Issuu

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ

У ЗРЕНЯНИНУ

РОК LXXII ЧИСЛО 42 (3703) НОВИ САД, 21. OКТОБЕР 2016. РОКУ

НА САЙМЕ ТВОРЧОСЦИ ВАЛАЛСКИХ ЖЕНОХ З нагоди Медзинародного дня валалских женох, 15. октобра у Зренянину на главней площи отримани 8. Саям творчосци валалских женох Войводини. На сайме ше вецей як 200 здруженя женох з Войводини представели у штирох рижних обласцох, та окрем традицийних єдлох, жени указали ручни роботи, сувенири, ткани и штрикани виробки. Попри керестурскей „Байки” медзи нїма були и жени зоз здруженьох з наших местох, з Бикичу, Дюрдьова и Нового Орахова.

■ ПОЧЕЖКОСЦИ ПРИ ВИУЧОВАНЮ ЦЕНА 30 ДИНАРИ

МАЦЕРИНСКОГО ЯК ВИБОРНОГО

ОГЛЯДНУЦЕ НА ПРЕШЛОСЦ оволуєме читачох П новинох „Руске слово” же би помогли

Фотоґрафия: K001_0006P

препознац особи на старих фотоґрафийох. Пре точне идентификованє особох на сликох, хтори маю окремну музейну вредносц, потребна помоц од ширшей явносци. Шицки фотоґрафиї настали у дакеФотоґрафия: K001_0004P дишнєй фотоґрафскей роботнї Бруґошових у Руским Керестуре. Кажду фотоґрафию ше подпише зоз одредзену шифру, та кед же препознаце даєдну, лєбо вецей особи на фотоґрафиї, модлїме Вас же бисце явели до Заводу на число телефона 021/548-421, лєбо на мейл: zavod.rusini@gmail.com.

■ ЗМЕНШОВАНЄ РИЗИКУ ОД

ПРИРОДНИХ КАТАСТРОФОХ

КЛЮЧ И КЛАТКА Пише: Єлена ПЕРКОВИЧ, новинарка и гражданска активистка

медийски сервис Сербиї муши емитовац вецей змисти на язикох меншинох. Задатки котри треба правно запроСтатус и положенє националних меншинох будзе у фо- вадзиц у тей обласци, по звиту, лєм часточно витворекусу мониторинґа Акцийного плану за поглавє 23, котре ни. Тиж так ше здобува упечаток же ефикасни механїдефинує правну систему и обласц людских и меншин- зми запровадзованя аґенди Акцийного плану, кед у писких правох. Таку оцену нє лєм же дали домашнї фахов- таню медиї, нє найдзени и кажди мешац пожнєня лєм ци, алє и їх европски колеґове, праве на чию инциятиву зменшує шанси же би ше информованє на меншинских Сербия виробела окремни Акцийни план за витворйо- язикох врацело на уровень яки бул пред приватизацию. ванє права националних меншинох як состойну часц Индиґнация, по думаню фаховей явносци кед у питаню документациї за поглавє 23. Же становиско експертох и приватизация медийох, може „прейсц” лєм на домавиробок окремного докушнїм терену. У цеку мента нє пошлїдок пропрегваркох ше увидзи токоларней застрано сци Сербию як кандидата за ЕУ держави члени Униї, чийо цо о тим дума ЕУ, одза меншини и нє „дньо- меншини жию у Сербиї, у процесу приступних прегвар- носно єй заинтересовополитични хир” за реґвани членїци. кох можу гамовац и у каждей нагоди ионалне медзисобне подУ обласци образованя вихасновац можлївосц отворених меншинских кусурйованє политичних затераз найвецей попитаньох як причину, нє тельо за блокаду, кельо елитох, шведочи и криробене на ришованю за „дискретне штимованє” швидкосци зна подїя зоз 2011. року, проблемох учебнїкох, европских интеґрацийох. кед Румуния була пориход їх увоженя зоз дертана зопрец кандидатуру жавох матичного наСербиї пре „власшке питанє”, а того року Горватска пре роду, по виробок каталоґох и обовязного друкованя у нєсполньованє члена 9. зоз Билатералного спорозуменя Сербиї. о политичним представяню горватскей меншини, загро- Тиж так, витворени перши крочаї на можлївосци же би жела зоз блокаду приступних розгварокох Сербиї зоз припаднїки националниих меншинох у векшим проценЕУ. ту участвовали у роботи державних орґанох и у судстве. Кажда держава водзи рахунку о положеню своєй дияспо- Акцийни план предвидзел же би ше зоз новим Законом ри, та и Сербия. Медзитм, ю як кандидата за ЕУ держа- о локалней самоуправи (прилапени є тих дньох) омови члени Униї, чийо меншини жию у Сербиї, у процесу жлївели механїзми за лєпше функционованє совитох за приступних прегваркох можу гамовац и у каждей нагоди медзинационални одношеня. Вшелїяк, вименка Закона вихасновац можлївосц отворених меншинских питаньох о националних совитох националних меншинох будзе як причину, нє тельо за блокаду, кельо за „дискретне єден зоз круциялних задаткох у аґнеди Акцийного плаштимованє” швидкосци европских интеґрацийох. ну. Початни крочаї на мапованю, спрам звиту до котроПоглавє 23 отворене у юнию того року. Медзитим, Ак- го зме мали увид, поробени, а наиходзаци период, по цийни план свою аґенду одпочал ище 2015. року. 2018. кед заплановане же ше достанє нови Закон о наОкремни Совит на мешачним уровню провадзи витво- ционалних меншинох, будзе нагода же би ше фахова яврйованє задаткох зоз Акцийного плану за поглавє 23 и о носц, державни орґани и национални совити зоз полтим информує Шефа тиму за прегварки о приступйова- ним капацитетом уключели до витворйованя того задатню Републики Сербиї до Европскей униї, предсидателя ку. Терашнї Закон ше указал нєдостаточно функционалПрегваряцкей ґрупи за Поглавє 23 и Совит Координаци- ни и зоз дзепоєднима дилемами коло компетенцийох йного цела. Канцелария за людски и меншински права (становиско Уставного суда Сербиї). Будуце конциповазадлужена за технїчне провадзенє витворйованя Акци- нє меншинских правох сиґурно будзе у фокусу заинтейного плана за поглавє 23, дзе спада и Акцийни план за ресованих актерох, як на домашнєй, так и медзинароднационални меншини, и на єй сайту уж положени доку- ней политичней сцени. Кажде нєзадовольство зоз помент котри детально информує о тим цо зробене у 2015. нукнутима ришенями може буц нагода за „правно полироку и перших двох кварталох того року. тични реплики” и спомалшованє европских процесох. У звиту обачлїве же у прешлих двох кварталох найве- Прето ше муши озбильно приступиц ґу шанси за нови, цей уваги дате обставином у информованю на мешин- лєпши Закон о националних меншинох, пре реґионалну ских язикох, анализи стану и механїзмом котри треба стабилносц, а як покус у франти гварел мой млади коже би оможлївели квалитене информованє меншинох. леґа, и прето же „яки го тераз напишеме, таки нам остаУвагу прицагую становиска же треба найсц модалитети нє занавше”.■ проєктного финасованя у информованю меншинских медийох, препорученє же ше нє окончи приватизацию Становиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє медийох, чийо снователє национални совити и же явни вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово”

2 РУСКЕ СЛОВО

21. ОКТОБЕР 2016.

ЗМИСТ

УВОДНЇК Пише: Иван САБАДОШ, заменїк одвичательного редактора

■ Тижньовнїк 4–5. Активносци Националного совиту Руснацох 6–7. Русински рух на Горнїци и поуки з прешлосци

■ Нашо места 9. Роботи на обнови у церквох у Бикичу и Бачинцох 10. У Коцуре означени Дзень зменшованя ризику од природних катастрофох

■ Економия 12–13. Єшеньски роботи по наших хотарох

■ Култура и просвита 14–15. Проблеми коло ученя руского язика у новосадских школох 21. Найкрасши леґиньски глас на тогорочней „Червеней ружи”

■ Дом и фамелия 17–19. Чи здрава пожива наисце здрава? 20. ЖеноблоґИя

■ Людзе, роки, живот 22–23. 25 роки од траґедиї у Петровцох (II)

■ Духовни живот 24–25. Обнова владическей Резиденциї у Шидзе

Информатор

26–31. Оглашки и In memoriam

■ Спорт 34–35. Аеро-клуб Нови Сад – криза у колїски воздухопловства На насловним боку – ДОД Коцур Авторка фотоґрафиї – Танита Ходак

МЕДЗИ МЛАТКОМ И КОВА ДЛОМ Понеже шицки на громади жиєме на континенту хтори ма, як ше часто констатує, одвише историї на збитим просторе, кажди час означуєме даяки рочнїци, ювилеї, значни датуми. Дацо славиме щиро, дацо прилапене пре тренд, а дацо лєм прето же ноши нєроботни дзень. Поводи єст радосни и красни, єст и смутни, и тоти цо поволую стануц и роздумац. А єст и рочнїци хтори ше „пре мир у обисцу”, анї нє слави. З вельким полєтом и евфорию дочекана сторочнїца од початку Першей шветовей войни. Думало ше же Европа вєдно преслави тот историйни ювилей, медзитим, указало ше же анї цали вик нє досц же би ше прешлосц престало толковац през дньовополитичну призму. Страданє нєдержавотворного русинского народу на просторох Горнїци, длуго було предмет интересованя лєм у узких кругох академскей явносци. У найлєпшим случаю, млади национални держави настали з дакедишнєй Чарно-жовтей монархиї, раховали их до корпусу власних утратох. Нагле нєшкайше интересованє и солидарносц, а на заводи и деґутантне однїманє за руснацтво, будзи велї асоцияциї на ситуацию пред сто роками, кед теди ище вше (а можебуц анї нєшка нє цалком) конституована национална заєднїца була монета у бависку вельких силох и зражених блокох. Тиж мож предпоставиц же подобни модел, можебуц ище виразнєйши, увидзиме док на шор приду рочнїци ище векших траґедийох хтори ше у штреднєй и восточней Европи случовали пред, под час и после Другей шветовей войни. Ми, голєм ту у Бачкей, якошик остали у зациху историї и прето нє лєгко похопиц яке моцне муши буц чувство нєдоповедзеносци у заєднїци хтору, пре шицко спомнуте, история заобишла, нєдовириє до тих хтори тому причина и до себе самого, понеже кажди вибор хтори у прешлосци направени, углавним ше указал як нєдобри. Чи исц на Заход, по гоч яку цену, чи на Восток, за гоч яку обецунку? Прешвечени сом же ше голєм нєшка зна одвит на тото питанє.

* ”РУСКЕ СЛОВО” – гласнїк по руски * Виходзи каждого пиятку * Снователь Национални совит рускей националней меншини * Видава НВУ ”Руске слово”, Нови Сад * Перше число вишло 15. юния 1945. року у Руским Керестуре * Адреса: НВУ ”Руске слово”, Булевар ошлєбодзеня 81/7, 21000 Нови Сад * Редакция: заменїк одвичательного редактора Иван Сабадош – редакторе/ки – Дюра Винаї, Мирон Горняк-Кухар, Михайло Зазуляк, Александар Паланчанин, Олена Планчак-Сакач, Славица Фейса, Ясмина Дюранїн; новинаре/ки – Мария Афич, Влада Дїтко, Сенка Надь, Сандра Саламун, Ана Маркович, Танита Ходак * Язична редакторка – Блажена Хома-Цветкович * Технїчна редакторка – Люпка Цвеїч; компютерски обробок – Вероника Вуячич, Мария Гудак, Таня Салонтаї * Телефони: 021/6613-697, 021/6624708, 021/6623-076; 021/6621-433 * Телефакс 021/528-083 * Предплата за цали рок: у жеми 1 500 динари, а у иножемстве 100 евра * Жиро-рахунок Banca Intesa a.d. Beograd 160-923244-82 * Девизни рахунок 160-0050870024999-53 * Рукописи ше нє враца * Друкує Друкарня ” Maxima graf” Пет роварадин * E-mail: ruske.redakcija@gmail.com * Web site: www.ruskeslovo.com * YU ISSN 0350-4603 * COBISS SR-ID 15915778 * Друковани тираж 2 100 *

Direktorka MARTICA TAMA[ *** Odvi~atelqni redaktor dr BORIS VAR]A

21. ОКТОБЕР 2016.

РУСКЕ СЛОВО 3

ТИЖНЬОВНЇК О МЕНШИНСКИМ ОБРАЗОВАНЮ И У ПОКРАЇНСКЕЙ ВЛА ДИ

ЯК ЗЛЄПШАЦ СТАТУС МАЦЕРИНСКОГО ЯЗИКА После сходу о образованю на меншинских язикох прешлого тижня у Народней скупштини Републики Сербиї, розгварки о тей теми предлужени и на покраїнским уровню, дзе бешедоване о конкретних проблемох хтори очежую отримованє настави.Подпредсидатель Покраїнскей влади и покраїнски секретар за образованє, предписаня, управу и национални меншинизаєднїци Михаль Нїлаш пондзелок у Покраїнскей влади, на инициятиву Координациї националних совитох отримал схадзку з їх представителями задлуженима за образованє. Бешедоване о витворйованю настави мацеринского язика з елемен-

ского язика, док наставна програма конципована по класичней шеми, без предвидзених диференцованих змистох. Подпредсидатель Покраїнскей влади Михаль Нїлаш визначел же Покраїнски секретарият хторому є на чолє уж розпатрал проблеми у витворйованю настави мацеринского язика з елементами националней култури, аж иницировал и вименки и дополнєня Правилнїка о наставним планє за основни и штреднї школи. З другого боку, Анамария Вичек з тей нагоди гварела же у планє реформа просвити и Закона о основох системи образованя, дзе важну улогу будзе мац и спомнути предмет. На схадзки предЗАЄДНЇЦКИ НАСТУП ложене же би ше На схадзки присуствовали представителє ма- направело предлог дярского, словацкого, румунского, руского, гор- з напрямками за ватского, бунєвского и ческого националного злєпшованє настасовиту, як и державна секретарка у Министер- ви мацеринского стве просвити, науки и технолоґийного розвою язика з елементаАнамария Вичек. У мено Националного совиту ми националней Руснацох на схадзки участвовала предсидате- култури. Тиж так, лька Одбору за образованє Мелания Римар. потребне конкретно дефиновац митами националней култури як ви- нималне и максималне число шкоборного предмету у основних и лярох у єдней ґрупи, як и максиштреднїх школох, а окреме акцен- мални розпон возросту школярох у товани конкретни проблеми. Пред- єдней ґрупи, та запровадзиц же би ставителє националних совитох годзини були у урядовим розпорядспозорели же у пракси, у дзепоєд- ку наставних годзинох школи. Заних школох ище вше єст проблеми ключене и же би требало потримац з коректним анкетованьом школя- предкладанє националних совитох рох, односно їх родичох о вияшнь- же би їх одбори за образованє, у соованю за виучованє мацеринского труднїцтве з видавателями, обезпеязика. Найвекши проблем формо- човали компетентних авторох, преванє ґрупох пре менше число шко- кладательох, лекторох и рецензенлярох (та з тим и ґрупох), а як гва- тох котри у оптималним чаше годрели, почежкосц у настави маце- ни пририхтац учебнїки и додатну ринского язика як виборного пред- литературу, та други наставни средмету представя и нєєднаки уровень ства, пре цо лєпше витворенє назнаня школярох свойого мацерин- стави мацеринского язика як виборного предмету. У мед зи ча ше, напрямки хтори за унапредзенє меншинского образованя де финовали фаховци Координациї националного совиту маю буц тема и на зашеданю Националного про свитного совиту. М. З.

4 РУСКЕ СЛОВО

ПРЕДСТАВИТЕЛЄ НАЦИОНАЛНОГО СОВИТУ У ДЮРДЬОВЕ

КОНТИНУИТЕТ ДОБРЕЙ РОБОТИ У рамикох порядних нащивох подручним канцеларийом Националного совиту Руснацох по наших местох, предсидатель Вивершного одбору НС Желько Ковач и секретар Совиту Таня Арва Планчак прешлого тижня нащивели Подручну канцеларию у Дюрдьове

а схадзки у просторийох КУД „Тарас Шевченко” дзе шедзиско подручней канцелариї, найвецей уваги пошвецене штиром основним компетенцийом Националного совиту – култури, образованю, информованю и службеним хаснованю язика и писма, односно їх запровадзованю у тим локалним штредку. Було слова и о других обласцох и темох котри значни за добре функционованє дюрдьовскей Канцелариї и Дружтва. УЖ ОДТЕРАЗ ПРОМОВОВАЦ РУСКИ ШКОЛИ Бешедуюци о обласци култури, предсидатель Управного одбору КУД „Тарас Шевченко” Микола Кухар представел тогорочни активносци Дружтва – роботу и число секцийох, наступи на наших манифестацийох, госцованя у иножемстве и госцох з иножемства на програмох Дружтва, а бешедовал и о хаснованю просторийох за проби секцийох у Дружтве и проблеми з хторима ше стретаю у тей обласци. Дюрдьовске Дружтво поряднє участвує на наших манифестацийох и фестивалох котри од националней значносци, орґанизованих семинарох, а, як гварел предсидатель Вивершного одбору Националного совиту Желько Ковач, у роботи з аматерами обачлїви добри континуитет. Єлена Салаґ, хтора у Подручней канцелариї задлужена за образованє, наглашела же уж тераз треба популаризовац руске оддзелєнє у Основней школи и керестурску Ґимназию, а нє чекац яр, як ше углавним роби. Як проблем визначела мале число дзецох, та можебуц у идуцим школским року нє будзе достаточно школярох до руского оддзелєня першей класи. На схадзки заключене же з Дюрдьова потребни стаємно заняти дописователь, котри жиє у валалє, за шицки нашо медиї, цо тераз то случай лєм за програму по руски на РТВ, о чим пошведочела Геленка Корпаш, у Канцелариї задлужена за информованє. На сходзе визначене же Општина Жабель финасийно потримує активносци КУД на основи конкурованя з проєктами, алє за роботу Подручней канцелариї обе21. OKTOБЕР 2016.

ТИЖНЬОВНЇК цани средства од Општини пожня. Пре таки стан запланована заєднїцка нащива предсидательови Општини, дзе пойду представителє Совиту и дюрдьовскей Канцелариї. ИНИЦИЯТИВА ЗА БИСТУ ЯШИ БАКОВА Окрем штирох главних ресорох, дюредьовска Подручна канцелария ма членох задлужених и за други обласци. Борис Балїнт задлужени за спорт, наглашел же Дюрдьовчанє участвую на векшини турнирох у рамикох Спортских бавискох „Яша Баков”, а нє мали проблеми анї з орґанизованьом змаганьох у рамикох Бавискох дзе су домашнї. У децембру ше означи 110 роки од народзеня Яши Бакова и 25-рочнїцу СБ „Яша Баков”, а з тей нагоди Дюрдьовчанє порушали инициятиву же би ше виробело бисту Яши Бакова, у чим им потребна помоц Совиту. Як гварене, виробок бисти би прилапел млади уметнїк Иван Киш з Дюрдьова з котрим уж о тим бешедоване. Координатор Подручней канцелариї Мирон Сабадош и Мирослав Ча-

ҐЕНЕРАЛНИ ПРОБЛЕМ

кан, котри у Канцелариї задлужени за деЄлена Салаґ, хтора у Подручней моґрафию, на схадзки канцелариї Дюрдьов задлужена за бешедовали и о плаобразованє, повторела и пригварки на бодованє на закончуюцим испи- нох за активнєйше хату з руского язика за маломатуран- снованє просторийох тох о чим на вецей заводи бешедо- у Рускей школи у ване з компетентнима, алє ище вше Дюрдьове, хтори Друнїч нє поробене. Пре риґорозне бо- жтво достало на хадованє и того року маломатуранти снованє, же би ю вау шицких наших местох котри по- лалчанє знова дожикладали руски язик достали мало вйовали як поняце рубоди. То ґенерални проблем о хто- скосци и рускей кулрим вецей раз розправяне и на од- тури у Дюрдьове. бору за образованє националного Дюрдьовчанє уж совиту Руснацох длугши час маю жаданє порушац роботу старшей драмскей секциї, маю тексти и режисера, алє им нє идзе од рук пренайсц ґлумцох. Бешедоване и о активнсцох младих у КУД и їх тогорочним новим проєкту „Младежски бал”. Попри спомнутих, на схадзки присуствовали и Яким Чапко, у Канцелариї задлужени за драмску секцию, и Микола Хромиш хтори одвичательни за фолклор. На стретнуцу нє було медзисобни зауваги на роботу и медзисобни обавязки Подручней канцелариї у Дюрдьове и Националного совиту Руснацох, а оценєне же сотруднїцтво и комуникация медзи тима актераами добре функционує. У тим контексту, предсидатель Вивершного одбору Националного совиту Желько Ковач оценєл же дюрдьовске КУД „Тарас Шевченко” єдно з активнєйших у рускей заєднїци и же би требало буц приклад другим руским дружтвом, цо становиско яке, по його словох дзеля и С. Саламун други чолнїки Совиту.■ 21. ОКТОБЕР 2016.

