїкох у Суботици. Францисканска церква збудована на месце дзе була Твердиня, а єден мур хтори остал з того часу охабени и видно го з улїци. ВЕЛЬО ИНТЕРЕСАНТНОСЦИ Зоз туристичним водзачом Атилом Новак, нащивело ше православну церкву Вознесения Господнього, Городску хижу и синаґоґу. Водзач Атила Новак барз люби Суботицу и подробно виприповедал шицко интересантне о каждим обєкту хтори ше нащивело. Так паломнїки дознали же Суботица город у хторим єст вельо будинки хтори збудовани у мадярскей вариянти сецесиї, а препознатлїва є по мадярских народних мотивох у хторих доминує шерцо и квеце. При белавей фонтани було бешеди о керамики Жолнаї, зоз хторей збудована фонтана опрез Городскей хижи, алє и цегелки у Городскей хижи, як и о историї того прекрасного будинку. У тиж прекрасней Святочней сали, у хторей 2018. року, отримана Централна шветочносц з нагоди Националного швета Руснацох у Сербиї, Новак виприповедал о тим як будована Городска хижа, алє и вельо того о вредних витражох, як наставали и хто их правел. Потим ше нащивело Синаґоґу, хтора реновирана и обновена и нє так давно отворена и за нащивительох. Пре заинтересованосц за будинки у тим городзе, хтори Атила Новак спомнул у бешеди, пошло ше и до центру дзе було слова о Народним театре, о Войничовей палати, о бувшей Поштанскей шпоровнї на Корзоу, о Палати Ференца Райха (нєшка у нєй Ґалерия модерней уметносци), тиж и о познатей Кафе – пицериї „Boss”, хтора у дворе Райховей палати, а окремна є пре скуптури Шандора Клиґла, алє

18. ОКТОБЕР 2019.

и о ище вецей значних и интересантних будинкох у центре Суботици. После краткого шлєбодного часу нащивело ше Катедралу Святей Терези Авилскей, дзе паломнїкох дочекал мсґр. Стєпан Беретич, парох. Вон приповедал присутним о историї и будованю, алє и о обнавяню и ратованю того будинку, понеже ше два турнї нагинаю на процивни бок, та будинок пукнул по стредку и турнї цагаю його цалу ладю на процивни боки. На концу ище ше нащивело и Сжамию. У позних пополадньових годзинох орґанизовани бул полудзенок на Паличу, а хто сцел могол ше и кратко прешейтац коло озера. ВЄДНО СЛАВЕЛИ БОГА По приходзе до Коцура у церкви Успения Пресвятей Богородици новосадски парох о. Юлиян Рац одслужел Службу за паломнїкох, на хторей наказовал о тей паломнїцкей драги, на хторей ше у духу єдинства зоз другима вирами и зоз другима Церквами славело Бога. Тиж подзековал Геленки Бабичовей, же орґанизовала тото паломнїцтво. На концу шицки вєдно зашпивали „На многая и благая лїта”. На паломнїцтво до Суботици ишли 58 вирни зоз Нового Саду, Петроварадину, Ветернику, Дюрдьова и Коцура.■ В. Вуячич

РУСКЕ СЛОВО 29

informator@ruskeslovo.com ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 12. октобра преселєл ше до вичносци наш мили супруг и оцец

МИКОЛА КУЗМА (1950–2019) з Руского Керестура У красних памяткох навики це буду чувац супруга Мария и син Коста Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 15. октобра 2019. року наполнюю ше пейц смутни мешаци як нас занавше зохабел наш мили и добри тато

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 14. октобра наполнєли ше два роки як ше преселєл до вичносци наш мили супруг и оцец

ЮЛИЯН ДУДАШ (1962–2017) з Руского Керестура Час преходзи, а боль и смуток остава. Занавше останєш зоз нами у наших шерцох и думкох. Твойо наймилши: супруга Олена, дзивка Сая и син Иван Спочивай у мире Божим!

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 2. септембра 2019. року прешло дзеветнац роки як нас занавше зохабела наша мила бабика

Кого любиш, нїґда нє умре... Лєм далєко, далєко є... СЛАВОМИР ПАВЛОВИЧ (14. IV. 1937 – 15. V 2019) народзени у Дюрдьове, жил у Словениї Твою любов, доброту и красни памятки на Тебе нїґда нє забудземе. Дзекуєме ци за шицко цо ши зробел за нас и же ши нас у шицким потримовал. Твойо наймилши дзивчата Наташа и Гелена Спочивай у мире Божим! НА ЗДОГАДОВАНЄ У октобру 30 роки як нє знами оцец и 15 роки як нє з нами мац

МИХАЛ БУДИНСКИ ВЕРУНА БУДИНСКИ (1926–1989) (1927–2004) з Руского Керестура Роки преходза, а ви часто з нами у думкох. Вашо наймилши Спочивайце у мире Божим!

CENOVN>K MALIH I POSMERTNIH OGLA[KOH – mala ogla{ka do 20 slova ko{ta 200 dinari – mala ogla{ka vecej yk 20 slova ko{ta 300 dinari – uramikovani tekst ogla{ki, abo vin~ovanki ko{ta 500 dinari – posmertna ogla{ka na wdno polqo ko{ta 600 dinari – posmertna ogla{ka na dva poly ko{ta 1 200 dinari. Cenovn<k va`i od 1. мая 2015. roku Ogla{ki mo` poslac na mejl office@ruskeslovo.com лєбо ruske.redakcija@gmail i uplacic na rahunok Novinsko-vidavatelqnej ustanovi “Ruske slovo” u banki Inteza ~islo 160-923244-82. Informaci< mo` dostac na telefon 021/ 6613-697.

30 РУСКЕ СЛОВО

АМАЛИЯ ПАВЛОВИЧ народзена Сакач (13. X 1912 – 2. IX 2000) з Нового Саду Час преходзи, а твою любов и доброту нїґда нє забудземе. Твойо унуки Наташка и Геленка зоз Словениї Вичная памят!

OGLA[OVANW 021/6613-697, 021/ 6624/708 e-mail: ruske.redakcija@gmail.com

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 17. октобра наполнєли ше седем роки як нас занавше зохабела наша мила и добра мац, швекра, баба и прабаба

МАҐДА СЕҐЕДИ – Бадаркова народзена Планчак (1930–2012) з Руского Керестура

З любову и почитованьом найкрасши памятки на Вас чуваю вашо наймилши дзивки Маря и Мелана зоз своїма фамелиями Спочивай у мире Божим!

Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основи члена 10. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

ОБВИСЦЕНЄ о поднєшеней вимоги за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта Ношитель проєкта „PROMIST” Нови Сад, улїца Привреднїкова число 6, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта „Реконструкция и пренамена обєкта 02 – Будинок текстилней индустриї и складзиско – маґацин запакованого штучного минералного гною” у Новим Садзе, Привреднїкова число 6 у рамикох Индустрийней зони сивер, на катастерскей парцели число 2222/1, К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110 а, Нови Сад, роботни днї од 10 до 15 годзин. Шицки заинтересовани, у чаше 10 днї од дня обявйованя того обвисценя, можу дац свойо думанє у писаней форми на адресу Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду.

18. ОКТОБЕР 2019.

informator@ruskeslovo.com

* дзе цо будзе * дзе цо будзе *

ДО НОВОСАДСКЕЙ ЦЕРКВИ ПРИХОДЗИ ХОР З КРИЖЕВЦОХ На гевту соботу, 26. октобра, до новосадскей парохиї св. апостолох Петра и Павла, приходзи Катедрални хор зоз Крижевцох. Хор будзе шпивац на Служби Божей, а потим отрима концерт у церкви. Тот хор того року означує 10-рочнїцу роботи.

*** У ДРУГИМ ТИЖНЮ НОВЕМБРА БАЛ МЛАДИХ У ДЮРДЬОВЕ

Дюрдьовска младеж з Културно-уметнїцкого дружтва „Тарас Шевченко” и того року орґанизує Бал за младих, од петнац по трицец пейц роки. Штвартим бал по шоре будзе о три тижнї, на соботу 9. новембра. Уходнїци за Бал мож резервовац и купиц по 2. новембер при Тамари Салаґ на 064/ 412-98-85, а єдна уходнїца кошта 1 200 динари. Бал будзе отримани у просторийох КУД „Тарас Шевченко” у Дюрдьове, почнє на 19 годзин, грац будзе „Пицикато бенд”, а за госцох орґанизована вечера и богата томбола.

Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основи члена 29. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о принєшеним ришеню з хторим дата согласносц на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС-Драґи Спасич” НСУ257/НСЛ257 Подприємство „Телеком Сербия” а.д. Таковска 2, Беоґрад, поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта – базней станїци мобилней телефониї „НСДраґи Спасич” НСУ257/НСЛ257 , у улїци Драґи Спасич 10, на катастерскей парцели число 3720/2, К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад. После запровадзеного поступку и предкладу Технїчней комисиї, Городска управа за защиту животного штредку дня 10. октобра 2019. року принєсла ришенє число VI-501-581/19 з хторим дата согласносц на предметну Студию. Увид до предметного ришеня мож окончиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку, Руменацка 110 а, Нови Сад, роботни днї у чаше од 10 до 15 годзин на сайту Городскей управи за защиту животного штредку www.environovisad.org. rs. Процив того ришеня мож порушац управни спор пред Управним судом у чаше од 30 днї од дня його обявйованя обвисценя о принєшеним ришеню у средствох явного информованя.

ВИШЛО ОКТОБЕРСКЕ ЧИСЛО „ЗАГРАДКИ”

И ДАЛЄЙ ВАРИМЕ ВЄДНО Понеже сце рубрику „Горуци тепши” крашнє прилапели, вона будзе и надалєй состойна часц наших новинох. Поволуєме вас же бисце и далєй зоз читачами „Руского слова” подзелєли рецепти, дали поради коло вареня, як лєгчейше и швидше увариц полудзенок, упечиц колачи и справиц даяки интересантни єдла. Пишце нам на адресу – РУСКЕ СЛОВО (ЗА РУСМАК), Булевар ошлєбодзеня 81, Нови Сад 21000, лєбо на емаил rusmak.ruske@gmail.com. Можеме сотрудзовац и пейґ Вайберу 069 67 33 15. Пошлїце нам идеї и висликуйце свой стол, окреме кед є креативни, бо зоз тим, єдни другим даме дзеку и вариц, и аранжирац.

нам и е, пишце м й у з д у р их сот Ище раз,най нам з гоєрмуцно пахнє! и р п урт тепшох ф

18. ОКТОБЕР 2019.

Школяре двох оддзелєньох першей класи основней школи зоз учительками Меланию Рамач и Наталию Зазуляк у Руским Керестуре прибрали рамик октоберского числа часописа за дзеци „Заградка”. Фото памятки здогадню читачох на манифестацию „Червене пупче”, а часопис приноши и кратки вистки о означеним дню Европских язикох у ОШ Заводу за културу войводянских Руснацох у Новим Садзе. Нашо писателє подаровали наймладшим читачом писнї и приповедки о єшенї, о єдней брези, о трох звадлївих пайташкох и о двох братнякох, а Квиз за наймладших у „Малей заградки” поставя октоберски питаня. Школярски состави и рисунки инспировани зоз дожицами на лєтнїм одпочивку, а задатки на Забавних бокох прави єшеньски. Хтора птица ма найдлугши хвост и цо найдзене у Тутанкамоновей крипти, дознаце у рубрики „Най, най…” М. Р.

РУСКЕ СЛОВО 31

ИНФОРМАТОР/СПОРТ

ОБВИСЦЕНЄ

о принєшеним ришеню з хторим дата согласносц на Студию о преценьованю вплїву застатого стану на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС – Футожска драга (АЛБА)” – НСУ174/НСЛ174/НСО174 Ношитель проєкта „Телеком Сербия” а.д. Таковска 2, Беоґрад, поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву застатого стану на животни штредок проєкта – базней станїци мобилней телефониї „НС – Футожска драга (АЛБА)” – НСУ174/НСЛ174/НСО174, у улїци Футожска драга число 93ц, на катастерскей парцели число 1771/1, К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад. После запровадзеного поступку и предкладу Технїчней комисиї, Городска управа за защиту животного штредку дня 16. октобра 2019. року принєсла ришенє число VI-501-606/19 з хторим дата согласносц на предметну Студию. Увид до предметного ришеня мож окончиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку, Руменацка 110 а, Нови Сад, роботни днї у чаше од 10 до 15 годзин на сайту Городскей управи за защиту животного штредку www.environovisad.org. rs. Процив того ришеня мож порушац управни спор пред Управним судом у чаше од 30 днї од дня його обявйованя обвисценя о принєшеним ришеню у средствох явного информованя.

