Issuu

САЯМСКИ ВИСТАВИ У НОВИМ САДЗЕ

З ЛОРИСТОМ ЗАПОЧАЛА ЄШЕНЬСКА СЕЗОНА

РОК LXXI ЧИСЛО 41 (3650) НОВИ САД, 16. ОКТОБЕР 2015. РОКУ

■ ЯК БЕЗ ТЕРХИ НОШИЦ РОКИ

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

Фото: Сенка Надь

едзинародни сайми ЛОРИСТ зєдинюю сайми лову, рибoлову и спорту, гортикултури, еколоґиї и лєсарства. Того року капури сайма отворени 7. октобра, а Медзинародни саям туризмa и саям конярства и серсану почал 8. октобра, а шицки манифестациї тирвали по конєц викенда. По традициї на ЛОРИСТ-у наступели познати компаниї хтори продукую и предаваю ловарску опрему и опрему за риболов и спорт. А того року було вельке интересованє и за воєну опрему, окреме хасновану воєну ґардеробу. На Сайме туризма представени и проєкт „Богатство розличносци” Дунайского туристичного кластера „Истар 21”, хтори у сотруднїцтве зоз Покраїнским секретариятом за привреду, промовує и пририхтує туристичне понукнуце подунайских валалох. Вєдно з тима валалами, на заєднїцким штанду, виложене и туристичне понукнуце Руского Керестура. Школярки Туристичного напряму у Ґимназиї Штреднєй школи „Петро Кузмяк” Кристина Афич и Александра Колошняї вєдно зоз наставнїцу Веселинку Бачич, промововали продукти Здруженя женох „Байка” и Здруженя продуковательох паприґи „Капсикум анум”. В. В.

■ ДОМАШНЇ ШПАЙЗ – ПОРИХТАНИ

НЄ ДОПУЩИМЕ ЖЕ БИ ПАКТ ПРЕПАДНУЛ Пише: Яким ВИНАЇ, предсидатель орґанизациї Пакт Рутенорум

На чоло орґанизациї Пакт Рутенорум ступел сом дзе- тото ше найдзе ришенє. И то бул досц вельки проблем шка вяри 2015. року. Пристал сом буц предсидатель то- покля зме нє дошли по перши проєкт нового Пакту. То го здруженя гражданох, кед сом условел шицких тих була такволана лєтня журка на отвореним, пандан Вокотри ме нагваряли же би були у Управним одборе. Так довей, гоч то нїґда нє бул єй циль. Зоз коло 100.000 дии було. Прешли Управни одбор мал 21 члена, а тот ма нари направена журка на котрей грали, а даєдни ше там пейцох. Шицки пейц особи маю єден исти заєднїцки и афирмовали: три бенди зоз Керестура и двоме диджециль, а то же би врацели Пакт на стару драгу. Такой на йове котри жию и робя у Новим Садзе, алє су зоз Керепочатку нам шицким було ясне же то нє будзе лєгко. И стура. Абсолутно локал-патриотски проєкт, зоз минидзень нєшка ми проблем потолковац поєдинцом же малнима укладанями дал наймаксималнєйши резултати яки могол. Нє у смислу „Водова фест” иснова ла лєм финансийох, понеже ше нє прето ше исновал Пакт, а нє наЗатераз ше операме на институциї наплацовало уход, а и цени спак. Єдно ставне – кед єст Паккотри препознаваю важносц иснованя напою були нїзши як у кату, будзе и Водовей, и Дньовки, Пакту, дружтвено-совисних поєдинцох фичох, алє у тим же ше веи пре слава Нового року и ище и фирми котри нам дзечнє помагаю лї, по теди нєпознати ставвельо чого. Кед нєстанє Пакт – ки теди розяшнєло. Думал нєстанє шицко тото. Прето ше дакеди питам же прецо ми таке дацо вообще и требало, сом же младеж нє заинтересована, алє ме прешвечела кед людзом треба лєм хлєба и бависка. Могол сом, як и до иншакого. Кед требало рихтац шицко на базену, зацали Управни одбор, шедзиц з боку и припатрац ше до- модлєл сом двох-трох хлапцох най ми приду помогнуц. руцуюци: „цоже дахто дацо нє зроби, най ше уж дацо Пришли найменєй 15 особи. Нїхто нє глєдал наднїцу, риши, шицко покраднуте” итд. Алє, праве пре терашнї або пенєжи, лєм ше питали цо треба робиц. То бул перУправни одбор, тото нє приходзело до огляду. Марина ши знак же зме на добрей драги. А, други знак бул – саГайдук, Сенка Надь и Светлана Няради практично са- ма нащива на журки. Дацо цо нїхто нє могол анї предми орґанизовали даяки змистом скоро шицких проєк- поставиц, з оглядом на тото же у околних местох тиж тох котри правел Пакт и єдно ставно нє сцели допущиц були вельо познатши фестивали праве того вечара. же би то лєм так препадло. Ивана Рац Дудаш пристала Шицко тото дало єдну яснєйшу слику же як треба роводзиц проєкти и финансиї, а я ше нашол у позициї у биц. Од теди Пакт Рутенорум ма вше вецей членох, и якей сом нїґда потераз нє бул. И циль бул лєм єден – нє вше на схадзку придзе даєдна нова особа. Журка була перши векши проєкт. Пошвидко будзе Дньовка, котра допущиц же би Пакт препаднул. Затераз, можем повесц же идзе на лєпше. Далєко зме од сама по себе уж барз велька и призната манифестация, конєчного цилю, алє ше голєм цошка роби. Кед ше мо- и будзе требац предлужиц зоз квалитетнима змистами. жем на дацо поносовац, най то вец будзе на тото же у Чи будзе ище даяки проєкти окрем тих векших, нє мо2015. року мушиме ришовац длуства зоз 2012, алє и за жем повесц, вшелїяк же бизме любели, лєм вше нас шпота єдна те иста преклята ставка, а то – пенєж. Нажаль, без нього мож лєм тельо кельо мож. Озда и то будзе з часом. Затераз ше операме на институциї котри препознаваю важносц иснованя Пакту, дружтвено совисних поєдинцох и фирми котри нам дзечнє помагаю. Най здрави буду. А Пакт вше будзе дзешка ту, нїґда нє треба дошлєбодзиц же би ше загашел. До того сом ше и сам прешвечел. Без огляду хто на чолє, хто у управним одборе и як ше волаю його змисти.■ 2 РУСКЕ СЛОВО

16. ОКТОБЕР 2015.

ЗМИСТ

УВОДНЇК Пише: Славица ФЕЙСА, редакторка рубрики „Людзе,роки,живот”

■ Тижньовнїк 4–5. Општина Шид и миґрантска криза 6–7. Проєкт НАР о партнерстве општинох и ЕУ

■ Нашо места 8–9. Инклузия и поднїмательство 10. Отвера ше приватну амбуланту у Коцуре

■ Економия 12. Вше менєй поверхносци под цукрову цвиклу

■ Култура и просвита 14–15. Означени Дзецински тидзень по наших местох 16. „Нїтки Меланиї Павлович” у Руским Керестуре

■ Дом и фамелия 17–19. Бриґа о старших 20. ЖеноблоґИя

■ Мозаїк 22. Мая Бодваи, студентка китайского язика

■ Людзе, роки, живот 24–25. Стретнуца – Емил Гудак з Руского Керестура

■ Духовни живот 26. Кирбай у Старим Вербаше

■ Информатор

28–33. Оглашки и In memoriam

■ Спорт 35. Шветови успих Сари Планчак На насловним боку – манифестация „Домашнї шпайз” у Руским Керестуре. Авторка фотоґрафиї – Сенка Надь.

КЕД СТАРОСЦ НА ДЗВЕРИ ЗА ДУРКА На Медзинародни дзень старших, у центру Нового Саду зишли ше старши, здружени по клубох, лєбо домох за старих. Вишли на їх дзень погуториц и указац цо робя и як жию. На своєродни способ послали порученє же старосц може буц и иншака – активна, з приятелями, у друженю, секцийох... Указовали на добри боки домох у хторих су. Хвалєли ше же єст добрих лїкарох, и особи хтори ше о нїх стараю. А з другого боку дзепоєдни податки указую же на єдну посцель у доме чекаю даскельо дзешатки особи. Роками. Доми за стареньких нє тунї, а приватни анї най нє споминам – коштаю даскельо стотки евра мешачно. Було и тих цо нє у домох, задовольних, алє и застараних. По наших местох о векшини старших ше стараю їх найблїзши, а о тих цо нє маю нїкого, институциї держави, локална самоуправа, Каритас... Велї нашо людзе нє заинтересовани за Дом, а нє барз анї за друженя по клубох. Дакеди чежко дознац вецей о нїх самих, та и о тим чи им потребна даяка помоц. Ище вше єст тих цо на нїх думаю, цо их порозбераю, но и попри вельким стараню поєдинцох и волонтерох, очивисне же потребна вельо векша бриґа и помоц цалого дружтва, нєвладових и владових орґанизацийох же би наша найстарша популация достойно прежила роки старосци. Потребна им векша материялна и емотивна потримовка. О помоци найстаршим будзе вше частейше слова, бо зранцавени твари єст вше вецей. Просекова старосц жительства у Войводини – 41,8 роки, а старших од 65 рокох єст 16,4 одсто од вкупного числа жительох. Оценює ше же по 2041. рок старших будзе вецей як 25 одсто. А о спомнутих числох и процентох старши дзбаю як о лоньским шнїгу. Нє жию анї по єдней математики и статистики. Жию живот таки яки є.

* ”РУСКЕ СЛОВО” – гласнїк по руски * Виходзи каждого пиятку * Снователь Национални совит рускей националней меншини * Видава НВУ ”Руске слово”, Нови Сад * Перше число вишло 15. юния 1945. року у Руским Керестуре * Адреса: НВУ ”Руске слово”, Булевар ошлєбодзеня 81/7, 21000 Нови Сад * Редакция: заменїк одвичательного редактора Иван Сабадош – ; редакторе/ки – Дюра Винаї, Мирон Горняк-Кухар, Михайло Зазуляк, Александар Паланчанин, Олена Планчак-Сакач, Славица Фейса; новинаре/ки – Мария Афич, Влада Дїтко, Мая Зазуляк, Ана Маркович, Иван Сабадош, Танита Ходак * Язична редакторка – Блажена Хома-Цветкович * Лекторка – Ясмина Дюранїн * Технїчна редакторка – Люпка Цвеїч; компютерски обробок – Вероника Вуячич, Мария Гудак, Таня Салонтаї * Телефони: 021/6613-697, 021/6624-708, 021/6623-076; 021/6621-433 * Телефакс 021/528-083 * Предплата за цали рок: у жеми 1 500 динари, а у иножемстве 100 евра * Жиро-рахунок Banca Intesa 160-923244-82 * Девизни рахунок Raiffeisen BANK a.d. Београд 26 5100000002458904 * Рукописи ше нє враца * Друкує Друкарня ” Maxima graf” Пет роварадин * E-mail: ruske.redakcija@gmail.com * Web site: www.ruskeslovo.com * YU ISSN 0350-4603 * COBISS SR-ID 15915778 * Друковани тираж 2 300 *

Direktorka MARTICA TAMA[ *** Odvi~atelqni redaktor dr BORIS VAR]A

16. ОКТОБЕР 2015.

РУСКЕ СЛОВО 3

ТИЖНЬОВНЇК ОПШТИНА ШИД И МИҐРАНТСКА КРИЗА

ПОМАГА ХТО ЯК МОЖЕ Пише: Владимир ДЇТКО

Од половки септембра по штредок октобра през Општину Шид прешло вецей як 130 000 миґрантох на своєй драги ґу гранїци Европскей униї и далєй до жемох Заходней Европи. Ситуация на терену указує же локална самоуправа добре орґанизовала помоц миґрантом, а ношителє гуманитарних активносцох на локалу и Червени криж, Каритас и други орґанизациї, а помагаю и поєдинци

о конєц прешлого викенду, од початку миґрантскей кризи штредком септембра през Општину Шид прешло вецей як 130 000 миґрантох, найвецей зоз Сириї, Авґанистану и Ираку, алє и зоз других азийских и африцких державох. Тераз найобтерхованши гранїчни преход нєдалєко од Беркасова ґу Бапскей на горватским боку гранїци, гоч на початку кризи главна миґрантска траса водзела ґу Товарнїку тиж на гранїци зоз Републику Горватску.

мали стаємно на подручу тей, нєшка погранїчней општини. Влонї у маю, под час позарядового стану пре вилїви тиж шицки доступни ресурси општини були анґажовани у охрани од вилївох, змесцованю евакуованих жительох Ямени, и у помоци и санированю пошлїдкох после утаргованя позарядового стану кед ше вода поцагла.

БОГАТЕ ИСКУСТВО

Кед пре миґрантску кризу, власци Републики Горватскей заварли гранїчни преходи, спричинєни вельки проблеми и жительом шидскей општини. Хто жадал дїловно, або приватно путовац у напряме Вуковару нє могол прейсц, а тиж хто сцел до Нового Саду, мушел путовац доокола, трошиц вецей горива и трациц час. Случело ше так же ше, наприклад, нє могло ,,прейґа” пойсц анї на хованє, до дохтора, на факултет, роботу... Кед ше шицки гранїчни преходи поотверало (на концу Сот-Принциповец и Люба), случело ше, як нам виприповедали дзепоєдни гражданє, же на горватским боку гранїци було проблеми зоз систему за реґистрованє преходу, та ше людзе з розпочатей драги врацали дому.

Општина Шид ше на час порихтала за миґрантску кризу з оглядом же накадзи габа миґрантох рушела през Сербию, перше на Горґош у напряме Мадярскей, нагадовало ше же їх напрям рушаня будзе пременлїви, цо ше на концу и случело штредком септембра. Општина Шид формовала Совит за реґулованє миґрантскей кризи до хторого уключени представнїки локалней самоуправи, Червеного крижу, явних подприємствох, Дома здравя и других субєктох на локалним уровню. Кед слово о кризних ситуацийох, Општина Шид ма „богате” искуство ище од 90-тих рокох прешлого вику кед пре войну на просторе бувшей Югославиї на тисячи вибеженци преходзели, а велї ше и затри-

4 РУСКЕ СЛОВО

ЖИВОТ НА ГРАНЇЦИ

16. OKTOБЕР 2015.

ТИЖНЬОВНЇК Так Червени криж и нєшка ма порихтани шатри хтори ше прешлого року хасновало под час вилївох у Ямени. ПРИРИХТУЮ ШЕ ЗА ЖИМУ Тих дньох, як и у предходних тижньох, числени автобуси нєпреривно преходза през Шид и превожа миґрантох од уходу до жеми по ґранїцу з Републику Горват ску. Од самого початку кризи, АП Войводина на розполаганє за потреби зме сценя миґрантох дала да кеди шнї дзе цин ски шпи та ль ,,Прин ци по вец,” на гранїци з Горват ску хтори ма капацитет за зме сценє коло 250 особох у самим обєкту, а доокола по ставени шаторски камп за евентуалне зме сценє одро снутих. З оглядом на тото же миґранти понагляю цо скорей прейсц до Горват скей и предлужиц далєй драгу, до ,,Принциповцу” приход зели лєм накратко одпочинуц ше и до стац медицинску помоц кому требало. Насампредз то мацери з малима дзецми. Як наглашую у Червеним крижу у Шид зе, подобна ситуация и тераз. Активисти Червеного крижу дочекую миґрантох и розпод зелюю им пакети поживи хтори як нам гварене, обезпечела мед зинародна гуманитарна орґанизация ,,Гелп”, и єднодньови индивидуални гиґиєнски пакецики хтори тиж донирала єдна гуманитарна орґанизация. Екипи Червеного крижу зоз Шиду нєпреривно на пунктох, а помагаю им и волонтере Червеного крижу зоз Руми, Срим скей Ми тро ви ци, Но во го Са ду, Бачкей Паланки, Старей Пазови и Индїї, а шицко у координациї зоз Червеним крижом Сербиї и Войводини. Помагаю и и представнїки медзинародних гуманитарних орґанизацийох. По словох заменїка предсидателя Општини Шид Желька Бре стовачкого, ситуация на подручу општини стабилна и порядна. – Локална сдамоуправа ше стара же би гуманитарна помоц була подзелєна, же би миґранти до стали медицинску помоц, же би були зме сцени кед треба, а тиж до стали воду за пице и отримованє особней гиґиєни, о чим ше стараю општински явни подприємства. З оглядом же ше приблїжую жимнєйши днї, планє16. ОКТОБЕР 2015.

ме обезпечиц и други будинки, окрем ,,Принциповцу” за зме сценє миґрантох. Гоч ше наздаваме же нє будзе требац, мушиме роздумовац и о тей опциї – наглашує Бре стовачки. ЦИВИЛНИ СЕКТОР До помоци ше придружела и наша Церква одно сно Каритас у Сербиї и Каритас римокатолїцкей сримскей бискупиї хтори формовали тим хтори будзе розподзельовац гуманитарну помоц на пунктох вєдно зоз и другима гуманитарнима орґанизациями. З оглядом же ту будзе вельо роботи, потребна и помоц волон те рох. Як потол ко вал па рох у Шидзе и декан сримски о. Михайло Режак, одредзене число волонтерох обезпеча ґрекокатолїцки парохиї зоз Шиду, Бачинцох и Беркасова, а тиж и римокатолїцки парохиї на тим подручу. На розполаганю буду будинки за зме сцованє гуманитарней помоци и комби-превозка за транспорт помоци до гранїчних пунктох, а шицко у координациї зоз Червеним крижом. Жителє Шиду и валалох през хтори миґранти преходза у автобусох, з нїма нє маю контакти,, бо ше вони нє затримую у населєних ме стох, алє такой иду на гранїцу. Прето жителє шидскей општини затераз нє забриґовани з преходом миґрантох. Як мож чуц, овоцнїки, винїци и загради миґранти у драже ґу гранїци нє рушали и нє спричинєли чкоди. По нєурядових проґнозох, миґрантска криза будзе тирвац длугши час и прето помоц, окрем у пакетох поживи и средствох за гиґиєну, а тиж и облєчиво, обуй и покровци, будзе потребна и надалєй.■

СРИМСКЕ ГОСЦОПРИМСТВО Нашо людзе вше були гумани, та и у тей нагоди призначуєме приклад нашого сограждана Славка Загорянскового зоз Шиду, хтори дома угосцел вибеженца зоз Сириї – Бул сом на драже кед сом видзел єдного младого леґиня, такой сом видзел же є вибеженєц. Цошка ми ше сцел опитац. Поволал сом го до обисца. Ту ми була и дзивка хтора зна по анґлийски та ше згварели. Дакус одпочинул, полудньовал, а дали зме му и дакус облєчива. Потим тот 16-рочни леґинь пошол, бо цо скорей сцел сцигнуц ґу гранїци – гварел нам Славко Загорянски.