STANOVISKA Пише: Мирослав ЗАДРЕПКО, новинар

КУЛТУРО, НИА, ТУ СОМ! Нови Сад 2021. року будзе европска престолнїца култури. Односно, єден од главних городох, понеже почим тоту титулу 2021. року подзелї зоз Темишваром и ище єдним городом зоз Греческей, чийо мено потераз нє обявене. Алє то ше у нашей жеми, углавним, нє спомина, вироятно прето же би ше звекшало успих Нового Саду и шицких котри ше анґажовали на тим же би постал главни город европскей култури. Велї городи хтори потераз ношели тоту титулу вихасновали нагоду же би розвили културну инфраструктуру и индустрию, же би людзом оможлївели ширши приступ ґу културним змистом и же би змоцнєли туризем, та би требало обчековац же и Нови Сад пойдзе у тим напряме. Медзитим (як и вше маме тото медзитим), питанє як шицко тото будзе виведзене у Новим Садзе. Под єден, културу би, найширше поведзено, могло дефиновац як шицко цо зоз роботу и дїйствованьом створене, односно комплетни дружтвени скарб одредзеней ґрупи людзох. А у Новим Садзе таки ґрупи єст вельо, и рижни – и национално, и дружтвено, и психолоґийно, и духовно, и на рижни други способи розлично, и прето ше поставя питанє – чи новосадска власц, а боме и покраїнска и републична хтори обецали потримовку Новому Саду, вибере одредзену ґрупу хтору ше будзе намагац намириц, чи будзе на Нови Сад патриц як на микс шицкого и шицких хтори през нього преходзели, лєбо у нїм остали. Нє знам хтору опцию виберу, алє особнє ше боїм же будзе гевта перша, и то нє лєм прето же актуална власц на лукави, латентни способ прешвечує швет же лєм цо нє шицко цо добре пришло зоз нїма, и же ше треба врациц ґу кореньом и же жиєме у войводстве Сербским, а нє у Войводини... алє и прето же їх Нови Сад и мой Нови Сад нє у истим универзуме. У моїм универзуме нєможлїве же би у городзе хтори сце буц престолнїца култури Европи, на централней площи шпивала Цеца, же би ше на даяки сто, двасто метери далєй валяло памятнїк фамелиї Ченази, же би Новосадски театер мушел зменшац число премиєрох, понеже достава менєй пенєжи од истого того Нового Саду. У моїм Новим Садзе людзе знаю хто Павел Йосеф Шафарик и дзе жила Милева Марич Айнштайн, здогадую ше єрменскей церкви, ставаю старшим у автобусу, почитую других без огляду на яким язику бешедую и нє сцекаю од того же Нови Сад бул и пред 1918. роком и же у нїм жили людзе хтори и пред нами охабели значни шлїд. Наздавам ше же гришим, и же тот Нови Сад, як го я задумуєм, достанє примат над гевтим другим. То би могла буц, можебуц, остатня нагода же би ше зобудзел зоз коми и же би ознова бул город, а нє ище єдна балканска паланка. Становиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово”

РУСКЕ СЛОВО 5

ТИЖНЬОВНЇК РУСИНСКИ РУХ НА ГОРНЇЦИ И ПОУКИ З ПРЕШЛОСЦИ – ОД ФИЛМУ ПО ФАКТИ

НЄ МОГЛО ОБКЕРОВАЦ ФОРҐОВИ ИСТОРИЇ

Пише: Иван САБАДОШ

ПРЕСА И ЯВНОСЦ Велї новини провадзели „Мармарошсиґетски шизматски процес”, насампредз сербска, словенска, ческа и нєзависна мадярска преса з Монархиї, як и русийски новини, а вивисцовача мал и лондонски „Таймс”. Новосадски „Браник” и „Застава” поволовали на солидарносц зоз „братами по вири и креви”, а у „Застави” обявена и закончуюца бешеда Кости Хаджия, хтора познєйше предрукована и як окремна брошура. З нагоди 20. и 25. рочнїци судзеня, тераз у цалком нових обставинох, Хаджи написал обширни прегляд судзеня за „Лїтопис Матици сербскей” (з вименку же место скорейших поняцох Русини и Угроруси, тераз хаснує термин Подкарпатски Руси), а новини по руски „Заря” окреме визначели национални, вирски и всеславянски контекст процеса.

6 РУСКЕ СЛОВО

Вдереня з якима ше млади русински рух зочовал на Горнїци пред сто роками, нє лєм же представяю можлїви одвит на питанє прецо ше розвивал так помали, алє тиж отвераю питанє як вообще обстал. После деценийох иґнорованя, нєшка ше тоти теми обрабяю у широким розпону од академского прейґ науковопопуларней публицистики, по гранїцу пропаґанди

ва подїї хтори ше случели нєпоштредно пред, и у перших рокох Першей шветовей войни достаточно илустративни же би ше здобуло упечаток о положеню и тедишнїх перспективох наставаюцого русинского народу, подзелєного з гранїцами и медзи собу, точно на штред драги медзи двома силами. Остатнї роки, з єдну од нїх, страданю Русинох на Галичини, найбаржей ше занїма русийска историоґрафия, а єдно видзенє, документарни филм „Траґедия Галицкей Руси”, нєдавно мала нагоду видзиц публика на першим „Русин филм фесту” у Шидзе. Друга, судзенє „Подкарпатским Русом”, присутна у сербскей публицистики алє упечаток же наша явносц звонка академских кругох, о нєй мало зна. БАВИСКО ВЕЛЬКИХ СИЛОХ Концом 1913. и початком 1914. року у городу Мармарош Сиґету на сиверовостоку Угорскей хтори нєшка у Румуниї, водзени судски процес процив ґрупи тамтейших Русинох, лєбо Угрорусох, хтори обвинєни за чежки дїла процив держави. Робело ше о тим же початком 20. вику на про сторе Буковини и подручу Мукачовского грекокатолїцкого владиче ства настал народно-вирски рух за врацанє на православє. Без потримовки урядових право славних церквох хтори богослужели у Угорскей, як цо сербска, румунска лєбо єрменска, рух з початку нє бул масовни. Обставини ше пременєли як на тоти простори сцигол монах Алексий Кабалюк, прейґ хторого ступене до контакту з Русийску православну церкву з другого боку державней гранїци, цо знємирело и угорски цивилни власци, и домашню церкву. Прихильнїки православного руху – углавним прости народ, прето церпели мате-

риялне гнобенє, алє и физичне насилство, а кед тоти мири нє дали жадани резултати розпочати вишлїдни поступок процив 189 гражданох, з хторих 96 обвинєни по параґрафох 171, 172 и 173 Угорского виновного законїка, по хторих ше санкционую дїла процив порядку, держави, владара, припознатих церквох и народносцох. Обгрунтоване же то нє вирски рух, алє политични акт процив держави и подбуньованє народу на хасен цудзей сили и сепаратизем. МАРМАРОШСИҐЕТСКИ ПРОЦЕС З оглядом на компликовану медзинародну ситуацию вочи войни, Австроугорска достала идеалну нагоду обвинїц Русию за мишанє до нукашнїх державних стварох, а Русия заш, же Монархия гноби славянску меншину. Прето провинцийни процес одразу постал судзенє високого профила и прицагло вельки публицитет и увагу европскей явносци. Нє мож ше одняц упечатку же обвинєни Русини ту були лєм нєдзечни статисти... Медзитим, понеже за дїла пре хтори су судзени грожели гарештански кари длугши од пейц роки, а слово о худобним и простим народу, суд им по закону додзелєл вибраних бранїтельох. Найскорей на сиґнал з Русиї, а прейґ сербского премиєра Пашича и предняка войводянских Сербох Яши Томича, до помоци ше солидарно и pro bono одволали зомборски правнїк, политичар и народни трибун Йоца Лалошевич, словацки адвокати Мичатек и Яношка, и углядни новосадски адвокат Коста Хаджи, як перши у адвокатским тиму. З другого боку, подобно як и у нєдавним и подобним „Заґребацким велезраднїцким процесу” дзе припаднїки сербскей националносци були з обидвох бокох закону, и у Мармарош Сиґету и делеґовани прокуратор, и главни шведок тужительства 21. ОКТОБEР 2016.

ТИЖНЬОВНЇК були русинского походзеня – Илияшевич и Дулишкович... И по писаню тедишнєй нєзависней пре си, и по нєшкайших наукових оценох, судски процес од початку бул отворено виполитизовани, з часу на час здабал на „юридичну оперету”, а закончел ше як фияско хтори озбильно ощербел угляд нєзависного судства и Монархиї. Понеже главни шведок дискредитовани як полицийни провокатор, а од обвинєних нє могло вицагнуц нїяки мотив окрем духовного, остали лєм поштредни докази. Гоч нєзвичайне интере сованє Русиї за гарсцочку народу „на концу швета” охабя про стор за шпекулациї о правих интере сох и мотивох, пред судом то децидно нє доказане. Як шведок хтори демантовал наводи же Империя ма иншаки намири окрем чловеколюбивих, зявел ше ґроф Владимир Бобрински, официр, правнїк и дипломат, приятель и особа од довирия цара Николая Другого, а у медзивойновим периодзе проминентна фиґура Билей емиґрациї. Ґу тому, уж у доказним по ступку одустало ше од гонєня вецей як 30 обвинєних, а по вислов одлуки суда остало их лєм 53. На другим боку, адвокатoх обвинєних удало ше представиц своїх клиєнтох як припаднїкох локалного и безопасного вирского руху хтори нє загрожує закон и порядок, анї през контакти з Русию. Лалошевич ишол на симпатиї и сочувствиє суда и явно сци, так же русински народ представел як богобояжлїви, мирни, нєпро свищени, аполитични и конзервативни, а окреме визначел социялну конотацию, одно сно чежку худобу у хторей жиє. Заступал тезу же Русини потїху и потримовку „на другим боку” – у прадїдовскей вири и Русиї – глєдаю пре нєдзбалосц держави. Обвинєл угорску же ше справує як родитель хтори обчекує по слухносц, а нє люби и нє дзба о своїх дзецох. Як гварел пред судом, анї єден рух хтори пошлїдок бриґи и биди нє мож зопрец зоз одлуку суда, алє лєм з реформами хтори злєпшаю и олєгчаю живот. У заключним слове охрани хторе тримане 26. фебруара 1914. року, Ко ста Хаджи арґументовано, з обсяжнима цитатами историйней, церковней и правней литератури, точку по точку оспорел наводи и лоґику тужительства же обвинєни робели процив держави и церковней Униї. Зауважене „русофилство” бранєл як духовну и етичну катеґорию, а як здогаднул, ище од римских часох, „суд нє судзи чувством, алє дїлом”. Прето вимагал ошлєбодзенє обвинєних. Суд, медзитим, пре судзел компроми сно. Пер шо об ви нє ному Ка ба лю ко ви од ред зе не штири роки гарешту, 32 обвинєни вєдно до стали 40 роки, а 20 особи ошлєбодзени. Кед нє инше, чесц судства зачувал факт же и попри прицискох остал дошлїдни у охрани законски ґарантованей подполней вирскей шлєбоди гражданох, хтора елемент либералней угорскей правней традициї ище од йозефинских часох. На концу, заш лєм по слове закона ошлєбодзел два трецини обвинєних. СМЕРТЕЛЬНА „ШТВАРТА ЗОНА” За розлику од угорскей, австрийска часц Монархиї, зоочена зоз че ским и италиянским национализмом, як и тирвацу нєстабилно сцу у кондоминату Бо сни, на початку ше нє барз занїмала зоз русинством. Медзитим, так випатра лєм на перши погляд, понеже полицийни и воєни власци у Перемишлю ище пред початком Першей шветовей войни 1914. року мали лїстини „субверзивних елементох” зоз подруча Галичини на хтори треба мерковац, насампредз пре русофилство. Як ше наводзи у публикациї „Кирвави шлїд Велькей войни” (Прометей, 2015) хтора 21. ОКТОБЕР 2016.

ше базує на наукових роботох австрийского историчара Ганса Хаутмана, шлїдуюцих рокох скоро нїхто зоз записаних нє вимкнул репре сийом. Погранїчни обласци Галичина и Буковина у войни мали статус „штвартей зони”, одно сно обласци армиї на фронту дзе важа строги воєни закони. Ґу тому, воєни власци на терену до стали право самоинициятивно запровадзовац мири у цилю самоохрани войска. Поєдинци и ґрупи подозриви пре шпиюнажу, саботажи, колаборацию з нєприятельом, лєбо процивдер-

жавне аґитованє були жертви паушалних еґзекуцийох без судзеня, „brevi manu” (по кратким поступку). Скандалозне же конєчни мири, односно еґзекуциї запровадзовани нєселективно, та медзи жертвами були шицки пасма народу, возрости и обидва поли. Як наводзи Гаутман, уж под час войни, 1917. року польски посланїк зоз Галичини Иґняц Дашински у Парламенту у Бечу спозорел на злодїйства над русинским народом, дзе наведзене же забити коло 30 тисячи особи. Теди розпочата полемика о числу жертвох и понєшка нє закончена, алє ше рахує же тота перша обзнанєна приблїжно точна. Прето, з толкованьом же у складзе з теди важацим Австроугорским становиском, под поняцом Русини, односно Рутени, подрозумює шицке славянске жительство Галичини обидвох вирох – православней и грекокатолїцкей, хторе нє Поляки лєбо Чехи, Гаутман твердзи же по чишлє цивилних жертвох Русини и Серби два народи хтори найбаржей страдали под час Першей шветовей войни у Европи. Спомнути злодїйства на терену случовали ше у перших мешацох войни. Медзитим, аж по 1917. рок тирвали интернациї русинского жительства до лаґрох у Терезину и Талерхофу о чим „Руске слово” писало завлоньским. По розличних жридлох, през спомнути лаґри прешли „дзешатки тисячи” цивилох, а велї страдали од гладу, хоротох, жими и нєгуманого третману. Нїхто з одвичательних наисце нє осудзени пре єдну з найцмейших шпляхох на историї Австроугорскей.■

РУСКЕ СЛОВО 7

НАШО МЕСТА ЗОЗ АКТИВНОСЦОХ ЗДРУЖЕНЯ ЖЕНОХ „БАЙКА”

УЧАСТВОВАЛИ НА САЙМУ У ЗРЕНЯНИНУ У Зренянину, зоз Саймом творчосци валалских женох, означени 15. октобер – Медзинародни дзень валалских женох. Орґанизовали го Завод за ровноправносц полох, Покраїнски секретарият за социялну политику, демоґрафию и ровноправносц полох АП Войводини и Город Зренянин. На нєй участвовали коло 2 000 жени зоз вецей як 200 здруженьох зоз 37 войводянских општинох, цо наймасовнєйше потераз. Попри керестурскей „Байки” медзи нїма и жени зоз здруженьох з наших местох, з Бикичу, Дюрдьова и Нового Орахова. Манифестация отримана на площи опрез Городскей хижи, а отворел ю городоначалнїк Зренянину Чедомир Янїч

ОТРИМАНИ „ДОМАШНЇ ШПАЙЗ”

Здруженє женох „Байка” було активне и у самим Руским Керестуре дзе по два соботи, 8. и 15. октобра, отримало манифестацию „Домашнї шпайз” хтору уж даскельо роки орґанизує. На своїм штанду „Байка” понукала рижнородну домашню жимнїцу, а свойо продукти понукали и „Младежски шпайз”, та ище даскельо гражданє котри продукую домашню жимнїцу, природни соки и други єшеньски продукти, по вигодних ценох. Як гварела предсидателька „Байки” Славици Катона, барз су задовольни з одволаньом купцох, поготов першей соботи. Як визначела, Шпайз уж пуща свойо коренї, а то видно було и по тим же жителє приходзели нароком зоз точним списком цо жадаю купиц. – Понеже того року велї глєдали и жимнїцу без конзервансу, видзиме же и то єден зоз напрямох у хторим можеме буц активни у шлїдуюцих рокох – заключела Катонова.

у присустве директорки Заводу за ровноправносц полох Диани Милович и покраїнского секретара Предраґа Вулетича. Саям нащивел и министер за роботу, обезпечованє роботи, борецки и социялни питаня Александар Вулин. Як виявел Янїч, жени чуваре традициї и обичайох у войводянских валалох хтори пестую мултикултуралносц, а министер Вулин з тей нагоди визначел же живот женох на валалє нє лєгки, а задаток власци же би злєпшала їх положенє и розбила предросуди з хторима ше вони зочую. Творчосц валалских женох Войводини представене у штирох обласцох, та попри готовеня традицийней поживи, жени ше представели и зоз своїма ручнима роботами, сувенирами, тканима, штриканима и вишиванима виробками. Здруженє женох „Байка”, вєдно зоз здруженями женох зоз Сивцу и Крущичу, на Сайме представело свойо сувенири, а їх одход оможлївела Канцелария за локални економски розвой Општини Кула. М. Афич

ЗОЗ ШКОЛИ „ПЕТРО КУЗМЯК”

ОЗНАЧЕНИ ШВЕТОВИ ДЗЕНЬ ПОЖИВИ Шветови дзень поживи – 16. октобер, у Основней и штреднєй школи „Петро Кузмяк” означени, пияток, 14. октобра, а означованє пририхтала Биолоґийна секция Штреднєй школи хтору водзи професорка Тереза Катона. По єй словох у тей своєй першей активносци Секция акцент дала на

8 РУСКЕ СЛОВО

здраву поживу и того дня у школским голу пририхтали презентацию здравей поживи, найвецей овоци и желєняви, природних сокох хтори сами правели, и меду. Пририхтани були и два файти здравей ужини зоз рецептами хтори нащивителє-школяре и основней и штреднєй школи могли вжац, а тиж ше шицко могло и коштовац на виложеним штанду. Означованє Дня поживи було провадзене и з пригодну виставу фотоґрафийох на тему поживи, чийо авторки школярки Мария Белькаш зоз штвартей, и Кристина Афич зоз другей класи Ґимназиї, а за добру атмосферу з музичним на-

ПРОЦИВ ТАРҐОВИНИ З ЛЮДЗМИ

У Школи означени и 18. октобер – Европски дзень борби процив тарґовини з людзми, та о тей чежкей, алє барз важней теми школяром отримани даскельо роботнї, а бешедоване о нєй и на годзинох оддзелєнского старшини. Окремну роботню мала осма класа и штредньошколци у интернату, а отримали их педаґоґинї и помоцнїк директора.

ступом ше остарала ґрупа школярох зоз II-1 оддзелєня. Шветови дзень поживи означели и школяре нїзших класох ОШ, котри тиж до школи принєсли рижну поживу и желєняву и бешедовали о єй значносци. М. Афич 21. ОКТОБEР 2016.

НАШО МЕСТА РОБОТИ НА ОБНОВИ ЦЕРКВОХ У БИКИЧУ И БАЧИНЦОХ

ФИНАНСОВАНЄ З ПРОЄКТОХ И З ВЛАСНOГО ПЕНЄЖУ

Того року у Шидзе ше досц робело на обнови будинку Лєтнєй владическей резиденциї и мурика коло порти, у церкви у Бикичу санирована влага, а у Бачинцох електрификовани дзвони

У наших церквох у шидскей општини того року досц поробене на обнови церквох и, зоз укладаньом значних средствох вони достали нови випатрунок и функционалносц. У Шидзе значне же реновирани будинок Лєтнєй владическей резиденциї и мурик коло церковней порти, а роботи було початком єшенї и у церквох у Бикичу и Бачинцох. Храм у Бикичу од скорей крашнє ушорени з обновйованьом закрица, фасади, положени мурик, у церкви нови красни иконостас, збудовани Пасторални центер. Медзитим, влага була вельки проблем на церковних мурох. Прето, по словох пароха о. Владимира Еделинския Миколки, було нужне же би ше мури пререзало и положело изолацию хтора зопре влагу. Прешлих дньох майстрове зоз подприємства „ХИО Протекшн” три днї робели же би цалком пререзали мури и покладли изолацию на цалей церкви.

– Тоту значну инвестицию наша церква и парохиянє би нє могли сами покончиц. Барз дзекуєме Канцелариї за сотруднїцтво зоз церквами и вирскима заєднїцами з Беоґраду дзе зме прейґ проєкту достали 400 000 динари. Спомнута Канцелария помогла и у финансованю Пасторалного центра. За коло 1 500 еври за подрезованя мурох ше ми сами мушиме остарац – гвари парох, Еделински, задовольни з поконченима роботами.

их. Тераз три дзвони повязани на найсучаснєйшу технїку так же годно дзвонїц и з далєка з помоцу мобилного телефона. Пририхтуюци ше за наиходзаци Кирбай Святого Луки 31. октобра, парох и вирни одлучели прикрашиц и церкву з новима тишлїрскима виробками. Пременєти обидвої бочни уходни дзвери, а и облаки, а виводзач роботох подприємство „Роло експрес“ зоз Шиду.