МАЛИ ОГЛАШКИ ДИХТОВАНЄ облакох и дзверох. Щици од витру, жими, галайку, праху, инсектох. МОНТИРАМЕ: – РОЛЕТНИ – ГАРМОНИКОВО ДЗВЕРИ – ПАНТЛЇКОВО ДЗВЕРИ – МРЕЖИ ОД СУНЬОҐОХ – ВЕНЕЦИЯНЕРИ – ОПРАВКИ 025/5827-710, 060/5088-433

32 РУСКЕ СЛОВО

МЕДЗИНАРОДНИ ТУРНИР ЦЕМНИХ И СЛАБОВИДИХ У ҐУҐЛАНЮ

КЛУБ ,,ВИД МАРЕЗИ” ЗАВЖАЛ ПЕРШЕ МЕСТО Концом септембра у Новим Садзе отримани Медзинародни турнир у ґуґланю за цемни и слабовиди особи, на котрим ше позберали коло 50 змагателє зоз Сербиї и реґиону. Ґуґлаше ше змагали у трох катеґорийох - Б1, Б2 и Б3, до котрих були подзелєни на основи того чи су цемни 100, 90 лєбо 80 одсто. Зоз Медзиопштинскей орґанизациї цемних и слабовидих Кула, Вербас, Оджаки настал Спортски клуб ,,Вид Марези” и його члени Мара Горняк (Б1), Миодраґ Вуканич (Б2), Владо Милович (Б3) и Жива Блажич (Б1). На тим змаганю ,,Вид Марези” завжал перше место, на другим месце екипа з Осєку и на трецим екипа зоз Беоґраду. Як визначую шицки члени вербаскей екипи, їх успих би нє бул можлїви без Лїляни Драшкович, котра их вожи и провадзи на шицких активносцох. Попри екипох зоз Вербасу, Осєку и Беоґраду, на змаганю були и екипи цемних и слабовидих зоз Сараєва, Баня Луки, Суботици и Нового Саду. О. Р.

ОДБОЙКА У ШИДЗЕ

ЛАБДА ПОВЯЗАЛА СЕРБИЮ И СЛОВЕНИЮ У Спортским центре у Шидзе отримани традицийни Медзинародни турнир у одбойки на хторим участвовали по шейсц екипи у хлопскей и женскей конкуренциї зоз Сербиї и Словениї. Зоз Словениї участвовали екипи зоз Копру, Кропи и Марибора, а зоз Сербиї зоз Нового Саду, Суботици и Шиду. У хлопскей конкуренциї перше место освоєли домашнї Шидянє, друге место освоєла Кропа, а треце тиж екипа зоз Словениї зоз Копра. При женох перши були Новосадянки, друга екипа зоз Копру, а треца зоз Суботици. Хлопска екипа хтора завжала перше место достала преходни погар, а и други три першопласовани екипи достали погари. Як нам гварел Влайко Манойлович, хтори активно участвовал у орґанизациї турнира, слово о

турниру хтори ма традицию уж 25 роки. Рушел зоз Сербиї точнєйше зоз Ямени, валалу у општини Шид дзе дакеди бул моцни одбойкашски клуб. Дзекуюци бавячови др Миланови Радовановичови, як вон преходзел бавиц до других клубох, так ше и вони уключовали до турнира, а кед пошол до Изоли, придружели ше и екипи зоз Словениї. – Турнир ше отримує два раз рочнє. З яри ше отримує у Словениї, вєшенї у Сербиї. Сами бавяче, односно учашнїки, зноша трошки транспорту и спаня, а домашнї ше остара дзекуюци спонзором за костиранє и погари як награди. Можем повесц и же стретнуца у Спортским центре досц нащивела публика – гварел Влайко Манойлович. Вл. Дї. 18. ОКТОБЕР 2019.

sport@ruskeslovo.com

ТРЕЦА РУКОМЕТНА ЛИҐА СИВЕР „СИВЕР”

ВЕЛЬКИ УСПИХ ПРОЦИВ СИВЧАНЬОХ

У штвартим колє Трецей рукометней лиґи сивер „Сиверˮ Рукометн клуб (РК) „Русинˮ пияток, 11. Октобра, прешвечлїво победзел госцинску екипу зоз Сивцу, РК „Сивац 69/2ˮ зоз резултатом 31:20 (13:13). У керестурскей гали пред домашню публику, Русинових бавячох предводзели Владислав Салак и Филип Тома зоз найвецей датима ґолами, по 7, Борис Югик (6), Славко Гербут (4), Михайло Мудри и Иґор Варґа по 2 ґоли, а Иван Рац и Мартин Ґовля по 1. На ґолу були Даниєл Милинкович и Владимир Мудри. Перши полчас цекол зоз благу предносцу од єдного ґолу за процивнїцку

екипу же би русиновци по перши одпочивок вировнали резултат. У другим полчасу Русиново бавяче бависко почали вельо оштрейше кед коло 35. минути почали шоровац ґол за ґолом. Ту ше найвецей визначели Тома, Югик и Салак, алє вшелїяк же таки добри резултат посцигнути дзекуюци зложному тимскому бависку и у нападу. и у охрани. Судийове на змаганю були Милан Слива и Александар Вукчевич, а делеґат Даниєла Шиповац. Тераз ше Русин випендрал на пияте место на таблїчки, а у шлїдуюцим колє будзе бавиц у госцох у Сенти, процив РК „Сентаˮ. Ан. М.

НЄРИШЕНО ПРОЦИВ РК „ОБИЛИЧ” У трецим колє Трецей рукометней лиґи сивер „Сиверˮ, Рукометни клуб (РК) „Русинˮ всоботу, 5. октобра, одбавел нєришено зоз РК „Обилич” з Нового Кнежевцу 26꞉26(14꞉11) Пред коло 50 патрачами у госцох, за „Русинˮ бавели Мудри М (5), Тома Ф, Гербут С. (9), Виславски М., Салак В. (4), Варґа И. (4), Мудри В., Югик Б. (4) У першей половки першого полчасу, Русиново бавяче водзели зоз ґолом розлики, медзитим друга часц прешла зоз вецей нагодами за ґол за процивнїцку екипу цо приведло до резултату од трох ґолох розлики. Други полчас прешол ище напартейше, понеже Русиновци частейше тримали лабду у своїх рукох, а часто були и опрез процивнїцкого ґолу, дзекуюци чому ше им и поспишело, кед нє однєсц побиду, вец голєм закончиц змаганє з нєришеним резултатом. З другого боку, треба похвалїц и Русиново бависко у одбрани, а заш лєм и велї препущеня удатно зоперали ґолманє. Судийове на змаганю були Никола Зорич и Милош Зелич, а делеґат Саня Дронякович. После того змаганя „Русинˮ ше нашол на седмим месце на таблїчки, а у идуцим колє будзе бавиц на домашнїм терену процив РК „Сивец 69/2”. Ан. М.

