RUSKE SLOVO 42

ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ РОК LXXVI ЧИСЛО 42 (3911) НОВИ САД, 16. ОКТОБЕР 2020.

Фото: Владимир Дїтко

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

ОГЛЯДНУЦЕ НА ПРЕШЛОСЦ

Фотоґрафия: 0881P

Фотоґрафия: 1019P_B148

оволуєме читачох новинох „Руске слово” же би помогли препознац особи на старих фотоґрафийох. Пре точне идентификованє особох на сликох, хтори маю окремну музейну вредносц, потребна помоц од ширшей явносци. Шицки фотоґрафиї настали у дакедишнєй фотоґрафскей роботнї Бруґошових у Руским Керестуре. Кажду фотоґрафию ше подпише зоз одредзену шифру, та кед же препознаце даєдну, лєбо вецей особи на фотоґрафиї, модлїме Вас же бисце явели до Заводу на число телефона 021/548-421, лєбо на мейл: zavod.rusini@gmail.com.

П

Даєдни фотоґрафиї обявюємє вецей раз, понеже за нїх дотераз нєт нїяки податки.

■ ЄШЕНЬСКИ ФАРБИ У РОЗСАДНЇКУ

75. РОЧНЇЦА НВУ „РУСКЕ СЛОВО”

СЕЛЇМЕ ШЕ, РЕФОРМУЄМЕ И ҐАЗДУЄМЕ Пише: др Борис ВАРҐА, директор НВУ „Руске слово”

Рок за нами бул чежки и у знаку мирох и пошлїдкох пандемиї ковида. Нїч оптимистичнєйше ше нє обчекує у першей половки 2021. року. Предвидзує ше дальше зменшанє куповней моци и менши даваня держави за медиї и установи под єй покровительством. У таких цалком нових условийох, НВУ „Руске слово” ше муши ище и селїц. Слава богу – до свойого и ґу своїм. То значи же ше шедзиско НВУ „Руске слово” по сле пе йд зе шат ро кох на но во сад ским Буле ва ре ошлєбодзеня 81/7 селї до Улїци Футожскей 2/3, а то прейґ драги. „Руске слово” ше мушело пре селїц до своїх просторийох у Футожскей улїци, прето же будинок „Дневника” пред даскельома роками предати фирми „Ґаленс”, котра нєодлуга тот обєкт будзе реновирац и висельовац шицких терашнїх подквартельошох. Так полов ка, пе йц, за дзе ци. У 2020. ро ку ше рихта аж од 1. новембра 2020. року на адреси Футожска 2/3 соли- 15 публикациї, од чого шейсц за дзеци. Розко шна дарно и цалком партнерски про стор буду дзелїц НВУ сликовнїца у двох томох ознова би требала принєсц „Руске слово” и Завод за културу войводянских Руснацох, шветли успих Установи. На други явни кон курс за док ше За вод нє пре се лї до сво їх про сто ри й ох у видавательни 2021. рок сцигло аж 19 рукописи (форУлїци Матици сербскей 15 у Новим Садзе. мована комисия до конца рока одлучи котри рукописи Пре наявену финансийну кризу, одлучене же би цена сполнюю критериюм за публикованє), а уж ше радзиме шицких новинох и часописох НВУ „Руске слово” и у о нових сотруднїцтвох и конкурованю на конкурси. 2021. року остала иста. То значи же прикладнїк тижньових НВУ „Руске слово” вельки успих и потримовку мало новинох „Руске слово” останє и далєй 30 динари (рочна зоз донаторско-спонзорских средствох. Важни крочай предплата 1 500 динари). бул же нам у 2020. року Од прешлого року НВУ два кнїжки финасновали У 2021. новини „Руске слово” буду по старей „Руске слово” звекшало Руснаци зоз Канади, дзе цени, кнїжки буду туньши, а оглашки драгши. продукцию кнїжкох, окреме Наявени и нови донаторско-спонзорски средства при вред нїк Вла ди мир за дзеци, а зменшало їх Рускаи зоз супругу Еуфемию зоз рускей заєднїци у Сиверней Америки, цену, так же би коштали (Кети) финансовали кнїжку алє и зоз Войводини од 300 до 500 ди на ри и Мирона Жироша, а Славко були доступнєйши читачом. Роман Рондо тиж обезпеУведзени два вельки сезонски попусти од 30 одсто того чел средства спонзорох за свою кнїжку. За свою кнїжку року и то, у октобру (од 1. по 31. октобер) и Миколайско- обез печел сред ства и ака де мик Юли ян Та маш зоз крачунско-новорочни (од 25. новембра по 25. децембер). Явного подприємства „Войводиналєси”. За 2021. рок Векшина кнїжкох теди кошта лєм 210 динари, а окреме наявени нови донаторско-спонзорски средства тиж зоз прето же би розкошни сликовнїци могли буц и у пакецикох рускей заєднїци у Сиверней Америки, алє и зоз Войвоза наймладших. За церкву и КУД-и тоти цени кнїжкох дини. Зоз тим потвердзена свидомосц же кед сцеме мац були, и буду, ище менши, практично по набавней цени. продукцию кнїжкох, мушиме ше опрец на свойо моци и Зоз таким ґаздованьом, у другей половки 2019. року зме одвичательно ґаздовац. предали вецей як 600 кнїжки. Держава Україна нам после вибору Зеленского и у Оглашки и огласни простор 2021. року у виданьох 2020. року нїч финансийно нє помогла, гоч обецала. НВУ „Руске слово” буду драгши. И други партнере з Горнїци за видаванє кнїжкох одуКед нам у 2018. и 2019. у фокусу була реформа часо- стали пре ковид... писа „Шветлосц” и його трансформация до наукового Заш лєм, огромна помоц НВУ „Руске сло во” вше виданя, 2019. и 2020. року найвецей зме ше пошвецели сци гує од на ших чи тачох и пред плат нї кох, огла шо видавательней дїялно сци. Прилапени Правилнїк о вачох, котрим з тей нагоди у мено Установи найбаржей видавательстве НВУ „Руске слово”, розписани два дзекуєм. Прето, насампредз, тримайме судьбу у своїх явни конкурси, робене на проєктох, финансованю и рукох и предплацуйме ше на виданя НВУ „Руске слово”, самоотримованю дїялносци видаваня кнїжкох. Резултати ку пу й ме и доти ра й ме за кнїж ки и дру ги ви да ня и були и лєпши як зме обчековали. У 2019. року видати так сиґурно спокойнєйше и з гордо сцу пре славиме 10 публикациї (дзевец кнїжки и Календар), од котрих 100-рочнїцу Установи.■ 2 РУСКЕ СЛОВО

16. ОКТОБЕР 2020.

ЗМИСТ

УВОДНЇК Пише: Иван САБАДОШ, главни одвичательни редактор

■ Тижньовнїк 4–5. Епидемиолоґийна ситуация – зацих пред нову габу?

■ Нашо места 7. Успишна гуманитарна акция у Руским Керестуре

■ Економия 15. Марк Гомоля, продукователь цеску зоз Нового Орахова

■ Култура и просвита 18. У Горватскей отримана манифестация „Миклошевци 2020”.

■ Мозаїк 16–17. Инстаґрам-гумор Aдоряна Чизмара зоз Коцура

■ Дикица 22–23. Яки розум, така и робота...

■ Людзе, роки, живот 24–25. Керестурски майстрове, чуваре ремесла и старини

■ Духовни живот 29. Преславени Кирбай у Старим Вербаше

■ Информатор 30–32. Мали оглашки и In memoriam

■ Спорт 35. ФК „Русин”꞉ важна побида над твардим ривалом

■ Интермецо 38–39. Горуци тепши Насловни бок꞉ Розсаднїк Дунї Гнатко у Бикичу Автор фотоґрафиї꞉ Владимир Дїтко

У ДОБРИМ ДРУЖТВЕ Кед би тот рок бул нормални, одвивал ше и цекол по узвичаєним календаре, навелько бизме ше рихтали ґу беоґрадскому Сайму кнїжкох и нашей Костельниковей єшенї, двом манифестацийом хтори коруна литературней сезони на державним уровню и нашим руским микро-плану. Тераз уж знаме же Саям пролонґовани зоз традицийного октоберского термину дзешка за штредок децембра, а Костельникова єшень ше ище нє спомина – перше на шоре покончиц Мемориял и Ружу. Медзитим, як ствари стоя, а епидемиолоґийни проґнози указую, чежко же того року манифестациї на славу и чесц кнїжки и красного слова буду отримани у своїм физичним формату. Шицко єдно чи пред нами нова, чи вицинанє хвоста чечуцей габи епидемиї вируса корона, превельки здравствени и орґанизацийни ризик зазберовац любительох литератури и тих цо од нєй жию на єдним месце, у завартим просторе. Алє, то нє значи же октобер нє прейдзе у знаку кнїжки. Кед же сце голєм раз „кликали” лєбо виполньовали поручебнїцу, лєбо формулар даєдней векшей домашнєй видавательней хижи, вироятнє вам од початку мешаца сцигую мейли, смс порученя, лєбо на дружтвених мрежох вискакую банери о акцийох, попустох и промоцийох хтори вам понукаю купиц нови виданя, лєбо пополнїц дзири у особней библиотеки по саямских ценох. Наша Установа тиж ше приключела ґу тому тренду, а у чаше пред нами „спод преси” обчекуєме и нови цикави и квалитетни наслови. Сиґурно же онлайн тарґовина у нас ище нє на уровню як у заходних державох дзе уж ридко хто зоз собу ноши бутєлар и дробни у кишенки, и же видавателє нє заробя тельо як кед ше им на саямски штанд нагарнє екскурзия, лєбо даскельо библиофили „з провинциї” з длугокима лїстинами жаданих насловох. З другого боку, кед мож судзиц по гужви на шалтерох пошти и по тим же ше поштара з посилку чека як на початку епидемиї кед одразу була застановена кажда друга форма тарґовини, випатра же тото, затераз ище вше алтернативне ришенє, голєм кельо-тельо виполнї вакум хтори спричинєла корона, та кажде кому то нєобходне за живот, себе на час обезпечи резерви интелектуалней и духовней „жимнїци”. Же будзе потребна, наисце будзе. Гоч нам ше тераз уж углавним препоручує же #останьцеодвичательни, я ше кеди ґод можем, и кеди ґод роботни, протоколарни и животни обовязки дошлєбодза, тримам гевтого #останьцедома. А же би чловек без других людзох нє задзивел и постал урбани Робинзон, кнїжка найлєпше дружтво. То нє флоскула, алє животна правда иста. Анї то нє вше муши буц дружтвованє з Крлежом, Кафком, лєбо брадатим Фйодором – дакеди и Карл Май, лєбо Жил Верн одличне дружтво. Як кед чловек зоз стару екипу пойдзе на пиво.

* ”РУСКЕ СЛОВО” – гласнїк по руски * Виходзи каждого пиятку * Снователь Национални совит рускей националней меншини * Видава НВУ ”Руске слово”, Нови Сад * Перше число вишло 15. юния 1945. року у Руским Керестуре * Адреса: НВУ ”Руске слово”, Булевар ошлєбодзеня 81/VII, 21000 Нови Сад * Редакция: одвичательни редакторe/ки – Олена Планчак-Сакач, Ясмина Дюранїн, Микола М. Цап, Микола Шанта * редакторе/ки рубрикох – Мирон Горняк-Кухар, Александар Паланчанин, Олена Папуґа, Мартица Тамаш, Славица Фейса, Вероника Вуячич * новинаре/ки – Мария Афич, Влада Дїтко, Лидия Кухар, Андреа Медєши, Оля Русковски * лекторка – Блажена Хома-Цветкович * ґрафична редакторка – Люпка Цвеїч * ґрафични дизайнерки – Мария Гудак, Таня Салонтаї * Телефони: 021/6613-697, 021/6624-708, 021/6623-076; 021/6621-433 * Телефакс 021/528-083 * Предплата за цали рок: у жеми 1 500 динари, а у иножемстве 100 евра * Жиро-рахунок Banca Intesa a.d. Beograd 160-923244-82 * Девизни рахунок 160-0050870024999-53 * Рукописи ше нє враца * Друкує Друкарня ” Maxima graf” Петроварадин * E-mail: redakcija@ruskeslovo.com * Web site: www.ruskeslovo.com * YU ISSN 0350-4603 * COBISS SR-ID 15915778 * Друковани тираж 2 000 *

Директор др БОРИС ВАРҐА *** Главни одвичательни редактор ИВАН САБАДОШ

16. ОКТОБЕР 2020.

РУСКЕ СЛОВО 3

ТИЖНЬОВНЇК ЕПИДЕМИЯ ОБЕРАЦЕЙ ХОРОТИ КОВИД-19

ЕВРОПА У ТРЕЦЕЙ ГАБИ, МИ НА ЄЙ ПРАГУ У Сербиї ше одпочатку тижня применює нови мири за погосцительни обєкти, тарґовински ланци и ремеселнїцки обєкти котри, по новим, робя до 23 годзин. Причина строгших мирох же ознова почало роснуц число новоохорених, та епидемиолоґове спозорюю же зме вошли до трецей габи оберацей хороти Ковид-19. Медзитим, од предписаньох ище важнєйша индивидуална одвичательносц каждого

Ч

лени националного Кризного штабу оценєли же Беоґрад, та и цала Република, од прешлого тижня у трецей габи вируса корона, а у наиходзацих дньох очекує ше пороснуце числа хорих. Як спозорюю, обставини тераз таки яки були штредком юния кед зме були прешвечени же епидемиї вецей нєт, а вец ше хорота ознова навелько врацела. Источасно, гражданом поручене же би отримовали дистанцу, частейше умивали руки, а же би маски ношели и у завартим, и на отвореним просторе.

же и далєй стабилни тренд одкриваня новоохорених. Дньово ше реґиструє од єдней по 17 инфицировани особи. З оглядом на число хорих особох хтори на лїченю, присутна широка ґеоґрафска розширеносц активносц вируса на териториї цалей Войводини, цо знак же ше мири осторожносци хтори предписани (ношенє маскох у завартим просторе и почитованє дистанци) муша применьовац и у наиходзацим периодзе. Статистика указує же хорота тераз присутна у 31 од 45 општинох на териториї Войводини. Найвецей єст хорих у популациї роботно активного жительства. Як и у цалей держави, и у Войводини як найризичнєйши фактор препознати сходи на завартих явних местох – погосцительни обєкти, преслави, журки и подобни подїї.

Фото: В. Вуячич

КОРОНА У СУШЕДСТВЕ

Кед слово о урядово презентованих епидемиолоґийних податкох, од початку епидемиї у Сербиї корона вирус потвердзени при кус вецей як 35 тисячи особох, а од пошлїд кох умар ли 765 люд зе. Ко ло 300 па ци єн ти хоспитализовани, а число чежких случайох одно сно хоротнїкох хтори на механїчней респирациї на дньовим уровню осцилує коло 20. Потераз на корону вкупно тестирани вецей як 1,2 милиони особи. ПОКРАЇНСКА СТАТИСТИКА По информацийох Института за явне здравє Войводини хтори обявени початком тижня, у цалей Автономней Покраїни Войводини єст 219 особи хори од вируса корона. У Новим Сад зе, так повесц, половка од спомнутого числа – 94 особи. Приблїжно 10 одсто хорих, цо значи 20–25 особи пре симптоми муша буц госпитализовани, а число пациєнтох на ре спираторох у покраїнских шпитальох руша ше коло пецерих на дньовим уровню. Фаховци зоз покраїнскей здавственей служби наглашую

4 РУСКЕ СЛОВО

Кед ше по урядових подат кох може заключовац, ситуация у Републики Сербиї под контролу, а держава ше пририхтує за єй погоршанє у наступних тижньох. Медзитим, ситуация у реґиону уж алармантна. У Горватскей, Словениї, Бо сни и Герцеґовини, и Чарней Гори пре вше векше число хорих на дньовим уровню лєбо увед зе ни, лє бо ше на я вює увод зе нє додаткових превентивних мирох. Горват ска тераз зазначує рекордни числа, хтори ше нє случова ли у перших двох габох епидемиї. Початком тижня у тей держави реґистровани вецей як 500 нови случаї хорих особох за 24 годзини, а у єдним дню умарли седем особи. У одношеню на число жительох, и число го спитализованих и пациєнтох на ре спитраторох у Гор ват скей високе. У истим период зе, у Словениї хорота потвердзена при 411 особох у єдним дню, цо рекорд кед слово о тей Републики. У тей хвильки у Словениї єст вецей як 3 000 активни случаї хороти. У шпитальох ше лїча коло 200 особи од хторих приблїжно 10 одсто на интензивним надпатраню. Одпочатку пандемиї у Словениї умарли 167 особи. Пре таки епидемиолоґийни обставини Влада Словениї уведла забрану сходох векших од 10 особи у явних, лєбо приватних просторох, а огранїчени и роботни час и предписани строги условия за роботу локалох и погосцительних обєктох. У Босней и Герцеґовини ситуацию компликує двойнїста статистика у ентитетох. 16. ОКТОБЕР 2020.

tiznjovnjik@ruskeslovo.com

Так у Федерациї БиГ у єдним дню потвердзени 302 нови случаї хороти. Початком тижня, у Федерациї хорота була потвердзена при 20 тисячи особох. Одпочатку пандемиї лєм у Федерациї БиГ умарли 585 особи. Исти час, у Републики Сербскей призначовани вецей як 100 нови случаї хорих особох дньово. У тим ентитету од початку пандемиї умарли 322 особи од корони.У Чарней Гори за 24 годзини приявени рекордни штири смертельни случаї од хороти вируса корона, а позитивни на хороту були скоро 230 особи. ЧАРНИ ВИКЕНД

Фото: М. Афич

Прешлого тижня и през викенд першираз од початку пандемиї у Европи призначене вецей як 100 000 нових хорих. Як обявела Шветова здравствена орґанизация то рекордне дньове число позитивних на вирус корона. У швеце, хори од вируса аж 36 милиони особи, а од пошлїдкох умарли вецей як милион особи. Австрия, Бе лґ ия, Ве ль ка Бри та ния, Бол гар ска, Ма дяр ска да ске льо днї шо рую чар ни ре кор ди у епидемиолоґийней статистики. Италия, хтора барз страдала у першей габи, а друга ю заобишла, тераз ознова на вде ре ню епи де миї, а ви со ки чи сла озно ва и у Нємецкей и Французкей.

ШКОЛИ ЗАТЕРАЗ БЕЗПЕЧНИ Образовна система и отримованє школскей настави у Сербиї найбаржей завиша од дальшого розвою епидемиолоґийней ситуациї. Як сообщує Кризни штаб, хтори школи трима под окремним надпатрунком, затераз нє зазначени масовни преношеня хороти лєбо жирячиска у образовних установох, та евентуални пременки формату настави затераз нє опция. У случаю же ше драматично погорша епидемиолоґийна ситуация, найскорей ше цалком прейдзе на он-лайн наставу, алє по нєурядових наявох, скоро извесне же ше перше тромешаче закончи у терашнїм формату.

Русия приявела 13 634 нови случаї хорих особох, цо рекордне число за єден дзень. У єдним дню од пошлїдкох хороти умарли 149 особи, а лїча ше вецей як 255 000 особи. И у Румуниї призначени чарни викенд кед слово о хороти – 2 880 нови хори и 53 умарти у єдним дню. Ситауция у тей держави нєпреривно чежка, и прак тич но нє було од ди ху од почат ку епи де миї. З другого боку, Че ска, Словацка и Польска хтори досц лєгко поднєсли перши габи, тераз тиж под моцним вдереньом епидемиї.■

Я. Дю./А. П./И.С.

16. ОКТОБЕР 2020.