Подрезованє мурох на церкви у Бикичу

И у церкви у Бачинцох ше инвестовало. По словох пароха о. Дарка Раца, технолоґийно и електронски ревитализовани дзвони на турнї хтори електрификовани ище далєкого 1974. року, алє роками приходзело до проблемох з дзвонами, требало набавиц одвитуюци часци и оправяц

– Як познате, дзвери пременєти 1988. року, а облаки були дослужени бо мали 110 роки, як и церква. Главни уходни дзвери буду красни, з дубового древа и направи их майстор Янко Романяк з Бикичу и тих дньох ше их положи – гвари парох о. Дарко Рац. Вл. Дїтко

У МИКЛОШЕВЦОХ

45-РОЧНЇЦА ПОШВЕЦАНЯ О. ЯКИМА СИМУНОВИЧА

У грекокатолїцкей церкви Рождества Пресвятей Богородици у Миклошевцох, внєдзелю, 16. октобра, парох о. Яким Симунович, викар славонско-сримски, преславел зоз вирнима 45 роки од пошвецаня и 40 роки духовного

21. ОКТОБЕР 2016.

служеня у тим месце. По Служби Божей, котру и предводзел, вон подзековал вирним на добрим и длугорочним сотруднїцству, отримованю вири и духовного живота. Тиж так, здогаднул на 160-рочнїцу од народзеня и 43 роки службованя у Миклошевцох паноца Владимира Лабоша, котри пред 110 роками участвовал у будованю тей церкви. Тот ювилей ше означи шлїдуюцого року. Зоз пригоднима писнями поетеси Меланиї Римаровей о. Симуновичови у мено Церковного одбору и шицких вирних повинчовали школяре Анамария и Матей Мудри. На концу, предводзени зоз паноцом Симуновичом, числени вирни зоз шпиваньом многолїтствия пожадали же би ше и надалєй чувало виру и затримало духовни и традицийни звичаї у валалє. К. Лї.

РУСКЕ СЛОВО 9

НАШО МЕСТА ДЗЕНЬ ЗМЕНШОВАНЯ РИЗИКУ ОД ПРИРОДНИХ КАТАСТРОФОХ У КОЦУРЕ

И ОГЕНЬ ГАША, И ШНЇГ РОЗГАРТАЮ З нагоди означованя шветового дня зменшованя ризику од природних катастрофох, штварток, 13. октобра, у просторийох Добродзечного огньогасного дружтва у Коцуре орґанизована програма хтора уключовала огньогасну вежбу, реализацию подобового конкурсу и преподаваня о процивогньовей защити. Програма орґанизована у сотруднїцтве зоз Каритасом Сербиї. Програму провадзели член општинскей ради општини Вербас задлужени за комунлано-бивательни дїялносци и привреду Душко Чутило, предсидатель Месней заєднїци Коцур Желько Бєлан и секретарка Месней заєднїци Єлена Бесерминї. Ту були и школяре зоз основней школи „Братство єдинство”, як и дзеци зоз коцурского оддзелєня „Герлїчка” предшколскей установи „Бошко Буха”. Окремни госци були представнїки Каритасу Сербиї, Йована Лончаревич и Елемир Джуджар, а до Коцура

ЧУВАЮ ВАЛАЛ И ХОТАР

Зоз тоту, и зоз скорейшима демонстрациями коцурски огньогасци указали же стан їх опреми на добрим уровню, и же су порихтани реаґовац нє лєм у гашеню огня, алє и у других елементарних нєпогодох. У предходним периодзе найактивнєйши були у гашеню згоренїска у хотаре, а на жиму валалски драги буду чисти дзекуюци їх добрей дзеки. Тераз и тота робота будзе исц ище швидше, док намонтираю нову розгартачку шнїгу.

Превенция зменшує ризик од пошлїдкох природних катастрофох

пришли з нагоди реализациї проєкту превенциї елементарних нєпогодох у хторим огньогасцом обезпечени средства за купованє дески за одруцованє шнїгу за хтору влонї конкуровали до Каритасу Сербиї, а донацию обезпечи Каритас Австриї. – Скоро шицки держави швета, та так и наша, векшу увагу пошвецовали дїлованю у природних катастрофох, а потим видзели же то нє такой–таке ефикасне. Прето ше шицки, а знова и ми, преориєнтовали на превенцию, же би ше зменшало ризик од пошлїдкох зявйованя природних катастрофох. Прето зме нєшка ту, же бизме научели як наш мож защициц од огня, и як треба же би ше реаґовало у таких ситуацийох – гварела Лончаревичова. Подобови конкурс бул наменєни дзецом зоз оводи, а обдумани бул после

нащиви дзецох Огньогасному дому у рамикох дзецинского тижня. Теди дзеци достали задаток нарисовац тото цо им остало у памятки, а штварток наградзени найкрасши рисунки. Награди хтори обезпечело ДОД и Каритас, дзецом додзелєла Лончаревичова, а найцикавша награда дзецом було воженє на огньогасним камиону по валалє. Школяре основней школи „Братство єдинство” провадзели кратке преподаванє о процивогньовей защити, а потим мали нагоду випробовац хаснованє процивогньових апаратох, и зоз надпатрунком огньогасцох загашиц менши огень. На концу ушлїдзела огньогасна вежба, у хторей огньогасци указали свою схопносц и швидкосц у гашеню огня и демонстровали роботу своєй опреми и превозкох. Т. Ходак

ОПШТИНА ЖАБЕЛЬ

КОНКУРС ЗА МИТРОВО НАГРАДИ

З нагоди 8. новембра, Дня Општини Жабель, Скупштина општини и того року розписалала конкурс за додзельованє Митрових наградох и припознаньох заслужним поєдинцом и колективом за 2016. рок. Мож предложиц подприємства, установи и други установи чийо шедзиско на териториї Општини Жабель, гражданох и ґрупи гражданох котри робя, або робели на териториї општини, котри походза з општини або їх творительство тематски ма вязи з општину. Додзелї ше Митрову награду, плакету зоз диплому и дополнєньом у динарох.

10 РУСКЕ СЛОВО

– Митрово награди найвекше општинске припознанє з котрим ше вреднує успих колективох и поєдинцох, позитивно на нїх уплївує и дава им порив – гварел Лазар Чонкич, предсидатель општинскей Комисиї за награди и припознаня, визначуюци же гражданє треба же би послали свойо предклади. Скупштина Општини Жабель поволує институциї, ґрупи гражданох и поєдинцох, же би свойо предклади зоз обгрунтованьом послали з назначеньом – Комисиї за награди и припознаня Општини Жабель за 2016. рок. Конкурс тирва по 25. октобер. С. С. 21. ОКТОБEР 2016.

НАШО МЕСТА ДЗЕЦИ З ДЗЕЦИНСКОГО ВАЛАЛУ НАЩИВЕЛИ ДЮРДЬОВ

ГУМАНИТАРНИ КОНЦЕРТ И ДРУЖЕНЄ Основна школа „Йован Йованович Змай” и КУД „Бранислав Нушич” з Дюрдьова, всоботу орґанизовали гуманитарни концерт „Дюрдьовске дзецинске стретнуце”, за дзеци зоз Дзецинского валалу зоз Сримскей Каменїци. Пред тим, подросток Червеного крижу основней школи за Дзецински валал назберали поживу – кромплї, цибулю, мархву, пасулю, яблука, капусту, дунци и жимнїцу.

На самим концерту, участвовали фолклорни ансамбли „Вила” з Нового Саду и „Митеви фолк” з Македониї, Шпивацка ґрупа „Дюрдєвак” з Дюрдьова и дзеци з Дзецинского валалу. На концерту було красне число младих и представительох зоз Дзецинского валалу, Дюрдьовчанох и представительох локалней и општинскей власци, медзи нїма Радо-

Госци з Македониї танцовали за Дзецински валал

ТРАДИЦИЯ ПОМАГАНЯ ДРУГИМ Подросток Червеного крижу у дюрдьовскей Основней школи ма длугу традицию помаганя социяно загроженим школяром. Каждого року, вяри и вєшенї, през єден цали тидзень школяре приноша обуй и облєчиво котри вецей нє ноша. Школяре дарую свойо учебнїки до библиотеки, або особнє школяром котри их нє можу купиц.

ван Чолич, предсидатель СО Жабель, Нерима Шовлянски, член општинскей Ради за културу, Душко Михелц, предсидатель МЗ Дюрдьов и директорка ОШ Вукица Петрович. Цали приход од уходнїцох тиж наменєни Дзецинскому валалу. За тей нагоди КУД „Тарас Шевченко” уступело свойо просториї за друженє после концерта. Тота гуманитарна акция запланована и за идуци рок тиж у тей часци рока. С. С.

СТРЕТНУЦЕ ДЗЕЦОХ З ОКРЕМНИМА ПОТРЕБАМИ У КОЦУРЕ

ВЄДНО ШЕ ЛЄПШЕ БАВИЦ Ґрупа дзецох зоз окремнима потребами „Нашо ангели” внєдзелю, 16. октобра зоз своїма волонтерками отримала єдно зоз своїх порядних друженьох, а з тей нагоди им до нащиви пришли и дзеци зоз здруженя за дзеци з окремнима потребами „Облапенє” зоз Кулпину. Стретнуце отримане на Пелетовим салашу дзе коцурски и кулпински дзеци вєдно рисовали, бавели дружтвени бависка и розгваряли ше, а анимировали их Марґарета Фаркаш, Мария Буила и Сладяна Крнетич. Як дознаваме од Фаркашовей, сотруднїцтво зоз кулпинским здруженьом иснує уж єден час и поряднє ше нащивюю. То и нагода же би дзеци даґдзе одпутовали, видзели и научели дацо нове. – Барз нам знача тоти друженя, того року зме уж вельо поробели за тоти дзеци хторим окреме значне кед ше орґанизую розлични змисти. Зоз кулпинску ґрупу, хтора тиж нє велька, як и наша, обишли и замок „Дундєрски”, були зме лапац риби, а нащивели зме и валалски установи. Вше ше намагаме отримовац даяки роботнї лєбо забави – гвари Фаркашова. Коцурска ґрупа ше состої од 18 дзецох, од хторих нє шицки можу присц дружиц ше, алє ше их поряднє нащивює у обисцох. Вельку учасц у финансованю дружень21. ОКТОБЕР 2016.

ох маю и родичи, подприємства зоз валалу, значни добродзечни прилоги ше збера у грекокатолїцкей церкви, як и сами гражданє котри сцу помогнуц. Друженє хторе отримане внєдзелю, попри других спонзорох, финансийно потримала и Месна заєднїца Коцур. Попри того друженя дзеци у тим року обчекую ище даскельо, а „Нашо ангели” ше помали рихтаю за „Крачунски саям”, як и за дочек Нового року хтори планую препровадзиц вєдно. Т. Ходак

РУСКЕ СЛОВО 11

ЕКОНОМИЯ ЄШEНЬСКИ РОБОТИ НА ШИДСКИМ ПОДРУЧУ

ЖОВТЕ ЗАРНО ДОБРЕ ЗРОДЗЕЛО Парасти у шидскей општини хасновали вигодну хвилю же би поробели цо вецей, а найактуалнєйши були шатва жита и ламачка кукурици. По урядових податкох општинскей Канцелариї за польопривреду, плановане же би ше тей єшєнї зоз житом пошало 5 430 гектари. Од планованих поверхносцох найвецей жита будзе на польох парастох и то 5 050 гектари, а на польох польо-

Кукурици було на 15 772 гектарох, тогорочни урожай добри, просеково 6,9 тони по гектаре, а влага медзи 15 и 21 одсто. Зоз 1,5 гольта кукурицу виламал и Никола Стоєцки зоз Шиду и на спомнутей поверхносци достал 12 тони урожаю, и прето є барз задовольни.

Никола Стоєцки задовольни з урожайом

Янко Ждиняк

привредних подприємствох и задруґох 380 гектари. Предвидзени и 120 гектари жимского ярцу, а олєйова цвиклочка пошата на 165 гектарох.

– Чутка квалитетна и длугока, влага коло 18 одсто, а урожай би бул и векши да єдну часц з поля нє однєсли крадоше – гвари Никола. – Кед шицко поздавам, остава и заробок. Уложени 55 000 динари, з тим же цена кукурици у чутки того року лєпша як предходних рокох. Штредком октобра бу-

ла 12 еври за 100 килограми, а скорей коло осем еври. Жем сом добре порихтал пред шатву и руцел сом штучного гною НПК „624-16” 150 килограми, потим тиж тельо „уреи” и „КАН”. Два раз сом и пирскал процив коровча и раз опарал. Ламачка кошта 6 000 динари по гольту, алє заробок будзе – твердзел Стоєцки. На яр вон планує пошац сою, гоч влонї з ню нє достал обчековани заробок. Того року зоз урожайом сої бул задовольни Янко Ждиняк зоз Шиду, хтори мал шейсц гольти „валєвки” у хотаре „Берак”. Натлачел 25 метери по гольту з влагу 10,5 одсто, а нєчистота була 2,5 одсто. – Сою сом медзи першима витлачел и достал цену 40 динари по килограму. Влонї було 38 динари, алє соя нє зродзела вельо. И тераз продукователє могли достац 36 динари аконтну цену и чекац конєчни обрахунок. Мнє ше удало достац такой вигодну цену, бо так було на дзень кед сом придавал урожай. Сою сом прикармел, алє сом нє руцел штучни гной. Хто ище руцел и штучни гной, ище лєпше му зродзело, бо соя благочасово доставала диждж кеди требало – виприповедал Янко Ждиняк. Подобни бул и 2010. рок, а после того, по 2016. рок, хвиля нє була вигодна за продукцию сої. Вл. Дїтко

ПРЕДСТАВНЇКИ КАРИТАСУ АВСТРИЇ И НЄМЕЦКЕЙ У КОЦУРЕ

ИНТЕРЕСОВАНЄ ЗА СОЦИЯЛНИ ПРОЄКТИ Представнїки Каритасу Австриї и Нємецкей 12. октобра нащивели Коцур, же би ше упознали зоз станом и дїялносцами у тим месце. Ґрупа хтора нащивела Каритас у Коцуре задужена за проєкти вязани за потримовку вибеженцом, Ромом и миґрантом, а предводзел ю Тобияс Хекл. Без огляду на тото же ше Коцур нє находзи на рути миґрантох, госци заш лєм жадали чуц думаня и искуства у Коцуре о тим питаню, а потим ше жадали упознац и зоз роботу Каритасу. Свидоми же нєдостаток средствох виволує и зменшованє активносцох вшадзи, од координатора Каритасу нашого Еґзархату, Елемира Джуджара, дознаваме же госци вихасновали нагоду же би з домашнїма бешедовали о дальших крочайох у сотруднїцтве, бо су заинтересовани за социялни проєкти у општини Вербас. Госцох у Коцуре дочекали представнїки нашого Каритасу, волонтере и людзе з валалу. Понеже ше нащива од-

12 РУСКЕ СЛОВО

була праве кед коцурски жени мали стретнуце и правенє ґаґоркох, госци могли и особнє участвовац у єдней зоз каритасових секцийох. Т. Х. 21. ОКТОБEР 2016.

ЕКОНОМИЯ У КОЦУРЕ

КУКУРИЦА ОСТАНЄ У ЧАРДАКОХ

Кукурица у Коцуре того року доброго квалитету, урожаї и до 20 одсто векши як влонї, алє октоберска цена од 14 динари парастом нє одвитовала, та ше як и звичайно, одлучовали зохабиц ю у чардаку през жиму. Хто ше одлучел за предаванє, лупану кукурицу у валалє могол предац до коцурскей роботней єдинки подприємства „Либела продукт”, як и до маґацину подприємства „МК Комерц” (донєдавна „Фарм кооп”). Же би ше нє одбивало на сушенє, предата кукурица нє шме мац вецей як 14 одсто влаги, гоч пре части дижджи у ламачки, парасти часто принєшу кукурицу зоз вельо векшу влагу од допущеней, та ше вец зочую зоз ище меншу цену од першобутно понукнутей, дознаваме на одкупних местох. Кукурицу у зарну ше нє муши такой предац и велї ю лаґерую на одкупних местох. „Либела продукт” понукала лаґерованє по цени 1 одсто мешачно од вредносци роби по май идуцого року, а у „МК Комерцу” лаґерую тиж так по цени од 1 одсто мешачно. Зберанє заостатей кукурици по уж виламаних парцелох постало вше частейши звичай у хотаре, а хто упарти, з цудзу позаохабяну кукурицу може напольнїц и чардак. Же би ше кукурицу лєгчейше позберало, сцернянку ше часто запалї, и прето ше валалчанє того року окреме стретаю зоз проблемом згореней кукурици, понеже пре витор, огень прейдзе на ище нє виламани кукурици. Таке ше може случиц и при зугорйованю сцернянки, кед намира цалком иншака. Вшелїяк, анї перша анї дру-

га опция палєня сцернянки нє допущени, а огньогасци од початку ламачки уж вецей раз интервеновали кед горела кукурица. – Векши чутки поопадовали, а менши пооставали на стеблох. Тераз мушим виламац тото цо мож, а гевто мушим присц позберац цо скорей, бо сом уж обачел же у полю єст громадки, як кед би ю себе дахто рихтал позберац. Одкеди горело, на польо ходзим кажди дзень, же бим ше прешвечел же кукурица ище ту. Нажаль, таку нагорену ю у валалє нє сцу одкупиц, мушим ю вожиц индзей – гварел параст Янко Буила. На концу, найвецей кукурици останє по обисцох у чардакох, а у кампанї, вшадзи по валалє могло чуц лопот елеваторох, при змесцованю кукурици до чардаку. Вона там прежимує, з наздаваньом же буду лєпши условия зоз першима знаками яри. Т. Х.

ОСНОВАНЕ ЗДРУЖЕНЄ „БАЧКИ МАЛИНАРЕ” Малинарство у Войводини постава єден зоз заступенших польопривредних конарох, а и у Коцуре єст вше вецей людзох хтори ше обрацаю ґу пестованю тей овоци, розчаровани зоз подлу цену других и порядних културох у коцурским хотаре. З оглядом на тото же их ше у валалє уж назберало красне число, прешлого штвартку, 13. октобра, у малей сали Месней заєднїци у Коцуре отримана сновательна Скупштина на хторей основане Здруженє „Бачки малинаре”. На Скупштини присуствовали коло 20 продуко-

21. ОКТОБЕР 2016.

вателє малини, як и тоти цо планую почац єй продукцию, а вкупна поверхносц под малину хтору обрабяю члени новооснованого Здруженя коло 10 гектари. За предсидателя Здруженя вибрани Виктор Ґрешак, прилапени Статут, предложене и вибране мено, як и орґани „Бачких малинарох”. Циль снованя то лєпша и туньша продукция, черанка искуствох, лєгчейша набавка хемийних средствох и заєднїцке орґанизованє одкупу. – Жителє Коцура и други члени Здруженя годни свою малину предавац зоз Здруженя. Хемийни средства прикарму зме годни набавиц на велько, та ю годни куповац туньше, а можебуц зме годни и наборґ дац саднїци, а виплацело би ше их после обераня – гварел Виктор Ґрешак, хтори и сам продукує малину. Ґрешак толкує же єст коло 30 особи заинтересовани за членство у Здруженю и нє шицки су зоз Коцура. Вон ше наздава же єдного дня прерошню и до задруґи, з тим же тераз направени перши крочай ґу розвою малинарства у Коцуре и околїску. До продукциї ше углавним упущую млади особи, цо було видно и на сновательней Скупштини. Т. Х.

РУСКЕ СЛОВО 13

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ПРОБЛЕМИ КОЛО УЧЕНЯ РУСКОГО ЯЗИКА У НОВОСАДСКИХ ШКОЛОХ

ОЦЕНА НЄ УХОДЗИ ДО ПРОСЕКУ Пише: Олена ПЛАНЧАК-САКАЧ

Руски язик марґинализовани по новосадских школох. До велїх основних школох у городзе ходзи мале число школярох хтори ше опредзелюю за тот предмет, а попри тим, рускому язику конкуренция и модерни предмети як цо то информатика, та ше школяре по автоматизму опредзелюю за тот предмет. Руски язик виборни предмет, алє оцена нє уходзи до просеку

МОТИВАЦИЯ БИ БУЛА ВЕКША Було би добре кед би оцена уходзела до просеку, бо би теди школяре мали векши мотив и озбильнєйше би и вони, и родичи, похопели тот предмет – гваря наставнїци руского язика Рацова и Яковлєв

14 РУСКЕ СЛОВО

огляду на обставини у образоваого школского ню, а даєдни препущели ситуаро ку про фе цию до рукох самих наставнїсор ки ру ско го цох же би ше знаход зели як язика Ана-Мария знаю. Рац и Оля Яко влєв, хтори руски КАЖДОГО РОКУ язик з елементами ПРЕМЕНКИ У ОБРАЗОВАНЮ националней култури викладаю у Ана Мария Рац – То ми штварти школски рок як ве лїх но во сад преподавам у Новим Садзе виборских основ них школох, гваря же конєчну информацию о ни предмет руски язик зоз елементами наформованих ґрупох од Школскей управи ционалней култури. Кажди рок єст даяки до стали аж у октобру, та з наставу могли пременки и нови правила у образованю. почац з мешацом запожнєня. Дараз тото Кажди рок, од кеди робим у школох, ше ми ученє руского язика нє завишело од чи- меняла норма. Почала сом зоз штирома сла школярох як нєшка, алє од добрей ґрупами, односно робиц у штирох школох. Того школского року мам припознати 5 дзеки директорох по школох. Нєшка ситуация по школох розлична. ґрупи до хторих учишлєни дзевец школи. Даєдни директоре ше закладаю же би ше Прешлих рокох, кед було нєдостаточне чиуче нє ру ско го язи ка пред луже ло, без сло школярок по школох, нє могли зме ше 21. ОКТОБЕР 2016.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА вибориц за ґрупу, а у тим школским року и тоти школяре цо нє мали руски язик по тераз у своїх школох, приключени су ґу ґрупом дзе зме их могли оформиц – гвари Ана Мария Рац. По єй думаню руски язик марґина лизовани по ново садских школох. До велїх школох ход зи ма ле число школярох хтори ше опред зелюю за тот предмет, а попри тим, рускому язику конкуренция и модерни предмети як цо то информатика, та ше шко ля ре по авто мати зму опред зелюю за тот пред мет, бо так вибере и век шина з їх класи. – Руски язик виборни предмет, алє оцена нє уходзи до просеку, цо часто зна демотивовац школярох, бо кед прейду з нїзших класох до висших, похопя же им петичка з руского язика у теки нїч нє значи, кед им нє уходзи до просеку. Теди ше „ламу”, а окреме тоти цо нє знаю бешедовац по руски, а нєшка мале число школярох бешедує чечно по руски – гвари Рацова.