РУСКЕ СЛОВО

ТИЖНЬОВНЇК РЕБАЛАНС БУДЖЕТА АП ВОЙВОДИНИ

ПОШЛЇДКИ БУДЗЕ У ИНВЕСТИЦИЙОХ Як наявене, найвекши пошлїдок ребаланса будзе зменшанє виносу за капитални укладаня зоз 15 на 13 милиярди динари Скупштина Автономней покраїни Войводини прешлого тижня прилапела други тогорочни ребаланс буджета, по хторим Покраїна тераз будзе розполагац зоз 59,6 милиярди динарами, цо за 4,34 одсто менєй як потераз. Буджет за 2015. рок, хтори проєктовани концом прешлого року виношел 62,47 милиярди динари. Штредком рока, з першим ребалансом бул звекшани за 1,36 милиярди динари, алє пошвидко ше указало же приходи буду менши, як потолковане з Покраїнскей влади, насампредз пре менши прилїв од наплацованьох порцийох подприємствох. Менєй пенєжу у покраїнскей каси почувствовали и гражданє, понеже початком септембра пожнєл родительски додаток за треце дзецко, а тиж и дзепоєдни други даваня з покраїнского буджета, алє и установи и институциї хтори ше финансую з того жридла. Актуализована и ознова отворена тема же кельо пенєжу Република наисце по закону длужна прешлїдзиц АП Войводини, коло хторей представителє републичней и покраїнскей Влади наводза цалком иншаки факти и вино си. Предсидатель Покраїнскей влади Боян Пайтич гварел же, у складзе з Уставом, Република Сербия за тот рок АП Войводини длужна коло 40 милиярди динари и ище скоро 4,5 милиярди динари на основи приходох од порцийох од подприємствох. Вон потолковал же з 15 милиярдами у буджету Покраїна може шлєбодно розполагац, а остаток трансферни средства. З другого боку, шеф по сланїцкей ґрупи Сербскей напредней странки у Скупштини АПВ Предраґ Матеїн критиковал Покраїнску владу пре нєквалитетно виплановани рочни буджет, и гварел же Влада Сербиї за три и пол рока перши раз Войводини уплацовала тельо пенєжу, кельо предвидзене з Уставом. На концу, ребаланс буджета у Скупштини Войводини прилапени зоз 66 гласами, а 18 по сланїки були процив. Вименки буджета нє потримали по сланїки СНС и коалициї позбераней коло Социялистичней партиї Сербиї. Ребаланс би по плану покраїнскей администрациї нє требал мац пошлїдки на социялну и сферу здравстеней защити, а скорей превжати обовязки ґу гражданом – субвенциї, кредити и подобне, буду реализовани. Медзитим, питанє чи далєй будзе отримани континуитет конкурсних циклусох. – Велї проєкти у Войводини буду витворени у меншим обсягу, лєбо нє буду витворени, та єдна часц будзе преруцена за идуци рок – гварел Покраїнски секретар за финансиї Зоран Радоман, а пренєсли медиї. Зоз Покраїни наявели и зменшаня даваньох за директни капитални укладаня з буджета, як и потримовки општином и другим установом за капитални укладаня. С. Надь

6 РУСКЕ СЛОВО

НАР ЗАКОНЧУЄ ПРОЄКТ „ПРИКЛАДИ ДОБРЕЙ ПРАКСИ – ДРАГОКАЗ РОЗУМЕНЯ”

ПРИБЛЇЖИЦ УЛОГУ ЕВРОПИ Члени Новинарскей асоцияциї Руснацох (НАР) тих дньох закончую тромешачни проєкт „Приклади добрей пракси – драгоказ розуменя” у хторим през авторски емисиї публики приблїжена улога ЕУ у локалних штредкох

иль бул афирмовац проєкти хтори у остатнїх даскельо рокох реализовани, або ше их реализує у войводянских локалних самоуправох, а зоз потримовку фондох Европскей униї. Авторе петнацминутових емисийох облапели седем општини, односно городи: Суботицу, Нови Бечей, Кулу, односно Вербас, Зренянин, Оджак, Беочин и Кикинду. Проєкт НАР потримали Покраїнски секретарият за медзиреґионалне сотруднїцтво и локалну самоуправу и Канцелария ТАКСО. Иншак, то першираз же НАР реализує проєкт хтори ма характер нєзависней медийней продукциї по сербски. Проєктни тим творели координаторка Анамария Ранкович, та новинаре Александра Живкович, Саня Маркович, Мария Перкович, Ана Маркович и Михаил Рамач, а проєкти хтори у авторских прилогох афирмовали члени НАР-у мали рижнородни цилї – од подзвигованя капацитетох локалней управи, прейґ реконструкциї суботицкей Синаґоґи, реґулациї водох у Банату та по чисценє Велького бачкого каналу – праве вибудов Централного построєня за преробок одрутних водох у Вербаше проєкт за хтори ЕУ видвоєла вецей як 15 милиони евра, найвекша донация хтору ЕУ дала Сербиї у обласци защити животного штредку. – Тот проєкт барз важни за афирмованє Новинарскей асоцияциї Руснацох и наших новинарох.

Нови Бечей – ЕУ финансовала програми преквалификованя нєзанятих

16. ОКТОБЕР 2015.

ТИЖНЬОВНЇК STANOVISKA

Пише: Лариса ОНОДИ, новинарка

ХТО НАС НАЮТРЕ БУДЗЕ ЛЇЧИЦ?

Вербас – найвекша ЕУ инвестиция у обласци еколоґиї

Наисце маме квалитетни, хтори треба же би бул препознати и у ширшей явносци, нє лєм у рускей. Барз сом задовольна як вибрана екипа робела – кажде одвичательно и професийно приступел ґу теми. Заєднїцки зме направели цошка барз хасновите и указали же цо ше находзи споза шицких тих компликованих, бирократичних назвох европских проєктох хтори реализовани у Войводини. Приказали зме яки резултати тих проєктох, чи ришели даяки конкретни проблеми у локалних заєднїцох, алє и ширше, чи то людзе препознали, а и кед нє препознали, тераз буду мац нагоду упознац ше зоз тим – визначела координаторка проєкту Анамария Ранкович и додала же у реализациї того проєкту, попри финансийней потримовки Покраїнского секретарияту за медзиреґионалне сотруднїцтво и локалну самоуправу и Технїчней помоци орґанизацийом цивилного дружтва (TACSO), барз вельо значела и лоґистична потримовка и технїчна помоц Заводу за културу войводянских Руснацох. – Тиж бим сцела подзековац шицким локалним самоуправом и орґанизацийом цивилного дружтва хтори пристали дац нам вияви, бо було таких хтори нє були порихтани на сотруднїцтво, як и локалним медийом хтори пристали емитовац нашо емисиї – визначела Ранковичова. По проєктних задаткох, седем емисиї з пакета буду емитовани у програми локалних електронских медийох у тих општинох дзе проєкти реализовани. Радио Оджак прешлого тижня уж емитовал першу емисию, а у тим тижню емитованє почню и други радио станїци, з тим же ше обчекує же пакет спомнутих емисийох будзе емитовац и ТВ Форум зоз Приєполя. На концу, без огляду на терашнї нєвигодни стан у локалних електронских медийох праве у Войводини, НАР очекує же ше сотруднїцтво у обласци нєзависней продукциї предлужи. Єлена Перкович 16. ОКТОБЕР 2015.

Уж роками з Лїкарскей комори Сербиї спозорюю же останєме без лїкарох специялистох, прето же млади и школовани лїкаре одходза до жемох заходней Европи, дзе робя у лєпших професийних условийох и за вельо висши плаци як у Сербиї. Нєвигодни обставини у системи здравственей защити тей єшенї додатно закомпликовало Министерство здравя з наяву же лїкарки муша пойсц до пензиї по критериюме рокох живота. Наява виволала револт лїкарского кадру, хтори анї одлука Уставного суду, з хтору дочасово застановене запровадзованє законскей одредби котри ше одноши на пензионованє женох кед наполня 60 роки и шейсц мешаци живота, нє цалком зблагала, понеже поступок оценьованя уставносци закона у тей часци будзе длуготирваци. Здогаднїме, Министерство здравя скорей наявело же после 12 октобра, по Закону о одредзованю максималного числа занятих у явним секторе, 3.500 дохторки пойду до пензиї прето же наполнєли 60 и пол роки живота. Лїкарки твердза же су з тим планом дискриминовани у одношеню на колеґох котри можу робиц по 65 роки, а єдна з нїх аж наявела же пременї пол, лєм же би могла остац на роботи. Як потолковане з Министерства здравя, одход лїкаркох до пензиї нє требал би буц проблем, прето же у тим моменту роботу чекаю 2 500 дохторе медицини. Питанє же хто заменї лїкарох специялистох, котри и потераз були дефицитарни. Роками ше студенти медицини поносую же чежко достац специялизацию, а у Сербиї и так уж хибя специялисти анестезолоґиї, радиолоґиї и патолоґиї. З Лїкарскей комори спозорюю же кед ше предлужи тренд одходу младих, нєодлуга останєме и без педиятрох, и без гирурґох. Надпомнїме же праве медзи педиятрами традицийно доминантни женски пол. Одход лїкарох найбаржей потрафя гражданох – чеканє, заказованє препатрункох, лїстини за операциї на котрих ше дакеди чека и по вецей роки. Хто муши тот чека, хто ма пенєжи – лїчи ше у приватних ординацийох и клинїкох. А там углавним робя исти тоти лїкаре ґу котрим нє мож присц на шор у державних амбулантох. Гражданє Сербиї ище вше нє можу виберац кому буду уплацовац пенєжи за лїченє, так же каждого мешаца плаца и держави и приватним дохтором, кед ше похоря. Же хибя специялисти, поведзме анестезиолоґиї, найлєпше можу пошведочиц жени котри ше породзели у новосадским породзилїщу: епидуралну анестезию, з котру ше жени можу породзиц без больох и котра узвичаєна у швеце, та и у даєдних беоґрадских породзилїщох, у Новим Садзе мож достац лєм кед так одлучи комисия у шпиталю. Причина: нєт анестезиолоґох. Вироятно ше вишколовали, та пошли до швета робиц за, по шветових стандардох, пристойну, а за нашо условия, огромну плацу. Лїкаре одходза пре нїзки плаци, подли условия и подлу орґанизацию роботи, нєпотребни реформи котри нє даваю резултати. Держава ше, з другого боку, намага зменшац число занятих котри плаци доставаю з буджетa, пре аранжман з ММФ-ом. Шицким нам, котри оставаме у держави вше частейше ше по глави круци питанє – хто нас о даскельо роки будзе лїчиц?

РУСКЕ СЛОВО

НАШО МЕСТА КОНКРЕТНИ РЕЗУЛТАТИ ИНКЛУЗИЇ РОМОХ Пишу: Сандра БАРАНЬ Дюра ВИНАЇ

РЕЦИКЛАЖА ПРИКЛАД СОЦИЯЛНОГО Гоч ше инклузия Ромох источашнє запровадзує у даскелїх обласцох, нєзанятосц и далєй найвекши проблем, а конкретни приклади отвераня привредних обєктох у котрих би вони були заняти – наисце ридки. Медзи нїма нєдавно отворени Ромски привредни центер Войводини у Жаблю котрому дїялносц зберанє секундарних сировинох, а мал би обезпечиц роботу трицецерим роботнїком

редсидатель Покраїнскей влади Боян Пайтич концом септембра у Жаблю отворел Ромски привредни центер Войводини котрому дїялносц зазберованє секундарних сировинох и рециклованє пластики. Заплановало ше же би ше контейнери додзелєло явним институцийом и установом у местох општини и до проєкта уключена Канцелариї за инклузию Ромох. РОБОТИ БУДЗЕ ЗА 30 ОСОБИ По проєкту, одпад з нїх ше будзе роздзельовац по катеґорийох и рецикловац, за цо буду анґажовани ромски фамелиї зоз жабельскей општини. Затераз у Центре буду робиц пейцме роботнїки, а планує ше же би до конца рока у нїм робели 30 особи. Пайтич на отвераню гварел же таки проєкт добри приклад социялного поднїмательства хтори допринєше економскому змоцньованю Ромох. Центер оможлїви систематизованє тей дїялносци, а Роми котри ше з тим занїмаю годни заробиц и витримовац свойо фамелиї. – У Сербиї постої вельке число нєформалних зазберовачох секундарних сировинох, а вони углавним ромскей националносци – гварел Боян Пайтич на отвераню Центра. – Вони доприноша защити животного штредку, и уводза евроопски системи

Ромски привредни центер у Жаблю

РУСКЕ СЛОВО

вредносци до рециклованя одпаду. Наш задаток жеби зме през тот центер анимирали тих зберачох сировинох, же бизме их умрежели, ушорели їх роботу. На тот способ тоти рециклажни центри обезпечи роботу и так ше обезпеча средства за дальше образованє и пренаходзенє роботи за Ромох. Проєкт коштал 103 тисячи долари, а реализовали гоо Општина Жабель, Ромски привредни центер Войводини, Институт за отворене дружтво Мадярскей и Концелария Влади Войводини за инклузию Ромох. Прешлого тижня три нови контейнери поставени и у центру Дюрдьова. Два за ПЕТ амбалажу и єден за папер, а о нїх ше стара Месна заєднїца. Пред тим исти таки сцигли и до дюрдьовскей Основней школи и до Дзецинскей заградки. – Контейнери треба же би були на хасен шицким гражданом валала, та шицки котри маю дзеку, треба же би до нїх одкладали одвитуюци секундарни сировини, и зоз тим би Центер за рециклажу економичнєйше функционовал – гварела Леона Виславски, предсидателька МЗ Дюрдьова. УЛОГА МОБИЛНИХ ТИМОХ Мобилни тими составени зоз представнїкох центрох за социялну роботу, Националней служби за обезпечованє роботи, педаґоґох, здравствених роботнїкох, координаторох за ромску популацию... Затераз постоя у двацец городох, а циль же би були у шицких векших населєньох, алє запровадзую инклузивни проєкти. Гоч ше проєкт за инклузию Ромох закончує 2015. року, мобилни тими маю вельку потримовку у Европскей униї и уж сиґурне же ше предлужа за дзешец наступни роки. Мобилни тими ше указали як успишни модел мед зире сорсного сотруднїцтва на локалним уровню, вони капча медзи Ромами котри ше нє барз вяжу зоз ширшу дружтвену заєднїцу и школами, здравственима установами, меснима заєднїцами... 16. OKTOБЕР 2015.

NA[O MESTA У ВОЙВОДИНИ

ПОДНЇМАТЕЛЬСТВА

Контейнери у центру Дюрдьова за рециклажу шмеца

ШИРЕНЄ ПРИВРЕДНИХ РОМСКИХ ЦЕНТРОХ У рамикох проєкта Инклузиї Ромох планує ше же би ше у Войводини отворело ище штири таки привредни центри у котрих ше будзе зберац и одкупйовац секундарни сировини. Насампредз, у сотруднїцтве зоз локалнима самоуправами, фирмами и нєформалнима зазберовачами секундарних сировинох.

Национални Совитнїк задлужени за мобилни тими мисиї ОЕБС Петар Антич гварел же вони и надалєй буду робиц, понеже постої велька заинтересованосц же би ше Роми ровноправо уключели до нашей заєднїци. – Ми их оспособели за роботу, орґанизовали зме тренинґи, ище скорей достали превозки, а достаню и лаптопи и компютери. През тоти обуки зме и помогли им же би ше им правело системи планованя. Мобилни тими правя шейсц мешачни оперативни плани, а обезпечели зме им и софтвер за мешачне планованє. Поставиме и интернет сайт на котрим ше годни упознац зоз резултатами роботи мобилних тимох – гварел Петар Антич. Гоч ше инклузия Ромох запровадзує у обласци образованя, обезпечованя роботи, здравства, биваня, нєзанятосц и доставанє стаємней роботи остава перши и найзначнєйши циль. ■ 16. OKTOБЕР 2015.

У ШИДЗЕ ОРҐАНИЗОВАНО ЗБЕРАЮ СЕКУНДАРНИ СИРОВИНИ

ЗАРОБОК И ЗОЗ ОДРУТКОХ Же би по яркох, паркох и других явних поверхносцох у Шидзе нє було пластични фляши, конзерви од напою, або мещки и паперу, достаточно позберац тоти секундарни одрутки и однєсц. Кед ше их прида до роботнї за зберанє одруткох „Б.Д.С” на окраїску Шиду у напряме Вашици, можеце и заробиц. Уж з драги мож обачиц брадло рижних одруткох. Роботня власнїцтво Дарка Вуйковича, хторого зме нє нашли дома, бо як нам гварела його мац Стана, вон на терену, точнєйше на городскей депониї, дзе после привоженя камионох шмеца ЯКП „Стандард” шпирта по шмециску и класира одрутки хтори на камиону привожи до обисца. – Роботу зме почали ище пред пейцома роками кед син достал пенєжи зоз Националней служби за обезпечованє роботи за порушованє власней роботи и опредзелєл ше за зберанє и дистрибуцию одруткох. Маме и двоїх занятих роботнїкох, кед полна сезона требало би нам людзох и на наднїцу алє тота робота зоз шме-

циском нє прицагуюца так же чежко мож найсц роботнїкох – гварела нам Стана Вуйкович. А хто мотивовани зберац одрутки пре заробок, вец треба же би знал и яки одкупни цени. Пластични фляши (мали, чи вельки) плаци ше 22 динари за килограм. Вигоднєйша цена за конзерви, бо ше єден килограм плаци 40 динари. За найлонову амбалажу ше плаци 10 динари по килограму, а стари новини, кнїжки, картон и подобне лєм 2,5 динари за килограм. Такволана ПЕТ амбалажа после класированя ше пресує и так „скоцкана” одвожи ше до Нового Саду, а други одрутки ше пририхтує и по нїх приходзи одкупйовач з Беоґраду. Мешачно спомнута роботня позбера и далєй преда мед зи пейц и седем тони одрутки. Стана Вуйкович додава же окреме важне освидомиц школярох и младеж же би чували животни штредок. Прето при ОШ „Бранко Радичевич” у Шидзе поставели контейнер за зберанє одруткох. Пресованє фляшох у роботнї „Б.Д.С” Вл. Дїтко

РУСКЕ СЛОВО

НАШО МЕСТА ПИЯТА МАНИФЕСТАЦИЯ „ДЗЕНЬ БУНДАВИ” У НОВИМ ОРАХОВЕ

ОТВЕРА ШЕ ПРИВАТНУ АМБУЛАНТУ У КОЦУРЕ

ВЕСЕЛИ БАВИСКА И СМАЧНИ КОЛАЧИ

ПЕДИЯТАР

У орґанизациї секциї за ручни роботи „Чипки и ружи” у Новим Орахове прешлей соботи отримана Пията манифестация „Дзень бундави”. Тринац екипи, кельо ше приявели, зишли ше до Руского дому и зоз собу принєсли колачи з бундави, цо бул єден зоз условийох. Екипи ше змагали у пейцох дисциплинох. Екипа „Орхидеї” зоз Бачкей Тополї освоєла два перши места, за цильованє з бундаву и правенє икебани, найдалєй бундаву руцела екипа „Надьпати Кукац Петар”, тиж зоз Ораховчанка Кристина Кадар Бачкей Тополї, фурик з бунмала найчежшу бундаву давами найшвидше дриляли члени зоз Основней школи „18. октобер” а найкрасшу фиґуру направели члени Огньогасного дружтва „Факля”, обидва домашнї екипи. Найчежшу бундаву принєсла Кристина Кадар зоз Нового Орахова, жири утвердзел же мала 75 кили; найдлугшу бундаву, 148 центи, мал Иштван Такач зоз Торньошу. За шицких присутних орґанизовани полудзенок, котлїк зоз таргоню и колбасу, а потим ше коштовало колачи. Предсидателька Валерия Баранї була задовольна зоз орґанизацию и нащивеносцу маннифестациї, котра у тим краю вше популарнєйша. Лю. Рац

У ШТРЕДНЄЙ ШКОЛИ „ПЕТРО КУЗМЯК”

КРЕВ ДАЛИ ДЗЕВЕЦЕРО МАТУРАНТИ

У рамикох Дзецинского тижня, у Штреднєй школи „Петро Кузмяк” з Руского Керестура, 12. октобра отримана Акция добродзечного даваня креви у хторей од 12 приявених школярох-матурантох, дзевецеро дали крев, а з нїма и єдна професорка. Акция отримана у сотруднїцтве зоз Службу за трансфузию креви Общого шпиталю з Вербасу зоз хтору Школа уж вецей роки сотрудзує та ше за полнолїтних школярох – матурантох таку акцию орґанизує два раз до рока. – Зоз тима акциями, хтори сами школяри иницировали на своїм парламенту, виховюєме наших школярох и за гуманосц тей файти, на цо ше вони досц и одволую, гоч тераз було кус менєй давательох як остатнїраз. Даскельо днї пред саму акцию того року зме за нїх отримали и мотивацийну роботню з представителями „Червеного крижу” зоз Кули. По правилох, жени крев можу дац кажди штири, а хлопи кажди три мешаци – гвари педаґоґ Школи Любица Няради. М. А.

