Ruske slovo 42

ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ

И У ВЕРБАСКИХ ШКОЛОХ ШЕ УЧИ РУСКИ ЯЗИК

РОК LXXIV ЧИСЛО 42 (3807) НОВИ САД, 19. ОКТОБЕР 2018.

■ РУСНАЦИ НА НАУКОВЕЙ

КОНФЕРЕНЦИЇ „ИНТЕРКУЛТ 2018”

У вербаских основних школох учителька Славица Мали з дзецми вошла до нових виволаньох у школским 2018/2019. року, у хторим у ОШ „Светозар Милетич” ма 54 школярох, у Школи „Братство єдинство” 9 школярох и у ОШ „20. октобер” 19 школярох. У школи „Братство єдинство” учителька Малийова з дзецми роби у двох ґрупох, а тих дньох годзину младшей ґрупи нащивела и директорка школи Славица Шестович. Учителька Славица Мали тих дньох з дзецми рихта роботи за школски панои и за дзецински часопис „Заградка”, а уж по старовербаским Кирбаю помали почню рихтац програми за Святого Миколая. У настави хасную кнїжки „Черешньов квиток”, „Ходзим, видзим, чуєм, чувствуєм” и „Ход и час”. А. М.

Фото: Марина Джуджар

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

ОГЛЯД НУ ЦЕ НА ПРЕ ШЛОСЦ оволуєме читачох новинох П „Руске слово” же би помогли препознац особи на старих фотоґрафийох. Пре точне идентификованє особох на сликох, хтори маю окремну музейну вредносц, потребна помоц од ширшей явносци. Шицки фотоґрафиї настали у дакедишнєй фотоґрафскей роботнї Бруґошових у Руским Керестуре. Кажду фотоґрафию ше подпише зоз одредзену шифру, та кед же препознаце даєдну, лєбо вецей особи на фотоґрафиї, модлїме Вас же бисце явели до Заводу на число телефона 021/548-421, лєбо на мейл: zavod.rusini@gmail.com.

Фотоґрафия: 0122P

■ ПАПРИҐАРЕ

ПОДЦАГУЮ СМУЖКУ

Фотоґрафия: 0042N

ПРИЧИНИ ЗА ЗАСТАРАНОСЦ Пише: Олена ПАПУҐА, народна посланїца Ношителька лїстини число 2. „Буц и остац РУСНАК – ОЛЕНА ПАПУҐА” 19, ше бали буц на лїстини, понеже им у их валалох, на Почитовани, Як вам познате, 4. новембра того року буду отримани их роботох, у їх културно-уметнїцких дружтвох грожене виберанки за национални совити националних менши- же останю без роботи, же им дзеци вецей нє шму крочиц нох. Понеже вашо орґанизациї пошвецени вибудови де- до нашого дружтва. Найвироятнєйше же водзаца лїстимократичного дружтва и почитованю людских правох у на почувстовала страх од тей лїстини и тварде опредзеРепублики Сербиї, нє треба най наглашуєм же меншин- лєнє же ше єй нїґда нє повинує, та ю у старту мала наска самоуправа барз значна за почитованє правох наци- миру покошиц. Водзаца странка сце мац превласц у наоналних меншинох и же тоти виберанки барз важни на- ционалних совитох так исто як ма и у совитох месних заєднїцох, єй совит МЗ и национални совит исте, та так ционалним меншином хтори жию у Републики Сербиї. Праве прето вам жадам обрациц увагу на даскельо заста- и третирує тоти виберанки. Зоз тим писмом жадам поинформовац медзинародни рююци факти, хтори провадза тот важни процес. Насампредз, проблем хтори нас провадзи, то окремни виберацки орґанизациї же нє знам хто кандидатом, блїзким водзацей списки (ОВС) хтори загрожую сам смисел и сущносц тих странки, плаци кампаню, хтора пребогата. Кажди викенд виберанкох. У каждей националней заєднїци обачлїве звек- ше Руснацох зоз наших местох водзи на екскурзиї по Фрушкей гори, околїска Беошане число уписаних до ґраду, на сендвичи и полудОкремного виберацкого спиОд медзинародних орґанизацийох обчекуєм зенки. Хто плаци простор у ску у одношеню на прешли потримовку у борби за правду, за почитованє новинох, и пакети зоз єдзевиберанки за национални созаконох, за ровноправни условия за шицких ньом хтори кандидати ноша вити, або на попису жительпо руских обисцох? Познаства. То би нє требало бриґоучашнїкох у виберанкох за национални совити, ваюци кандидатох, твердзим вац, алє ту ше роби о особох за вибудов дружтва у котрим шицки национални же то вони нє плаца зоз свохтори ше уписую до окремменшини буду мац национални совити хтори їх пенєжох, бо велї нє робя них виберацких спискох, а нє буду робиц за їх найлєпши интерес нїґдзе, або су на лїстини дуприпадаю тим етнїчним заєдмаюци же кед поробя добре нїцом, алє векшинскому народу, хтори приведзе ґу тому же векшински народ будзе мен- кампаню, та достаню роботу. Купованє гласачох очиглядшина у Републики Сербиї. Векшинска партия уписує не. Нє будзем тераз о тим же як ше народ туньо предава. Закон о финасноваю политичних орґанизацийох кеди людзох до окремних виберацких спискох орґанизовано и теди претреше їх кампаню, а останє ганьба тим хтори ю без информацийох прецо и до яких спискох ше уписую. Тиж так, проблем хтори ше зявює, то виписованє людзох робели, и так туньо купели свой народ. Проблем хтори провадзи тоти виберанки то и факт же зоз ОВС без знаня припаднїкох националних меншинох, а тото сом особнє дожила, бо сом даскельо годзини пред виберанково одбори творя заняти у локалних самоупрапридаваньом лїстини, чий сом ношитель, гоч мам Рише- вох. То оможлївює Правилнїк о контроли виберанкох нє о упису до Окремного виберацкого списку, ище з ча- хтори видала Републична виберанкова комисия, та будзе су першого виберанкового циклусу, поинформована же онєможлївена нєзависна и обєктивна контрола виберансом нє уписана до ОВС, же мушим одказац придаванє кох, бо члени тих комисийох буду под вельким прицилїстини, а и же будзем поинформована док прероби си- ском и будзе ше им грожиц. Зоз тим моїм реаґованьом нє глєдам потримовку за лїстема. Кед ше тоту ситуацию у Министерстве за локалну самоуправу ришело, могла сом придац лїстину, а то стину чий сом ношитель. Од медзинародних орґанизабуло теди кед ґрупа хтора блїзка владаюцей странки цийох обчекуєм потримовку у борби за правду, за почипридала лїстину и достала перше место. Теди ми сцигло тованє законох, за ровноправни условия за шицких учапребаченє же ше зявела гришка у компютеру, и же прав- шнїкох у виберанкох за национални совити, за вибудов да же сом вше була давно уписана до руского виберац- дружтва у котрим шицки национални меншини буду мац национални совити хтори буду робиц за їх найлєпши инкого списку. Верим же сце поинформовани о проблемох хтори про- терес, бо велїм националним меншином потребна повадза оверйованє подписох за потримовку лїстином. моц же би ше ище кус отримали на тих просторох пре Злохаснованя од странки на власци очиглядни. Їх канди- вше присутнєйшу асимилацию. датох потримує цала локална власц, та други лїстини нє (Скрацена верзия писма хторе послане Його екселенциї можу достац оверйовачох, просториї за оверйованє. Анреови Орацийови, шефови Мисиї ОЕБСа у Сербиї, Його Подписи за лїстину Руска лиґа оверйовани у доме ноши- екселенциї Семови Фабрицийови, амбасодорови и шефови тельки лїстини, бо у цалим валалє шицки просториї бу- Делеґациї Европскей униї у Републики Сербиї, и на други ли завжати 10 днї од 8 до 21 годзин. О гроженьох канди- адреси медзинародних орґанизацийох.) датом нє будзем бешедовац, та най нїкого нє чудує же на Становиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє лїстини Рускей лиґи лєм 7 кандидати. Шицки други, до вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово”

2 РУСКЕ СЛОВО

19. ОКТОБЕР 2018.

ЗМИСТ

УВОДНЇК Пише: Славица ФЕЙСА, заменїца главного одвичательного редактора

ШИРШИ РАМИКИ ПОЗНАТОГО ЖАНРУ ■ Тижньовнїк 6–7. Руски науковци на конференциї „ИнтерКулт 2018”

■ Нашо места 8. Комунални роботи на подручу Општини Кула

■ Економия 14–15. Закончує ше сезона паприґи у Керестуре

■ Мозаїк 16–17. Успишна „Руска по журки” Пакт Рутенорума

■ Култура и просвита 20–21. У новосадским РКЦ отримани вечар Дюри Латяка

■ Людзе, роки, живот 22–23. Наша госцинска: Мария Фа Будински зоз Канади

■ Духовни живот 28. Преславени Кирбай у Старим Вербаше

■ Информатор

30–33. Мали оглашки и In memoriam

■ Спорт 36. Нови успихи Атлетского клубу „Русин”

Насловни бок: Робота з паприґу при концу

Вецей як пол вика у Руским слове” пишеме ” о наших людзох, о обичних людзох, о їх живоце о тим цо робели, ґу чому ше намагали, и цо створели... Гварим, вецей як пол вика прето же аж штредком 60-тих рокох прешлого столїтия у наших новинкох портрети и приповедки людзох могло баржей препознац у новинарским жанру – репортажа. „Зарамиковани” и зачувани єден час од забуца, и верим же нєшкайшим ґенерацийом чежше розумиц нє лєм спомнути период, алє и тот дух прешлого часу зоз шицку його специфичносцу. Од теди по нєшка зме обишли наших людзох и валали воздлуж и попрейґа, упознали їх фамелиї, норови, идеї и успихи, зазначели їх каждодньовосц. И ище вше так. Уж скоро два децениї з Канаду и нашима людзми там маме добри контакти, з Руснацами у Горватскей тиж, а з часу на час вше нас нєсподзива подаєдна нащива наших з Австралиї, або як нєдавно – з Нового Зеланду. То – Людзе, то и роки, то и живот и шицко цо идзе з нїма. Окрем того же кеди нєкеди на бокох спомнутей рубрики обявиме Фельтон, у часох пред нами ше остараме за вецей таки и подобни предлуженя у хторих окрем хронолоґийних културних подїйох будзе вецей слова о зданийох, будинкох, о тим цо маме и з чим ше цешиме, о тим цо би нє лєм у Руским „зарамиковац”, зазначиц. Будземе мац и драгописи з крайох о хторих зме длуго нє писали. З єдним таким праве у тим чишлє починаме, або предлужуєме отамаль дзе зме станули.

Авторка фотоґрафиї: Марина Джуджар

* ”РУСКЕ СЛОВО” – гласнїк по руски * Виходзи каждого пиятку * Снователь Национални совит рускей националней меншини * Видава НВУ ”Руске слово”, Нови Сад * Перше число вишло 15. юния 1945. року у Руским Керестуре * Адреса: НВУ ”Руске слово”, Булевар ошлєбодзеня 81/VII, 21000 Нови Сад * Редакция: одвичательни редакторe – Славица Фейса, Ясмина Дюранїн, Микола М. Цап, Микола Шанта * редакторе/ки рубрикох – Мирон Горняк-Кухар, Александар Паланчанин, Мартица Тамаш, Олена Планчак-Сакач, Вероника Вуячич * новинаре/ки – Мария Афич, Влада Дїтко, Ана Маркович, Сандра Саламун, Златко Колєсар, Марина Джуджар * лекторка – Блажена Хома-Цветкович * ґрафична редакторка – Люпка Цвеїч * ґрафични дизайнерки – Мария Гудак, Таня Салонтаї * Телефони: 021/6613-697, 021/6624-708, 021/6623-076; 021/6621-433 * Телефакс 021/528-083 * Предплата за цали рок: у жеми 1 500 динари, а у иножемстве 100 евра * Жиро-рахунок Banca Intesa a.d. Beograd 160-923244-82 * Девизни рахунок 160-0050870024999-53 * Рукописи ше нє враца * Д ру ку є Д ру ка р н я graf” П е т р о ва р а д и н * ”Maxima E-mail: redakcija@ruskeslovo.com * Web site: www.ruskeslovo.com * YU ISSN 0350-4603 * COBISS SR-ID 15915778 * Друковани тираж 2 000 *

Директор др БОРИС ВАРҐА *** Главни одвичательни редактор ИВАН САБАДОШ

19. ОКТОБЕР 2018.

РУСКЕ СЛОВО 3

ТИЖНЬОВНЇК

РЕПУБЛИЧНА ВИБЕРАНКОВА КОМИСИЯ

ДЮРДЬОВ

ПРЕГЛАШЕНИ ИЩЕ ДВА РУСКИ ЛЇСТИНИ

ПРЕДСТАВЕЛИ ШЕ „РУСНАЦИ ВЄДНО”

Републична виберанкова комисия пияток, 12. октобра, преглашела и пияту лїстину чия назва „Лїстина шлєбодних кандидатох”, за виберанки за членох Националного совиту рускей националней меншини, хтори буду отримани 4. новембра. На виберанковей лїстини „Лїстина шлєбодних кандидатох”, хтору поднєсло Здруженє Културно-уметнїцке дружтво „Жатва”, єст 16 кандидатох и за ню стоя 95 полноважни вияви виберачох. Вовторок, 16. октобра, Републична виберанкова комисия преглашела и шесту лїстину за виберанки за членох Националного совиту рускей националней меншини, чия назва „И ми Рускинї/Руснаци”. На виберанковей лїстини „И ми Рускинї/Руснаци”, хтору поднєсла Ґрупа виберачох Рускинї/Руснаци, єст 9 кандидатох и за ню стоя 87 полноважни вияви виберачох. И. С.

Перша преглашена виберанкова лїстина за наступни виберанки за членох Националного совиту рускей националней меншини у Сербиї, „Руснаци вєдно”, предствена прешлого тижня, стреду 10. октобра, у просторийох Културно-уметнїцкого дружтва „Тарас Шевченко” у Дюрдьове. На промоциї предствени шицки дзеветнац кандидати з виберанковей лїстини „Руснаци вєдно” чийо члени зоз Нового Саду, Руского Керестура, Вербасу, Дюрдьова, Бикичу, Коцура и Бачинцох. Дзевецерих з нїх привитал Дюрдьовчан Микола Кухар, котри на штвартим месце тей виберанковей лїстини. О планох и закладаньох бешедовал дипл.инжинєр електортехнїки Борислав Сакач зоз Нового Саду, котри перши на лїстини.

КАНДИДАТИ НА ЛЇСТИНИ число 5. „ЛЇСТИНА ШЛЄБОДНИХ КАНДИДАТОХ” 1. Микола Шанта, 1959, новинар, Коцур 2. Весна Раґаї-Цап, 1960, професорка биолоґиї, Коцур 3. Гелена Бабич, 1959, пензионерка, Нови Сад 4. Юлиян Рац, 1954, наставнїк/священїк, Руски Керестур 5. Тарас Чапко, 1973, манипулант с. ґас, Дюрдьов 6. Мария Тот, 1959, новинарка, Нови Сад 7. Звонко Сабо, 1954, адвокат, Вербас 8. Владислав Варґа, 1954, священїк, Нови Сад 9. Ирина Ковачевич, 1944, пензионерка, Нови Сад 10. Юлиян Ковач, 1950, пензионер, Шид 11. Микола Цап, 1959, новинар, Коцур 12. Гелена Папуґа, 1989, мастер филолоґ, Вербас 13. Леона Виславски, 1956, пензионерка, Дюрдьов 14. Оля Русковски, 1985, професорка руского язика, Коцур 15. Микола Колєсар, 1955, пензионер, Коцур 16. Мария Дудаш-Фейса, 1959, пензионерка, Коцур

КАНДИДАТИ НА ЛЇСТИНИ число 6. „И МИ РУСКИНЇ/РУСНАЦИ” 1. Наташа Макаї-Мудрох, 1974, директорка, Сримска Каменїца 2. Александар Човс, 1982, инженєр електронїки, Нови Сад 3. Владимир Иван, 1981, будовательни технїчар, Коцур 4. Даря Медєши, 1972, фармацеутска технїчарка, Вербас 5. Янко Хома, 1992, професор ґеоґрафиї, Руски Керестур 6. Владимир Балащак, 1980, драмски уметнїк, Латярак 7. Сашенька Дьордєвич, 1993, матурантка ґимназиї, Вербас 8. Мирон Джуня, 1969, новинар, Нови Сад 9. Себастиян Няради, 1992, нєзаняти, Руски Керестур

4 РУСКЕ СЛОВО

– Основни принцип нам бул же би зме на лїстини мали предствнїкох зоз цо вецей наших местох. Будземе ше закладац поробиц вецей и посцигнуц максимум котри потерашнї состав нє посцигол. План нам хасновац вецей финасийни жридла и анґажовац фахови особи же би ше могло вецей поробиц – гварел Борислав Сакач. Шлїдуюца презентация запланована у Вербаше дзе тиж будзе дзелєни промотивни виберанкови материял: флаєри з менами кандидатох, хемийни клайбаси и запальовачи. На презентациї у Дюрдьове були присутни домашнї гражданє и Ґосподїнчанє, як и представителє локалней самоуправи, медзи котрима и предсидатель Општини Жабель Чедомир Божич, предсидатель Скупштини општини Жабель Радован Чолич, предсидателька Совиту Месней заєднїци Дюрдьов Душанка Джамбас, заменїк предсидательки Совита МЗ Дюрдьов Душко Михелц, и велї други. По урядовей часци промоциї присутни мали нагоду побешедовац зоз особами з лїстини и послужиц ше зоз закуску и коктелом. С. Саламун 19. ОКТОБЕР 2018.

tiznjovnjik@ruskeslovo.com

STANOVISKA ВИБЕРАНКИ И МЕДИЇ

ОБЄКТИВНЕ ИНФОРМОВАНЄ ЗА РЕАЛНУ СЛИКУ ДРУЖТВА

Фото: Я. Винаї

Семинар „Информованє о виберанкох за национални совити националних меншинох”, котре орґанизоване за новинарох медийох на язикох националних меншинох, обдумане пре обєктивнєйше информованє шицких припаднїкох националних меншинох у Сербиї, а з цильом же би ше нє повторела ситуация яка була под час виберанкох 2014. року Медийна експерткиня Жужана Серенчеш оглядла ше на закони лєбо вименки законох, котри требали допринєсц насампредз тому же би ше дефиновало статус националних совитох, бо зоз тей дефинициї виходза и їх компетенциї. Медзитим, гоч принєшени нови Закон о националних совитох, и прилапени вименки и дополнєня Закона о защити правох и шлєбодох националних меншинох, остало и далєй нєясне яка одвичательносц совитох у одношеню на медиї чий су снователь.

Чаба Пресбурґер, новинар, у уводней часци наглашел же у ОВС, по 15. авґуст того року, були уписани вєдно скоро 475 000 особи на териториї цалей Сербиї. Вон зауважел же анї сами совити нє укладали вельо активносци до поволованя припаднїкох националних меншинох же би ше до нього и уписали. Пресбурґер начишлєл и даскельо потераз приявени нєреґуларносци у самим виборним поступку, оглядаюци ше насампредз на мадярску националну заєднїцу, як цо бриґи з уписованьом до окремних виберацких спискох припаднїкох других заєднїцох, як и зоз оверйованьом подписох тим котрим жадаю потримац одредзену лїстину. Др Борис Варґа у викладаню бешедовал з аспекту рускей националней заєднїци, алє здогаднул и на Кодекс новинарох Сербиї, односно документ хторого би ше требали притримовац шицки новинаре у Сербиї, а хтори дава потребну обєктивносц и подєднаку заступеносц шицких лїстинох хтори участвую у виберанковим процесу. Вон спомнул и початок виробку новей Медийней стратеґиї Сербиї, и наглашел же у диялоґу треба инсистовац на вименкох котри ше одноша на, медзи иншим, число менованих особох у управних одборох медийох чий снователь национални совит. Семинар закончени зоз порученями, и державней управи и медийним роботнїком, же ше у виберанковим процесу муши почитовац демократичносц процеса и обєктивне информованє, алє муши буц заступена и политична и медийна култура. Семинар „Информованє о виберанкох за национални совити националних меншинох” отримани 13. октобра, а орґанизовало го НДНВ з потримовку Орґанизациї за европску безпечносц и сотруднїцтво (ОЕБС). Я. Дю. 19. ОКТОБЕР 2018.