– Руски язик з елементами националней култури поча ла сом преподавац 2008/2009. школского року. Tеди сом мала цалу норму. Тераз мам лєм половку з норми, а оформени 5 групи до хторих учишлєни школяре зоз 12 школох. Того року, окреме було проблеми коло формованя ґрупох. Руски язик уходзи до ґрупи нєобовязних виборних предметох. Оцена нє уходзи до про секу и то уж два очежуюци КЕД БИ ОЦЕНА УХОДЗЕЛА обставини, а єст их ище вельо, звонканаДО ПРОСЕКУ, БУЛО БИ ЛЄГЧЕЙШЕ ставни активно сци, роботни час Добре би було, гваря обидва родичох, розличнаставнїци и Рацова и Яковлєв, ни змени школякед би язи ки мен ши нох були рох истих класох, обовязни предмети припаднїком привод зенє до їх заєднїцох и кед би оцена уход другей школи на зела до про секу, теди би було венаставу, термини льо лєгчейше. На таки спо соб би годзинох итд... – ше звекшало и число школярох и гвари Оля Якоґрупи, а наставнїки би мал и векОля Яковлєв влєв. ши норми. Ґенерално, гвари Рацова, родичи жадаю ГОДЗИНИ НА ШТРЕДНЬОШКОЛСКИМ же би їх дзеци знали руски УРОВНЮ язик, та гоч су и у миша– Годзини рускохо язика на штредньошколским уров- ним малженстве, алє ше ню ше У Новим Садзе отримує кажди пондзелок од 20-21 вец ту зявя други почежко г у Интернату „Бранково коло” и соботами од 9-10 г у сци. Школяре маю розличТехнїчней школи „Милева Марич Айнштайн”. Одволо- ни розпорядки, а руски уча ванє школярох добре, у Интеру мишаней ґрупи, чежко нату приявени дзешецеро шкоих уклопиц, окреме ляре, тиж тельо и у технїчней план и програму хтора школи. Почежкосци коло учепредписана, маю наня руского язика у сущнодосц активно сци з вонка сци кажди рок вше исти, понешколи, даєдни ходза и же нє кажде приход зи зоз до музичней школи, на истим знаньом, та мушим рижни спорти и єдно спрам каждого кориґовац и ставно родичи нє можу прилагод зовац год зину. Алє, Ванеса Медєши по старчиц, а часто и сазнаход зиме ше. Найважнєйную дзеци же им то обоша добра дзека школярох и приємна атмосфера, хтору ше намагам направиц на го- вязка вецей. З другого бодзинох, та вец шицко идзе лєгчейше и мож вельо того ку єст и таки случаї же ше посцигнуц – гварела Ванеса Медєши, абсолвентка на родичи сами интере сую и Оддзелєню за русинистику на Филозофским факултету поряднє приводза дзеци на годзини руского язика.■ у Новим Садзе. 21. ОКТОБЕР 2016.

ПРАВО НА ОБРАЗОВАНЄ Єдно зоз фундаменталних людских правох то и право на образованє и Устав Републики Сербиї тото право ґарантує. Школяром националних заєднїцох, котри нє маю порядну наставу на мацеринским язику, требало би оможлївиц ученє мацеринского язика як обовязного виборного предмету, а нє лимитирац го зоз числом и ґрупами

РУСКЕ СЛОВО 15

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ОСНОВНА ШКОЛА „ЙОВАН ЙОВАНОВИЧ ЗМАЙ” У ДЮРДЬОВЕ

ВУКИЦА ПЕТРОВИЧ НОВА ДИРЕКТОРКА

– Понеже як педаґоґиня у дюрдьОд пиятку, 14. октобра, на длуовскей Школи без претарнуца рожносц директорки ОШ „Йован бим од 1981. року, од теди ше премеЙованович Змай” у Дюрдьове нєли пецеро директоре и шицким ступела Вукица Петрович з Новосом помагала у роботи, як и у приго Саду, педаґоґиню у тей школи, рихтованю проєктох за рижни кона на длужносци директора замекурси на хторих Школа участвовала нєла дотерашню Марию Тртич з и витворйовала их од 2002. року. Дюрдьова, котрей вишол други Упутена сом до роботи школи през мандат. рижни периоди, од инфлациї, бомШколски одбор, на чолє зоз бардованя, по новши часи кед ше предсидательку Соню Шанта, дишицко окончує по проєктох. Свидоректорку виберал єдногласно ма сом же поєдинєц нє може вельо спомедзи трох кандидаткох котри поробиц, алє лєм зоз колективну роконкуровали на розписани конботу и добре содтруднїцтво зоз колекурс за тоту фунцкциюю. Попри ґами – гварела Вукица Петрович. Вукици Петрович конкуровали Нова директорка нє бешедує по ище Владимир Томич, професор Руски язик треба же би учели шицки руски, алє гвари же важне же би ше музичней култури зоз Петроваракотри жадаю у дюрдьовскей Школи и надалєй дину и Радосав Ращанин, професор русийского язика з Младеновцу, заняти у ОШ у Кру- формовало руски оддзелєня. Гвари же руски язик достащичу. Шицки кандидати ше окреме представели и точно заступени у шицких сеґментох роботи Школи и Школскому одбору и колективу, котри Вукицу Петрович же так треба предлужиц и надалєй. Нєдавно, кед нє бупотримал зоз 51 од 58 гласи. По гласаню, та доставаня ло оддзелєня першей класи у порядней настави по рудуманьох од Националного совиту Руснацох котри дал ски, як позитивне оценєла уводзенє факултативного позитивне думанє о кандидатки и Националного совиту ученя руского язика за школярох у двох ґенерацийох и Ромох, согласносци Покраїнского секретарияту за обра- же ше будзе намагац же би руски язик учели шицки козованє, предписаня, управу и национални меншини-на- три то жадаю у наиходзцим периодзе, нє лєм школяре з С. Саламун ционални заєднїци, за директорку вибрана спомнута Ву- руских оддзелєньох. кица Петрович.

У ЗАВОДУ ЗА КУЛТУРУ ВОЙВОДЯНСКИХ РУСНАЦОХ У НОВИМ САДЗЕ

ПРИЛАПЕНИ ВИМЕНКИ СТАТУТА И ФИНАНСИЙНОГО ПЛАНУ Вчера, 17. октобра, отримана друга схадзка Управного одбору (УО) Заводу за културу Войводянских Руснацох (ЗКВР), на хторей розпатрани и прилапени предлоги вименкох и дополнєньох Статута Заводу, як и дополнєньох Финансийного плану, односно ребаланс буджета ЗКВР за 2016. рок. До пременки Статута пришло пре усоглашованє з новим Законом о култури, насампредз у одредзованю про-

16 РУСКЕ СЛОВО

цедури за розписованє конкурса и вибор директора установох у култури, та и нашого Заводу. По нових законских предписаньох, односно Предлогу вименкох Статута ЗКВР, на явним конкурсу за директора може участвовац кандидат котри ма закончене високе образованє и найменєй пейц роки роботного искуства. УО Заводу розписує конкурс за директора, утвердзує лїстину приявених кандидатох и зоз своїм обгрунтованим думаньом ю прешлїдзує сосновательови – Националному совиту (НС) Руснацох на розпатранє, после чого НС предклада кандидата за директора и предлог посила на конєчне розпатранє и одлу-

чованє другому со сновательови – Покраїнскей влади АП Войводини. З ребалансом Финасийного плану ЗКВР за 2016. рок убудовани и проєкт „Карпатски паралели”, од милион 200 000 динари, хтори будзе финансовац Фонд за отворене дружтво. То проєкт упознаваня школярох штреднїх школох зоз язиком, културу, и обичаями националних заєднїцох. У ребалансу и 520 000 динари од НС Руснацох за програмну дїялносц Заводу, а унєшени и други достати средства, як и одредзени трошки, хтори нє були плановани на початку рока. Обидва предлоги – вименкох и дополнєньох Статута и ребаланс буджета буду прешлїдзени сосновательом на даванє согласносци. Дю. В./М. З. 21. ОКТОБЕР 2016.

ROK XV ^ISLO 10

НАША ТЕМА: ХТОРА ПОЖИВА НАИСЦЕ ЗДРАВА?

Число ушорела: Славица ФЕЙСА Фотоґрафиї: В. Вуячич

едзи людзми, трошителями, од давна постої такволани мит кед слово о здравей поживи, бо ше кажде голєм раз уживоце опита – цо наисце здраве, тото цо є, а цо нє. То барз дискутабилне. Кажде би повед же здрава пожива то тото цо нас отримує у живоце и пре хтору чловек здрави. Праве пре тот тренд хтори панує на тих просторох остатнїх рокох, огромни материялни средства ше уклада до маркетинґу, а мултинационални компаниї рекламую свойо продукти як здрави, приписую им одредзени характеристики, а питанє чи наисце тоти продукти праве таки як цо ше о нїх бешедує. Поживова индустрия у швеце барз моцна и на велї способи прейґ медийох барз вплївує на чловекову психу. Кед людзе видза же на реклами даєден продукт „лїковити”, купую го без роздумованя, и нє патра анї на амбалажу. А нє так давно зме були шведкове аферох з млєком, месом, овоцу... Алє явносци, як кед би було нєдоповедзене же цо ше наисце случує з тима продуктами, дзе вони закончую и чи вообще дахто за дач одвитовал. Кому вериц у тим морю информацийох о здравей и нєздравей поживи, и чи ше пошвидко на тим конаре годно дацо пременїц, тема Додатку у тим чишлє. 21. ОКТОБЕР 2016.

КОМУ ВЕРИЦ?

РУСКЕ СЛОВО 17

НАША ТЕМА: ХТОРА ПОЖИВА НАИСЦЕ ЗДРАВА?

ДОМ И ФАМЕЛИЯ

КАЖДЕ СЦЕ БУЦ СИҐУРНИ Пише: Славица ФЕЙСА

За нами велї афери з поживу и нїхто нє може ґарантовац же их убудуце нє будзе. Чом? Прето же ше правилнїки вязани за поживу нє прилапює, а и тото цо вименєне ше нє применює. Цала система инспекцийного надпатрунку нє функционує, а трошителє нє задовольни. Окрем того же нє знаю чи пожива квалитетна, чи нє, нє знаю анї дзе ше маю озвец, приявиц...

є прешло вельо часу кед до явносци заш лєм, велїх наженє же би коштовали з пречурела вистка о афери з илеґални- тих кексох хтори, гваря, здрави, заменма клальнями хтори зоз иножемства до нюю фриштик, а даскельо годзини чловек нашей жеми увезли на тони меса сумнїво- од нїх сити. Рекламом би даєдни и верего походзеня. По нєшка ше нє зна дзе то- ли, алє кед ше добре опатри, „здрави то месо закончело, шицко затаєне як и те- кекс” ма тельо цукру же є шицко друге, ди кед єден роботнїк робел у познатого лєм нє здрави. Таке исте маме и зоз хлєпродукователя меса з Нового Саду и на бом за хтори ше у рекламох твердзи же ма интернет поставел знїмок о велїх нєпра- лїковити свойства. Поставя же питанє хто вилносцох у тим подприємстве. Явносц за таки информациї одвичательни, чом накратко обвисцена же нє найдзени нє- ше роками людзох дезинформує, и як тому стануц на карк. правилносци у спомнутей – Наша жем ма Прафирми. вилнїк о нутритивних и Цо з того правда, а цо нє, здравствених ви явох, нє мож твердзиц, лєм наалє ше при лапй о ванє гаднуц, алє факт же у нато го Правилнї ка прешей жеми трошительом клада з рока на рок и то нє лєгко. Часто нє можу уж три роки за шором. знац цо купую, односно цо Вон би мал ускладзиц єдза, аж и теди кед пототу обласц з директитверд зене же то здраве, вами ЕУ, а то значи же барз здраве, та аж и лїкоше будзе водзиц рахунвите. ку о тим цо ма стац на У Здруженю за защиту амбалажи, хтори нутритрошительох Войводини тивни, а хтори здравгваря же Закон о безпечствени вияви, и як ше носци поживи принєшени Младен Алфирович будзе мушиц оглашовац 2009. року и вон предвидзел же би ше оформело и Совит за безпеч- пожива. Но, накадзи ше отвори прегваряцке поглавє 28 хторе ше одноши на заносц поживи. Дзе настал проблем? – У тим Совиту би мали буц визначни щиту здравя и защиту трошительох, кофаховци, а основна його улога була би нєчно ше тоти предписаня буду мушиц контрола ризику, преценьованє ризику, и нє лєм прилапиц, алє и у пракси запроуправянє з ризиком кед слово о безпечно- вадзиц. Конєчно през тот прегваряцки сци поживи у Сербиї. Медзитим, Совит процес зме ше годни ускладзиц так же по нєшка нє формовани. Дзе запло, то пи- ше будзе вимагац запровадзованє того цо танє за компетентни инспекциї, за Управу прилапене – гвари Алфирович и наводзи за ветерину и польопривреду, за Мини- приклад кампанї спомнутого Здруженя стерство польопривреди... – гвари Мла- хторе пред трома роками випитовало хто ден Алфирович спред Здружня за защиту одвичательни за рекламованє єдней минералней води, як писало „води здравого трошительох Войводини. шерца” дзе на етикети стало препоручеОД КЕКСОХ СИТИ, ОД ХЛЄБА ЗДРАВИ нє з боку Здруженя за шерцову слабосц. З роботу на терену утвердзели зме же таРеклами чудо. Гоч зме ше нє раз пре- ке Здруженє нє по стої, а добре знаме же швечели же нє мож вериц тому цо очи дзепоєдна катеґория людзох, як цо пенвидза, а уха чую, сто раз повторена слика зионере, почали конзумовац тоту воду.

18 РУСКЕ СЛОВО

21. ОКТОБЕР 2016.

У Здруженю гваря же ше каждодньово трошителє поносую, указую на препущеня, хиби шицкого на цо наиду при поживи. Здруженє проблем прешлїдзує компетентним инспекциийом, алє одвити звичайно виостаню. То тото над чим ше треба задумац, а тото цо би ютре требало зробиц по Алфировичових словох, то ре формовац комплетну систему инспекцийного надпатраня, анґажовац додатни кадровски капацитети, едуковац инспекторох, алє и цошка за цо ше вони закладаю – увесц єдине цело, державни инспекторат кед слово о поживи. – И ми зоз Здруженя хтори ше занїмаме зоз защиту тришительох дзекеди нє знаме дзе ше маме озвец. Маме ветеринарску, санитарну инспекцию, єдна задлужена за обток на велько, друга на мало, треца за увоз, штварта за санитарни условия... Кед нам нє ясне, як вец обични чловек може знац кому ше ма явиц? Прето потребни инспекторат, же би ше нєправилносци могло приявиц на єдно место, а вец проблем ришовац знука системи.

же би нам наросло. И ту мушиме знац зоз чим шмеме пирскац и як. Добре кед маме свой фалат жеми, вец знаме цо єме, так думам и на месо, курчата, и то верим же велїм познате. Знаже же лєпше виховац курче на валалє, хасновац домашнї вайца, як гевти з дутяну. Но, велї то нє можу, и муша купиц дутянске. Прето гварим, тот хто нєшка сце здравше жиц, муши ше едуковац, муши читац декларациї, та кед нє вери нашим продуковательом, най поглєда знак на продукту же є випродуковани там дзе контрола квалитета вельо строгша – гвари Лїкарова. Вона трима же кажди чловек особнє на тим планє може барз вельо пременїц на лєпше. МОЖ БЕЗ СЛАДКОГО И ЦЕСТА?

– Ми ґенерално барз вельо єме сладкого и цеста. То нам найшвидше, а якош, звикли зме. Но, мушели бизме о тей поживи вецей знац, о нутритивних вредносцох того цо єме. Цукер и билу муку мож и з иншим зачерац, та аж и цали полудзенок. Бурек и йоґурт, наприклад, маю барз вельо калориї, а нє маю, так повесц, нутритивну вредносц. О ПОЖИВИ МУШИМЕ ВЕЦЕЙ ЗНАЦ Єден ґазирани, барз популарни напой, у єдИ попри тим же правилнїк о декларованю ней фляши ма 24 ложки цукру! То за наш и означованю рекламованя поживи прила- орґанизем шок. Протеини би требало вельо пени пред трома роками, вельки пременки вецей уношиц, желєняву и овоц, а часто занєт. Єдна з контролох (IHIS Nutricionizаm) буваме и тото же мушиме пиц на дзень коло 2 литри води, окрем установела же аж 50 одсто дешицкого другого цо унєшекларациї нє у складзе з праме до орґанизма. Правда вилнїком и попри тим же проже нєшка пожива нє ма тадукователє мали цали рок прику нутритивну вредосц як лагодзиц ше. Зоз шицкого того цо мала дакеди, окреме ту найважнєйше – як ше трошидумам на овоц, (яблуко нєтелє можу защициц? шка ма вецей раз менєй ви– Лєм информовани трошитамини як пред 30 роками), тель може принєсц добру одлуалє мож вельо зробиц же ку. Ми тераз у ситуациї же требизме були здравши. Треба ба же бизме верели продуковаше лєм розпитац, постоя и тельом, гоч знаме же яка ситудзепоєдни Здруженя хтори ация – гвари Алфирович, а поо тим водза старосц. Нє добно дума и Наташа Лїкар, згорше дакеди поглєдац пофармацеут з Нового Саду, хтомоц, нє лєм прето же кед, ра ше роками занїма зоз здраву Наташа Лїкар наприклад, особа схудла, поживу и здравим способом та же би ознова нє набрала. живота. Лїкарова гвари же зме у нєзавидним положеню кед слово о поживи Треба з єдним словом здравше жиц – препоз хтору ше костираме. Вона, заш лєм, нагла- ручує Наташа. Кед слово о костираню, познате же велї шує же нє треба до шицкого сумняц, нє шицка пожива подлого квалитету, а же би чловек людзе пременки у своїм живоце нє барз любул сиґурни, муши ше о тим едуковац, читац, бя. Кед су пре здравствени причини примушени на тото, велї ше заш лєм одважа прерозпитовац... – Найлєпше би було кед би трошителє менїц свой живот на лєпше. Познате и тото конзумовали поживу хтора ше продукує ко- же ше часто шицко кончи у останєй хвильло їх окруженя, локално, бо шицко цо при- ки, кед чловек на дач примушени и кед го на ходзи з далєка, тото цо длуго стої, траци тото наженю. Остава наздавац ше же „пресвою нутритивну вредносц. Ми знаме же гваряцки процес” зоз собу принєше пренєшка часи таки же гоч сцеме дацо и у за- менки, и же кажде тот хто будзе куповац, гради випродуковац, мушиме го защициц єсц и пиц, годзен буц на мире.■ 21. ОКТОБЕР 2016.

РУСКЕ СЛОВО 19

НАША ТЕМА: ХТОРА ПОЖИВА НАИСЦЕ ЗДРАВА?

ДОМ И ФАМЕЛИЯ

КАЖДЕ СЦЕ БУЦ СИҐУРНИ Пише: Славица ФЕЙСА

18 РУСКЕ СЛОВО

21. ОКТОБЕР 2016.