10 РУСКЕ СЛОВО

ПОТРЕБНИ У ВАЛАЛЄ У Коцуре уж вецей як пейц роки нє роби дзецински дохтор, а дохтор общей пракси шицки хори дзеци посила до Вербасу. Родичи ше вецей раз стретали зоз численима проблемами кед ше дзецко похори, а пре вельке интересованє пририхтує ше и приватну педиятрийну клинїку у валалє. У коцурскей державней амбуланти при шалтеру стої обвисценє же дзеци предшколского возросту и младши нє буду прияти на препатрунок. Место за дзецинского дохтора предвидзене, алє нє пополнєте, а шицки хори дзеци ше на препатрунки, контроли, преписованя терапиї и подобне посилаю до Вербасу ґу вибраному педиятрови. Як дознаваме од родичох, кед ше им дзецко похори, перше муша волац до вербаского здравственого центру же кеди роби їх вибрани дохтор, а потим кед же роби можу пойсц же би их приял. Кед нє роби, други дохторе их нє приму, окрем кед ситуация наисце алармантна. Вельо раз проблем превоз по Вербас и длуге чеканє, понеже ше при путованю вельо вецей часу страци, як кед би педиятар робел у валалє. Правда – препатрунок ше нє плаци. Тих дньох у валалє ше закончує роботи коло локалу блїзко при центру, у хторим пошвидко будзе отворена приватна дзецинска амбуланта, дзе годно окончиц педиятрийни и ултразвучни препатрунок дзецох, а там годно пойсц и на совитовалїще за мали беби. Попри педиятриї, ту и старши особи годни окончиц ултразвучну дияґностику и колор доплер кревних судзинох. У приватней амбуланти буду робиц дохтор Деян Божичич, специялиста радиолоґ и дохторка Лїляна Божичич, специялиста педиятриї зоз Вербасу. Як толкує дохторка Лїляна, вони надумали у Коцуре отвориц амбуланту праве пре вельке интересованє родичох. Друга причина була же Коцур найвекши валал у општини, а и пре блїзкосц других општинских местох, та и Деспотова хторе нє у составе вербаскей општини, а заш лєм пациєнти ходза до дохторох у Вербаше. Амбуланта по отвераню будзе робиц на заказованє, а дохтор може присц и пре нагли случаї у барз швидким часовим интервалу. Велї валалчанє ше зрадовали кед чули вистку о педиятрийней амбуланти, та толкую же мацером то будзе хасновац кед нє иншак, та праве у тих наглих случайох. Без огляду на тото же ше препатрунок у приватней клинїки наплацує, можебуц мацери буду мирнєйши кед знаю же дохтор будзе ту кед им треба. Вироятнє будзе и тих хтори дзечнєйше дзецко одведу ту, як до Вербасу, та зашпоровани пенєж за гориво даю за препатрунок, а ушпорую и час, и нерви страцени на чеканє у шоре, покля и Коцур нє достанє педиятра у державней амбуланти, та гоч голєм два днї у тижню, як цо було кед мацери були таки як їх дзеци нєшка. Т. Ходак 16. ОКТОБЕР 2015.

NA[O MESTA „САЯМ ТВОРЧОСЦИ ВАЛАЛСКИХ ЖЕНОХ” У БАЧКЕЙ ПАЛАНКИ

УЧАСТВОВАЛА И КЕРЕСТУРСКА „БАЙКА” З нагоди Дня валалских женох, всоботу, 10. октобра, у Бачкей Паланки отримани „Саям творчосци валалских женох у Войводини”, хтори афирмує потенцияли и творчосц женох з руралних штредкох. На Сайме спомедзи 170 здруженьох свою роботу представело и Здруженє женох „Байка” з Руского Керестура. Мед зинародни дзень валалских женох 2007. року установела Ґенерална скупштина Зєдинєних нацийох, та ше 15. октобра у велїх державох швета з рижнима змистами обраца увагу на улогу женох на валалє у унапред зеню польопривреди и руралного розвою, та зменшованє худобства на валалє. Свою творчосц жени указали у штирох тематских цалосцох: тканє и ручни роботи, стародавни и традицийни колачи, сувенири и орґанске єдзенє. На Сайме бул и покраїнски секретар за привреду, обезпечованє роботи и ровноправносц полох Мирослав Васин, котри у тей нагоди

гварел же у остатнїх даскелїх рокох активизем женох напредовал, та нєшка у Войводини єст коло 400 здруженя женох. – З отримованьом тей манифестациї указуєме на моц войводянскей жени, валалу, войводянских вредносцох, мултиетнїчносци и мултикултуралносци. Нєшка на єдним месце маме вельо розлични култури, специялитети, ручни роботи хтори приказую дух и културу вецей як 26 националних заєднїцох – гварел Васин. Вон визначел и же ше у Войводини рочнє отрима 1 200 манифестациї, з хторих 80 одсто орґанизую здруженя женох, лєбо су им пошвецени.

„Саям творчосци валалских женох у Войводини” орґанизовали Завод за ровноправносц полох, Покраїнски секретарият за привреду, обезпечованє роботи и ровноправносц полох и општина Бачка Паланка. С. Н.

IN MEMORIAM

ЯНКО МИКИТА (1939–2015)

У седемдзешат седмим року живота, у Кули 9. октобра, нєсподзивано умар наш познати привреднїк, майстор-лївец Янко Микита, пензионовани власнїк Лївальнї „Микита”. Познати по своєй вельорочней роботи, Майстор Янко Микита рускей, алє и вельо ширшей заєднїци бул барз добре познати и по своїм добродїйстве и дарованю, алє и активносци у привредним, дружтвеним и церковним живоце Руснацох, насампредз у Кули. Янко Микита народ зени 22. юния 1939. у Руским Керестуре, а од 1962. року жил у Кули, дзе и виучел лївецке ремесло у майстра Михайла Полича. Зоз своїм майстром 1953. року отворел заєднїцку Лївальню „Полич-Микита”, а потим робел самостойно. Лївальня надалєко позната по своєй квалитетней роботи у тим фаху, алє и по вилївкох уметнїцких дїлох. Єдни з його найпознатших вилївох Макайових скулптурох у бронзи то бисти Петра Кузмяка, Гавриїла Костельника, скулптура на фонтани у центру Керестура, алє и числени спомин-плочи, нє лєм у наших, алє и у других местох. 16. ОКТОБЕР 2015.

Бул добродїй наших церквох и у векшини ше наход за його виробки – найпознатши седемкраки швичнїк, рижни розпяца, релєфи, дзвони и подобне. Помагал и нашим културним манифе стацийом и фе стивалом, видавательству. Майстра Янка Микиту шмерц застала на месце предсидателя Церковного одбору нашей грекокатолїцкей парохиї у Кули. Бул и член Здруженя ремеселнїкох у Кули (єден час и його предсидатель), член Здруженя ремеселнїкох у Керестуре, бул активни и у Ловарским дружтве „Фазан” у Кули, а од його снованя, и у Моторкашским клубе у Кули. За собу зохабел супругу, дзеци, унуки и праунуки, а поховани є на кулским теметове 11. октобра. Од майстра Янка Микиту одпитали ше числени Кулянци, Керестурци и почитователє його роботи з других местох, а на його остатню драгу випровадзели го пейцме нашо священїки – з Кули, Нового Саду, Шиду и зоз Словацкей, як и шестри служебнїци. М. Зазуляк

РУСКЕ СЛОВО 11

ЕКОНОМИЯ ИСКУСТВА ЗОЗ ЦУКРОВУ ЦВИКЛУ У НАШИХ ХОТАРОХ

СЛАДКИ КОРЕНЬ ВИПАДНУЛ ГОРКИ Понукнута цена цвикли того року менша як прешлого, а парасти нє задовольни и пре одбиванє на диґестию и нєчистоту

осле паузи од аж трицец роки, Йован Салонски зоз Ґосподїнцох посадзел цукрову цвиклу 2014. року. Гоч є статкар и найвецей садзи и шеє рошлїни котри му потребни за карменє статку, за цвиклу ше одлучел, бо го польопривреднїки зоз валалу совитовали же то сиґурна инвестиция. Медзитим, шицки єднак подло прешли, гварел Йован. – Прешлорочни род бул добри, алє кед сом на концу шицко поодбивал и вираховал, пенєжу остало барз мало. Пред початком роботох зоз цвиклу, представителє зоз жабельскей цурковнї вельо обецали, а од того на концу барз мало витворели. Обецали нам ґратис єдну шатвову єдинку нашеня, шатву, єдно пририхтованє, виношенє цвикли з поля, нє можем ше анї шицкого здогаднуц, а на концу шицко тото наплацене – твердзи Салонски, котри мал лєм свою пирскачку, а шицко друге цо требало робиц з машинами на полю мушел заплациц. Контракт подписал зоз єдну фирму з Темерину, котра одкупює цвиклу и ма шицки потребни машини. Векшина Ґосподїнчанох так поробела. Йован посадзел коло 50 ланци цукровей цвикли. Род бул 4 ваґони чистей цвикли по ланцу (єден гектар то 1,75 ланци). Бул задовольни з урожайом, алє барз вельо страцене кед на концу цена спадла зоз 4 динарох на 3,60 динари за килу.

ЦУКРОВНЯ БЛЇЗКО, АЛЄ ДЗЕКИ НЄТ По бешеди польопривреднїкох зоз Ґосподїнцох и Дюрдьова, заробок на цвикли би мушел буц векши, бо вона у розвою вицага зоз жеми одредзени состойки котри єй потребни, а после того ше жем длуго ревитализує. Цена нє стабилна, потребни специфични машини, та ше польопривреднїки чежко одлучую инвестовац до тей продукциї. Єдноставнєйше цвиклу нє посадзиц, гоч цукрованя блїзко, у Жаблю.

12 РУСКЕ СЛОВО

– Кед ми ище зняли и ПДВ, остало ми барз мало заробку. Гоч хотар у Ґосподїнцох, як нам фаховци зоз цукровнї гварели, вигодни за пестованє цукровей цвикли, я ю того року нє посадзел. Сцем Фото: Т. Х. буц орєнтовани на статкарство и найвироватнєйше же ю вецей анї нє будзем садзиц. Будзем ше и далєй занїмац з тим цо ми потребне за статок – роздумує Йован. У хотаре у Ґосподїнцох, алє и у Дюрдьове, чежко пренайсц польо на котрим було, або єст цукровей цвикли. Гоч ше указує же будзе просеково добри рок за продукцию цукровей цвикли, парасти нє задовольни зоз одкупом їх продуктох Як гварел Коцурец Рафаил Русковски, длугорочни продукователь цвикли и представитель подприємства „Матаґрар” зоз Змаєва, хторе у коцурским хотаре ма вецей кооперантох, парастом припозната вельо менша диґестия як цо є наисце. – Цукровнї нам плацели диґестию од 12–14 диґестивни єдинки, док стандард 16 єдинки – гварел Русковски. – То значи же хто мал штири диґестивни єдинки меншу диґестию, тому зняли 25 одсто з урожаю, понеже ше з єдну єдинку знїма 6.25 одсто. Потим ище зняли 10-20 одсто на нєчистоту, цо тиж вельо, та виходзи же 35-45 одсто людзом зняли зоз камиона. Наприклад, кед дахто принєсол 40 тони на камиону, йому 16 тони одбили. Нашо парасти пре нєдовириє ношели цвиклу на анализу до приватних лабораторийох и до иножемства, и дознали зме же маме 1.5-2 одсто векшу диґестию як цо у цукровньох припознавали, та прето людзе огорчени – потолковал Русковски. Того року продукователє ше зочели з ище єдним вдереньом по кишенки.

На початку сезони понукнута им цена 3,70 динари за килу, и гоч у медзичаше цукер подрагшел зоз 52 на 75 динари у малопредаваню, понукнута цена цвикли остала иста и парасти нє достали нїяку розлику. У тей сезони цвикла дала розлични урожаї, та хто добре пририхтал жем мал медзи 45 и 65 тони по гектару, алє було и парастох зоз 38 и 40 тони,

У КОЦУРЕ НЇҐДА МЕНЄЙ У коцурским хотаре остало лєм дас 15 парастох хтори ше занїмаю з продукцию цукровей цвикли, а под тоту културу єст менєй як 50 гектари. То барз мало кед ше поровна зоз, поведзме, 2006. роком, кед у Коцуре була зазначена продукция на 400 гектарох.

а то нє досц же би ше покрило основни трошки уложени до продукциї. Як дознаваме од парастох, исти условия понукаю шицки цукровнї у Войводини, без огляду же ше того року зочую зоз меншу продукцию як прешлого и требали би стимуловац парастох же би обезпечели яку-таку продукцию у шлїдуюцей сезони. Рафаил Русковски прешвечени же пре ситуацию у якей ше парасти нашли, на рок нє будзе анї 10 гектари под тоту културу. – Того року людзе барз нє задовольни, та рахуєм же цукровнї анї нє можу направиц достаточну продукцию за 2016. рок, алє нє пре вину наших парастох – заключел Русковски.■ С. Барань/Т. Ходак 16. ОКТОБЕР 2015.

ЕКОНОМИЯ ПОЧАЛА СЕЗОНА ЗОГРИВАНЯ

НАЙТУНЬШЕ ТОПИЦ НА ДРЕВА Зоз наглим захладзеньом на початку мешаца, у валалох ше почало куриц зоз коминох. Людзе на зогриванє троша тельо кельо им глїбока кишенка, а по оцени Аґенциї за енерґетику, того року найтуньше прейду гевти, котри ше буду зогривац на древо

одношеню на прешлу жиму, того року нїзша цена ґазу и олєю за зогриванє, а струя драгша. Обчекує ше же зогриванє на струю будзе вше менєй заступене, понеже ґаздовства хтори ше так грею за єдну сезону годни потрошиц аж 121 000 динари. Гражданє котри буду топиц на древа видвоя штреднє коло 35 000 динари, алє трошенє древа завиши и од ефикасносци пеца.

Фото: Ма. З.

Штреднє, зоз резаньом, кубик древа у Руским Керестуре коштал прешлого тижня коло 4 000 динари, а того тижня кубик резаней буковини кошта 5 400 динари. Тону угля того тижня могло достац за 9 300 динари. И попри потуньшеня цени олєю за зогриванє, тот спо соб зогриваня будзе найдрагши, за цо у сезони будзе потребне видвоїц 150 000 динари, оценєла Аґенция за енерґетику. У Руским Керестуре ше людзе ище вше найчастейше зогриваю на традицийни способ, понеже велї обисца маю кальово пеци, та топяхасную древо и углє. Остатнї децениї препозната и ефикасносц и предносци централного зогриваня, та то єдна зоз заступенших файтох зогриваня, а новосц и топенє биомаси – соянку, телети... Зогриванє зоз ТА пецами, хтори скоро кажде обисце ма, постава вше векши розкош, понеже цена струї вше висша. Таке зогриванє може буц туньше лєм кед ше хаснує туню ноцну струю, цо будзе коштац коло 45 000 динари. Медзитим, податки указую же кед ше пец укапчує вноци док туня струя, а вец през дзень ище лєм два годзини – гражданє годни достац рахунок 65 000 динари. Окрем квалитетних енерґентох и ефиксних пецох, значну улогу зменшяня трошкох ма и изолация обисца, окреме ПВЦ столария, през хтору нє будзе предувац, а добре и изоловац цале обисце, гоч то нє тунє. ■ Сенка Надь 16. ОКТОБЕР 2015.

АНКЕТА: ЯК ШЕ БУД ЗЕЦЕ ЗОГРИВАЦ ТЕЙ ЖИМИ? Дюра Колошняї: – Тей жими ше буд зе ме зо гри вац на древо, понеже ин ша ки спо соби нам драги, а пензия мала. Маме и пеци на струю, алє нам нє одвитує пре цену, понеже то и найдрагши спо соб зогриваня. За єдну жиму потрошиме три кубики древа и ґу тому плациме и резанє, цо вєдно винєше коло 12 000 динари. Владо Джуджар: – Пред пей цо ма-ше й сцома ро ка ми зме му ше ли на ба виц но ви пец, та зме оце нє ли же нам, длу го рочно патраци, будзе туньше увесц централне зогриванє. За єдну жиму нас видзе до 30 000 динари за бали, а кед зме хасновали углє, плацели зме скоро два раз вецей. На початку треба уложиц, алє можем повесц же ше укладанє за єдну жиму виплаци. Таня Ройко: – Зогриваме ше лєм на древо и углє, по не же нам так найтуньше, та комби ну є ме у одношеню на при ходи. Ценїм же за єдну жиму потрошиме коло два кубики древа, а хаснуємє и чутки.

РУСКЕ СЛОВО 13

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ОЗНАЧЕНИ ДЗЕЦИНСКИ ТИДЗЕНЬ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ, КОЦУРЕ

„ПОТРИМОВКА ФАМЕЛИЇ – НАЙЛЄПША ПОТРИМОВКА ДЗЕЦОМ” Дзецински тидзень означени од 5. по 9. октобер. Кажди дзень, од пондзелку по пияток були пририхтани рижни активносци за дзеци и їх родичох – од преподаваньох по подобово, музични и роботнї на тему еколоґиї, литератури, музики, и рижни спортски змаганя. Дзецински тидзень отримани под мотом „Потримовка фамелиї – найлєпша потримовка дзецом”, та прето до велїх активносцох були уключени и родичи

УВАГА НАЙМЛАДШИМ ПРЕЙҐ РИЖНИХ ЗМИСТОХ

Як и у цалей Сербиї, так и у двох керестурских образовних установох – у Основней и штреднєй Школи „Петро Кузмяк” и дзецинскей заградки „Цицибан” ПУ „Бамби” зоз Кули, манифестация Дзецински тидзень отримана од 5. по 9.октобер. У обидвох установох пририхтани рижнородни змисти, роботнї, квизи, спортски змаганя, медзиґенерацийни друженя дзецох, и з родичами, а у Школи окреме бул интересантни математични квиз домашнїх школярох трецей и штвартей класи и їх парнякох зоз Коцура. Члени школярского парламенту зоз седмей и осмей класи мали стретнуце з родичами и їх дзецми на тему новинарства и нашого часопису МАК. Штредньошколци тиж мали рижни активносци – школяре першей класи рускей Ґимназиї отримали мини концерт и иницировали гуманитарну акцию. Єдна ґрупа штредньошколцох на предмету виронаука на-

щивели старих у Каритасу, а матуранти участвовали у акциї добродзечного даваня креви. У керестурскей дзецинскей заградки тиж отримани рижни активносци у шицких воспитних ґрупох, од упознаваня дзецох швета, заєднїцкей активносци з родичами у рисованю, по спортски бависка, танєц и подобово активносци. М. А.

И ЦАЛИ ТИДЗЕНЬ МАЛО ЗА БАВЕНЄ Наймладши прешлого тижня

могли уживац у вельким числу активносцох пошвецених праве им. Дзецински тидзень бул виполнєти з ошмихами и радосцу, а активносци були орґанизовани у Основней школи „Братство єдинство”, и у Предшколскей установи „Герлїчка”. Дзецински тидзень почал зоз рисованьом по асфалту зоз крейдами у фарби, цо уж постала традиция. Дзеци през тидзень нащивйовали явни установи у валалє, та школяре у ґеронтолоґийним центру пририхтали кратку програму и украшели старшим дзень. Школяре шицких возростох по ґрупох, та предшколци у рамикох дзецинского тижня нащивйовали и валалску читальню. З оглядом же октобер мешац кнїжки, тоти цо нє уписани до читальнї можу ше у цеку мешаца задармо учланїц, а тот октобер пошвецени писательови Бранкови Чопичови, та библиотекарка Весна Пешут школяром бешедовала о його живоце и дїлу. Школяре ше стретли

14 РУСКЕ СЛОВО

зоз писательом Тодом Николетичом, а школяре руских оддзелєньох мали нагоду послухац аудио запис приповедки „Ровнї цар” Владимира Сабо-Дайка. Дзеци могли уживац и у спортских активносцох. Вибрани школяре зоз коцурскей школи участвовали на медзиопштинским турниру у малим фодбалу у Вербаше, а спортски активносци за старших закончени зоз кросом. Окрем того, у школи були орґанизовани и креативни роботнї дзе школяре зоз еко-материялу правели бависка, а потим вєдно зоз родичами правели бабку. Младши школяре мали орґанизовани и бал под масками, у рамикох хторого бул и дефиле през центер валала. Школяре, и предшколци участвовали и у гуманитарней акциї „Дзеци дзецом” у хторей зберали облєчиво, обуй, бависка, школски прибор и подобне за дзеци у потреби. Тидзень закончени з журку за младших школярох, а потим и за старших. Т. Х. 16. ОКТОБЕР 2015.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ШИДУ, ДЮРДЬОВЕ И ВЕРБАШЕ

ПРИЄМ У ОПШТИНИ У рамикох „Дзецинского тижня” наймладши и школяре мали вецей змисти зоз хторима означена тота традицийна манифестация. Окрем „скрацених” годзинох у школи, бул и традицийни приєм у локалней самоуправи. Представнїкох школярских парламентох прияли Деян Булатович, заменїк предсидателя Скупштини општини, Ромко Папуґа, начальнїк општинскей управи и Снежана Бунич, руководителька Оддзелєня за дружтвени дїялносци. Заменїк предсидателя СО Деян Булатович шицких привитал и кратко их упознал як функционує општинска власц, а потим гварел

школяром же би вони поставяли питаня. Школяре, углавним читали питаня, а нєсподзиванє було кед школярка з ОШ „Бранко Радичевич” зоз Шиду шмело станула и гварела же школяре тей школи нє буду поставяц питаня, бо, кажди рок доставаю идентични одвити. На концу приєму, наймладши дзеци зоз дзецинскей заградки придали Деянови Булатовичови такволану „грамоту” о дзецинских правох. И наймладши у ПУ „Єлица Станивукович-Шиля” означели тоту манифестацию зоз красним маскенбалом и прешейтали през главну Карадьордьову улїцу у центре городу и свойо креативни витвореня указали на площи опрез Културно-образовного центру. Вл. Дї.