Пише: Лариса ОНОДИ, новинарка

ҐЕНЕРАЦИЯ ИКС (Ґенерация ИКС – особи народзени од стредку шейдзешатих по позни седемдзешати роки прешлого вику, у чаше вельких политичних пременкох и розвою технолоґиї. Цинїчни и нєзадовольни. Єдна з назвох и „МТВ ґенерация”, a автентични музични жанри тей ґенерациї грандж и гип гоп). Тоти дефинициї могли би ше одношиц и на младих з нашого поднєбя, по початок дзеведзешатих. У тих часох, у нас то було иншак. Рушме шором: Дзецинство наших ґенерацийох углавним було щешлїве, комфорне, таке яке би требало буц. Осемдзешати роки були лагодни за живот и одрастанє. Вец ми/нам ше, кед сом була перша класа штреднєй школи, случела „йоґурт револуция”. Того дня нам професоре у школи лєм гварели же идземе орґанизовано опрез будинку Покраїнскей ради, алє нє гуторели прецо. Класна рушела, ми за ню, алє зме през драгу посцекали до околних улїчкох и остаток дня препровадзели по кафичох. Ютредзень нам подзелєла по 6 нєоправдани годзини. И нєшка сом нагнївана на таку безочну манипулацию зоз школярами и горда же сом нє пошла потримац валянє войводянского руководства. Початком дзеведзешатих – санкциї и войни. Конєц штреднєй школи, парняки котри одцагнути на боїска и з котрих ше даєдни нє врацели. Смутни и худобни роки. Кед дутяни були празни, инфлация дзива и нєнормална, пензионере шпиртали по контейнерох, автобуска карта у городским автобусу плацела ше у пфенинґох. Дзеведзешати роки у Сербиї були удерни роки за национализем, сендвичи, шунд и турбо фолк. Забойства, криминални ґрупи, тунї живот – як да зме патрели даяки подли филм, алє зме, нажаль, нє були лєм публика, алє и статисти. Концом децениї прейґ хрибта зме предрилєли и бомбардованє, углавним у Новим Садзе, котри з вечара на вечар бул цильовани. После бомбардованя, рух Отпор започал кампаню процив Милошевича, а вец нам ше случел и 5. октобер, котри бул нагода за пременки. Щиро зме верели же шицко будзе лєпше. У медзичаше зме повирастали, подоставали дзеци. О три роки забили премиєра, та преглашени позарядови стан у держави. Од теди мало мало та маме виберанки. И так, през шицки войни, позарядово стани, санкциї, намагаме ше остац нормални. Очкодовани зме, верим, прето же нїхто през тото нє могол прейсц нєдорушени. И нє толеруєм фрази о тим же зоз удзелєних лимунох у живоце треба вицадзиц лимунаду. Пребачце, алє нам ше лимунада нє пиє. Половка з нас, зоз ґенерациї икс, позберала куфри и пошла до швета, а друга половка випровадза власни дзеци до цивилизованих жемох у котрих нє буду мушиц прежиц анї часточку того цо ше нам случовало. Становиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово”

РУСКЕ СЛОВО 5

ТИЖНЬОВНЇК ОТРИМАНА 4. МЕДЗИНАРОДНА КОНФЕРЕНЦИЯ „ИНТЕРКУЛТ 2018”

РУСНАЦИ И ИНТЕРКУЛТУРАЛНОСЦ По чишлє викладачох и приявених темох, на конференциї хтора на академски способ розпатра феномен интеркултуралносци з вецей бокох – линґвистичного, образовного и историйного, з тей нагоди у центру уваги були Руснаци Пишу: И. САБА ДОШ А. ПАЛАНЧАНИН

Студентским доме „Европа”, на Телепу у Новим Садзе всоботу, 13. октобра, отримана 4. Медзинародна наукова конференция о интеркултуралносци у образованю „ИнтерКулт 2018”. Конференцию орґанизовали Педаґоґийни завод Войводини и Филозофски факултет Универзитета у Новим Садзе, насампредз його Оддзелєнє за русинистику. У привитним слове, проф. Др Миливой Аланович, продекан Филозофского факултета у Новим Садзе, визначел же интеркултуралносц, дефинована як черанка и дотик медзи културами, нє лєм наукови, алє и културолоґийни и цивилизацийни феномен и вредносц, хтора як епилоґ ма безусловийне прилапйованє другого и иншакого. Директор Педаґоґийного заводу Войводини Янош Пушкаш визначел же „ИнтерКулт” од початку розвива културу диялоґа, а окреме при младих, понеже ма акцент на образованю: – Млади муша розвиц почитованє ґу своєй, алє и ґу културом коло себе. Перше место у тим ма фамелия, вец и школа. Лєм так мож похопиц и прилапиц глїбоку сущносц єднакосци медзи людзми. Так формовани млади чловек наисце може и постац слуп и ношитель сучасного, отвореного демократского дружтва – гварел Пушкаш. Державна секретарка у Министерстве образованя, науки и технолоґийного розвою Анамария Вичек тото становиско конкретно подкрипела з податками коло чечуцей реформи образованя, дзе интеркултурални змисти, медзи иншим, и меншинска настава и гражданске воспитанє, маю окремне место. У тим контексту, як визначела, треба спатриц и факт же Министерство поряднє дошлєбодзує формованє школских оддзелєньох з меншинским наставним язиком, и кед маю менєй як 15 школярох. ПЛЕНАРНИ ВИКЛАДАНЯ

У пленарней часци Конференциї чий модератор бул шеф Оддзелєня за русинистику проф. др Янко Рамач, проф. др Людмила Попович з Филолоґийного факулте та у Бе о ґ ра ду роз патра ла ин тер кул ту рал носц з аспекту язичней слики швета през приклади зоз сербского, українского и руского язика, дзе констатовала же билинґвалносц преширює гуманистични и култур-

6 РУСКЕ СЛОВО

Фото: В. Вуячич

У

ни горизонти особи, а др Алексей Кишюгас з Филозофского факултета у Новим Сад зе пре зентовал одношенє „глїбокей култури” и проце су интеркултуралного ученя. Як потолковал, за розлику од манифестного, тото цо чловек указує, як цо обичаї лєбо справованє, глїбока култура тото цо интуитивне, подсвидоме и наисце одред зує особу, єй свидомосц и слику о себе. Поверхове у контакту з другима пременлїве, мед зитим, цуд зи уплїв на пасма глїбокей култури нє вше ре зултує з гармонию, алє и спричинює конфликт и одуперанє. Прето у ери ґлобалного дружтва источашнє моцнєю и екстремизми и виключни идеолоґиї. Спрам того, задаток интеркултуралного ученя же би зменшал можлївосц конфликту. НАУКОВО И ЖИВОТНИ ПИТАНЯ У оддзелєних се сийох, мед зи коло 40 представенима роботами, були и числени хтори пририхтали науковци зоз нашей заєднїци, лєбо як тему мали питаня о Руснацох. Дюрдїца Ґордич зоз Филозофского факултета у Новим Садзе представела тему о култури войводянских Руснацох през призму миґрацийох, дзе фундамент нашла у дїлох нашого документаристи, историчара и писателя Мирона Жироша. Мср Ана Римар Симунович зоз нашого Одсеку за русинистику у роботи о нтеркултуралносци у литературним дїлу писателя Михала Ковача, цо и тема єй докторскей тези. Гоч ше вельки руски писатель през свойо литературне дїло евидентно намагал национално „освидомиц” Руснацох, часто и з етноцентричних позицийох, то ше му през квалитетни литерарни поступок удало витвориц на єдним уметнїцким, универзалним уровню, так же читатель тот идентитет и вредносци прилапює по власней дзеки, а нє по диктату. 19. ОКТОБЕР 2018.

tiznjovnjik@ruskeslovo.com

Єй колеґа зоз русинистики, мср Александар Мудри мал реферат на тему: Шлїди интеркултуралного живота Руснацох у язику на материялу. У своїм виглєдованю интеркултурализма у лексики материялней традицийней култури Руснацох, представел сеґменти польодїлскей и статкарскей лексики, з фокусом на пожичкох зоз других язикох. Виглєдованє запровадзене у седем наших валалох, а указало блїзкосц нашей лексики зоз старим крайом (Горнїцу), як и мадярским, нємецким и румунским язиком. Интеркултурализем и проблеми уводзеня настави на бо санским язику у Санджаку була тема роботи докторанда Миро слава Кевеждия. Циль запровадзеного виглєдованя утвердзованє найзначнєйших проблемох за уводзенє бо санского язику до школох у Санджку. У резултатох замерковани проблеми у вязи зоз образовну систему у Сербиї, моделами имплементациї настави на бо санским язику, алє и єй сеґреґативно–интеґративну функцию, одно сно ступньом порозуменя интеркултурализма. Углядна линґвисткиня, проф. др Свенка Савич отримала викладанє на тему: „Доприношенє у розвою екуменизма –

ПРОМОЦИЯ КНЇЖКОХ У рамикох Конференциї були и промоциї кнїжкох „Рецепция дїла Юлияна Тамаша” у виданю Филозофского факултета у Новим Садзе, и „Українско-сербски вязи у епохи барока” проф. др Євґения Пащенка хтору нєдавно обявел Союз Руснацох Українцох. У першей кнїжки направена селекция з написох и рецензийох хтори углядни авторе – академикове, докторе наукох, поетове и литерати з сербскей, рускей и українскей науки и култури през вецей децениї писали о наукових и литературних творох Юлияна Тамаша. Як сам потолковал, критериюм вибору нє були лєм становиска истодумнїкох и написани „празни хвали”, алє насампредз роботи чийо авторе – интелектуалци зоз чувством и смислом за иншаке думанє, препознали и арґументовали тото цо у його творох нєповторлїве – индивидуалне и автентичне, и дефинує го як автора. Друга представена кнїжка, „Українско-сербски вязи под час бароку, XVII–XVIII столїтиє” проф. Др Євґения Пащенка, у ствари, авторова докторска теза у котрей ошвицує интеркултурални вязи двох народох, од штредньовиковя по сучасносц, алє насампредз у барокним периодзе. З єдного боку, ту уплїв уметнїкох, духовней и шветовней интелиґенциї з подруча нєшкайшей України на розвой култури модерней, европскей Сербиї, а з другого, културни елементи хтори на українски подруча принєсли сербски доселєнци з „Другей селїдби”. З оглядом же слово о народох и територийох на дотику уплївох трох империйох – Габсбурґскей, Московскей и Отоманскей и, як автор визначел, пошлїдковей неґациї лєбо релативизованю историйних фактох у рамикох идеолоґизованей империялней царистичней и совєт скей славистики XIX и XX вику, тутейшей явносци то потераз углавним нєпознати историйни факти.

19. ОКТОБЕР 2018.

Роман Миз (1932–2017)”, дзе на основи линґвистичней анализи друкованих казаньох вецей углядних духовнїкох з рижних християнских церквох, як цо владика Амфилохиє и францисканєц Тадей Войнович, нашого священїка, теолоґа и екуменисту о. Миза препознала як єдного од найдо-

шлїднєйших борцох за шветове єдинство християнох по началє ровноправносци, и заєднїцким закладаню за мир и обще добро за шицких, цо заправо дефиниция екуменизма. Як констатовала, тото закладанє о. Миз промововал и як публициста, и як казательнїк, и як преподавач младим теолоґом. РОЗЛИЧНИ И РОВНОПРАВНИ Профе сор др Янко Рамач, и його докторанд мср Саша Сабадош, представели два комплементарни роботи о концепту и историяту настави националней историї при Руснацох. Док Сабадош анализовал змисти додаткох о рускей историї у учебнїкох за основну школу, пробуюци одвитовац на питанє чи одвитую концепту „рускей школи” чи лєм „школи по руски”, проф др. Рамач, хтори иншак и автор спомнутих додаткох, бешедовал о тим же цо и на яки спо соб о себе учели руски школяре од початкох образованя по руски, та по нєшка. Констатовал же задоволююци уровень настави националней историї витворени аж концом 90-их рокох прешлого вику, алє же вше єст про стору за злєпшанє. Окреме акцентовал же треба глїбше спатриц праве интеркултурални одношеня рускей заєднїци зоз сушеднима народами и културами. Насампредз прето же пре части руски селїдби и миґрациї, таки дотики по нєшка вельочислени и рижнородни. Медзитим, профе сор Рамач тиж дал и замеркованє, хторе може по служиц и як водзаце заключенє конференциї „ИнтерКулт 2018”: – Интеркултурализем може функционовац лєм кед слово о одношеню ровноправних културох. Без ровноправно сци нє може буц анї интеркултурализма – гварел Рамач. З другима словами, за успишну и оплеменююцу културну черанку з окруженьом, поєдинєц и заєднїца насампредз муша розумиц и жиц свою културу, гоч яка є „мала” лєбо скромна. Иншак, случує ше нєселективне прилапйованє доминантней култури и траценє власней, а то нє збогацує особу и заєднїцу, алє напроцив. По конєц рока, мал би буц видруковани и Зборнїк наукових роботох зоз 4. Медзинародней конференциї „ИнтерКулт 2018”.■

РУСКЕ СЛОВО 7

НАШО МЕСТА РОБОТИ НА ДРАГОХ У КУЛСКИМ ХОТАРЕ

НАЯВЕНЕ БУДОВАНЄ МЕНШЕЙ ХЛАДЗАЛЬНЇ Тих дньох оправена, та мож повесц и направена, нова часц приступней драги ґу процивкаменцовей станїци и ґу першей парцели у индустрийней зони на уходзе до Руского Керестура з Кули з правого боку. Ушоренє хотарских драгох, одно сно дильовох у кулскей општини предвид зене з Явну набавку з котру опред зелєни 20 милиони динари, дзе учасц Покраїнского секретарияту за польопривреду виноши 8 милиони. З тима роботами предвид зене ушориц 12 840 квадратни метери дильовох. По сле єднодньових роботох на спомнутих локацийох у Руским Кере стуре, механїзация пре селєна до Кули дзе ше предлужує з планованима роботами. Роботи на терену на уходзе до валалу обишол предсидатель Општини Кула Велибор Милоїчич, котри за локалну телевизию „Ку медия” потолковал яки циль тих роботох. – Значносц тих роботох же єдна часц драги водзи ґу процивкаменцовей станїци, о чим ше стара Општинска управа, а треба надпомнуц же того року нє було озбильнєйши чкоди од камнецу, дзекуюци тому же Општина финансує тоту дїялносц. Друга часц нєшкайших роботох унапрямена на правенє приступней драги ґу першей парцели у тей индустрийней зони, за котру Општинска

рада розписала оглашку за предаванє, понеже маме интересента. Назадавам ше же купопредайни контракт тей парцели од 2,2 гектари будзе подписани початком новембра. Маме заинтересованого єдного домашнього инвеститора за будованє хладзальнї з малим продукцийним погоном – гварел Милоїчич за тот медий. Як поведзене, то перша ґринфилд инвестиция у општини Кула, котра ше находзи звонка териториї городу Кула. М. Дж.

ПРОЄКТ СЕНИОРСКЕЙ КАРТОЧКИ У ОПШТИНИ КУЛА

ПОВОЛАНКА ПЕНЗИОНЕРОМ И ПРИВРЕДНЇКОМ У октобру, мешацу котри пошвецени найстаршей популациї, Општина Кула представела проєкт Сениорски карточки. Плановане же би пензионере на основи того статуса мали рижни вигодносци, а понуканє би требало буц вше векше. Пензионере з Руского Керестура вимогу за видаванє кулскей сениорскей карточки можу поднєсц у просторийох Месней заєднїци у спортскей гали од 8. по 26. октобер, кажди роботни дзень од 8 по 14 годзин. Кулску сениорску карточку може достац кажди пензионер з териториї општини Кула, а предвидзене же би ше

8 РУСКЕ СЛОВО

з ню витворйовало рижни повласценя при купованю и плаценю услугох. Виробок карточкох будзе аж по законченю приманя приявох, а треба надпомнуц же членство у пензионерских здруженьох и орґанизацийох нє условиє за карточку. До Месней заєднїци пензионере треба же би пришли особнє зоз особну карточку и найновшим чеком од пензиї. Як гварела предсидателька Скупштини општини Кула Тат’яна Квасни на конференциї за медиї, Општина Кула розпочала таки проєкт спатраюци ше на городи як цо то Беоґрад, Ниш и Апатин. − У першей фази проєкту кулски пензионере котри ше приявя и достаню карточку годни витвориц рижни вигодносци у 70 предавальньох на териториї општини Кула, алє ту нє конєц, годни ше приявиц и шицки привреднїки котри жадаю участвовац. Кажди пензионер з карточку достанє и список предавальньох дзе годзен витвориц повласценя, а привреднїк налїпку, як знак же участвує у тим проєкту − гварела Татяна Квасни. Же би ше уключели до проєкту поволани и шицки заинтересовани привреднїки у истим термину, котри маю дзеку пензионером дац вигодносци на услуги и продукти. Привреднїк одлучує о висини попусту, о артиклох лєбо услугох котри буду знїжени, як и о дню кед тоти вигодносци годно витвориц. М. Дж. 19. ОКТОБЕР 2018.

mesta@ruskeslovo.com

ДЕРЖАВНИ АПАТИКИ У КУЛИ

ЗАКУПЕЦ БУДЗЕ „GALEN PHARM” Схадзка Општинскей ради Кула отримана штварток, 11. октобра, а єдина точка дньового шора було приношенє одлуки о закупцови дакедишнїх нєдавно завартих державних апатикох на териториї општини Кула. Єдногласно прилапене найвигоднєйше понуканє Здравственей установи апатики „Galen Pharm” Беоґрад, Земун. После законченого поступку Явней оглашки за видаванє просторийох державних апатикох у Кули, Червинки, Сивцу, Руским Керестуре, Крущичу и Липару, котри у явним власнїцтве Општини Кула, за котри предвидзена рочна жедлярина 7 милиони 53 тисячи 114 динари. З таку одлуку би требал буц ришени нєвигодни стан дакедишнїх державних апатикох котри мали насампредз вельки проблем з подмирйованьом з лїками, пре нє вимирени длуства ґу добавячом лїкох.

Пре длуства державних апатикох, рахунок Дома здравя Кула у чиїм составе вони робели, бул часто у блокадох, а з тим було загрожене функционованє здравственей системи у општини Кула. Понеже снователь Дома здравя Општина Кула, вимирйованє спомнутого длуства ше реґуловало зоз средствох з буджета Општини, а зоз видаваньом державних апатикох би тот проблем требал буц ришени тирвацо. Най здогаднєме, державни апатики на териториї општини Кула котри були у рамикох установи Дома здравя Кула позаверани концом септембра. Єдина котра предлужела з роботу то апатика у будинку Дому здравя у Кули, понеже то и условиє за функционованє тей установи, дзе оставаю заняти двойо фармацеути и єден фармацеутски технїчар. З одлуку о завераню, як технолоґийни звишки без роботи остали 14 фармацеутски технїчаре и 1 фармацеут. М. Дж.

КАРИТАС НАЩИВЕЛ ОСНОВНИ ШКОЛИ У ОПШТИНИ ЖАБЕЛЬ

ОЧУВАНЄ ЖИВОТНОГО ШТРЕДКУ

Школяре шицких штирох основних школох у Општини Жабель участвую у проєкту „Зменшанє ризика од елементарних нєпогодох” Каритасу Aпостолского еґзархату за грекокатолїкох у Сербиї у чиїх рамикох отримани презентациї и едукативни роботнї за дзеци зоз трецих и штвартих класох у їх школох. Представителє Каритаса котри преподавали у општинских ОШ бешедовали о защити животного штредку и защити од елементарних нєпогодох, як цо огень, вилїви, трешенє жеми, суша и други нагли пременки клими и физични пременки на поверхносци Жемовей кулї. Потолковане же цо елементарни нєпогоди, цо ше теди случує, алє и як ми, жителє тей Планети, можеме позитивно и неґативно вплївовац на пременки, а скорей шицкого очувац нашо околїско. Дзеци ше дзечнє одволовали питац и одвитовац, бо преподаваня були прилагодзени ґу їх возросту. Бешедовали о своїх подлих и добрих звикнуцох. Теди ше шицки

19. ОКТОБЕР 2018.

вєдно порадзели же ше буду притримовац основней култури котра подрозумює и очуванє животного штредку. – Гоч су мали, вони добре похопйовали о чим зме им бешедовали и крашнє сотрудзовали. Совитовали зме их дзе ше одклада котре шмеце, а през приклади зме видзели як роздумую и цо жадаю. Вони ше сцу приключиц ґу нашим акцийом. Єден з цильох проєкта едукациї наймладших то же би ше такому учели одмалючка. Обачел сом же валалски дзеци маю вецей свидомосци о очуваю животного окруженя, бо жию у хижох и нїхто за нїма нє пораї як у варошох. Дзеци у Ґосподїнцох и Дюрдьове були окреме добри и послухни – гварел Елемир Джуджар, координатор Каритасу Апостолского еґзархату. Вон визначел и же потримовка локалней самоуправи барз значна же би ше шицки плани витворело. Дзеци на памятку достали фарбянки и сликовнїци, и орґанизовани подобови конкурс на теми котри обрабяли. Найуспишнєйшим предвидзени награди. По проєкту заплановане же би ше у наиходзацим периодзе отримало активносци на зменшаню ризика од нєпогодох, дзе у сотруднїцтве зоз општину заплановане ришиц проблеми у заєднїци, як цо викопац або преглїбиц ярки, же би вода мала дзе одходзиц. У акциї буду участвовац волонтере, як и општинске подприємство котре задлужене за отримованє явней поверхносци. Спомнути проєкт тирва треци рок, реализує го Каритас нашого Апостолкого еґзархату у сотруднїцтве зоз Каритасом Сербиї, а финасує Каритас зоз Нємецкей. Того року у проєкту участвую Општина Жабель и Општина Канїжа. С. С.