РУКОМЕТНИ КУП ВОЙВОДИНИ СЕЗОНА 2019/2020.

РУСИН СТРАЦЕЛ ОД РК „СОМБОРЕЛЕКТРО” Змаганє у Купу Войводини почало 9. октобра, а рукометаше Русина вицагнути зоз екипу РК „Сомборелектро” зоз Зомбора. Стретнуце отримане у керестурскей спортскей гали, а закончене є зоз прешвечлїву побиду госцуюцей екипи з резултатом 27:37 (11:21). Пред коло 50 патрачами рукометаше зоз Зомбора такой у старту превжали водзенє бависка же би на концу

18. OKTOБЕР 2019.

однєсли побиду зоз дзешец ґолами предносци. Таки резултат нє нєсподзивює, понеже ше процивнїцка екипа змага у Першей рукометней лиґи, два лиґи висше од Русина, а тиж є и високо пласована на таблїчки. Но, єдна од причинох такей велькей розлики у ґолох и тота же рукометаше Русина, як гваря, анї нє мали вельке жаданє однєсц побиду пре вельки финансийни трошок хтори змаганє у Купу Войводини приноши, а општина Кула ище вше нє уплацела предвидзени средства за Спортске дружтво „Русин” за 2019/2020. рок. На спомнутим змаганю Русинових бавячох предводзел Славко Гербут зоз 7 ґолами, потим Владислав Салак зоз 6 и Борис Югик тиж зоз 6 ґолами, а вец и Филип Тома 3, Иґор Варґа и Стефан Дюрко дали по 2 ґоли, Мартин Ґовля дал 1 ґол, бавел и Виктор Микита, а ґолман бул Владимир Мудри. Финалне змаганє Купу Войводини у конкуренциї хлопох и женох плановане за 18. децембер. А. М.

РУСКЕ СЛОВО 33

СПОРТ ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА СУБОТИЦА

НОВЕ ПОРАЖЕНЄ ИСКРИ ФК „Искра” – ФК „Сента” (Сента) 1:3

Коцур: Стадион ФК „Искра”, патрачох 300. Стретнуце судзел судия В. Филипович (Суботица). Єдини ґол на стретнуцу за Искру дал Дамян Ґубаш у 33. минути. Жовти картони у екипи Искри достали Ґубаш и Юрчук, а тоту кару достали и други раз на стретнуцу, та исти бавяче достали червени картони. ИСКРА: Калинич, Лазар Ваяґич, Пєшивац, Ери (Юрчук), Дякович, Сталевич (Дюкич), Комазец (Петрович), Малацко, Душан Ваяґич, Ґубаш, Сердар. ФК „Искра” зоз Коцура у велькей кризи кед резултати у питаню. На остатнїх шейсц змаганьох, Искра зазначела єдну побиду и пейц пораженя, та остатня хвилька же би ше бавяче таргли и почали бавиц так як можу и указали же заслужую буц вельо висше пласовани як у тей хвильки – на 14. месце на таблїчки. Фодбалере „Искри” дижобре почали стретнуце и указали же ше можу ношиц зоз найлєпшима екипами у лиґи. Медзитим, и на тим Искровим змаганю централна фиґура змаганя бул судия, котрого на концу полицийна патрола виведла зоз стадиона. Судия Филипович зоз Суботици на даскельо заводи очкодoвал Искру, а сам факт же Искра змаганє закончела зоз 9 бавячами достаточно шведочи о критериюму судзеня. Цо ше дотика самого стретнуца, фодбалере Сенти на тим змаганю указали же су тераз медзи найлєпшима екипами у лиґи и заслужено победзели, та би вельки шанси победзиц мали и без помоци судиї Филиповича. Перши ґол госци после єдней красней акциї дали у 15. минути и наявели нове чежке змаганє, як за фодбалерох так и за навиячох Искри. У 26. минути на сцену ступел судия Филипович. Госци були у нападу и после єдного дуелу помоцни судия станул и сиґнализовал фаул у нападу, фодбалере обидвох екипох на хвильку станули, алє судия Филипович нє випочитовал свойого помоцнїка и нє претаргнул бависко, та госци то вихасновали и центарфор Сенти вибил сам опрез ґолмана. Штопер Искри, Дякович, бул примушени направиц

пенал, котри госци вихасновали и звекшали предносц на 2:0. После тей судийскей одлуки змаганє на кратко було претаргнуте, понеже домашнї фодбалере сцели напущиц терен. Змаганє после даскелїх минутох предлужене, алє судия после того пеналу цалком „випущел” змаганє и по конєц напревел барз вельо гришки, углавним на Искрову чкоду. По конєц першого полчасу Искра прейґ Дамяна Ґубаша зменшала на 2:1 и зоз тим резултатом ше пошло на одпочивок. Други полчас означело розтаргане бависко обидвох екипох, гришки главного судиї, котри, цо му вецей гвиздали зоз трибинох, то вецей судзел процив Искри. На концу змаганє пре два жовти картони при концу закончели Дамян Ґубаш и Михайло Юрчук, та госци зоз двома бавячами вецей рутински приведли змаганє ґу концу, а у 90. минути зоз трецим ґолом потвердзели побиду. Дакус хибело же би по законченю змаганя коцурска публика вошла на терен и розраховала ше зоз судийом, котрого полиция випровадзела зоз стадиона. После 9 одбавених колох Искра на 14. месце на таблїчки зоз 9 освоєнима бодами. У шлїдуюцим колє, коцуска екипа будзе госц у Баймоку дзе ю дочека домашнї ФК „Раднички 1905”, котри ма лєм 1 бод вецей як Искра. Искра на тим змаганю нє годна раховац на Ґубаша и Юрчука, двох стандардних бавячох, а то чежко надополнїц. З. К.

ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА ЗОМБОР

ПРЕШВЕЧЛЇВА ПОБИДА РУСИНОВЦОХ ФК „Русин” – ФК „Омладинєц” 5:0 (2:0)

Руски Керестур꞉ Стадион ФК „Русин”, патрачох 300, судия Б. Родич (Апатин). Ґол за Русин дали Деян Давидович у 37. и 78. минути и Срдян Дюканович у 84. и 90. минути и автоґол дали госци у 14. минути. РУСИН꞉ Ф. Тома, И. Маньош, Б. Голик, Б. Надь, Д. Веселинвич, Д. Давидович, С. Дюканович, Б. Бранкович, Д. Будински, Ф. Вуйович, В. Вуйович, на замени були К. Боднар, Ж. Виславски, Й. Гарди, П. Фаркаш. У дзевятим колє Подручней фодбалскей лиґи Зомбор, внєдзелю 13. окто-

34 РУСКЕ СЛОВО

бра, на домашнїм терену пред вельким числом патрачох, фодбалере Русину однєсли прешвечлїву побиду процив ФК „Омладинєцˮ зоз Буковцу з резултатом 5:0 (2:0). У першим полчаше, перши ґол у 14. минути бул автоґол, а потим у 37. минути ґол за Русин дал Д. Давидович. Други полчас прешол ище успишнєйше за Русин, кед за менєй од 15 минути русиновци дали три ґоли од хторих два дал С. Дюканович и єден Д. Давидович. Треба надпомнуц же под час другого полчасу процивнїцка екипа нє мала анї єдну конкретну на-

году, а фодбалере Русина мали обачлїву предносц и доминацию зоз лабду и бависком. На тим стретнуцу було єдно опомнуце за бавяча зоз Буковцу, та мож повесц же змаганє цекло у фер и коректним бависку обидвох екипох. После того дзевятого кола Русин на 9. месту зоз 14 бодами. У шлїдуюцим 10. колє Русин будзе госц у Кляїчеве процив ФК „Кордунˮ, хтори ше тераз находзи на 10. месце на таблїчки, зоз тиж освоєнима 14 бодами. Змаганє ше отрима на нєдзелю, 20. октобра. Ан. М. 18. ОКТОБЕР 2019.

sport@ruskeslovo.com

ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА НОВИ САД

ПОЗИЦИЯ ВИСШЕ

ФК „Фрушкогорски партизан” (Буковaц) – ФК „Бачка 1923” 1:1 (1:1) БУКОВАЦ: Стадион ФК „Фрушкогорски партизан” у Буковцу, патрачох 150. Главни судия Стефан Тепич (Шайкаш), помоцни Дьордє Миленкович (Футоґ) и Тамара Лазаревски (Нови Сад). Стрилєц за Бачку бул Дюрич. БАЧКА: Смолян, Драґан Тривунович, Лю. Тривунович, Деянович, Вуйович, Данґубич, Солдат, Маркович, Дюрич, Душан Тривунович и Иґнїч. Було два замени, обидва у другим полчасу, у 65. минути вишол Дюрич, а вошли Станкович, а у 90. минути вишол Иґнїч, а вошол Балоґ У 11. колу єшеньскей часци першенства Подручней фодбалскей лиґи Нови Сад, всоботу, 12. Октобра, єденастопласовани ФК „Бачка 1923” з Дюрдьова бавел на стадиону у Буковцу зоз екипу ФК „Фрушкогорски партизан”. Ґол за Бачку дал Дюрич у 23. минути. Змаганє було мирне без вельо претаргнуцох, а додзелєни лєм єден жовти картон и то домашньому бавячови пре оштри старт. Екипа Бачкей на тим стретнуцу була мотивованша за бависко, борели ше за кажду лабду и намагали ше пренайсц идеални шанси за ґол. На перши ґол, после вецей шансох за обидва екипи,

чекало ше 23 минути. У каребним просторе домашнїх Дюрич направел „слалом” помедзи охрану и схопно ю послал за хрибет ґолмана домашнєй екипи до ґолу. Так повесц, тельо часу требало же би и домашнї потрафели ґол, та у 45. минути резултат бул вировнати. У другим полчасу екипи мали вецей дац за ґол, алє нє були вихасновани, та резултат з першого полчасу бул и конєчни. Делеґат Драґан Вучкович зоз Нового Саду после одбавеного стретнуца гварел же хвиля була красна за бависко, нєришени резултат реални, дисциплински мири оправдани, а ґоли реґуларни. По сле того змаганя ФК „Бачка 1923” на таблїчки Подручней фодбалскей лиґи ма позицию висшей и з єденастей ше випендрала на дзешате место з бодом вецей, а вкупно ма тринац боди. У шлїдуюцим 12. колу ФК „Бачка 1923” виго сци осмопласовани ФК „ЖСК” зоз Жаблю. Будзе то општински дерби, а стретнуце ше отрима на нєдзелю, 20. октобра, на 14.30 годзин. У тей часци першенства Фодбалски клуб „Бачка 1923” з Дюрдьова и його перши тим ма єденац одбавени змага-

ня. Штири побиди, єдно змаганє котре закончене зоз нєришеним резултатом и шейсц страцени змаганя. У єшеньскей часи першенства Фодбалски клуб „Бачка 1923” стартовал як седемнастопласовани клуб од вкупно осемнац клубох на таблїчки Подручней фодбалскей лиґи Нови Сад. Старт сезони бул добри, понеже у перших двох змаганьох зоз лєпше котиранима екипами виборели побиди. Алє уж у трецим колу трацели на моци, теди ше зашоровали даскельо змаганя зоз екипами зоз самого верху таблїчки, а побида ознова зазначена на змаганю зоз першу слабше котировану екипу на таблїчки. Було то у пиятим колє, а потим ознова серия змаганьох зоз моцнєйшима екипами и їх побидами. Дюрдьовски тим дибре бавел у осмим колє кед бул домашнї и победзел зоз 7:0 ФК „Гайдук” зоз Чуроґу, алє ше тот Клуб од початку котира медзи остатнїма на таблїчки и после того змаганя ма лєм штири боди, односно найменєй на таблїчки. З оглядом на тоту статистику, обчекованя таки же у наиходзацим периодзе дюрдьовски фодбалере пред собу буду мац менши виволаня, слабших процивнїкох, алє резултат стретнуцох завиши и од їх моци и схопносци. С. С.