У ОРҐАНИЗАЦИЇ УЧАСТВОВАЛИ ШИЦКИ У Дзецинскей заградки „Дюрдєвак” Дзецински тидзень почал зоз маскенбалом. Дзеци ше з воспитачками прешпацирали през парки у центру валала, а потим их у голу дюрдьовсей Основней школи „Йован Йованович Змай” школяре нїзших класох дочекали з учительками. Школяре им одшпивали даскельо шпиванки на сербским и анґлийским язику, а вец ше вєдно змагали у кратких квизох. Нащивели их огньогасци и милиционере, та им бешедовали о їх роботи. Наймасовнєйша роботня була Дзецински вашар. Вовторок у ОШ виведзена комична тетарална представа „Весело позорје” Театра зоз Теразийох у Беоґрадзе, у лєтнєй учальнї у дворе школи бул дзень пошвецени музики, потим спортски дзень. Отримана промоция Медиятеки, учальнї котра цалком опремена. Школяре у тим тижню писали со став на тему „Школа по мири дзецка”, садзели жимжелєни древка, отримовали рижни креативни роботнї. Стреду за родичох були отримани два преподаваня. Цали тидзень члени

школского Червеного крижу зберали дзецински шмати и обуй котру ше подзелї дзецом зоз худобнєйших фамилийох. Каждодньово активно сци мали задаток зблїжиц дзеци и родичох и дац дзецом, окреме тим у ОШ же би участвовали и одлучовали у планованю збуваньох у школи. Та, так и до концепта активно сцох були уключени шицки школяре, як и школски колектив и дзецински парламент ОШ. С. Б.

ДЗЕЦИ ТРЕБА УПУТИЦ НА ПРАВУ ДРАГУ Дзецински тидзень означени и у Вербаше, а почал з отвераньом дзецинскей вистави у голу Центра за физичну културу „Драґо Йовович”. У вербаских школох шлїдзело упознаванє з Конвенцию о правох дзецка, отримованє роботньох о дзецинских правох, а медзи активносцами у вербаских и школох по местох општини под час прешлого тижня орґанизовани квизи, кроси, гуманитарна акция „Дзеци дзецом”, вашар колачох, рижни нащиви институцийом, школярски парламенти, подобово колониї, представи, маскенбали. З нагоди октобра, мешаца пошвеценого старшим особом, а у рамикох Дзецинского тижня, Ґеронтолоґийни центер Вербас орґанизовал Малу подобову колонию за школярох основних школох з вербаскей општини. Тоту 16. ОКТОБЕР 2015.

Колонию з тему „Моц и помоц” нащивела и отворела покраїнска подсекретарка за здравство, социялну политику и демоґрафию Новка Моїч. Окрем того, у рамикох Дзецинского тижня, у Велькей сали Скупштини општини Вербас орґанизовани и традицийни „Дзень отворених дзверох”, на хторим предсидатель Општини др Братислав Кажич зоз сотруднїками приял вербаских школярох. А. М.

РУСКЕ СЛОВО 15

КУЛТУРА И ПРОСВИТА У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ ПРОГРАМА З НАГОДИ „НЇТКОХ МЕЛАНИЇ ПАВЛОВИЧ”

ЗДОГА ДОВАНЄ НА ТВОРЧОСЦ НАШЕЙ ПОЕТЕСИ З нагоди 9. манифестациї „Поетски нїтки Меланиї Павлович” у керестурским Замку, 9. октобра, отримана пригодна школска програма, и додзелєни припознаня нашим визначним просвитним и културним творительом, як и школяром и найвреднєйшим читачом

мено орґанизатора керестурскей Секциї Дружтва за руски язик, литературу и културу, присутних привитала єй секретарка Мария Дорошки, а на творчосц Меланиї Павлович ше здогадли и Ирина Папуґа у мено Дружтва, як и членїца Орґанизацийного одбору „Нїткох”, поетеса, Гелена Гафич Стойков зоз своїма стихами. Стихи и драмску сличку Павловичовей, як и пое зию Серафини Макаї пре зентова ли школяре штвартей класи керестурскей ОШ „Петро Кузмяк” а потим шицки школяре тей класи и їх учительки Любица Бучко и Ясмина Сабадош достали и Припознаня од Дружтва. Припознаня як найвреднєйши читаче керестурскей Библиотеки достали Матеа Югик и Алексей Роман з першей класи, Милица Илич школярка другей класи, и Яким Винаї – новинар з Руского Керестура. Припознаня як найвреднєйши читаче школскей библиотеки достали по двойо школяре од трецей по осму класу – Мая Сопка и Анамария Малацко, Лана Кнежевич и Павле Гербут, София Семан и Боян Вилянац, Александар Киш и Виктория Шайтош, Лазар Дьордєвич и Ивана Планчак, Кристина Катона и Себастиян Надь, як и школярки першей и штвартей класи руского оддзелєня Ґимназиї Кристина Гайдук и Милица Новакович. З нагоди 9. манифестациї „Нїтки Меланиї Павлович” секретарка Дружтва за руски язик, литературу и културу, Ирина Папуґа визначним руским просвитним и културним творительом уручела припознаня хтори Дружтво запровадзело пред штирома роками. Припознанє з меном „Осиф Фа, учитель” хтори ше додзелює наставнїком, просвитним роботнїком, уручени дакедишньому секретарови керестурскей Школи и музичарови Владимирови Мученскийови, учительком ве-

Дзепоєдни з добитнїкох припознаньох

16 РУСКЕ СЛОВО

Дзеци интерпретовали стихи и ґлумели

лїх ґенерацийох Мариї Малацко и Наталиї Семан, и виховательки у керестурскей дзецинскей заградки Меланиї Семан. Тото припознанє уручене и наставнїци и писательки Серафини, и подобовому уметнїкови и педаґоґови Силвестерови Макайовим зоз Коцура, длугорочному редакторови у Заводзе за видаванє учебнїкох Славкови Сабови з Вербасу, а будзе придате ище професорки педаґоґиї Леони (Лабош) Урошевич з Бачинцох, и учительки и писательки Любици (Сеґеди) Фалц з Петровцох. Припознанє з меном „Владимир Мирко Ґаднянски” хторе ше додзелює новинаром и редактором уручене редакторки Еуфемиї Ґшвенґ з Вербасу, а будзе и новинарови, и фото-репотерови Любомирови Дудашови з Руского Керестура, та новинарови, редакторови Душанови Познановичови зоз Сримскей Митровици. Припознанє з меном „Микола Скубан” з обласци театралней творчосци достали ґлумец-аматер Янко Рац з Руского Керестура, а уручене є и театралним творительом и режисером Нади и Янкови Лендєровим з Вербасу, та режисерови Якимови Гардийови з Дюрдьова. Припознанє „Витомир Бодянец” за популаризованє руского скарбу и музичней творчосци вчера уручене композиторови Славкови Загорянскийови з Бачинцох (Шиду), а будзе уручене и авторки и интерпретаторки Мирослави Даждиу и музичней редакторки Татяни Колєсар Ґвоїч. Гелена Гафич Стойков на концу шветочносци до валалскей Библиотеки подаровала три малюнки и прикрашени фляши, своїх шестрох Мариї Симунович, Феброни Чакан и свой малюнок.■ М. Афич 16. ОКТОБЕР 2015.

НАША ТЕМА: БРИҐИ (О) СТАРШИХ ROK XIV ^ISLO 10 Число ушорела: Славица ФЕЙСА, Фото: Т. Ходак В. Вуячич

ТЕСТ ЗАЄДНЇЦИ И ДРУЖТВА о нєурядових виглєдованьох, кажда старша пията особа у нашей жеми жиє сама, и нє ма П нїяку, и нїчию помоц. Таки особи нє ходза нїґдзе,

и нє маю дзеку орґанизовац ше. Найчастейши бриґи на хтори ше старши поносую то очежане рушанє, проблеми з видом и слухом и други хронїчни хороти. Но, тото цо вшелїяк нє треба занєдзбац то же велї таки особи у нашей жеми нєшка дзеля судьбу шицких других ґенерацийох при хторих, як кед би ше страцело чувство за помоц и солидарносц, а податки указую же старши нє барз информовани о тим же яки то їх права. Зочени з каждодньовосцу, базпенєжносцу и нєзанятосцу младших, велї пензионере примушени старац ше о своїх одроснутих дзецох, алє и о унукох, место же би ше праве тоти, остатнї спомнути, старали о нїх.

Каждого року октобер почина з Медзинародним дньом старших кед ше през велї кампанї и акциї вше, и ознова, порушує теми хтори важни за нашо дружтво а найважнєйши – одношенє ґу старшим. То вше и свойофайтови тест нашей заєднїци и дружтва хтори нам указує чи зме влапели добри курс, чи нє. Тей теми придавам найвецей простору у нашим Додатку 16. ОКТОБЕР 2015.

РУСКЕ СЛОВО 17

НАША ТЕМА: БРИҐИ (О) СТАРШИХ

ДОМ И ФАМЕЛИЯ

ОСАМЕНОСЦ НАЙВЕКША БРИҐА Пишу: Редакция и мрежа дописовательох

Штварцину вика ше у швеце означує Медзинародни дзень старших особох, и нє лєм першого октобра, алє през цали рок ше орґанизує кампанї и акциї же би ше ширцом швета злєпшало квалитет живота тей найстаршей популациї. Старосц – нє радосц, позната присловка, а чи наисце муши буц так? Хто ше стара о старих по наших местох, як старши жию и яку помоц чекаю, дознаваю нашо дописователє

о остатнїм попису, општина Вербас ма коло дзевец тисячи особи хтори маю вецей як 60 роки живота, цо коло 20 одсто од вкупней полулациї. О таких особох ше стара и Центер за социялну роботу. – До Центру ше того року явели 56 особи хтори у катеґориї старецких ґаздовствох, а о хторих ше нєт хто старац. Медзи нїма єст тих хторим була потребна помоц коло змесценя до институцийох социялней защити. Тото цо новосц, то же ше до Центра вше частейше явяю особи хтори жертви физичного и психичного насилства. Вони жертви, алє и насилнїки ґу своїм дзецом – визначела супервизор у ЦСР Вербас Драґана Сарич. Кед слово о змесценю до установох социялней защити, у случаю же старши нє маю нїкого од найблїзших и родзини, а анї средства за змесценє, вец трошки плаци установа, а особа участвує у трошкох змесценя (жем, або хижа), хтору ше кладзе под гипотеку. И ЛОКАЛНА САМОУПРАВА ПОМАГА

Старши Вербащанє хтори ше можу старац о себе, а нє маю средства, можу вимагац єднократну пенєжну помоц хтору обезпечує локална самоуправа. Нєволя у тим же чежки часи, та општина нє ма средства за тоти вимоги о хторих ше одлучує лєм раз у трох мешацох. Локална самоуправа ше уключує у найчежших случайох – кед особа сама а нє ма нїкого хто би ше о нєй старал, вец може хасновац права з обласци социялней защити, як и услугу дочасового змесценя у даєдней з институцийох. За найчежши случаї општина вше пробує найсц ришенє. – Центер помага и кед слово о допатраню тих хтори нє доставаю пензию, помага коло зазберованя документациї и подобне. Окрем того, маме и услугу дочасового старателя за потреби змесценя. Тото робиме кед, наприклад, дзеци

особи хтора ше нє може о себе старац, у иножемстве. Вец ЦСР дочасови старатель у поступку вимоги за змесценє до установох социялней защити – наглашує Зорка Баяґич у мено ЦСР Вербас. И услуга Фамелийне змесценє за стари и одроснути особи, хтору финансує ресорне министерство, указала ше як барз добра. Фамелия до хторей ше хансователє змесца достава надополнєнє за свою роботу и витримованє старей особи. ЄШЕНЬ ЖИВОТА МОЖЕ БУЦ КРАСША Пензионере у Вербаше досц добре орґанизовани, и маю свойо места дзе ше сходза и дзе орґанизую рижни активносци. Єдно з нїх Здруженє пензионерох општини Вебрас, дзе мож достац помоц у огриви и намирнїцох на вецей мешачни рати, орґанизує ше одходи до баньох, вилєти, друженя и подобне. Општинска орґанизация инвалидох роботи, а ту вшелїяк и Клуб за стари и одроснути особи хтори функционує у рамикох Ґеронтолоґийного центру Вербас. Прейґ того Клубу функционує Служба ґеронтоґаздинї, а два медицински шестри нащивюю тих котрим помоц нєобходна. За помоц у ґаздовстве треба заплациц 80 динари на годзину, а за допатранє 100 динари. Кед ше особу за помоц анґажує приватно, годзина кошта помедзи 150 – 200 динари, та и вецей. Же би ше стару особу допатрало 24 годзини на дзень, у Вербаше просеково треба видвоїц коло 20 тисячи динари. – Спомнути Клуб ма и услугу вареня єдлох, а полудзенок кошта 150 динари. Забави ше орґанизує каждого мешаца, а ту и рижни змаганя, вилєти, секциї, у просторийох. У Клубу ше слави и родзени днї же би ше старши нє чувствовали осамено и занєдзбано – гвари Ненад Стиєпович заняти у Клубу, орґанизатор шицких активносцох. ЧЕКАЮ ВОЛОНТЕРОХ Же би старим особом у Коцуре старосц була лєгчейша, углавним ше директно або индиректно стараю їх дзеци, лєбо унучата. Стареньких найблїзши беру до себе, лєбо их ходза допатрац (однєшу им єсц, поможу коло роботох по обисцу). Велїм старим людзом дзеци нє у валалє, та у тим случаю дзеци анґажую дакого з валалу хто ше будзе старац и робиц место нїх. Таки особи звичайно жени з валалу хтори кажде рано нащивюю старих, одноша им єсц, пойду до апатики и до дутяну, а вжиме порихтаю огриву и натопя. Жени приходза раз, лєбо два раз на дзень, а єден приход кошта 150 динари. Кед особу потребне и окупац, або кед є у посцелї, вец за роботу коло нєй треба заплациц 200 динари. Єст жени з валалу хтори ноцами ходза спац ґу старим, або хорим. Мешачно ше за таку помоц треба видвоїц коло 20 тисячи динари. Того хто себе нє може обезпечиц таку услугу, нащивюю ґеронто-ґаздинї хтори таки роботи окончую по проєкту Ка-

18 РУСКЕ СЛОВО

16. ОКТОБЕР 2015.

ритасу. Часни шестри и волонтере тиж нащивюю старши особи. Однєшу им дацо за єдзенє, побешедую з нїма... Явна кухня и нащиви, гуманитарна помоц за старих и тих цо у потреби, у Коцуре орґанизує и Євангелистична церква, без огляду на тото чи особи парохиянє тей церкви, чи нє. Стари людзе спочатку нє барз маю довирия до нєпознатих особох хтори их нащивюю. Як дознаваме од часних шестрох, часто ше им гутори же их посила паноцец, а аж кед здобуду довириє, волонтере помагаю тим людзом покупиц цо им треба и пошориц у обисцу. Медзитим, людзом у старосци нє найвекша терха же им обисце нє пошорене, анї же чи маю нєдзелями колача на столє. Найвекша терха им праве тото же су сами, же нє маю з ким бешедовац, а дзеци их пре обовязки ридше нащивюю. Тим людзом нащиви волонтерох драгоцини, бо годзину-два маю з ким побешедовац, чуц цо єст нове у валалє. Пред вецей роками, кед почал робиц Каритас, старим то барз одвитовало, бо ше орґанизовало велї друженя. Волонтере Каритасу раз у тижню привожели до Каритасу же би там вєдно поприповедали. Старши иншак нє мали нагоду препровадзовац час зоз своїма парняками. Нажаль, остатнї роки така файта активованя старих людзох вецей нє функционує, з оглядом на тото же коцурски Каритас вецей нє ма свою превозку, а векшина людзох сами нє можу присц. Тераз ше у Каритасу лєм штвартками сходза жени и правя ґаґорки. Жени хтори вецей нє можу робиц, нє приходза на стретнуца, гоч би и могли, з оправданьом же су „нєхасновити”. У Коцуре єст и два пензионерски здруженя до хторих уключени велї пензионере, дзе можу пойсц и купиц огриву, змарзнуту поживу, туньше як у дутяну. Пензионерски здруженя часто орґанизую и вилєти, друженя и бали, а мож пойсц до просторийох здруженя лєм на бешеду и цепли напой. ДРУЖТВО НЄ ПРЕПОЗНАВА СТАРОСЦ О НАЙСТАРШИХ Ґеронтоґаздинї у кулскей општини хтори ше стараю о старших людзох хтори нє у доме, понукаю три файти помоци: помоц у обисцу (два раз, або три раз до тижня, по годзину подмирюю старих з лїками, єдзеньом, уплаца рахунки и попорая), потим допатранє (шейсц днї у тижню, облапя купанє, превиванє, преблєканє посцелї), и ношенє людзом

16. ОКТОБЕР 2015.

полудзенок, цо вше популарнєйше. Штири ґеронтоґаздинї робя у Кули, єдна у Сивцу и єдна у Руским Керестуре, дзе єст 15 хасновательох. – Мойо особне замеркованє же нам популация вше старша, а вше менєй єст особи хтори ше о нїх стараю. Нажаль, анї дружтво нє препознава старанє о старших особох. Локална самоуправа доприноши так же рочнє плаци милион осемсто тисячи динари за роботу ґеронтоґаздиньох – гвари Желько Ковач, координатор отвореней форми социялней защити у рамикох Дома за старих и пензионерох у Кули. Людзе плаца минималну цену як партиципацию, а вона завиши од мешачних приманьох хаснователя, алє и од файти помоци. За помоц треба заплациц од 45 до 100 динари, а допатранє од 85 до 160 динари за годзину. Особом котри нє можу вифинансовац таку помоц, помага держава и плаци пребуванє у Доме за старих и пензионерох. Окрем ґеронтоґаздиньох хтори робя у рамикох Дома за старих и пензионерох, за допатранє старих мож и поєднац и особи хтори у валалє роками помагаю старшим. У рамикох Дома пензионерох у Руским Керестуре роби Клуб у хторим ше сходза и дружа старши людзе, а така можлївосц и у просторийох керестурского Каритасу, каждого штвартку. Клуб у Доме пензионерох понука и рижни услуги, а тераз актуалне правенє нових електронских здравствених карточкох, та людзе нє буду мушиц особнє одходзиц до Кули и кончиц тоту роботу. Друженя старшим барз знача понеже велї з нїх сами, а на тих сходох ше здогадню на старши часи, на рижни анеґдоти, порозбераю єдни других и лєдво чекаю нове друженє.■

РУСКЕ СЛОВО 19

НАША ТЕМА: БРИҐИ (О) СТАРШИХ

ДОМ И ФАМЕЛИЯ

ОСАМЕНОСЦ НАЙВЕКША БРИҐА Пишу: Редакция и мрежа дописовательох

18 РУСКЕ СЛОВО

16. ОКТОБЕР 2015.