РУСКЕ СЛОВО 19

ДОМ И ФАМЕЛИЯ

женоблоґ

Пише: Ясмина ДЮРАНЇН

вякац... Га, хто же би нє вякал? Тераз уж зоз плювнутим на ципели, смродом у носу и сушинку пред очми, почала сом патриц дзе станїца на хторей вилєцим вонка... Ту були и якишик тинейджере цо ше почали нарату шмеяц и правиц лярму, скруцовац увагу... Прешедло ми... Подумала сом чи сом нє у даяким горор филму, бо таки подїї нависцую найгоршу сцену – можебуц на нас спаднє даяки метеор та будзем модлїц того шмердзaцого Єтия най ме виратує, або з твару спаднєм до барки з плювнутим... Можебуц же улєца даяки вселенци (ванземальци) и транспортую нас даґдзе до цмих вселенских пространствох... Нє, таргнї ше, то твоя каждодньовосц. Кед ши скупа дац на бензин и паркинґ – церп! На концу, анї нє сцем буц писателька. Вец кажде штудира чи правда тото цо писатель написал, чи шицко видумал, чи ше йому лєм тото найкрасше наисце случело, а гевто найгорше видумал... Я пишем лєм праву правдучку правду... Добре, лєм даскельо раз сом пододавала. А и дацо прецихла... Та, до рици... Можебуц и треба да напишем роман, та най дума хто цо сце.■

Фотошоп: Лю.Ц.

ДРАГОПИС

email: jasmina.djuranin@gmail.com www.zenoblogija.com

оти прави писателє, тоти витворени, припознати и препознати, могли би написац цали єден роман, облапяюци дас два вики, док ше припатраю на швет коло себе и то лєм на драги од обисца по роботу. У моєй верзиї би то випатрало так: ознова пада допити диждж... вшадзи будзе блата – од патикох по ґарадичи, уж анї шорову ренду нє мам... ґад божи ше налапа на ципели, уж нє знаш кадзи прейсц. И сама сом станула до плювнутого, кед гевтот у автобусу кусал слунечнїк, а лупи плювал на жем. А кед му забегло, вихаркнул и лупу и ище цошка и – анї ше нє заганьбел! А вец и автобус нагло загамовал, та сом станула до того... Фуй, цала сом ше наїжела! И нароком сом станула з другого боку, бо сом видзела як єден челєднїк, при хторому було и шлєбодне место за шедзенє, длобе до носа и сушинки руца на жем... Нє знаш цо горше! Но, хтошка отворел облак, та ме дакус обишол швижи воздух. Кед ше обрацим – а воно якишик Єти стої за мну, и то гевтот риняви... До носа ми вдерел таки смрод же лєм цо сом нє почала

20 РУСКЕ СЛОВО

21. OKТОБЕР 2016.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА НАЙКРАСШИ ЛЕҐИНЬСКИ ГЛАС НА ТОГОРОЧНЕЙ „ЧЕРВЕНЕЙ РУЖИ”

МУЗИКА НАШ ИДЕНТИТЕТ Роберт Загорянски зоз Руского Керестура одмалючка бул уключени до рускей култури – перше як рецитатор, потим як ґлумец, поета, а на концу як шпивач, цо му и остала велька любов. За найкрасши леґиньски глас на Фестивалу рускей култури „Червена ружа” ше того року змагал штварти раз и праве тераз дому пошол зоз чобольовом

– шелїяк же чесц шпивац на „Червеней ружи” и освоїц чобольов. Увидзиме далєй цо будзе, чи ище будзем наступац на „Ружовей заградки”, чи то єдноставно лєм останє мой особни успих хтори длуго будзем паметац – так Роберт почал розгварку о свойому анґажованю у музики и єй месце у його живоце. После основней школи хтору закончел у Руским Керестуре, Роберт ше опредзелєл за Семинарию у Суботици, иншак єдину католїцку школу у Сербиї. Гоч у тим периодзе живота чувствовал же ма поволанє за священїка, после штреднєй школи ше опредзелєл за иншаку браншу – уписал ше на анґлийски язик и литературу на новопазарским Интернационалним факултету у Суботици, хтори тераз закончує. Праве у штреднєй школи ше почал занїмац зоз шпиваньом, а теди ше тиж, як гвари, залюбел до класичней музики. – Суботица богата зоз културнима, та и другима змистами, понеже ма добри вязи зоз Мадярску. Поряднє ше отримую рижни концерти класичней музики, дзе приходза виводзаче зоз Мадярскей, та и Австриї. Таку музику сом полюбел у штреднєй школи, дзе нам аж и обовязне було ходзиц на концерти. Приємно и богато ше чловек чувствує кед слуха одредзени дїла за хтори зна же их викомпоновал даєден з велїканох як цо Бах, лєбо Моцарт – гвари Роберт. Уж єден час го слабо мож видзиц як учашнїка на културних манифестацийох, та участвованє на „Червеней ружи” було праве ошвиженє. Як и сам гвари, за микрофон ше лапа углавним приватно, на караоке журкох, понеже ше тераз пошвецел законченю факултету и фаховому усовершованю. – Пробуєм прейґ интернету достац сертификати за одредзени обласци и теми. То ми и гоби, робиц на себе. Пишем дипломску роботу з методики на тему як видеобависка дїйствую на дзеци и як их мож применьовац за ученє анґлийского язика. Велї думаю, а и наисце так, же прейґ телевизиї лєгко научиц тот язик. Медзитим, вон 21. ОКТОБЕР 2016.

досц комплексни у теориї и применьованю и прето сом ше дал до того – толкує наш собешеднїк. Нєдостаток перспективи мож повесц же аж и мотивує младих же би баржей робели на себе, а у велїх случайох опция за лєпши живот то иножемство. – Проблем зоз анґлийским, а и зоз другима язиками же ши углавним „осудзени” робиц у просвити. Нє маме даяку ширшу перспективу зоз язиком, а як видзим, у швеце ше зоз таким знаньом отвераю велї дзвери и можлївосци, чи то менаджмент, чи туризем и подобне. Любел бим пойсц до иножемства, достац роботу и почац твориц свой живот индзей, алє вшелїяк же бим вжал свой руски индентитет, язик, як цо то робя и други Руснаци – гвари Роберт и додава же руска музика за ньго – то идентитет. – Руску музику слухам углавним кед ме лапи носталґия, лєбо почуствуєм поцешенє же припадам нашому народу. Думам же Руснаци правели свой идентитет на писньох, хтори зме вец претворели до шпиванкох. Маме и квалитетних авторох, шпивачох и композиторох и думам же маме потенциялу аж и парирац векшинскому народу. Розумим же треба чувац свойо коренї, алє дакеди треба пойсц и дакус висше од самого кореня же би дацо могло и розквитнуц – гвари Роберт.■ Сенка Надь

РУСКЕ СЛОВО 21

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ ЗДОГА ДОВАНЄ ПЕТРА КИША З ПЕТРОВЦОХ НА ПОЧАТОК ВОЙНИ 90-ТИХ (II)

Пише: Агнетка БАЛАТИНАЦ

На початку 90-тих рокох Петро Киш чувствовал же ше рихта цошка нєдобре... Петро ше нє мишал до бешедох о войни, думал себе же то политични оначеня, потамаль док и до його обисца нє вошли наоружани хлопи. Гварели му же за 15 минути з фамелию муши висц з обисца, и подписац же шицко цо ма дарує САО Країни. У хвильки остал без шицкого цо з вельким трудом зарабял и роками будовал

НЄ ДАЙ БОЖЕ НЇҐДА НЇКОМУ

И церква и хижи пооправяни, гоч рани од войни ище вше нє позарастани

етро и Ружица, вєдно зоз сином Дамиром теди мали заробене коло 50 тисячи нємецки марки, и коло милион тедишнї динари. Вжали пенєж, документи и даскельо дробнїци, бо мушели понагляц. Кед вошли до автобуса, наоружани хлопи од нїх побрали шицки вредносци и документи. Ружици старгли аж и мендюшу з уха хтору у страху нє могла одкапчац. Побрали им и винчани персценї (карички), и вишмейовали ше з нїх... Петро ше барз розчаровал до ЮНА. – Учели нас же ЮНА шицких чува, же нас охранї од гоч яких жвирствох, а воно, ЮНА ше приклонєла сербскому войску, станули процив нас и вигнали нас з наших обисцох и нашого валалу. Теди сом видзел же ми,

ТАМ ДЗЕ ТРЕБА, ТАМ ПОМАГА Петро Киш бул вредни, роботни чловек, алє у валалє познати и по активносци у културним живоце. Велї роки бул член драмскей секциї, а окреме любел монодрами. Праве прето же од своєй младосци бул у култури, и же добре знал як чежко робиц теди кед нєт средства, накадзи ше зоз супругу врацели з Австралиї, Кишово помагали КУД-у „Яким Гарди”. Так и нєшка. Кажда помоц Дружтву ше вше зда. Єдним є на хасен, другим на задовольство.

22 РУСКЕ СЛОВО

Руснаци, нє значиме нїкому нїч, же нас жадаю знїщиц як и шицких других лєм прето же зме нє Серби. Барз ме то потрафело, бо Югославия була за мнє держава у котрей жили Руснаци у велїх Републикох и були як єдно. Барз ми було чежко – памета Петро. Одвежени су до Шиду, зоз Шиду до Босни, а кед сцигли до Босанского Шамцу, отамаль пошли до Славонского Шамцу. Горватска власц их дочекала, одвезли их до Заґребу, змесцели, дали им лїкара и почали розподзельовац по Горватскей. Векшина пошла на морйо, а Петро ше з Ружицу радзел ище скорей же кед буду вигнати з дому, пойду до його шестри до Австралиї. ОЗНОВА ОД ПОЧАТКУ Без документох, алє з помоцу добрих людзох, та и Союзу Русинох и Українцох РГ котри теди мал шедзиско у Заґребе, Кишовим ше поспишело найсц змесценє нєдалєко од Лудбреґу, у месце Слоковац, а потим ступели до конктакту зоз Петрову шестру з Австралиї. Вона им зредзовала документи же би ґу нєй пришли, алє документи послала до Беоґраду место до Бечу, дзе у тот час Австралия мала амбасаду за горватских державянох. Кишовим совитовали же би нє ишли до Беоґраду, понеже их войско вигнало з Петровцох, та ознова чекали документи у Бечу. Дочекали их, у октобру уж шедзели у авиону за Мелбурн. 21. ОКТОБЕР 2016.

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ Кед сцигли до Австралиї, настали нови проблеми. Требало бешедовац по 25. РОЧНЇЦА – РУСНАЦИ И ВУКОВАРСКА ТРАҐЕДИЯ анґлийски. Петро у цалим своїм школованю учел русийки язик. Чежко ше було згвариц. – Там зме ше такой мушели приявиц на подобне место як цо у нас Завод за доставанє роботи. Дали нам пенєж з хторим зме могли прежиц. Там нїхто нє примушени гладовац лєбо жобрац, держава ше о шицких стара. Шицки маю даяку плацу, шицки маю пензию кед остаря. З єдним словом – нє видзел сом ушореншу державу од Австралиї – гвари Петро. Спочатку Кишово учели язик. Дзеци ше швидко знашли. Петро и Ружица о пол рока почали робиц у єдней фабрики за преробок скори. Гоч плаца була добра, руки були цали час у води, а на ногох ґумово чижми. – Нє научени зме, предлужує Петро, же би нам дахто дацо давал, а же бизме тото нє одробели. И гевти даскельо мешаци док зме були у Слоковцу, ходзели зме помагац робиц до винїци, до єдного пана, а я и як склорезач роПетро (стої треци з лївого боку) щешлїви же му ше удало зачувац найважнєйше – фамелию бел у Лудбреґу. – Кед зме дакус звладали язик, такой сом почал робиц як приватнїк. Коцочки ше поскладали так, хорела, постала нєрухома, нє мал єй хто служиц, та ше же ми ше поспишело заключиц контракт з єдним бога- Кишово ознова врацели до Петровцох и там остали. Понеже Кишово у Австралиї маю хижи хтори видатим Словаком хтори глєдал приватнїка цо будзе робиц за ньо по контракту 45:55. Бул сом барз задовольни же ваю, нє маю право на австралийску пензию, алє нє бадостанєм 55 одсто од каждей роботи. За ньго сом робел ную. Гваря же вше лєпше мац и помагац другим, як чеколо 9 роки. Но, живот ме у далєкей Австралиї нє ро- кац цудзу помоц. До Петровцох ше врацела и Петрова и Ружицова змазовал. Жадали зме купиц хижу, алє там ше муши дзивка Лїля з мужом и дзецми, а син Дамир, котри, намац заробено 10 000 долари же би ше могло достац жаль, остал ґдовец пред двома роками, остал зоз своїкредит. Пенєж ше нє могло пожичиц, мушело ше го зама дзецми у Авробиц. Прето зме робели дзень а ноц же би зме виполнєли тото условиє и купели себе свою хижочку. Була стралиї. Кишово ище вше скромна, алє була наша –приповеда Петро здогадуюци барз вельо робя, ше на часи з Австралиї. Петро там и фирму отворел, хтора, як гвари, робела окреме у винїци у 24 годзини 7 днї у тижню. Кладол скла на шицко цо ше Илоку дзе жиє Румогло положиц: столїки, облаки, слики... Путовал даке- жицов оцец. – Нє зауважуєме ди и вецей як 100 километри же би поробел даяку ронїкому нїч, гвари боту. – Нє було ми важне кельо годзин, хтори дзень у ти- Петро – почитуєм жню, робота ми ишла. Хвалєли ю и єдни другим ме тоту державу, ту препоручовали. Чловек там, кед сце робиц, може вельо сом народзени, а ту заробиц. Моя жена и я заробок укладали до купованя народзени и мой оцец и дїдо, ту ми хижох хтори зме вец видавали – приповеда Петро. Седемдзешатих рокох до Австралиї пошло барз вель- добре. Нїхто ми нє ке число Петровчаньох, та кед ше Петро дакус знашол, бранї буц Руснак, и „пооглядал” коло себе, бул як у домашнїм окруженю. гоч ше велї РуснаНо, заш лєм, цошка го цагало до „власного дому”, до ци под час войни вияшньовали як Петровцох. Горвати кед ше опредзелєли жиц у ВШАДЗИ ДОБРЕ А ДОМА... Горватскей. Я бул и остал РуКишово першираз до Петровцох пришли 1998. року же би там и остали. Отворели и дутян у Петровцох, алє снак, а войну, нє шицко барз подло ишло. Нє було заробку, чежко було дай Боже нїґда нїпрежиц. Ружицова мац им совитовала най ше враца. кому!■ Петровска церква 1991. року Так и було, но о седем роки, спомнута мац ше барз по- (Законченє) 21. ОКТОБЕР 2016.

РУСКЕ СЛОВО 23

ДУХОВНИ ЖИВОТ ШВЕТОЧНО ОТВОРЕНИ ОБНОВЕНИ ПРОСТОРИЇ У ЛЄТНЄЙ ВЛА ДИЧЕСКЕЙ РЕЗИДЕНЦИЇ У ШИДЗЕ

ШИЦКИХ ЩИРО ВИТАЮ На швето Покрова Пречистей Дїви Мариї у Шидзе отримана шветочносц з нагоди отвераня обновених просторийох у будинку Лєтнєй владическей резиденциї

веточносц у Шидзе почала з молебеном до Пречистей Дїви Мариї хтори у церкви Преображеня Господнього служел апостолски еґзарх за грекокатолїкох у Сербиї кир Георгий Джуджар, а сослужели о. Владислав Варґа, о. Дарко Рац, о. Владимир Еделински Миколка и домашнї парох и декан сримски о. Михайло Режак. У казанї владика привитал шицких у церкви, а окреме Даниєлеа Бомбардия, хтори бул присутни у мено донатора средствох Владическей конференциї Италиї и Каритасу Италиї, потим привитал и представнїкох Каритасу Сербиї, паноцох, монахинї, представнїкох локалней власци и других.

ВЕЛЬО ПОРОБЕНЕ З помоцу донациї Владическей конференциї Италиї и Каритасу Италиї, до будинку уведзене сучасне зогриванє, реновирани просториї хтори хаснує дзецинска заградка, направена нова кухня и санитарни ґузел, пременєти тишлїрски виробки и направени нови ґарадичи зоз нука и з вонка. Локална самоуправа у Шидзе помогла з финансованьом набавки таркет патосу до дзецинскей заградки. Циль обнови будинку же би то бул Волонтерски центер и же би ше го под час тирваня миґрантскей кризи хасновало за змесценє волонтерох и особох хтори каждодньово помагаю миґрантом, алє и же би ше розвивало социялни програми, давало помоц, як и за змесценє нащивительох шидскей општини. Каритас Апостолского еґзархату вєдно з парохом и деканом сримским о. Михайлом Режаком, найвецей були анґажовани на реализациї проєкту реновираня, наглашене на шветочносци пошвецаня и отвераня.

24 РУСКЕ СЛОВО

Кир Георгий гварел же ше пошвеца и шветочно отвера просториї хтори хаснує Предшколска установа „Єлица Станувукович Шиля” вецей як 40 роки, у найстаршим и найкрасшим будинку у Апостолским еґзархату, хтори доминує у Шидзе. ПОДЗЕКОВНИ ЗА ДАРИ – Пречиста Дїва Мария, хтора и наша мац, охранює нас и заступа у нашим живоце и у наших потребох. Ту зме же бизме през молитву указали любов нашей Нєбесней мацери и подзековали за єй дари, за єй покров над нами – гварел кир Георгий. Владику и шицких присутних привитал домашнї парох о. Михайло Режак. На молебену вєдно шпивали шицки вирни, помагали и чесни шестри Служебнїци, а бул и дакедишнї парох у Шидзе, а тераз парох у Руским Керестуре о. Михайло Малацко. На шветочносци присуствовал и Славко Рац, предсидатель Националного совиту Руснацох. После молебена у просторийох Резиденциї у „Отвореним шерцу” отримана конференция за новинарох, хтору водзела Анита Ґовля, координаторка Каритасу у Новим Садзе. – Мило ми же сом на єдней такей значней подїї и же зме перше з молитву подзековали за помоц и благослов нашей Богородици, алє и добродїйом хтори помогли обнову, Владическей конференциї Италиї, Каритасу Италиї, локалней самоуправи у Шидзе, алє и майстром хтори робели на обнови. Найзначнєйше то же тот будинок полни животу, же ше вше дацо збува, же ту до дзецинскей заградки децениями ходза дзеци и же будинок вше вецей достава нови змисти, як за дзеци так и за младих и старших – визначел з тей нагоди кир Георгий. У мено Владическей конференциї Италиї и Каритасу Италиї Даниєле Бомбарди здогаднул же у Италиї владичество у Аґредєнту тиж виложене приходу миґрантох и же вони препознали проблеми и спокуси у хторим ше находзи општина Шид пре миґрантску кризу, и прето одлучели помогнуц.

21. ОКТОБЕР 2016.

ДУХОВНИ ЖИВОТ – Спрам наших можлївосцох, жадали зме помогнуц, же би у тим будинку було места за волонтерох хтори робя з миґрантима, а наш проєкт под слоґаном „Бул сом странєц и прияли сце ме”. Жадаме помогнуц миґрантом на тим подручу, алє и домашнїм жительом и хасновательом того прекрасного будинку – гварел Даниєле Бомбарди. Отец Владислав Варґа, директор Каритасу Сербиї наглашел же є барз щешлїви же донаторе препознали потребу того реґиону и Шиду хтори ше зочели з миґрантску кризу. – Окрем значней донациї до обнови будинку Лєтнєй владическей резиденциї, донаторе з Италиї тиж финансовали отверанє сучасней кухнї за миґрантох у Крнячи при Беоґраду. Прето маме вельку подзековносц Владическей конференциї Италиї и Каритасу Италиї, бо и скорей помагали нашому Апостолскому еґзархату, односно нашим парохийом у Руским Керестуре и Коцуре, алє и у других штредкох – гварел о. Варґа. РЕПРЕЗЕНТАТИВНЕ ЗДАНИЄ Слова подзековносци у мено локалней самоуправи виповед Драґан Ґутич, член Општинскей ради. – Слово о репрезентативним зданию и локална самоуправа ма добре сотриднїцтво зоз грекокатолїцку церкву и парохию у Шидзе, а тиж и ПУ„Єлица Станивукович Шиля”. Резиденция, або „Руски двор”, як ю народ вола, и символ мултиетнїчносци и мултиконфесийносци, зоз хторима ше цешиме – гварел Драґан Ґутич. Бешедовали и Ромко Папуґа, началнїк Општинскей управи, Ясмина Варґа, директорка ПУ „Єлица Станивукович Шиля” и Елемир Джуджар, координатор Каритасу за грекокатолїкох у Сербиї хтори наглашел же вон углавним бул задлужени за роботи з майстрами и же роботи на обнови добре покончени. У голу просторийох дзецинскей заградки владика ище раз подзековал и наглашел же дзелї радосц зоз шицкима хтори пришли на тоту шветочносц и же найзачнєйше же заєднїца жива, будзе хто хасновац будинок и же шицки ту прияти отвореного и щирого шерца. Вон подзековал и домашньому парохови о. Михайлови Режакови на його труду. После того ушлїдзела кратша молитва и обряд пошвецаня обновених просторийох, хтори пошвецел преосвящени владика. За шицких госцох кратку програму порихтали зоз виховательками и виведли наймладши, односно дзеци зоз дзецинскей заградки хтори шпивали, рецитовали и танцовали. Представел ше и шпивацко-музични трио Наташа Еделински Миколка, Михаел Ґовля и Далибор Болдиш, хтори одшпивали „Вежнї зайду” и „А на гори”. Кратки реферат з историї владическей резиденциї, цо вона представя нєшка и яки плани у будучносци, пречитал Зденко Лазор, а потим шицки вєдно поопатрали обновени просториї и на концу ше предлужели дружиц на коктелу.■ Владимир Дїтко 21. ОКТОБЕР 2016.