STANOVISKA Пише: Mирон ДЖУНЯ, публициста

ЖЕДОЛ ФАРКАШ ОСЛА Театер за єдного патрача/ґлумца

Примушеносц на колективитет вше зо мнє творела цинїка. Тераз поготов. Виртуална катеґория сучасносци грожи ше скрохмалїц до анахроносци; пондзелок, у хвильки писаня тексту, шкулїм и до гвиздох и пробуєм през справованє мачкох одгаднуц судьбу наявеного Драмского мемориялу у Руским Керестуре концом тижня. Наганям ше з периферну перцепцию обрациц увагу на сообщеня якогош надри форуму (само)виглашеного державного „кризного штабу”, цо ми є, ясно, од самого початку, нїяки нє авторитет. Поведзме и поготов одкеди хтошка од колеґох гинто ище констатовал за шефа же ше наспрам нас гражданох напевно „будзи у паралелней стварносци”. Тото остатнє, наглашуєм, з подполну одвичательносцу и прешвеченосцу. На нєдавно закончене Стерийово позорє и подобни провизорно одробени подїї сом нароком ришел нє исц, покля ґод маски обовязни. Одкеди пандемия, онлайн сом одпатрел Папайоануа и прешлотижньову Паковичову (ЦзКД) контроверзну „Сребреница, кед ми мертви поставаме”. Донкихотовске (и поиґнороване) до конца, як и шицко ДНП у наших атрофираних животох. Онлайн провадзим дїялносц ище даєдних драмских ґрупох. О Стериї и коло нього, врацим ше другираз, будзе требац. Нє знам чи на месце спомнуц же ме ше тих дньох поправдзе баржей и вецей дотика Звонетово здравє, як судьба уж раз загнатого Драмского мемориялу, хтори поч нє док то ти но ви ни до ста нє це до рук. З полним респектом ґу вонконцом нєподзековному намаганю орґанизаторох за його отримованє и континуитет, з розумлївим алибийом пре уж видзене и дожите перманентне скаканє горе спомнутого „кризного штабу” по живцох каждому и шицким. Анї нє сцем, анї нє место, анализовац, ище менєй полемизовац з тей нагоди коло змисту – три видео проєкциї скорейших ансамбл представох и єдна нова, резидентна, монодрама – тераз, кед култура баґателизована по иронию, вочи пристолному року култури – ОПЕНС 2021. Круг заварти – буджет розрезани, а „обєктивни причини” уж напредок парализую його реализацию. Гевтим „з ковруша” твар умита, тим од долу наднїца заробена. А ти публико, роб и думай себе цо сцеш. Театер може буц и за єдного патрача/ґлумца. #нїчсомещинєповед #кедиужразпрестанємписацушифрох Становиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово”

РУСКЕ СЛОВО 5

НАШО МЕСТА У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ ОЗНАЧЕНИ ШВЕТОВИ ДЗЕНЬ ЗМЕНШОВАНЯ РИЗИКУ ОД ЕЛЕМЕНТАРНИХ НЄПОГОДОХ

ОГНЬОГАСНИ ВЕЖБИ ЗА ГРАЖДАНОХ З нагоди Шветового дня зменшованя ризику од природних нєпогодох, 13. октобер, члени Добродзечного огньогасного дружтва у Руским Керестуре всоботу, 10. октобра, предполадньом, отримали даскельо указуюци огньогасни вежби, же би их видзели и гражданє

Ч

лени ДОД, на чолє з командиром Зораном Иличом, ратовали дзецко зоз запалєней хижи през закрице зоз хаснованьом води, а пионире ДОД гашели огeнь зоз ПП апаратом, т. є. зоз прахом. З тей нагоди кере стурски огньогасци похасновали и нову опрему. То професийна обуй и защитни рукавици хтори нєдавно набавени дзекуюци закладаню предсидателя Општини Кула и донатором. Добродзечни огньогасци маю и нове облєчиво а, як познате, и нови камион хтори им купели гражданє Керестура, Општина и други донаторе. Орґанизаторе ДОД Руски Керестур, Месна заєднїца Руски Керестур и Каритас, чийо представителє тиж були присутни на вежби, як и нєвельке число гражданох. ПАРТНЕР И КАРИТАС З НЄМЕЦКЕЙ Вежба час проєкту Зменшанє ризику од елементарних нєпогодох, хтори и у Керестуре витворює Каритас Сербиї. Координаторка Каритасу з Нового Саду, Анита Ґовльова тиж була присутна зоз свою сотруднїцу и потолковала прецо важни и таки активносци. Як наглашела, з нагоди 13. октобра, треба гражданох здогаднуц же би роздумовали и о можлївосцох рижних катастрофох, та як ше треба справовац кед би пришло до одредзених нєщесцох. Каритас подобни огньогасни вежби уж орґанизовал у Бачким Петровцу и Темерину, а того року им на тим проєкту партнер Каритас Нємецкей, дзекуюци котрому финансийно потримана и вежба огньогасцох у Керестуре.

МАЮ И ТЕРХОВНЮ Як дознаваме, пред мешацом оспособена терховня у просторийох ДОД-а у хторих дакеди бивал домар. О тим командир Зоран Илич гвари: – Ми, младши члени предложели, а предсидатель Рац нас потримал, же бизме порихтали тот простор за активносци наших членох хтори нас ту буду приводзиц цо частейше, а поготов пионирох. Опрему зме сами поприношели, єст и стол за пинґ-понґ, а кажди вечар приходза члени, алє и їх приятелє. Наздаваме ше же и то допринєше же бизме омасовели пионирох хтори нєобходни у Дружтве.

6 РУСКЕ СЛОВО

Предсидатель ДОД-а у тим месце Михайло Рац з тей нагоди барз задовольни же конєчно и робота Дружтва того року ожила, а насампредз дзекуюци тому же держава зоз нєдавно принєшеним Законом на то обовязує и локалну самоуправу. – Дзекуюци стараню предсидателя Општини Кула Дамяна Милянича, хтори нас нащивел вечар пред вежбу, цо першираз за вецей як 50 роки одкеди я ту активни, нєдавно зме набавели и дацо з опреми. Дзекуюци донатором, купели зме пейц пари професийни чижми и рукавици хтори одпорни на огень. Кед повем же пар чижмох кошта 20 000 динари, а рукавицох 8 000 динари, вец видно же то значна донация. Вельо вецей будзе потребне же бизме оформели єдинку у рамикох ДОД хтора будзе мац вецей функциї, а то нови закон предвидзує. Тота опрема то лєм половка, бо єдинка будзе мац 9 людзох, треба им обезпечиц лїкарски потвердзеня и ище вельо койцо друге, а то кошта. Нарок, як нам обецал предсидатель, тот пенєж будзе у буджетскей програми Општини. Тиж дзекуєме и нашей Месней заєднїци хтора нам у шицким помага – визначел предсидатель ДОД-а Рац. ЮВИЛЕЙНИ 90. РОК ОД СНОВАНЯ ДОД Треба з тей нагоди спомнуц же керестурски огньогасци у юнию достали и нови шмати, на конкурсу Покраїнского секретарияту за польопривреду, а медзи 80 войводянских дружтвох цо конкуровали. То награда од Покраїни же огньогасци у Войводини найвецей гаша и польски огнї. У шицким тим помогли млади члени хтори ше лєгчейше знаходза у сучасним функционованю дружтва. Очиглядне же ювилейни рок керестурских огньогасцох – 90роки од снованя ДОД-а, принєсол и вельо пременки на лєпше, насампредз законску увагу держави, нову опрему, алє и нове членство. Дружтво подмладзене з новима младима членми, хтори дакеди ту тиж почали як пионире.■ М. Афич 16. OKTOБЕР 2020.

mesta@ruskeslovo.com

ГУМАНИТАРНА АКЦИЯ ЗА ПОМОЦ ЛЕНИ И АЛЕКОВИ ПРИ КОНЦУ

ВЕЛЬКЕ ОДВОЛАНЄ КЕРЕСТУРЦОХ Гуманитарну акцию за помоц трочленей фамелиї Марини Чапко и єй дзецом Алекови и Лени з Руского Кере стура, у хторей главне було закриц хижу, помали ше закончує. Остало ище положиц изолацийни материял, цо поробя даскельо члени Добродзечного огньогасного дружтва з Керестура, а потим будзе требац унєсц мебель хтори обезпечели 40 спонзоре, векшина з валалу. Гуманитарну акцию, початком прешлого мешаца, порушали директор ЯКП „Руском” Иґор Фейди и о. д. секретара Месней заєднїци Михайло Пашо, хтори визначел успишносц ище єдней акциї у тим року. – Барз зме задовольни як чече гуманитарна акция и яке одволанє гражданох Керестура. Хижа закрита, а у тей роботи нам, з пенєжом, так и у форми будовательного материялу и меблю, помогли 40 спонзоре. Перше требало закриц хижу, у чим нам зоз своїма роботнїками помогла кломферска

роботня зоз Кули, а хвильково ше кладзе изолацийни материял на хижу, з тим же пре хвилю робота того тижня идзе кус спомалшено. Понеже нам було дакус чежко дойсц до майстрох, за тоти роботи ше понукли члени Добродзечного огньогасного дружтва, а паралелно ше буд зе монтирац и два нови облаки на предню часц хижи – потолковал Пашо и додал же после роботох коло вонкашнєй часци хижи, Чапкова фамелия годна унєсц и нови мебель, кавчи, дзецински писаци столи, рахункар и рижни други хижни елементи хтори достали од спонзорох, векшини керестурских приватних поднїмательох. Як визначели орґанизаторе, шицко цо було заплановане – успишно витворене, а кед ище дахто жада указац гуманосц, може то зробиц особнє, або прейґ Месней заєднїци, гоч акция уж скоро готова. Ан. М.

У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

ОБНОВЕНИ КРИЖ У ХОТАРЕ Уж позната приповедка же ше Руски Керестур, хтори и у своїм мену ма слово Хрест Господнї, може похвалїц же ма аж 12 камени крижи єден дараз стал у штред валала, а нєшкайши стоя на шицких штирох виходох, и по цалим хотаре. Керестурски парохиянє тоти крижи поставяли як свойо завити, чи як поєдинци, чи як ґрупи тих цо у одредзеней часци хотара мали свойо поля и салаши. Вони ше о нїх и старали, допатрали их и обнавяли кед то було потребно. Тих дньох призначели зме єдну таку обнову крижа хтори стої на дакедишнєй орсаґ драги спрам Червинки, т. є. нєшка просто гиподрому на Лейох. Уж вецей роки очиглядне було же тот хрест препада, понеже остарели тоти цо ше о нїм старали, прето ше до обнови крижа прилапели други, цо тиж тамаль маю 16. OKTOБЕР 2020.

свою жем, або жадали помогнуц у тей роботи. Так у обнови хреста участвовали Олена Папуґа, Янко Олеяр, домар у Водици, Ана Варґа, Кимо Винаї и Михал Рамач. Вони подзелєли роботу, та перше розкерчели баґренки и покошели траву коло крижа, окопана заградка у огради, офарбени роштель на огради и розпяце, а тиж зоз самого крижа обрушена „жабурина” и обновени златни букви. Шицко тото и финансовала Олена Папуґа. Як дознаваме, у планє же би спомнута екипа ушорела и криж на уходзе до валалу на Вельким шоре, хтори очкодовани у транспортним нєщесцу, а и препаднути роштелї на старих гробох на теметове. На таки способ Керестурци предлужую длугорочну традицию своїх предкох, и чуваю тото цо вони зохабели. М. А.

РУСКЕ СЛОВО

7

НАШО МЕСТА РУХОМИ МАМОҐРАФ У ЖАБЛЮ

ОКТОБЕР – МЕШАЦ БОРБИ ПРОЦИВ КАРЦИНОМА ПЕРШОХ Фото: www.zabalj.rs

Кампаня Покраїнскей влади и Секретарияту за здравство за безплатни препатрунки на рухомим мамоґрафу у руралних штредкох у АП Войводини почала прешлого пондзелку и будзе тирвац покля будзе заинтересовани жени. Мамоґраф бул поставени у дворе Дома здравя у Жаблю, а после Жаблю селї ше до Чуроґу. Потераз ше приявели коло 700 жени, а обчекує ше же тото число будзе ище векше. Препатра ше кажди дзень од 7 до 14 годзин по одредзеним розпорядку, а предвидзене же би ше за єден дзень поробело 21 препатрунок. Директор Дома здравя Жабель, др Никола Якшич надпомнул же превентивни препатрунки важни каждей жени, алє тиж акцентовал же превенция то и здрави способ живота, вецей физичней активносци, живот без догану, алкохолу. – Октобер мешац котри Медзинародна здравствена орґанизация преглашела за мешац борби процив карцинома першох, та зме з тей нагоди орґанизовали тоти безплатни препатрунки женом цо маю вецей як 40 роки. Потераз ше одволали досц вельо жени, та нам мило видзиц же жени водза рахунку о своїм здравю – гварел Якшич.

У КОЦУРЕ, САВИНИМ СЕЛУ И ЗМАЄВЕ

ВИМИВАНЄ ВОДОВОДУ Екипи Дїловней єдинки „Водовод и канализация” Явного комуналного подприємства „Комуналац”, од 13. октобра почали вимивац водоводну мрежу у Коцуре, Савиним Селу и Змаєве. – Роботи буду тирвац по конєц тижня, а жада ше злєпшац квалитет води за пице. Пре наявени роботи, жителє у тих населєньох стреду, штварток и пияток буду мац зменшани прицисок води и дакус змуцену воду. Зоз „Комуналцаˮ подзековали на сцерпеню и порозуменю – а то пренєшене на општинским сайту. М. Г. К.

8 РУСКЕ СЛОВО

Термин за препатрунок ище вше мож заказац на шалтерох у амбулантох Дома здравя Жабель у шицких штирох местох општини при медицинских шестрох, вибраних лїкарох общей пракси, або на телефон. Амбуланта у Дюрдьове 021/ 2939-010, амбуланта у Ґосподїнцох 021/ 836-017, у Жаблю ше заказує у Дому здравя з поволованьом централи 021/ 831-054 и вибераньом опциї 102, обща медицина. На препатрунок зоз собу треба вжац особну карточку, або даєден други особни документ. Л. Кх.

НА ТЕМЕТОВЕ У НОВИМ ОРАХОВЕ

ДРЕВЕНИ ДЗВОН И МЕСТО ЗА УРНИ На теметове у Новим Орахове ше закончує мурованє местох за урни и памятнїк, на хторим буду виписани мена погинутих валалчаньох у шицких дотерашнїх войнох. Средства обезпечени зоз месного самодоприносу и з локалней самоуправи. Попри тих роботох, у Месней заєднїци одлучели же би ґу тому месту за ур-

Вимуроване место за урни и памятнїк

Стари слупи, дзе стал дзвон на штред валала, тераз достаню нове место на теметове

ни положели и дзвон на древених слупох, хтори дакеди стал на штред валала. После Другей шветовей войни, дзвон скапал, а древени слупи зоз центру валала, однєшени до двора єдного Ораховчаня, и у ньго су до нєшка зачувани. Правда, час го знїщел, алє древени слупи мож заменїц и положиц на нїх дзвон, хтори будзе дзвонїц на теметове кед хованє. Ол. П. 16. ОКТОБЕР 2020.

mesta@ruskeslovo.com

У ОПШТИНИ ЖАБЕЛЬ

ПРЕВЕНТИВНА АКЦИЯ О БЕЗБЕЧНОСЦИ БИЦИҐЛИСТОХ Прешлого тижня у Жаблю, опрез Дома здравя, отримана превентивна акция пре безпечносц бициґлистох на драги. Акцию орґанизовал и потримал Совит за безпечносц у транспорту општини Жабель у сотруднїцтве зоз Домом здравя и полицию. Зоз акцию ше жадало подзвигнуц свидомосц о безпечносци бициґлистох на драги. Присутни мали нагоду видзиц як мож помогнуц бициґлистови у нєщесцу и як му треба обезпечиц правилну першу помоц, а тиж так були указани найчастейши гришки котри бициґлисти правя у траспорту.

Дохторка Татяна Берич Цмилянович демонстровала як можеме помогнуц покалїченей особи. Вона надпомла же бициґлисти загрожени учашнїки у транспорту и же у коло 10 одсто нєщесцох на териториї општини Жабел бициґлисти учашнїки, а то пре нє притримованє правилох у траспорту. Ище надпомла же бициґлисти нє ноша защитну опрему и нє ошвицени су на добри способ и то найчастейши причини прецо ше и случую нєщесца на драги. На концу акциї учашнїком и шицким присутним подзелєни швицаци брушлїки и шветла за бициґли. Л. Кх.

Фото: www.zabelj.rs

У ҐОСПОДЇНЦОХ

ПРИРИХТОВАНЄ ЗА КИРБАЙ Дня, 21. новембра, на Михала, у грекокатолїцкей церкви Святого Архангела Михаїла у Ґосподїнцох – Кирбай. Члени Церковного одбору, тамтейши священїк о. Михаил Холошняй и парохиянє ше наздаваю же го годни преславиц як и потераз, зоз святочну Службу Божу и полудзенком у парохиялним доме. Вочи Кирбаю у другим тижню октобра, члени Одбора и парохиянє вихасновали цеплєйши днї же би ушорели ограду и капурку опрез церкви. Роботна акция тирвала три днї, и було вельо роботи, понеже знїмали шицку стару фарбу и потим фарбели з нову.

СЦУ КУПИЦ ПЕЦИ У Ґосподїнцох порушана и акция збераня пенєжу за пеци на бутан з котрима би ше додатно зогривало церкву под час Богослуженя. – У церкви жимно без зогриваня, так же ше Церковни одбор зложел же бизме порушали акцию и докупели ище два пеци. Плануєме купиц исти таки яки зме купели вжиме того року. Указали ше як добри, алє потребне докупиц ище два, же би ше зогривало достаточни простор. У добродзечней акциї збераня пенєжу за пеци може участвовац кажде хто ма добру дзеку – гварел предсидатель Церковного одбору Владимир Иванов, котри єденасти рок окончує тоту длужносц. 16. ОКТОБЕР 2020.

Фото: Д. Иванов

Тоти роботи робел Мирослав Дудаш, Владимир Салонски, Любомир Иванов и Владимир Иванов, котри предсидатель Церковного одбору и котри финасийно помогнул тоту акцию. Помагли и його унук Владимир, як и унука Драґана. – Члени Церковного одбору ше за Кирбай рихтаю и жадаю го преславиц як и потераз, алє чи то будзе наисце так, завиши од ситуациї з вирусом, односно од того чи таки сходи буду дошлєбодзени. Окрем огради, ушориме церкву з нука, попораїме цо потребне, як и парохиялни дом, дзе ма буц святочни полудзенок после Служби Божей на Кирбай – гварел Владимир Иванов, предсидатель Церковного одбору. С. С.

РУСКЕ СЛОВО

9

НАШО МЕСТА БУДИНОК ДОМА КУЛТУРИ У НОВИМ ОРАХОВЕ

РУСНАЦИ ОДРАЗУ ГОСЦИ У СВОЇМ „ОБИСЦУˮ Пише: Олена ПАПУҐА

Влонї приватни власнїк одлучел предац обєкт Дома култури, а найшвидше реаґовала найчисленша заєднїца у тим валалє, зоз значну помоцу мадярскей держави. Обєкт предати и попри контракту о хаснованю будинку на 99 роки, и значного пенєжу хтори до ньго руска заєднїца уложела. Так Руснаци практично, постали госци у своїм доме

Д

Фото: Ол. Папуґа

ом култури у Новим Орахове вибудовани 1952. року, а остатнїраз є кус реновирани 1976. року. Одтеди у нїм нїч векше нє робене, по 2004. рок кед го КУД „Петро Кузмякˮ у чаше приватизациї достало на 99 роки хаснованя од тедишнього власнїка Милета Йовича. Контракт подписал тедишнї предсидатель Националного совиту рускей националней меншини Рафаїл Русковски, а потим обєкт и прилагодзени потребом нашого дружтва. До оправяня уложене коло 600 000 динари, хтори обезпечел Национални совит Руснацох. Будинок хасновало домашнє КУД „Петро Кузмякˮ и други валалски здруженя, у нїм було шедзиско Подручней канцелариї Националного Реновиранє Дома култури у Новим Орахове без Руснацох совиту, а медзи иншим, ту отримана и Централна преслава Дня Руснацох 2014. Орахова, же би конкуровала на проєкт за року. Бул то наисце Руски дом. купованє. Мадярска держава дала 10 милиВлонї приватни власнїк одлучел предац они динари, єден милион Општина Бачка обєкт, а найшвидше реаґовала найчислен- Тополя, а ище милион обезпечени зоз ша заєднїца у тим валалє, зоз значну помо- средствох месного самодоприносу у Ноцу мадярскей держави. Так Руснаци, прак- вим Орахове, до хторого уплацую и валалтично, постали госци у своїм доме. чанє Руснаци. ˗ Дом култури од 2004. року бул приваКУПЕНЕ-ПРЕДАТЕ БЕЗ ДОМАШНЇХ тизовани як и задруґа, и на щесце, од 2019. року є валалски, уписани на Општину БачМиле Йович, дотерашнї власнїк Дома ка Тополя. Кед зме го сцели купиц, глєдали култури надумал предац тот обєкт, без зме помоц од Националного совиту Руснаогляду же з Руснацами ма контракт на 99 цох и Националного совиту Мадярох, та роки хаснованя. О тим ше з нашу заєднїцу мадярски Совит помогол, обезпечел среднє радзел, алє шицко покончене зоз Месну ства за купованє Дома култури, прейґ прозаєднїцу, Општину Бачка Тополя и Нацио- єкта цивилней орґанизациї хтору формоналним совитом мадярскей националней вал Мадярски национални совит, а вола ше заєднїци, хтори помогли формовац цивил- Фонд за розвой Нового Орахова. Конкурону орґанизацию Фонд за розвой Нового вали на конкурс прейґ Националного сови-

Слики зоз вистави 70 рокох колонизациї нєт дзе положиц

10 РУСКЕ СЛОВО

16. ОКТОБЕР 2020.

mesta@ruskeslovo.com

ту Мадярох до Мадярскей держави, та вона дала 10,7 милиони динари. Добре же тераз так, заш лєм валал-општина власнїк, а нє приватнїк – визначела секретар МЗ Нове Орахово Гайналка Шипош.