РУСКЕ СЛОВО 19

ДОМ И ФАМЕЛИЯ

женоблоґ

Пише: Ясмина ДЮРАНЇН

Photofunia

МОЯ ОСТАТНЯ

email: jasmina.djuranin@gmail.com

20 РУСКЕ СЛОВО

олї ме глава. Бааарз… И – ознова. Ище баржей як вчера. Гоч сом попила уж два кафи од рана, нє попущує. А мушим написац тот текст и придац го редакторки. Ґррррр... То ище анї нє найвекше – анї нє шмем подумац же тераз лєм дзевец рано, а полноци, кед сом конєчно годна лєгнуц спац, далєко. Дзень ма, видзи ше ми, дас двасто годзини. А док пойдзем дому з роботи, нє можем лєгнуц спац. Нє, нє... Ша, у нас ше билї! Роби! А пред тим премесца мебель, шмирґла, фарби и ґлетує... Нє, нє так же шицко робим сама. И нє було би фер у такей ситуациї дзелїц роботу на женску и хлопску. Верим же ми тераз уж дахто предруци же ше вше скаржим, же бим стално поцагнуц смугу медзи хлопску и женску роботу, и же вше доганям хлопскому роду, а воздзивигуєм високоинтелектуални женски род. Ниа, обецуєм же то анї нє спомнєм. Модерна психолоґия и нови тренди и так указую же ше у нєшкайшим чаше уж страцело тото подзелєнє. Вше вецей єст хлопох хтори робя такволани женски роботи, и жени хтори робя такволани хлопски роботи. А глава ме бооолїїїїї... До пшамаца!

Кед сом раз у Дюрдьове на Кирбаю куповала древену варешку од єдного старшого бачика, гварела сом му же ю купуєм мужови, бо вон чловек люби вариц. А бачи ми з ошмихом врацел же вец най му купим тоту лєпшу, бо и вон люби вариц, та добре зна о чим бешедує. Пать! Думам себе! А я, реку, же мой єден єдини. Диносаурус. Но, думам себе, уж кед маш варешку, та вар. Ша я ци бранїц нє будзем. Знаце яки страшни пошлїдки на чловека зохабя кед ше му бранї робиц тото цо люби? Нє треба ми пекло у обисцу. Кед люби вариц – шицко за нїм помиєм. Док ме престанє болїц глава... Ознова гуторим – нє будзем дзелїц роботу на хлопску и женску. Алє – КОЛАЧИ МОЙО! Тото нє дам анї у сну! Любим печиц колача. У шоре, нє знам их украшиц, алє гоч випатраю як да до нїх тресло, барз су смачни. И одкеди знам за себе, вше сом уживала у тим. Знам шора мажочки, знам шора релни, тепшом, миксеру и тото мойому нє препущим. А правда зато же кед мой раз под зубами наишол на лупку з ореха, сцел ше такой инфилтровац и до тей моєй облюбеней роботи. И дзеци побунєл: Мамо, модлїме це, пущ татови най дакеди упече колача! Война! Нє падам на дзецински слизи и патетику. НЄ ДАМ! Моя остатня! Ша, и я ше йому нє мишала кед кладол ламинат! И у тим нєшкайшим маратонски длугоким дню, а таки будзе цали викенд, нє знам кеди шицко постарчим. Одпочинуц ше нє одпочинєм, бо поробиц ше муши. Перше треба закончиц з билєньом и пораєньом, а колача озда сцигнєм упечиц на нєдзелю. Наздавам ше же ме потамаль и глава прейдзе. А кед нє, злїпим им вощину. Гоч оштвернож.■ 16. ОКТОБЕР 2015.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА У НОВИМ САДЗЕ УЧАШНЇКИ ЗОЗ СЕРБИЇ И РЕҐИОНУ

У КОЛУ ЗА ҐИНИСА И РУСНАЦИ З РКЦ Вецей як 12 000 учашнїки з 290 културно-уметнїцких дружтвoх зоз Сербиї и реґиону, у Новим Садзе одтанцовали „Вельке коло за Ґиниса” пред представителями комисиї Ґинисовей кнїжки рекордох з Лондону и звалєли потерашнї рекорд

рядове потвердзенє о посцигнутим новим рекорду ище нє сцигло з Лондону, воно ше очекує. Поволанку од Фолклорного здруженя „Велико коло” Руски културни центер достал у маю и вони ше такой одволали, та були медзи першима учашнїками хтори ше приявели за Ґиниса. – На тей подїї участвовали 29 члени зоз РКЦ – члени дзецинскей и виводзацкей фолклорней ґрупи, як и ветеранє. Пририхтовали зме ше два тижнї. Вежбали зме и ускладзовали крочаї у наших про сторийох вєдно зоз СЗПД „Невен” (Српско занатлијско певачко друштво). Рихтали зме три кола: „Вельке бачке коло”, „Катанку” и „Ужичке коло”, понеже таки условия одредзели орґанизаторе того збуваня. Тоту мишану ґрупу аматерох на пробох, а потим и на збуваню предводзел я – гварел Владимир Иван. У „Колу” участвовали вецей як 290 КУД-и, як и поєдинци, та було вецей як 12 тисячи танцошох. Шицки були пооблєкани до свойого народного облєчива. РКЦ бул єдини учашнїк од руских културно-уметнїцких дружтвох, а як гвари Владимир, окреме им було мило же вихасновали нагоду представиц Руснацох и участвовац на таким вельким збуваню. Напевно же участвованє на таких збуваньох важне и за сам Центер, та ше наздаваю же ше звекша число членох и дзецинскей, и виводзацкей фолклорней ґрупи.

ВЕТЕРАНЄ ОЗНОВА У РКЦ – Вельке задовольство и чесц було участвовац за рекорд до Ґинисовей кнїжки. Алє за РКЦ барз значне и же ше з тей нагоди позберали велї бувши Матково танцоше, та нам тото олєгчало формовац нову фолклорну ґрупу. Намагаме ше затримац тоту ґрупу як стаємну секцию. Ветеранє ше почали зиходзиц два раз до тижня, вовторками и пиятками на 21 годзин, хто заинтересовани, най ше приключи – гварел Владимир Иван Вева.

16. ОКТОБEР 2015.

– Наша ґрупа була розпоред зена на Футожскей драги. Досц длуго зме чекали же би почала официйна часц, медзитим, кед зме почали танцовац прешвечели зме ше же вредзело чекац. Наисце прекрашнє видзиц тельо людзох зоз позитивну енерґию на єдним месце. З тей нагоди учашнїкох и патрачох було нє лєм з Нового Саду, алє и з цалей держави и иножемства, гоч драгово трошки нїкому нє були обезпечени – гвари задовольни Иван. Учашнїки могли танцовац лєм у народним облєчиве, а круг хтори направели починал на Булевару Европи, предлужел ше на Футожскей улїци, Булевару княза Милоша и закончел ше на Булевару войводи Степи, а коло було длугоке 6 километри. На бини, на углє Булевара Йована Дучича и Княза Милоша, грал Народни орке стер Здруженя „Вельке коло” з Ветернику, хторе и инициятор и орґанизатор цалей манифе стаци. Цали дзень були рижни концерти и наступи ансамблох зоз Сербиї и реґиону, а цала акция мала и гуманитарни характер, понеже була пошвецена борби процив диябете су. Манифестация отримана з потримовку Покраїнскей влади, Городу, городских управох, полициї, Червеного крижу, участвовали у нєй и числени волонтере, а отворела ю предсидателька Скупштини Городу Нови Сад Єлена Црноґорац. У „Вельким колу” могли участвовац лєм тоти котри були у народним облєчиве, а после нього ше и гражданє, котри у барз вельким чишлє провадзели тото збуванє, и сами лапали до танцу.■ В. В./О. П-С.

РУСКЕ СЛОВО 21

МОЗАЇК (鑲嵌) МАЯ БОДВАИ, СТУДЕНТКА КИТАЙСКОГО ЯЗИКА

ТРЕБА СТУДИРАЦ ТОТО ЦО ЛЮБИШ

По законченей основней школи, Мая Бодваи зоз Руского Керестура ше опредзелєла за виучованє язикох, та ше уписала до Карловацкей ґимназиї дзе єй главни предмет бул китайски язик. Тот язик и китайска култура ше єй попачели, та сцела преглїбиц свойо знанє. Тераз є студентка уж други рок на Филолоґийним факултету у Беоґрадзе, на напряме − китайски язик

ая була сиґурна же после основней школи школованє предлужи у Карловацкей ґимназиї. Барз сцела учиц русийски язик, но, случело ше цалком инше од того цо жадала, та „упадла” на китайски. − Перше ше ми нє пачело же сом ше уписала на китайски язик и перши два роки у ґимназиї ми нє були таки интересантни. Kажди початок чежки, та так озда було и мнє. Кед зме баржей вошли до материї шицко тото сом барз полюбела, та сом одлучела же праве тото будзем и студирац. Китайски язик вельо чежше звладац як даєден европски язик, алє кед ше похопи його лоґика, вец шицко вельо лєгчейше. Так було и зоз писаньом по китайски. На початку чежко, видзи ше вам же тото цо сце написали нїяк нє випатра, алє то таке як математика − док вежбаце, идзе вам − през шмих ше Мая здогадує своїх перших словох хтори написала по китайски.

ВЕЛЬО САМА ВИГЛЄДОВАЛА Цо длужей учела язик, вше ше баржей интересовала и за културу и за историю и вше була порихтана виглєдовац и тото цо нє обовязне у порядней настави. То обачел єй професор информатики и предложел єй же би написала наукову роботу

22 РУСКЕ СЛОВО

зоз хтору би могла участвовац на Шветовей конференциї математичарох. − Кед сом дознала за конференцию, такой сом прилапела. Вибрала сом тему „История китайскей математики”, послала абстракт роботи и чекала одвит од комисиї. Комисия прилапела тему и вец ми требало дас два мешаци же бим ю написала и представела сом ше зоз ню 2012. року на Шветовей конференциї математичарох у Софиї, у Болгарскей. То було барз интересантне искуство, та сом ше приявела и идуцого, 2013. року на исту конференцию хтора отримана у Ґетеборґу у Шведскей. Там сом ше представела зоз роботу „Жени през историю математики”. Нє було лєгко, бо сом доставала литературу зоз Китаю преложену на анґлийски и то бул єдини способ же бим дацо вецей дознала о тей теми. Дознала сом же ше велї жени през историю представяли як хлопи, бо би ше иншак тото цо доказали у науки нє припознало. Аж дараз писали и роботи з хторима ше представяли їх мужове − толкує Бодвайова.

ЗНАНЄ ПОДЗЕЛЄЛА З ДРУГИМА Єй звонканаставни активносци препознала и професорка китайского язика, та ю приявела за

участвованє у емисиї „Кад зазвони”. То емисия за штредньошколцох хтора ше емитує на РТВ и у хторей ше, медзи иншим, вше представя даєдного успишного школяра. У емисиї представела свойо науково роботи, а тиж так, з єдну з тих роботох ше представела и школяром керестурскей Ґимназиї. Мая ше цалу штварту класу рихтала за примаци испит за факултет и гвари же єй то на студийох барз помогло, бо мала добру основу. И тераз о китайскей култури, историї и литератури вельо сама виглєдує. Уж два раз участвовала у лєтнїм кампу за китайски язик и културу хтори орґанизує Конфуцийов институт на Филозофским факултету у Новим Садзе. Окрем же ше у кампу учи китайски язик, єст и рижни роботнї на тему китайскей традициї, правеня лампионох, калиґрафиї, музики. − Думам же найважнєйше же би млади вибрали студирац тото цо любя и тото у чим ше можу пренайсц. Вец им анї ученє нє будзе таке чежке як кед виберу дацо з чого ше им видзи же годни мац добри заробок. Я вибрала китайски, а, кельо язики знаш, тельо вредзиш − заключує Мая. ■ Ана Римар 16. ОКТОБЕР 2015.

МОЗАЇК МЛАДИ НАУКОВЦИ

БОЯН КОЛОШНЯЇ, ДОКТОРАНД ИНФОРМАТИКИ У МИНХЕНУ

ДО ШВЕТА ЗА НАУКУ Боян Колошняї закончел мастер студиї на Технїчним Универзитету у Минхену 2013. року, а на докторски ше уписал у юлию 2014. року. Кратши час робел на Фраунхофер Институту, а тераз роби як наукови сотруднїк на истим факултету вильково роби на науковим проєкту „FORSEC”, дзе штири Баварски универзитети сотрудзую у виглєдованьох з обласци безпечносци у информативних системох. – Мой задаток випитац можлївосци хаснованя штучней интелиґенциї у класификованю чкодлївих програмох и надпатраню виртуализованих системох. Приклад тих системох ткв. клауд (cloud), дзе кажде може закупиц виртуелни компютер, у нїм тримац свойо податки и порушовац програми прейґ интернета. У каждим семестру тиж рихтам преподаваня и семинари за студентох – толкує Боян. Школованє у Нємецкей ше розликує од школованя у Сербиї. Факултет на хторим вон студирал ма найвисши ранґ у Нємецкей, так же студенти хтори ше там уписую барз мотивовани и прето велька конкуренция.

– Под час студираня єст вельо можлївосци уключиц ше до виглєдовацких роботох у велїх компанийох, як цо Интел, Микрософт, БМВ хтори маю свойо центри у Минхену. Подобни можлївосци чежше достац у Сербиї, гоч студенти хтори законча факултет достаню вельке знанє – гвари Колошняї. Литература хтору хаснує за виглєдовацки и науково роботи на анґлийким язику, прето же би роботи познєйше могли буц обявени на медзинародних конференцийох. – У шлєбодним чаше ше намагам хасновац нємецки язик, праве прето же бим го цо лєпше звладал. На Катедри дзе робим нас єст зоз велїх

Мено и презвиско: Боян Колошняї Датум народзеня и место одрастаня: 9. X 1988, Руски Керестур Основна и штредня школа: Основна школа и Ґимназия „Петро Кузмяк”, Руски Керестур Основни и мастер студиї: Универзитет у Новим Садзе, Факултет технїчних наукох, напрям – рахункарство и автоматика. Дипломовал 2011. року. Мастеровал на Технїчним Универзитету у Минхену, у Нємецкей 2013. року Докторски студиї: Технїчни Универзитет у Минхену, Нємецка, напрям – безпечносц у информатики (IT Security), на хтори ше уписал у юлию 2014. року Награди и стипендиї: DAAD (Deutscher Akademischer Austausch Dienst) стипендия за мастер студиї у Нємецкей Науково конференциї: Европска конференция за безпечносц у информатики (ESORICS) у Бечу, у септембру 2015. року, Интернационална конференция о интелиґентним инжинєрстве податкох и автоматизованим ученю у Вроклаву (Польска), у октобру 2015. року, Интернационални симпозиюм о клауду и зверлївосци у рахункарстве на Родосу (Греческа), у октобру 2015. року Роботне место: Наукови сотруднїк на Катедри за безпечносц у информатики, Факултет за информатику, Технїчни Универзитет у Минхену

16. ОКТОБЕР 2015.

державох. Ту колеґове зоз Нємецкей, Китаю, Румуниї, Греческей и Русиї. Тота рижнородносц дакеди вимага додатни способносци у комуникациї, алє затераз добре робиме вєдно – припознава Боян. Зоз сотруднїцтвом зоз професорами є задовольни, а совити хтори достава помагаю му же би напредовал. – Од докторанда ше обчекує же би самостойно робел на своїм проєкту и докторскей дисертациї, дзе ма можлївосц консултовац ше зоз професорами и руководителями. Найважнєйши план ми же бим докторовал у предвидзеним чаше. До Сербиї бим ше любел врациц кед би исновали можлївосци же бим отворел свою „startup” фирму, або кед бим могол предлужиц виглєдовацки роботи на факултету – додава вон. Боян совитує студентом хтори сцу дознац дацо нове же би вихасновали нагоду и можлївосц студираня у иножемстве – так збогаца свойо искуство и преширя знанє. И вшелїяк препоручує нащивиц Минхен, прето же понука вельо туристични интересантносци: од архитектури, музейох, по манифестациї, як наприклад „Октоберфест”. – Пачи ми ше же ше тот город находзи блїзко при Алпох. Єст вельо красни места за вилєт, хтори окружени зоз озерами и брегами и там ше през викенд мож склонїц и одпочинуц – закончує Боян Колошняї. ■ Цецилия Надь

РУСКЕ СЛОВО 23

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ ОД ПОЧАТКУ З НАШИМ ФЕСТИВАЛОМ: ЕМИЛ ГУДАК З РУСКОГО КЕРЕСТУРА

ПРЕ НЬГО „ЧЕРВЕНА РУЖА” ДАЛЄКО ПАХЛА Пише: Мария АФИЧ

Чловек хтори вєдно з другима вельо допринєсол же би ше глас о „Ружи” далєко ширел, то вшелїяк и єден з тедишнього тиму длугорочних орґанизаторох фестивала – Емил Гудак, економиста з Руского Керестура, нєшка уж пензионер

ририхтованя за ювилейни Фе стивал рускей култури – 55. „Червену ружу”, тих дньох и урядово почали, а од законченя прешлого, присутна и медийна полемика о єй концепциї, змистох.., а шицко прето же би „Ружа” пробовала врациц свою дакедишню славу як у самим Руским Кере стуре так и ширше. Скоро 40 роки Емил бул це сно вязани, як за тот наш фе стивал так и за кере стурски Дом култури, дзе од вчасней младо сци бул уключени до його руководзацих целох. Бул член, предсидатель и подпредсидатель Управного одбору. Кед „Ружа” преро сла до фе стивалу, уключел ше и до єй орґанизациї, а найбаржей по питаню обезпечованя пенєжу за єй отримованє. Старал ше и о приходу го сцох, о їх зме сценю и пребуваню... – До „Ружи” сом ше случайно уключел на самих єй початкох кед ище була лєм младежски забавни вечар, давного 1962. року. Теди зме як млади побрани зоз супругу, були у публики, та вицагнути наш карсцель, т. є. особа хтора на нїм шедзела, за члена жирия. Понеже ми фах бул економия, о даскельо роки, сом ше анґажовал до финансийней часци Фестивала– памета Емил и гвари же були таки часи же ше у валалє до култури, та и спорту

24 РУСКЕ СЛОВО

анґажовало цо вецей людзох з рижних фахох же би ше спомнути обласци цо баржей розвивало. – Я ше дзечнє прилапел того и давал сом шицки сили же би ше о нас, Руснацох, о Керестуре, о нашей култури и прейґ „Червеней ружи” цо далєй чуло – предлужує наш собешеднїк. ПРИВРЕДА МАЛА КЛЮЧНУ УЛОГУ Як познате, тедишнї часи були цалком иншаки, насампредз було вецей пенєжи за шицко, та и за културу. Гоч держава участвовала у финансованю манифестацийох, вше баржей ше до того уключовало привреду. Як то випатрало коло нашей „Червеней ружи”, Гудак шведочи. – Закладал сом ше же бизме мали вельо спонзорох, и нє можем повесц, досц добре ми ишло. Року 1969. зме пришли на идею зробиц даяку позитивну пропаґанду о нашим фестивалу, нєшка би ше то поведло – маркетинґ. Теди зме видали першу кнїжочку о „Червеней ружи”, о єй розвою и финансийних планох. На то нас прицискала и сама держава хтора теди финансовала коло 30% трошкох, а 70, та и вецей, зме сами обезпечовали од спон16. OKТОБЕР 2015.