РУСКЕ СЛОВО 9

НАШО МЕСТА АКТИВНОСЦИ КАРИТАСУ У СРИМСКИХ КАРЛОВЦОХ И ТЕМЕРИНУ

У рамикох означованя Медзинародного дня зменшованя ризику од елементарних нєпогодох, а тиж у рамикох каритасового проєкта, отримани штири роботнї у ОШ „23. октобер” у Сримских Карловцох. Роботнї реализовани з анґажованьом координаторки Каритас Деканату Нови Сад Анити Ґовля и предсидательки Огньогасного союзу Войводини Любици Крняїч. Вкупно 362 школяре, од першей по осму класу, учителє и наставнїки активно участвовали у роботньох. Зробена и вежба евакуациї и подзелєни едукативни материяли – сликовнїци и фарбянки. На роботньох були и представнїки Општини Сримски Карловци з Оддзелєня за общу управу и заєднїцки роботи, хтори школяром подзелєли фамелийни приручнїки за справованє у позарядових ситуацийох. Тиж, 13. октобра, у рамикох каритасового проєкта „Доме, сиґурни доме”, отримана явна указуюца вежба у Темерину, у дворе штреднєй школи „Лукиян Мушицки”. Вежбу орґанизовал Каритас Деканату Нови Сад, вєдно з Општинским Огньогасним союзом Темерину. Вежбу виведли мали огньогасци, дзеци хтори нащивюю роботнї защити од огня у ДОД Темерин, штредньошколци Школи „Лукиян Мушицки”, напряму Технїчар защити од огня и огньогасци зоз ОВС Темерин, ДОД Темерин, ДОД Бачки Ярак, ДОД Сириґ, ДОД Клиса (Нови Сад), ДОД Кать и ДОД Жабель. З явну указуюцу вежбу руководзели Синиша Шавия, член Управного одбору Огньогасного союзу Сербиї и командант ОС Жабель, Звонко Ракич, командант штабу

Фото Каритас

ЗМЕНШАНЄ РИЗИКУ ОД ПРИРОДНИХ КАТАСТРОФОХ

У рамикох Каритасового проєкта „Доме, сиґурни доме”, отримана вежба у Темерину

ОС Войводини и Душко Ґвозденович, член Предсидательства ОС Войводини и предсидатель координацийного цела за Южно-бачки округ. Присутни були и Лазар Перич, командант ОС Нового Саду, Люба Радулович, командант ОС Зренянину, професоре Штреднєй школи „Лукиян Мушицки”, представнїки Општини, Оддзелєня за защиту животного штредку Ґабриела Милински Пете и жителє Темерину. Шицки присутни достали информациї як ше хаснує процивогньови апарат, а було и нагоди пробовац загашиц огень и научиц як правилно руковац з апаратом. М. Г. К.

ЗОЗ НОВОСАДСКЕЙ ПАРОХИЇ

ПАЛОМНЇЦТВО ДО БЕОҐРА ДУ

Красну єдшеньску хвилю вихасновали и парохиянє новосадскей Грекокатолїцкей церкви св. апостолох Петра и Павла и пошли всоботу, 13. октобра, на паломнїцтво до Беоґраду. Гоч то бул лєм єден дзень, удало ше им вельо койцо поопатрац, а окреме нащивиц храми.

10 РУСКЕ СЛОВО

У Беоґрадзе Ново садянох дочекала Олґа Лендєр Радович, хтора паломнїком була и водзач през тот город, та кед ше сцигло до церкви у Вишеґрадскей улїци, дзе ше отримує нашо Служби, о. Юлиян Рац одслужел Службу Божу. Потим ше обишло храм св. Марка, дзе ше находза мощи цара Душана, а вец такой за нїм справену и Русийску право славну церкву. По сле краткей паузи у Ташмайданским парку, вирни пошли до нашого Парламенту т. є. обишли прекрасне зданиє Дома Народней скупштини Републики Сербиї, дзе им водзач погуторел и поуказовал наисце цикави податки нє лєм о будинку и його про сторийох, алє и особох хтори у нїх пребували од початку будованя та по нєшкайши днї. Окреме импозантна була специялна парламентарна Библиотека завартого типу. Потим ше пошло на Теразиї, обишло ше Соборну церкву, храм Святого Сави, а на концу, орґанизоване заєднїцке друженє на вечери у єдним етно-ресторану. Паломнїцтво орґанизовала Културно-просвитна рада новосадскей парохиї. Б. Х-Ц. 19. ОКТОБЕР 2018.

mesta@ruskeslovo.com

ГУМАНИТАРНИ КОНЦЕРТ У ДЮРДЬОВЕ

ЗА ДЗЕЦИНСКИ ВАЛАЛ Осми Гуманитарни концерт за дзеци зоз Дзецинского валалу „Др Милорад Павлович” зоз Сремскей Каменїци и того року у Дюрдьове у Доме култури зєдинєл велїх гуманитарцох з валалу и околних местох, з єдним цильом – позберац добредзечну помоц дзецом котрим то наисце потребне, алє и красне порученє – же дахто на нїх дума. Концерт почал зоз стихами Владети Єротича о живоце и потребох и стихами Любивоя Ршумовича о дзецох и повязаносци любови и радосци. На бини ше зменьовали фолклорни ґрупи младшого возросту: домашнї КУД „Бранислав Нушич”, його намладша фолкорна ґрупа, виведла танци зоз Шумадиї, КУД „Светозар Маркович” зоз Нового Саду, виводзацка ґрупа, представела танци з лесковацкого поморавя, а КУД „Младосц” зоз Будисави, наймладша ґрупа, презентовала танци зоз Сербиї. КУД „Тарас Шевченко” зоз Дюрдьова, чия наймладша дзецинска ґрупа виведла дзецински танєц, а пре веселу музику, розтанцованих и нашмеяних танєчнїкох достали наймоцнєйши и найдлугши аплауз. У програми участвовала и Шпивацка ґрупа „Дюрдєвак” зоз Дюрдьова, котра виведла вецей сербски и їх жридлово шпиванки. На ґитари их провадзел Дюрдьовчань Михаил Рамач. Орґанизацию концерта и того року технїчно потримала Месна зєднїца Дюрдьов, а дезци зоз валалскей

Основней школи „Йован Йованович Змай” подаровали як гуманитарну помоц желяняву и стредства за гиґиєну. До гуманитарней акциї ше придружели велї приватни и даскельо державни подприємстав, а пенєж од 140 предатих картох на концерту, и того року орґанизатор подаровал госцом зоз Дзецинского валалу. После урядовей часци, учашнїки, орґанизаторе и спонзоре ше дружели у доме валалскей православней церкви. С. С.

КОЦУР И ПРОКОСОВИЧИ ЗОЗ БиГ ПОСЛЕ 30 РОКОХ ОБНОВЕЛИ СОТРУДНЇЦТВО

ЗМОЦНЯ АКТИВНОСЦИ У СПОРТУ И КУЛТУРИ Коцур и Општину Вербас 13. октобра нащивела делеґация зоз Прокосовичох зоз Републики Босни и Герцеґовини, валалу зоз котрим ше Коцур побратимел ище 1979. року. До Коцура на тот завод пришла делеґация у котрей були 11 особи, медзи котрима бул Недим Омеридич, предсидатель Месней заєднїци Прокосовичи, началнїк и секретар Општини Лукавац Един Делич и Енес Нуханович, чолни людзе културого и спортского дружтва. – Як доказ о сотруднїцтве и побратименю Просковичох и Коцура принєсли зме ориґиналну повелю котру подписали тедишнї зачатнїки нашого сотруднїцтва, а теди предсидатель Совиту Месней заєднїци у Коцуре бул покойни Дюла Фараґо. Нам мило же зме нєшка ту, же зме приведли наших людзох котри после 30 роки маю нагоду видзиц як жиє и цо роби народ на тих просторох – визначел Недим Омеридич, и додал же активнєйше предлужа сотрудзовац у обласци спорта и култури. Госцох за Прокосовичох у мено Месней заєднїци Коцур, привитали предсидатель МЗ Желько Бєлан, 19. ОКТОБЕР 2018.

член Совиту МЗ Мирко Штрбац, секретарка Єлена Бесерминї и комунална роботнїца Ивана Бесерминї. – Була нам чесц прияц делеґацию зоз Прокосовичох и обновиц на даяки способ сотруднїцтво. Наздавам ше же нащиви у рамикох култури, спорта и очуваня заєднїцтва буду части як и осемдзешатих рокох, а МЗ Коцур ше будзе намагац потримац таки сотруднїцтва – акцентовал Желько Бєлан. Вон гварел же у планє же би делеґация зоз Коцура нащиву врацела идуцого року у юлию. До сали Месней заєднїци пришли и Коцурци котри осемдзешатих рокох поряднє ходзели до Прокосовичох и було барз приємно видзиц стретнуце зоз людзми котрих нє видзели 30 роки. Госци потим обишли Етно клуб „Одняте од забуца”, стадион ФК „Искра”, Дом култури, потим пошли до Вербасу дзе орґанизовани мали приєм на котрим их привитал предсидатель Општини Вербас Милан Ґлушац. З. К.

РУСКЕ СЛОВО 11

ЕКОНОМИЯ ПРОДУКЦИЯ ЦВИКЛИ

ЧЕЖКО СХОДЗЕЛА, А ПОТИМ И ЗГНЇЛА За коцурскима парастами котри у тей польопривредней сезони посадзели цвиклу, остал чежки рок. Од початку продукциї зочовали ше зоз проблемами котри приношела природа, а на концу, кед цвиклу требало предац, ознова наиходзели на проблеми, бо цукровнї по барз строгих условийох одкупйовали цвиклу

П

роблеми зоз продукцию цвикли почали такой по садзеню, понеже перши 40 днї нє спаднул диждж и то вплївовало на цалу сезону, гвари Владо Олеяр котри роками садзи цвиклу. – Проблеми було такой на початку, чежко сходзела и лєм заберала место, а найгорше було кед зме предавали цвиклу, понеже зме мали проблеми зоз погубену цвиклу. Накадзи єдна цвикла була счарнєта и вошла до анализи, цукровнї врацали цали камион. То значи же цукровньом цвикла нє треба. Цукру маю од прешлого року и нє маю потреби за вельо новей цвикли. З другого боку, принос цвикли добри, лєпши як прешлих рокох, 75 тони по гектаре, а диґестия тиж була лєпша як прешлих рокох, стредня вредносц була 16, а було и зоз 14 и до 17,9, цо цалком задоволююце – гвари Олеяр. Република Сербия давала и того року субвенциї за продукцию цвикли, та так було потребне 55 тони по гектаре випродуковац же би держава врацела 80% на нашенє. Нашенє 140 евра и держава врацала 110 евра без пдв-а. У Коцурским хотаре посадзене коло 30-35 гектари цвикли и углавним ю шицки виняли. Як и шицки польопривредни култури и цвикла попонагляла того року, цена нїзка, нападали ю и хороти, та велї одустаню од садзеня цвикли нарок – гвари Олеяр. – Того року сом мал коло 25 гектари, односно 45 гольти под цвиклу и кед сом ю винял, послал сом 30 ваґони, вони ми 15 врацели, глава ме заболєла же цо и дзе з ню. Вец сом поєднал наднїчарох котри ю пейц днї пречисцовали, так же и ту сом мал додатни трошок, коло сто наднїци сом плацел за пречисцованє

Владо Олеяр

ПОЛОВКУ УРОЖАЮ МОЖ РУЦИЦ Шицки пейц цукровнї у Войводини, почали кампаню вибераня и преробку цукровей цвикли. Ище у авґусту почала робиц Цукровня у Вербаше. По перших податкох резултати кампанї спод очекованьох. Цвикла згнїта насампредз прето же пре хвилю шатва нє окончена у оптималним чаше. До половки априла цвикла пошата лєм на половки планованих поверхносцох. Шатва предлужена концом априла и на початку мая, а вкупно було пошате 48 000 гектари, гоч плановане вецей. Нєвигодна хвиля спричинєла на цвикли згнїце, а з другого боку цукровнї зочени зоз паданьом цени цукру на тарґовищу. Но, вони ше намагали отримац цену цвикли же би нє загрожели продуковательох, гоч з таку одкупну цену буду робиц на гранїци рентабилносци. Звекшани и цени енерґентох хтори подрагшели аж 22 одсто. Пре таки обставини продукция цвикли и цукру за наиходзацу сезону нєизвесна. А. П.

цвикли. Можебуц нарок нє посадзим цвиклу, прето же нє знам чи будзем мац шлєбодни парцели понеже меркуєм же бим нє садзел два роки за шором на исте польо, алє вшелїякнє одуставам од цвикли – гвари Олеяр, гоч за мож повесц же бул чежки рок. Квалитетне семе, провадзенє проґнози и укладанє до преценьованя идеалней хвильки за винїманє цвикли, односно анґажованє холмерох, тиж барз важне у приносу и на концу заробку од тей польопривредней култури.■ З. Колєсар

12 РУСКЕ СЛОВО

19. ОКТОБЕР 2018.

ekonomija@ruskeslovo.com

ЗВОНКО ЮГАС ЗОЗ БАЧИНЦОХ РОКАМИ ТРИМА БУЯЦИ

ПРЕДАВА ТОМУ ХТО ВЕЦЕЙ ЗАПЛАЦИ

И

ще од 80 тих рокох прешлого вику, Звонко Югас зоз Бачинцох трима буяци и тоту роботу нє зохабял и попри почежкосцох хтори ше зявйовали у статкарстве. Нє було вше лєгко кед слово о условийох продукциї, одкупних ценох и пласману викармених буяцох. РАЗ СТАТКАР – ВШЕ СТАТКАР Наш собешеднїк припознава же на карменю буяцох нєт даякого значнєйшого заробку, алє без огляду на часто нєвигони условия у продукциї, нє зохабял статкарство алє ше присподобйовал ґу тарґовишним условийом. – Було роки кед сом кармел и по 25, та и 30 буяци, а остатнї роки коло 15. Робел сом донєдавна у ЯКП „Водовод” и попри порядней роботи сом обрабял жем, продуковал покарму и кармел буяци. Кед чловек шицко добре випланує и орґанизує ше, вец шицко може и постарчиц. Коло буяцох єст можебуц два годзини роботи рано и тиж тельо и предвечаром. Треба вивожиц и гной, або го розруцац по полю – приповеда нам Звонко Югас. ВАЖНА ДЕРЖАВНА СТИМУЛАЦИЯ Держава стимулує карменє буяцох зоз 10 000 динарами по гарлу, а треба их кармиц 10 –11 мешаци же би мали коло 550 килограми и були у першей класи. Лєм за єдно квалитетне целє треба заплациц вецей як 500 еври, а вец го кармиц телї мешаци. По єдним гарлу треба обезпечиц 1 500 килограми кукурици и тиж тельо бетелїни.

ФАМЕЛИЙНА ТРАДИЦИЯ У Югасовей фамелиї зоз Бачинцох, карменє буяцох традиция, бо ище Звонков оцеце, Андрий почал з тоту роботу. У їх хлїве вше було просеково 20 буяци хтори ше кармело, а Звонко надпомнул же було роки кед мали и трицец буяки хтори кармели. – Наша фамелия карми буяци штерацец и вецей роки. Нє можем повесц же було лєпше, бо и теди було проблеми зоз виплацованьом. Буяцох одкупйовала Индустрия меса „Биґ бул” зоз Бачинцох. Мушело ше и теди чекац же би сцигол пенєж хтори зме заробели. Но, витримали зме – гварел на концу Звонко Югас. А. П. 19. ОКТОБЕР 2018.

ЛЄМ ДАСКЕЛЬО ПРОДУКОВАТЕЛЄ У БАЧИНЦОХ Окрем Звонка Югаса, у Бачинцох можебуц єст ище седемцме цо тримаю буяци. У турнусу кармя од 7, та и по 30 гарла. Чи число продуковательох буяцох нє лєм у Бачинцох, алє и на подручу општини Шид, та и Сриме, будзе у пороснуцу з отвераньом клальнї „Срим” увидзи ше уж у наступним року кед, як наявене, вивоз говедзини до Турскей зоз 5 000 тони рочнє будзе звекшани на 10 000 тони.

Кед слово о одкупу, ту нєт проблеми, бо квалитетни буяци вше глєдани на тарґовищу. Тераз Югас добре сотрудзує зоз єдним одкупйовачом зоз Нового Пазару, хтори придзе до Бачинцох, опатри буяци и кед видзи же му одвитую, такой понука цена, буяци иду на мажу и такой за нїх достанє пенєжи. – Нам, продуковательом, барз значне же бизме достали вигодну цену и так виплацели укладаня и роботу и же би дацо остало и як заробок. Просекови заробок од 100 по 150 еври по буяку. Буяци хтори сом з яри вивезол, предал сом по 2,16 еври по килограме живей ваги,а пенєж такой уплацени на рахунок. Значне и тото же нєт чеканя у виплацованю, або же би ше виплацовало на часци. Од 1. юния сом почал нови турнус продукциї зоз 16 целятми. Кед же би одкупна цена була 2,40 еври як ше нависцує, будзе и заробку – гвари Югас. З отвераньом Индустриї меса „Срим” у Шидзе, хтора влєце почала з роботу и прерабя говедзину хтору вивожи до Турскей, ище векше наздаванє же и за тоту обласц статкарства приду ище лєпши днї. Же би ше и заробело, а нє лєм робело.■ Вл. Дїтко

РУСКЕ СЛОВО 13

ЕКОНОМИЯ ҐУ КОНЦУ ПАПРИҐАРСКЕЙ СЕЗОНИ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

РОД ВЕЛЬО МЕНШИ, А УКЛА ДАНЯ БУЛИ ВЕКШИ Паприґарска сезона у Руским Керестуре при самим концу, векшина уж пооберала паприґу, алє упечатки нє таки позитивни. Паприґаре ше поносую на зменшани урожай и на звекшани трошки укладаня

Пише: Марина ДЖУДЖАР

П

омали ше приблїжує конєц роботох у паприґи, оберачка при самим концу, а велї ю уж и закончели. Паприґу ше у валалє продуковало на коло 900 гольтох, медзитим точней евиденциї о тим нєт, понеже нє шицки паприґаре и члени Здруженя паприґарох „Капсикум анум”. Зоз оберачку желєней паприґи, та потим зоз вибераньом фолиї ше закончує паприґарска сезона котра тирва од початку яри. Пластенїки до котрих була пошата пресада паприґи ше подзвиговало концом фебруара. После подлей сезони кажде нєзадовольни – продукователє, одкупйоваче, прерабяче, та и купци конзумней паприґи з пияцу. Спатраюци висину уложених средствох, продуковательови цена була мала, а купцом велька, понеже ше за векшу цену од прешлорочней куповало нїзши квалитет. Медзитим обовязка пооберац и предац паприґу була пред каждим паприґаром у валалє, та ше знаходзел хто як знал и як думал же найлєпше. Сезона оберачки почала релативно вчас, уж 12. авґуста ше оберало, углавним паприґи котри були пресадзени на самим початку мая. Скорейших рокох за тоту першу паприґу могло достац векшу цену, медзитим остатнї два-три роки тота цена нє одступа од цени у штред сезони котра ше рушала од 50 до 70 динари за першу класу.