– Такой, 2005. року, кед зме достали средстава за адаптацию нашого Руского дома од Националного совиту, шицки Руснаци ше дали до роботи. Робело ше навелько, лєм же бизме мали свой дом. Було вельо спонзорох, робело ше задармо. До рока було оправене и теди почала озбильна робота у КУД „Петро Кузмякˮ. Но, кратко то тирвало же то було нашо, бо уж 2010. року Месна заєднїца инсистовала же би то було то нє лєм нашо, алє и мадярского дружтва „Ґраца Яношˮ, та 2013. року просториї Дома култури и подзелєни Руснацом и Мадяром. Сала и бина припадла мадярскому дружтву, а уж теди були крашнє реновирана сала з наших пенєжох, а конк зоз шанком и канцелария Руснацом. Там у малей просториї була и Подручна канцелария Националного совиту Руснацох. Якошик то функционовало од 2013. та по 11. новембер 2019. року, гоч Руснаци вше и за шицко були виновати. И патрело ше на нас як на нєволаних госцох – гвари Владимир Маґоч, член КУД „Петро Кузмякˮ Як далєй бешедує, помали вецей анї нє було дзеки же би ше там сходзела руска заєднїца. Кед МЗ нашла пенєжи, и уж шицко порадзене зоз Општину Бачка Тополя и Националним совитом мадярскей националней заєднїци о купованю, пренамени, за оправянє закрица и реновиранє сали, то рускому Дружтву анї нє явене, анї су нє уключени до даякей роботи. Робело ше шицко без нас. Понеже средства дала Мадярска держава, на нас анї нє раховали. Нє беззначне у тим же у Совиту МЗ Нове Орахово нєт припаднїка рускей заєднїци од 2017. року. Наш Национални совит за даяки векши роботи тераз анї нє ма пенєжи, алє вон там свойочасово уложел 600 000 динари, алє чи вони буду руцени до воздуху... – випатра же гей. ˗ Барз то болї нас, Руснацох, бо зме 20. новембра 2019. року достали папер же то предате, и треба най идземе до наших, односно уж нє наших просторийох, най нам поведза кеди КУД „Петро Кузмяк” муши мац проби. Маме ше справовац по розпорядку, и то конєц нашого власнїцтва у тим цо ми створели. КУД „Петро Кузмяк” тераз у Новим Орахове ма право над тима 16. ОКТОБЕР 2020.

Фото: Б. Маґоч

БУЛО НАШО, ДОК ЗМЕ НЄ ОПРАВЕЛИ

Преслава Дня Руснацох у Руским доме у Новим Орахове

своїма просториями як го маю и 16, чи 17 други цивилни орґанизациї хтори єст у Новим Орахове. Час за сходзенє подзелєни, одмерани на минути. Кед ше просториї сце хасновац муши ше плациц, зоз средствох хтори сцигую за порядну дїялносц. Инвентар у Доме култури наш, руски. Купени є зоз пенєжу нашого Националного совиту, пенєж дали нашо спонзоре, алє кед КУД „Петро Кузмяк” ма там даяку вечеру и є ше з наших танєрох и шедзи на наших карсцельох – то ше муши плациц. Док було шицко нашо руске, кед школа, мадярске дружтво, рижни ораховски цивилни орґанизациї там дацо славели, нашому дружтву нїч нє требало плациц – гваря огорчени Руснаци Новоораховчанє. Кед ше тота тарґовина случела, Руснаци зоз Нового Орахова контактовали Национални совит Руснацох, алє помоци уж нє було. Чи дацо ище мож виправиц, лєбо даяк охранїц интереси и предходни инвестициї рускей заєднїци у будинку Дома култури у Новим Орахове, ище нє знаме. Затераз лєм, випатра же важаци контракт о хаснованю просторийох на 99 роки розтаргнути без нашей дзеки и на нашу чкоду.■

ЯК ОБЕЗПЕЧЕНИ ПЕНЄЖ У писаню о тим проблему почали зме од одлуки зволаня першого Националного совиту рускей националней заєднїци од 2004. року з часу кед почало подписованє контракта о хаснованю просторийох Дома култури у Новим Орахове на 99 роки. Шлїдуюци состав Националного совиту, хтори ше старал о реновираню просторийох у Новим Орахове вибрани концом 2004. року. У записнїку Националного совиту пише же почал робиц у специфичней ситуациï, бо нє вимирени обовязки зоз предходного Совиту (од 2004. року) були скоро половку буджету за 2005. рок (1.419.500,00 динари). Зоз тима нашлїдзенима длуствами наш Совит длуго мал бриґи, а вони ше одражели на роботу дружтвох. Правда, кед направени тоти длуства, поробене наисце вельо, бо ше предходни Совит и його предсидатель трудзели обновиц просториї наших дружтвох, та и у Орахове, гоч и на борґ. Концом 2004. и у 2005. року Национални совит цалком сполнєл финансийни обовязки за адаптацию Дома у Новим Орахове, вецей як 600 тисячи динари хтори там уложени. Понеже Национални совит теди нє мал порядни средства за таку намену, за адаптацию Дома култури у Новим Орахове хасновани пенєж зоз средствох хтори достал наш Театер кед є 2003. року основани. Треба ше здогаднуц же финансийни предписаня, кед слово о националних совитох, теди нє були таки строги як нєшка, и бужет ше могло шлєбоднєйше хасновац. З часом, по 2017. рок, Национални совит Руснацох, остатнї динар з длуства цо потрошене за реновиранє Дома Руснацох у Новим Орахове, врацел Театру.

РУСКЕ СЛОВО 11

ЕКОНОМИЯ КОНЄЦ СЕЗОНИ У ОВОЦНЇКОХ

ОВОЦАРЕ ЗА ДОВОЛЬНИ З РОДОМ

Пише: Андреа МЕДЄШИ

По словох фаховцох, 2020. рок за овоцарох бул барз добри кед слово o цени, гоч квалитет плодох при велїх файтох подруцел, найвецей пре нєдостаток сухих материйох, а при дзепоєдних файтох пришло и до змарзаня, заш лєм на концу сезони овоцаре можу буц задовольни

Я

годи, поведзме, мали високу цену, як на домашнїм тарґовищу так и у вивозу, гоч обсяг роботи бул зменшани за коло 10 одсто у одношеню на прешли рок. Пошлїдки мразу почувствовали кайси, черешнї и грушки, а меншей чкоди було и на яблукох. Кед у питаню квалитет плодох, мраз зохабел пошлїдки и на продукцию грушки, кайси змарзли у вельо векшей мири, аж коло 90 одсто плоди, при малини зазначени зменшани род, алє продукователє задовольни зоз одкупну цену, док боровнїца (чарнїца), по словох фаховцох, ма потенциялу, а того року мала и добри род, и добру цену. ГРОЗНО ШЕ ТАКОЙ ПОПРЕДАЛО И родносц грозна того року була добра, медзитим и тота овоц того року прецерпела, та то уплївовало на квалитет. Даниєла Петель зоз Кули, зоз свою фамелию уж вецей як дзешец роки пестує конзумне грозно на двох гольтох, а при концу сезони Даниєлово упечатки шлїдуюци꞉ – Тот рок бул, цо ше овоци дотика, вшелїяки. У ґлобалу патраци, нє було тельо роду як могло, алє з оглядом на тото же яка була хвиля, цалком солидни рок. Тераз зме даґдзе на половки обераня грозна, файти Молдава, и вец оберанє будзе закончене. Поведзме, файту Гамбурґ зме мали барз вельо роду того року, барз бул сладки и чарни, алє бобки були дробни. Теди кед требало налївац зарно нє було влаги и дижджу, та остал дробни. Даєдна часц грозна нам пошла на палєнку, цо нє подло, бо за палєнку тото грозно барз добре, палєнка будзе сладка и смачна, алє я заш лєм, волїм предац грозно на пияцу – гвари Даниєла и додава же

12 РУСКЕ СЛОВО

грозно нє тримаю у хладзальньох, алє го вше швиже предаваю на пияцу, та прето купци барз задовольни. Робу вше шицку попредаю, алє у таким приступу ґу роботи, нєт одпочивку. Цо ше ценох дотика, Даниєла гвари же и цени грозна, и ягодох, та и грушкох таки як и прешлого року, алє ше того року ягоди окреме визначели. ЯГОДИ МАЛИ ДОБРУ ЦЕНУ – Ягоди зме того року мали коло 80 ари, була барз добра, гоч було дакус и мразу на початку, та страдали даскельо кореньчки, алє вицагла ше. Дижджу було досц, каменєц нас, слава Богу, заобишол, так же на концу квалитет ягоди бул досц добри. Того року зме вельо ягоди попредали дома, и мали наисце добру цену, од 120 по 150 динари за килу. Кед попущовали мири забрани рушаня, и кед ше почало отверац пияци, теди рушело и векше предаванє ягодох, а мушим припознац же зме ше бриґовали чи зме пре епидемию годни попредац овоц. На щесце, корона нам нє поремецела плани – гвари Даниєла. Ягоди того року садзел и Янко Чижмар зоз Руского Керестура, но на меншей поверхносци як Петельово, понеже його примарна овоц на предай – грушки. Як гвари, ягоди мал коло 2,3 тисячи кореньчки, закрива их зоз аґрилом же би мали векшу температуру и так швидше дозрели, та на тот способ вецей и зароби, бо их предава по початней, векшей цени. Того року шицко попредал

16. ОКТОБЕР 2020.

ekonomija@ruskeslovo.com

ТОТ РОК ДОБРИ ЗА ГРУШКИ – Тот рок бул добри за грушки. Прешлого року ми досц змарзло, и рок бул подлєйши, а того лєпше. Влонї сом мал 5 тони, а того року 20 тони грушки, а и сам квалитет плоду вельо лєпши. Вилямовку сом предал, а тераз ми остали жимски сорти, хтори чувам у хладзальнї и предавам на пияцу. На велько нє предавам, бо сом уложел вельо до хладзальнї та вец ю чувам за познєйше. Єст предносци мац хладзальню, понеже, кед Вилямовка шицким дойдзе, теди и цена менша. – приповеда Янко Чизмар и предлужує о цени хтора, як гвари, исти каждого року... – Того року цена 80 динари по кили за Вилямовку, а тоти грушки зоз гришку, за палєнку, 45 динари. Мам тераз Боскову Бочицу, вона од 100 до 120 динари, ю сом годзен предац по тей цени, бо то можебуц и найлєпша грушка. Вельо сом попредал вонка, до Футоґу, Темерину, Зомбора, а попредаме и на пияцох, у Керестуре, Кули и Вербасу – закончує Чижмар. МАЛИНА МЕНЄЙ ЗРОДЗЕЛА И БАРЗ ШЕ Ю ГЛЄДА Того року у Керестуре заступене було и продукованє малини, а тогорочна висока одкупна цена резултат велького поглєдованя за малинами на шветовим тарґовищу.

Яке поглєдованє одкупйовачох того лєта було за тоту овоц приповеда Драґан Пантович зоз Кули, хтори ю остатнї три роки одкупює. – Того року число добавячох малини було векше, алє малина менєй зродзела, подруцела за даяки 40 одсто, а и ґенерално, була подлого квалитету. На число добавячох хторе сом мал, кед би добре зродзела, реалне количество би було 70 тони, а я того року назберал 50 тони малини. Мам коло 120 добавячох у ґрупи зоз цалей општини Кула, и зоз Вербасу, Савиного Села, Коцура, Фекетичу. З оглядом на менши урожай, цена була векша, и думам же ше цена вецей нє будзе шейтац горе-долу, алє же будзе роснуц, понеже одкеди сом почал з одкупом, цена вше идзе на висше. Анї єдного року нє спадла – приповеда Драґан и гвари же у просеку цена за малину того року була коло 190 динари, цо продуковательом одвитовало, алє проблем бул векши трошок за роботну моц, и оберанє малини. По Драґановим думаню, малини вше вецей поставаю фамелиярна робота.■ 16. ОКТОБЕР 2020.

ВИВОЗ ЯБЛУКОХ

ПРЕДАВА ШЕ ДО ЕВРОПИ, КИТАЮ И ИНДИЇ По тот рок овоц зоз Сербиї найвецей ше вивожело на тарґовище Русиї, хторе, медзитим, вецей нє таке заинтересоване за нашо продукти, окреме нє за яблука, бо ше уж и у Русиї садзи вельки плантажи з яблуками, и вше их вецей купую з Молдавиї. Прето нашо продукователє и вивожнїки глєдаю нових купцох. Того року ше нашо яблука баржей предава до жемох Европи, понеже у Польскей и Италиї, пре ярнї мрази, менєй зродзели, а найглєданши сорти айдаред, златни делишес и ґрени смит. Значни количества яблукох змесцени и до хладзальньох, гоч єй цена за 30-40 одсто векша, як у тим чаше влонї. Же би ше зачувало квалитет, яблука ше найвецей чува у уло-хладзальньох, точнєйше, у тих цо маю уло-комори зоз контролованима условиями за длуготирвацше маґазинованє овоци. Яблука ше у остатнїм чаше вше вецей вивожи и до Китаю, єст поради за вивоз и до арабских жемох, а за овоцарство у Сербиї велька подїя кед 8. октобра рушел вивоз яблукох до Индиї. МК ґрупа зоз свою компанию, членїцу, Аґроунию, почала вивожиц яблука до Индиї, хтори би на рочним уровню мал буц у вредносци од милион долари. Яблука ше на територию Индиї будзе вивожиц од октобра по юний и то 4 до 5 контейнери мешачно, а лєм у першим року плановане же би ше вивезло коло тисяч тони яблука лєм зоз плантажох МК Ґрупи. По остатнїх податкох, у Сербиї ше яблука продукує на 28 000 гектарох, а рочна продукция, у зависносци од хвилї и применєних аґротехнїчних мирох, коло 500 000 тони. М. Т.

www.agrounija

дома. Грушки, з другого боку, ма вецей, 1 000 древка Вилямовки и 200 древка опращковачох (други файти грушкох хтори злєпшую плодносц Вилямовки), познєйших файтох, а овоц чува у хладзальнї.

РУСКЕ СЛОВО 13

ЕКОНОМИЯ МИРОСЛАВ ИВАН ЗОЗ ИЛИНЦОХ ПРИ ШИДЗЕ ЗАКОНЧЕЛ ПЕРШИ ПРОДУКЦИЙНИ РОК ОГУРКОХ

ПОЛОВКА РОДУ – ЗАРОБОК Корнишони, хтори ше углавним конзумує як квашену шалату, остатнїх рокох вше глєданши, маю солидну цену и пласує ше их на иножемне тарґовище, найвецей до Нємецкей

К

ло покласц бетоново слупи и зацагед на концу першого продукнуц основни дроти на хтори ше прицийного року огуркох шицко вязовало пластичну мрежу по хтопоздавал и подцагнул смужку, рей ше огурки цагали як и найлоноМирослав Иван зоз Илинцох при ву фолию по шорох у хторих ше сад Шиду кратко гвари же му половзело пре саду. ка урожаю остала як заробок и Вкупно було вецей як 4 200 кореньчже прето муши буц задовольни ки пресади на поверхносци 15 ари. як рушел до заградкарства на ноПресаду зме посадзели 26. мая, у чави, сучасни способ. Точнєйше, ше кед була нєвигодна хвиля. Було випродуковал за два и пол мешадосц дижджу и було жимно, та пресаци 10 700 килограми огурки у ди требало длугши час же би ше притрох класох. яла и почала роснуц. З початку, кед – Найвецей було першей и концом юния почала оберачка, були другей класи, а дакус и у трецей менши количества, а вец ше з дня на так же про секова цена, кед ше дзень количество звекшoвало. Оберашицко порахує, виноши коло 60 ли зме кажди дзень и такой зме огурдинари за килограм. Оберачка ки класовали до трох класох и рихтапочала од 29. юния и тирвала по ли до ґайбочкох же би их ютредзень 15. септембер. Кед сом на концу одкупйовач могол превжац. шицко положел на папер и поздавал укладаня и цо сом длуПОРИХТАЦ ЖЕМ ЗА ЯР жни вимириц, половка урожаю ми остала як чисти заробок, цо Мирослав Иван Прето у роботи обераня, окрем Мибарз добре у першим продукцийним року – гвари на початку розгварки Миро слав рослава и його супруги Олґици, участвовали и по даскельо наднїчаре, уж спрам потреби. Гоч оберачка закончеИван, хтори ище ма роботи у загради. на, роботи єст и далєй, бо треба шицко порихтац за шлїдуюци рок. БУЛО ДОСЦ ПОЧАТНИ УКЛАДАНЯ Од трошкох требало заплациц репроматериял як цо система за залїванє „капка по капка”, мрежочки, хемийни средства, средства за прикармйованє, а тиж и надїчарох хтори оберали огурки. У першим року треба-

НАРОК ТУНЬША ПРОДУКЦИЯ Мирослав Иван нам гварел и же ше наздава же нарок, односно у другим продукцийним року, продукция будзе туньша голєм 15 або 20 одсто як у першим року, бо єст менєй укладаня. – Слупи и основни дроти уж покладзени, а вихаснує ше и систему за залїванє и то зменша вкупни трошки. Тиж ше наздавам же и хвиля будзе вигоднєйша и же ше на концу вецей зароби як того року – гвари Иван. – Тераз знїмам висушени нациня огуркох, пластичну мрежочку, найлонову фолию и цивочки за залїванє. Оставаю лєм слупи и основни дроти. Потим жем треба поорац и погноїц, а вец спочатку яри ше ознова враца цивочки за залїванє, на жем ше кладзе нову фолию и нови мрежочки на слупи. У маю обечкуєм же будзе порихтана и нова пресада огуркох и же почнє нови продукцийни рок – гвари Мирослав Иван.■ Вл. Дїтко

14 РУСКЕ СЛОВО

16. ОКТОБЕР 2020.

ekonomija@ruskeslovo.com

ЦЕСНОК, А ПО ОРАХОВСКИ

РАЗ ЦЕНА, РАЗ УРОЖАЙ ДОБРИ – НЇҐДА ВЄДНО Того року цеснок добре зродзел, алє цена барз мала – кила кошта 350 динари

Т

рапеза у польопривреди зоз шицким, алє хто ше уж зоз ню занїма, кед єй вибачи шора, вец зоз вецей рошлїнох цошка и награбка. У Новим Орахове ше млади людзе, цо остали на валалє, бахтаю на шицки боки же би прежили длуги рок. Гомольова фамелия, зоз штверима дзецми, маю шицкого. Садза огурки, маю овци, у загради цеску. Ґаздиня Александра роби у предавальнї, предава продукти за чуванє здравя, оцец Роланд ма свою роботу. Марк Гомоля по мацери Папуґов, одлучел остац у валалє. Нашли зме го кед пришол з поля од Бориса Бесерминя, дзе бул зоз Срдяном Ґовльом оберац паприґу пайташови. Цимборую ше нє лєм у обераню паприґи, алє на ораховским пияцу предаваю и свойо рошлїни зоз загради. Борис паприґу, а Марк цеснок. – Перши у валалє цеснок почал садзиц Иґор Бесерминї, алє вецей нє садзи. Ми го дома садзиме уж треци рок

Заграда з цеском

16. ОКТОБЕР 2020.