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ зорства. Я теди бул заняти у Цукровнї у Червинки, мал сом добри дїловни контакти и познанства, та сом их вихасновал и за обезпечованє спонзорох за „Ружу”. Любел сом ше хвалїц зоз нашу културу и просвиту, бешедовац о тим же зме малочислени, а вельо зоз себе видаваме и твориме. То други знали ценїц и дзечнє нам помагали – памета Гудак. По його словох „Червену ружу” спонзоровали числени подприємства зоз цалей Войводини, поготов вельки фабрики зоз кулскей, вербаскей општини, з Нового Саду, алє и зоз других крайох жеми, зоз Крижевцох у Горватскей, зоз Любляни у Словениї... – Як у резерви вше зме мали и наш кере стурски Комбинат хтори тиж вельо помагал. Каждого року зме обезпечовали и другого главного спонзора-покровителя, хтори мал цо векши угляд у держави, и вон мушел на- Гудак привитує Новосибирски ансамбл зоз Совєтского союзу 1974. року ступиц зоз вельо векшу пенєжну часцу у Фе стивалу. Патрели зме мац и представителя – Треба знац же теди були политичноглавного спонзора, а тиж и дакого зоз поличувствительни часи у одношеньох нашей тики. Думам же так и нєшка, бо без того нє держави зоз Совєтским союзом. Прето идзе – толкує Емил. сом, як предсидатель Орґанизацийного одПо його прераховйованьох за три децениї од бору „Ружи” мал велї нєприємносци зоз початку седемдзешатих по 2000. рок, за Федержавну безпечносцу. Нащивйовали ме и стивал обезпечене коло 700 000 марки. Як гвау обисцу, и на роботи. Но, там сом мал пори, таки вельке одволованє спонзорох було ситримовку барз добрих колеґох хтори ме ґурно и дзекуюци отримованю контактох и вязаступали и нє дали на мнє у нєоснованих зох з нїма през цали рок, кед ше патрело шицобвинох – памета Гудак. Спомнул нам и ким подзековац за помоц. Шицко то допринєєдну нєприємносц кед уж на фестивалу сло же би „Ружа” росла и вше далєй пахла, як Емил Гудак з часох бул поволани на информативну бешеду, же кед бул єден гвари наш собешеднїк. з преднякох „Ружи” прецо нє виложена Титова слика. Було вельки прициски, но, и попри шицких проблеСОТРУДНЇЦТВО ЗОЗ АНСАМБЛАМИ З ИНОЖЕМСТВА мох и чежкосцох наш собешеднїк поцешени: – Понеже ше барз мерковало же би бул реципроцитет Єдна з вельких заслугох Емила Гудака и людзох з котри- у госцованьох, теди зме, практично, отворели драгу и ма у тот час водзел наш найстарши Фестивал, то и уклю- керестурскому Дому култури за перши госцованя у чованє до його програми госцуюцих ансамблох з иножем- України и Чехословацкей, а познєйше прейґ нього почаства. Вони подзвигли квалитет програми и отворели драгу ли одходзиц и други нашо Дружтва. Мило ми же то за госцованя и нашим Културно-уметнїцким дружтвом. остало аж по нєшка. Пан Гудак ше и у тей часци найбаржей старал о финансованю тих подняцох, алє и о змесценю госцуюцих ансамЧИ КВАЛИТЕТ, ЧИ КВАНТИТЕТ? блох котри насампредз приходзели зоз Совєтского союзу, а вец и зоз Чехословацкей. Ґу тому, политично нє було – „Ружа” з часом ро сла, пущала и нови ластари, а з подобне же би Руси були змесцени у валалє. нєй настали и „Пупче” и „Струни шерца” и „Кере стурияда”, вистави, науково симпозиюми и видавательство. Єден час зме пришли на идею и розвивали и „РУЖУ” ШЕ ТЕРАЗ, ЯҐДА, НЄДОСЦ ЗАЛЇВА „Мали ружи” же бизме розробели и ме ста дзе жию Ру– Добре познате же нас, Руснацох, у добрей часци даснаци же би ше и вони цо лєпше могли пририхтац за кедишнєй Югославиї препознавали праве по „Ружи.” шлїдуюцу „Ружу”. Но, була часто присутна дилема же Най нє випаднє же я тераз анализуєм, я лєм шведок чи квалитету, чи квантитету, дац „желєнє шветло”. Ветого цо сом робел, та знам же „Ружа” дакеди була тальо ше о тим роздумовало, а видзим же и нєшка тирва ка розквитнута, швижа, притульовала шицких, а тетота дилема. Важне вше найсц штредок медзи квантираз ми нєправо же страцела тоту актуалносц. Нє сцем тетом и квалитетом. нїкого увредзиц, алє бим любел кед би вецей раз и чаВелї „Ружово” коляї нєшка прежити, з нїх наста ли стейше були ошвицени облаки у Доме култури. „Руфе стива ли по наших ме стох, и я то ценїм и радуєм ше жу” ше яґда тераз нє досц залїва. Но, маме велїх фато му. Лєм ше ми дакус нє пачи же ше ми як Кере стур, ховцох хтори ту можу вельо допринєсц и зоз своїма у култури нє розвива ли и нє пошли за тельо крочаї орґанизаторскима способносцами, и треба их виханапредок, пара лелно як цо ше други ме ста розруша сновац нє лєм за роботу, алє же би дали свойо доприли и предлужели з активно сцами – гварел на концу ношенє и за наш Фестивал – прешвечени Емил Гудак. Емил Гудак. ■ 16. ОКТОБEР 2015.

РУСКЕ СЛОВО 25

ДУХОВНИ ЖИВОТ КИРБАЙ У СТАРИМ ВЕРБАШЕ

ЖИВОТ ПО БОЖИХ ЗАКОНОХ У Церкви Покрова Пресвятей Богородици у Старим Вербаше внєдзелю шветочно преславени Кирбай, та и попри подлей хвилї, на архиєрейскей Служби Божей було красне число парохиянох. Пред тим ше служело читану Службу Божу, а всоботу Всеночне пред Кирбайом

рхиєрейску Службу предводзел апостолски еґзарх за грекокатолїкох у Сербиї, преосвящени владика кир Георгий Джуджар, а сослужели священїки з Еґзахату и з иножемства. Пре подлу хвилю, бул онєможлївени обход коло церкви по Служби.

ДОМАШНЇ И СВЯЩЕНЇКИ З ИНОЖЕМСТВА На архиєрейскей Служби Божей сослужели о. Юлиян Рац з Нового Саду, о. Владимир Миколка Еделински з Беркасова, старовебарски парох о. Алексий Гудак, як и священїки з иножемства – з Горватскей пензионовани о. Яков Новак, як и о. Мирослав Ґалик и о. Радован Андрейко, обидвоме зоз Словацкей. Єромонах о. Платон Салак зоз Кули и нововербаски парох о. Иґор Вовк под час Служби споведали.

– Нєшка славиме швето Покрова Пресвятей Богородици, нашей покровительки, заступнїци и помоцнїци, а окреме покровительки парохиї и церкви у Старим Вербаше – гварел кир Георгий. – Кажде Марийово швето надпомина вельку и нєпохоплїву любов и милосердиє Бога до людского роду. Бо, прейґ Мариї ше сполнєла обецунка котру Бог дал ище у раю, же придзе спашенє людского роду прейґ жени. То Мария, вибрана од Господа Бога жена, бо вона народзи, вихова и жертвує за нас свойого Сина. По владикових словох, у тим велькосц Мариї, вона мац Бога, вона Го народзела и прето ю почитуєме. Алє вона и наша мац, а кажда мац ше стара за свойо дзеци, єй важнєйше щесце и радосц своїх дзецох як свойо щесце. То причина прецо ми почитуєме и любиме мацер Божу. Вона нам дала доказ тей найвекшей любови, кед за нас жертвовала тото цо єй наймилше. Вона нам гутори же бизме слухали єй Сина, же бизме усоглашели наш живот зоз Божим законом, зоз його волю.

26 РУСКЕ СЛОВО

Шветочно преславене швето нашей покровительки Мариї

ДЗЕКУЮЦИ ВИРНИМ И БОЖЕЙ ПОМОЦИ ОБНОВЕНИ ХРАМ – З Божу помоцу дало ше обновиц и тот прекрасни, Божи храм, алє и наш – надпомнул владика Джуджар. – Нажаль, єдного зоз тих хтори ше ту жертвовал випровадзели зме медзи нами пред даскельома днями. Я го ту видзел, бо сом бул патриц роботи, як жертвено робел ту у святилїщу, же би тот храм Божи бул красни, же би нам вжиме нє було жимно. Господь Бог го вжал ґу себе же би го обдаровал зоз вичним щесцом – наглашел еґзарх у казанї здогадаюци ше на парохияна Юлияна Киша хтори настрадал прешлого тижня. Киш бул познати и почитовани чловек, вредни и фамелийни, добри майстор и насампредз добри парохиян, хтори вше бул порихтани вельо зробиц за Церкву.

Домашнї парох о. Алексий Гудак на концу Служби подзековал владикови же пришол, и на помоци хтору обезпечел за тоту парохию. – Сцем Вам барз крашнє подзековац же сце пришли нєшка з нами преславиц Кирбай и же бисце видзели як випатра наша церква тераз, кед зме закончели роботи, з новима облаками, зогриваньом и з новима цегелками. Ви то оможлївели, прето дзекуєме и жадаме же бисце зоз нами ище велї роки преславйовали Кирбай так торженствено, як и того року – визначел о. Гудак. Вон подзековал и шицким паноцом хтори участвовали у Служби, хтори споведали и оможлївели духовне окрипенє, монахиньом и шицким парохияном. После Служби на парохиї було орґанизоване ошвиженє за шицких присутних, а у улїци Сивч Йовґена и того року отримана вашарска часц Кирбаю.■ Ана Маркович 16. ОКТОБЕР 2015.

ДУХОВНИ ЖИВОТ ПСИХОЛОҐИЙНА ОБУКА ВОЛОНТЕРОХ У КАРИТАСУ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

ЯК ЛЄПШЕ ПРИЛАПИЦ БЛИЖНЬОГО

У просторийох Каритасу у Руским Керестуре, 10. октобра отримана перша, психолоґийна часц обуки волонтерох хтори буду робиц у будуцим Каритасовим Телефонским центру за слуханє „Нїтка”

буку отримал тренер др Йовица Лукич зоз Беоґраду, а у нєй активно участвовали коло двацец волонтере з вецей местох, попри домашнїх, и зоз Коцура, Нового Саду, Кули, Бечею, и з Бачкого Бреґу при Сенти. Будуци волонтере рижних ґенерацийох и професийох – од студентох психолоґиї по старших, медзи хторима єст и монахинї. На обуки участвовал и вивершни директор Каритасу нашого Апостолского еґзархату Янко Катона и координаторка нового Центру Соня Виславски.

ДРУГА ЧАСЦ ДУХОВНА ОБУКА За волонтерох предвидзена и друга часц – духовна обука хтора будзе отримана тиж у керестурским Каритасу 24. октобра, а викладац буду священїки о. Владислав Варґа зоз Сримскей Митровици и о. Ласло Поша з Бечею.

Др Йовица Лукич отримал барз успишну интерактивну психолоґийну обуку

У цалодньовей интензивней обуки волонтере достали основни знаня и психолоґийни „алати” з хторима мож лєпше розумиц и прилапиц себе и будуцих собешеднїкох, хтори ше буду явяц до Центру за слуханє. Як наглашел тренер др Лукич, то бул и єден з основних цильох обуки, як и же би волонтере похопели же нєт добрих и подлих людзох, алє лєм розличних, же би научели цо значи активне слуханє и асертивносц. Було бешеди и о стресу, о тим цо го виволує и як ше з нїм зочиц як и о технїкох з хторима ше од нього мож ошлєбодзиц, та о емоционалней интелиґенциї, емпатиї и основох добрей комуникациї.

У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

ДУХОВНИ ВЕЖБИ ЗА СТАРШИХ Монахинї служебнїци Непорочней Дїви Мариї у своїм доме у Руским Керестуре орґанизую духовни вежби за старших понад 35 роки, од 23. октобра по 25. октобер на тему „Придзце ґу мнє шицки...” (Мт 11,28). Приявиц ше мож на адресу Фрушкогорска 70, Руски Керестур, лєбо на телефони 064 8259876 ш. Мартина и 064 2647986 ш. Мария. М. А. 16. ОКТОБEР 2015.

МОДЕЛИ ПСИХОТЕРАПИЇ Нєшка єст коло 400 модели психотерапиї, хтори фундаментовани на коло дзешец векших теорийних системох и моделох особи. Визначую ше психодинамски приступи (фундаментовани на надосц модификованей Фройдовей психоанализи), бихейвиорални, коґнитивни, системски, ґешталт и гуманистично-еґзистенциялни. Нєшка ше у пракси интеґрує рижни приступи, а вше баржей ше уключує и психолоґию духовного живота. М. Г. К.

Як наглашел Янко Катона, волонтере хтори законча цалу обуку достаню и сертификат хтори годни похасновац и у своєй роботней биоґрафиї. З тим буду оспособени уключиц ше до роботи будуцого Телефонского центру за слуханє хтори будзе мац телефонски линиї там одкадз и волонтере. До центру ше зоз заґарантовану анонимносцу годни явиц людзе котрим потребна помоц, з нашого Еґзархату алє и ширше, по руски, сербски и мадярски. Як ше планує, Центер би мал почац робиц концом новембра.■ Мария Афич

РУСКЕ СЛОВО 27

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 7. oктобра 2015. року нєсподзивано нас занавше зохабел наш супруг, оцец, швекор и дїдо

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 7. oктобра 2015. року занавше нас зохабел и пошол до вичносци наш мили оцец , дїдо и швекор

ЮЛИН КИШ (1948–2015) з Вербасу

Занавше ши од нас пошол и зохабел нас у вельким болю. Твою нєсебичну любов и доброту занавше будземе чувац у наших шерцох. Твойо наймилши: супруга Єлена, дзивки Татяна и Лидия, син Дарко, жецове Атила и Ладислав, нєвеста Зорица и унучата: Йована, Андрияна, Лука, Дамир, Алекса, Андрей и Иван Спочивай у мире Божим!

Мили наш тату, нєт слова з хторима можеме описац наш боль. Бул ши наша потримовка и вично це будземе ношиц у своїх шерцох. Ожалосцени: дзивка Татяна и жец Атила, дзивка Лидия и жец Ладислав, син Дарко и нєвеста Зорица и унучата: Йована, Андрияна, Лука, Дамир, Алекса, Андрей и Иван Спочивай у мире Божим!

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Наш мили дїдо занавше нас зохабел у вельким болю 7. октобра 2015. року

Свойому братови

ЮЛИН КИШ (1948–2015) з Вербасу

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ

ЮЛИНОВИ КИШОВИ (1948–2015) з Вербасу

Мили наш дїду, теди кед зме це страцели, страцели зме вельо. Вше ши бул ту за нас, водзел ши нас по правей драги ґу лєпшому животу и жадал нам лєм найлєпше. Вично ци будземе подзековни на тим и вично це будземе ношиц у своїх шерцох. Твойо наймилши унучата: Йована, Андрияна, Лука, Дамир, Алекса, Андрей и Иван Спочивай у мире и най це ангели чуваю! ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 7. oктобра 2015. року нєсподзивано занавше зохабел нас мой мили брат у своїм 68. року живота

Дня 7. октобра 2015. року зохабел ши ме, брату, у вельким болю и жалосци. Твой брат Владимир зоз супругу Марю, сином Деяном и дзивку Даниєлу зоз єй супругом Мирославом и їх дзецми Стефаном, Кристину и Весну Спочивай у мире Божим! ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Мили наш брату и уйко

ЮЛИН КИШ (1948–2015) з Вербасу

ЮЛИН КИШ (1948–2015) з Вербасу Чежко прилапиц же го вецей медзи нами нєт, нєт велькей подпори котру нам давал у каждодньовим живоце. Зоз любову и почитованьом памятку на ньго навики буду чувац шестра Наталия, шовґор Владимир зоз синами Сашом и його фамелию, и Николом и його фамелию Спочивай у мире Божим!

Охабел ши нас так нєсподзивано, без словох. Дзекуєме ци на шицким цо ши зробел за нас. Будзеш нам хибиц у каждей часци нашого живота и нїч вецей без тебе нє будзе як потераз. Памятку на тебе и твою нєсебичну любов и доброту вично буду чувац твоя шестра Фемка, Мижо и їх дзивки Златка, Снежа и Мая зоз фамелиями Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 15. децембра 2015. року наполня ше дзешец роки як нас зохабел наш мили син, брат и бачи

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ На своїх наймилших

МИХАЛ ЯНКАНЬ (1944–2014)

ВЕРУНА ЯНКАНЬ (1922–2000)

Памятку на нїх вично будзе чувац брат и син Владо Янкань зоз фамелию

28 РУСКЕ СЛОВО

ЯНКО ЯНКАНЬ (1920–1986) Спочивайце у мире Божим!

МИКОЛА НАДЬ (1959–2005) з Руского Керестура З любову и почитованьом найкрасши памятки на ньго буду чувац мац Штефка, шестри Ганча Надьова и Марча Югикова зоз фамелию Спочивайце у мире Божим!

16. OKTOБЕР 2015.

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 9. октобра 2015. року нєсподзивано нас занавше зохабел наш мили супруг, оцец, дїдо и прадїдо

ЯНКО МИКИТА (1939–2015) з Кули През цали свой живот подаровал ши нам барз вельо любови, доброти и красни памятки, а кажда хвилька препровадзена з тобу на окремни способ збогацовала нашо животи. Будземе це вично ношиц у шерцу и у души. Твойо наймилши: супруга Ирина, дзивка Соня зоз супругом Славком и сином Мирославом; дзивка Таня зоз супругом Славком и дзецми Дарю, Олю и Ваню зоз супругом Йовицом и їх сином Мирашом; син Владимир зоз супругу Сладяну и дзивками Ану и Иринку Спочивай у мире Божим! ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 9. октобра 2015. року упокоєл ше наш добри и вредни бачи

ЯНКО МИКИТА – лївец (1939–2015) з Кули

Нашому швекрови

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ

ЯНКО МИКИТА (1939– 2015) з Кули

Твоя кратка хорота и блага шмерц нєсподзивала шицких нас. Най це всевишнї Господь Бог наградзи за шицки щири и добри дїла хтори ши подаровал свойому народу, Церкви и фамелиї. Памятку на тебе буду чувац Иринка Олеярова зоз унуками и фамелиї Микитова и Гайдукова Спочивай у мире Божим!

Мили шовґре, дзекуєме вам за шицки совити и нєсебичну помоц. Вашо почитованє и доброта були од шерца и прето нам будзеце хибиц. Оставаце вично у наших памяткох. Ксения Хрин, Мария и Роберт Загорянски, Олеся, Янош, Констанция и Юлия Футо Спочивайце у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 21. октобра наполня ше два роки як вецей нє з нами наш мили

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 9. октобра 2015. року нєсподзивано нас занавше зохабел наш мили шовґор

ДЮРА ЮГИК (1949–2013) З Руского Керестура Памятку на ньго навики буду чувац супруга Марча, син Бранко зоз супругу Сандру, нина Ганча Надьова и швекра Штефка Надьова Спочивайце у мире Божим!

16. OKTOБЕР 2015.

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ

ЯНКО МИКИТА

ЯНКО МИКИТА з Кули Памятку на ньго буду чувац Борис Варґа, Славка и Люпка зоз фамелиями Спочивайце у мире Божим!

(1939–2015) з Кули З любову и почитованьом памятку на ньго вично буду чувац Янко, Мария, Владимир, Терезия, Славко, Марияна, Ивона и Яна Бодвансково Спочивайце у мире Божим!

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 9. октобра занавше нас охабел и преселєл ше до вичносци наш мили шовґор

ЯНКО МИКИТА (1939–2015) з Кули Зоз любову и почитованьом памятку на вас будзе чувац Наталия Бодваньскова Спочивайце у мире Божим!

РУСКЕ СЛОВО 29

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 8. октобра 2015. року занавше нас зохабел наш мили оцец, дїдо и прадїдо

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 4. октобра 2015. року занавше нас зохабел наш оцец, дїдо и прадїдо

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 4. октобра 2015. року занавше нас зохабел наш оцец и дїдо

ЯНКО РАЦ (1940–2015) з Руского Керестура Памятку на це вично будземе чувац у наших шерцох. Дзивка Наталия, жец Михайло, унуки Михаела и Лидия зоз супругом Владом и дзецми Алексом и Робертом Спочивайце у мире Божим!

ЯНКО РАЦ (1940–2015) з Руского Керестура Памятку на це вично будземе чувац у наших шерцох. Дзивка Терезия, жец Микола и унукове Тобияс и Давид Спочивай у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 13. октобра 2015. року наполнєли ше штерацец днї як нас занавше зохабела и пошла до вичносци наша мила

ЛЮБОМИР ЕДЕЛИНСКИ (1929–2015) з Руского Керестура З любову и почитованьом памятку на ньго буду чувац син Ярослав зоз супругу Златку, унука Ванеса, унука Марина зоз супругом Владаном и праунук Вукашин Спочивайце у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 19. октобра наполнї ше рок як нас зохабел наш добри и мили супруг, оцец, дїдо и швекор

ВАСИЛИЄ САКАЧ (1921–2014) Красни памятки на ньго занавше останю у наших шерцох и вше го будземе паметац. Ожалосцени: супруга Марча, дзеци Люпка и Иван, унуки Неманя и Таня, жец Томислав и нєвеста Рушка

МОНИКА ФАРКАШ (1998–2015) з Руского Керестура Монико наша мила, зоз терху и больом вично будземе чувац найкрасши памятки на тебе. Твойо наймилши: мама Сенка, тато Михал и брат Мижо зоз супругу Сенку Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 16. октобра 2015. року наполня ше осем смутни роки, як нє з нами наша мила дзивка и шестра

ТАТЯНА МАКАЇ народзена Тимко з Коцура Памятку на ню чуваю оцец Михал, мац Цецилия и шестра Ясмина зоз фамелию Най спочива у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 18. мая 2015. року наполнєли Дня 16. октобра будзе осем роки як ше трицец пейц роки як нас зоха- вецей нє з нами бел наш мили оцец, швекор, дїдо и прадїдо

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 16. октобра наполня ше осем чежки роки як нас зохабела наша мила супруга, мац и нєвеста

ТАТЯНА МАКАЇ народзена Тимко (1971–2007) з Коцура Часто ше здогаднєм на часи док зме одрастали. Славка з фамелию Спочивай у мире Божим!