ФОДБАЛСКА ПАНОРАМА ОПШТИНИ ШИД

У БАТРОВЦОХ КАНОНАДА ҐОЛОХ У седмим колє Општинскей фодбалскей лиґи Шид, ґолґетере були розположени, бо на пейц стретнуцох дали аж 35 ґоли. У Батровцох домашнї Омладинєц декласовал Єдинство з Моровичу аж зоз 13:1. Борец у Илинцох победзел ОФК „Бинґула” зоз 6:1, а у Люби Єдинство и ОФК „Бачинци” бавели 3:3. У Ямени Ґраничар бул лєпши од Синдєлича з Ґибарцу и победзел 3:1, а у Вашици Напредак дома страцел од ФК „Ердевику 2017” зоз 4:0. На таблїчки ФК „Ердевик 2017” перши зоз 17 бодами, Ґраничар други зоз 16 бодами кельо ма и ОФК „Бачинци” на трецим месце. Напредак штварти зоз 14, пияти Омладинєц ма 9, а шесте Єдинство (Лю) осем боди. Синдєлич седми ма седем боди, Борец осми зоз шейсц, ОФК „Бинґула” дзевята зоз штири и остатнє дзешате Єдинство (М) ма лєм два боди. У осмим колє на нєдзелю Єдинство (М) дочекує ФК „Ердевик 2017”, ОФК „Бинґула” привита Напредак, ОФК 18. ОКТОБЕР 2019.

„Бачинци” буду домашнї Борцу, Синдєлич буд зе бавиц процив Єдинства (Лю), а Омладинєц дочекує Ґраничар. У Мед зиопштинскей фодбалскей лиґи Срим, ґрупа Заход, у осмим колє у Бикичу ОФК „Бикич” и ФК „Обилич 1993” зоз Куковцох бавели 2:2, у Беркасове Сримец и БСК тиж бавели нєришено 2:2, а у Адашевцох Ґраничар победел Єдноту зоз Шиду зоз 3:2. На таблїчки на першим ме сце ФК „Зека Булюбаша” зоз Равня зоз 17 бодами, Сримец пияти ма 13 боди, ОФК „Бикич” седми зоз 12, Ґраничар осми ма 11, дзевяти ФК „Обилич 1993” зоз 10 бодами кельо ма и Єднота на 11 ме сце. У дзевятим колє на нєд зелю, дерби буд зе у Шид зе мед зи Єдноту и ОФК „Бикичом”, а у Куковцох ФК „Обилич 1993” дочекує беркасовски Сримец. Ґраничар з Адашевцох одход зи на го сцованє до Чалми дзе буд зе бавиц процив Слоґи. Вл. Дї.

РУСКЕ СЛОВО 35

СПОРТ НИКОЛА ИВАНОВ ЗОЗ ҐОСПОДЇНЦОХ

ПОЛ ВИКА У ФОДБАЛУ

Пише: Сандра САЛАМУН

БАВЕЛ НА ТУРНИРОХ НАШИХ НОВИНОХ Дзечнє ше здогадує турнирох у малим фодбалу у хторим його екипа зазначовала високи резултати и була барз успишна. Участвовали и на турнирох у рамикох Спортских бавискох „Руского слова”, а после квалификацийох змагали ше и у финалу у Петровцох, у Горватскей. Цеши ше же за спорт заинтересовал и свойо дзеци, котри успишни як ґолманє. Дзивка Мара ґолман у рукомету, а син Иван у фодбалу. Окрем фодбалу Никола Иванов припознати як активни член у заєднїци у котрей жиє. Бул член и предсидатель Месней заєднїци Ґосподїнци и два мандати член Скупштини општини Жабель.

36 РУСКЕ СЛОВО

Спортску кариєру Никола Иванов зоз Ґосподїнцох почина и препровадзує у Фодбалским клубу „Єдинство” у Ґосподїнцох, у клубу хтори того року наполнї сто роки од снованя. Аж половку од того, пейдзешат роки, вельку часц свойого живота и свойого шлєбодного часу, знаня, схопносци и фаховосци вон дал за „Єдинство”

акеди, позних шейдзешатих рокох, кед у валалох нє бул веТого лєта як госци им були ветеранє зоз льки вибор спортох, а з другого ФК „Червена гвизда” з Беоґраду – злїва на право боку, фодбалски клуби мали вельУрош Туцаков, Йован Ачимович и Никола Иванов ки вибор хлапцох котри сцели бавиц фодбал, та тоти котри були вибрани бра- йому матичному у Ґосподїнцох. Здогадує ше нїц фарби клуба, були барз щешлїви и подзе- же кед достал червени картон, було му забраковни. Таки бул и Никола Иванов котри пер- нєне же би вошол на фодбалски терен, аж и паши петнац роки бул фодбалер, а пред штиро- триц змаганє, алє го вон нє могол препущиц. – Нє мал сом мира, корцело ме, мушел сом ма роками бул главни и помоцни тренер перпатриц змаганє. Випендрал сом ше на мурик, ших тимох ФК „Єдинство”. – Як дзеци, любели зме копац до лабди и та на закрице на хижи при стадиону и отамалюбели зме фодбал, а часто зме го бавели на ль цале змаганє навиял за свой клуб. Мой пажицох при валалє. Було и чежко и лєгко тим о каждим змаганю бешедовал як о дачим войц до тиму Фодбалского клуба. За фодбал цо ше нєсцерпезлїво чека – гварел Никола кобуло вельо заинтересованих, конкуренция три за подмладок бавел два роки, та по тим була велька, а з другого боку, хто любел фод- прешол до першого тима ФК „Єдинство”. Одход до першого тима похопел як обавязбал и бул витирвали, шицко му ишло лєгчейше – гварел Никола Иванов котрого, покля ку, мал трему, алє у позитивним смислу. Намагал ше добре бавиц, знал и згориц у тим бешедовал о тим, порушали емоциї. Гоч бависко фодбалерох у валалским клу- своїм жаданю. Гвари же то часц спорту, бо бу нє було на високим урованю, було барз бавел зоз искуснєйшима од себе и уж приповажне же би ше на терену добре складали и знатима бавячами. Вше давал свой максиже би ше звонка фодбалу и змаганьох кра- мум и нїґда нє розумовал чи то добре, чи нє. – Найлєпши часи ми були кед сом бавел шнє дружели. Як гвари Иванов, скорей ше тренирало вельо вецей як у нєшкайших ча- зоз свою ґенерацию. Теди ше старши спрам сох, гоч були вельо подлєйши условия. У нас справовали як родичи, у позитивним клубу нє було преблєкальнї, анї туш кабини. смислу, а вец и ми так ґу младшим од нас. – Тераз инфраструктура вельо лєпша. На Почитовали зме ше, а у нєшкайших часох, терену добра трава, трибини, преблєкальнї и видзи ми ше, нє так и же ше од фодбалу очедруге, алє видзи ми ше же у мой час було лєп- кує лєм резултат и успих. Нє шицко у беганю ше, товаришство було векше – гварел Никола. и водзеню лабди, важне и яки ши у глави и Як гвари, кед дакеди бавел у подростку, то шицко муши буц обєдинєне. Барз ми мидоставали гевту опрему, котру перши тим ло же сом зоз любителями доброго фодбалу виношел и престал хасновац. Гоч нє була но- и своїма собавячами остал щири приятель – ва и совершена, то им нїґда нє завадзало же гварел Никола Иванов. После вецей як петнац рокох як фодбаби ше з вельку дзеку бавело. лер, Никола Иванов поклада за тренера и пошвидко постанє тренер першого тима у РОКАМИ ПОМАГАЛ КЛУБУ ґосподїнским клубу, з тим ше нє жадал баФодбал го нєпреривно прицаговал ґу себе, виц професийно, алє насампредз сцел помаалє нє ґу було котрому Клубу, алє лєм ґу сво- гац клубу и то и робел. Помагал му цали час, 18. ОКТОБЕР 2019.