КИРБАЙ У СТАРИМ ВЕРБАШЕ

ПОКРОВ И ОХРАНА ЛЄМ ЗОЗ ЩИРУ МОЛИТВУ Шпивана Служба Божа у старовербаскей церкви Покрова Пресвятей Богородици прешлей нєдзелї була окреме святочна, бо теди преславени и Кирбай тей парохиї. Гоч швето Покрова Пресвятей Богородици 14. октобра, означованє, як и звичайно, преложене на найблїзшу нєдзелю, 16. октобра, а кирбайски дзень возвелїчал и апостолски еґзарх за грекокатолїкох у Сербиї владика кир Георгий Джуджар. Зоз казаню о Покрову Пресвятей Дїви Мариї и єй значносци за вирних, владика Джуджар парохияном пожадал щешлїви и благословени Кирбай. Вон визначел же Мац Божа пребува у вичней слави зоз єй Сином Исусом Христом и заступа нас и же мушиме мерковац же бизме наисце модлєли нашу Мацер за помоц так же би и ми участвовали у тим. Мушиме вше мац на розуме же Мац Божа ма свойо руки отворени, зоз хторих нам посила свойо ласки теди кед ю ми модлїме зоз щирим шерцом и готови зме сотрудзовац зоз єй помоцу, охрану, и заступнїцтвом.

ПАНОЦОВЕ НА КИРБАЮ З владиком кир Георгийом на Кирбаю сослужели о. Яков Кулич зоз Коцура, о. Яков Новак зоз Заґребу, керестурски капелан о. Михайло Шанта и капелан у Кули о. Платон Салак. Вирних споведал о. Иґор Вовк, парох нововербаскей парохиї, а присутних привитал домашнї парох о. Алексий Гудак. – Дзекуєме Господу Богу же нас нє охабел без помоци, же нам послал свою и нашу Мацер. Дзекуєме нашей нєбесней Мацери на ласкох хтори нам дава и давала. Як и наших предкох, най нас шицких Покров Мацери Божей провадзи на драги нашого жемского живота, до щешлївей и благословеней вичносци – гварел владика у казанї. Кирбайски вашар коло нашей церкви того року бул досц вельки и рижнородни, алє пре подлу хвилю, нащива була слабша. Пре диждж, анї на концу Служби нє бул обход коло церкви. Т. Ходак

РУСКЕ СЛОВО 25

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 8. октобра остали зме без супруга, оца и дїда

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 15. октобра 2016. року занавше нас зохабела мила мац и швекра

ИРИНА ПРИСТОЙКО народзена Сеґеди (1933–2016) з Руского Керестура Навики останєш у наших шерцох, а памятку на тебе чува син Владо и нєвеста Марча Спочивай у мире Божим!

ИРИНА ПРИСТОЙКО народзена Сеґеди (1933–2016) з Руского Керестура Навики останєш у наших шерцох, а памятки на тебе чуваю син Ґоґо зоз супругу Биляну и унуки Мануела, Стефан и Давид Спочивай у мире Божим!

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 15. октобра 2016. року занавше нас зохабела наша мила баба и прабаба

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 15. октобра 2016. року занавше нас зохабела мила мац и швекра

ВЛАДИМИРА КАТРИНИ (19. II 1942 – 8. X 2016) з Руского Керестура Нїґда го нє забудземе, вше будзе жиц у наших шерцох. Ожалосцена супруга Веруна, дзивка Тат`яна зоз супругом Славком, син Никола зоз супругу Сузану и унучата Александар и Анамария Най спочива у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 17. октобра наполнєли ше штири роки як вецей нє з нами наша мила мац, швекра, баба и прабаба

ИРИНА ПРИСТОЙКО ИРИНА ПРИСТОЙКО народзена Сеґеди народзена Сеґеди (1933–2016) (1933–2016) з Руского Керестура з Руского Керестура Навики останєш у наших шерцох, а Вично останєш у наших шерцох, а памятки на тебе чуваю унука Весна памятки на тебе чуваю дзивка Ганча зоз супругом Мирославом и праунуки Ясмина и Доминик Спочивай у мире Божим! Вичная єй памят! ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 15. октобра 2016. року занавше нас зохабела мила баба и прабаба

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 15. октобра 2016. року занавше нас зохабела мила баба

Найкрасши памятки на ню чуваю єй наймилши Най спочива у мире Божим!

ИРИНА ПРИСТОЙКО ИРИНА ПРИСТОЙКО народзена Сеґеди народзена Сеґеди (1933–2016) (1933–2016) з Руского Керестура з Руского Керестура Навики останєш у наших шерцох, а Навики останєш у наших шерцох, а памятки на тебе чува унука Любка памятку на тебе будзе чувац унука Златка зоз супругом Алексом и праунуки Милица и Лана Най спочива у мире Божим! Спочивай у мире Божим!

IN MEMORIAM На вовторок, 25. октобра 2016. року, наполня ше трицец роки як нє з нами наша мила мац, швекра, баба и прабаба

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 27. октобра наполня ше 30 роки як нас занавше зохабел наш мили брат, бачи, шовґор

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 22. октобра наполнєли ше пейц смутни роки як нас зохабел наш мили супруг, оцец и дїдо

МИРКО ГАРДИ (1957–1986) з Руского Керестура Памятку на його любов и доброту навики чуваю шестра Мария Ловренчичова зоз фамелию зоз Кули, Мария Гардийова зоз дзецми зоз Керестура, брат Юлин зоз фамелию зоз Канади и брат Михал зоз Канади Спочивай у и мире Божим!

ЯКИМ ДОРОҐХАЗИ (1938–2011) з Руского Керестура Памятку на ньго навики чуваю у своїх шерцох його наймилши Най спочива у мире Божим!

МАҐДАЛЕНА СЕҐЕДИ – БАДАРКОВА (1930–2012) з Руского Керестура

МАРИЯ БОДЯНЕЦ нарoдзена Венчельовски (1924–1986) з Руского Керестура Велї роки прешли, алє памятки на єй любов, доброту и пожертвовносц ище вше швижи. Єй наймилши

26 РУСКЕ СЛОВО

21. ОКТОБЕР 2016.

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 13. октобра занавше нас зохабела наша мила мац, баба и прабаба

СЛАВКА НЯРАДИ (1926–2016) з Руского Керестура Найкрасши памятки на ню буду чувац дзивка Мелана зоз супругом Данилом и унуки Весна и Даниєла зоз фамелиями Най спочива у мире Божим! ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 13. октобра занавше нас зохабела наша мила мац, баба и прабаба

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 15. октобра 2016. року занавше нас зохабел наш мили оцец, дїдо и швекор

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 15. октобра 2016. року занавше нас зохабел наш мили дїдо

СИЛВЕСТЕР ШАНТА (1947–2016) з Дюрдьова През цали свой живот подаровали сце нам вельо любови, доброти и красни памятки. Кажда хвилька препровадзена з вами збогацовала нашо животи. Цешиме ше же зме вас мали! Твойо наймлиши: син Сашa, дзивки Таня и Мария зоз фамелиями Спочивай у мире Божим!

СИЛВЕСТЕР ШАНТА (1947–2016) з Дюрдьова Вельку любов хтору ши нам щиро подаровал у шерцох вично будземе чувац як и найкрасши памятки на тебе. Нїґда це нє забуду твойо наймилши: Аца, Мария и Марина Спочивай у мире Божим!

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Братови

СЛАВКА НЯРАДИ (1926–2016) з Руского Керестура Найкрасши памятки на ню буду чувац дзивка Фема зоз супругом Юлином, унуки Тихомир, Таня, Сандра зоз фамелиями Най спочива у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 23. октобра 2016. року наполнї ше жалосни рок як нас зохабел наш мили супруг, оцец и дїдо

ЯНКО САЛАҐ (1938–2015) з Руского Керестура

СИЛВИ ШАНТА з Дюрдьова Од шестри Мариї зоз мужом и дзецми

СИЛВИ ШАНТА з Дюрдьова Од шестри Леони зоз дзецми

IN MEMORIAM

ЯНКО ВИНАЇ (2.VIII 1945 – 20. X 2015) зоз Зомбора

Навики останєш у наших шерцох и каждодньових думкох. З любову и почитованьом красни памятки на ньго чуваю його наймилши꞉ супруга Гелена, дзивка Любица зоз супругом Янком, син Янко зоз супругу Терезку, унуки Славко зоз супругу Ваню, Златко, Кристиян и Маризела Спочивай у мире Божим!

Зоз памятку и любову на милого брата! Твойо шестри Мелана и Нада зоз фамелиями

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 23. октобра наполня ше пейц смутни роки як ме охабел мой супруг

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 23. октобра наполня ше пейц жалосни роки як ме нєсподзивано охабел мой мили тато

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 23. октобра наполня ше пейц смутни роки як нас охабел наш мили

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 21. октобра наполнюю ше три роки як вецей нє з нами наша супруга, мац, баба и нєвеста

ЮЛИН ҐОВЛЯ з Руского Керестура Преходза роки у здогадованю на наш заєднїцки живот. Памятку на тебе чува супруга Мелана Спочивай у мире Божим!

ЮЛИН ҐОВЛЯ (18. IV 1943 – 23. X 2011) з Руского Керестура Роки преходза, алє боль у шерцу остава навики Вично ожалосцена твоя дзивка Весна

ЮЛИН ҐОВЛЯ з Руского Керестура Гоч роки преходза, у хвилькох радосци, а и жалосци, твоя подоба з нами, бо це ношиме у своїх шерцох. Твойо наймилши꞉ дзивка Таня, жец Дюра и унучата Теа и Ґоґи

МАРИЯ РЕГАК (1959–2013) зоз Суботици Найкрасши памятки на ню навики буду чувац супруг Юлин, син Дарян, син Боян зоз супругу Ану и дзивочку Соню, швекра Мелания и швекор Йовґен Най спочива у мире Божим!

21. ОКТОБЕР 2016.

РУСКЕ СЛОВО 27

IN MEMORIAM Мили наш! Так прекрашнє, так чесно, зоз миром, любову и радосцу у шерцох жили зме зоз тобу

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 21. октобра 2016. року наполнї ше жалосни рок як нас зохабел наш брат и бачи

МИКОЛА ПАПУҐА (1940–2015) з Руского Керестура Памятку на ньго чуваю браца Йовґен и Владо, як и андї Ана, Ирина и Ганя Най спочива у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 15. октобра 2016. року наДня 23. октобра 2016. року наполнєли ше 8 смутни роки як полнї ше рок як нас занавше нас занавше зохабел наш мили зохабела наша мила мац оцец

НИКОЛА ПАПУҐА (14. IX 1940 – 21. X 2015)

Тераз ши у шерцох замкнути, у памяткох жиєш! Зоз любову и почитованьом, супруга Мелана и твойо любени фамелиї Маркович, Блаґоєвич и Ґлиґоревич

ЛЕОНА НАДЬ народзена Киш (1932–2015)

ВЛАДИМИР НАДЬ (1922–2008) з Нового Саду

Навики Вас буду паметац дзивки Блаженка и Верица зоз фамелиями

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 13. октобра 2016. року наполнєли ше шейсц мешаци як нас занавше зохабела наша мила мац, швекра, баба и прабаба

ИРИНА ВАРҐА

народзена Гарди (1936–2016) з Руского Керестура Навики останєш у наших шерцох, а памятки на тебе чуваю син Мирослав, нєвеста Ганча, унука Любка, унука Златка зоз супругом Алексом и праунуки Милица и Лана Най спочива у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 23. октобра 2016. року будзе рок як нас зохабела наша супруга, мац, баба и прабаба

НАТАЛА ВАРҐА (1932–2015) з Руского Керестура Рок прешол, алє у своїх шерцох ище вше чуваме памятку на вельку подаровану любов и доброту. Ожалосцени супруг Юлин, син Яким зоз супругу Ану, син Юлин, дзивка Фемка зоз супругом Владом, унуки Весна зоз супругом Зораном, Анка зоз супругом Жельом, Юлинко, Владко, Сашо и Мая, та праунуки Филип, Теодор, Марко и София Спочивайце у мире Божим! НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 20. октобра наполнєли ше два роки як ши нас занавше зохабел

ЗОРАН ТАТИЧ

И после 13 рокох одкеди Ши нє з нами, памятки на Тебе нє блядню. Твою доброту и любов котру Ши нам нєсебично давал нє можеме забуц. Прето Це вше з радосцу споминаме. Твойо наймилши

28 РУСКЕ СЛОВО

ТАТЯНА МАКАЇ (1971–2007) з Коцура Мила наша Татяно, дзевец роки без тебе нє висцерали боль и памятки на це. Най ци Бог подарує вични мир. Твойо наймилши

МИХАЙЛО ПАП (1943–2014) з Руского Керестура Чежко нам жиц без тебе, нєт вецїей потїхи и поради, твою любов и доброту нїґда нє забудземе. Ожалосцена дзивка Злата и єй фамелия Бучково Спочивай у мире Божим!

21. ОКТОБЕР 2016.

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 23. октобра 2016. року наполня ше 6 мешаци як нас занавше зохабела наша

На основу Правилнїка о додзельованю стимулацийох и наградох у форми стипендийох число 22620/15 од 12.09.2015. року и Одлуки о финансийним плану Националного совиту число 40-02-31-01/16 од 05.08.2016. року НАЦИОНАЛНИ СОВИТ РУСКЕЙ НАЦИОНАЛНЕЙ МЕНШИНИ розписує

АМАЛИЯ – ЛЮБА НАДЬФЕЇ (1932–2016) з Коцура Памятку на ню занавше буду чувац фамелиї Шкорич, Пушкаш и Болтич

КОНКУРС

* дзе цо будзе *

КОНЦЕРТ У ЖАБЛЮ На соботу, 22. октобра 2016. року, на 19 годзин у голу ОШ „Милош Црнянски” у Жа блю ми ша ни хор „Пасторала” Жабель орґанизує концерт. Участвую мишани хор „Пасторала” Жабель, солисти хора Мила Радонич Латинович и Александра Радено вич, Шпи вац ка ґру па зоз Гажлину, з Словацкей, Шпивацка ґрупа Горлице, з Польскей. ***

МЛА ДЕЖСКИ БАЛ У ДЮРДЬОВЕ

Члени младежскей орґанизациї КУД „Тарас Шевченко” у Дюрдьове орґанизую Младежски бал котри ше отрима на соботу, 19. новембра, од 20 годзин у про сторийох Дружтва. Нащивиц го можу млади медзи 15 и 35 роки. Цена карти 1 200 динари, грац

21.ОКТОБЕР 2016.

буд зе „Пицикато бенд”. Бал буд зе традицийней форми, та будзе и томбола, а можебуц и рижни змагательни бависка. Карти мож купиц од 17. октобра по 12. новебер при Борисови Цапови на число теле фона 064/570-838-0. Млади Дюрдьовчанє жадаю же би тот їх бал постал традицийни, та поволую младих же би ше пришли дружиц. ***

У КЕРЕСТУРЕ НА НЄДЗЕЛЮ „ЧУКИЯДА”

Здруженє спортских рибарох „Коляк” з Руского Кереюстура на нєд зелю, 23. октобра, орґанизує свойо традицийне змаганє у спортским лапаню рибох „Чукияду”. Сход заинтересованих змагательох на 7 годзин на базену, у летнїковцу Здруженя рибарох, а зоз собу маю вжац рибки як мамки. Котизация за змаганє 500 динари.

за додзельованє наградох у форми стипендийох у школским 2016/2017. року Национални совит додзелює вкупно до 5 награди у форми стипендиї за найлєпши успих студентом 3. и 4. року Оддзелєня за русинистику Филозофского факултету у Новим Садзе. Право на конкурованє маю студенти хтори виполнюю шлїдуюци условия: ■ же су державянє Републики Сербиї ■ же су младши од 27 роки ■ же им просек оценох найменєй 8.50 Потребна документация:

■ молба за до ставанє награди/стипендиї ■ уверенє о уписаним трецим або штвартим року факултету ■ уверенє о положених испитох у предходних рокох зоз про секом оценох ■ копия документу хтори потвердзує державянство (уверенє о державянству, вивод з матич ней кнїжки род зених, копия пасошу...) ■фотокопиї наградох зоз змаганьох и конкурсох Конкурс отворени од 21. октобра по 4. новембер 2016. року. Зоз молбу приложиц потребну документацию, контакт адре су и число телефона. Нєблагочасово прияви ше нє будзе розпатрац. Прияви зоз комплетну документацию по силац на адре су: Национални совит рускей националней меншини Фрушкогорска 64 25233 Руски Керестур Тел. 025/705-222; 705-333

КОНКУРС „ДНЬОВКИ” ЗА НАЙЛЄПШИ ФОТОҐРАФИЇ

ЦО ЗА ВАС БУНТ? З нагоди тогорочней мултимедиялней манифестациї младих „Дньовка”, здруженє младих „Pact Ruthenorum” розписaло уж традицийни конкурс за найлєпшу авторску фотоґрафию з тему „Бунт”. Конкурс наменєни младим по 33 роки котри ше аматерски, лєбо професийно занїмаю зоз фотоґрафованьом, а чий задаток будзе же би на ориґинални способ представели цо за нїх значи бунт, лєбо приказали процив чого ше треба побунїц. Єдна особа може послац найвецей 5 фотоґра-

фиї зоз особнима податками (мено, презвиско и место пребуваня) на имейл адресу dnjovka.rk@gmail.com. Як и каждого року, од фотоґрафийох хтори сцигню 25 буду виробени и виложени у голу Дома култури Руски Керестур под час „Дньовки”. Потим фахови жири вибере три найлєпши фотоґрафиї, а їх авторе достаню пенєжни награди. Добитнїки наградох буду преглашени на главней програми „Дньовки”, а датум ше познєйше обяви. Фотоґрафиї мож посилац 1. новембер.

РУСКЕ СЛОВО 29

Городска управа за защиту животного штредку на основи члена 29 Закона о преценьованю вплїву на животни штредок (“Службени глашнїк Републики Сербиї” число 135/04 и 36/09), обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о принєшеним ришеню же потребне преценьованє вплїву и одредзованє обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта радио базней станїци мобилней телефониї “НС2367_04 НС Нови_Сад_Бранка_Чопича” Подприємство “KODAR INŽINJERING” D.О.О. зоз Беоґраду по овласценю ношителя проєкту “VIP MOBILE” D.O.O., Нови Беоґрад, Младежских бриґадох 21 поднєсло тому орґану вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї “НС2367_04 НС Нови_Сад_Бранка_Чопича”, у Улїци Бранка Чопича 122, у Новим Садзе, на катастерскей парцели 2421/1 К.О. Ветерник, Город Нови Сад. После запровадзеного поступку, Городска управа за защиту животного штредку дня 7. октобра 2016. року принєсла ришенє число VI-501-517/16, же потребне преценьованє вплїву на животни штредок и о одредзованю обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок. З цильом обвисцованя заинтересованей явносци интеґрални текст ришеня обявює ше у цалосци: Городска управа за защиту животного штредку, на основи члена 10, пасус 4. и 5. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок (“Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04) и члена 192. пасус 1. Закона о общим управним поступку (“Службени новини СРЮ”, число 33/97 и 31/01 и “С.Г. Републики Сербиї” число 30/10) и члена 11 Одлуки о городских управох Городу Нового Саду (“Службени новини Городу Нового Саду”, число 52/08, 55/09 и 11/10, 39/10 и 60/10), поступаюци по вимоги ношителя проєкту “VIP MOBILE” D.O.O., Нови Сад, Младежских бриґадох 21, за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта “НС2367_04 НС Нови_Сад_Бранка_Чопича”, приноши

РИШЕНЄ

1. Утвердзує ше же за проєкт базней станїци мобилней телефониї “НС2367_04 НС Нови_Сад_Бранка_Чопича”, у Улїци Бранка Чопича 122, у Новим Садзе, на катастерскей парцели 2421/1 К.О. Ветерник, Город Нови Сад ношителя проєкту “VIP MOBILE” D.O.O., Нови Сад, Младежских бриґадох 21 потребне преценьованє вплїву на животни штредок. 2. Одредзує ше же би Ношитель Проєкту, Студию о преценьованю вплїву на животни штредок за проєкт радио базна станїца за мобилну телефонию “НС2367_04 НС Нови_Сад_Бранка_Чопича” , у Улїци Бранка Чопича 122, у Новим Садзе, на катастерскей парцели 2421/1 К.О. Ветерник, Город Нови Сад у поглядзе обсягу и змисту, виробел у складзе зоз членом 17. Закону о преценьованю вплїву на животни штредок и з правилнїком о змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок (“Службени глашнїк РС”, число 69/05). Студия о преценьованю вплїву на животни штредок муши мац: – прераховани уровень електромаґнетней емисиї на уровню од интересу, звонка (outdoor) и знука (indoor), кед станїца максимално роби – дац таке технїчне ришенє базней станїци хторе обезпечує же би наведзене жридло, кед роби зоз максималним капацитетом, нє прекрочовало 10 одсто референтного гранїчного уровня хтори дефиновани зоз Правилнїком о гранїцох викладаня нєйонизуюцому зарйованю (“Службени глашнїк РС”, число 104/09).