ТАТЯНА МАКАЇ (1971–2007) з Коцура Твой боляци одход зохабел наш боль и здогадованя на твою доброту и любов. У думкох ши зоз нами! Мила наша, спочивай у мире Божим! Твойо наймилши

Дня 17. октобра 2015. року наполня ше три роки як нас занавше зохабела наша мила мац, швекра, баба и прабаба

МАҐДАЛЕНА СЕҐЕДИ ВЛАДО СЕҐЕДИ (1930–2012) (1930–1980) Бадарково з Руского Керестура Найкрасши памятки на нїх занавше чуваю їх наймилши: дзивки Мария и Мелания зоз супругом Йовґеном, нєвеста Мелана и унуки Борис, Весна, Желько и Ясмина зоз фамелиями Спочивайце у мире Божим!

30 РУСКЕ СЛОВО

16. OKTOБЕР 2015.

ИНФОРМАТОР * дзе цо будзе *

ПИЯТИ „ПИДЖАМА ПАРТИ” У ДЮРДЬОВЕ На соботу, 17. октобра, од 21 годзин у просторийох КУД „Тарас Шевченко” у Дюрдьове, млади з того Дружтва орґанизую „Пиджама парти”. Будзе ше виберац найкрасшу женску и хлопску пиджаму. Уход будзе 100 динари, а шицки котри приду у пиджамох, нє буду плациц уходнїцу. Городска управа за защиту животного штредку на основи члена 29. пасус 1. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї” число 135/04 и 36/09), обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о принєшеним ришеню з хторим ше утвердзує же потребне преценьованє вплїву на животни штредок и з хторим одредзени обсяг и змист студиї за проєкт „Продукцийни комплекс за продукцию медицинских средствох, средствох за дезинфекцию и средствох за хижну хемию поверхносци прижемє (П) и зоз часци прижемє и поверх (П+1)”, у Новим Садзе, ношителя проєкта „SANI-HEM” д.о.о. Нови Бечей Ношитель проєкта „SANI-HEM” д.о.о. Нови Бечей, Йосифа Маринковича число 76, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованю вплїву на животни штредок проєкта „Продукцийни комплекс за продукцию медицинских средствох, средствох за дезинфекцию и средствох за хижну хемию поверхносци прижемє (П) и зоз часци прижемє и поверх (П+1)”, у Новим Садзе, у улїци Привреднїкова, на катастерскей парцели число 2260/7 К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад. После запровадзеного поступку, Городска управа за защиту животного штредку дня 8. октобра 2015. року принєсла ришенє число VI-501-798/15, зоз котрим ше одредзує же за предметни проєкт потребне преценьованє вплїву предметного проєкта на животни штредок. З цильом обвисцованя заинтересованей явносци текст ришеня обявює ше у цалосци: Городска управа за защиту животного штредку, на основи члена 10. пасус 4. и 5. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, чс. 135/04 и 36/09) и члена 192. пасус 1. Закона о общим управним поступку („Службени новини СРЮ” число 33/97 и 31/01 и „Службени глашнїк РС” число 30/10) и члена 11., 34. и 36. Одлуки о Городских управох Городу Нового Саду („Службени новини Городу Нового Саду”, число 52/08, 55/09, 11/10, 39/10, 60/10 и 69/13), поступаюци по вимоги ношителя проєкта „SANI-HEM” д.о.о. Нови Бечей, Йосифа Маринковича число 76, за одлучованє о потреби преценьованю вплїву на животни штредок проєкта „Продукцийни комплекс за продукцию медицинских средствох, средствох за дезинфекцию и средствох за хижну хемию поверхносци прижемє (П) и зоз часци прижемє и поверх (П+1)”, у Новим Садзе, приноши

РИШЕНЄ

1. Утвердзує ше за проєкт за одлучованє о потреби преценьованю вплїву на животни штредок проєкта „Продукцийни комплекс за продукцию медицинских средствох, средствох за дезинфекцию и средствох за хижну хемию поверхносци прижемє (П) и зоз часци прижемє и поверх (П+1)”, у Новим Садзе, у улїци Привреднїкова, на катастерскей парцели число 2260/7 К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад, ношителя проєкта „SANIHEM” д.о.о. Нови Бечей, Йосифа Маринковича число 76, потребне преценьованє вплїву на животни штредок. 2. Одредзує ше же ношитель Проєкта, студию о преценьованю вплїву на животни штредок, у поглядзе обсягу и змисту вироби у складзе зоз членом 17. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок и Правилнїком о змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, число 69/05). Студия о преценьованю вплїву на животни штредок треба же би мала окреме шлїдуюце:

16. OKTOБЕР 2015.

– miri htori obezpe~a же защита и очуванє квалитета воздуха будзе у складзе зоз Законом о защити воздуха (“Slu`beni gla{n<k RS”, ~islo 36/09 i 10/2013) и другима позитивнима предписанями хтори ушорюютоту обласц, – miri htori obezpe~a же поступанє зоз одрутнима водами и квалитет одрутних водох будзе у складзе зоз Законом о водох (“Slu`beni gla{n<k RS”, ~islo 30/10 i 93/12) и другима подзаконским актами хтори уредзую тоту обласц, – мири хтори обезпеча же поступанє зоз одрутнима материями будзе у складзе зоз Законом о управяню зоз одрутками (“Slu`beni gla{n<k RS”, ~islo 36/09 i 88/2010) и другима позитивнима предписанями хтори реґулую тоту обласц; – miri htori obezpe~a же защита од уровня галайку и уровня галайку будзе у складзе зоз Законом од галайку у животним штредку (“Slu`beni gla{n<k RS”, ~islo 36/09 i 88/2010) и другима подзаконским позитивнима хтори уредзую тоту обласц, – miri htori obezpe~a же ше управянє зоз опаснима материями окончує под условиями и на способ зоз хторим ше обезпечує зменшанє ризика од його чкодлївих прикметох на животни штредок и здравє людзох (член 29. Закона о защити животного штредку (“Slu`beni gla{n<k RS”, ~islo 135/04, 36/09,36/09-др. Закон 72/09-др. Закон и 43/11-одлука УС); – мири защити од можлївих нєщесцох и мири за одклоньованє пошлїдкох кед ше нєщесце случи; – орґанизацийно-технїчни мири за елиминацию лєбо зменшанє ризика на найменши ступень; – мири защити кед ше витоварює, манипулациї, вицеканя и намишаваня хемикалиї и опасних материйох; – мири за детекцию чуреня и спозореня о прекрочованю дошлєбодзеней концентрациї хемикалиї и опасних материйох у околней атмосфери; – упутство за роботу за роботни операциї у продукцийним комплексу и шицки провадзаци операциї; – мири и поступок у случаю акцидента зоз хемикалиями и опаснима материями; – кумулативни вплїв зоз иснуюцима обєктами и технолоґийнима процесами на микро-локациї; – мири защити животного штредку у цеку пририхтуюцих роботох на локациї; – предвидзиц способ поступаня и мири хтори ше предвежню у случаю вимесцаня и по преставаню роботи обєкта; – мири зоз хторим ше обезпечує виполньованє условийох накладаюцих з боку других надлєжних орґанох и орґанизацйох; – програма провадзеня характеристичних заґадзуюцих материйох.

ОБГРУНТОВАНЄ

Ношитель проєкта „SANI-HEM” д.о.о. Нови Бечей, Йосифа Маринковича число 76, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованю вплїву на животни штредок проєкта „Продукцийни комплекс за продукцию медицинских средствох, средствох за дезинфекцию и средствох за хижну хемию поверхнсоци прижемє (П) и зоз часци прижемє и поверх (П+1)”, у Новим Садзе, у улїци Привреднїкова, на катастерскей парцели число 2260/7 К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад. Локация и намена проєкта у складзе зоз Ришеньом зоз хторим ше видава локацийске дошлєбодзенє V-353814/14 од 5. децембра 2014. року, хтори видала Городскей управи за урбанизем и квартельни роботи Городу Нового Саду.

Зоз предметним проєктом предвидзени вибудов управней зґради, продукцийного обєкта (мишальня, амбалажованє, маґазин сировинох и готових продуктох, технїчней и другей провадзаци просториї), таквана зоз шейсц наджемних резервоарох за чеченосци хтори наменєни процесу продукциї, поверхносци по 15 кубни метери и роштельского маґазину за продукти зоз шкартом и простором за гордови зоз опаснима материями. У складзе зоз Законом о преценьованю вплїву на животни штредок, о поднєшеней вимоги обвисцена явносц з оглашованьом у средствох явного информованя и МЗ „Роботнїцки”. Зоз законом предписаним терминє нє доручени думаня заинтересованих орґанох , орґанизацийох и явносци. После розпатраня вимоги ношителя проєкта и приложенєй документациї константоване же ше предметни проєкт находзи под точку 5. маґазионованя запалююцих чечносци и ґазох, жемового ґазу, фосилних горивох, нафти и нафтових дериваатох и хемикалиї, подточка 2), 3) 7) и 10) як и под точку 8. Хемийна индустрия, подточка 1) и 2), Лїстини II Уредби о утвердзованю Лїстинин проєктох за хтори обовязне преценьованє вплїву и Лїстини проєктох за хтори ше може вимагац преценьованє вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, число 114/08). Маюци у оглядзе же ше предметни проєкт по вецей точкох находзи на Лїстини II тей урядби як и наведзени капацитети и файти хемикалиї и опасних материйох хтори ше хасную як сировини у процесу продукциї, тот орґан принєсол одлуку же потребне преценьованє вплїву проєкта на животни штредок, а у складзе зоз членом 10. пасус 5. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок одредзел и обсяг и змист студиї маюциу оглядзе обовязку виробки студиї о преценьованю вплїву на животни штредок одредзел обсяг и змист студиї маюци у огладзе обовязку виробку студиї о преценьованю вплїву, специфичносци проєкта и локациї. Змист Студиї о преценьованю вплїву дефиновани зоз точку 2. диспозитива того ришеня, а причини за одредзованє обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву проєкта утвердзованє и вреднованє можлївих поштредних и нєпоштредних вплївох роботох обєкта на животни штредок на предметней локациї и єй околїска як и утвердзованє и предклад мирох зоз хторим ше можлїви чкодлїви вплїви под час роботи обєкта можу зопрец, зменшац и одклонїц. Ked {e utverdzovalo htori obovyzni ~asci htori Studiy mu{i mac (точка 2, пасус 2) tot or}an {e okreme rukovodzel zoz zakonskim na~alom (prevenciy i predostro`nosci) а понеже ше роби о продукцийним комплексу хтори у процесу продукциї и маґазионованє хаснує хемикалиї и опасни материї, и пре тоту причину потребне зоз Студию доказац же ше за предметни проєкт през проєктоваанє и роботу budze primenwna потребна превентивна и защитаna мира у поглядзе чкодлївого токсичного дїйства, защити животного штредку и опасносци од хемийского нєщесца. Na osnovi gore navedzenogo, ri{ene yk u dispozitive. Pouka o pravnim l<ku: Prociv togo ri{eny moè {e viyvic àlba Pokra<nskomu sekretariytu za urbanizem, budovatelqstvo i za|itu ìvotnogo {tredku u ~a{e 15 dn< od dny primany ri{eny, pрейґ того tim or}anu. Zainteresovana yvnosc moè viyvic àlbu prociv togo ri{eny u ~a{e 15 dn< od dny obyvjovany u sredstvoh yvnogo informovany, прейґ того or}anu.

РУСКЕ СЛОВО 31

ИНФОРМАТОР MALI OGLA[KI DIHTOVANW oblakoh i dzveroh zoz neopren-}umu. Telefon: 063/8238-767. PRAVIME po meri roletni i garmonikovo dzveri. Tel: 063/8238-767 i (025) 58-27-710. *** ВЛАГА? Изолуєме влажни хижи. 063/440-470; 063/102-41-14. *** ВИДАВАМ хижу у Кули зоз роботню у улїчки Я. Иґнятовича. Телефон 069/6733-15. *** ПОТРЕБНА цимерка у трохижовим, опременим квартелю на Ґрбавици у Новим Садзе, трошки нє вельки. За шицки информациї наволац число: 066/416-280.

BUDZEME PATRIC NA TV VOJVODINA 2 ТВ МАҐАЗИН,

нєдзеля, 18. октобер 2015. року на 20 годзин – О дистрибуциї ґазу у Руским Керестуре, як и искуства жительох Коцура о зогриваню з тим енерґентом; – Зазначели зме и як було на промоциї авдио-визуалного запису кнїжки за дзеци у Коцуре „Ровнї цар”; – Дознаце и як ше пририхтує нову представу РНТ „Дядя”; – Прилог з польопривреди з тей нагоди будзе на тему продукциї млєка, а пририхтуєме и други актуалносци зоз нашей заєднїци.

CENOVN>K MALIH I POSMERTNIH OGLA[KOH – mala ogla{ka do 20 slova ko{ta 200 dinari – mala ogla{ka vecej yk 20 slova ko{ta 300 dinari – uramikovani tekst ogla{ki, abo vin~ovanki ko{ta 500 dinari – posmertna ogla{ka na wdno polqo ko{ta 600 dinari – posmertna ogla{ka na dva poly ko{ta 1 200 dinari. Cenovn<k va`i od 1. av}usta 2011. roku Ogla{ki mo` poslac na mejl office@ruskeslovo.comлєбо ruske.redakcija@gmail i uplacic na rahunok Novinsko-vidava-

telqnej ustanovi “Ruske slovo” u banki Inteza ~islo 160-923244-82. Informaci< mo` dostac na telefon 021/ 6613-697.

Gorodska uprava za za|itu `ivotnogo {tredku na osnovi ~lena 29. pasus 1. Zakona o precenqovanx vpl<vu na `ivotni {tredok (“Slu`beni gla{n<k Republiki Serbi<” ~islo 135/04 i 36/09), obyvxw

OBVISCENW o prinw{enim ri{eню z htorim data soglasnosc на Студию о преценьованю вплїву на ìvotni {tredok проєкта – базней станїци mobilnej telefoni> “НС-ГАЙЗИБАНСКА СТАНЇЦАНС01,НСХ01,НСУ01, НСЛ01” No{itelq prowkta “Телеком Сербия” а.д., Таковска 2, Беоґрад podnwsol vimogu za даванє согласносци на Студию о precenqovanю vpl<vu na ìvotni {tredok prowkta – baznej stan<ci mobilnej telefoni< “НС-ГАЙЗИБАНСКА СТАНЇЦАНС01,НСХ01,НСУ01, НСЛ01” у улїци Булевар ошлєбодзеня 1, у Новим Садзе, na katasterskej parceli ~islo 4694/2, K.O. Нови Сад I, Gorod Novi Sad. Posle zaprovadzenogo postupku и предкладу Технїчней комисиї, Gorodska uprava za za|itu ìvotnogo {tredku dny 5. октобра 2015. roku prinwsla ri{enw ~islo VI-501-877/15 з хторим дата согласносц на предметну Студию. Z cilqom obviscovany zainteresovanej yvnosci tekst ri{eny obyvxw {e u calosci: Gorodska uprava za za|itu ìvotnogo {tredku, na osnovi ~lena 24. Zakona o precenqovanx vpl<vu na ìvotni {tredok (“Slu`beni gla{n<k RS”, ~s. 135/04 i 36/09), ~lena 192. pasus 1. Zakona o ob|im upravnim postupku (“Slu`beni novini SRX” ~islo 33/97 i 31/01 i “Slu`beni gla{n<k RS” ~islo 30/10) i ~lena 11, 34. i 36. Odluki o Gorodskih upravoh Gorodu Novogo Sadu (“Slu`beni novini Gorodu Novogo Sadu”, ~islo 52/08, 55/09 i 11/10, 39/10, 60/10 i 69/13), postupaxci po vimogi ношителя проєкта “Телеком Сербия” а.д, Таковска 2, Беоґрад, u postupku odlu~ovanw o potrebi precenqovany vpl<vu na ìvotni {tredok prowkta baznej stan<ci mobilnей telefoniї “НС-ГАЙЗИБАНСКА СТАНЇЦА-НС01,НСХ01,НСУ01, НСЛ01” posle зaprovadзenого postupku i zvitu tehnїчней комисиї, prino{i

РИШЕНЄ

1. Дава ше согласносц на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок за проєкт базней станїци мобилней телефониї “НС13/НСХ13/НСУ13/НСЛ13 НС – ГОТЕЛ ПАРК”, у улїци Новосадского сайма 35, у Новим Садзе, na katasterskej parceli ~islo 7534, K.O. Нови Сад I, Gorod Novi Sad“НС-ГАЙЗИБАНСКА СТАНЇЦА-НС01,НСХ01,НСУ01, НСЛ01” у улїци Булевар ошлєбодзеня 1, у Новим Садзе, na katasterskej parceli ~islo 4694/2, K.O. Нови Сад I, Gorod Novi Sad, ношителя проєкта “Телеком Сербия” а.д, Таковска 2, Беоґрад. 2. Обовязує ше Ношитель проєкта же: – проєкт виведзе у складзе зоз приложену документацию и условиями и мирами защити хтори утвердзели други овласцени орґани и орґанизациї, а дати су у прилогу Студиї; – обезпечи условия и запровадзи мири за зоперанє, зменшованє лєбо одклоньованє чкодлївих вплївох на животни штредок, хторих єст у Студию, поглавє 8 „Опис мирох з цильом зопераня, зменшованя лєбо одклоньованє каждого значнєйшого чкодлївих вплївох на животни штредок”; 3. Ношитель проєкта длужни обезпечиц вивершованє програми нєпреривного провадзеня у складзе зоз важацима предписанями хтори дефиновани зоз поглавйом 9 „Програма провадзеня вплїву на животни штредок ” и же податки достати зоз мониторинґом доручує Аґенциї за защиту животного штредку, Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду и Городскей управи за инспекцийни роботи – Обласц инспекциї за защиту животного штредку; 4. Наклада ше ношительови проєкта же у случаю реконструкциї и пременки технїчних характеристикох базней станїци зоз точки 1. того ришеня, поднєше вимогу компетентному орґану за одлучованє о потреби преценьованє вплїву на животни штредок.