sport@ruskeslovo.com без претаргнуца, до пред штирома роками. Познати є и як член Управи клуба котри ше щиро закладала же би Клуб функционовал шицки тоти роки. Ище початком дзеведзешатих, вєдно зоз предняками ґосподїнского фодбалу, почали ушорйовац терен, просториї за преблєканє и друге цо треба за клуб, цо цалком закончене пред даскельома роками. За тоти роки було барз вельо роботни акциї, зберало ше добродзечни прилоги у валалє и у других местох и напредовало. СПОРТ БУДУЄ ДОБРИХ ЛЮДЗОХ Младши ґенерациї закончели инфрастуктуру Клуба котра тераз одлична, алє, як гвари Никола, анї у нєшкайших часох нє лєгко водзиц Клуб. Чежко обезпечиц средства, а єст и такого же фодбалеНа початку тренерскей кариєри за тим бавели домашнї ре нє сцу бавиц внєдзелю. Почало буц нєзґодне и добре ше складали кед ше до бависка почал мишац пенєж. – Барз нєподзековне од кеди пенєж почали глєдац и гевти провадзи тисяч навиячох, алє ше зна цо сушносц валского цо залужую и цо нє заслужую и шицко прешло до крайно- фодбалу – гварел Никола Иванов котри ше вше закладал за сци котра ми ше нє пачела. Нє значи же то нє добре, алє ше добри одношеня медзи бавячами у тиму. Вон гвари же нє було вше єдноставно и припознава же мнє нє пачело – гварел Никола Иванов, котри часто у матичним клубу фодбалерох тренирал з Урошом Туцаковим и оби- ше чловек вяже и за дружтво, нє лєм за лабду и терен, зожиє ше з людзми коло себе. По змаганю дакеди було звади, двоме су познати як витирвали у помаганю свойому клубу. Никола тренерски обовязки дзелєл и зоз леґендами ново- алє и миреня и час указал же вше були щири, бо ше ище и садкого и войводянского фодбалу котри припознати и у ино- нєшка дружа и дзечнє стретаю. Почитую ше, а тому и фоджемстве. Медзи нїма Тимотиє Давидович Дача, Драґан Бо- бал допринєсол, нє пенєж, алє щире приятельство. шняк, Лайош Кокаї, та и Воя Кракан, котри на ньго зохабел ТРЕБА УКЛАДАЦ ДО МЛАДИХ БАВЯЧОХ найлєпши упечаток, бо шицко робел щиро, од шерца. Од нього научел патриц фодбал як тренер, реалистично, а нє як Кед у екипи бавя вецей зоз страни, як домашнї бавяче з навияче, котри би тиж требали буц щири и кед ше траци. Од ва лалу, то знак же треба вецей укладац до младих фодбалешицких нїх дзечнє глєдал и доставал совит, а вони ше часто рох. Нєвироятне же з дзешец младих фодбалерох нє мож нєсподзивали яку вон ма моц мотивовац своїх бавячох. – Кед одмалючка познаш бавяча, його бависко, роздумо- видвоїц трох за перши тим. Потребна добра анализа робованє и справованє, бешеда нє потребна, шицко ясне на по- ти Клуба. Нє значи же ше з нїма нє роби добре, можебуц патрунок, з тим же у Клубу найважнєйша злагода. Кед того одходза на други спорт, исную други спортски дисциплинєт, губи ше добре одношенє у цалим тиму – гварел Нико- ни, алє фодбал ище вше на першим месце од спортох за ла, котри ма богате искуство як фодбалски тренер. Пришли хлопох и то треба вихасновац як предносц и нагоду за рочаси кед спонзоре Клуба почали койцо вимагац и як гвари, звой и напредованє шицких фодбалских клубох. – Кед ше таке случи значи же одвичательни у Клубу нє теди знал же то початок конца. – Кед маш добру и моцну екипу, а спонзоре глєдаю же би робя свою роботу. Нє значи же ю нє знаю, алє кед, наприу тиму бавели и фодбалере з других местох, после їх одхо- клад, фодбалер прероснул тот штредок, або кед стаґнує, ду случує ше пражнїна котру чежко пополнїц и тим ознова або кед пришло до засиценя з бависком, треба направиц врациц до нормали. Таке ше тераз случує и у Ґосподїнцох, пременку. Нє добре анї кед тренере маю високе думанє о а видзим и у Дюрдьове. Найгорше кед останєш без валал- себе и кед свою супериорносц стаємно указую. Наш Клуб ских бавячох. Крашнє то кед за клуб бавя познати мена як ше намагал войсц и до Войводянскей лиґи и то за похвалу, цо Радован Марич, Мита Милошев и други, и кед змаганє алє теди у першим тиму у векшини були фодбалере з боку. Барз важне же би фодбалере були мотивовани победзиц, же би им побида и успих Клуба були приоритет – гварел Никола Иванов котри дума же би у валалским Клубу требали бавиц домашнї фодбалере, хтори мотивовани посцигнуц успих, бо кед бавя фодбалере з других местох, гоч за бависко достаню пенєж, найчастейше ше случує же так бавя же екипа остава у найнїзшей лиґи. – Ґенерация котру я водзел пошла з Клубу, пошли и людзе котри мнє верели, пришли други котри робя на иншаки способ и пришол час же би и я пошол. Верим же новей управи чежко, треба направиц тим, а нєт основи, нєт з ким. Нє критикуєм их же єст вельо странцох, ясне же нє можу вони одразу створиц добрих домашнїх фодбалерох. Аматерски фодбал за мнє прави спорт и так треба же би остало. Треба ше справовац и жиц спортски, змоцньовац товаУж други раз перши на турниру „Руского слова”, ришство, же би нє було мержнї и национализму и цо найу екипи бавел и Ивица Саламун зоз Ґосподїнцох важнєйше, так ше твори добрих людзох. ■ 18. ОКТОБЕР 2019.