Марк Гомоля ма вецей интересованя

у своєй загради. Посадзиме вше коло 85 кили свойого цеску на 350 метерох квадратних. Вше тельо, лєм меняме место – други загради, або други конєц у загради. То вше иста файта, босут ше вола – гвари Марк. Од тих трох рокох, цо потераз садза цеснок, перши рок бул найлєпши и найроднєйши. На 350 метерох квадратних зродзело вельо, а цена по кили була коло 700 динари. Прешли рок бул нїяки, бо падали дижджи, та цеснок почарнєл. Заробок бул мали. Красни „цесковˮ конк – Того року цеснок добре зродзел, алє цена барз мала – кила кошта 350 динари. На тих наших 350 м. кв. нам того року зродзело коло 300 кили, алє и то добре. Посадзели зме 85 кили, а достали 300. Зароби ше дацо. Окреме добре же ми нїч нє укладаме, маме свойо струча цо сазиме, копеме ми сами, маме свой гной од овцох. Наш цеснок наисце „био˗орґанскиˮ, кед нє рахуєме тоту нашу жовту, желєзову воду, новоораховску воду, бо го нє пирскаме нї зоз чим – гвари Александра. У Новим Орахове лєм 4 ґаздовства садза цеску. Попредаю го шицок дома, по пияцох. Заробок нє вельки, алє зоз нїм ше подмири даяки домашнї потреби. Робота нє велька, окрем садзеня треба дас три раз попарац, залївац, виняц, и за виберних купцох виплєсц до варґочох.■ O. Папуґа

РУСКЕ СЛОВО 15

МОЗАЇК ФОТО И ВИДЕО КРЕАЦИЇ НА ИНСТАҐРАМУ

Нєзвичайни креациї фото и видео-знїмкох Aдорян Чизмар зоз Коцура, почал монтирац у карантинских дньох и класц на свой особни Инстаґрам бок

Пише: Лидия КОСТЕЛНИК

К

арантински днї Адорянови помали преходзели, та надумал видумовац рижни видео-знїмки и филтери на популарней дружтвеней мрежи, Инстаґрам. Як гвари, у такей забави час му ,,прелєцел”, а и нє було му допито. Вон лєм жадал патриц шмишни знїмки, а нє находзел нїч цо би му було по смаку, та вец свойо идеї пренєсол на екран и сам викреїровал тото цо йому самому шмишне. – Монтиранє наисце єдноставни процес на мобилним телефону и на рижних апликацийох. Лєгко мож злучиц видео-знїмок, або клип зоз тоном. Тото цо дакус чежше, то пренайсц материял. Кед видзим интересантни видео, подумам же би то було добре уклопиц зоз даєдну реплику зоз представи хтору сом давно одпатрел, вец ше здогадуєм дзе и кеди сом ю патрел, хтора драмска ґрупа ю бавела, дзе можем

16 РУСКЕ СЛОВО

найсц тоту представу зоз хторей ми треба одвитуюца реплика, алє до шицкого укладам труду док ше ми добре нє уклопи – толкує Адорян. Теми обявох, як гвари, рижни, алє найчастейше вишмеює политичарох, и рижни обставини коло нас, инспирую го и нашо манифестациї и писнї, тиж направел и филтер на Инстаґраму дзе кажде може опатриц як би му швечело нашо народне облєчиво.

16. ОКТОБЕР 2020.

mozajik@ruskeslovo.com – Кед слово о моїх коментарох, лєм єдна особа ше увредзела, други коментари були вше позитивни, нїхто ше до тераз нє чувствовал окреме преволано, а нїхто ше ми анї нє явел з даяку неґативну критику. Думам же людзом таки монтажи интересантни. Гумор кажде иншак доживює, од давен-давна ше о тим бешедує и то нормална ствар. Я наприклад, перши емисиї ,,Ступидентох” нє барз розумел, кед поровнам з тима остатнїма, початни емисиї ми вельо лєпши. Можебуц прето же Андрей указал дакус вецей „скори”, углавним, поручел бим им най предлужа робиц, бо су дакому инспирация – гвари Чизмаров. Формовани идеї и плани за Инстаґрам Адорян гвари же нє ма. Кед наидзе на дацо цо му интересантне, у хвильки достанє идею и так настанє и нови клип, або слика. Кажде хто жада може на дружтвеней мрежи Инстаґрам поглєдац Адорянов профил и там поопатрац його креациї. ■

16. ОКТОБЕР 2020.

НАШО МАСТЕРАНТИ

Мено и презвиско: АНДРЕЯ (МАЛАЦКО) ЮГИК Датум народзеня и место одрастаня: 01. май 1993. року, Руски Керестур Здобути ступень, напрям, обласц: VII-2 Мастер инжинєр транспорту, проєктованє и орґанизация, транспорт и превоженє (Пројектовање и организација, саобраћај и транспорт) Тема мастер роботи и датум мастерованя: „Вреднованє мирох за злєпшанє условийох за транспорт֨” („Вредновање мера за побољшање услова одвијања саобраћаја”), мастер робота одбранєна 05. новембра 2018. року Основни студиї: Факултет технїчних наукох, Универзитет Нови Сад Штредня школа: Економско-тарґовецка школа Кула Роботне место: Авто школа „Транспортни центер” доо Вербас Язики: Анґлийски Плани за будучносц: Усовершиц ше у терашнєй роботи, вше єст дацо нове научиц и дополнїц дотерашнє искуство.

РУСКЕ СЛОВО 17

КУЛТУРА И ПРОСВИТА МАНИФЕСТАЦИЯ „МИКЛОШЕВЦИ 2020” И 70-РОЧНЇЦА КУД „ЯКИМ ҐОВЛЯ”

ОГРАНЇЧЕНЕ ЧИСЛО ДРУЖТВОХ И НАЩИВИТЕЛЬОХ Вирус корона нє претаргнул традицию, алє строги епидемиолоґийни мири зменшали число дружтвох и нащивительох ияток и всоботу, 9. и 10. октобра, у орґаниациї КУД „Яким Ґовля” з Миклошевцох, а под високим покроП вительством Совиту за национални меншини и сопокро-

вительством општини Томповци и Союзу Русинох РГ, у Миклошевцох отримана 35. Културна манифестация „Миклошевци 2020”. Пияток вечар отримани литературно-музични вечар, а у рамикох истого, була и вистава малюнкох Владимира Провчия з Матульох, иншак народзеного у Миклошевцох. Литературно-музични вечар отворела домашня женска шпивацка ґрупа, а потим у музичней часци учасц вжали школяре Николина Бучко, Ива Чордаш и Владимир Мишлєнович зоз шпиванками, та Андрей Пап зоз инструменталом на тамбурки. У предлуженю вечара промовована кнїжка приповедкох за дзеци „Агнетка”, Агнетки Костелник Балатинац, котра тиж народзена у Миклошевцох. Кнїжка писана двоязично, по руски и по горватски, а тексти вєдно з авторку читали и школяре. Конферансу водзела и рецензию пречитала Соня Папуґа, а програму пририхтала Леся Мудри. ТОГО РОКУ БЕЗ ФОЛКЛОРУ Соботова програма одвивала ше у пополадньових годзинох, а пре пандемию корона вирусу була зоз зменшаним числом дружтвох и без фолклору. КУД „Яким Ґовля” плановал вельо велїчезнєйшу преславу, бо Дружтво наполнєло 70 роки од снованя, а и Кулутрна манифестация означує 35 роки. Но, пре уж познати причини, мушело ше приступиц редукованю запланованого, та ше аж и сама Манифестация нє могла отримац у звичайни час, концом авґуста, алє є преруцена до октобра. Красна хвиля оможлївела же би ше вистава малюнкох зоз сали преселєла на роштелї церковней порти, а ту були и фотоґрафиї з роботи Дружтва през 70 роки. Присутних на манифестациї привитала подпредсидателька КУД „Яким Ґовля”, Леся Мудри, а спред општини Томповци привитни слова упуцел Томислав Паненич, док член Совиту за национални меншини РГ Звонко Костелник отворел тогорочну 35. Манифестацию култури „Миклошевци 2020”. Наступели 8 дружтва медзи котрима були: КУД „Яким Гарди” Петровци, КУД „Осиф Костелник” Вуковар, КУД Русинох и Українцох „Рушняк” Риєка, КУД Руснацох

18 РУСКЕ СЛОВО

Осиєк, Дружтво „Руснак” Петровци, КУД „Людевит Штур” Илок, УКПД „Иван Франко” Вуковар, и домашнї, КУД „Яким Ґовля” Миклошевци. ХВИЛЯ ПОТРИМАЛА Манифестацию уж традицийно отвера домашнє Дружтво, а попри женскей шпивацкей ґрупи, наступел и подросток. Бул то трио Ива Чордаш, Владимир Мишлєнович и Николина Бучко. Потим, патрачом ше представело словацке Дружтво з Илоку котре вше ма динамични и за кляпканє порихтани композициї. Хлопска шпивацка ґрупа КУД „Яким Гарди” з Петровцох виведла три шпиванки, а КУД „Осиф Костелник” наступел лєм зоз солисткиню Юлию Хованєц и оркестром, бо векшина членох старши людзе. Пре исту причину, дзепоєдни дружтва одказали наступ. „Рушняк” з Риєки представял солиста Владимир Провчи, а КУД Руснацох Осиєк тиж з меншим числом шпивачох, виведли три шпиванки медзи котрима найлєпше одгукла „Желєнєє жито”. Того року, на манифестацию поволане и українске КУД „Иван Франко” з Вуковару, алє наступела лєм солисткиня Анита Надь, бо и при нїх векшина у хору старша популация. За Дружтво „Руснак” з Петровцох наступели три дзивчата хторих провадзел оркестер истого дружтва хтору водзи Иван Лїкар, а наступел и солиста Антонио Недич, хтори, зоз стилом виводзеня шпиванки „Хижочко стара”, а покус и зоз гласом, здогаднул на покойного Мижа Микиту з Керестура. На концу, домашнї потвердзели квалитет хтори провадзи їх ґрупу уж роками. Дует Паула Поточки и Милица Мишлєнович, зоз провадзеньом женскей шпивацкей ґрупи одшпивали два сучаснєйши шпиванки, „На салашу” и „Сон у моїм сну”. Зоз шпиванку хтора свойофайтова гимна тей манифестациї „Миклошевци мойо мили”, а виведли ю дует Леся Мудри и Нада Батакович зоз провадзеньом женскей шпивацкей ґрупи, манифестация закончена, поведли бизме, спектакуларно за околносци под якима є отримана. Конферансу водзела Сабина Ждиняк.■ А. Балатинац 16. ОКТОБЕР 2020.

kultura@ruskeslovo.com

КУЛТУРНА МАНИФЕСТАЦИЯ „ХІХ ДНЇ ГОРВАТСКЕЙ КНЇЖКИ И СЛОВА – ДНЇ БАЛИНТА ВУЙКОВА” У СУБОТИЦИ

ПРЕДСТАВЕНА И ПОЕТСКА ТВОРЧОСЦ ВОЙВОДЯНСКИХ РУСНАЦОХ У рамикох културней манифестациї „ХІХ Днї горватскей кнїжки и слова – Днї Балинта Вуйкова” у орґанизациї Горватскей читальнї зоз Суботици, 7. октобра у просторийох суботицкей Городскей библиотеки отримани и Литературни салон на хторим представена тогорочна литературна продукция на горватским язику, як и поезия вибраних писательох – представительох рускей националней заєднїци. О новей литературней продукциї на горватским язику у Войводи ни бешедова ли филолоґиня Клара Дулич Шевчич, директор Заводу за културу войводянских Горватох др Томислав Жиґманов, новинар тижньовнїка „Хрват ска риєч” Давор Башич Палкович, як и модераторка програми Катарина Челикович, хтора насампредз гуторела о тогорочним чишлє часописа „Нова риєч” у хторим, медзи иншим, представени и пецеро руски поетове зоз своїма писнями. Слово о писньох Ирини Гарди Ковачевич, Миколи Шанти, Олени Планчак-Сакач, Тамари Рончевич и Саши

Сабадоша. О їх творчосци бешедовала заменїца главного и одвичательного редактора тижньовнїка „Руске слово” Олена Планчак-Сакач, хтора и направела вибор рускей поезиї обявени у „Новей риєчи”, а пречитала и єдну свою писню „Молитва” на руским и сербским язику. Планчак-Сакачова бешедуюци о рускей литератури визначела же ше за коло 120 роки иснованя опубликовало вецей як 500 наслови на руским язику у рижних жанрох, од белетристичних, историйних, публицистичних и наукових роботох, визначуюци важносц прекладаня, бо так литература ма можлївосци жиц у вецей яззикох, а без прекладаня нє исновала би анї шветова литература. Планчак-Сакачову представела Катарина Челикович, хтора визначела интелектуалносц и високи досяги у рускей поезиї. Зоз писнями Ирини Гарди Ковачевич „Цадзи ше як мед, як капка роси/Cjedi se kao med, kao kap rose” и Саши Сабадоша „Дармоєди/Džabalebaroši” заокружене представянє руских поетох. С. Сш.

АКТИВНОСЦИ У НАШИХ КПД У ОПШТИНИ ШИД

ШИДЯНЄ У ЗНАКУ ЮВИЛЕЯ Звичайно з початком єшенї ативносци у културних дружтвох поставаю интензивнєйши, а праве так и у општини Шид кед слово о наших руских дружтвох. Насампредз, у найвекшим дружтве КПД „Дюра Киш” у Шидзе, дзе после отриманого Фестивала „Мелодиї Руского двору” активносци предлужени на пририхтованю централней манифестациї з нагоди означованя велького ювилея 100-рочнїци од иснованя Дружтва. Як нам гварел Златко Манько, предсидатель Дружтва, у септембрау их нащивела екипа Рускей редакциї радия РТВ, а у октобру придзе и телевизийна екипа хтора знєє материял з нагоди рочнїци за потреби своїх емисийох. У тей хвильки найактивнєйша Старша шпивацка ґрупа, Младша 16. OKTOБЕР 2020.

шпивацка ґрупа и оркестер Дружтва, хтори пририхтую репертоар за шветочну академию. – Плануєме же би академия була отримана у першей половки новембра кед будзе вигодни епидемиолоґийни стан, а академия би мала буц отримана у сали Културно-образовного центру з почитованьом шицких епидемиолоґийних мирох. Тота програма будзе коруна означованя нашого ювилея. Плановли зме з нагоди ювилея видац и моноґрафию, алє нєт средства за єй друкованє – гвари Златко Манько. Цо ше дотика активносци у КПД „Иван Котляревски” у Бикичу и там ше поряднє отримує проби Жридловей шпивацкей ґрупи „Бикичанки”, хтори були єдини госцински на Фе-

стивалє „Мелодиї Руского двору” звонка Шиду. – Раз або два раз до тижня по догварки шпивацка ґрупа отримує проби з руководительку Драґану Ґлувня Бабич, а музично их провадзи Боян Бабич. У цеку пририхтованє шпиванкох за знїманє трецого ношача звука. Перши видати з рускима народнима шпиванками, други зоз колядами, а тераз у планє тиж зоз рускима народнима шпиванками – гвари Деян Бобаль, предсидатель КПД „Иван Котляревски”. А кед слово о активносцох наймладшого дружтва КПД „Драґутин Драґен Колєсар” у Бачинцох, пресидатель Дружтва Борис Надь нам кратко гварел же пре актуални епидемиолоґийни стан активносци нєт. Вл. Дї.

РУСКЕ СЛОВО 19

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ОЗНАЧОВАНЄ ДЗЕЦИНСКОГО ТИЖНЯ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ, ДЮРДЬОВЕ И КОЦУРЕ

ДАРУНКИ У „ЦИЦИБАНУˮ

У рамикох означованя Дзецинского тижня, керестурску дзецинску заградку „Цицибанˮ ПУ „Бамбиˮ зоз Кули нащивели о. д. секретара Месней заєднїци Михайло Пашо и директор ЯКП „Рускомˮ Иґор Фейди и дали им дарунки

Д

зецом у старших ґрупох подаровали сликовнїци и фарбянки, док наймладши рапухи яшелькових ґрупох достали лабди. Госцох дочекала нова директорка ПУ „Бамбиˮ Снежана Булатович. Як виявела, того року тота цалодньова дзецинска заградка зоз стараньом МЗ и „Рускому”, и з помоцу вецей донаторох поробели досц же би наймладшим витворели цо лєпши условия за їх квалитетне пребуванє у тей установи. – Так як нєшка у Руским Керестуре, так нас у шицких местох нащивюю секретаре МЗ, и дзекуєме за шицки дарунки, алє нам найважнєйше же зме важна часц локалней заєднїци. Прето зме ше догварели же би так було цали 365 днї. Барз зме задовольни же нас чую, видза нашо потреби, та зме вєдно зробели и стратеґию и приоритети сотруднїцтва. У Керестуре зме задовольни як обєкт

функционує, и тиж зоз сотруднїцтвом з МЗ, як и з тим же маме вше вецей дзеци, же ту нєт лїстина чеканя, алє зме отворели и пополадньову ґрупу, бо то вимагала специфичносц того места. Як визначел секретар Пашо, МЗ и „Руском” ше тиж длуго рихтали за Дзецински тидзень у смислу же ришели велї потреби „Цицибанового” будунку. – На тот завод найвецей зме, вєдно зоз ЯКП „Руском”, поробели же би безпечносц дзецох у дзецинскей заградки була добра. Удало ше нам звалїц дотирвали 11 метерови мурик, високи 2,20 метери и вибудовац нови, виняц дотирвалу вербу пред самим уходом, хтора висока вецей як 12 метери, а почала гнїц, санирац дзиру на дворе и обезпечиц два клими у старей часци будинку, а плануєме у дворе посадзиц и нови древка. Будземе и надалєй сотрудзовац и старац ше о тей установи хтора, по моїм, найважнєйша у валалє, бо кед нє будзе у нєй дзеци, нєт нїякей перспективи за цали Руски Керестур – заключел Пашо. ОВОДАРЦИ МАЛИ РИЖНИ АКТИВНОСЦИ

20 РУСКЕ СЛОВО

Прешлого тижня, з нагоди означованя дзецинского тижня, школяре мали рижни активносци, як у основней школи, так и у оводи. Дзеци у предшколскей установи „Дзецинство” у оддзелєню „Дюрдєвак” у Дюрдьове правели древо товаришства котре подзелєли зоз жителями того места, так же го виложели до валалскей библиотеки. Древо направене зоз паперу, а конари представяю дзе цин ски длaнї на ко трих пи ше ме но ка ждо го дзец ка. 16. ОКТОБЕР 2020.

kultura@ruskeslovo.com

Попри тей активносци дзеци мали нагоду участвовац у рижних музичних роботоньох, танцовали, рецитовали, рисовали и ище вельо того. Воспитачки ше намагали того тижня зоз дзецми вельо бешедовац о товаршству, о щесцу з ким ше воно дзелї, бо тогорочни мото дзецинского тижня бул Подзелєне щесце два раз векше.

Пре красну хвилю котра була прешлого тижня, дзеци вельо були у дворе оводи, рисовали зоз крейдами, бавели ше зоз лабду, штранджґами. Тот тидзень им останє у красним паметаню пре рижнородни активносци у котрих участвовали и котрим ше щиро радовали. СТРЕТНУЦЕ ЗОЗ ПИСАТЕЛЬОМ И СПОРТИСТОМ Дзецински тидзень, котри ше того року отримує под мотом „Подзелєнє щесце два раз векше”, означую и щшколяре Основней школи „Братство єдинство” у Коцуре. У тим тижню наймладши школяре тей Школи вєдно зоз своїма учительками посадзели древо, рисовали по бетону и правели бависка од еколоґийних материялох. Школяре висших класох у дворе посадзели квеце хторе донирал Александар Суботин.

Попри активносцох у будинку Школи, дзеци мали нагоду стретнуц ше у Доме култури зоз писательом Тодом Николетичом, а у школскей физкултунерй сали зоз спортистом Миланом Шолайом. Попри тим, предсидатель Општини Вербас Предраґ Роєвич пондзелок, 5. октобра, у скупштинскей сали приял школярох з вербаскей општини основних и штреднїх школох з нагоди Дзециснкого тижня.■ М.А./Л.Кх./Я.Дю. 16. OKTOБЕР 2020.