ОБГРУНТОВАНЄ

30 РУСКЕ СЛОВО

тельни роботи Городу Нови Сад, число V-353-352/16 од 17. 08. 2016. року. Ґу наведзеней вимоги ношитель проєкта доручел Фахову оцену обтерхованя животного штредку у локалней зони базней станїци мобилней телефониї “НС2067_04 НС Нови_Сад_Бранка_Чопича” число ЕМ-2016-138/SO од 25. мая 2016. року, хтору виробела акредитована Лаборатория “W LINE” зоз Беоґраду. Базна станїца мобилней телефониї “НС2067_04 НС Нови_Сад_Бранка_Чопича” ма вкупну ефективну моц зарйованя векшу як 250 W на шицких трох секторох за обсяги DCS1800, UMTS и LTE. Зоз анализу комплетней вимоги, окреме Фаховей оцени обтерхованя животного штредкуу локалней зони базней станїци мобилней телефониї “НС2067_04 НС Нови_Сад_Бранка_Чопича”, а маюци у оглядзе же базна станїца представя континуоване жридло зарйованя, же зоз прераховйованьом достати вредносци поля при максималней роботи базней станїци преходзи 10 одсто референтней гранїчней вредносци за шицки фреквенцийски обсяги, же нє предвидзена анї єдна конкретна мира защити од нєйонизуюцих зарйованьох (зменшанє числа активних каналох, хаснованє опреми хтора продукує нїзши уровнї поля, иншаки напрями антенох лєбо вибор другого обєкту на хтори би ше могла инсталовац базна станїца), маюци у оглядзе начала защити од нєйонизуюцих зарйованьох хтори предвидзени зоз членом 3. точка 1. и 2. Закону о защити од нєйонизуюцих зарйованьох (“Службени глашнїк РС”, число 36/09) и то же кажде нєпотребне викладанє нєйонизуюцому зарйованю нє дошлєбодзене, як и то же ше преценює хасен хтори хаснованє жридла дава дружтво у одношеню на потенциялни ризики наступаня чкодлївого зарйованя пре хаснованє жридла и применююци начала превенциї и осторожносци (член 9. точка 1. подточка 2. “Службени глашнїк РС”, число 135/04, 36/09, 36/09- др закон, 72/09 – др. Закон и 43/11 – одлука УС), з хторим ше вимага же би кажда активносц мушела буц планована и запровадзена на способ же, медзи иншим, представя найменши ризик за здравє людзох, Городска управа за защиту животного штредку оценєла же ношитель проєкта муши обезпечиц таке технїчне ришенє за станїцу, же би жридло зарйованя зоз свою роботу нє превершовало 10 одсто референтного гранїчного уровня викладаня жительства електричним, маґнетним и електромаґнетним польом розличней фреквенцї, хтори дефиновани зоз Правилнїком о гранїцох викладаня нєйонизуюцому зарйованю, кед станїца роби з максималним капацитетом. Окрем розпатраня интензитету вплїву (хтори виражени з ефективно виказану моц пошореня), компетентни орґан у конкретним случаю розпатрел и тирванє вплїву – базна станїца представя континуалне жридло зарйованя. После розпатраня вимоги ношителя проєкта и податкох о предметней локациї, характеристикох и преценьованю можлївих вплївох наведзеного проєкта на животни штредок, а маюци у оглядзе же предметна радио базна станїца ма ефективну визарююцу моц векшу як 250 W и може значно вплївовац на животни штредок – точка 12 и 13 Телекомуникацийни обєкти мобилней телефониї (базни радио станїци), Лїстини II Уредби о утвердзованю Лїстини проєктох за хтори обовязне преценьованє вплїву и Лїстина проєктох за хтори мож вимагац преценьованє вплїву на животни штредок (“Службени глашнїк РС”, число 114/08), тот орґан у складзе зоз членом 10, точка 4. Закону о преценьованю вплїву одлучел же нєобходне преценьованє вплїву. Зоз членом 10, точка 5. Закону о преценьованю вплїву на животни штредок, предписане зоз одлуку з хтору ше утвердзує же потребне преценьованє вплїву проєкту на животни штредок, компетентни орґан може одредзиц и обсяг и змист студиї о преценьованю вплїву, цо у тим случаю и поробене. Okrem rozpatrany intenziteta vpl<vu (viraèni zoz efektivnu vizarjovanu mocnoscu po{oreny), nadpatraxci or}an u konkretnim slu~ax rozpatrel i tirvanw vpl<vu – bazna stan<ca predstavy kontinualne `ridlo zarjоvаny. Primenxюci принципи prevenci< i predostro`nosci (~len 9, pasus 1. podto~ku 2. Zakona o za|iti ìvotnogo {tredku (“S.G. RS”, ~. 135/04, 36/09, 36/09 – dr. zakon, 72/09 – dr. zakon i 43/11 – odluka US), zoz htorim {e vimaga è ka`da aktivnosc mu{i buc planovana и zaprovadzena na sposob è medzi in{im predstavy najmen{i rizik za lxdske zdravw, zoz Studix potrebne dokazac è za predmetni prowkt budze primenwna najlwp{a rozpolaгаxca i dostupna tehnolo}iy, tehn<ka i oprema. Маюци у оглядзе шицко наведзене, нєобходне виробиц документ з хторим ше анализує и оценює квалитет животного штредку на одредзеним просторе, медзисобни вплїв постояцих и планованих активносцох и утвердзує условия и мири за зоперанє, зменшанє и одклоньованє чкодлївих вплївох на животни штредок, як и мирох у случаю нєщесца и обезпечованя провадзеня вплїву жридлох зарйованя, a то виключно мож обезпечиц зоз Студию о преценьованю вплїву на животни штредок, хтору би требал виробиц мултидисциплийни фахови тим. На основи винєшеного одлучене як у диспозитиве: Поука о правним лїку: процив того ришеня ношитель Проєкта ше може жалїц Покраїнскому секретарияту за урбанизем и защиту животного штредку, у чаше 15 днї од дня приєма ришеня, тому орґану. Заинтересована явносц ше може жалїц тому орґану у чаше 15 днї од дня його обявйованя у средствох явного информованя, тому орґану.

Городска управа за защиту животного штредку, на основи члена 29. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок (“Службени глашнїк Републики Сербиї” число 135/04 и 36/09), обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о принєшеним ришеню же потребне преценьованє вплїву и одредзованє обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта радио базней станїци мобилней телефониї “НС2378_01 НС Нови_Сад_Универекспорт” Подприємство “KODAR INŽINJERING” D.О.О. зоз Беоґраду по овласценю ношителя проєкту “VIP MOBILE” D.O.O., Нови Беоґрад, Младежских бриґадох 21 поднєсло тому орґану вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї “НС2378_01 НС Нови_Сад_Универекспорт”, у Улїци Футожска драга 93ц, у Новим Садзе, на катастерскей парцели 1771/1 К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад. После запровадзеного поступку, Городска управа за защиту животного штредку дня 7. октобра 2016. року принєсла ришенє число VI-501612/16, же потребне преценьованє вплїву на животни штредок и о одредзованю обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок. З цильом обвисцованя заинтересованей явносци интеґрални текст ришеня обявює ше у цалосци: Городска управа за защиту животного штредку, на основи члена 10, пасус 4. и 5. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок (“Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04) и члена 192, пасус 1. Закона о общим управним поступку (“Службени новини СРЮ”, число 33/97 и 31/01 и “С.Г. Републики Сербиї” число 30/10) и члена 11 Одлуки о городских управох Городу Нового Саду (“Службени новини Городу Нового Саду”, число 52/08, 55/09 и 11/10, 39/10 и 60/10), поступаюци по вимоги ношителя проєкту “VIP MOBILE” D.O.O., Нови Сад, Младежских бриґадох 21, за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта “НС2378_01 НС Нови_Сад_Универекспорт”, приноши

РИШЕНЄ

1. Утвердзує ше же за проєкт базней станїци мобилней телефониї “НС2378_01 НС Нови_Сад_Универекспорт”, у Улїци Футожска драга 93ц, у Новим Садзе, на катастерскей парцели 1771/1 К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад ношителя проєкту “VIP MOBILE” D.O.O., Нови Сад, Младежских бриґадох 21 потребне преценьованє вплїву на животни штредок. 2. Одредзує ше же би Ношитель Проєкту, Студию о преценьованю вплїву на жи-

21. ОКТОБЕР 2016.

вотни штредок за проєкт радио базна станїца за мобилну телефонию “НС2378_01 НС Нови_Сад_Универекспорт”, у Улїци Футожска драга 93ц, у Новим Садзе, на катастерскей парцели 1771/1 К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад у поглядзе обсягу и змисту, виробел у складзе зоз членом 17. Закону о преценьованю вплїву на животни штредок и з правилнїком о змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок (“Службени глашнїк РС”, число 69/05). Студия о преценьованю вплїву на животни штредок муши мац: – прераховани уровень електромаґнетней емисиї на уровню од интересу, звонка (outdoor) и знука (indoor), кед станїца максимално роби – дац таке технїчне ришенє базней станїци хторе обезпечує же би наведзене жридло, кед роби зоз максималним капацитетом, нє прекрочовало 10 одсто референтного гранїчного уровня хтори дефиновани зоз Правилнїком о гранїцох викладаня нєйонизуюцому зарйованю (“Службени глашнїк РС”, число 104/09).

ОБГРУНТОВАНЄ

Подприємство “KODAR INŽINJERING” D.О.О. зоз Беоґраду по овласценю ношителя проєкту “VIP MOBILE” D.O.O., Нови Беоґрад, Младежских бриґадох 21 поднєсло тому орґану вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї “НС2378_01 НС Нови_Сад_Универекспорт”, у Улїци Футожска драга 93ц, у Новим Садзе, на катастерскей парцели 1771/1 К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад. Зоз проєктом предвидзена реконструкция постояцей базней станїци и то так же будзе поставена тросекторна антенска система за обсяги DCS 1800 и UMTS и LTE. Буду ше хасновац антени типа К742215 продукователя Kathrein за закриванє системи DCS 1800, а за закриванє UMTS и LTE системи будзе ше хасновац по три антени типа К742236 за кажди обсяг. Плановани азимути антенох виноша 30 ступнї, 160 ступнї и 270 ступнї, респективно по секторох за шицки системи. Конфиґурация примодавачох базней станїци за систему DCS 1800 то 2+2+2, UMTS то 2+2+2, а за LTE 1+1+1. У складзе зоз Законом о преценьованю вплїву на животни штредок, о поднєшеней Вимоги обвисцена явносц зоз оглашованьом у средствох явного информованя и МЗ “Братство Телеп”. У зоз Законом предписаним терминє нє доручени думаня заинтересованих орґанох, орґанизацийох и явносци. Ношитель проєкта доручел Поєдинєчни контракт о закупе хтори заключени медзи „Универекспорт” Експорт-Инпорт доо Нови Сад и „VIP MOBILE” D.O.O., Младежских бриґадох 21, Беоґрад, Информацию о локациї за парцелу число 1771/1 К.О. Нови Сад II, хтору виробела Городска управа за урбанизем и бивательни роботи Городу Нови Сад, число V-353-7416 од 22. 07. 2016. року. Ґу наведзеней вимоги ношитель проєкта доручел Фахову оцену обтерхованя животного штредку у локалней зони базней станїци мобилней телефониї “НС2378_01 НС Нови_Сад_Универекспорт” число ЕМ-2016134/SO од 8. юния 2016. року, хтору виробела акредитована Лаборатория “W LINE” зоз Беоґраду. Базна станїца мобилней телефониї “НС2378_01 НС Нови_Сад_Универекспорт” ма вкупну ефективну моц зарйованя векшу як 250 W на шицких трох секторох за обсяги DCS1800, UMTS и LTE. Зоз анализу комплетней вимоги, окреме Фаховей оцени обтерхованя животного штредкуу локалней зони базней станїци мобилней телефониї “НС2378_01 НС Нови_Сад_Универекспорт”, а маюци у оглядзе же базна станїца представя континуоване жридло зарйованя, же зоз прераховйованьом достати вредносци поля при максималней роботи базней станїци преходза 10 одсто референтней гранїчней вредносци за шицки фреквенцийски обсяги, же нє предвидзена анї єдна конкретна мира защити од нєйонизуюцих зарйованьох (зменшанє числа активних каналох, хаснованє опреми хтора продукує нїзши уровнї поля, иншаки напрями антенох лєбо вибор другого обєкту на хтори би ше могла инсталовац базна станїца), маюци у оглядзе начала защити од нєйонизуюцих зарй-

21.ОКТОБЕР 2016.

ованьох хтори предвидзени зоз членом 3, точка 1. и 2. Закону о защити од нєйонизуюцих зарйованьох (“Службени глашнїк РС”, число 36/09) и то же кажде нєпотребне викладанє нєйонизуюцому зарйованю нє дошлєбодзене, як и то же ше преценює хасен хтори хаснованє жридла дава дружтво у одношеню на потенциялни ризики наступаня чкодлївого зарйованя пре хаснованє жридла и применююци начала превенциї и осторожносци (член 9, точка 1, подточка 2. “Службени глашнїк РС”, число 135/04, 36/09, 36/09- др. Закон, 72/09 – др. Закон и 43/11 – одлука УС), з хторим ше вимага же би кажда активносц мушела буц планована и запровадзена на способ же медзи иншим представя найменши ризик за здравє людзох, Городска управа за защиту животного штредку оценєла же ношитель проєкта муши обезпечиц таке технїчне ришенє за станїцу, же би жридло зарйованя зоз свою роботу нє превершовало 10 одсто референтного гранїчного уровня викладаня жительства електричним, маґнетним и електромаґнетним польом розличней фреквенцї, хтори дефиновани зоз Правилнїком о гранїцох викладаня нєйонизуюцому зарйованю, кед станїца роби з максималним капацитетом. Окрем розпатраня интензитету вплїву (хтори виражени з ефективно виказану моцу пошореня), компетентни орґан у конкретним случаю розпатрел и тирванє вплїву – базна станїца представя континуалне жридло зарйованя. После розпатраня вимоги ношителя проєкта и податкох о предметней локациї, характеристикох и преценьованю можлївих вплївох наведзеного проєкта на животни штредок, а маюци у оглядзе же предметна радио базна станїца ма ефективну визарююцу моц векшу як 250 W и може значно вплївовац на животни штредок – точка 12 и 13 Телекомуникацийни обєкти мобилней телефониї (базни радио станїци), Лїстини II Уредби о утвердзованю Лїстини проєктох за хтори обовязне преценьованє вплїву и Лїстина проєктох за хтори мож вимагац преценьованє вплїву на животни штредок (“Службени глашнїк РС”, число 114/08), тот орґан у складзе зоз членом 10, точка 4. Закону о преценьованю вплїву одлучел же нєобходне преценьованє вплїву. Зоз членом 10, точка 5. Закону о преценьованї вплїву на животни штредок, предписане зоз одлуку з хтору ше утвердзує же потребне преценьованє вплїву проєкту на животни штредок, компетентни орґан може одредзиц и обсдяг и змист студиї о преценьованю вплїву, цо у тим случаю и поробене. Okrem rozpatrany intenziteta vpl<vu (viraèni zoz efektivnu vizarjovanu mocnoscu po{oreny), nadpatraxci or}an u konkretnim slu~ax rozpatrel i tirvanw vpl<vu – bazna stan<ca predstavy kontinualne `ridlo zarjоvаny. Primenxюci принципи prevenci< i predostro`nosci (~len 9, pasus 1, podto~ku 2. Zakona o za|iti ìvotnogo {tredku (“S.G. RS”, ~. 135/04, 36/09, 36/09 – dr. zakon, 72/09 – dr. zakon i 43/11 – odluka US), zoz htorim {e vimaga è ka`da aktivnosc mu{i buc planovana и zaprovadzena na sposob è medzi in{im predstavy najmen{i rizik za lxdske zdravw, zoz Studix potrebne dokazac è za predmetni prowkt budze primenwna najlwp{a rozpolaгаxca i dostupna tehnolo}iy, tehn<ka i oprema. Маюци у оглядзе шицко наведзене, нєобходне виробиц документ з хторим ше анализує и оценює квалитет животного штредку на одредзеним просторе, медзисобни вплїв постояцих и планованих активносцох и утвердзує условия и мири за зоперанє, зменшанє и одклоньованє чкодлївих вплївох на животни штредок, як и мирох у случаю нєщесца и обезпечованя провадзеня вплїву жридлох зарйованя, a то виключно мож обезпечиц зоз Студию о преценьованю вплїву на животни штредок, хтору би требал виробиц мултидисциплийни фахови тим. На основи винєшеного одлучене як у диспозитиве: Поука о правним лїку: процив того ришеня ношитель Проєкта ше може жалїц Покраїнскому секретарияту за урбанизем и защиту животного штредку, у чаше 15 днї од дня приєма ришеня, тому орґану. Заинтересована явносц ше може жалїц тому орґану у чаше 15 днї од дня його обявйованя у средствох явного информованя, тому орґану.

ВИНЧОВАНКА Дня 4. октобра 2016. року на Филолоґийним факултету у Беоґрадзе мастеровала наша мила

ТЕОДОРА ВРАНЄШ

з Руского Крестура и здобула титулу МАСТЕР ПРОФЕСОР АНҐЛИЙСКОГО ЯЗИКА И ЛИТЕРАТУРИ. Цеша ше у нєй єй наймилши!

MALI OGLA[KI DIHTOVANW oblakoh i dzveroh zoz neopren-}umu. Telefon: 063/8238-767. PRAVIME po meri roletni i garmonikovo dzveri. Tel: 063/8238-767 i (025) 58-27-710. *** ВЛАГА? Изолуєме влажни хижи. 063/440-470; 063/102-41-14. ***

ПРЕДАВАМ буково древо у палетох. Цена двох кубикох 7 500 динари. Привожим и на адресу. Древо мож опатриц на адреси Народного фронта 55, а обявиц ше на телефон 064/26-83-862. Покраїнски секретарият за урбанизем, будовательство и защиту животного штредку, на основи члена 10. Закона о преценьованю вплїву на животни шредок („Службени новини РС” чс. 135/04)

ОГЛАШУЄ

Явни увид студиї о преценьованю вплїву на животни штредок Ношитель проєкта д.о.о. Промист зоз Нового Саду, улїца Гайдук Велькова чс. 11, подбєсол вимогу за даванє согласносци на студию о преценьованю вплїву на животни штредок ПРОЄКТА Реконтрукция и пренаменьованє обєктох 19 (будинок текстилней индустриї) у маґазину минералних гнойох у ринфузним стану (НПК и УРЕА) и обєкта число 21 (закрице) у погону за пакованє минералних гнойох, на к.п. число 2222/1 КО Нови Сад I. Податки и документацию зоз вимоги мошителя проєкта можу ше достац увид роботнима днями од 10 г до 14 г у просторийох Покраїнского секретарияту за урбанизем, будовательство и защиту животного штредку, Булевар Михайла Пупина 16, Нови Сад (прижемє, канцелария чс. 39) у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку городу Нового саду , улїца Руменацка чс. 110, до 14. 11. 2016. року. Под час тирваня явного увида заинтересована явносц може у писменей форми поднєсц зауваги и думаня на виложену студию о преценьованю влїву на адресу Секретарияту. Явна розправа и презентация, отрима ше 15. 11. 2016. року у будинку Влади АП Войводни (прижемє, канцелария чс. 39) на 12 г.

Городска управа за защиту животного штредку, Городу Нового Саду, на основи члена 10. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о поднєшеней вимоги за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта Ношитель проєкта „Телеком Сербия” а.д., Таковска 2, Беоґрад, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС Авто сервис Стоянов ЛТЕ” – НСУ219, НСЛ219, у улїци Зренянинска драга 16, у Новим Садзе, на катастерскей парцели 250/29 К.О. Нови Сад III, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110, Нови Сад, роботни днї од 10 до 15 годзин. Шицки заинтересовани, у чаше 10 днї од дня обявйованя того обвисценя, можу дац свойо думанє у писаней форми на адресу Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду.