РУСКЕ СЛОВО 37

ИНТЕРМЕЦО

ГОРУЦИ ТЕПШИ (од Вероники Вуячич )

Колач з яблуками

Потребне за цесто и за фил: ■ масла – 100 ґрами + 100 ґрами ■ цукру – 120 ґрами (6 ложки) + 120 ґрами (6 ложки) ■ вайца 4 ■ цимету – ложичку ■ ванелиї екстракт – ложичку ■ пращок за печенє ■ солї – на верх ножа ■ млєка – 125 мл ■ муки – билей 165 ґрами (7 ложки) ■ муки – билей („оштро” брашно)165 ґрами (7 ложки) ■ яблука – 1 килу ■ лимун

Очисциц яблука и нарезац на ценки колєчка. Вицадзиц лимун и заляц нарезани яблука, а мож дакус и натрец скорки з лимуна. Зоз миксером витрепац 100 ґрами масла и 6 ложки цукру, нє преставац трепац и додавац єдно по єдно вайцо, цимет, ванелию, соль, млєко и муки зоз пращком за печенє. На стреднєй температури зозгривац 100 ґрами масла и 6 ложки цукру. Мишац цали час док ше нє спенї. Цукер и масло усипац до добре, зоз маслом лєбо масцу, намасценей глїбшей тепши и на тото наскладац яблука и преляц зоз цестом, так же би цесто вошло медзи яблука. Печиц 30-40 минути на 180 ступнї Целзиюсово. Упечене охабиц 10–15 минути нах ше охладзи и обрациц так же би яблука були на верху. По верху мож посипац зоз мелким цукром лєбо направиц пуслу, а мож и преляц зоз чоколадову ґлазуру.

Мексикански ґулаш Подинстовац цибулю вєдно з месом и додац паприґу. На тото усипац парадичанку, посолїц, додац попру, а хто люби може и горку папричку лєбо феферонку. Добре додац и Потребне: цале ловорово лїсце. ■ 200 ґрами червеней паПричекац най ше сулї (єст купиц уж у коншицко крашнє увари. зерви, а кед нєт, вец треба Вец додац пасулю и сладку кукурицу и ваувариц) риц ище дас пол год■ 200 ґрами сладкей кукузини. рици (єст купиц уж у конзерви, а кед нєт, вец треба Сервирац мож и як увариц) ґулаш зоз широкима ■ 2 цибулї резанками, лєбо по■ 500 ґрами млєтого меса добним цестом, алє (швинєцини, лєбо помишадобре и зоз уварену на швинєцина и говедзина) рискашу, та и зоз пире ■ 2 паприґи кромплями. ■ 1 литра парадичанки Пририхтали: Лю. Цвеїч и Т. Салонтаї

38 РУСКЕ СЛОВО

18. ОКТОБЕР 2019.

ИНТЕРМЕЦО

НОВИ САД

ДЗЕ ШЕ ПОДЗЕЛИ ВАЛАЛСКИ КАРЧМИ

„БИЛА ЛАДЯ” ПОШЛА ДО ЗАБУЦА овосадски карчми од давна познати по добрих єдлох и сримским вину, а найвецей по добрей забави и тамбурашских бандох, хтори у нїх забавяли госцох. Кажда улїчка мала свою карчму, а у єдним периодзе лєм у Темеринскей улїци було 27 карчми. У прешлим вику карчми були место дзе ше одвивала найвекша часц дружтвеного живота, ту ше нє лєм єдло пило и лумповало, алє ше отримовало театрални представи, лєбо културни приредби. На таких местох уметнїки творели, политичаре тримали бешеди, алє ту були отримани и значни схадзки, хтори меняли випатрунок До Ресторану Код камиле, напевно любели зайсц и Руснаци городу. Карчма „Код камиле”, була позната и по тим же у У розгварки зоз др Владимиром Баровичом, хтори написал сценарио за документарно-бавену нєй бул такволани професорски стол за хтори емисию „Йован Хранилович – чловек злучованя”, шедали познати людзе у городу. Нєшка того будиндознаваме же Хранилович дружбовал зоз Й. Й. ка нєт, давно згорел, вец бул и обновени, алє зваЗмайом и сучашнїками з того часу и же сиґурне ляни є трицетих рокох прешлого вику, и на тим же бул части госц у популарних новосадских месце збудовани квартелї, а находзел ше прейґ карчмох – „Код камиле”, „Бела ладя”, Пивница драги будинка у хторим ше нєшка находзи Новосадски театер (Újvidéki színház), на углє „Линда” (нєшка то Бирцуз „Липа”). Йована Суботича и Милетичовей, просто нашей грекокатолїцкей церкви. Нашо людзе споминаю и карчму „Сербски краль” (на углє Сримскей и Желєзнїцкей улїци), же там дружбовали „Заряше”, а новосадянє паметаю же 1921. року у тей карчми погосцели Михайла Пупина. Кельо дакеди нє було ганьба войсц до карчми прешвечує нас и зазначка у „Руских новинох” (28.фебруар, 1930, ч.8) „Нєшме ходзиц до карчми – Суд у Новим Саду осудзел Марию Буйдош за єй длугоки язик на 420 дин. и же нєшме ходзиц цали рок до жадней карчми, бо вона люби у карчми свой блатни Будинок, у Нєґошовей улїчки, у хторим роками була популарна новосадска карчма язик розвязац” Бела ладя нєшка барз запущени гоч є и у центру города В. Вуячич

18. ОКТОБЕР 2019.

РУСКЕ СЛОВО 39

ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ

БОГАТЕ ПОНУКНУЦЕ ДОМАШНЇХ ПРОДУКТОХ

РОК LXXV ЧИСЛО 42 (3859) НОВИ САД, 18. ОКТОБЕР 2019.

■ ДОМ И ФАМЕЛИЯ

ОКТОБЕР – МЕШАЦ СТАРИХ

Фото: О. Живкович

Фото: Оленка Живкович

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

Даєдни фотоґрафиї обявюємє вецей раз, понеже за нїх дотераз нєт нїяки податки.

Фотоґрафия: 0147P

0018P Фотоґрафия:

ОГЛЯДНУЦЕ НА ПРЕШЛОСЦ

■ У КУЛИ ОТРИМАНИ „ДНЇ БУНДАВИ”