52. ДРАМСКИ МЕМОРИЯЛ ПЕТРА РИЗНИЧА ДЯДЇ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

ФЕСТИВАЛ У ЗВЕДЗЕНИМ ОБСЯГУ Драмски мемориял „Петра Ризнича Дядїˮ почина на штварток, 15. октобра, и будзе тирвац по 18. октобер. Пре познату епидемиолоґийну ситуацию Мемориял будзе у вименєней форми, т. є. на нїм буду три видео-проєкциї скорейших представох у продукциї РНТ „Петро Ризнич Дядяˮ, и єдна премиєра у продукциї Драмского студия „Артˮ Дома култури Руски Керестур, зоз хторима буду заступени и авторе шветовей литератури, ех-ю часу, та и националней драматурґиї. Перши три днї, 15. 16. и 17. октобра на бини Дома култури у велькей сали на 19 годзин, на ведео- биму буду приказани – представа Едґара Валса „Кинґ-конґˮ, у режиї Цвєтина Аничича, други вечар проєкция представи „Зборне местоˮ Душана Ковачевича, а режисера Владимира Надя Ачима и треци вечар представа „Национална страґедияˮ автора и режисера Славка Ороса. Мемориял будзе закончени зоз премиєру монодрами „Сон щешлївого чловекаˮ автора Фйодора М. Достоєвского, хтору режирал Владимир Надь Ачим, а виводзи ю Мирослав Малацко. Пре предписани мири здравственей безпечносци Драмски мемориял годно провадзиц огранїчене число публики, цо лєм 130 особи од 326 местох кельо ма велька сала Дома култури. Предвидзене же би цали простор бул дезинфиковани у чим поможе ЯКП „Рускомˮ, буду поставени и дезобариєри, окончи ше и дезинфекция рукох и меренє температури на уходзе до сали, а тиж обовязни маски за патрачох, та прето треба же би пришли дакус скорей пред початком представи. Уходнїци за кажду представу 100 динари. Як цо була традиция скорей, того року нє будзе анї друженє учашнїкох Меморияла, алє лєм вечера у даєдним погосцительним обєкту. Най здогаднєме, тогорочни Драмски мемориял нє отримани у своїм термину у априлу пре позарядови стан и епидемию вирусу корони, алє преложени за єшень. Потим орґанизатор нєдавно одказал отримованє як Мемориялу так и Фестивалу култури „Червена ружаˮ, а на позарядовей схадзки, 6. октобра, орґанизаторе принєсли одлуку же ше тоти два фестивали, хторим нєпоштредни орґанизатор Дом култури Руски Керестур, заш лєм отримаю, алє у вименєней и прилагодзеней форми. Так 59. „Червена ружаˮ будзе отримана 31. октобра, як ревиялни концерт домашнїх виводзачох з Руского Керестура, а на репертоаре буду народни и забавни композициї зоз скорейших „Ружохˮ. М. Афич

РУСКЕ СЛОВО 21

РОК XXXL ОКТОБЕР 2020. число 476

Число ушорел: Любо Инґе Дудаш

ПРЕШЛИ ЧАС

Учителька дзецом у школи꞉ – Кед я повем же сом була красна, то прешли час. А цо то кед повем красна сом тераз? – То, озда лєм франта, учителько, чи нє?

РОЗЛИКА

– Яка розлика медзи мобилним телефоном и политичарами, питал ше Мирко товаришом? Нїхто нїч. – Телефон можеце виключиц, уж кед сце вибрали погришно.

О ХОРОТИ З ДРУГОГО БОКУ

И Алцхаймерова хорота ма цошка барз фине. Кажди дзень стреташ вше нових людзох...

О СТРУЇ

Два блонд дзивки приповедаю о вчерайшим виключеню струї. – Задумай, гвари перша, нєстало струї и два годзини сом мушела буц

ШМИХ ВШЕ ЗДРАВИ!

ЗОЗ ШИЦКИХ БОКОХ сама у лифту, слово нєт зоз ким прегвариц, а нє ище дацо инше. – А цо думаш як мнє було, гвари друга, праве сом на електричних ґарадичох була у шопинґ центру, а нєстало струї. Два сом годзини мушела чекац да ше руша сами.

ЧАРНИ, А НА МОРЮ

– Єст ту, можебуц, даяки коритка, морски їжи лєбо раки, питал ше туриста дежурному ратовачови, я ше барз боїм... – Нєт! Лєм помали и нє секирайце ше, вчера их шицких якаш айкула жедла...

ПИТАНЄ ЗА РОЗДУМОВАНЄ...

– Яке одликованє може достац лєжаци полицай?

ТРИ ЖАДАНЯ

Влапел Му Йо златну рибку на циґонь. Дабоме, такой му обецала сполньованє трох жаданьох... – Перше, гвари Му Йо, же бим мал здравя и ратлуку кельо сцем... – Друге, здумал Му Йо, же бим мал и щесца, и пенєжу..., а треце –

же бим це влапел на циґоньчок ище голєм раз.

ЖОБРАК

– Нє мали бисце, панє, двацец динарчки, хиби ми... – Нє мам – одвитує уж спомнути пан. – Е, а наисце так и випатраце – заключел жобрак.

БАКТЕРИЇ

Наишол чловек, так у преходзе, на Петрика, а вон з барки воду пиє... – Ша нє пий, озда, та ку воду, пре пол на є бак те ри й ох – гва ри му вон. – Е, боме нє, гвари Петрик, нєт анї єдней, первей сом их шицки з бициґлочку преґажел.

НАЙЛЄПШИ, БОМЕ ГЕЙ

Му Йо гвари пайташови – Знаш ти же ми жена сцекла зоз Су Льом, моїм найлєпшим пайташом? – Алє, гвари му пайташ, ша ви двоме нїґда нє були пайташе... – Алє зме тераз наисце найлєпши... одповед му Му Йо.

БАЧИ ДЮРА З КЕРЕСТУРА

КВИЗ

МЕРТВЕ МОРЙО Бешедую троме давни школски пайташе же як им у школи добре ишла ґеоґрафия односно земльопис, та здумали квиз: – Знаце ви дзе ше находзи Мертве морйо? – опитал ше перши. – Знам я, у Швайцарскей, гвари други. – Алє гваря же Швайцарска нє ма морйо! – гвари перши. – Вецка є у Шведскей – гвари други. – Га, Швайцарска и Шведска, то ци исте, нє? – гвари перши. Слуха треци, та гвари: – Випатра, хлапци, же сце обидвоме мали осипки теди кед зме учели тоту лекцию зоз земльопису. Ша Мертве морйо у Шпаниї!

22 РУСКЕ СЛОВО

16. OKTOБЕР 2020.

ЗБУЛО ШЕ, ТАК, РАЗ, А МОЖЕБУЦ И ВЕЦЕЙ РАЗ...

ЛЄМ КЕД Я СЦИГОЛ!

У „Новей” карчми дзень почал як и кажди други... Качмар госцом вислужел по перше пице, а за каждододньових „госцох” напамят знал и цо попию, чи плаца зоз кишенки чи, частейше, „на смужку”... Углавним, скоро шицким знал шора, та и вецей. Дзень, окрем того же бул обични, роботни, но нє за каждого, почал и весело, як кед би у „Першим маю” плаца була, а и то ше случовало. – Можеце лєм буц цихо, нараз скричал качмар... дораз нам придзе, ту до карчми, „Коцурец”, будзце културни и воспитани, ша нє горши зме, озда, од нїх, предлужел вон. У тей истей хвильки ше на дзверох зявел и Кирил, пайташ шицким, а качмар лєм предлужел... – Дзе же ши, Коцурец? – з пальцом лєм указал на ньго, Кирила, а присутни ше почали шмеяц, гоч и сами нє знали прецо би то було за шмих. – Нолє, лєм, Кирилє, виприповедай дружтву як ши то вчера постал Коцурец. Мал, поправдзе, и Кирил „масци” на себе, а нє бул анї од вчера... Почал ше за главу шкрабац, плєцо розчуховац, ламац пальци... Жубротал себе до бради, дудрал цошка цо нїхто нє розумел, алє було и там бистрейших... – Нолє, дайце Кирилови пиво, а я заплацим, лєм най почнє уж раз, озвал ше єден. Ошмихнул ше Кирил. Тото праве и чекал... – Вчера рано сом мушел до Кули пойсц, требало особну карту, леґитимацию у милициї превжац. Так було заказане. Гужви нє було та гайд, на автобуску, а там, цо шицко нєт, вериц себе нє мож – автобус до Керестура идзе аж после годзини пополадню. Превельо часу за чеканє. Нїч нє остало лєм пешо рушиц на рампу, при желєзнїцкей, а на виходу з Кули до Керестура. Озда ше лєм найдзе дахто стануц и превесц ме,

думал сом себе. И так бим скорей дому сцигол як кед бим чекал автобус. Прешол єден, нє станул, прешол други и хто зна хтори, нє станули анї вони... Поправдзе, даєден бул и полни, даєден же ме нє познал, чежко вериц... Дзвигнута рука з пальцом на горе, вера сом и вистал, приповедал Кирил, а шицки –уцихли чекаюци же як ше то закончело. –Застановел ше, ту при рампи, вельки, стриберни, моцни и нови авто и хлапчиско лєм махнул з руку... – Цо сом знал, приповеда Кирил, шеднул сом и зрадовал ше же щесца єст, кед го глєдаш. Хлапчиско у авто музику пущел „на рату”, анї сам себе би нє чул, а дал ґаз, так же од телеґрафох було видно лєм проще. Злєкол сом ше, верели ви, лєбо нє, а ясне ми постало же анї драгу нє препознавам, страх ше уцагнул до косцох. Авто вецей лєцел як по калдерми ишол. Алє вец, у валалє, шицко ми єдно уж було, станул – предлужел Кирил... – Та дзе зме то, забога? – Ша, у Коцуре, гварел и хлапчиско по руски, гоч и Кирил видзел „Руске” на заднїм шедзиску... Я сцигол, а ви уж дзе идзеце, ту сце. – Ша, я ишол до Керестура, квашно якош прегварел Кирил... – Но, нїч зато, такой я пайташа доволам, вон таксиста, та вас одвеже до Керестура, нє дал ше хлапчиско збунїц. Порадзене, поробене. Таксиста ме одвез просто до Новей, вон ше врацел до Коцура, а я лєдво на єдно пиво назберал у бутєлару... помали закончел Кирил, Коцурец. – Можебуц ши добре и прешол, могли це там оженїц, а нє знал биш анї дзе ши, анї одкаль... Прешло и то, а Кирил од теди за цале дружтво постал Коцурец. Владимир Дудаш Иванов

Вше кед приходзи нова власц, слухаме уж оштрамбану фразу же польопривреда „наша шанса”. Шицки обецую же у нєй будзе мед и млєко. А кед ше їх обецаня нє витворя, маю вигварку же то пре „обєктивни околносци” и проблеми хтори зохабела предходна власц. Вец заш приду нови людзе зоз стару политику. И так, ознова вше иста приповедка... Призначел: Юлиян ПАП

ШАНСА

16. OKTOБЕР 2020.

З ПОШТАРОВЕЙ ТОРБИ

TИ-БИ

Гинто сом стретнул школского товариша и питам ше му як то буц у пензиї. – А, було дакеди и лєпше, та сом ше нє хвалєл. Та ше нє будзем поносовац тераз кед ми подлєйше. Алє, ... тебе ше можем звериц. И Петро ше розприповедал. Дакус ше поносовал на свою Ганю. – Знаш, Михалє одкеди сом у пензиї при моєй винчаней я нє Петро алє ти-би. Ти би могол оправиц у курнїку банти, бо кури уж зламали шедалку. А у исти час го и повиметай! И так, гоч яку роботу кед треба поробиц, шицко ше зводзи на ти-би.

Раз на церковне швето почала зрана розцаговац рейтеши. До маку єй хибело цукру. Та гайде тиби могол пойсц до дутяну. А, вонка ше похмарело и почал шкропиц диждж. – Яй, Ганьо та дзе най идзем – пать яка хвиля! Я би анї нашого Пиция нє пущел вонка на таку хвилю. – Ша, я ци нє гварела водзиц пса зоз собу. Алє, уж да ши пошол, єдна нога там – а друга назад! – Так ци то, Михалє, кед ши у пензиї, а дома. Я ци такого щесца док сом робел, сукня ми заповедала, бо сом мал управнїцу. А тераз мам шефицу котра тиж так ноши сукню. И нїґда свой чловек, вше ми жени заповедаю. Так ми ше випоносовал Петро. Дюра Салонтаї

РУСКЕ СЛОВО 23

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ КЕРЕСТУРСКИ МАЙСТРОВЕ ОТВОРЕЛИ СВОЙО МИГЕЛЇ

СТАРИНИ УДИХЛИ НОВИ ЖИВОТ

Пише: Любомир ДУДАШ

Анї нє так давно у Руским Керестуре було вецей як сто пейдзешат активних майстрох, ремеселнїкох. Кельо их було наисце, хто то зна, алє валал жил и розвивал ше праве од ремесла. Ремеселнїк, майстор, мушел знац оправиц парастови цо уж було нужне, други скрал и ушил шмату, облєчиво, треци схопно зошил обуй, бочкору и инше... Без майстрох бизме и нєшка були у цмотох прешлосци, алє... Вше и вше, алє! Нєт вецей анї майстрох. Индустрия „жедла” малого чловека, його тезґу, „поєдла” тото найкрасше у души чловека, у людскей души вообще...

К

расного заш лєм єст, та гоч лєм заблїшнє як гвизда котра ше гаши на ноцним нєбе и щезнє у хвильки крадшей як клїпнуц з оком. Вироятно у нєобовязней бешеди и нєдзельовим „препреданю” коло кафи лєбо фитьовки, штирме керестурски колєсаре, алє и штирме ковалє, нє важне хторим шором, ришели врациц живот кочу зоз 1958. року, кочу котри найвироятнєйше справел тедишнї майстор майстром Словак Златко Углир. Шицки заслужели же би им мена нїґда нє щезли з наших паметаньох и паметаньох нашей заєднїци. Од колєсарох то були, и нєшка су, Михал, Митя, Надь – Ґатер, Владо Малацко, Яким Кренїцки и Яким Мученски. Од ковальох котри ище вше маю моци замахнуц зоз млатком и зоз розпалєного желєза часом справиц цошка красне и хасновите то Яким Канюх Янчи, Яким Пап Папянка, Михал, Митя, Надь и Яким Ройко. Мена за памятнїк майсторству и майстром у валалє. То, спрам ридко чутей приповедки, хторейшик нєдзелї на дворе у Михала Ґатера, На-

24 РУСКЕ СЛОВО

дя, и остатнї лєбо медзи остатнїма кочами хтори справени у Руским Керестуре. А час поробел свойо, кочи видно уж лєм на сликох лєбо як полїчки за квеце у ушорених и прекрасних керестурских преднїх дворох. ЄДЕН ШУХ – СТО КИЛИ ТЕРХИ – Єден коч, а свою роботу на нїм мушели кончиц и колєсар и коваль, вимагал мешац упартей роботи и знаня. Коч бул длуги од 7 по 12 шухи, а по єдним шуху могол ношиц терху од єдного метера, сто килох – приповедаю майстрове, раз єден, раз други. Таке знанє и добра робота коштали вше коло цени єдного гольта добрей орачей жеми. Коч ше мушело чувац. Барз хасновити бул, алє и драги, покля го з валалу нє виселєли прикочи на штирох ґумових колєсох шейдзешатих рокох вика за нами. – Шицки од нас закончели ремесло при правих, „старей школи”, майстрох, шеґертовали, калфовали и наисце звладали знанє котре було потребне знац. Ище док зме ше школовали знали зме же будземе ро16. ОКТОБЕР 2020.

ljudze@ruskeslovo.com

биц од слунка по слунко, вше буц на помочи шицким, алє зме так знали и же наша робота ценєта, вредна и почитована була, та скоро покля нє вимарла, алє ище ше нє да, а и ми зоз ню – приповедаю, дзекеди и шицки нараз, алє то од щесца и радосци. Коч ту, пред нїма, лєпши як нови, бо тот уж и розробени бул. Слово раз пребераю ковалє, раз колєсаре, а шицки су ту найважнєйши. Єдни мушели обробиц древо, нє гоч яке, алє точно таке яке требало и мушело, скрали часци и склопели коч. Ковалє шицко то мушели оковац, до остатнєй нужней часци и од верху друка по заднї шороґлї. Шрубики ту анї нє було, шицко карики, оков, ланц, талпа... Знало ше, а так ше и учело, за котри часци яке древо ше хаснує. Глави колєсох були баґреново, багра дубово, дески и дещички як и обидва патосни дески зоз ядлїни... Колєсарска часц роботи була справиц, зоз шедалку, двацец часци за єден коч, ковалє то надбудовали так же, менєй вецей, коч порихтани за того котри го поручел, мал трицец штири часци. Коч ше наручовало, хто уж у котрого майстра сцел, до котрого мал найвецей довирия, лєбо му цена и плаценє на длужей часу баржей одвитовало. Од яри, та влєце и вєшенї шицко мушело буц цакум-пакум, нє шмело ше случиц же у тот час коч муши пойсц на оправку, та хто як знал мерковац и чувац, так му и коч тирвал... – Найлєпши майстрове за кочи у широким околїску, приповедаю нашо майстрове, були у Кули. Надалєко були познати, а ми такой после нїх, алє ми були худоба за Кулянцох. Вони мали и алату вецей, а лєпшого, векши мигелї, а шицки учели ремесло од Швабох, лєбо Мадярох... КОЧИ КАЛДЕРМУ НЄ ЛЮБЕЛИ Знали и парасти, шицки, нє лєм керестурски, же коч барз нє люби по твардей каменьовей калдерми, то го розбивало и помали кед ше ишло, а дзе ище кед требало побегнуц зоз добрима коньми. А було и парадни кочи, у векших ґаздох, алє були скоро исти як и каждодньови, алє оков и украси, та и фарбенє и чуванє були иншаки, як ше и швечи кед на кочу требало пойсц до другого валалу на вашар, лєбо и до церкви, на Кирбай. Но, приповедаю нашо домашнї, у Митьовим дворе у хладку, за тото ше хасновало и чейзи, и фиякери. На кочу ше ишло баш лєм кед була нужда, лєбо мало на госцину пойсц векше дружтво... – Углавним, тот коч тераз, приповеда Михал Ґатер, дабоме и други помагали, таки як бул нови новучки, анї єд-

на часц нє хиби, анї єдна нє иншака як ориґинална. А и офарбени так же но, за... цешиц ше у нїм. Коло нього и коч котри ище „нє вироснул”, таки є як и прави, алє вельо менши. Барз би добре було, гваря и колєсаре и ковалє, кед би ше у валалє позберало часци од кочох котри ище дацо вредза, а верце, того єст. Ми би ше, гваря шицки, ознова влапели до роботи и ознова оспособели коч котри би могол буц експонат у нєдавно оправяней найстаршей хижи на дворе. Часу нєт превельо, бо громаду кочи розпредати пред пар децениями за „тепшу риби”. О тим вредзи роздумац, алє и з тим би попонагляц, хто зна хто лєбо цо ютре будзе хибиц и од роботи нїч нє будзе. Найкрасше у шицким тим же и тераз, з тей нагоди, було красного же аж, „спричканя” на тему чия ту робота була важнєйша, а шицки знали и знаю же нє мож без анї єдного з нїх... Знали нашо людзе, приповедало ше, и сами нашвидко себе помочи кед шина спадла зоз колєса... Колєсо ше нє шмело далєй терховац а зоз поля, найчастейше, ше пришло на трох колєсох и древу подложеним место штвартого та ше, гоч полусмиком, до валалу дошло, а вец уж и майстра було лєгко найсц за помоц. Окрем того, добре шицки знали, парасти поготов, кельо ше котрей терхи шмело и могло накласц на коч, лєбо до коча. За нє таку вельку терху ше часто подзвиговало хасновити простор зоз десками на драбинки. Зоз доброго поля теди могло буц и шейсц кочи кукурици, алє то уж тераз нє мерадло понеже, гваря майстрове, пременєте шицко, и сорти и гибриди, а у першим шоре „конї” котри тераз звожа урожай зоз польох... ЖЕ БИ НЄ БУЛО ЗАБУТЕ

Kерестурски леґинє трицетих рокох 20. вику на парадних коньох 16. ОКТОБЕР 2020.