14 РУСКЕ СЛОВО

Цо ше дотика тарґовища, мож повесц же було релативно стабилне. Паприґу ше глєдало и могло ю предац без бриґи, та аж и шицки шведоча же єй нє було тельо кельо було потребне. ПО СЛОВОХ ОДКУПЙОВАЧОХ Подприємство „Изґлед” зоз одкупом ше занїма полни осем роки, паприґу одкупюю од початку, та по сам конєц сезони, а дзечнє сотрудзую зоз шицкима продукователями. Як нам потолковали, кажда сезона приповедка за себе, та праве прето нє мож плановац напредок. – Тот рок мож запаметац же бул єден з горших, алє заш лєм продукователє гваря же то нє випадло так подло, цена желєней и „шатираней” после була задоволююца. Єст тих цо су окреме задовольни, алє нє мож повесц же то общи упечаток, шицко завиши од того же хто кельо и як укладал. Одпочатку зме формовали одкупну цену за другу класу паприґи 29 динари, гоч дзепоєдни одкупйоваче сцели знїжиц цену, ми нє приставали на таке. Циль нашей роботи же би було хасну у цалим валалє, а думам же би векша цена требала же би буц приоритет шицким одкупйовачом – гвари Еуфемия Чизмар у мено подприємства „Изґлед”. 19. ОКТОБЕР 2018.

ekonomija@ruskeslovo.com

Сиґурно же процент першей класи паприґи бул вельо менши як прешлого року, велї паприґаре анї нє класовали паприґу, та шицко предавали вєдно до другей класи. – Прешлого року першу класу зме одкупйовала по 25. септембер, нє було анї рекламациї, а того року зме такой на початку мали рекламациї. Мало було квалитетней паприґи, а нашо купци потим почали увожиц паприґу з Македониї, котра була и драгша. Но, нє треба ше прето бац од наступней сезони, и вшелїяк же Керестур познати по продукциї конзумней паприґи, понеже ту людзе звикли преберац паприґу – визначує Чизмарова, и додава же велї фабрики нє сполнєли свой план по количестве котре преробя, и сиґурно же червеней паприґи було менєй як цо требало. На одкупним месце подприємства „Т-пам” тиж под час сезони були гужви и налоґа за придаванє паприґи. Того року одкупйовали лєм другу класу червеней, и на концу желєну и „шатирану” паприґу. Гоч скорейших рокох одкупйовали и першу класу, того року пре подлєйши квалитет такей паприґи було барз мало. – Тота сеозна паприґи була иншака по тим же одношенє першей и другей класи було нєвигодне, понеже другей класи було коло 70 одсто, цо наспак як прешлого року. Поглєдованє за другу класу було вельке, могло предац у нєогранїченим количестве. Щесце за паприґарох же мож предац желєну и „шатирану” паприґу, та парасти позбераю зоз поля шицко. Думам же Керестур познати по тим же на єдним месце мож купиц вельо паприґи, и добрей паприґи, понеже Керестурци релативно коректни у сортираню – дознаваме од Павла Малацка з подприємства „Тпам”. На спомнутим одкупним месце того року одкупойовали и ткв. микс, односно дакус квалитетнєйшу другу класу паприґи, а микс бул барз добре прилапени при продуковательох. – То дакус лєпша друга класа, а добре же ше нє треба преберац. Микс углавним идзе за преробок, алє и за квалитетнєйши продукти, резанє на филети, квалитетнєйши айвар, а єден наш купец з Мадярскей брал микс за предаванє на пияцу, понеже и там нє було паприґи – толкує Малацко. ЧКОДА ОД ХОРОТОХ И КАМЕНЦУ Пресадзовац паприґу ше почало концом априла и початком мая, а нєвигодна дижджовна и жимна хвиля у юнию охабела тирваци пошлїдки на квалитет и квантитет урожаю. На шицко тото уплївовал и каменєц котри падал на два заводи, алє потрафел лєм дзепоєдни часци хотара, та було тих цо нє 19. ОКТОБЕР 2018.

мали нїяку чкоду, алє и тих чия чкода преценєта и до 95 одсто. – Було вельо чкоди од каменцу, сотрудзуєме зоз Дженерали осиґураньом, та можем повесц же прешлого року була виплацена вкупна чкода 8 милиони динари, а того року наявене виплацанє 20 милиони динари. Од паприґарох з котрима сотрудзуєме, знаме же єст и тих котри нє виплацели анї уложене, трошки укладаня наисце були вельки – надпомина Павле Малацко. Подла сезона, алє паприґу могло предац, попри шицких бриґох з котрима ше стретали паприґаре, голєм пласман нє бул проблем. У валалє було три векши одкупни места, приходзели и велї накупци, як тоти цо предаваю на вельких пияцох, так и накупци котри подмирюю вельки маркети и вивожа паприґу. Юлиян Колошняї садзел паприґу на трох гольтох, а так планує и идуцей сезони. – Як почала оберачка ище ше добре и закончело. Було вельо менєй роду, а вецей роботи и укладаня. По моїм думаню укладаня були векши сиґурно за 30 одсто, а урожай и заробок преполовени, алє кед видзим же яки єст ситуациї у валалє, я ше нє поносуєм. Єден з тих котри найвироятнєйше нарок нє будзе садзиц паприґу то Владимир Джуджар. – З одкупом наисце нє було бриґи, перша цена була коло 50 динари, а тераз ше закончує зоз 60 динари за першу класу, а чуєм же мож предац и по 70 динари. Плануєм идуцей сезони по першираз посадзиц билу паприґу до пластенїкох, а д червеней одустанєм. ПЛАНИ ЗА ДАЛЬШУ РОБОТУ У ЗДРУЖЕНЮ После бриґох котри провадзели тоту паприґарску сезону, Душица Оросова, предсидателька Здруженя паприґарох „Капсикум анум” уж пририхтує план за наступну роботу котри будзе представени на наиходзацей рочней Скупштини здруженя, а то вшелїяк зложносц и орґанизация коло одкупу, цени паприґи и цени наднїци. – Понеже бул слаби род паприґи, нє лєм у нашим валалє, алє як чуєм од других здруженьох з котрима сотрудзуєме, и у цалей держави, а мож повесц и у реґионул, обчековала сом векшу цену, алє по шицким нє могло. Нашо сотруднїки зоз здруженя у Парачину нам гваря же там цена першей класи паприґи була 100 динари, цо шмишне наспрам тей ту. Праве то була причина прецо паприґу скоро анї нє одкупйовала задруґа „Керестурска паприґа”. – Думам же на самим початку сеозни требали реаґовац паприґаре, побунїц ше и зложно застановиц оберачку з чим бизме можебуц достали прилаплївшу цену – толкує Оросова, котра и директорка Задруґи.■

ЗНОВА О ЦЕНИ НАДНЇЦОХ Попри шицким, вельки проблем керестурских паприґарох то нєдостаток роботней моци у самим валалє. Роботнїки приходза и з околних местох, а цена роботней годзини 200 динари. Медзитим, на тоту цену треба ураховац и цену драгових трошкох и надополнєнє дуплей наднїци бриґадирови. За драгово трошки потребне видвоїц 300 до 350 динари, а єст случаї же од паприґарох питали аж и 500 динари по особи, та кед ше подцагнє смужку, роботна годзина була и до 300 динари.

РУСКЕ СЛОВО 15

МОЗАЇК У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ ОТРИМАНА „РУСКА ПО ЖУРКИ”

Пише: Мая ЗАЗУЛЯК ГАРДИ

Дакедишня треца сала у „Мензи РК” у Руским Керестуре всоботу, 13. октобра, була полна полнючка, понеже там отримана перша „Руска по журки”, у орґанизациї младежского здруженя „Pact Ruthenorum”. Млади мали нагоду чуц стари и нови руски забавни шпиванки, вецей жанрох, як и обробки даєдних народних мелодийох

пиванки Златка Русковского, Мирослава Папа, ґрупи Ш „Армитон”, „Маринер” и других,

алє и авторски композициї младих музичарох, були на репертоаре того вечара, хтори почал зоз документарнима филмами Славка Виная зоз сериялу „Рокенрол у Керестуре”. Музичну часц „Рускей по журки” отворела штредньошколка Александра Русковски, хтора одшпивала и одграла на ґитари два обробки. – Вибрала сом шпиванки „Место розходу” и „Мала любовна приповедка”. Перша ше ми пачи одкеди сом чула албум Златка Русковския, а друга шпиванка веселша, праве за таку атмосферу, и думам же ма интересантну мелодию и ритем. То старша писня, шпивал ю Звонимир Кочиш Цоле, моєй пайташки оцец, та сом так якошик и дошла до нєй. Кед маме проби у Матки, „заражим” ше з руску музику, та ю вец слухам и дома – гварела Александра после наступу и додала же углавним слуха нашу рок музику, та би любела кед би ознова постояли руски бенди, як цо були „Армитон”, лєбо „Маринер”.

16 РУСКЕ СЛОВО

Праве култну шпиванку ґрупи „Маринер” „Кед ме остатнї погар загаши”, публика хорски шпивала зоз бендом хтори ище вше нє ма мено, а у хторим солистка Кристина Афич и музичаре Павле Рац, Михаїл Римар и Жарко Остоїч. Вони ше представели зоз шейсцома шпиванками, а єдна з нїх була и їх авторска „Белавооки, мой далєки”. – Думам же людзе уживали. Видно же хибя таки збуваня у Керестуре. Без „Кед ме остатнї погар загаши” нє може прейсц анї єдна журка, ю шицки знаю. Кед би ше „Руску по журки” отримовало традицийно, ище децениями, кед би нашо шпиванки так обстали, то би було барз добре. Треба форсирац и таки вечари, нє лєм у народним духу. Мнє интересантне обробиц и даєдну народну шпиванку до забавней, алє за таке треба уложиц дакус вецей моци, креативносци и сцелосци – визначела Кристина.

ПРАВИ ОСОБИ НА ПРАВИМ МЕСЦЕ На „Рускей по журки” найвецей могло видзиц штредньошколцох и

студентох, за хторих тот вечар, насампредз, бул и орґанизовани, з намиру же би видзели же Руснаци маю и иншаки шпиванки, нє лєм народни. То им була нагода же би мали и дзе преповадзиц соботови вечар, понеже млади у Руским Керестуре остатнї час вше ридше маю дзе виходзиц. – Барз ше ми пачи тота Журка, щиро, нє маме вельо нагоди дзе можеме слухац таку музику, окрем на „Дньовки”, алє и там нє лєм руска музика. Требало би орґанизовац „Руску по журки” кажди рок. Нє мам фаворитох, шицки були барз добри, бо шицки тоти шпиванки любим и знам. Слухам дакеди и дома руску забавну музику, а найволїм слухац Мирослава Папа – гварела єдна з нащивителькох, Тимеа Будински. Младежске здруженє „Pact Ruthenorum” того року орґанизовало даскельо збуваня за младих, алє векшина з нїх, пре подлу хвилю, нє прешла так як було плановане. Прето ше двоєли и за „Руску по журки”, алє, заш лєм, нє побановали. 19. ОКТОБЕР 2018.

mozajik@ruskeslovo.com – Активносци того року прешли найгорше одкеди сом у „Пакту”, остатнї пейц роки. Понеже ми нє маме свойо просториї, хвиля нам барз губи плани. За „Ружу” була велька буря, знїщела нам опрему и направела вельки трошки, а и за „PactON” хвиля була подла. Сцели зме повториц дацо подобне як „Populus power party”, хтори добре прешол у маю, алє зме нє мали дзеку. Аж и за тоту Журку зме барз штудирали чи ю направиц, алє понеже була у завартим просторе, хвиля ю нє могла погубиц. Идея нам пришла, прето же зме видзели же млади ридко кеди слухаю руску музику, а знаме же маме квалитетни

Бенд хтори ище вше нє ма мено

„Crazy Cousins”

шпиванки, та ше их можебуц и мотивує же би ю предлужели слухац – потолковала предсидателька „Пакту” Ясна Медєши и додала же „Руску по журки” софинансовало Роботне цело за младеж Националного совиту Руснацох.

НОВА ҐЕНЕРАЦИЯ ФАНОХ „ШАЛЄНЕЙ РОДЗИНИ” Главни бенд того вечара бул „Crazy Cousins”, чийо члени ше представели публики зоз своїма вельочисленима авторскима шпиванками, як и з даєднима обробками. То була нагода же би промововали и свой найновши албум „Пратки зоз Шалєну родзину”, хтори обявени ище концом прешлого року. – Лєдво зме нашли нагоду же бизме кончєно випромововали нови албум. Одграли зме шицки шпиванки з 19. ОКТОБЕР 2018.

нього, як и даєдни нашо стари писнї, а обробели зме и даскельо руски народни шпиванки на сучасни способ. После наступу зме приповедали же ше за 13 роки, кельо наш бенд постої, пременєли дас три ґенерациї наших слухачох. Тераз, на „Рускей по журки” було барз вельо младих з новей ґенерациї, штредньошколцох, хтори знали шицки нашо шпиванки, цо нас одушевело, а и мотивовало, и барз нам мило же нас слухаю – припознал фронтмен бенда „Crazy Cousins” Дориан Чизмар и поволал младих же би слухали нашу, руску музику. – Маме надосц нашей, рускей музики, и забавней, и народней, мож виберац. Млади треба же би ю слухали, гоч сом всоботу видзел же то и так, бо велї знали шицки шпиванки – додал вон.

Александра Русковски

Шлїдуюце, а найвироятнєйше и остатнє збуванє хторе „Pact Ruthenorum” орґанизує того року будзе Мултимедиялна манифестация младих „Дньовка”, хтора заказана за 17. новембер, у рамикох „Костельниковей єшенї”. Пошвидко будзе розписани и Конкурс за участвованє, та Пактовци поволую младих зоз шицких наших местох же би уж штудирали о тим зоз чим би ше могли представиц на „Дньовки”, а после рока паузи, найвироятнєйше будзе розписани и Фото-конкурс. ■

РУСКЕ СЛОВО 17

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ПРОМОЦИЯ ВИДАНЬОХ ДРУЖТВА ЗА РУСКИ ЯЗИК, ЛИТЕРАТУРУ И КУЛТУРУ У КОЦУРЕ И ДЮРДЬОВЕ

ОЗНАЧЕНА РОЧНЇЦА МЕЛАНИЇ ПАВЛОВИЧ У коцурским оддзелєню вербаскей библиотеки „Данило Киш” прешлого вовторку, 9. октобра, отримана промоция виданьох Дружтва за руски язик, литературу и културу и означена рочнїца у рамикох манифестациї 12. „Нїтки Меланиї Павлович”

Н

а тот завод до коцурскей библиотеки пришли секретар Дружтва Ирина Папуґа, предсидатель Скупштини Дружтва др Юлиян Рамач, членїца Скупштини Дружтва мр Гелена Медєши, професорка Руского язика у ОШ „Братство єдинство” котра и представитель секциї Дружтва у Коцуре Снежана Шанта и поетеса Серафина Макаї. На промоциї кнїжкох Дружтва за руски язик литературу и културу були присутни школяре нїзших руских класох, як и предшколци рускей ґрупи дзецинскей заградки „Герлїчка”. На початку промоциї госцох и нащивительох привитала домашня библиотекарка Весна Радошевич Пешут, а потим Ирина Папуґа и Снежана Шанта пречитали даскельо стихи Меланиї Павлович и Миколи М. Кочиша. Школяре зоз своїма учительками за тоту нагоду пририхтали и пригодну програму, та стихи Меланиї Павлович по руски и сербски пречитали Катарина Недич и Катарина Ґайдош, а потим шицки школяре вєдно и зашпи-

НАЙМЛАДШИМ О СЛИКОВНЇЦОХ У рамикох Мешаца кнїжкох и 12. „Поетских нїткох Меланиї Павлович” Дружтво за руски язик, литературу и културу, прешлого штвартку у будинку Предшколска установа „Дюрдєвак” у Дюрдьове за дзеци зоз Мишаного оддзелєня орґанизоване стретнуце зоз виховательками и представянє найовших виданьох Дружтва. Дзеци за тоту нагоду пририхтали пригодну програму, рецитовали стихи Меланиї Павлович, тацовали и шпивали, а потим им представени найновши сликовнїци на руским язику котри прешлого и того року видало Дружтво – „Єшеньска розгварка” о меняню природу у тей часци рока, „Хто цо роби” о роботох котри окончую старши, „Домашнї животинї” о велїх домашнїх животиньох и „У нашим краю птички шпиваю” о птичкох и їх способе живота. На каждим боку сликовнїци ше находза стихи у рими з краснима рижнофарбовима илустрациями же би дзецом було цо интересантнєйше и красше. С. С.

18 РУСКЕ СЛОВО

вали. Зоз краснима рецитациями, присутним ше представели и школяре другей и штвартей класи. Др Юлиян Рамач школяром представел Словнїк руского народного язику, котри обявени у двох томох и котри на дарунок достала руска предшколска ґрупа дзецинскей заградки „Герлїчка”. Мр Гелена Медєши школяром представела свойо кнїжки медзи котрима и найновшу под назву „З червеним дописане”. Окрем кнїжки, представела и найновши сликовнїци за дзеци котри видало Дружтво за руски язик, литературу и културу. Ирина Папуґа представела ище даскельо кнїжки медзи котрима и кнїжки коцурцох Славимира Шанти „Тебе гуторим” и Владимира Сабо Дайка „Позберани писнї и проза”. – Достали зме поволанку од библиотекарки Весни Радошевич Пешут же бизме у рамикох Дзецинского тижня и октобра-мешаца кнїжки представели свойо виданя, а понеже 9. октобра починаю и 12. „Нїтки Меланиї Павлович”, ми то крашнє обєдинєли, направели красне литературне стретнуце. Мило ми же зме и предшколскей установи придали нови сликовнїци котри Гелена Медєшова и я зробели на тему єшенї и котри буду на хасен воспитачком кед буду обробйовац тоту рочну часц – гварела Ирина Папуґа. Наставнїца руского язика у пензиї и наша поетеса Серафина Макаї тиж представела свою найновшу кнїжку под назву „Злагода” зоз котрей школяром пречитала даскельо писнї. На концу програми представителє Дружтва за руски язик, литературу и културу свойо виданя подаровали коцурскей библиотеки, а дзепоєдни кнїжки достали и руски класи ОШ „Братство єдинство”, як и руске оддзелєнє предшколскей установи „Герлїчка”.■ З. Колєсар 19. ОКТОБЕР 2018.

kultura@ruskeslovo.com

ЕТНО КЛУБ „ОДНЯТЕ ОД ЗАБУЦА”

УСПИШНА 15. ПОДОБОВА КОЛОНИЯ „КОЦУР 2018” У Етно клубе „Одняте од забуца” ше прешлей соботи зишли уметнїки зоз наших местох и околїска же би участвовали на 15. Подобовей колониї „Коцур 2018” котру орґанизовал Месни одбор Рускей матки. Подобова колония „Коцур 2108” була успишна бо участвовали 12 уметнїки и 15-церо школяре зоз коцурскей ОШ „Братство єдинство” и зоз подобовей секциї КУМ-а. Окрем искусних уметнїкох, котри за тот завод пришли зоз Руского Керестура, Кули, Вербасу, Бачкого Доброго Поля и домашнї зоз Коцура, на подобовей колониї участвовали и коцурски школяре зоз свою наставнїцу Марияну Петричевич, як и члени подобовей секциї Коцурского здруженя младих КУМ, котрих на колонию приведли руководительки секциї Александра Самочета и Єлена Дудаш. Красна хвиля потримала уметнїкох, та векшина свойо места и инспирацию на шлєбодну тему нашли вонка, на дворе Етно клуба. Уметнїки робели зоз технїку олєй на платну, а школяре на пастелу. Того року на Колониї була шлєбодна, а виства малюнкох котри настали на тей Подобовей колониї планована як часц програми на културней манифестациї „Костельникова єшень” у Коцуре. Тогорочну Подобову колонию нащивели представителє коцурскей Месней заєднїци на чолє зоз предсидате-

льом Жельком Бєланом, як и госци зоз Прокосовичох, побратименого валалу у Босни и Герцеґовини, котри после 30 рокох знова нащивели Коцур. Колонию тиж пришли потримац и предсидатель Општини Вербас Милан Ґлушац и предсидатель Рускей матки Дюра Папуґа. Подобову колонию „Коцур 2018” финансийно потримали Општина Вербас, Месна заєднїца Коцур, а закуску жени з Етно клубу „Одняте од забуца”. З. К.

IN MEMORIAM

МИХАЙЛО РАМАЧ (1943–2018)

Пияток рано 12. октобра у Новим Садзе умар Михайло Рамач, дакедишнї главни и одвичательни редактор Рускей редакциї Телевизиї Нови Сад. Михайло Рамач народзени у Дюрдьове, 7. авґуста 1943. року. Закончел Висшу економско-комерциялну школу у Новим Садзе, абсолвовал на Економским факултету у Суботици, а познєйше закончел Новинарску школу Югославянского институту за новинарство зоз Беоґраду. Нєполни штири роки робел у Будовательним подприємстве „Трудбеник” и Индустриї меса „Венац” (нєшкайша „Неопланта”) з Нового Саду. До РНС пришол 19. марца 1968. року. Як сотруднїк правел прилоги зоз привредней проблематики за теди єдину информативну емисию – Радио новини. Бул єден з новинарох хтори ушорйовали дньову информативну емисию, а вєдно зоз Мироном Жирошом пририхтовал 45-минутову „Емисию за валал”. Як 1975. ро ку поча ло еми това нє ТВ про гра ми, вєд но зоз дру ги ма нови на ра ми, ро бел при 19. ОКТОБЕР 2018.