РУСКЕ СЛОВО 31

СПОРТ ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА ЗОМБОР – БАЧКА ПАЛАНКА

РУСИН „ПРЕ ГИРМЕЛ” ПРЕЗ СИВЕЦ ФК „Полет” – ФК „Русин” 1:3 (0:1) Сивец: спортски центер „Сивец”, патрачох 100, судия: Янкович (Оджак), ґоли за Русин дали: Александар Чизмар 22’, Борис Орос 53’, Деян Будински 83’, Жовти картони при Русиновцох: Чизмар, Павлович, Малацко. Бавяч змаганя: Срдян Дюканович РУСИН: Ж. Орос, Ивич, Голик, Грнчяр, Барна, Павлович, Б. Орос (Малацко), Будински (Ламош), Дюканович, Кулич, Чизмар (Й. Гарди). Прешлей соботи, у 10. колє першенства, фодбалере Русина укнїжели нови боди на госцованю. Победзени ФК „Полет” у Сивцу. Перши ґол Русин дал у 22’. Кулич претриблал двох бавячох, ґурнул лабду Чизмарови котри вибил сам пред ґолмана и ЛИҐА КАДЕТОХ то було 0:1. У шлїдуюцим нападу Дюканович мал нагоду, доФК „Русин” – ФК „Гайдук” бре бил на ґол, алє ґолман до(Стапар) 0:0 Добре змаганє на Ярашу прешлей нєдмашнїх „винял” лабду зоз самого горнього кута. У другим зелї. Русиновци бавели потераз найлєпполчасу Русин направел прици- ше и процив физично моцнєйшей екипи сок и резултат нєодлуга бул 0:2. зоз Стапару освоєли бод. Перша стартна постава Русина була Кулич врацел лабду до шлї дуюца: Филип Тома, Андрей Катона, штредку, на ню набегнул Борис Югик, Стрибер, Медєши, Саянкович, Орос и змесцел ю до ґолу. Зоз Будински, Джуджар, Папуґа, Маньош, єдней полунагоди Деян БудинСтафан Кочиш. До бависка вошли ище: ски звекшал на 0:3, а домашнї Микита и Шайтош. дали почесни ґол у 88’ и то бул У шлїдуюцим колє кадети бавя у Стаконєчни резултат тей Русино- нишичу. вей побиди. Шлїдуюцей нєдзе-

лї, 23. октобра, у 11. колє, Русин бави дома процив ОФК „Шикара” зоз Зомбора. Тренер Златко Саянкович после змаганя у Сивцу виявел же екипа озбильно похопела змаганє у Сивцу и после того змаганя Русин 6. на таблїчки з амбициями же би ище ишол горе. Шлїдуюцей нєдзелї Русин бави процив екипи ОФК „Шикара” котра 4. на таблїчки. Зоз побиду над ОФК „Шикару”, Русин би превжал 4. место на таблїчки. Змаганє ФК „Русин” – ОФК „Шикара” бави ше на нєдзелю на Ярашу и почина на 14 годзин. В. Сеґеди

МЕДЗИОПШТИНСКА ЛИҐА БАЧКА ТОПОЛЯ–МАЛИ ИДЬОШ–ВЕРБАС–БЕЧЕЙ

ПОБИДА НА ЧЕЖКИМ ГОСЦОВАНЮ

ФК „Войводина” (Бачке Ґрадиште) – ФК „Искра” 0:1 (0:1) На початку змаганя видзело ше же випатра, “нє сцел ґол” на тим змаганю. ИСКРА: Ступар, Дрляча, Барович, Иван (Сталевич), Дамир Ґубаш обидва екипи вишли на терен з намиру Други полчас означело и досц подле (Дукич), Ваяґич, Ери, Малацко, Ни- же би освоєли шицки три боди. Бавело судзенє углавним на чкоду фодбалерох колич (Шкорич), Дамян Ґубаш и ше оштро, алє у дошлєбодзених гранї- зоз Коцура, а судия нє пискал два чиСердар. Ґол за Искру: Дарко Нико- цох. Було нагоди на обидвох бокох, а за сти пенали над Николичом и Дамяном Искру найвигоднєйшу мал Сердар кед Ґубашом. Тиж так, змаганє без потреби лич У седмим колу Медзиопштинскей вибил сам опрез ґолмана, медзитим, предлужене аж за 7 минути. До конца, фодбалскей лиґи Бачка Тополя–Мали нє удало му ше дац и ґол. Щесца мала заш лєм Искра витримала прицисок и Идьош–Вербас–Бечей, Искра зоз Ко- и Искра насампредз, пре ґоламна Сту- сцигла до барз значней побиди. После 7. кола Искра ше находзи на 2. цура победзела на чежким госцованю пара котри на даскельо заводи одбрау Бачким Ґрадишту екипу Войводини нєл сиґурни ґоли. У 44. минути єдну месце на таблїчки зоз 16 бодами. До нєсподзивану гришку домашнього ґол- конца єщеньскей часци остало одбавиц зоз резултатом 1:0. Госцованє у Бачким Ґрадишту за ка- мана вихасновал Дарко Николич и у ище два кола. У шлїдуюцим колу Искра у Коцуре жду екипу представя єден чежки испит найлєпшей хвильки дал ґол та ше на же кельо тота екипа вредзи у тей хви- одпочивок пошло зоз резултатом 1:0 за дочека екипу Побиди зоз истоменого места, а потим у остатнїм колу, у Змаєльки понеже Войводина, и кед ма най- Искру. У другим полчаше ше тиж водзела ве, будзе на програми прави дерби медслабшу екипу ридко дома траци боди и змаганя, а то потвердзує и факт же од- права борба на терену у хторей кажда зи двома першопласованима екипами, початку сезони дома мали шицки по- екипа мала свойо нагоди. Сердар мал котри, випатра, остали єдини конкуище єдну стопроцентну нагоду, алє го, ренти за перше место. З. Колєсар биди потераз.

32 РУСКЕ СЛОВО

21. ОКТОБЕР 2016.

СПОРТ ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА НОВИ САД

БАЧКА СТРАЦЕЛА У ФИНИШУ

ФК „Бачка” 1923 – ФК „Юґович” (Кать) 4:3 (1:1) БАЧКА: Калайджич, Янкович, Маркович, Курушич, Павлов, М. Тривунович, Летич, Рац, Матич, Балоґ, Данґубич. У другим полчасу до бависка вошли Чулибрк, Лю. Тривунович, Чирин, а вишли Рац, Балоґ и Данґубич. У 10. колє Новосадскей лиґи дюрдьовска Бачка страцела на домашнїм терену од ОФК „Юґович” з Катю 4:3. Перши минути бависка були прави указатель же пред патрачами єдно динамичне и чежке змаганє. Уж у пиятей минути бависка Бачка дала перши ґол на стретнуцу. Матич вибил сам опрез ґолПавлов и дал други ґол за Бачку у 75. минути. Подобну мана и успишно реализовал соло предзеранє. Госци ви- нагоду после шлєбодного бица хтори ознова виведол єдначели у 39. минути после бица з оддалєносци коло 20 Маркович вихасновал Тривунович хтори дал треци ґол метери, а лабда закончела у правим долнїм куце Бачко- за Бачку у 85. минути. Гоч ше велїм видзело же ше тото вого ґолу. стретнуце закончи нєришено Юґович сцигол до побиди На полчасу було нєришено, а у другим полчаше з ґолом у 90. минути. Тото динамичне и оштре змаганє ушлїдзела ище векша борба на терену. Юґович успишно означело вельке число фаулох и картонох. Аж 6 бавяче реализовал контра напад по правим боку и дал ґол у 57. Бачки достали жовти картон, а то Летич, Рац, Калайдминути. З подобней ситуациї госци дали ище єден ґол у жич, Матич, М. Тривунович, Лю. Тривунович. 60. минути и звекшали предносц. После шлєбодного биШлїдуюце змаганє Бачка бави на соботу процив Шайца хторе виведол Маркович, одбиту лабду вихасновал кашу з Ковилю. М. Рамач БАЧКА РУКОМЕТНА ЛИҐА

НЄ ЗАЧУВАЛИ РЕЗУЛТАТ РК „Русин” – РК „Спартак Войпут 2” 23:30 (11:11)

Руски Керестур: Спортска гала, патрачох 150, судийове: Даниєла Ковачевич (Червинка), Ненад Ґлумац (Чонопля). Седмерци: Русин (0:0), Войпут 2 (3-2), виключеня: Русин – 14 минути, Войпут 2 -6 минути. РУСИН: Планчак, Мудри 3, Югик, Ф. Тома 2, Боянович 1, Гербут 10, Орос 2, Салак 3, Микита, Варґа 2. И внєдзелю рукометаше розчаровали навиячох у Спортскей гали. Лєм у першим полчаше, док мали моци, мали и резултат. У другим полчаше госци ше резултатски „одлїпели” и боди пошли до Суботици. Екипа РуРУКОМЕТАШКИ ТЕЙ сина и на тим змаганю нє СЕЗОНИ НЄ БАВЯ У ЛИҐИ була комплетна, Русинова лавка була „кратка” и Ж.Р.К. „Русин” у тей сезони нє очиглядно же зоз екипу будзе ше змагац у першенстве, соо- Русина будзе требац вебщене зоз СД „Русин”. У лиґи у ко- льо робиц. Порив за ротрей дотераз бавели, остали лєм 3 боту у Клубу можебуц клуби, та ше лиґа нє будзе бавиц. За будзе уж шлїдуюце змарукометашки ше буду орґанизовац ганє Русина, кед Керелєм турнири, а понеже ЖРК „Ру- стурци госцую у Кляїчесин” остал и без тренерох, одлучене ве, и кед там, реално, може екипу буду тренирац Сабина жу победзиц. Планчак и Владо Планчак. В. Сеґеди 21. ОКТОБЕР 2016.

ОПШТИНСКА ФОДБАЛСКА ЛИҐА ШИД

ҐОЛИ ЯК ДИЖДЖУ

У дзевятим колє Општинскей фодбалскей лиґи Шид, ОФК “Бикич” победзел Борец зоз 4:0, ОФК “Бачинци” тиж дома победзели Єдинство зоз аж 6:0, Сримец дома у Беркасове страцел процив Омладинца зоз 4:3, а шидска Єднота дожила пораженє у Бинґули од ОФК “Бинґули” зоз 3:0. И Синдєлич з Ґибарцу бул лєпши на госцованю у Вашици и победзел домашнї Напредак зоз 3:2, а у тим колє шлєбодна була екипа Ґраничару. На таблїчки ОФК “Бикич” моцно трима перше место зоз 25 бодами, друга ОФК “Бинґула” ма 21, треце Єдинство 15, штварти Синдєлич ма 14, пияти ОФК “Бачинци” 13, кельо и Напредак на шестим месце. Єднота седма з 12 бодами, осми Омладинєц ма седем, дзевяти Ґраничар шейсц, предостатнї Борец три и остатнї єденасти Сримец без бодох. На нєдзелю у предостаниїм колє єшеньскей часци першенства, Омладинєц дочекує ОФК “Бикич”, Борец будзе бавиц процив ОФК “Бачинцох”, Єднота дочекує Синдєлич, Єдинству приду як госци Напредак, а ОФК “Бинґула” дочека Ґраничар. Шлєбодни буду фодбалере Сримцу/ Вл. Дї.

РУСКЕ СЛОВО 33

СПОРТ АЕРО-КЛУБ НОВИ САД – КРИЗА У КОЛЇСКИ ВОЗДУХОПЛЇВСТВА

Пише: Александар ПАЛАНЧАНИН

БОГАТА ИСТОРИЯ ЗАСЛУЖУЄ БУДУЧНОСЦ

Аеро-клуб Нови Сад основани 11. новембра 1923. року як конар кральовского Аеро-клубу и теди бул центер и шедзиско воєного и цивилного воздухоплївства и фабрики авионох. По войни у Новим Садзе бул сновани воздухопллївни центер хтори ше до 1953. року находзел у Юґовичеве, а вец є преселєни до Ченею

цали рок ше зведли на даскельо. Младих у Клубу, так повесц, анї нє маме. Пред роком вибране нове руководство Клуба хторе ше намага врациц дакедишню блїщацосц Клуба. Обновена робота падобранскей, параґлайдерскей, єдриличарскей секциї, секциї ултра лєгких авионох и “змайох”, як и моделарскей и макетарскей секциї. То би нам ше нє поспипишело без материялней помоци городу, а ище вецей нєсебичним и упартим закладаньом членох Клуба хторих єст коло сто. То углавним старши члени. Нажаль, мушим надпомнуц же у Клубе праве лєм вони остали. Векшина ма коло седемдзешат и вецей роки. Найстарши член НЄСЕБИЧНА ЛЮБОВ ҐУ ЛЄЦЕНЮ нашого Клуба то бачи Стеван Мрнуштик хтори тих дньох наполнї сто роки – Од Клубу яки дакеди бул, остала бляда – гварел Драґан Самарджич, предсидаслика. Активносци хтори дакеди мал през тель Аеро-клуба Нови Сад. Рахунок Клуба, так повесц, донєдавБОМБА У АВИОНУ на бул блокирани пре нєплацени мешачни рахунки за струю, телефон, во– У моєй пилотскей кариєри було вельо ду... Ище драстичнєйши приклад подкрасни и менєй красни дожица хтори паДушан Стокич ло го ґаздованя у Клубе указую и кнїжкометам. На першим месце лєценє. То приповодительни податки, хтори указую же у ведка за себе хтору зоз словами чежко пояганґарох на Ченею хибя два цали авиони. Но, як надпомшнїц. Страху єст, алє є углавним вязани за путнїкох. Велька одвичательносц превожиц двасто-тристо путнул пан Самарджич, пошвидко ше шицки проблеми ринїкох – приповеда бачи Душан Стокич. ши, а нєдостатки виправи. На єдним лєценю од Беоґраду по Чикаґо, прейґ ра– Трошки Клуба вельки. Лєм реґистарция авионох, без дио вязи зоз контролу лєценя, сообщене му же у авихторей их нє може хасновац, вельо кошта. Ґу тому муону єст бомба. шим надпомнуц же велї з нїх при концу з потенциялом – Бул сом примушени злєциц на аеродром у Фулди, за лєценє. Односно, остало им ище мало годзини лєценя городу блїзко при Франкфурту. Шицки путнїки були за хаснованє. Потим, Клуб забера простор од 56 гектари евакуовани, а лєценє, после препатрунку авиона, зме хтори були, мало повесц, запущени. Же би писта, однопредлужели о дванац годзини. Яки чувства мали путсно пажица, була оспособена за хаснованє требало ше нїки, нє чежко заключиц. На щесце, шицко ше добре вельо физично анґажовац и шицко попораїц, розчисциц закончело – гварел бачи Душан Стокич. и покошиц. Затераз нам ше поспишело технїчно оспосо крем аеро-центру у Вершцу, Аеро-клуб Нови Сад бул єден з найвекших и найактивнєйших на тих просторох. Дакеди мал вецей дзешатки занятих, мал одличне сотруднїцтво зоз Югославянску народну армию и привреднима субєктами дакедишнєй Югославиї. Шицки секциї у рамикох Клуба добре робели, а цо найважнєйше, було вельо младих. Прешлей нєдзелї. 16. октобра, требал буц отримани аеро митинґ, хтори би прицагнул младших хтори прихильни ґу авионом и лєценю. Нажаль, пре подлу хвилю го нємогло отримац.

34 РУСКЕ СЛОВО

21. OKTOБЕР 2016.

СПОРТ биц и реґистровац авион АН 2 зоз хторим маме намиру окончовац услуги у польопривреди, як и за потреби пирсканя суньоґох и других чкодлївих инсектох. То би нам, окрем помоци городу Нового Саду, оможлївело дальшу роботу Клуба и його обставанє – гаварел Драґан Самарджич. МЕЛАНГОЛИЧНИ ЗДОГАДОВАНЯ

авиону и тисяч годзини на єдрилици. Припознал, же ше нїґда нє злєкол. Односно, у одредзених нєвигодних хвилькох, одреаґовал по инстинкту хтори подкрипени зоз искуством. Аж кед спущел авион и кед вишол на жем, розкруцел му ше цали филм и аж теди бул свидоми инцидентней ситуациї и пошлїдкох хтори ше могли случиц. На щесце, таки нагоди и инциденти нє було вельо у його кариєри.

ЧЕКА ШЕ ЛЄПШИ ВИТРИ Бачи Сава Остоїн, хтори тераз ма Бачи Душан Стокич, дакус старши седемдзешат пейц роки, пред шеДраґан Самарджич, предсидатель член Клубу. Наполнєл осемдзешат єден йдзешат роками учел основну обуку Аеро-клубу Нови Сад рок, а член є Клуба од 1946. року. Поза пилота праве у Аеро-клубе Нови Сад на Ченейским аеродроме. Потим обуку предлужел у чал у моделарскей секциї, а кариєру закончел на вельких Школи за резервних официрох у Задру, а вец пошол ро- путнїцких авионох як цо ЕР БАС хтори превожи вецей биц як пилот у путнїцким транспорту до нашей дакеди- як тристо путнїки. – После моделарскей секциї предлужел сом у секциї шнєй авио компаниї ЯТ дзе по конєц професийней кариєри лєцел и на Боинґу 727, на хторим познєйше бул и ин- єдриличарох. На єдрилици сом направел тисяч годзини, а 1953. року сом постал пилот моторного авиона. Перши структор. – У путнїцким транспорту сом робел вецей як трицец авион на хторим сом лєцел, на хторим сом закончел и роки. По 2002. рок кед сом пошол до пензиї. Мушим обуку, бул ТРОЙКА. То авион нашей продукциї. Ишол надпомнуц же зме шицки, голєм ми зоз околїска Нового сом и на змаганя у спортским єдриличарстве и освоєл Саду, перши “лєтацки крочаї” направели у тим Клубу. сом припознанє Златне Ц зоз двома диямантами. НайПо моїм думаню то найлєпша школа за будуцих пило- висше припознанє ма три дияманти, а вони ознака за витох, бо ше ту звлада технїку хтора потим, най так повем, творене лєценє по означени циль, одредзену висину лєвойдзе до креви и постава рутина. Углавним ше почина ценя, а треци диямант представя длужину шлєбодного лєциц на єдрилици. Од 1957. року кед сом почал учиц лєценя. Од децембра 1965. року сом постал пилот ЯТ-у. лєциц по нєшка, лєценє ми ище вше нє допило. Ище вше Мушим ше похвалїц же сом бул перши пилот у флоти ме прицагує тота, ище єдна димензия у рушаню. Часто нашей авио- компаниї хтори пришол зоз Нового Саду. сом у Клубу, та кед нїч инше, голєм ше стретнєм зоз ко- Найвецей сом лєцел на авиону ДЦ 10, а вкупно сом налеґами и старима пайташами – гварел бачи Сава Остоїн. превел 18 тисячи годзини лєценя – гварел бачи Душан Тераз вецей нє лєци у путнїцким транспорту, алє часто Стокич. То бул цалком иншаки час, вельо вигоднєйши як нєшеднє до єдрилици, а кед єст можлївосци и до авиона. Єден час у Клубу робел и як наставнїк лєценя и прено- шка. Окреме кед слово о лєценю на авионох. Тедишнї шел на младших свойо искуства. У богатей професий- ЯТ мал дзешец тисячи занятих, було 570 пилотох, а два ней кариєри здогада ше велїх подїйох. Єдна з нїх кед на тисячи стюардеси. Лєценє то драги спорт, а нєшка барз авиону вожел нашу делеґацию на чолє зоз тедишнїм чежко обезпечиц пенєжи. Авиони драги, їх реґистарция предсидательом Републики Сербиї и Чарней Гори Сло- тиж, як и гориво. – Но, найвекша тарґедия того Клуба же нєт младих. боданом Милошевичом до Дейтону. Так повесц, обишол цалу жемову кулю на авиону. Як надпомнул, лєгчейше Очиглядне же тот Клуб творя углавним старши пилоти. му повесц дзе нє бул – лєм у Япону и на Новим Зеланду. Най нє бешедуєме кельо Клуб очкодовани зоз нєдобрим У своєй пилотскей кариєри ма петнац тисячи лєценя на ґаздованьом у прешлих рокох. Кед ше зна же Клуб постої од 1923. року, же ма богату и длугу традицию, компетентни би требали мац вецей слуха за нашо потреби. Но, наздавам ше же на Ченею почню дуц лєпши витри и же пошвидко на тим аеродроме будземе стретац вецей младих – надпомнул бачи Душан Стокич. Гоч Клуб остатнїх рокох подло функционовал (так повесц нїяк) и призначел неґативни салдо, пошвидко мож обчековац лєпши обставини. Город помога кельо може и управа уж пребера дзепоєдни мири хтори обецую лєпши часи. У ганґарох єст два авиони Пайпер, два авиони Утва, два авиони АН 2 вецей єдрилици, єден млазни авион Ґалеб 2, даскельо “змаї”. Правда и то же Ченейска флота мала вецей авиони, но як тераз ствари стоя, найвецей хибя млади хтори заинтересовани за авиони и лєценє. Бо, богата история вимага и подобну будучАвион АН 2 затераз єдини хтори може лєциц носц.■ 21. OKTOБЕР 2016.

РУСКЕ СЛОВО 35

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ

У ЗРЕНЯНИНУ

РОК LXXII ЧИСЛО 42 (3703) НОВИ САД, 21. OКТОБЕР 2016. РОКУ

■ ПОЧЕЖКОСЦИ ПРИ ВИУЧОВАНЮ ЦЕНА 30 ДИНАРИ

МАЦЕРИНСКОГО ЯК ВИБОРНОГО

ОГЛЯДНУЦЕ НА ПРЕШЛОСЦ оволуєме читачох П новинох „Руске слово” же би помогли

Фотоґрафия: K001_0006P

■ ЗМЕНШОВАНЄ РИЗИКУ ОД

ПРИРОДНИХ КАТАСТРОФОХ