За тих котри ище цошка и знаю лєбо добре паметаю, вредзело записац же коч, а бул то швабски тип кочох, комплетни, ма, рахуюци од долу, штири колєса од котрих кажде ма по шейсц багра, два осовини, главу и два шнїци, єдну розвору, єден фергечов, по єдну подейму и чатлаш, два драбинки, двої шороґлї, вагу, два орчики, єдну шедалку, штири льовчи, штири льовнїки и штири шапки, а мали, нє шицки, и папучи, а парадни и шарганьови. Опрез шицкого бул друк. ■

РУСКЕ СЛОВО 25

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ 75 РОКИ „РУСКОГО СЛОВА” 1945–2020 (XVII)

ЦИЛЬ ХТОРИ ПОСТАВЕНИ, И СПОЛНЄТИ

Пише: Дюра ЛATЯК

ДИРЕКТОРЕ НВУ„Руске слово” (1993–2020) Наталия Дудаш (1993–2000) Микола Шанта як о.д. (2000–2001) Микола Шанта (2001–2005) Владимир Паланчанин (2005–2010) Мартица Тамаш (2010–2018) Др Борис Варґа (2018) ГЛАВНИ И ОДВИЧАТЕЛЬНИ РЕДАКТОРЕ НОВИНОХ (1993–2020) Любомир Рамач (1987–1993) Юлиян Каменїцки о. д. 1993–1998 Мр Гелена Медєши (1998–2000) Любомир Рамач як о. д. (2000–2001) Любомир Рамач (2001–2005) Єлена Перкович (2005–2009) Дюра Винаї (2009–2013) Др Борис Варґа (2013–2017) Иван Сабадош (2017)

26 РУСКЕ СЛОВО

Року 2009/10. року пришло до пременки на главних руководзацих функцийох у НВУ „Руске слово”. На чоло Установи поставена потедишня новинарка Мартица Тамаш, а на место главного и одвичательного редактора, Дюра Винаї. При концу свойого другого мандата (2010–2018) директорка детально описала период у котрим була на спомнутей функциї у часопису „Шветлосц” ч. 4/2018 (боки 619-627) под насловом „Чуваме и унапредзуєме свойо”. Тот єй напис даваме у скраценей форми „Як директорка НВУ „Руске слово” и у першим (2010–2014) и у другим мандату (2014–2018) робела сом у двох напрямох, на финансийним стабилизованю и на оптималним розвою виданьох. Дїловна политика унапрямена на подзвигованє и отримованє квалитета шицких виданьох, а у значней мири унапредзени технїчни условия за роботу. „Руске слово” водзаца институция хтора чува руски язик и културу, националну свидомосц и идентитет Руснацох у Войводини, Републики Сербиї и споза гранїцох, през новини и часописи хтори маю информативни и едукативни змисти и змисти за розвагу; а окреме през уметнїцку литературу, хтора ношаци слуп у очуваню националного идентитета Руснацох на тих просторох. Снователь НВУ „Руске слово” од 2004. року Национални совит рускей наци-

оналней меншини, а дїялносц з векшей часци, коло 80 одсто, финансує Покраїнски секретарият за културу, явне информованє и одношенє з вирскима заєднїцами. Установа од Покраїнского секретарияту за културу, явне информованє и одношенє з вирскима заєднїцами достава средства, порядни мешачни субвенциї за видаванє тижньових новинох „Руске слово” и часописох „Заградка” и МАК, а видаванє часописа „Шветлосц” и кнїжкох финансує ше прейґ участвованя на конкурсох з проєктами. ФИНАНСИЙНА СТАБИЛНОСЦ У моїм першим мандату окончованя функциї директора (2010–2014) вельо зробене на финансийней стабилносци Установи. У предходним периодзе, а окреме под 16. OKTOБЕР 2020.

ljudze@ruskeslovo.com

час 2016. и 2017. року, кед субвенция од Покраїнского секретарияту зменшана за 10 одсто, пре стабилне функционованє уведзени мири шпорованя, зоз чим зменшани шицки трошки. У 2018. року, кед субвенция Покраїнского секретарияту за културу, явне информованє и одношенє з вирскима заєднїцами за новини „Руске слово” и часописи за дзеци „Заградка” и за младих МАК звекшана за 5 одсто , функционованє Установи вошло до стабилнєйшей фази. МАЄТОК УСТАНОВИ У просторийох НВУ „Руске слово” у Футожскей 2 ше од 2011. року находзи Завод за културу войводянских Руснацох. Значне же зоз закладаньом Националного совиту 2011. року обезпечени пенєж зоз хторим адаптовани просториї Новинско-видавательней установи „Руске слово” у Футожскей 2 у Новим Садзе, за потреби спомнутого Завода. Средства за адаптацию простору, вєдно зоз проєктну документацию и фаховим надпатраньом обезпечени од Покраїнского секретарияту за културу и явне информованє.” У двох мандатох як директорка НВУ „Руске слово” на три заводи порушала сом поступок уписованя власносци над дїловнима просториями Дописовательства НВУ „Руске слово” у Руским Керестуре. У Суду у Кули, 26. децембра 2013. року подписани Анекс число 1. Контракта о участвованю у инвестованю дїловного будинка у Руским Керестуре зоз хторим Привредне дружтво Друкарня „Руске слово” з Руского Керестура – векшински власнїк будинка у хторим ше находза просториї Дописовательства НВУ „Руске слово” у Руским Керестуре, Новинско-видавательней установи „Руске слово” з Нового Саду припознали право власносци над штирома просториями. МОДЕРНИЗОВАНЄ ВИДАНЬОХ Нєшкайши формат новинох „Руске слово” розвил ше зоз формата и концепциї специялних додаткох новином з 2012, 2013. и 2014. року. Тоти проєкти порихтани по моєй идеї и инициятиви, зоз участвованьом и значну потримовку за тот проєкт заинтересованих новинарох и редакторох занятих у Установи и зоз финансийну потримовку Управи за културу Городу Нового Саду. Иновациї зробени и у часопису МАК, а од септембра

РУТЕНПРЕС И САЙТ Аґенция „Рутенпрес” роби од мая 2006. року и лєм 8 мешаци єй робота у векшей часци була финансийно закрита прейґ проєкта. Од 2012. року у значней мири ше ришує финансованє аґенциї „Рутенпрес”. Роботу „Рутенпресу” софинансую Национални совит рускей националней меншини, Месна заєднїца Руски Керестур и ЯМУ РТВ Войводини. Сайт НВУ „Руске слово” направени як проєкт 2008. року, и тераз є у функциї представяня шицких виданьох Установи. (...)

16. ОКТОБЕР 2020.

2017. року инвестоване до осучасньованя випатрунка часописа „Заградка”. У сали НВУ „Дневник” 15. юния 2012. року преславени ювилеї НВУ „Руске слово”: 65 роки часописа за дзеци „Заградка”, 60 роки часописа за литературу, културу и уметносц „Шветлосц” и 40 роки часописа за младих МАК. У голу Покраїнскей влади АПВ 15. юния 2014. року НВУ „Руске слово” означела 90 роки друкованого информованя на руским язику („Руски новини”), 50 роки „Литературного слова” и представени нови формат новинох „Руске слово”. НВУ „Руске слово” 15. юния 2015. року у Студию „М” ЯМУ РТВ орґанизовала святочну академию з нагоди 70 рокох новинох „Руске слово”. З тей нагоди, першираз у историї НВУ „Руске слово” додзелєни новинарски награди, хтори достали: Михайло Симунович – за доприношенє квалитету и розвою новинох „Руске слово”, Михайло Зазуляк – за найактивнєйше информованє зоз терену и дньове информованє и Славица Фейса – за рубрику у новинох „Руске слово”. Награду за найвреднєйшого вонкашнього сотруднїка старшей ґенерациї достал длугорочни новинар, редактор и директор НВУ „Руске слово” Дюра Латяк и Сенка Надь – награду за найвреднєйшого вонкашнього сотруднїка младшей ґенерациї. ЛЮДСКИ РЕСУРСИ У НВУ „Руске слово” на нєодредзени час у 2018. року заняти 24 особи, а на дочасових роботох и по контрактох о дїлу, робя 12 особи. Рочно ше за авторске дїло писаня новинарских прилогох за новини и часописи або литературних дїлох за кнїжки анґажує вецей як 120 особи. У 2018. року тото число зменшане на коло 70 особи. Же бизме були порихтани на иновациї хтори приноши час, 2014. року шейсц заняти у „Руским слове” закончели курс зоз веб-новинарства, хтори орґанизовало Здруженє новинарох Сербиї, а 2014, 2015. и 2017. року орґанизовани вецейдньово едукациї занятих зоз сучасного новинарства, у сотруднїцтве Новинарскей асоцияциї Руснацох – НАР зоз Новосадску новинарску школу и Одсеком за медийни студиї Филозофского факултета у Новим Садзе. Заняти зоз администрациї закончели вецей курси зоз обласци кнїжководительства, за потреби лиценци и зоз обласци Закона о явних набавкох, по хторим „Руске слово”, як хаснователь явних средствох, ма обовязку робиц. НВУ „Руске слово” найкредибилнєйшa медийна и видавательна хижа Руснацох у швеце, єй дїялносц у функциї информованя и видавательства, а длугорочно очуваня язика, култури и националного єства Руснацох. Спрам того цо зарисоване у Националней стратеґиї Руснацох у Републики Сербиї 2013–2020. рок, у обласци информованя, НВУ „Руске слово” сполнєла шицки заплановани цилї. Остава за далєй стратеґийни циль и плановане намаганє НВУ „Руске слово” – змоцньовац квалитет информованя и видавательства на руским язику, котре ше реализує операюци ше на богату традицию информованя и видавательства на руским язику.” ■ (Предужи ше)

РУСКЕ СЛОВО 27

ДУХОВНИ ЖИВОТ ВИРОНАУКА У ДЮРДЬОВЕ И НОВИМ САДЗЕ

ПОЛНА ТАШКА НОВИХ ПРАВИЛОХ

Пише: Мирон ГОРНЯК КУХАР

Нови школски рок зоз собу принєсол полну ташку нових правилох справованя занятим у школи, а и школяром, котри ше каждодньово стретаю зоз новим и нєпознатим. На щесце, заш лєм маме условия за пестованє духовного живота, алє випатра же нє маме и свидомосц о тим кельо би то требало

Ш НЄ ЗНАЮ, ЛЄБО НЄ СЦУ – Уж скоро двацец роки сом вироучителька у Новим Садзе и знам же дзепоєдни родичи нє знаю же можу дац дзеци на виронауку, а дзепоєдни и нє сцу – наглашела Милания Римар. – Чкода, бо дзеци заш лєм можу дацо научиц. Нормално, єст розличних школярох, алє вшелїяк же важне знанє, воспитанє и мотивация з дому. Важне и же бизме нє гашели сами себе. Маме вше менєй школярох, а мала нам и свидомосц. Єст случаї же дзеци после першей причасци вецей нє приходза на виронауку – гварела Римарова.

28 РУСКЕ СЛОВО

коляре маю окремни годзини на котрих ше уча правила, маски обовязни, и випатра як кед би у школох оддавна так було. Онлайн настава школяром нє нова, бо ше по нєй уча од вяри. На початку нового школского року и зоз иншаку орґанизацию настави и способом роботи, у розпорядку нє остало места за обовязни виборни предмети, а то гражданске воспитанє, вирска настава, як и за шицки други секциї и звонкашколски активносци. ЧИ ОНЛАЙН НАСТАВА ДАВА ЗАДОВОЛЮЮЦИ РЕЗУЛТАТИ – Наставнїки, котри преподаваю спомнути предмети мали лєм єден вибор, а то онлайн настава прейґ рижних платформох. Поставя ше питанє чи можлїве тоти годзини отримовац на таки способ, чи школяре достаню достаточне и квалитетне знанє и кельо тото знанє годно превериц и применїц у живоце – гварела вироучителька у Дюрдьове Лидия Кухар. По єй словох, виронаука, як школски предмет, треба же би дзеци зєдинєла до заєднїци зоз Богом. Вона школяром дава вельо информациї о смислу чловекового постояня, о тим же тот швет нє постої случайно, алє є дїло створителя – Бога. Вирска настава у плану и програми ма и

практичну часц на котрей школяре одходза до церкви, до рижних вирских обєктох же би почувствовали духовносц, помодлїц ше у доме Божим и на таки способ упознац ше зоз свою виру, а то у онлайн настави нєможлїве. У дюрдьовскей школи годзини виронауки перши мешац були онлайн прейґ ґуґлучальнї. Кажди школяр достал код зоз котрим могол войсц до учальнї у котрей були поставени рижни задатки. Кажде оддзелєнє мало свой код и свою учальню. Кед школяр поробел задаток, положел го до учальнї и прешлїдзел назад наставнїкови най препатри. Понеже тот способ роботи нови и нєпознати шицким, було проблеми, алє школяре робя и други предмети на таки способ, та ше швидко шицки гришки виправело. – Наставнїки ше наздаваю же ше школа враци до своїх нормалних цекох, же ше годзини годно поряднє отримовац як и потераз, и же дзеци буду мац нагоду знанє доставац у „обичней”, а нє онлайн-учальнї. Тераз ше глєда ришеня же би ше годзини виронауки отримовало у школи у менших ґрупох, притримуюци ше шицких предписаних мирох защити – заключела Лидия Кухар. Настава виронауки у Новим Садзе, за дзеци у школи и парохиялна, почала по16. OKTOБЕР 2020.

duhovni@ruskeslovo.com

ЄСТ НАДОСЦ ДЗЕЦИ, АЛЄ МАЛО ПРИЯВЕНИ – Гоч єст надосц Руснацох у Новим Садзе, мало приявели дзеци на нашу виронауку – гвари Мелания Римар. – З другого боку, нашо руски дзеци єст на право славней виронауки и на гражданским воспитаню, з оглядом же треба вибрац гражданске, лєбо вирску наставу. Можем повесц же векшина дзецох заш лєм унапрямена на гражданску опцию – потолковала Римарова. По єй словох, треба баржей апеловац, дзе ґод то мож, у церкви и прейґ медийох, же би ше вихасновало можлївосц ученя о духовним живоце и вири. – Єст условия, у школи єст ґуґл учальня, шицко ше записує и водзи як треба. Вкупно, на грекокатолїцкей виронауки у Новим Садзе єст дзешец до дванац школярох. А цо ше дотика локациї отримованя, можеме, односно школа дава право тримац годзини дзе єст условия и дзе нам зґодно, дзе нам одвитує. Так, у парохиялним будинку тримам и школску виронауку, внєдзелю, пред Службу Божу – гварела вироучителька Мелания. Як нас поинформовала, у новосадских школох и вирских заєднїцох, єст Словацох євангеликох, римокатолїкох и других, на рижних язикох, односно традицийних вирски заєднїци хтори маю право на школску виронауку. Розуми ше, у Сербиї єст найвецей православних, на сербским язику. МЕНЄЙ ШКОЛЯРОХ У НОВИМ САДЗЕ – По актуалним закону, мушела бим мац найменєй пейцох школярох у ґрупи, алє нам одобрели же бизме мали по штверо у двох ґрупох. Влонї сом мала пецеро у єдней и пецеро у другей ґрупи, а як видно, тераз менєй. Реґистрована сом вироучителька у Министерстве просвити, науки и технолоґийного розвою. Держава нас потримує у пестованю духовного живота. Добре же так, бо би пре мало школярох даєдни мушели претаргнуц континуитет ходзеня на виронауку – надпомла Римарова. Як поинформовал парох новосадски о. Юлиян Рац, виронауку штредньошколцом и студентом у Новим Садзе трима парох з Бачинцох о. Дарко Рац, того школского року одприлики на способ як и прешлого року. – Зоз старшима робим я, од нєдзелї, 11. октобра, а виронаука з нїма будзе каждей нєдзелї, после вечаршей Служби Божей, кед нє будзе даяки пременки пре вирус корона. Преподаваня буду як и потераз цо було, по диманики и структури отримованя виронауки – гварел о. Юлиян Рац. ■ 16. OKTOБЕР 2020.

КИРБАЙ У СТАРИМ ВЕРБАШЕ – ПОКРОВ ПРЕСВЯТЕЙ БОГОРОДИЦИ

ШВЕТО ТРЕБА ПРЕСЛАВИЦ, НАСАМПРЕДЗ, ЦЕРКОВНО У церкви Покровa Пресвятей Богородици у Старим Вербаше, 11. октобра преславене храмове швето – Кирбай. Шпивану Службу Божу на 10 годзин служел о. Яков Кулич зоз Коцура, казательник бул о. Владимир Еделински Миколка з Беркасова, а служели и капелан коцурски о. Данил Задрепко и домашнї парох о. Алексий Гудак. Як гварел о. Гудак, за тоти условия пандемиї вирусу корона, Кирбай крашнє преславени, бул обход коло церкви зоз читаньом штирох Євангелийох, а було и досц вирних. Фото: С. Фейса

чатком октобра, а тримаю ю монахиня служебнїца Непорочней Дїви Мариї, ш. Винкентия и вироучителька Мелания Римар. У новосадских школох дошлєбодзени два ґрупи – старша, висши класи и друга ґрупа нїзши класи. У школскей ґрупи того наставного року єст осем школярох, у єдней ґрупи штверо, и у другей ґрупи штверо.

У казанї о. Владимир Еделински наглашел же преслава швета нє треба же би була лєм за столом, алє насампредз у церкви, а потим коло стола и на вашарскей часци. Наприклад, нашим старшим и предком, у тедишнїх условийох спомалшеного и очежаного транспорту, нє було чежко пойсц на Кирбай зоз Сриму до Бачкей и процивно, а нам нєшка чежко присц блїжей до родзини. Попри тим, нє придзе ше до церкви, алє на полудзенок, лєбо на вечеру. То нє права преслава Кирбаю. После Служби послужена закуска и ошвиженє котре пририхтали члени Церковного одбору. Того року пре пандемию вируса корона, по розказу Штабу за позарядово ситуациї општини Вербас, нє була вашарска часц Кирбаю. М. Г. К.

КАЛЕНДАР ПОДЇЙОХ

ПРИРИХТОВАНЄ ЗА КРАЧУН У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ У парохиї у Руским Керестуре, од 18. октобра почню преподаваня на тему Блаженства хтори пририхтує парох о. Михайло Малацко. Преподаваня буду нєдзелями по вечаршей Служби Божей хтора тераз на 18 годзин, а отримовац ше буду у просторийох Каритасу. Преподаваня задумани и як духовне пририхтованє вирних пред наиходзацим шветом Рождества Христового – Крачуном, та су наменєни шицким полнолїтним вирним, и младшим и старшим. М. А.

РУСКЕ СЛОВО 29

informator@ruskeslovo.com ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 12. октобра нас занавше зохабела наша мила мац

МЕЛАНИЯ РУСКАЇ (1934–2020) з Руского Керестура Дзивка Мелания зоз супругом Михайлом Спочивай у мире Божим!

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 12. октобра нас занавше зохабела наша мила мац

МЕЛАНИЯ РУСКАЇ (1934–2020) з Руского Керестура Син Кимо зоз супругу Єленку Спочивай у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 19. октобра наполнї ше рок як нас занавше зохабела моя мила и добра шестра и кума

АФИЯ МЕЛИХОВА народзена Стрибер (1943–2019) з Бачкого Петровцу З любову и почитованьом красни памятки на ню навики буду чувац шестра и кума Маря, Владо, Емина зоз Атилом, Сашо зоз супругу Весну и їх дзивчата Ребека и Хана Семаново Спочивай у мире Божим!

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 4. октобра 2020. року на свою драгу до вичносци пошол мой мили супруг

МИРОСЛАВ КИШРАЦИК (1957–2020) з Руского Керестура Вично за нїм будзе жаловац супруга Ганча з котру пожил 42 роки. Спочивай у мире Божим!

МИРОСЛАВА КИШРАЦИКА (1957-2020) з Руского Керестура Занавше го зачуваю у паметаню фамелиї Йовґена Преґунового, Мариї Арвовей, Наталиї Колошняйовей и Меланиї и Мирка Преґунових Вичная памят!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 17. октобра наполнї ше жалосни рок як нє з нами наш мили оцец и дїдо

МИХАЙЛО ОРОС (1947–2019) з Руского Керестура Памятки на ньго чуваю син Златко, нєвеста Ясминка и унук Борис Вичная памят! НА ЗДОГАДОВАНЄ

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 19. октобра наполнї ше рок як ме моя мила шестра зохабела и пошла до вичносци

АФИЯ МЕЛИХ народзена Стрибер (1943–2019) з Бачкого Петровцу

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ На остатню драгу випровадзели зме нашого братняка

НИКОЛА КУЗМА (1950–2019) з Руского Керестура

У моїм шерцу и молитвох будзем це споминац Терезия Виславскова з фамелию

Вичная памят!