ло ги зоз при вреди–поль о при вреди и ва ла лу. Од 1. априла 1981. приходзи до дзелєня заєднїцкей новинарскей часци Редакциї на Радио и на ТВ, а з тим и до формованя окремней ТВ редакциї, кед и Рамач преходзи до ТВ редакциї. О кратки час є поставени за главного и одвичательного редактора. Рамач на тим месце бул нєполни два мандати кед є 1988. року у такв. „Йоґурт револуциї” розришени. Наградзени є за програмски витвореня, и за авторски прилоги у „Емисиї за валал”, хтора преглашена за найлєпшу на Фестивалу радия у Охриду, дзе участвовали шицки републични и покраїнски радио станїци зоз цалей СФРЮ. Достал и Плакету РТВ и ище даскельо припознаня, а до пензиї пошол 1. мая 2004. року. Випровадзанє Михайла Рамача на його остатню драгу було пондзелок, 15. октобра, на 11,15 годзин на Новим городским теметове у Новим Садзе РТВ

РУСКЕ СЛОВО 19

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ШВЕТОЧНИ ВЕЧАР У РУСКИМ КУЛТУРНИМ ЦЕНТРУ У НОВИМ САДЗЕ

НЇЧ БЕЗ ЛАТЯКА

У просторийох Руского културного центру у Новим Садзе штварток, 11. октобра, отримани Шветочни вечар пошвецени 85-рочнїци живота писателя, публицисти и нашого познатого културного дїяча Дюру Латяка. Кед тота, покус нєодоповедзена одреднїца „културни дїяч” нєшка наисце цошка и значи, вец то праве кед слово о Латякови Пишe: Иван САБАДОШ

юра Латяк; новинар, редактор, публициста, писатель, прекладатель, чловек рускей кнїжки, руского театру, рускей шпиванки и вообще єдинствена, можебуц аж ключна фигура рускей култури на тих просторох за остатнї пол вика, 31. октобра наполнї 85 роки живота. Вочи тому почитованя вредному ювилею, у новосадскей Матки отримани Шветочни вечар дзе о вецейдеценийней роботи Дюру Латяка у нашей култури и явним живоце, и його значеню и доприношеню розвою рускей националней заєднїци на тих просторох бешедовали вецей його сотруднїки. Подїю орґанизовали Вивершни одбор

АВТОР И УЧАШНЇКИ Латяка як литерату представел одвичательни редактор Видавательней дїялносци НВУ „Руске слово” и писатель Микола Шанта, о Латяковей публицистичней роботи бешедовал редактор „Шветлосци” и публициста Микола М. Цап, редакторка Музичней редакциї Радио РТВ Агнета Тимко Мудри представела Дюру Латяка як шпивача и текстописателя, а директор РНТ „Петро Ризнич Дядя” и колеґа ґлумец Славко Орос спатрел сущне доприношенє Дюри Латяка нашому театралному животу. Директорка РКЦ Наташа Макаї Мудрох на Шветочним вечаре гуторела вибрани Латяково стихи и пречитала виривок з пригодного тексту хтори з нагоди 85-рочнїци Дюри Латяка написал Юлиян Пап

Фото: В. Вуячич

Д

Националного совиту Руснацох и Руски културни центер, а координатор бул Йовґен Мудри, а отримани є у присустве фамелиї, числених приятельох, дакедишнїх и терашнїх колеґох, и почитовательох Латяковей подоби и роботи. НЄВИСТАТИ РОБОТНЇК Як замерковал писатель Владимир Кочиш, домашнї и модератор Шветочного вечара, могло би днями бешедовац о Латякови, а же би була спомнута лєм часточка того цо робел, роби и планує робиц. Кажде зоз бешеднїкох на свой способ презентовал импресивни податки з творчей биоґрафиї Дюру Латяка, алє шицки визначели єдну характерну нїтку хтора Латяка одредзела нє лєм як велького роботнїка и дїяча, алє и чловека – же себе нїґда нє дрилял до першого плану, алє насампредз помагал, учел и потримовал других. Слово о компетентних особох з нашого културного живота од хторих кажде за собу ма витворене замерковане дїло у обласци хторей ше професийно пошвецел, алє кажде з нїх, през цитат, анеґдоту, даяке особне здогадованє лєбо щири слова подзековносци и почитованя, поставел нєвиповедзене питанє – Цо би з того було без Латяка? ИМПРЕСИВНА ТВОРЧА БИОҐРАФИЯ Спомнути импре сивни податки з Латяковей творчей биоґрафиї - ниа дзепоєдни: У литератури по руски, Латяк ше зявел прадавного 1951. року. Перше як поета и гумориста, алє насампредз як приповедач. Пре числени анґажмани у других обласцох, нїгда до конца нє виказал свой литерарни потенциял, хтори без сумнїву ма. Як и сам вецей раз гварел, нїгда нє було кеди... Медзитим, як публициста хтори о найрижнороднєйших те-

20 РУСКЕ СЛОВО

19. ОКТОБЕР 2018.

kultura@ruskeslovo.com

мох з нашей култури и историї вредно пише и у своїх пензионерских дньох, Латяк ма обя ве ни коло ти сяч би бли о ґ раф ски єдинки. Пред тим, под час його длугорочного редакторства Видавательней дїялно сци „Руского слова”, обявени вецей кнїжки по руски як гоч кеди скорей и потим, а за його мандат и нєшка стої же то були „златни часи” за руску кнїжку. У медзичаше, обновел „Шветлосц” у хторей и нєшка сотрудзує. На Латяково тексти виведзени найвецей нови руски шпиванки на „Ружовей заградки”, найчастейше написани у творчим тандему зоз Ондрейом Маґловским. Медзитим, можебуц найпознатша, „Тополї кере стурски” хтора у валалє и кере стурскей дияспори ма статус националного блага, написана з Якимом Сивчом, а шпиванка „З давен давна” написана з Агнету Тимко Мудри, за кратки час по стала нєурядова, друга шветочна писня Руснацох на тим про сторе. Як сублимовала Тимко Мудрого, ридко хто може так удатно злучиц красу руского язика и красу музики. Тиж так, ридко хто так нєрозлучно вязани з руским Театром як Латяк, од його снованя по нєшкайши днї. Окрем як єден з иницияторох и сновательох АРТ „Дядї” и Драмского мемориялу, и як замерковани и наградзовани глумец аматер, Латяк децениями и його найсистематичнєй-

ДАРУНОК ПУБЛИКИ У музичней часци наступел Хор „Гармония“, у хторим, иншак, Латяк и нєшка активно шпива. Хористи и публика Латякови ювилей повинчовали з „Многая лїта”. На концу, вон публики акапела одшпивал єдну романсу. Гинто, кед ше тиж означовало єден його „округли” ювилей, Латяк рецитовал. Шлїдуюци раз, дай Боже здравя, обчекуєме голєм же нам виведзе даяку монодраму. ши хронїчар. Найновше його дїло на тоту тему, моноґрафия „50. Драмски меморияли Петра Ризнича Дядї”, пошвидко ма буц дате до друку. А цо о шицким тим цо виповедзене на його Шветочним вечару ґварел ювилант? Нє вельо, бо по власним припознаню волї приповедац и хвалїц других: – Цали живот робел сом тото цо требало, цо ше мушело и цо ше одо мнє обчековало. Нє чежко ми, любим и плануєм робиц и надалєй, бо чловек док роби, вец и жиє. А цали живот сом и учел, и тото цо сом знал, дзелєл сом з другима, бо верим же нєт хасну кед чловек знанє чува лєм за себе. – потолковал Латяк свой животни кредо.■ 19. ОКТОБЕР 2018.

НА 4. ЛИТЕРАТУРНИХ СТРЕТНУЦОХ ПИСАТЕЛЬОХ НАЦИОНАЛНИХ ЗАЄДНЇЦОХ СЕРБИЇ „FEMILI”

ЛИТЕРАТУРА ТИРВАЦО ЗЛУЧУЄ ЛЮДЗОХ Библиотека „Доситей Обрадович” у Новим Пазару була домашня Штвартих литературних стретнуцох писательох националних меншинох Сербиї „Femili” На тим стретнуцу представели ше аж штири представнїки зоз Войводини: Иштван Беседеш зоз Сенти з мадярскей националней заєднїци, Мартин Пребудїла зоз Старей Пазови зоз словацкей националней заєднїци, Катарина Челикович зоз Суботици зоз горватскей националней заєднїци, а Олена Планчак-Сакач з Нового Саду представяла нашу руску заєднїцу. На стретнуцох участвовала и Елизабета Ґеорґиева з Димитровґраду у мено болгарскей националней заєднїци, а у мено домашнєй бошняцкей националней заєднїци участвовал Енес Никшич, хтори бул и єден зоз главних орґанизаторох того стретнуца. Стретнуца ше отримали у двох дньох. Штварток, 11. новембра, були святочно отворени, а госцох привитал директор Библиотеки Елияс Реброня и универзитетски проф. др Саит Качапор. У мено го сцуюцих писательох домашнїх привитала Катарина Челикович. Пияток, 12. октобра писателє були госци городоначалнїкови Нового Пазару Нихатови Бишевцови, дзе кажде з госцуюцих писательох накратко представел свою националну заєднїцу. – Тоти стретнуца єдинствена манифестация на Балкану. Потримуєме розвой култури, бо вона людзох тирвацо злучує, на найлєпши можлїви способ, зоз пре зентованьом кре ативних, ориґиналних и инспиративних витвореньох. Вше будземе потримовац културни розвой народу, їх потребу же би творели на мацеринским язику и же би свою творчосц мали нагоду

указац и другим заєднїцом. Прето нам литературни стретнуца писательох националних заєднїцох таки драгоцини, а потрудзиме ше у наиходзацих рокох орґанизацийно, змистово и квалитетно их збогациц – гварел Нихат Бишевац. Потим отримани округли стол дзе бешедоване о стану у каждей меншинскей литератури и о можлївим будуцим сотруднїцтве, як и о потреби прекладаня меншинских литературох. Истого дня вечар писателє ше представели новопазарскей публики зоз свою творчосцу на своїм мацеринским язику и зоз прекладами. Любе зни домашнї го сцом указали свой город и историйни памятнїки, а мали нагоду видзиц и манастири Сопочани и Дюрдєви ступови. Циль тих Литературних стретнуцох афирмация литературней творчосци писательох хтори пишу на язикох националних меншинох у Сербиї, дознаваме од редакторки Култури и просвити и учашнїци тих Стретнуцох Олени Планчак-Сакач. Я. Дю.

РУСКЕ СЛОВО 21

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ НАША ГОСЦИНСКА: МАРИЯНА ФА БУДИНСКИ З КАНА ДИ

ЗОЗ УПАРТОСЦУ ВЕЛЬО ПОСЦИГЛА Пише: Мария АФИЧ

И БОРИС НА ДУМАНИ НА ПРЕМЕНКИ Марияна зоз свою фамелию у далєким швеце нашла свой нови дом, роботу и шицко цо з тим идзе. Єй супруг Борис затераз роби як шлосер, добре зарабя, алє чуєме же ше и вон планує дошколовац и пременїц занїманє.

22 РУСКЕ СЛОВО

Марияна Фа Будински уж осем роки жиє у Кичинеру у Канади. До швета з родного Руского Керестура пошла барз млада за своїм леґиньом Борисом, там засновали и фамелию, та нєшка маю трирочного синочка Патрика. Там ше и вишколовала, и уж рок роби як социялни роботнїк з особами з окремнима потребами

М

арияна, або Мая як ю шицки волаю, з фамелию нащивела свой родни край и Руски Керестур дзе ма родичох, шестру, бабу и дїда, вельочислену родзину. Побешедовали зме о єй прейдзеней драги на хторей з упартосцу вельо посцигла. Зоз Керестура, дзе закончела другу класу рускей Ґимназиї, сама ше пущела до швета опатриц свойого Бориса хтори ше рок пред тим преселєл до Канади зоз цалу свою фамелию. Пошла до нащиви, та там и остала. – Було ми лєм седемнац роки. Достала сом допущенє остац пол рока, а вец ми предлужовали. Кед зме ше опитали як найшвидше можем достац папери же бим могла предлужиц и школованє, гварели нам же то буд зе єдино кед ше повинчаме. Нам то нє бул чежки крочай, бо зме уж були леґинь и дзвика – приповеда Марияна. Констатуєме же то бул вельки и шмели крочай на цо наша собешеднїца гвари же того є аж нєшка свидома, алє же озда кед чловек млади и нє

роздумує так глїбоко. Но, Мая нєшка задовольна як ше єй шицко у живоце поскладало и предлужує: ПАРАЛЕЛНА ШКОЛА И РОБОТА – Рок сом нїч нє робела, бо сом мала право буц у Канади лєм як туриста, а о пар мешаци пришли пайташе Борисовей ше стри, та сом чувала їх мали дзеци. Источашнє сом дакус учела и язик, основочку сом принєсла зоз школи, алє то шицко нє мож поровнац з тим кед почнєм там до школи. Но, найбаржей ми ишло кед сом источашнє почала ходзиц и до школи, и на роботу. У школи учиш правилно як ше бешедує и пише, а на роботи учиш як ше каждодньово бешедує. Алє аж други рок док сом дошла до богатшого вокабулару. Там сом мушела почац до штреднєй одпочатку, бо ми нашу нє припознали прето же там цалком иншака образовна система. Вони маю по штири предмети у єдним семе стру, у другим други штири. То штирирочна штредня школа обща, а волаю ю дзевята, дзешата.... Удало ше ми за три роки шицко закончиц. Вец шлїдзи коледж, лєбо уни19. ОКТОБЕР 2018.

ljudze@ruskeslovo.com

верзитет, а мож пойсц и по сле коледжу далєй на универзитет. Як нам приповеда, Мая була надумана и предлужиц школовац ше на коледжу, лєм виберала цо би то було. Прицаговало ю буц учителька, бо люби дзеци, алє понеже видзела же у тим занїманю дахто чека стаємну роботу и по дзешец роки, якош ше поскладало же вибрала драгу социялного роботнїка. После штреднєй школи рок паузовала, народзел ше и Патрик, та кед му було осемнац мешаци, уписала ше на коледж. – Одлучела сом ше за тото, гоч сом нє була сиґурна же праве тото сцем, алє ми так одвитовало. ВИБРАЛА РОБИЦ З ОКРЕМНИМА ОСОБАМИ Дознаваме же коледж иншак тирва два роки, алє могло виберац медзи длугшу програму и швидшу, а Марияна вибрала тоту другу же би цо скорей закончела. Тота програма без паузи, єдино за Крачун єст шлєбодни днї, нєпреривно и преподаваня и испити. – Кед подаваш испити шлїдзи пракса три мешаци, а мала сом вибрац дзе сцем робиц и орґанизовац интервю же бим ше представела. Могла сом робиц и зоз младшима и зоз старшима – пояшнєла Мая тиж и систему роботи з особами з окремнима потребами, а хтора ше помали почина запровадзовац и у Сербиї. Скорей таки особи були у специялнизованих установох, алє у Канади ше система пременєла же би ше таки особи интеґровало до дружтва и же би их людзе прилапели як каждого другого чловека. У самим Кичинеру єдна аґенция ма купено 10 хижи дзе таки особи жию вєдно по штверо, и дзе им орґанизовани дружтвени живот. Держава финансує, а социялни роботнїки им на помоци. Марияна нам виволала и причини свойого опредзелєня. – Кед сом пошла на праксу, сцела робиц зоз дзецми, алє ми то досц чежко ишло, бо даєдни родичи зохабяли свойо дзеци, а вони малючки мали рижни чежки емотивни епизоди. Так сом ше одлучела за старших, бо ше и позиция отворела, та ме и прияли. Таки особи барз дружелюбиви и приємни, а барз ше навяжу на особу хтору познаю, до хторей здобуду довириє, поготов же тоти цо тераз старши, у младосци дожили рижни вишмейованя, насилство и подобне, та чежко прилапюю нову особу. Була сом з нїма на пракси три мешаци, та ме полюбели, та озда и тото одлучело же ме 19. ОКТОБЕР 2018.

прияли праве на тото роботне место. И там сом и остала. ВЕЛЬО ЄЙ ПОМОГЛА ФАМЕЛИЯ Марияни ше удало шицко постарчиц. Патрика дала чувац до приватних яшелькох у єдней сушеди до хторей мала довирия, та як гвари, була з тим на мире. – Ученя було и ноцами, нє лєм кед вон нє дома, бо то нє лєм поверхове ученє, плус кед ци то нє на мацеринским язику треба ище кус вецей труду. Алє я була упарта, „ґурала” и так же пошло, слава Богу. Барз ме потримовал и супруг Борис, и шицки помагали, и його родичи и шестра, та сом мала и од нїх потримовку. На питанє як видзи живот ту у Сербиї и у Канади, наша собешеднїца одвитовала. – Як провадзим и видзим, ту политика барз умишана до шицких сеґментох живота, а у Канади то нє таке обачлїве. Канада дава вельки можлївосци, алє и там ше кажде муши добре прилагодзиц и бориц ше за цо лєпши живот. Нам, цо зме ше преселєли, важне „одвязац ше” од Керестура, гоч носталґия присутна при шицких, а поготов при старших. Єст таки фамелиї цо тото нє можу превозисц и чежко им прето. Ми аж патриме таких обкеровац же би и на нас нє уплївовали, бо то и нам якош цага енерґию. Гоч ми барз мили Керестур, бо сом у нїм одросла, у нїм и шицки мойо мили, од родичох, шестри з фамелию, дїда и баби, нини... нє шмем ше препущиц тим емоцийом. Швидки животни темпо у нєшкайшим чаше, як и Марияна потвердзує, нє зохабя вельо часу. Кажде бежи за роботу и обовязками, єдино же през викенди єст вецей шлєбдни хвильки. Будинсково маю там свою ширшу фамелию, та и даскельо приятельски фамелиї зоз старого краю з хторима ше сходза голєм на родзени днї, або други пригоди.■

СИСТЕМА ШКОЛОВАНЯ ЄДНОСТАВНА – У Канади лєгко на коледжу, гоч кеди кед надумаш, можеш пременїц напрям. Я то можем и тераз, кед о пар роки нє будзем задовольна, преунапрямиц ше и закончиц ище дацо инше. Нєт огранїченє за роки школярох. Я у класи мала жену цо мала 54 роки и дакого цо ма 19, єст вшелїяки ґенерациї и така система функционує же чловек кеди ґод сце може пременїц занїманє зоз дошколовйованьом – толкує Марияна.