Памятку на це чуваю Коста и Мария

ЗДОГАДОВАНЄ На октоберски, новемберски, децемберски днї кед зме до вичносци випровадзели наших милих

OGLA[OVANW

ЛЮБОМИР БУДИНСКИ (1924–2007)

МАРИЯ БУДИНСКИ (1931–2013)

ВАНЯ ЯНЧИЧ (1971–2015)

У шерцох жалосц. Нє видзиме вас и нє чуєме вашо гласи, алє чувствуєме же сце ту коло нас. Ожалосцени фамелиї Канюх и Янчич

30 РУСКЕ СЛОВО

021/6613-697, 066/202-414 e-mail: informator@ruskeslovo.com роботни дзень од 9-14 годзин 16. ОКТОБЕР 2020.

informator@ruskeslovo.com СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 21. октобра наполня ше 40 смутни днї як нє з нами наша мила

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 19. октобра полня ше 6 смутни мешаци як нас занавше зохабела наша мила супруга, мац, баба и швекра

АНА ДУДАШ народзена Папуґа (1936–2020) з Руского Керестура

ЙОЗЕФИНА ПАЛАНЧАЇ народзена Павлович (1952–2020) з Руского Керестура У красних памяткох навики це чува бачи Любо Паланчайов з фамелию Спочивай у мире Божим!

Красни памятки на ню навики чуваю супруг, дзеци, унуки и нєвеста Спочивай у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 30. октобра наполня ше два и пол рока як нас занавше зохабел наш мили

ВЛАДО ГАЙДУК (1978–2018) Занавше останєш у наших красних памяткох – ожалосцени син Кристиян, оцец Владимир, брат Ваньо з фамелию и шестра Соня з фамелию

На нашу милу

ИРИНА ГАЙДУК (1958–2020) З любову и почитованьом памятку на це вично буду чувац твойо наймилши

Красни памятки на вас вично останю у наших шерцох СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 21. октобра наполня ше 2 роки як нас зохабел наш мили супруг, оцец и дїдо

МИРОН РАМАЧ (1938–2018) з Руского Керестура Час преходзи... Подзековни зме же зме це мали, а жалосни же це нєт. Хибиш нам, думаме на це и жиєш у наших шерцох. Твойо наймилши – супруга Мария, син Мирон, дзивка Терезия, жец Раде и унуки Алекса и Дарко Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ На наших наймилших родичох, бабу и прабабу, дїда и прадїда

ВЛАДУ (1930 – 19. V 1980) БАДАРКОВИХ Найкрасши памятки на нїх навики чуваю – дзивки Мария и Мелания и нєвеста Меланка зоз своїма фамелиями Спочивайце у мире Божим! МАҐДУ (1930 – 17. Х 2012)

16. ОКТОБЕР 2020.

Дня 15. октобра наполнєл ше рок як нас занавше напущела наша мила мац, баба и прабаба

АНА ВАРҐА (1935–2019) Оставаш у наших бешедох, памяткох, сликох Спочивайце у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 16. октобра наполнюю ше 40 днї як нас занавше зохабел мой мили брат и наш уйко

ВЛАДИМИР ВАРҐА (1962–2020) з Руского Керестура З любову и почитованьом памятки у своїх шерцох чуваю його наймилши Спочивай у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 14. октобра наполнєли ше 3 роки як нас занавше зохабел наш мили супруг и оцец

ЮЛИН ДУДАШ (1962–2017) з Руского Керестура Красни памятки на ньго навики буду чувац його наймилши – супруга Оленка, дзивка Сая и син Иван Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 30. октобра наполня ше 6 роки як нас занавше зохабел

МИРОН ДУДАШ – ДАНКОВ (1936–2014) з Руского Керестура Красни памятки на ньго навики чуваю шестра Маря и син Владо Спочивай у мире Божим!

РУСКЕ СЛОВО 31

informator@ruskeslovo.com IN MEMORIAM

Покраїнски секретарият за урбанизем и защиту животного штредку, на основи члена 10. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС” чс. 135/04) обявює

ОБВИСЦЕНЄ

ЙОАКИМ ЧАКАН (2010–2020) Час преходзи, алє памятки вични. Твойо котри це нє забуваю. Супруга Мира, дзеци Тамара и Сашо зоз фамелиями

* дзе цо будзе * дзе цо будзе *

ДОМАШНЇ ШПАЙЗ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ Традицийна манифестация „Домашнї шпайз” хтори орґанизує Здруженє женох „Байкаˮ з Руского Керестура будзе отримана на соботу 17. октобра од 8 годзин, у центре Керестура. На штандох Здруженя и других продуковательох годно купиц жимнїцу и други домашнї продукти. ***

НА СОБОТУ БУДУ ДНЇ БУНДАВИ У КУЛИ

На соботу, 17. октобра, у Кули будзе отримана уж традицийна манифестация, шеста по шоре, Днї бундави. Цала програма манифестациї будзе отримана у вельким парку прейґ драги пошти, а плановани змисти пошвецени єшенї и єшеньским плодом. Манифестация будзе тирвац од 10 до 17 г, нащивителє годни покоштовац рижнородни специялитети з бундави, як и купиц числени єшеньски плоди, рижни ручни роботи и жимнїцу. Орґанизаторе Здруженє любительох здравей поживи и здравого способу живота Еко Кула и Туристична орґанизация општини Кула, а под покровительством Општини Кула. Попри тим, орґанизаторе визначую же буду випочитовани шицки превентивни мири котри у складзе зоз епидемиолоґийну ситуацию. ***

О поднєшеней вимоги за одредзованє обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок Ношитель проєкта DP World a.д. Нови Сад, улїца Царинска 1, поднєсол вимогу за одредзованє обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок за ПРОЄКТ Вибудов и реконструкция Луки Нови Сад на к.п чс. 4142/8, 4142/39, 4142/7, 4142/2, 10667/1, 4144/4, 4142/29, 4142/26, 4152/1 и 4142/3 КО Нови Сад I. Податки и документация зоз вимоги ношителя проєкта мож достац на увид у просторийох Покраїнского секретарияту за урбанизем и защиту животного штредку Булевар Михайла Пупина 16 (прижемє канцелария чс. 39). Шицки заинтересовани у чаше од 15 днї од дня оявйованя того обвисценя, можу доручиц свойо думанє у писаней форми на адресу Секретарияту.

Република Сербия Министерство защити животного штредку На основи чл.14. пасус 1. а у вязи зоз чл. 29. пасус 1. и 3. Закона о прецeньованю вплїву на животни штредок („Сл. глашнїк Р.Сербиї” 135/04, 36/09) дава шлїдуюце

ОБВИСЦЕНЄ

Обвисцує ше явносц и заинтересовани орґани и орґанизациї же тот орґан принєсол Ришенє з хторим ше одредзує обсяг и змист Студиї о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта модернизациї гайзибанскей драги (реконструкция и вибудов) Беоґрад – Суботица – державна гранїца (Келебия) часц Нови Сад – Суботица на териториї Автономней покраїни Войводина, Република Сербия, на вимогу ношителя проєкта подприємство „Инфраструктура желєзнїци Сербиї” а.д. Беоґрад, Неманьова 6, а хторе заведзенє под числом 353-02-1552/2020-03. Увид до принєшеного Ришеня мож окончиц у просторийох Министерства защити животного штредку у Беоґрадзе, Младежских бриґадох 1, хижа, 428, як и на службовим сайту Министерства http://www.ekologija.gov.rs/obavestenja/procena-uticaja-na-zivotnusredinu/ кажди роботни дзень од 11-14 годзин у чаше од 10 днї од обявйованя того обвисценя. Заинтересована явносц и ношитель проєкта можу вивиц жалбу Влади Сербиї на предметне Ришенє, прейґ того орґана, у чаше од 15 днї од обвйованя оглашки.

ТРАДИЦИЙНА „ЧУКИЯДА” БУДЗЕ 18. ОКТОБРА

#останьме одвичательни

Традицийна Чукияда, котру орґанизує Здруженє спортских рибарох „Коляк” у Руским Керестуре з нагоди ошлєбодзеня валалу од фашизму, будзе отримана на нєдзелю, 18. октобра. На змаганє поволани шицки члени Здруженя, котизация за участвованє виноши 1 000 динари, сход змагательох рано од 7 годзин у рибарским лєтнїковцу на базену. По пропозицийох дошлєбодзене ше змагац зоз трома циґонями без балерини, а зоз штвартим мож лапац рибки за мамки. Змаганє будзе отримане на часци беґеля за керестурску брану од 8 до 12 годзин, а по законченю змаганя мерац ше буду шицки прикладнїки чукох, а риби спод минималней велькосци буду врацени назад до беґелю. Орґанизатор обезпечи за шицких учашнїкох полудзенок, зоз собу потребне вжац лєм прибор за єдзенє. Шицки подробнєйши информациї мож достац при предсдиательови ЗСР „Коляк” Михайлови Пашови на телефонске число 060/703-7944.

ПОСИЛАЙЦЕ НАМ СВОЙО РЕЦЕПТИ

32 РУСКЕ СЛОВО

rusmak.ruske@gmail.com МАЛИ ОГЛАШКИ ДИХТОВАНЄ облакох и дзверох. Щици од витру, жими, праху, галайку, праху, инсектох. МОНТИРАМЕ: – РОЛЕТНИ

– ГАРМОНИКОВО ДЗВЕРИ – ПАНТЛЇКОВО ДЗВЕРИ – МРЕЖИ ОД СУНЬОҐОХ – ВЕНЕЦИЯНЕРИ – ОПРАВКИ 025/5827-710, 060/5088-433 16. ОКТОБЕР 2020.

informator@ruskeslovo.com

ВИШЛА ОКТОБЕРСКА ЗАГРАДКА”

У Дзецинским тижню радосц нашим вирним читачом и сотруднїком звекшало и виходзенє октоберского числа часописа „Заградка”. Два оддзелєня першей класи основней школи у Руским Керестуре зоз учительками Любицу Бучкову и Ясмину Сабадошову украшели насловни бок, а весели и 2. бок, гоч ошмихи школярох другей класи зоз Коцура и штвартей класи зоз Руского Керестура поскривани под масками. У литературней часци стихи Меланиї Павлович, приповедки Мирона Будинския, Штефана Гудака и Меланиї Римар, а од сербских писательох представена Весна Чорович Бутрич, Миряна Булатович и Ґордана Малетич. Зоз шветовей литератури вибрани виривок зоз вичней сказки Карла Колодия „Пинокио”. Даскельо причти зоз Святого Писма найдзеце на духовним боку, а „Мала заградка” дарує наймладшим писню о колєсох Силвестера Д. Макая и приповедку о Буркови Михайла Ковача, як и илустрациї за вифарбйованє и мали уметнїцки дїла пейцрочних дзецох зоз „Цицибану” у Руским Керестуре. На трох бокох „Школяре авторе” обявени состави, малюнки и єдна писньочка сотруднїкох зоз Коцура, Руского Керестура, Дюрдьова и Вербасу, а 18. бок пошвецени успишним математичаром, школяром руского оддзелєня другей класи зоз Дюрдьова. Забавни боки и за тото число пририхтала подобова уметнїца Нела Таталович. M. Р. CENOVN>K MALIH I POSMERTNIH OGLA[KOH – mala ogla{ka do 20 slova ko{ta 200 dinari – mala ogla{ka vecej yk 20 slova ko{ta 300 dinari – uramikovani tekst ogla{ki, abo vin~ovanki ko{ta 500 dinari – posmertna ogla{ka na wdno polqo ko{ta 600 dinari – posmertna ogla{ka na dva poly ko{ta 1 200 dinari. Cenovn<k va`i od 1. мая 2015. roku Ogla{ki mo` poslac na mejl office@ruskeslovo.com лєбо informator@ruskeslovo.com i uplacic na rahunok Novinskovidavatelqnej ustanovi “Ruske slovo” u banki Inteza ~islo 160-923244-82. Informaci< mo` dostac na telefon 021/ 6613-697 и 066/202-414 роботни дзень од 9-14 годзин. 16. OKTOБЕР 2020.

ЦЕНОВНЇК КНЇЖКОХ НВУ “РУСКЕ СЛОВО” У ОКТОБРУ ПОПУСТ НА ПОРЯДНИ ЦЕНИ

Мирон Жирош: ГОРНЇЦА БАЧВАНСКО-СРИМСКИХ РУСНАЦОХ (III/1 том) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .300 дин. Юлиян Тамаш: ТРИСКИ З ВЕЛЬКЕЙ ДУШИ . . . . . . . . .300 дин. Гавриїл Костельник: ЧЛОВЕК И ШВЕТ . . . . . . . . . . . . . . 500 дин. Анамария Фурман и др Борис Варґа: БУКВАР . . . . . . . . 300 дин. ГУМНО 2 Дзеци з дружтвених мрежох . . . . . . . . . . . . . . .300 дин. Дюра Латяк: РУСНАЦИ (II том) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .500 ДИН. Любица Фа-Гарди: ЯК ШЕ ТРОЙО ПРАШАТА РИХТАЛИ ЗА ЖИМУ . . . . . . . . . . . . .300 дин. Юлиян Тамаш: ЇЖИК ГОЛИК . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .300 дин. Силвестер Д. Макаї: БОСИ ПО ПРАХУ . . . . . . . . . . . . . . . .300 дин. Ирина Гарди-Ковачевич: ЗА ГЛАВКИ У ЛАВКИ . . . . . .300 дин. РУСКИ ХРИСТИЯНСКИ КАЛЕНДАР 2020 . . . . . . . . . .500 дин. Славко Роман Рондо: ОДНЯТИ ОД ПСОХ . . . . . . . . . . . . .300 дин Звонимир Павлович: ЗАЗБЕРОВАЧЕ ТРУПЛОХ . . . . . . . .500 дин. Олена Планчак-Сакач: ВЕЦЕЙ ОД БЕШЕДИ . . . . . . . . . .500 дин. РУСКИ ХРИСТИЯНСКИ КАЛЕНДАР 2019 . . . . . . . . . .500 дин. Мелания Римар (вибрала и пририхтала): ДРАГА ДО ШВЕТА . . . . . . . . . . . . . . .300 дин. Агнета Бучко Папгаргаї: ТАМ ДЗЕ СЛУНКО ВИХОДЗИ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .300 дин Яким Чапко: ЦЕРЕНЬ СПОД НОХЦА . . . . . . . . . . . . . . . . .300 дин. Тамара Хрин Рончевич: КАПКА НА КОНЦУ НОХЦА . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .300 дин. Михал Рамач: ДУГА НАД ДУНАЙОМ . . . . . . . . . . . . . . . .300 дин. Владимир Ґарянски: КОНЬ ЗОЗ ЧУДЕСНЕЙ НОЦИ . . .400 дин. Дюра Латяк: РУСНАЦИ (I том) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .500 ДИН. Мелания Римар (вибрала и пририхтала): КОГУЦИК ЯРАБИК . . . . . . . . . .200 дин. Юлиян Тамаш: СКЛАДАНЄ ИДЕНТИТЕТОХ . . . . . . . . .500 дин. Себастиян Няради: ИНИСУР – РИКА КНЯЗА . . . . . . . .300 дин. Саша Сабадош: ДАРМОЄДИ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .200 дин. Гавриїл Костельник: РОСА И СЛУНКО . . . . . . . . . . . . . . .500 дин. Микола Мушинка:ОД УСНЕЙ ПО ПИСАНУ ЛИТЕРАТУРУ . . . . . . . . . . 400 дин. Олена Планчак-Сакач: ШИТКО . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .300 дин. Mihajlo Kova~: ^ELYDZ DRINKOVA . . . . . . . . . . . . . . .400 din. Irina Gardi-Kova~evi~: КОТУЛЬКИ И ҐОМБУЛЬКИ . . .300 дин. Људмила Попович и Надија Мирошниченко: САВРЕМЕНА УКРАЈИНСКА ДРАМА . . . . . . . . . . . .500 дин. Людмила Попович и Надїя Мирошниченко: СУЧАСНА УКРАЇНСКА ДРАМА . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .500 дин. Любомир Белей: СЛАВЯНСКИ ЯЗИК . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 400 дин. Янко Рамач: НА КРИЖНЕЙ ДРАГИ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .500 дин. Мелания Римар: ГАЙЗИБАН НА ШПАРҐУ . . . . . . . . . . . . . . .300 дин. Микола Шанта: ШАНТОВКИ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .400 дин.

РУСКЕ СЛОВО 33

СПОРТ ОКРУЖНА КАДЕТСКА ЛИҐА

ДОСЛОВНО ПОБЕДЗЕЛИ САМИ СЕБЕ ФК „Русин” – ФК „Герцеґовац” (Ґайдобра) 2:1 (2:1)

За Русин бавели: М. Ковачевич, Чордаш, Няради, М. Иличич, Попов, Стричко, Чонка, Бодянец, Тома, Л. Иличич, Чордаш, Зорич, Н. Ковачевич, Максимович и Джуджар. У рамикох 8. кола Кадетскей лиґи хторе отримане всоботу, 10. октобра у Ґайдобри, кадети ФК „Русин” поражени од кадетох ФК „Герцеґовец” зоз резултатом 2:1 (2:1). Такой на самим початку першого полчасу, кадети Русина сами себе дали ґол, кед процивнїцки бавяч вдерел лабду до каребного простору госцох. Русиново хлапци сцели вибиц лабду, та ю вдерели єден до другого, а хтора ше потим „одшейтала” до їх ґолу. Пре таку баналну гришку, младим хлапцом уж од самого старту, самодовириє на терену рушело на долу. Штредком першого полчасу, русиновци ше дакус таргли, та у 20. минути майсторски евро-ґол дал Александер Тома, хтори сам вжал лабду од процивнїка и шмело виведол бице. Уж по виєдначованю, ознова процивнїк центрирал лабду, ґолман Русина ю вибил з ґолу, сцел ю влапиц до рукох, медзитим, лабду нєсхопно ґурнул до власного ґолу. За кратки час, два авто-ґоли, погубели дальши цек бависка, а то найбаржей уплївовало на їх сиґурносц и самопрешвеченосц кед требало процивнїкови превжац лабду и шмелше одреаґовац. Єдна од причинох пораженя то и слаба преглядносц бависка, односно хлапци себе мало додавали, а кед то и зробели, додаванє було нєпрецизне.

– Бавяче у тим возросту маю ище єдну дозу нєсиґурносци, нєдовирия до самого себе, хторе зна мац резултат вельки гришки, а за хтори, кед ше случа уж на самим початку, треба вельку менталну стабилносц же би ше их превозишло. Попри тим, хлапци би требали обрациц увагу на тимске бависко и роздумовац даскельо крочаї напредок, цо и найважнєйша стратеґия у шицких спортох, та и у фодбалу – гварел тренер кадетох Зденко Шомодї. Заш лєм, треба младих хлапцох и похвалїц же им кондициї нє хибело, обачлїво мали вецей моци од процивнїцкей екипи, цо окреме було видно при концу другого полчасу. На соботу, 17. октобра, на домашнїм терену, кадети Русина буду бавиц процив моцней екипи „Крила країне” зоз Бачкей Паланки. Ан. М.

ФОДБАЛСКА ПАНОРАМА ОПШТИНИ ШИД

СРИМЕЦ „ПРЕҐАЖЕЛ” ЄДНОТУ У дзевятим колє Медзиопштинскей фодбалскей лиґи Срим, ґрупа Заход, фодбалере Сримцу з Беркасова дома прешвечлїво победзели Єдноту зоз Шиду зоз 6:0. ОФК „Бикич” на госцованю у Кузмину вицагнул бод процив Ґраничара 1:1, Сримец у Ярку бавел тиж 1:1 процив ФК „Ердевик 2017”, а и Фрушкогорец и Єдинство бавели 1:1. ФК „Обилич 1993” у Куковцох победзел Фрушку гору зоз 1:0, Трґовачки у Сримскей Миторвици бул лєпши од Слоґи и победзел 3:1, Змай у Ночаю победзел ФК „Зека Булюбаша” зоз 1:0, а Шлєбода победзела Ґраничар з Адашевцох зоз 2:1. На таблїчки „гужва” у верху, бо ФК „Обилич 1993” у тей хвильки перши зоз 21 бодом, а лєм бод менєй ма Фрушкогорец на другим месце. Сримец (Б), на трецим, ОФК „Бикич” на штвартим и Єдинство на пиятим месце маю по 19 боди. Фрушка гора шеста ма 17 боди, Ґраничар (К) седми зоз 15, Змай осми зоз 12, Трґовачки дзевяти зоз 11 бодами, кельо ма и Шлєбода на дзешатим месце. ФК „Зека Булюбаша” 11. зоз дзешец бодами. Ґраничар (А) 12 ма дзевец боди, Слоґа 13. зоз седем, ФК „Ередевик 2017” 14-ти зоз пейц, Єднота петнаста зоз трома, а Сримец (Я) остатнї, шеснасти зоз лєм двома бодами. У дзешатим колє буду бавиц ФК „Ердевик 2017” процив Сримца(Б), ОФК „Бикич” дочекує Сримец (Я), ФК „Обилич

34 РУСКЕ СЛОВО

1993” на своїм терену бави процив екипи ФК „Ґраничар” (К), Слоґа у Чалми дочека Фрушку гору, а Шлєбода будзе бавиц процив Трґовачкого. У Шидзе Єднота домашнї ФК „Фрушкогорец”, Єдинство (Р) тиж домашнї екипи ФК „Змай”, а Ґраничар у Адашевцох на своїм трену бави процив ФК „Зека Булюбаша”. У седмим колє Општинскей фодбалскей лиґи Шид, ОФК „Бачинци” на госцованю у Батровцох победзели Омладинєц зоз 3:0, ОФК „Бинґула” дома страцела од Ґраничара з Ямени зоз 4:1, Єдинство з Люби на госцованю у Илинцох победзело Борец зоз 5:4, Синдєлич у Ґибарцу бул сиґурни и победзел Єдинство (М) зоз 3:0, а у тим колє шлєбодна була екипа Напредку. На таблїчки Напредак перши зоз 16 бодами, Синдєлич други и ОФК „Бачинци” треци маю по 15 боди, Єдинство (Лю) штварте зоз дзешец бодами кельо ма и Єдинство (М) на пиятим месце. Омладинєц шести зоз шейсц бодами, Ґраничар седми зоз пейц, ОФК „Бинґула” осма зоз штирома, а остатнї дзевяти Борец и далєй без бодох. У осмим колє ОФК „Бачинци” дочекую Синдєлич, Єдинство (Лю) будзе бавиц процив Омладинца, Ґраничар дочекує Борец, а Напредак и ОФК „Бинґула”. У тим колє будзе шлєбодна екипа Єдинства(М). Вл. Дї. 16. ОКТОБЕР 2020.

sport@ruskeslovo.com

ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА ЗОМБОР

БРАНКОВИЧ, ПО ПОТРЕБИ, И ҐОЛМАН ФК „Русин” – ФК „Задруґар” (Сербски Милетич) 4:2 (3:0)

РУСИН: Калинич (Бранкович), Кочиш, Голик, Надь (Вуйович), Саянкович, Будински (Вуйович), Даноєвич, Дюканович, Кулич (Виславски), Рац. Ґоли дали: Янко Кулич (2), Срдян Дюканович, Душан Даноєвич. У Подручней фодбалскей лиґи Зомбор, 10. коло одбавене внєдзелю, 11. октобра у Руским Керестуре, на хторим Русиново фодбалере победзели екипу ФК „Задруґарˮ зоз Сербского Милетичу, з резултатом 4꞉2 (3꞉0). Такой на самим початку стретнуца, госцуюци бавяч направел нєспортски поцаг над домашнїм ґолманом Йовицом Калиничом, хторому, док лєжал на трави зоз лабду у рукох, госцуюци бавяч зоз копачку заквачел главу. Ґолман остал лєжац на трави, а главни судия процивнїцкому бавячови указал жовти картон. Кед судия збачел озбильносц калїченя Русинового ґолмана, истому бавячови зоз Сербского Милетичу дал и червени картон. Дежурни лїкар на стретнуцу, Борис Варґа, зоз вожачом наглей служби, такой одвезол Калинича до вербаского шпиталю дзе утвердзена фрактура носа. Понеже першираз на змаганю нє бул присутни резервни ґолман Филип Тома, место нього на ґол станул Боян Бранкович, хтори тиж прецерпел озбильнєйше калїченє пред двома тижнями, на истим терену. Треба надпомнуц же ше Бранкович одлично знашол у улоги ґолмана, и нє виновати є анї за єден достати ґол. После нєспортских сценох, Русин штредком першого полчасу почал шоровац ґоли. Перши од нїх дал Янко Кулич

у 23. минути, же би 10 минути познєйше дал и свой други ґол. Було то додаванє як у билияру, прецизно и атрактивно. Свою другу младосц, як ше гутори за старших фодбалерох, доживює у Русину и Срдян Дюканович, хтори ма префинєне бице, як у бависку, так и на процивнїцки ґол, а внєдзелю єдно таке бице виведол при концу першого полчасу, у 33. минути. У другим полчасу госци ше дакус таргли, перше дали ґол зоз шлєбодного бица, зоз коло 18 метерох, а други ґол дали зоз строго досудзеного пенала. Конєчни резултат на нєдзельовим змаганю поставел Даноєвич у 77. минути, зоз хторим Русин однєсол побиду, и так завжал 4. место на таблїчки зоз освоєнима 22 бодами. Шлїдуюце змаганє русиновци одбавя на нєдзелю, 18. октобра, у Станишичу процив ФК „Станишич 1920ˮ, лидера на таблїчки, зоз зазначенима шицкима побидами од початку сезони. Ан. М.

ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА НОВИ САД

НАЙЛЄПШЕ БАЧКОВО БАВИСКО ПОТЕРАЗ ФК „Бачка 1923” – ФК „Шайкаш” (Ковиль) 4:0 (2:0)

Дюрдьов: стадион ФК „Бачка 1923”, стретнуце судзел судия Ковачевич зоз Будисави. Стрилци були: Де. Тривунович у 5. минути, Бабич у 10., Проданов у 52. и капитен Бачкей Ду. Тривунович у 65. минути. БАЧКА: Иґнїч, Станкович, Чирин, Роґоич, Вуйович, Деянович (Ср. Тривунович), Проданов (Янкович), Маркович, Бабич (То. Тривунович), Ду. Тривунович, Де. Тривунович. У дотерашнїм цеку першенства стретнуце Бачки зоз екипу ФК „Шайкаш”, Дюрдьовчанє указали найлєпше виданє и бависко. Од початку стретнуца, бавяче Бачки добре отворели бависко, та уж у дзешатей минути мали предносц два ґоли. После одлично наруценей лабди з лївого боку Деян Тривунович ефектно звладал ґолмана госцинскей екипи. Лєм пейц минути познєйше и Небойша Бабич 16. OKTOБЕР 2020.

звладал ґолмана Шайкашу и то бул резултат з хторим ше пошло на одпочивок. У другим полчасу, бавяче Бачки предлужели з добрим бависком, мали добри акциї и нагоди. Праве щесце же ґолман госцуюцей екипи добре чувал свой ґол, бо би резултат бул – ище вецей ґоли. Но, же би Бачка дошла до побиди зоз високим резултатом остарали ше Миленко Проданов у 52. минути и дванац минути познєйше, капитен Душан Тривунович. По конєц стретнуца госци зоз Ковилю мали єдну добру нагоду же би зменшали ґол розлику, алє им ше нє удало. После того стретнуца ФК „Бачка 1923” на седмим месце на таблїчки зоз 21 бодом. На нєдзелю Бачка будзе бавиц у Ветернику зоз екипу ФК „Ветерник”. А. П.

РУСКЕ СЛОВО 35

СПОРТ КУП „ДЮРДЬОВ 2020” – ЦИЛЬОВАНЄ ДО РУХОМИХ МЕТОХ

ЗМАГАНЄ БУЛО ГУМАНИТАРНЕ На штрелїску „Била Бара“, внєдзелю, 11. октобра, бул отримани КУП „Дюрдьов 2020” у цильованю до рухомих метох (глїняних голубох). Друге по шоре змаганє орґанизовало Ловарске дружтво зоз Дюрдьова, а тогорочне цильованє було гуманитарного характеру, бо шицок позберани пенєж унапрямени на лїченє малей Лани котрей така помоц нєобходна. Назберане коло 25 500 динари. – Ловарске дружтво и того року орґанизовало цильованє до рухомих метох на Билей Бари. Одволало ше красне число учашнїкох и задовольни зме як шицко прешло. Хвиля и условия були одлични за цильованє. После змаганя було додзельованє погарох и орґанизовани полудзенок за шицких учашнїкох у Ловарским доме – гварел предсидатель Ловарского дружтва Владимир Остоїн. На КУП-у участвовали коло 35 учашнїки и то зоз: Мошорину, Сириґу, Чуроґу, Лединцох, Катю и Дюрдьова. Перше место у екипним змаганю завжала домашня еки-

ПОМОЦ СПОРТСКИМ БАВИСКОМ „ЯША БАКОВ” Ловарске дружтво „Дюрдьов” принєсло ришенє помогнуц у роботи Спортскому здруженю Спортских бавискох „Яша Баков”. Помоц будзе же ше у ловарскей сезони Здруженю подарує одредзене количество меса за змаганє у вареню котлїка. У догварки зоз предсидательом Спортских бавискох „Яша Баков”, Иваном Папуґом, будзе принєшене ришенє на яки способ Ловарске дружтво помогнє Спортскому здруженю и як нам гварели, тото сотруднїцтво ше предлужи и далєй.

Фото: www.lovcidjurdjevo.rs

па зоз Дюрдьова, друге место екипа зоз Лединцох, а треце место припадло екипи зоз Мошорину. У поєдинєчним змаганю перше место завжал Драґан Живков, друге место Душан Живков, а треце Ґоран Рамач. Л. Кх.

ТРЕЦА РУКОМЕТНА ЛИҐА СИВЕР „СИВЕР”

ПОЧАЛО ЗОГРИВАНЄ – ХИБИ УБАВЕНОСЦ РК „Борац” (Бачки Ґрачац) – РК „Русин” 27:21 (15:8) У першим колє єшеньскей часци сезони 2020/2021. у Трецей рукометней лиґи сивер „Сивер”, Рукометни клуб (РК) „Русин” внєдзелю, 11. октобра, одбавел перше змаганє у Бачким Ґрачцу процив екипи РК „Борац” и страцел з резултатом 27:21 (15:8). За Русин бавели: Михайло Мудри (1), Виктор Микита (3), Иван Рац (1), Славко Гербут (7), Борис Югик (5), Мирослав Виславски, Владимир Мудри, Дамир Хома, Иґор Варґа (1), Филип Тома (2), Стефан Дюрко (1). Русиновим бавячом на нєдзельовим змаганю хибело дакус вецей убавеносци на терену, цо потвердзую и сами, а причина тому, то длуга павза од остатнїх змага-

36 РУСКЕ СЛОВО

ньох, хтора наступела пре забрану спортских активносцох. Рукометашом тренинґи почали аж концом септембра, буду их два раз до тижня отримовац и далєй, та лєпши резултат мож обчековац на наиходзацих змаганьох. Тото цо нове за рукометашох, то же ше ґу нїм од початку сезони придружели и двоме нови, реґистровани члени, Филип Орос и Давор Хома, та зоз „ошвиженуˮ екипу русиновци порихтани за нови спортски виволаня. Русин тераз на 6. месце на таблїчки, а шлїдуюце змаганє будзе мац идуцого тижня на домашнїм терену у керестурскей Спортскей гали, процив РК „Ґрафичар” зоз Бездану. Ан. М. 16. ОКТОБЕР 2020.

sport@ruskeslovo.com

СТК „РУСИН” ЗОЗ РУСКОГО КЕРЕСТУРА

СТОЛНОТЕНИСЕРЕ У НОВЕЙ СЕЗОНИ Нову сезону змаганьох у октобру почали и столнотенисере СТК „Русин” зоз Руского Керестура, та младши кадети и кадети уж одбавели єдно змаганє у лиґи, одбавели заостате першенство Сербиї, бавели на општинским змаганю за школярох, участвовали на Отвореним першенстве Бечею. Резултати задоволююци СТК „Русин” бул активни уж накадзи допущела епидемиолоґийна ситуация, та цали авґуст мали каждодньово тренинґи, так исто и у септембру. Нову сезону почали без свойого найперспективнєйшого бавяча Матея Сабадоша хтори прешол тренирац за суботицки Спартак, алє заш лєм, приходзи бавиц и за Русин змаганя у лиґи. ЛИҐАШСКИ ЗМАГАНЯ И ПЕРШЕНСТВО

ОШ „20. октоберˮ зоз Сивцу, док од штреднїх школох нїхто ше нє зявел, окрем тиж пред ставителя домашнєй Школи. Поєдинєчно перше ме сто завжал Иґор Фейди, други бул Стефан Колошняї, треци Александар Шан та за основни школи, док у штредньо школскей катеґо риї Стефан Горняк бул єдини приявени та такой бул и перши.

Перше коло Южнобачкей лиґи Русин баТУРНИР вел дома процив екипи У БЕЧЕЮ СТК „Академия 2018ˮ зоз Нового Саду и страУ Бечею, внєдзецел зоз резултатом 2:4. У партийох бавело ше так: Стефан Колошняї и Иґор Фейди успишни на општинским змаганю лю 11. окто бра школох отримане ОтвореМихайло Сабадош – Мине першенство Беро слав Ристич 0:3 значи 0:1 за Академию. У другим мечу Матей Сабадош – Лу- чею. То турнир хтори ше бодує за ранґ лїстину Сербиї ка Милюш 3:2 за Матея, значи 1:1 у партийох, у тре- за младших кадетох и того року було винїмково вельо цим мечу бавел Стефан Горняк – Лука Петрокович и дзеци – аж 180. Там Русин пошол зоз двома бавячами а резултат бул 0:3, а 2:1 за Академию. Дубл меч Саба- то Иґор Фейди и Матей Макаї. – Макаї випаднул у квалификацийох, Фейди прешол дош, Сабадош – Ристич, Милюш 1:3, значи 3:1 за Академию. Потим знова поєдинєчни мечи Михайло Саба- квалификациї, а у дальших змаганьох на випадованє дош – Лука Милюш 3:2 значи 3:2, та Стефан Горняк – прешол ище єден круг и вец випаднул, та ше, практичМиро слав Ристич 0:3 значи, конєчни 4:2 за Академию. но, пласовал медзи 32 найлєпших младших кадетох у Уж ютредзень, 4. октобра, одбавене екипне першен- Сербиї цо за наш мали Клуб добри резултат – заключел ство Сербиї за младших кадетох за сезону 2019/20 зна- тренер Русина Драґан Ковачевич. По його словох, тренинґи би и далєй мали буц кажди чи за стару сезону, у Н. Садзе на Спенсу. Русин пошол ослабени, бо Матей Макаї бул хори, та пошли Иґор Фе- дзень, алє ше нє отримує так як би требало, бо бавяче барз завжати зоз школу, дакус було и хороти, алє є и так йди, Стефан Колошняї и Александар Шанта. Було приявени 12 екипи, подзелєни по ґрупох, перше задовольни же ше голєм кельо-тельо роби. Най здогадше бавело квалификациї, а вец мечи на випадованє. нєме, попри фодбалу, и рукомету, од других спортох СД Млади русиновци нє прешли квалификациї, та ше анї „Русин” нажаль, активни ище лєм столни тенис. Младих бавячох надалєй обчекує предлуженє лиґи, та нє пласовали до борби за медалю. О даскельо днї, 7. октобра, одбавене Општинске 24. октобра бавя дома зоз екипу СТК „Нови Сад”, 31. змаганє у столним тенису за основни и штреднї школи, октобра иду на дводньови Трофей Беоґраду и там иду хторе було у нашей сали за столни тенис у Кере стуре, младши кадети и кадети, 8. новембра чека их екипне алє нажаль, нє було вельке одволанє. Од основних шко- першенство Войводини за младших кадетох и кадетох, М. Афич лох попри кере стурскей „Петро Кузмякˮ пришла лєм а вец ище даскельо змаганя у лиґи. 16. ОКТОБЕР 2020.

РУСКЕ СЛОВО 37

ИНТЕРМЕЦО

ГОРУЦИ ТЕПШИ Верица Фейса

Шалата з наром

Кед вам руска шалата, мимоза, або шалата з дунца покус допили, и ґу прашецини роздумуєце порихтац дацо инше, шалата з наром будзе праве ошвиженє, окреме за наиходзаци швета. Потребне:

■ 2 нари ■ празилук ■ єдна, або два главки червеней цибулї ■ 200-300 ґрами майонезу ■ 1/2 кг фета сира (може и кус менєй) ■ 2 мещки кукурици за варенє Очисциц нар, празилук пошекац на колєска, цибулю тиж, з тим же ю треба посолїц. Кукурицу увариц и охладзиц, а вец додац шицки состойки и мож додац ище кус солї по смаку. Шицко добре премишац и охабиц у фрижидеру, голєм годзину пред тим як шалату положице на стол.

Чоко плазма торта За тоту торту потребни вам два упечени пишкоти. За єдну пишкоту потребне:

■ ■ ■ ■ ■ ■ ■ ■

5 вайца 5 ложки цукру 4 ложки млєти орехи 2 ложки муки пол пращку за печенє пол кили шлаґу у праху пол литри минералней води 2 раз по два деци чоколадового млєка

ФИЛ Пред тим як почнєце рихтац фил, потребне пол кили шлаґу витрепац у пол литри жимней, ґазираней, минералней води. 4 шметанки (обични) вимишац зоз 250 ґрамами мелкого цукру. До того усипац 300 ґрами млєти плазма кекси и 5 ложки витрепаного шлаґу. Додац орехи, муку и пол пращка.

38 РУСКЕ СЛОВО

Пред тим як пофилуєце торту, обидва пишкоти треба преляц зоз чоколадовим млєком. На єдну иду два децилитри. Кед фил готови, на сподок положиц пишкоту, на ню фил, вец шлаґ, ознова положиц пишкоту, фил, а на верх шлаґ. На верх торти натрец чоколади. Смачного! 16. ОКТОБЕР 2020.

rusmak.ruske@gmail.com

ГОРУЦИ ТЕПШИ

Пририхтали: Лю. Цвеїч и Т. Салонтаї

Милана Младеновски (инстаґрам cooking.with.love_mm)

Панцероти Поступок: Состойки: До лїтней води зоз цук■ пол литри води ром потрушиц ■ кила муки квас и охабиц ■ 2 ложички цукру го 10 минути. ■ швижи квас До векшей ■ 2 ложички солї миски усипац ■ пол деци олєю+олєй солї и пол деци за праженє олєю, вец ■ 350 ґрами салами додац воду зоз ■ 350 ґрами квасом. Муку трапист сира д о д а в а ц ■ кечап поступнє и ■ ориґано замишиц цесто. Охабиц цесто на цеплим месце 30 до 45 минути же би „наросло”. Натрец сира и салами (я вимишала шицко вєдно зоз кечапом и ориґаном). Кед цесто викисло направиц мали цесточка – кажде цесточко най ма одприлики 70 ґрами, зоз розвалку направиц круг, наполнїц зоз мишанїну, заврец и прициснуц зоз видлїчку. Пражиц на зогратим олєю. Количество: 20 панцероти.

1.

5.

4. 16. ОКТОБЕР 2020.

3.

2. РУСКЕ СЛОВО

39

ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ РОК LXXVI ЧИСЛО 42 (3911) НОВИ САД, 16. ОКТОБЕР 2020.

Фото: Владимир Дїтко

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

ОГЛЯДНУЦЕ НА ПРЕШЛОСЦ

Фотоґрафия: 0881P

Фотоґрафия: 1019P_B148

оволуєме читачох новинох „Руске слово” же би помогли препознац особи на старих фотоґрафийох. Пре точне идентификованє особох на сликох, хтори маю окремну музейну вредносц, потребна помоц од ширшей явносци. Шицки фотоґрафиї настали у дакедишнєй фотоґрафскей роботнї Бруґошових у Руским Керестуре. Кажду фотоґрафию ше подпише зоз одредзену шифру, та кед же препознаце даєдну, лєбо вецей особи на фотоґрафиї, модлїме Вас же бисце явели до Заводу на число телефона 021/548-421, лєбо на мейл: zavod.rusini@gmail.com.

П

Даєдни фотоґрафиї обявюємє вецей раз, понеже за нїх дотераз нєт нїяки податки.

■ ЄШЕНЬСКИ ФАРБИ У РОЗСАДНЇКУ