РУСКЕ СЛОВО 23

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ СТРЕТНУЦЕ З ИРИНУ БИКИ, МАЛАЦКОВУ

ЖИВОТ ЛЄМ О ВЛАСНИХ МОЦОХ, ЗНАНЮ И СХОПНОСЦИ

Пише: Любомир ДУДАШ

Виросла як дзевяте дзецко од мацери Ирини и оца Дюру Малацкових, Гардийових, у Руским Керестуре – Ирина, Иринка Бикийова, пензионерка, народзена аж по свадзби своєй найстаршей шестри. Нєшка ище вше живи пецеро од шицких дзецох, а Ирина праве з фамелию и почина тоту причту – Було часи кед ше мало менєй од найнужнєйшого, алє нам любови, родительскей, братскей и шестринскей, наисце нїґда нє хибело, а и тото цо ше мало, знали зме подзелїц медзи собу, на єднаки часци. Так, и лєм так, було шицким – почина Иринка буртац по памяткох. ДОК БУЛО СЛАНЇНИ, НЄ БУЛО ГЛАДУ

ТАКИ БУЛ ШОР У нашим обисцу ше вше знало чийо слово остатнє и то вше було випочитоване. Наостатку, и Янко и я так росли и нашим дзецом то нє завадзало же би виросли до озбильних людзох котри уж давно свой хлєб зарабяю сами

24 РУСКЕ СЛОВО

– Паметам оца кед вше мал на розуме же покля єст сланїни у обисцу, гладу нєт. Думам, же так нє лєм ми, алє и векшина других теди росли на замешки и хлєбу з масцу, кед було масци. И нєшка остали оцово слова запаметани як цошка найважнєйше – сланїни муши буц, гвари Бикийова предлужуюци же памета часи кед добри ципели достал тот, котри станул скорей, а другим цо ше уж ушло. – Була сом цала щешлїва кед сом достала добру маїцу, братову, дабоме, зоз натплатанима локцами, а паметам и покус, та и вецей злобни коментари моїх товаришох у основней школи пре таки шмати. Було чежко, алє ми таке мали, и мнє то нє завадзало – гвари Иринка доволуюци часи одрастаня пред власни очи. Нє було смуткованя, жалованя, часи були таки, а од шицкого того найкрасше же ше шицки

дзеци, од найстаршого по ню, наймладшу, научели чесно бориц за свой статус и у фамелиї и у дружтве. Роснуц и одроснуц ше мушело хто як знал. – Од ґимназийских дньох, наисце по шицким найлєпшим, остали здогадованя на професорох котри дали шицко од себе же би нас до живота послали порихтаних, професора Перковича, Бєлицу, Рамача... Поготов Евґения Ковача, Мудрия, та и шицких других. Аж тих рокох ми пришло жаль же сом нє дала вецей уваги анґлийскому, алє то ми тераз враца син Иґор зоз Канади. Лєм почал посилац кнїжки на тим язику и я ше до нїх влапела, та вше вецей… Почало од кнїжкох за дзеци, та по класикох – гвари наша собешеднїца хтора одмалючка мала прихильносци ґу математики, ишло єй, та по законченей ґиманзиї у валалє пошла ше далєй школовац як студент Висшей економскей школи у Новим Садзе. ОД СКАРЖЕНЯ НЇҐДА ХАСНУ НЄ БУЛО – Якош по природи стварох врацела сом ше до валалу и нєодлуга почала, робиц у Польопривредним комбинату „Перши май”. Я наймладша у подприємству та, як и на новей метли, наисце вельо було на 19. ОКТОБЕР 2018.

ljudze@ruskeslovo.com

моїх плєцох – од водзеня записнїкох зоз и так частих схадзкох, та по обрахунок плацох, доприношеньох, кредитох и шицкого цо ґу тому припадало. Лєгко нє було, алє я ше нє скаржела, од того хасну нїґда нє було. Голєм сом звладала шицко цо було предо мну, а то ше на рижни способи врацало познєйших рокох, поготов по сле розпадованя Комбинату на два часци, на сам Комбинат и Землєдїлску задруґу „Кооператива”. МАМЕ ШЕ У ЧИМ ЦЕШИЦ – Вєдно зоз супругом Янком, маляром и наисце маляром аматером котри и ту досягнул завидни уровень и успихи, маю двох синох Иґора и Мирослава. Научени су же обовязка – обовязка, же ше помогнуц муши, а останє и досц часу за себе. Шицким добре. Думам же зме и тоту обовязку ґу себе, фамелиї и шицкому дальшому добре одробели и маме ше у чим цешиц, алє, и тужиц з часу на час. Син Иґор одмалючка, точнєйше од рахункара „Комодор 64” гварел же то будзе його робота и будучносц. Витирвал и сполнєл шицко цо плановал, закончел Електротехнїчни факултет, напрям програмованє и добре робел и зарабял, покля бул ту. Вец пришол час кед зоз супругу Наташу надумали свойо нєбо поглєдац индзей. На їх одлуку, гоч як було чежко и попри тим же нам то гварели уж кед шицко покончели сами, ми анї нє сцели, а анї нє могли вплївовац… Пошли до Канади, та ше и там уж виборели за свой статус и положенє. Лєм тельо же су нє зоз нами. Помага Скайп, чуєме ше, видзиме, алє анї тота технолоґия нє оможлївює сциснуц руку, попиц кафу, посановац, похвалїц так як родичи знаю и пожадаю и часто, и пречасто… Младши син Мирослав зоз супругу Снежану и унуками Емину и Аленом, на щесце остал у Руским Керестуре, та нам голєм вони ту блїзко. КЕД ШЕ ПРЕБУДЗА ДЗЕКА И УПАРТОСЦ Мала Ирина нагоду и дзеку робиц у Доме култури. По глєданих условийох була на першим ме сце, алє ше цошка вияловело… – З моїм знаньом, витирвалосцу и дзеку отворела сом Аґенцию за водзенє дїловних кнїжкох. Ишло то по розход зоз другим сновательом, а вец ше пребудзела и 19. ОКТОБЕР 2018.

упартосц и ище векша дзека. Хлапци, синове, росли, школовали ше, хлєба мушело буц, алє, заш лєм, вони вше були на першим месце. Часи и роки поґани, санкциї ембарґа и нєволї шицких других файтох котри нас нє заобиходзели, приповеда Иринка. Ґу тому и Янко, супруг, остал без роботи. – Зоз тих рокох, а док сом нє була самостойна и свой ґазда, озда найбаржей паметам же за плацу було и дунца и иншого, було и знєважованя, подценьованя знаня и квалитету роботи, алє найменєй було найважнєйшого и теди нужного – чесно заробеного пенєжу. Наисце мутни часи, а жиц ше мушело и знаходзиц хто як знал. Квалитет и чесна робота наисце ширели число клиєнтох и могло ше. Нє було лєгко, алє дзе теди и було иншак. Паметам кед анї за сон нє було места и часу, алє обецане було поробене праве так як накладали закони и предписаня. Ясне и же нє було анї роботного часу, а як и би кед ше тельо того мушело обезпечиц. Дзецом хлєб требало дац до рукох. – Якош, док тераз бешедуєме, мушим и себе припознац же ше я у штирох рокох пензиї ище нє нашла, приповеда сциха Иринка. – Пробовала сом и тото и гевто, часу вельо, алє нїч ме по тераз окреме нє вязало. Думам же ми лєм власна заграда остала як лїк за шицки бриґи. Пойдзеш, поробиш єдно, та друге, шицко рошнє и напредує и сцигню плоди… Шицко провадзиш и видзиш як ше шицок процес одвива по остатню фазу. Скоро исто так, як и у живоце.■

ЧАСИ ЗА ПАМЕТАНЄ – Вецей як дзешец роки сом танцовала у виводзацким фолклорним ансамблу у Доме култури. Любела сом, знала сом, и нїґда, наисце нїґда нє буо чежко пойсц на пробу, концерт, лєбо даєдно од числених госцованьох. Мушела сом кратко престац, и аж кед фолклор превжал Силво Ґача, я ше дзечнє врацела до ансамблу. Озда и тераз кеди ґод мам нагоду, а дацо ше у валалє случує, мнє такой лапа и пребера дзека за танцом и друженьом. То часи котри наисце оставаю у паметаню як найкрасши.

РУСКЕ СЛОВО 25

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ НЄМЕЦКА З МОЇМА ОЧМИ (1)

ЛЮДЗЕ ХТОРИ ВОЗДЗВИГЛИ ТИРИНҐИЮ Пише: Блажена ХОМА ЦВЕТКОВИЧ

Кед ше спомнє Нємецку, звичайно людзе перше подумаю на ушорену жем, жем у хторей нєшка мож даскельо раз вецей заробиц на истей роботи як у Сербиї, потим на велїх наших людзох хтори там нашли свой дом, алє и на векши и познатши вароши у хторих єст цо видзиц и хтори идеални за живот Писмо любеней Марияни зоз двома ґинко лїсцами

Ґете и Шилер

26 РУСКЕ СЛОВО

Л

єм пред даскельома роками Нємецка нє була така популарна туристична дестинация як нєшка, алє Нємци би нє були Нємци кед би о шицким нє думали. Об-

новели прекрасни замки у Баварскей, катедрали, манастири и културно-историйни памятнїки, децениями укладали до туризма на вецей його конарох, а окреме до маркетинґу. Нє були то мали средства, и ниа, нєшка є єдна з найатрактивнєйших у Европи. Мойо путованє було до союзней шлєбодней нємецкей держави Тиринґиї, дакеди то була часц Восточней Нємецкей, держави у хторей народзени, жили, стваряли, та и поумерали нє лєм найпознатши Нємци, алє и шветово и историйни барз познати особи: Мартин Лутер, реформатор католїцкей церкви и зачатнїк протестантизма, шветово композиторе Йохан Себастиян Бах, Рихард Ваґнер, Йохан Пахелбел и Франц Лист, Лука Кранах старши, ренесансни маляр и, вшелїяк, поетове, филозофи и писателє Ґете, Шилер, Ниче.., та и велї други. 12. OKTOБЕР 2018.

ljudze@ruskeslovo.com

Гоч тераз Ерфурт главни город, од 1809. року шедзиско Велького войводства Саксониї, Ваймару и Айзенаху бул Ваймар, а од 1919. и Ваймарскей републики хтору 1933. року зменєл Треци райх, та и нєшка на городскей площи стої готел „Елефант” дзе з його балкона Гитлер тримал свойо бешеди скоро пред єдним виком. ПЕРША ШКОЛА МОДЕРНОГО ДИЗАЙНА Тот варощик нєшка на лїстини УНЕСКового културного нашлїдства и пре свою историю, алє и прето же то место дзе ше першираз у швеце основало школу модерного дизайна ткв. БАУХАУС. Идея архитекти Валтера Ґропиюса 1919. року, хтору потримали маляре Пол Клеа и Василий Кандински, зажила, та Школа за модерни серийски дизайн, чий концепт бул подобни ґеометризму з пречисценима формами и бул зошицким иншаки од наквицених формох хтори у бароку и рококоу виками доминовали у моди и европскей архитектури. Часц ориґиналних муралох, релєфох и скулптурох уметнїкох Баухауса мож видзиц знука Факултета применєних уметносцох и дизайну, гоч векшина преселєна до городу Десау. У самим центру – мали музей, а Вельки музей Баухауса планую отвориц 2019. року. Будзе то велька святочносц и атракция... А, нєдалєко отамаль на велькей площи пишно стоя двоме писателє – Ґете и Шилер. Нательо су популарни же цо ґод ше случує, случує ше у їх мено, и того цо зробели, як робели, або дзе пребували. Окреме Ґете. Та кед нєт место у Нємецкей дзе их мож спомнуц, вец стої надпис же „Ту Ґете нє бул”... и, гоч як обрациш, заш лєм ше го спомина. ҐИНКО, ҐЕТЕ И ШИЛЕР Фе стивал вина з нагоди 269. Ґетеового род зеного дня сом нє могла заобисц,

та окрем „Ґетеового” вина, пробова ла сом и па лєнку з ґинка, древа хторе барз любел и пе стовал Ґете у своєй лєтней загради. Гваря же го праве ґинково лїсце инспи ро ва ло на пи сац лю бов ну пи сню своєй любеней Марияни. Окрем па лєнки з ґинка популарне правиц и козметику, а клад зе ше го и до меду, предава бомбонки и чоколадки з ґинком и у форми ґинка, чаї, як пре соване лїсце, або як бонсаи древко, и рижни други предмети. Хто зна – зна. А же заслужел – зас лужел, же бул муде рец – бул. У биолоґиї дал теорию условийох за метаморфозу рошлїнох и тверд зел же фарби нє лєм феномен на физичним уровню, алє завиша од шветла и спо собу на хторе во но пада на пред мети, т. є. же вони ствар перцепциї. И барз ше цешел у тей сво єй ро боти. Но, углав ним, вшад зи ґинко, Ґете и Шилер. ■ (Предлужи ше)

ВАЙМАРСКИ ТЕАТЕР - УМЕТНОСЦ ПРЕЗ ЗАБАВУ На истей Театралней площи дзе стої памятнїк, за нїм прекрасни Нацонални театер, а кус далєй Шилерова хижа хтора тераз музей. Шилер писал историйни дїла, а Ґете го нагварел же би писал дїла за театер. Вони двоме основали „Ваймарски театер” хтори ше барз швидко надрилєл на театралну сцену Нємецкей и допринєсол препороду драмского литературного жанру. Шилерови додзелєна и титула дворяна, а окрем ше бул велїкан романтизма, вельо допринєсол и розвою духа класицизма. Прето вон забера централне место у нємецкей и европскей литератури.

Шилерова хижа у Ваймару

19. ОКТОБЕР 2018.

РУСКЕ СЛОВО 27

ДУХОВНИ ЖИВОТ У СТАРИМ ВЕРБАШЕ ПРЕСЛАВЕНИ КИРБАЙ

БОГОРОДИЦОВ ПОКРОВ НАС ЧУВА У Церкви Покрова Пресвятей Богородици у Старим Вербаше, 14. октобра преславени Кирбай, а после читаней Служби Божей була и Архиєрейска Служба Божа хтору предводзел наш апостолски еґзарх, преосвящени владика кир Георгий Джуджар

У

своєй казанї на Кирбаю у Старим Вербаше владика Джуджар гварел: – Швето Покрова Пресвятей Богородици ма значне место у календару шветох понеже слово о нєбесним заступнїцтве, о таким заступнїцтве якому ше нє може спроцивиц, анї надвладац го, анї єдна людска и жемска сила. А таке заступнїцтво нам треба. Мац Божа наша нєбесна заступнїца, пред Господом Богом, на таки способ же одноши нашо молитви до Сина свойого. Мац Божа ше модлї з нами вєдно, у храму, а нашо молитви ше частейше одноша на материялни добра. Шицко то добре, алє ми маме и безсмертну душу. Так як цело ма потреби, так ма и душа. Пречиста Дїва Мария нас водзи, стара ше допровадзиц нас до свойого Сина, провадзи нас на нашей жемскей драги, провадзи нас до нашей вичней и щешлївей оцовщини. Прето ше єй модлїме нєшка, же би нам помогла, же бизме под єй покровом дошли до щешлївей вичносци – визначел кир Георгий и шицким присутним повинчовал щешлїве и благословене швето. Владику и шицких госцох привитал домашнї парох о. Алексий Гудак, хтори з тей нагоди гварел же дзекуюци Богу Нєбесному и владикови и його благослову, того року на церкви у Старим Вербаше вельо поробене. Владика з тей ПАНОЦОВЕ НА СЛУЖБИ нагоди визначел же як то крашнє На Служби служели и паноцове з же ше парохиянаших парохийох – декан бачки о. нє вєдно зоз своВладислав Рац, парох коцурски, їм парохом стапотим керестурски парох о. Михай- раю за тот храм ло Малацко, пензионовани профе- у Старим Вербасор др Яков Кулич зоз Коцура, пен- ше и на тот спозионовани о. Яков Новак зоз Заґре- соб и себе убубу, єромонах парох кулски о. Дамян довюю и уклаКича и капелан кере стурски о. даю до красоти Владимир Медєши. Споведал патого храму Борох о. Иґор Вовк з Нового Вербасу. жого.

28 РУСКЕ СЛОВО

РОБОТИ НА ЦЕРКВИ Роботи почали ище у юнию, кед меняне закрице на церкви. После того заменєни громобран, потим на церкви заменєни двої дзвери, а положени нови з дубового древа, з дуборезом. Тераз ше ище у двох фазох роби вонкашнє ошвиценє церкви, и билї ше вонкашньосц церкви. Роботи буду тирвац ище даскельо тижнї, а средства достати з благословом нашого преосвященого владики кир Георгия Джуджара зоз католїцкей орґанизациї, односно надбискупиї зоз Келну, з Нємецкей.

По сле Служби за шицких присутних було порихтане ошвиженє у одборнїци. Го сцох було з Нового Вербасу, Коцура, Руского Кере стура, Дюрдьова и других ме стох. Бул и обход коло церкви и читанє Євангелийох, а у улїци Сивч Йовґена, у хторей ше и наход зи старовербаска парохия, през дзень отримана вашарска часц Кирбая, хтора того року пре красну хвилю була и крашнє нащивена.■ А. Маркович

19. ОКТОБЕР 2018.

duhovni@ruskeslovo.com

У ВЕРШЦУ ОБНОВЕНА И ПОШВЕЦЕНА ГРЕКОКАТОЛЇЦКА ЦЕРКВА

ВИРНИ НЄ МАЛИ СВОЙ ХРАМ Апостолски еґзарх за грекокатолїкох у Сербиї владика Георгий Джуджар, 13. октобра, вєдно зоз луґожским грекокатолїцким владиком Александром Месияном, римокатолїцким зренянинским владиком Ладиславом Неметом, деканом беоґрадско-банатским о. Владиславом Варґом, деканом зоз Румуниї Овидиу Козмута, численима грекокатолїцкима священїками зоз Румуниї, священїками з нашого Еґзархату и римокатолїцкима священїкама – пошвецел церкву у Вершцу звонка, а вец и пристол. После того почала святочна Архиєрейска свята Литурґия котра служена по румунски и церковнославянски, а у Служби участвовали и о. Дарко Рац зоз Бачинцох и о. Иґор Вовк зоз Вербасу.

ЗАСЛУГИ ОТЦА ҐЕРҐЕЛА Отец Михал Ґерґел походзи зоз епархиї Луґож у Румуниї. После того як обновел очкодовану церкву у Марковцу и збудовал пасторални центер, друга його велька робота була збудовац, або купиц у Вершцу грекокатолїцку церкву за вирних котри ту почали приходзиц ище пред 100 роками, алє нє мали свою церкву.

Церква, котра була власносц Еванґелицкей Церкви, конєчно одкупена и придата на хаснованє грекокатолїком у Вершцу, а пошвецена є на чесц Пресвятей Тройци. Так у беоґрадско-банатским деканату маме ище єдну церкву, попри беоґрадскей, марковацкей и церкви у Янковим Мосце. На тим святочним обряду були присутни коло 50 священїки, найвецей зоз Румуниї и то зоз численима своїма вирнима грекокатолїками котри ше пришли радовац зоз своїм румунским парохом Михалом Ґерґелом, котри ту пришол 2005. року. Наш владика окреме наглашел вельки таланти пароха Михала, котри вон щедро умножел и збогацел зоз свою пасторалну и другу способносцу, котри дали прекрасни плоди новей церкви у Вершцу.Тиж так и луґожски владика по-

хвалєл вельки усиловносци котри о. Михал зоз свою панїматку Лауру уложели до обнови першей грекокатоїцкей церкви у тим банатским городзе. Ґенерални конзул Дину Ґеорґиє бешедовал о вельким пароховим сну котри, попри церкви, ма жаданє отвориц и старецки дом и дзецинску заградку. У мено Управи за сотруднїцтво зоз Церквами и вирскима заєднїцами у Министерстве правди Републики Сербиї, бешедовал Ґаврило Ґрбан, котри визначел екуменску димензию Церкви, споминаюци бувшого пароха Василия Миклеу, котри ширел окремни марковацки екуменски дух, бо служел Службу и у грекокатолїцкей и у православней церкви у Марковцу и так повязовал вирних медзи собу. До церкви уложени и окремни документ котри бешедує о чаше и людзох под час котрих обновена тота церква, зоз подписами владикох, деканох и присутних священїкох. На концу домашнї парох подзековал Господу Богу, численим донатором и госцом котри допринєсли тей окреме значней подїї у церкви у Вершцу. о. В. В.

ВИРОНАУКА У ШКОЛИ У ДЮРДЬОВЕ

ДЗЕЦИ НАЩИВЕЛИ ЦЕРКВУ Школяре трецей и штвартей класи котри уча грекокатолїцку виронауку у Основней школи „Йован Йованович Змай” у Дюрдьове, прешлого тижня, зоз свою вирочительку Лидию Кухар першираз у рамикох школскей годзини нащивели грекокатолїцку церкву Рождества Пресвятей Богородици. З оглядом на тото же су школяре младшого возросту, преподаванє о випатрунку и справованю у церкви присподобене ґу їх роздумованьом и потреби же би видзели тото о чим им ше бешедує. Вироучи-

19. OKTOБЕР 2018.

телька им указала часци церкви и толковала хто дзе стої, цо ше дзе роби, як ше облєка до церкви, хто дзе шедзи, та и же дзеци вше шедза на предку. Хлапци мали нагоду знука видзиц олтар, а дзивчата лєм звонка, бо женом забранєне войсц до олтара, цо им и потолковане. Школяром ше окреме пачело стац на месце одкадз ше шпива и видзиц кнїжки на старославянским язику, з котрих ше чита под час Служби. Така нащива и упознаванє зоз церкву плановане и у висших класох. С. С.

РУСКЕ СЛОВО 29

informator@ruskeslovo.com ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Явяме шицкей родзини и приятельом же нас 12. октобра 2018. року занавше зохабел наш мили и добри супруг, оцец и дїдо

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 12. октобра нєсподзивано нас зохабел наш мили оцец, швекор и дїдо

МИХАЙЛО РАМАЧ (1943–2018) з Нового Саду

У красних памяткох навики Вас буду чувац дзивка Ганча Нярадийова зоз супругом Янком и дзецми Анамарию и Теодором ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 12. октобра нєсподзивано нас зохабел наш мили дїдо

МИХАЙЛО РАМАЧ (1943–2018)

Занавше нє забудземе його доброту и пожертвовносц У велькей жалосци супруга Ната, син Иван и дзивка Ганча зоз фамелию ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ

МИХАЙЛОВИ РАМАЧОВИ (1943–2018) Од колеґох з Редакцийох програми на руским язику РТВ Най спочива у мире! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 22. октобра наполня ше 10 роки як нас зохабел наш мили

ЮЛИЯН РАЦ з Коцура Ожалосцени супруга Мария, дзивки Мария и Цилика зоз фамелиями

30 РУСКЕ СЛОВО

МИХАЙЛО РАМАЧ (1943–2018) з Нового Саду Дїду, чом ши нас так нєсподзивано зохабел? Буду нам хибиц твоя потримовка и мудри совити. Твойо любени унучата, Мая и Тейко ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 12. октобра престало дуркац шерцо нашого кума

МИХАЙЛА РАМАЧА (7. VIII 1943 – 12. X 2018) Куме, красни памятки на це останю, Од кумових Сабадошових

Спочивай у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 16. октобра наполнєли ше Дня 30. децембра наполня ше дзешец роки як нє з нами наш шейсц роки як нє з нами наша мила мац, баба и прабаба мили оцец, дїдо и прадїдо

НАТАЛИЯ РАЦ ЛЮБОМИР РАЦ народзена Шовш (1921–2008) (1926–2012) з Руского Керестура Памятку на їх любов и доброту навики буду чувац їх наймилши Спочивайце у мире Божим!

19. ОКТОБЕР 2018.

informator@ruskeslovo.com ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 14. октобра престало дуркац шерцо мойого брата

ВЛАДО ФЕКЕТЕ (1951–2018) з Коцура Памятку на його милу подобу вично буду чувац у своїх думкох: шестра Мелания и жец Янко зоз дзецми Александром и Александру Дзекуєме шицким котри го пришли випровадзиц на його остатню драгу до вичносци. Спочивай у мире Божим! ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 14. октобра нєсподзивано нас зохабел наш мили кум

ВЛАДО ФЕКЕТЕ (1951–2018) з Коцура

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 14. октобра нагло и нєсподзивано зохабел нас занавше мой мили кум

ВЛАДО ФЕКЕТЕ (1951–2018) з Коцура Мили мой Куме, дзекуєм Вам на любови и доброти. Навики будзем чувац найкрасши памятки, кед сом як дзивче кажди лєтни одпочивок препровадзела у вашим доме у Коцуре зоз вами, а ви нас дочековали, любели и випровадзали. Вашо кумче Весна Олеaрова, тераз Афичова зоз супругом Кимом и дзецми Андрейом и Мартину зоз Нємецкей Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 19. октобра наполнює ше рок як нє з нами наш мили

ИВАН ВИНАЇ (1956–2017) з Руского Керестура

Мили Куме, з любову и почитованьом памятку на тебе будземе чувац у своїх шерцох. Твойо кумово Владо и Ксения Олеaрово зоз Керестура Спочивай у мире Божим!

У красних памяткох чуваю це твойо наймилши Спочивай у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 23. октобра наполня ше пейц роки як нас занавше зохабел наш мили супруг, оцец, дїдо и прадїдо

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 17. октобра наполнєли ше шейсц роки як нє з нами наша мила мац, швекра, баба и прабаба

ЛЮБОМИР ГАЙДУК (1938–2013) з Руского Керестура И далєй жиєш у наших шерцох и думкох. Вично ожалосцени супруга Наталия, дзивка Сенка зоз Владимиром, и синове Звонимир зоз Славку, Любомир зоз Весну, Славо зоз Тат’яну, Юлин зоз Марию, як и унучата и праунучата Най спочива у мире Божим!

19. ОКТОБЕР 2018.

МАҐДАЛЕНА СЕҐЕДИ – Бадаркова народзена Планчак Найкрасши памятки на ню чуваю: дзивка Маря Бесерменьова, дзивка Мелана и жец Йовґен Медєшово, та унуки Весна и Ясмина зоз своїма фамелиями Вичная памят!

РУСКЕ СЛОВО 31

informator@ruskeslovo.com СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 14. октобра 2018. року наполнєли ше смутни шейсц мешаци як ме занавше зохабела моя мила мац

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 14. октобра 2018. року наполнєли ше смутни шейсц мешаци як нас занавше зохабела мила мац, баба и швекра

АНА САЛАҐ народзена Мигальовски (3. VIII 1939 – 14. IV 2018) з Дюрдьова Красну памятку на єй любов и доброту будзе чувац син Михал Спочивай у мире Божим!

АНА САЛАҐ народзена Мигальовски (3. VIII 1939 – 14. IV 2018) з Дюрдьова Занавше будзеш у наших шерцох и красни памятки на тебе и твою доброту буду чувац син Звонко, унучата Давид, Тамара и Валентина и нєвеста Геленка Спочивай у мире Божим!

Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду, на основи члена 29. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о принєшеним ришеню же потребне преценьованє вплїву и о одредзованю обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС-Димитрия Аврамовича”-НСУ254/НСЛ254 Ношитель проєкта „Телеком Сербия” а.д., Беоґрад, Таковска 2, поднєсол тому орґану вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС-Димитрия Аврамовича”-НСУ254/НСЛ254 у Улїци Димитрия Аврамовича число 10, у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 6917/3, К. О. Нови Сад I, Город Нови Сад. После запровадзеного поступку, Городска управа за защиту животного штредку дня 11. октобра 2018. року принєсла ришенє число VI-501527/18 же потребне преценьованє вплїву застатого стану на животни штредок и о одредзованю обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок. Увид до предметного ришеня мож окончиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку, Руменацка 110 а, Нови Сад, роботни днї у чаше од 10 до 15 годзин, на сайту Городскей управи за защиту животного штредку www. environovisad.org.rs. Заинтересована явносц може виявиц жалбу процив того ришеня у чаше 15 днї од дня його обявйованя у средствох явного информованя, по тим орґану. Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основи члена 10. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о поднєшеней вимоги за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта Ношитель проєкта „MIVАKA” DOO, Ратка Митровича 75дь, Беоґрад, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта „родукцийни обєкт за продукцию оґанских гнойох (преробок гною)”, на катастерскей парцели число 208, К. О. Ченей, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110 a, Нови Сад, роботни днї од 10 до 15 годзин. Шицки заинтересовани, у чаше 10 днї од дня обявйованя того обвисценя, можу дац свойо думанє у писаней форми на адресу Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду.

32 РУСКЕ СЛОВО

УПИС ДО ОКРЕМНОГО ВИБЕРАЦКОГО СПИСКУ Виберанки за национални совити националних меншинох, та и Национални совит Руснацох, буду отримани на нєдзелю, 4. новембра. На виберанкох участвовац – гласац и кандидовац ше, можу лєм особи уписани до Окремного виберацкого списку. Уписованє до Окремного виберацкого списку єдноставна и швидка процедура. Припаднїки националних меншинох до Окремного виберацкого списку ше уписую лєм и по шлєбодней власней дзеки и на особну вимогу хтору ше придава орґану управи локалней самоуправи спрам места биваня. Вона муши буц у писаней форми, на окремним формулару хтори муши буц своєручно подписани, а достац го мож на месту уписованя. Зоз собу треба мац и важацу особну карточку. Упис до Окремного виберацкого списку гражданє можу окончиц: – у Руским Керестуре у канцелариї матичара на адреси Маршала Тита 80, кажди роботни дзень. У канцелариї матичара нє мож приявиц пременки у податкох (адреса биваня и подобне), то мож зробиц лєм у Општинскей управи у Кули на шалтеру число 2, дзе ше гражданє Кули тиж можу и поряднє уписац до списку. – у Вербаше ше уписованє мож окончиц у Општинскей управи у улїчки Маршала Тита число 89, канцелария 9, од 7 по 15 годзин. – у Коцуре ше до Окремного виберацкого списку мож уписац при матичарови у коцурскей Месней заєднїци кажди роботни дзень од 7 по 15 годзин. Општинска управа Вербас и соботами орґанизує дежурства од 10 до 15 годзин. Дежурства у валалских месних канцеларийох, всоботу од 10 по 12 годзин. – у Општини Жабель гражданє тото можу окончиц у Општинскей управи, у бу-

динку Општини Жабель у улїци Николи Тесли 41 у Жаблю кажди роботни дзень од 7 по 15 годзин. – Уписац ше мож и у Месней канцелариї у Дюрдьове, а кед будзе потреби, годно и у Ґосподїнцох. – у Новим Садзе, упис лєбо вименки особних податкох гласача, конча ше у Городскей управи за общи роботи на Площи млодятох 7. Канцелария у дворе, прейґа шалтер сали, а робота зоз странками од 8 до 15 годзин. – у Шидзе гражданє ше можу уписац у шедзиску Општинскей управи Шид, улїца Карадьордєва число 2, канцелария число 1, кажди роботни дзень од 7 до 15 годзин. – у Општини Сримска Митровица у просторийох Городскей управи за общи и заєднїцки роботи и маєток Сримска Митровица, у улїци Святого Димитрия, число 13, канцелария 11. – у Општини Бачка Тополя у шедзиску Општинскей управи Бачка Тополя, у улїци Маршала Тита число 30, кажди роботни дзень и соботу од 7 до 14 годзин. – у Суботици уписац ше мож у Городскей хижи на Площи шлєбоди 1, у канцелариї 215 на другим поверху. Чи особа уписана до ОВС, лєбо чи шицки податки точни, мож превериц и на https://upit.posebanbirackispis ak.gov.rs/. По 19. октобер, уписац до Окремного виберацкого списку мож ше у службох локалней управи, хтори видаваю и ришенє о тим. Од того датума, у локалней служби ше придава вимога, а ришенє видава служба компетентного Министерства державней управи и локалней самоуправи у Беоґраду, а уписаним ше доручує по пошти. Остатнї термин за упис до Окремного виберацкого списку 1. новембер, кед ше го заключує.

19. OKТОБЕР 2018.

ИНФОРМАТОР/СПОРТ * дзе цо будзе *

НА НЄДЗЕЛЮ БУДЗЕ „ЧУКИЯДА” На нєдзелю, 21. октобра, будзе отримане традицийне змаганє у спортским риболове „Чукияда” котре з нагоди ошлєбодзеня нашого краю од фашизма орґанизує Здруженє спортских рибарох (ЗСР) „Коляк” з Руского Керестура. На змаганє поволани шицки члени ЗСР „Коляк”, сход змагательох рано на 7 годзин на базену у лєтнїковцу. Потребне же би кажде зоз собу вжал рибки (кедери), по пропозицийох змаганя дошлєбодзене лапац зоз трома циґонями, а зоз штвартим мож лапац кедери. По законченю змаганя за шицких учашнїкох орґанизатор обезпечел полудзенок, потребне зоз собу вжац лєм прибор за єдзенє. Шицки информациї и приявиц ше мож на телефонске число 060/703-7944. ***

НА СОБОТУ „ДНЇ БУНДАВИ” У КУЛИ

На соботу, 20. октобра, на Площи ошлєбодзеня опрез будинку Пошти у Кули од 11 по 16 годзин, штварти раз будзе отримана Манифестация „Днї бундави”. Нащивителє тей манифестациї буду мац нагоду покоштовац сладки и слани специялитети з бундави, єдна часц будзе предайного характеру дзе будзе рижне понуканє сувенирох, а за наймладших нащивительох обдумана креативна роботня. З тей нагоди наступи кулски бенд „Акустик трио”. Орґанизатор збуваня Здруженє „Еко Кула”, а з потримовку Туристичней орґанизациї Општини Кула.

МАЛИ ОГЛАШКИ ДИХТОВАНЄ облакох и дзверох з неопрен ґуму. Щици од витру, жими, праху и шпорує на зогриваню. Монтираме и оправяме ролетни, гармониково дзвери, пантлїково фиронґи, мрежи од суньоґох. 060/5088-433 и 025/5827-710 ***

ПРЕДАВАМ два гольти жеми у керестурским хотаре. Телефон: 064/18-99-392.

19. ОКТОБЕР 2018.

У ПЕТРОВЦОХ У ГОРВАТСКЕЙ

ОТРИМАНА 11. РУТЕНИЯДА

У Републики Горватскей внєдзелю, 14. октобра у Петровцох, на стадиону домашнього фодбалского клубу, отримани 11. Стародавни спортски бависка – Рутенияда, за школярох основних школох зоз Горватскей. Госци того року були и школяре ОШ „Петро Кузмяк” з Руского Керестура. Школяре ше змагали у двох катеґорийох зоз школох з Миклошевцох, Вуковару, Петровцох, Пишкуревцох и Старих Янковцох, та була моцна конкуренция 15 екипох у обидвох катеґорийох, а участвовали и младша и старша екипа з керестурскей Школи. Медзи наградзенима побиднїцкима екипами була и младша ґрупа з тей госцуюцей школи хтора завжала друге место и медалї, док старша завжала штварте место. На змаганє их одведол професор класней настави Славко Надь. Як призначує веб–портал Союзу Русинох Републики Горватрскей, єденасту Рутенияду орґанизовала Координация русинскей националней меншини Републики Горватскей и општина Боґдановци. У мено орґанизатора Манифестацию односно єй учашнїкох на початку привитал предсидатель Координациї Борис Бучко, а з привитом манифестацию отворел предсидатель Општини Боґдановци Марко Барун. На Рутенияди були присутни и началнїк Општини Томпоєвци Здравко Звонарич, член Совиту за национални меншини РГ Звонко Костелник, представнїца Русинох ОБЖ Агнетка Балатинац и петровски парох о. Владимир Седлак. М. А.

РУСКЕ СЛОВО 33

СПОРТ ШК „ОМЛА ДИНЄЦ”

ЗА НЇМА УСПИШНА СЕЗОНА У Войводянскей шаховскей лиґи у котрей ше змага коцурски Омладинєц сезона закончена, а резултат на уровню зоз прешлих двох сезонох. Гоч нє вошли до висшей лиґи, предсидатель Омладинца Янко Бесерминї задовольни зоз пласмоном, понеже сполнєли свой циль, буц медзи трома найлєпшима екипами на таблїчки. Коцурски шахисти по остатнє коло були конкурентни за пласман до Другей шаховскей лиґи Омладинєц сезону закончел лєм зоз єдним пораженьом, од шахистох екипи „Лайош Сеґи” зоз Байши, котра на концу и освоєла перше место и пласовала ше до Другей лиґи. Окрем того пораженя, Омладнєц зазначел и два нєришени резултати та сезону закончел на трецим месце на таблїчки зоз истим числом бодох, як и другопласовани „Пензионер” зоз Суботици, а ма лєм два боди менєй од прешопласованей екипи зоз Байши. Предсидатель ШК „Омладинєц” Янко Бесерминї задовольни зоз резултатoм котри Омладинєц витворел у тей сезони. – Вяри зме и плановали буц медзи першима трома екипами и тот циль зме сполнєли так же нє мам причини буц нєзадовольни. До остатнього кола зме були конкуренти за перше место, алє Байша, заш лєм, заслужено пошла до висшого ранґу – гвари Янко Бесемнинї. Шицки бавяче того року винєсли свою часц и одбавели так як ше од нїх и очековало.

ТАБЛЇЧКА 1. Лайош Сеґи (Байша) 22 боди 2. Пензионер (Суботица) 20 3. Омладинєц (Коцур) 20 4. Вулкан протектор (Апатин) 15 5. БТСК (Бачка Тополя) 12 6. Чаки Йожеф (Стара Моравица) 9 7. Вербас (Вербас) 7 8. Гайдук (Кула) 7 9. Бездан (Бездан) 6 10. Раванґрадске айкуле (Зомбор 5

Янко Бесерминї

– Шицки бавяче одбавели сезону на високим уровню. Окреме бим визначел нашого шахисту Карла Балу котри сезону закончел зоз максималним успихом, победзел у шицких змаганьох у котрих участвовал и зоз тим успихом найвироятнєйше освоєл титулу ФИДЕ майстра, але покля то нє будзе официйно, нє можеме ше зоз тим навеКАРЛО БАЛА НАЙЛЄПШИ лько хвалїц. Углавним, Карло бул наш найлєпши Партиї Поени бавяч у тей сезони – заключел Бесерминї. Карло Бала 6 6 Шлїдуюца сезона у шаНикола Тадич 9 5,5 Владимир Лазор 7 5 ху почина у маю, алє шаМиряна Шолая 9 4,5 хисти буду активни и под Ґоран Попович 8 4 час паузи, понеже ше буду Споменко Павичевич 6 2,5 бавиц рижни турнири на Ґавра Коларич 3 1,5 котрих буду участвовац и Стеван Перич 6 1 шахисти коцурского Омладинца. З. К.

У СЛИКИ И СЛОВОХ

ОТРИМАНИ ОБЕГОВАНЯ У рамикох „Дзецинского тижня” прешлого пиятку отримана и спортска часц, а то були обегованя. По красней и слунечней хвилї на теренє Фодбалского клуба „Єднота” обеговали ше наймладши зоз Предшколскей установи „Єлица Станивукович Шиля”, як и школяре зоз основних и

34 РУСКЕ СЛОВО

штреднїх шкoлох зоз Шиду и зоз околних валалох. И того року участвовали и дзеци миґранти зоз прилапююцих центрох „Адашевци” и „Принциповац”. Обегованя отворела Душица Полетан, секретарка Червеного крижа Шид и пожадала змагательом успих у змаганю, алє и визначела же найзначнєйши спортски дух и друженє младих. Як и каждого року окрем Червеного крижа до орґанизациї манифестациї ше придружела и Установа за физичну културу и спортску рекреацию „Партизан” и Дом здравя, чийо медицински роботнїки були дежурни под час отримованя обегованьох. Вл. Дї. 19. ОКТОБЕР 2018.

sport@ruskeslovo.com

ФУТСАЛ КЛУБ „ЛЄТАЦИ ГОЛАНДЯН” З ВЕРБАСУ

У НОВЕМБРУ БУДЗЕ ПОЛНОЛЇТНИ Вербаски футсал клуб „Лєтаци Голандян” оформени ище давного 1988. року, а його найвекши успих – освоєне треце место у сезони 2007/2008. у Першей футсал лиґи Сербиї

Т

от клуб основали хлапци зоз Основней школи „Петар Петрович Нєґош”, ґенерация 1974. рок, хтори теди були школяре седмей класи. – Парняки хтори теди закончовали основну школу почали формовац екипу хтора будзе учашнїк теди познатого традицийного „Дньовнїкового турниру” у сениорскей конкуренциї, дзе у младежслкей катеґориї сцигли по треце коло, а випадли процив екипи у хторей були сениоре ФК „Войводини” – приповеда о самих початкох того спортского колективу тренер Иґор Мирицки, и додава же од теди тоти голобради хлапци роками наступали на велїх турнирох. Кед слово о официйним формованю Клуба, датум хтори ше водзи у актох то 22. новембер 2000. року, а на сновательней Скупштини вибрани и орґани и одвичательни функциї у руководзеню клуба, як цо то скупштина, предсидатель скупштини, предсидатель Управного одбору, Надпатраюци одбор, секретар... Порядну Скупштину отримую два раз рочнє. РЕТРОСПЕКТИВА ЗМАГАНЬОХ Року 2001. Клуб ше почал официйно змаганац у футсал лиґи Войводини, а после одбавених квалификацийних змаганьох освоєли 2. место и пласман до Другей републичней футсал лиґи Сербиї. У истей сезони клуб ше змагал у Другей републичней лиґи и завжал 4. место. Потим 2002–2003. року клуб нє мал стабилне жридло финансийох та мушел виступиц зоз змаганя. Вец 2003. року после одбавених квалификацийних змаганьох у футсал лиґи Войводини завжали 1. место и пласовали ше до другей републичней лиґи Сербиї. Од 2003. по 2005. змагаю ше у єдинственей Другей републичней футсал лиґи Сербиї, дзе у сезони 2004–2005. завжали треце место. 2005–2006. Клуб ше змага у истей лиґи ґрупа сивер, и забера 2. место, и виборели уход до найвисшого ранґу, Першей футсал лиґи Сербиї. Од 2006. по 2011. вербаски „Голандянє” ше змагаю у елитней Першей футсал лиґи Сербиї, а найвекши успих участвованє у „плей офу”, дзе посцигли одлични резултат, треце место. – Наш клуб малого фодбалу два раз виберани за найспишнєйши спортски колектив општини Вербас, цо досц гутори о успихох и традициї Клубу. Свойочасово Клуб мал даскельо футсал репрезентативцох Сербиї на ширшей лїстини, а акцент нам робота з младшима катеґориями

19. ОКТОБЕР 2018.

и витворйованє власного бавяцкого кадру – гвари Мирицки. Од 2008–2012. Клуб ше змагал у Першей футсал лиґи Сербиї и заберал 8., 7., 9. и 12. место (од 12 тимох) кеди зишол до нїзшого уровню змаганя, та ше од 2012. по 2016. рок змага у Другей футсал лиґи Сербиї. Року 2016–2017. Клуб у Першей футсал лиґи завжал 11. ме сто, та спаднул до нїзшого уровню змаганя, а 2017–2018. клуб ше змагал у Футсал лиґи Войводини и завжал 7. место (од 12 тимох). Окрем того, почало ше робиц и зоз младшима катеґориями (млади по 18 роки), хтори у премиєрним змаганю освоєли 4. место у Сербиї, без огляду же були наймладша екипа. НЄДАВНО ПОЧАЛА ЛИҐА Остатнї викенд септембра у гали ОШ „Петефи Бриґаде” у Кули одбавене змаганє 1. кола Войводянскей футсал лиґи медзи домашнїм Гайдуком и Голандяном з Вербасу. Тренер Мирицки до Кули одведол шлїдуюцих бавячох: Мартина Маринковича, Милоша Тепавчевича, Страхиню Ивошев, Филипа Якшича, Дамира Мачиженския, Неманю Пековича, Предраґа Перовича, Уґлєшу Докнича, Деяна Лукича, Синишу Дюкича, Неманю Щепановича, Стефана Селака, Милоша Симича и Неманю Петровича. У другим колу Вербащанє госцовали у Оджаку процив екипи „Пчинї” за хтору бавя даскельо бувши бавяче з Вербасу. Бавели Мартин Маринчович ґолман, Предраґ Перович, Филип Якшич, Неманя Щепанович, капитен Неманя Пекович, ґолман Милош Тепавчевич, Стефан Селак, Иґор Мичунович, Уґлєша Докнич, Деян Лукич, Дамир Мачиженски, Желько Зечевич. Резултат бул 4:4 (1:2). У трецим колу „Лєтаци Голандян” после двох госцованьох будзе домашнї добре познатому ривалу, екипи „Танґо” зоз Нового Саду. ■ A. Маркович

РУСКЕ СЛОВО 35

СПОРТ

ОЗНОВА АКТИВНИ АК „РУСИН”

ДО НОВИХ ПОБИДОХ Вєдно з новим школским роком почали и тренинґи у Атлетским клубе (АК) „Русин” у Руским Керестуре, а коло трицецеро нови атлетичаре, нагадую же тот Клуб ознова будзе посциговац значни успихи. Уж були на двох змаганьох, 4. октобра на Школским општинским першенстве у атлетики у Червинки, а 7. октобра на 18. ОПЕН Нового Саду, дзе Филип Будински освоєл златну медалю у руцаню кулї

Н

а тим змаганю участвовали вецей як 30 атлетски клуби зоз трох державох и шицко вєдно коло 750 атлетичаре, а медзи нїма и шесцеро атлетичаре АК „Русин”, хтори ше змагали у вецей катеґорийох за младших пионирох. Попри Филипа Будинския, хтори освоєл перше место, понеже руцел кулю 11.45 м, участвовали и Ивона Рац, хтора бежала на 60 метери, як и Андрея Надь, Емина Няради скакала до далєка, Филип Ноґо тиж так, а Александар Драґутинович скакал до висока. Гоч нє освоєли медалї, велї з нїх посцигли особни рекорди. На Школским змаганю у Червинки керестурска Школа мала коло 15 представительох, а на Окружне змаганє ше пласовала хлапцовска екипа Основней школи, як и шицки поєдинци хтори мали перше, лєбо друге место. ВЕЛЬКА ЗАИНТЕРЕСОВАНОСЦ ДЗЕЦОХ Атлетичарох тренираю Деян Будински, млади тренер пред хторим кариєра и Саня Тиркайла, лиценцовани тренер атлетики, хтора источашнє и предсидателька Клубу. – Мали зме паузу єден час, односно, зменшала сом активносци лєм на школски змаганя, же би ше отримовало Клуб. Требала ми помоц, бо сом сама вецей нє могла. Потим сом волала Деяна же би ми помогнул, и у септембру 2017. року зме почали робиц двойо. Сцели зме видзиц чи єст заинтересовани дзеци. През лєто зме нє робели, а тераз зме рушели ознова. Як предсидателька Клубу, плануєм приявиц Деяна на курс же би мал закончене за атлетского тренера и же би вец и вон бул лиценцовани тренер у Клубу, а я би ше фокусовала административни роботи – толкує Тиркайлова, хтора Атлетску школу у Керестуре порушала 2005. року, а рок познєйше реґистровала АК „Русин”.

36 РУСКЕ СЛОВО

Тераз у Клубе приявени коло 30 дзеци и млади, возросту од трецей класи Основней школи по штредньошколцох, а уключиц ше мож през цали рок. Скорей хлапци були заинтересованши за тот спорт, а тераз атлетика прицагла вецей дзивчата. – То одличне число. Ми би любели ище вецей, алє сом, поправдзе, нє обчековал же анї тельо будзе. Видзим же дзеци заинтересовани, волаю и своїх товаришох, та так прицагую єдни других. Приявйованє нових членох тирва цали рок, алє би було лєпше цо скорей, бошицко робиме плански же би у одредзеней часци рока, кед починаю змаганя, дзеци були порихтанши. Тренинґи прилагодзени возросту и можлївосцом. Можу ше нам явиц на Фейсбуку („AK Rusin”), лєбо присц на тренинґ пондзелок, стреду и пияток на 20 годзин до школского двора. Док зажимнї, будземе у физкултурней сали – гвари Будински. И ДАЛЄЙ ПРОБЛЕМ УСЛОВИЯ ЗА ТРЕНИРАНЄ З роками ше у АК „Русин” злєпшовало условия за трениранє, обезпечени велї реквизити, цо дало и лєпши резултати, алє и далєй єст проблеми. – Проблеми видзим праве у условийох, реквизити маме и з тим сом задовольна, алє место и простор проблематични. Виборели зме ше же би АК „Русин” тренирал у школским дворе, бо ту мож тренирац вечар, пре рефлектори, єст терен за скок до далєка и кружни сеґмент за руцанє кулї... Проблем и же нє маме анї квадратни метер тартану. Вец би дзеци могли тренирац так як и кед пойду на змаганє, а тераз, наприклад, ту скакаю у обичних патикох, а кед пойду на змаганє и кед им дам шпринтерки, кед бежа по тартану, то нє таке исте як цо вони вежбали – визначує Тиркайлова и поручує, зоз чим ше склада и Будински, же и тоти дзеци хтори можебуц нїґда нє направя даяки резултати треба же би тренирали, же би ше занїмали зоз спортом, цо тиж так циль АК „Русин”, а нє лєм резултати. ■ М. Зазуляк Гарди 19. ОКТОБЕР 2018.

sport@ruskeslovo.com

ТРЕЦА РУКОМЕТНА ЛИҐА СИВЕР „СИВЕР”

ДОБРИ У НАПАДУ, ИЩЕ ЛЄПШИ У ОХРАНИ РК „Ґраничар” – РК „Русин” 25:32 (11:17) ҐАКОВО: змагало ше у Спортскей гали „Лаза Костич”, патрачох 30. Судийове змаганя були Зелич и Ґлумац, а делеґат Милєвич. РУСИН: Гербут (9), М. Мудри (6), Варґа (5), Боянович (4), Салак (4), Тома (2), Микита (1), Югик (1), Стойков, Виславски и Ґовля, а на ґолу бул Милинкович. У штвартим колу Трецей рукометней лиґи сивер „Сивер” рукометаше Русина одбавели змаганє у Ґакову з домашню екипу РК „Ґраничар”. Гоч домашнї пиятопласовани на таблїчки, у бависку указали свойо потенцияли. У составе екипи Ґраничара преважно ше находза млади хлапци котри ше одлично спроцивйовали нападом Русина, заш лєм убавеносц з яку розполагаю русиновци чежко було звладац. Рукометаше Русина давали ґоли зоз шицких позицийох, нє дошлєбодзели себе же би мали слабу точку, кажде спомедзи нїх давал шицко од себе. Було то праве бависко и у охрани, алє и у нападу. Як уж публика звикла, найвекше число ґолох дал Гербут чия скоро кажда лабда поентує и ридко котри ґолман ю застанови, а млади Варґа давал ґоли праве у найчежших хвилькох того змаганя.

Но, и попри доброго бависка, активних нападох и полно ґолох, треба визначиц и искусного Милинковича котри чувал русинову мрежу, и хтори заслужни за таки резултат. После того змаганя Русин ше находзи и далєй на першим месце на таблїчки, ма шицки штири побиди, 8 боди и позитивну ґол розлику од 36 ґоли. У идуцим колє, на домашнїм терену на пияток, 19. октобра на 19 годзин, Русин дочека другопласовану екипу РК „Зомбор”, дзе мож обчековац свойофайтови дерби найлєпших, та з тей нагоди треба дац потримовку нашому Клубу. М. Дж.

ОПШТИНСКА ФОДБАЛСКА ЛИҐА ШИД

СРИМЕЦ ЛЄМ ПОБЕДЗУЄ У осмим колє Општинскей фодбалскей лиґи Шид було надосц ґоли, а нє було нєсподзиваних резултатох. Сримец з Беркасова призначел нову побиду и дома победзел Омладинєц (Б) зоз 4:2. Єднота зоз Шиду ше з госцова-

БИКИЧАНЄ НАПОЛНЄЛИ ФРУШКОГОРЦОВУ МРЕЖУ У дзевятим колє Медзиопштинскей фодбалскей лиґи Срим, ОФК „Бикич” дома прешвечлїво победзел Фрушкогорец зоз Мандєлосу – 6:0. Гайдук з Вишнїчева з 1:0 победзел Ґраничар з Обрежу, а Обилич 1993 зоз Куковцох на госцованю у Оґару остал без бодох бо страцел од домашнього ФК „Шумар” зоз резултатом 1:0. На таблїчки ОФК „Бикич” на другим месце зоз 19 бодами кельо ма и Гайдук на трецим месце, а Обилич 1993 пияти зоз 17 бодами. У 10. колє на нєдзелю, Зека Булюбаша зоз Равню дочекує ОФК „Бикич”, Младосц з Будяновцох домашнї Обилича 1993, а Слоґа з Воґня дочекує Гайдук. 19. ОКТОБЕР 2018.

ня у Моровичу врацела з побуду 4:2 процив Єдинства. ОФК „Бачинци” у Бинґули страцели од ОФК „Бинґула” зоз 2:0. У Вашици Напредак и Синдєлич бавели нєришено 1:1, а тиж таки резултат бул и у Люби дзе Єдинство дочекало сушедну екипу ФК „Ердевик 2017”. У Ямени Ґраничар победзел Борец з резултатом 4:0. На таблїчкии без пременкох. Єднота перша зоз 22 бодами, Сримец други ма 19, а Ердевик 2017 – 17 боди. Штварте Єдинство (Лю) зоз 12, а бод менєй, на пиятим месце, ма Ґраничар. ОФК „Бачинци” шести зоз 10 бодами кельо ма и ОФК „Бинґула” на седмим месце. Напредалк на осмим, Синдєлич на дзевятим и Єдинство (М) на дзешатим месце маю по осем боди. Предостатнї єденасти Омладинєц (Б) зоз седем бодами и остатнї дванасти Борец и далєй без бодох. У дзевятим колє на нєдзелю, Єднота дочекує Напредак, а Ердевик 2017 будзе бавиц процив Єдинства (М). Омалдинєц (Б) дочекує Єдинство (Лю), а Борец дочекує Сримец. ОФК „Бачинци” буду домашнї Ґраничару, а Синдєлич дочекує ОФК „Бинґула”. Вл. Дї.

РУСКЕ СЛОВО 37

СПОРТ ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА НОВИ САД

ВИБОРЕЛИ ШЕ ЗА ИЩЕ ЄДЕН ЗНАЧНИ БОД ФК „Младост” (Нови Сад) – ФК „Бачка 1923” 0:0 (0:0)

Нови Сад: стадион ФК „Младост”, патрачох коло пейдзешат. Главни судия Милорад Субашич з Нового Саду, помоцни Душан Зорич з Нового Саду и Филип Бем з Нового Саду. Жовти картони у екипи Бачкей достали: Лю. Тривунович, Ерделян и Петкович. Бачка: Иґнїч, Д. Тривунович (Павлович), Лю. Тривунович, Деянович, Ерделян, Роґич (Илич), Петрович, Маркович (Д. Тривунович), Баґич, Солдат и Данґубич. Всоботу, 13. октобра, у дзешатим колє Подручней лиґи Нови Сад Фодбалски клуб „Бачка 1923” зоз Дюрдьова як госц бавела на фодбалским

терену першопласованого Фодбалского клуба „Младосц” з Нового Саду. На змаганю нє дати анї єден ґол, цо за Бачкових бавячох барз вельке посцигнуце з оглядом же бавели з першокотриовани екипу з таблїчки. У першим полчасу найлєпшу нагоду за ґол екипа Бачкей мала у 11. минути. Данґубич остал сам у каребним просторе домашнїх и зоз седем–осем метерох бил на ґол, алє ґолман домашнїх одбранєл. У другим полчасу добру нагоду мали фодбалере домашнєй екипи, алє ґолман Бачкей Иґнїч бул на месце и одбранєл ґол. По конєц стретнуца, напад домашнєй екипи бул нє-

орґанизовани и стихийни, та нє було анї правей нагоди за ґол. Цо ше вецей приблїжовал конєц стретнуца, екипа Младосци бавела вше нервознєйше, та Бачкей було лєгчейше зачувац свой ґол и вредни бод. После того змаганя и єдним бодом вецей, ФК „Бачка 1923” забера пияту позицию на таблїчки зоз 18 бодами. У шлїдуюцим колє ФК „Бачка 1923” з Дюрдьова, на нєдзелю 21. октобра, на 15 годзин дочека ФК „Фрушкогорец” зоз Сримскей Каменїци котри забера штварте место на таблїчки и ма два боди вецей од „Бачки”. С. С.

ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА СУБОТИЦА

ИСКРА ПРОЦИВ ЛИДЕРА – „ЗОЗ КЕЦА ДО ДВОЙКИ” ФК „Пролетер” (Равно Село) – ФК „Искра” 2:3 (2:0)

ИСКРА: Калинич, Иван, Дрляча, Юрчук (Сталевич), Дякович, Родич, Ґаґович, Малацко, Янкович (Живкович), Ґубаш и Пєшевац. Ґоли за Искру дали: Радивоє Ґаґович, Дамян Ґубаш и Марян Малацко Випатра же кед би коцурски фодбалере шицки змаганя бавели на госцуюцих теренох, пласман до висшого ранґу бул би виборени без проблемох, понеже потераз на госцованю зазначели 4 побиди и єдно змаганє одбавели нєришено без пораженя, а на домашнїм терену указую слабши партиї. Всоботу ше у Равним Селу бавело општински дерби у котрим домашнї Пролетер, Искру дочекал зоз першого места на таблїчки и без пораженя потераз, та домашнї очековали же побида менєй–вецей сиґурна. У першим полчаше ше ситуация на терену и одвивала так як цо домашнї и очековали. Пролетер у подполносци надбавел Искру, котра чежко и доходзела до ґолу Пролетера. Таке бависко резултовало же Пролетер перши полчас закончел

38 РУСКЕ СЛОВО

зоз предносцу од два ґоли. Велї тренере гуторели же 2:0 найгорши резултат за екипу котра водзи, а тото ше наисце зисцело на тим стретнуцу. Преломна хвилька за Искру случела ше на паузи медзи двома полчасами, кед искусни Искров центарфор Ґаґович отримал мотивуюцу бешеду котра вплївовала на бавячох и у другим полчаше яґод кед би на терену була друга екипа. Праве Ґаґович такой на початку другого полчасу єдну свою соло акцию закончел на найлєпши можлїви способ и змешал резултат на 2:1. После приятого ґола у бависку домашнєй екипи почало ше чувствовац нервозу котру фодбалере Искри вихасновали, та после 15 минутох бависка у другим полчаше резултат бул 2:2. Бавяч Искровей охрани Родич ше нашол пред ґолом Пролетеру, крашнє з боку наруцел лабду котру Дамян Ґубаш з главу „одведол” до ґолу. Остатнї пол годзини змаганя були прави першенствени, оштри и на рубцу дошлєбодзеного. Нєодлуга

после Искрового другого ґола Ґаґович достал други жовти, та и червени картон. Домашнї ше зоз шицкима моцами трудзели вихасновац бавяча вецей и шицки карти руцели до нападу. Искра ше бранєла и грожела зоз контранападох. Пред самим концом змаганя после єдного процивнападу Марян Малацко вибил сам опрез ґолмана Пролетеру, рутински го звладал и принєсол вельку радосц шицким у Клубу, алє и велькей часци публики котра пришла зоз Коцура потримац Искру на тим змаганю. По конєц змаганя резултат ше вецей нє менял, а Искра змаганє закончела зоз ище єдним бавячом менєй понеже даскельо минути пред концом и Дрляча достал червени картон. После 9 одбавених колох Искра на пиятим месце на таблїчки зоз 19 бодами, ма лєм 3 менєй од першопласованого Пролетера зоз Равного Села. У шлїдуюцим колу Искра на домашнїм терену дочека екипу Обилич зоз Нового Кнежевцу, а змаганє почнє на 15 годзин. З. К. 19. ОКТОБЕР 2018.

ИНФОРМАТОР/СПОРТ

ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА ЗОМБОР

СИҐУРНА ПОБИДА ПРЕД ДОМАШНЮ ПУБЛИКУ ФК „Русин” – ОФК „Оджак” (Оджак) 3:0 (3:0) РУСКИ КЕРЕСТУР: стадион ФК „Русин”, патрачох коло 200. Судия Деян Шолая зоз Обровцу, помоцни судийове Людовит Дудок з Ґложану и Радослав Раданович з Бачкей Паланки, а делеґат Михаел Поляк зоз Селенчи. Стрилци: Веселинович у 3. и 29. минути и Будински у 26. минути. РУСИН: Михайло Надь, Ланчужанин, Голик (Маньош), Боян Надь, Саянкович, Веселинович (Боднар), Катона, Орос, Дюканович (Надь), Будински, Кочиш. У дзевятим колє Подручней фодбалскей лиґи Зомбор, ФК „Русин” зазначел пияту побиду процив остатнєпласованей екипи на таблїчки ОФК „Оджак” з резултатом 3:0. Русиновци у подполносци оправдали улогу фаворита на стретнуцу. Менєй як пол годзини им було досц же би потвердзели побиду.

19. ОКТОБЕР 2018.

Змаганє бавене на домашнїм терену на Ярашу, на хторим було красне число публики. Уж у першим полчаше утвердзени и конєчни резултат. Такой на початку змаганя перши ґол у трецей минути дал Веселинович, други ґол дал Будински у 26. минути, та знова Веселинович у 29. минути. Други и треци ґол дати дзекуюци добрей акциї и убавеносци бавячох на штредку терена. Треба надпомнуц же под час першого полчасу процивнїцка екипа нє мала анї єдну конкретну нагоду, а фодбалере Русина мали обачлїву предносц и доминацию зоз лабду и бависком. Други полчас почал зоз благшим темпом, як замени до бависка вошли Боян Надь и Боднар, а нагоду достал и млади шеснацрочни Маньош котри заменєл Голика у 59. минути. Процивнїцкей екипи ФК „Оджак” ше нє удало витвориц анї єдну нагоду и у другим полчаше, а Русин мал и теди на даскельо заводи красни нагоди котри остали нє вихасновани. После того змаганя Русин ше находзи на трецим месце на таблїчки зоз седемнац бодами, цо лєм за єден менєй як цо маю перши и други. У идуцим колє будзе бавиц у Зомборе процив ФК „ЖАК”. М. Дж.

РУСКЕ СЛОВО 39

ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ

И У ВЕРБАСКИХ ШКОЛОХ ШЕ УЧИ РУСКИ ЯЗИК

РОК LXXIV ЧИСЛО 42 (3807) НОВИ САД, 19. ОКТОБЕР 2018.

■ РУСНАЦИ НА НАУКОВЕЙ

КОНФЕРЕНЦИЇ „ИНТЕРКУЛТ 2018”

У вербаских основних школох учителька Славица Мали з дзецми вошла до нових виволаньох у школским 2018/2019. року, у хторим у ОШ „Светозар Милетич” ма 54 школярох, у Школи „Братство єдинство” 9 школярох и у ОШ „20. октобер” 19 школярох. У школи „Братство єдинство” учителька Малийова з дзецми роби у двох ґрупох, а тих дньох годзину младшей ґрупи нащивела и директорка школи Славица Шестович. Учителька Славица Мали тих дньох з дзецми рихта роботи за школски панои и за дзецински часопис „Заградка”, а уж по старовербаским Кирбаю помали почню рихтац програми за Святого Миколая. У настави хасную кнїжки „Черешньов квиток”, „Ходзим, видзим, чуєм, чувствуєм” и „Ход и час”. А. М.

Фото: Марина Джуджар

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

ОГЛЯД НУ ЦЕ НА ПРЕ ШЛОСЦ оволуєме читачох новинох П „Руске слово” же би помогли препознац особи на старих фотоґрафийох. Пре точне идентификованє особох на сликох, хтори маю окремну музейну вредносц, потребна помоц од ширшей явносци. Шицки фотоґрафиї настали у дакедишнєй фотоґрафскей роботнї Бруґошових у Руским Керестуре. Кажду фотоґрафию ше подпише зоз одредзену шифру, та кед же препознаце даєдну, лєбо вецей особи на фотоґрафиї, модлїме Вас же бисце явели до Заводу на число телефона 021/548-421, лєбо на мейл: zavod.rusini@gmail.com.

Фотоґрафия: 0122P

■ ПАПРИҐАРЕ

ПОДЦАГУЮ СМУЖКУ

Фотоґрафия: 0042N