ОБГРУНТОВАНЄ

No{itelq prowkta “Телеком Сербия” а.д., Таковска 2, Беоґрад podnwsol vimogu za даванє согласно-

32 РУСКЕ СЛОВО

сци на Студию о precenqovanю vpl<vu na `ivotni {tredok prowkta – baznej stan<ci mobilnej telefoni< “НС-ГАЙЗИБАНСКА СТАНЇЦАНС01,НСХ01,НСУ01, НСЛ01” у улїци Булевар ошлєбодзеня 1, у Новим Садзе, na katasterskej parceli ~islo 4694/2, K.O. Нови Сад I, Gorod Novi Sad. Проєкт предвидзує поставянє тросекторней антенскей системи за обсяги GSM 900, GSM 1800, UMTS и LTE. На антенских ношачох за перши сектор постави ше панел антена типа К80010486 (за GSM 900 и LTE), док антена К742236 остава иста (за GSM 1800 и UMTS) зоз азимутом 20 ступнї, за други сектор постави ше панел антена типа К80010892 (за GSM 900, GSM 1800, UMTS и LTE), а антена К742241 остава иста (за GSM 900 и GSM 1800), зоз азимутом 120 ступнї и за треци сектор постави ше панел антена типа К80010892 (за GSM 900, GSM 1800, UMTS и LTE) а антена К742241 остава иста (за GSM 900 и GSM 1800), зоз азимутом 260 ступнї. Конфиґурация примодавача базней станїци за систему GSM 900 4+4+6 за систему GSM1800 4+6+6 за систему UMTS 3+3+3 а за LTE 1+1+1. У складзе зоз Законом о преценьованю вплїву на животни штредок и Правилнїком о поступку явного увида, презентациї и явней розправи о студиї о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, число 69/05) запровадзени поступок преценьованю вплїву на животни штредок и обезпечене участвованє заинтересованих орґанох и орґанизацийох и явносци. У законским термину, хтори предвидзени за явни увид, Студия о преценьованю вплїву проєкта на животни штредок була виложена у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку по 23. септембер 2015. року. Под час тирваня явного увида нє доручени думаня и зауваги у писаней форми на Студию о преценьованю вплїву проєкта на животни штредок з боку заинтересованих орґанох, орґанизацийох и явносци анї нє було винєшених думаньох заинтересованєй явносци под час презентациї и явней розправи хтора отримана 24. септембра 2015. року цо константоване у записнїку число VI-501-877/15 од 24. септембра 2015. року. Зоз ришеньом о образованю и менованю предсидателя и членох технїчней комисиї за оцену Студиї о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї “НС-ГАЙЗИБАНСКА СТАНЇЦА-НС01,НСХ01,НСУ01, НСЛ01” у улїци Булевар ошлєбодзеня 1, у Новим Садзе, na katasterskej parceli ~islo 4694/2, K.O. Нови Сад I, Gorod Novi Sad число VI-501-877/15 од 1. oktobra 2015. року, формована Технїчна комисия за оценьованє Студиї о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта, хтора випитала Студию о преценьованю вплїву и после запровадзеного, зоз законом утвердзеним поступком, о своєй роботи тому орґану доручела звит число VI-501-879/15 од 1. октбра 2015. року зоз оцену предметней Студиї о преценьованю вплїву и зоз предкладом же ше на исту да согласносц. Зоз увидом до комплетней документациї, после запровадзеного поступку и звиту технїчней комисиї константоване же Студия зробена у складзе зоз Законом о преценьованю вплїву на животни штредок, Правилнїком о змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, число 69/05) и Ришеньом о потреби преценьованя вплїву и о одредзованю обсягу и змисту студиї число VI-501-11/15 од 12. фебруара 2015. року, хтору принєсла Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду. Кед ше Проєкт виведзе у складзе зоз технїчну документацию и кед ше випочитує шицки предвидзени мири за зменшованє лєбо зоперанє чкодлївих вплївох на животни штредок зоз точки 2. и 3. того ришеня, робота обєкта нє будзе значнєйше загрожовац животни штредок. На основи горе наведзеного ришене як у диспозитиве. Поука о правним лїку: Тото ришенє конєчне у управним поступку. Процив того ришеня ношитель Проєкта може порушац управни спор пред Управним судом у чаше 30 днї од дня од дня приманя ришеня, а заинтересована явносц у чаше 30 днї од дня обявйованя обвисценя о принєшеним ришеню у средствох явного информованя.

16. OKTOБЕР 2015.

ИНФОРМАТОР Gorodska uprava za za|itu `ivotnogo {tredku na osnovi ~lena 29. pasus 1. Zakona o precenqovanx vpl<vu na `ivotni {tredok (“Slu`beni gla{n<k Republiki Serbi<” ~islo 135/04 i 36/09), obyvxw

OBVISCENW

o prinw{enim ri{eню же ше одбива вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок за проєкт базней станїци мобилней телефониї “NS Ґрбавица 2” No{itelq prowkta “TELENOR” d.o.o., Novi Beo}rad, Mlade`skih bri}adoh число 90, podnwsol tomu or}anu vimogu za odlu~ovanw o potrebi precenqovany vpl<vu na ìvotni {tredok prowkta baznej stan<ci mobilnej telefoni< “NS Ґрбавица 2”, у улїци Пушкинова 1, у Новим Садзе, na katasterskej parceli ~islo 1373, K.O. Нови Сад II, Gorod Novi Sad. Posle zaprovadzenogo postupku, Gorodska uprava za za|itu ìvotnogo {tredku dny 2. октобra 2015. roku prinwsla ri{enw ~islo VI-501-916/15, è ше одбива вимога за одлучованє о potrebи precenqovanя vpl<vu na ìvotni {tredok. Z cilqom obviscovany zainteresovanej yvnosci tekst ri{eny obyvxw {e u calosci: Gorodska uprava za za|itu ìvotnogo {tredku, na osnovi ~lena 10 pasus 4. Zakona o precenqovanx vpl<vu na ìvotni {tredok (“Slu`beni gla{n<k RS”, ~s. 135/04 i 36/09), ~lena 192. pasus 1. Zakona o ob|im upravnim postupku (“Slu`beni novini SRX” ~islo 33/97 i 31/01 i “Slu`beni gla{n<k RS” ~islo 30/10) i ~lena 11., 34. i 36. Odluki o Gorodskih upravoh Gorodu Novogo Sadu (“Slu`beni novini Gorodu Novogo Sadu”, ~islo 52/08, 55/09,11/10, 39/10, 60/10 i 69/13), postupaxci po vimogi „Telenor Common Operation” Оддїл Беоґрад-Нови Беоґрад по овласценю ношителя прowkta “TELENOR” d.o.o. Novi Beo}rad, Mlade`skih bri}adoh 90, za odlu~ovanw o potrebi precenqovany vpl<vu zastatogo stanu na ìvotni {tredok prowkta радио baznej stan<ci за mobilnu telefonix “NS Ґрбавица 2”, prino{i

RI[ENW

Одбива ше вимога ношителя проєкта “TELENOR” d.o.o., Mlade`skih bri}adoh 90 за одлучованє о потреби precenqovanя vpl<vu na `ivotni {tredok за проєкт за базну станїцу мобилней телефониї “NS Ґрбавица 2” у улїци Пушкинова 1, у Новим Садзе, на катестерскей парцели число 1373, К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад.

OBGRUNTOVANW

Подприємство „Telenor Common Operation” оддїл Беоґрад-Нови Беоґрад по овласценю нo{itelя prowkta “TELENOR” d.o.o. Novi Beo}rad, Mlade`skih bri}adoh 90, podnwsol tomu or}anu vimogu za odlu~ovanw o potrebi precenqovany vpl<vu na ìvotni {tredok prowkta baznej stan<ci mobilnej telefoni< “NS Ґрбавица 2”, у улїци Пушкинова 1, у Новим Садзе, na katasterskej parceli ~islo 1373, K.O. Нови Сад II, Gorod Novi Sad. Prowkt predvиdzuw postavynw trosektornej antenskej sistemi хтора будзе мац шлїдуюци компоненти: три dual-band панел антени Huawei Agisson ADU451503, по єдна za обидва системи. Предвидзени азимути антенох за системи GSM900 и UMTS 90 stupn< (сектор 1), 210 ступнї (сектор 2) 340 ступнї (сектор 3). Конфиґурация примодавача базней станїци за систему GSM900 2+2+2 а за UMTS 3+3+3. Radio baзna stan<ca mobilnej telefoni< “NS Ґрбавица 2” ma vkupnu efektnu viзarxxcu moc od 296,50 W по секторе, за шицки три сектори, за систему GSM900 а за систему UMTS вкупна ефектна визаююца моц 1247,73 W по секторе, за шицки три сектори. U skladze zoz Zakonom o precenqovanx vpl<vu na ìvotni {tredok и Правил, o podnw{enej vimogi obviscena yvnosc z ogla{ovanqom u sredstvoh yvnogo informovany i MZ “7. юлий”. U zoz zakonom predpisanim terminw nw doru~eni dumany zainteresovanih or}anoh, or}anizacijoh i yvnosci. Zoz ~lenom 144. Zakona o planovanx i vibudovi (“S.G. RS” ~islo 72/09, 81/09, 64/10-Odluka US 24/11, 121/12 42/13-Odluka US i 50/13-Odluka US, 98/13-Odluka US, 132/14 и 145/14) zoz htorim utverdzena okremna fajta obwktoh za htori nw potrebne obezpe~ovac akti kompetentnogo or}anu za vibudov, odnosno akt za okon~ovanw vibudovi, a medzi n<ma i no{a~e antenoh zoz antenami na postoycih budinkoh, dragoh, infrastrukturi i kontejneroh elektroneskej komunikaci<, yk i tipskih kabinetoh baznih stan<coh na odvituxcih no{a~oh, u skladze zoz dumanqom Ministerstva ìvotnogo {tredku, rudarstva i prostornogo planovany ~islo 353-0201676/2011-02 od 12. xliy 2011. roku, ta no{itelq prowktu nwma obovyzku doru~ic vivod zoz urbanisti~nogo planu lwbo potverdzeni urbanisti~ni prowkt, odnosno akt o urbanisti~nih uslovijoh htori nw star{i od wdnogo roku yk an< idejne ri{enw, lwbo prowkt, lwbo vivod zoz idejnogo prowkta. Ґу наведзеному проєкту ношитель проєкта приложел: Контракт о закупе хтори заключени медзи Скупштину квартельного будинку улїци Пушкинова 1, зоз Нового саду и “TELENOR” d.o.o. Novi Beo}rad, Mlade`skih bri}adoh 90, за локацию “NS Ґрбавица 2”, Информацию о локациї за парцелу число 1373, K.O. Нови Сад II, у Noviм Sadзе, улїца Пушкинова число 1, хтору видала Городка управа за урбанизем и квартельни роботи Город Нового Саду, число V-353-1154/14 од 19. децембра 2014. року и Фахову оцену обтерхованя животного штредку у локалней зони базней станїци мобилней телефониї “НС Ґрбавица 2” число звиту 1707/15-51 РО, htoru virobela akreditovana Laboratoriy Instituta “Ватроґаз” zoz Нового Саду. Zoz uvidom do dokumentaci< htora doru~ena zoz vimogu, po zaprovadzenim postupku rozpatrany vimogi, tot or}an utverdzel è {e prowkt nahodzi pod to~ku 12., podto~ku 13. – Telekomunikacijni obwkti mobilnej telefoni< (baznej radio stan<ci) L<stini II Uredbi o utverdzovanx L<stini prowktoh za htori obovyzne precenqovanw vpl<vu i L<stini prowktoh za htori mo` vimagac precenqovanw vpl<vu na ìvotni {tredok (“S.G. RS” ~islo 114/08). Предметна локация базней станїци мобилней телефониї “НС Ґрбавица 2” опаратера “Теленор ” д.о.о. находзи ше у подручу бивательних зонох у хтори ше особи можу затримац и 24 годзини дньово, та по Правилнїку о жридлох нейонизуюцих визарйованьох од окремноиго интереса, файтох жридлох, способе и периодзе його випитованя (“S.G. RS” ~islo 104/09), подрозумює ше же то зона звекшаней осетеносци; У Фаховей оцени обтерхованя животного штредку у локалней зони базней станї-

16. OKTOБЕР 2015.

ци мобилней телефониї “НС Ґрбавица 2” дати резултати прерахунку у зони полупречнїка 150 м, кед би базна станїца опаратера “Теленор” робела зоз максималним капацитетом и достати шлїдуюци резултати: На уровню +1,5 м прерахованей моцносци електричного поля за обсяг фреквенцийох радио система GSM900 и UMTS оператора “Теленор”д.о.о нє преходза 10 одсто одвитуюцей референтней гранїчней вредносци. Кед обидва радио системи робя источасно зоз максималним капацитетом, вкупна виложеносц менша од 1 (100 одсто). За обсяг GSM 900 максимална прерахова вредносц виноши 0.8070. ± 224 V/m. За обсяг UMTS максимална прерахова вредносц виноши 0.6230. ±173 V/m. На уровню +1,5 м прерахованей моцносци електричного поля за обсяг фреквенцийох радио система GSM900 и UMTS оператора “Tеленор” нє преходза 10 одсто одвитуюцей референтней гранїчней вредносци. Кед обидва радио системи робя источасно зоз максималним капацитетом, вкупна виложеносц менша од 1 (100 одсто). За обсяг GSM 900 максимална прерахова вредносц виноши 0.932±0.259 V/m. За обсяг UMTS максимална прерахова вредносц виноши 0.767±0.213 V/m. На уровню +7,5 м прерахованей моцносци електричного поля за обсяг фреквенцийох радио система GSM900 и UMTS оператора “Tеленор” преходза 10 одсто одвитуюцей референтней гранїчней вредносци, алє нє преходза гранїчни вредносци. Кед обидва радио системи робя источасно зоз максималним капацитетом, вкупна виложеносц менша од 1 (100 одсто). За обсяг GSM 900 максимална прерахова вредносц виноши 1.101±0.306 V/m. За обсяг UMTS максимална прерахова вредносц виноши 0.928±0.258 V/m. На уровню +10,5 м прерахованей моцносци електричного поля за обсяг фреквенцийох радио система GSM900 и UMTS оператора “Tеленор” преходза 10 одсто одвитуюцей референтней гранїчней вредносци, алє нє преходза гранїчни вредносци. Кед обидва радио системи робя источасно зоз максималним капацитетом, вкупна виложеносц менша од 1 (100 одсто). За обсяг GSM 900 максимална прерахова вредносц виноши 1.346±0.374 V/m. За обсяг UMTS максимална прерахова вредносц виноши 1.135±0.315 V/m. На уровню +13,5 м прерахованей моцносци електричного поля за обсяг фреквенцийох радио система GSM900 и UMTS оператора “Tеленор” преходза 10 одсто одвитуюцей референтней гранїчней вредносци, алє нє преходза гранїчни вредносци. Кед обидва радио системи робя источасно зоз максималним капацитетом, вкупна виложеносц менша од 1 (100 одсто). За обсяг GSM 900 максимална прерахова вредносц виноши 1.732±0.481 V/m. За обсяг UMTS максимална прерахована вредносц виноши 1.462±0.406 V/m. На уровню +16,5 м прерахованей моцносци електричного поля за обсяг фреквенцийох радио система GSM900 и UMTS оператора “Tеленор” преходза 10 одсто одвитуюцей референтней гранїчней вредносци, алє нє преходза гранїчни вредносци. Кед обидва радио системи робя источасно зоз максималним капацитетом, вкупна виложеносц менша од 1 (100 одсто). За обсяг GSM 900 максимална прерахова вредносц виноши 2.427±0.674 V/m. За обсяг UMTS максимална прерахова вредносц виноши 2.048±0.674 V/m. На уровню +19,5 м прерахованей моцносци електричного поля за обсяг фреквенцийох радио система GSM900 и UMTS оператора “Tеленор” преходза 10 одсто одвитуюцей референтней гранїчней вредносци, алє нє преходза гранїчни вредносци. Кед обидва радио системи робя источасно зоз максималним капацитетом, вкупна виложеносц менша од 1 (100 одсто). За обсяг GSM 900 максимална прерахова вредносц виноши 4.052±1.125 V/m. За обсяг UMTS максимална прерахова вредносц виноши 3.425±0.951 V/m пада знука квартельного обєкта, у Фаховей оцени означени як 41S. Тиж так, зоз анализу Фаховей оцени обтерхованя животного штредка, тот орґан видзел же нє зробени прерахунок вредносци поля на шицких уровньох на хторих ше може найсц чловек у окруженю предметней локациї на хторей плановане поставянє базней станїци. После анализи комплетней вимоги, Фаховей оцени обтерхованя животного штредка у локалней зони базней станїци мобилней телефониї “НС Ґрбавица 2” и обиодзеня локациї, маюци у оглядзе же базна станїца представя континулане жридло зарйованя, же зоз прерахунком достати вредносци поля при максималней роботи базней станїци хтори преходза 10 одсто референтней гранїчней вредносци за одредзени фреквенцийни обсяги, же обєкт на хторим плановане поставянє базней станїци истей висини як векшина обєктох у окруженю, окреме маюци у оглядзе же унапряменє сектора 2 таке же преходзиу тик понад будинку у Пушкиновей улїци (у Фаховей оцени означена 41S) а же при тим нє предвидзена анї єдна конкретна мира защити од нєйонизуюцих визарйованя (зменшанє числох активних каналох, хаснованє опреми хтори продукує нїзши уровнї поля, иншаке унапряменє антенох або вибор другого обєкта на хтори би ше базна станїца могла вимесциц), маюци у оглядзе начала защити од нєйонизуюцого визарйованя хтора предвидзена зоз членом 3. пасус 1. точ. 1. и 2. Закона о защити од нєйонизуюцого визарйованя (“Службени глашнїк РС”, число 36/09) и то же кажде нєпотребне викладанє нейонизуюцима визарйованями нє дошлєбодзене як и же ше преценює хасен хтору хаснованє жридла дава дружтву у одношеню на потенциялни ризики наступаня чкодлївого дїйства кед ше хаснує жридло, як и примєнюци началo превенциї и предострожносци (член 9. пасус 1. подточка 2. Закона о защити животного штредку (“Службени глашнїк РС”, число 135/04, 36/09, 36/09 – др. Закон, 72/09 – др. Закон и 43/11 – одлука УС), зоз хторим ше вимага же кажда активносц муши буц планована и запровадзена на способ же медзи иншим представя найменши ризик за людске здравє, Городска управа за защиту животного штредку оценєла поставянє и хаснованє базней станїци “НС Ґрбавица 2, у улїца Пушкинова 1, у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 1373 К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад, ношителя проєкта “Теленор” д.о.о., Нови Беоґрад, Младежских бриґадох число 90 нє прилаплїве. Na osnovi gore navedzenogo, ri{ene yk u dispozitive. Pouka o pravnim l<ku: Prociv togo ri{eny moè {e viyvic àlba Pokra<nskomu sekretariytu za urbanizem, budovatelqstvo i za|itu ìvotnogo {tredku u ~a{e 15 dn< od dny primany ri{eny, po tim or}anu. Zainteresovana yvnosc moè viyvic àlbu prociv togo ri{eny u ~a{e 15 dn< od dny obyvjovany u sredstvoh yvnogo informovany, po tim or}anu.

РУСКЕ СЛОВО 33

СПОРТ МЕДЗИОПШТИНСКА ФОДБАЛСКА ЛИҐА ВЕРБАС–ЖАБЕЛЬ–ТИТЕЛЬ

БАЧКА ЛЄПША ОД БУДУЧНОСЦИ ФК „Будучносц” (Савине Село) – ФК „Бачка 1923” 3:6 (2:1)

БАЧКА: Калайджич, Янкович, Маркович, Курущич, Павлов, Пантич, Летич, Рац, Матич, Данґу бич и Круль. У другим полчасу до бависка вошли Чирин и Мушицки, а вишли Данґубич и Круль. У 6. колу Мед зиопштинскей фодбалскей лиґи Вербас–Жабель–Титель, прешлєй нєдзелї на го сцованю у Савиним Селу, ФК „Бачка” победзела Будучносц 6:3. Фодбалере дюрдьовскей Бачки одбавели подобне змаганє як у прешлим колу процив Младо сци. Бачка знова допущела процивнїцкей екипи же би на одпочивок пошла з ґолом предно сци, а вец у другим полчасу здогонєла зао статок и прешвечлїво победзела. У першей половки змаганя домашнї водзели аж 2:0, а вец Павлов дал ґол у 37. минути и порушал свою екипу. Домашнї на полчасу водзели 2:1, а до своїх ґолох дошли по сле гришкох Бачковей одбрани. У другим полчасу фодбалере Бачки подполно доминовали. Три ґоли дал Матич у 47, 49, 79. минути бависка, а по єден ґол дали Курушич у 78, и Летич у 89. минути. У тижню за нами бавели и други Бачково селекциї. Пионире 2002. рок победзели Єдинство зоз Шанґаю 4:1, 2006. рок победзели Борац з Шайкашу 5:1, а подро сток у Кисачу процив ФК Татра бавел 5:5. Бачка тераз на першим ме сце на таблїчки з двома бодами вецей од другопласованового Обиличу. Шлїдуюце змаганє Бачка бави на домашнїм терену процив Войводини з Бачкого Ґрадишта. М. Рамач

ОПШТИНСКА ФОДБАЛСКА ЛИҐА ШИД

НОВА ПОБИДА БИКИЧАНЬОХ У осмим колу Општинскей фодбалскей лиґи Шид, фодбалере ОФК „Бикич” ознова були успишни и на домашнїм терену победзели Борец зоз Илинцох 4:0. Шидска Єднота дома призначела прешвечлїву побиду процив ОФК „Бинґули” – 5:1. На основи нєурядових информацийох дознаваме же фодбалске змаганє у Бачинцох нє отримане прето же нє пришли госцуюци фодбалере Сримцу з Беркасова и найвироятнєйше спомнуте змаганє будзе реґистрованe зоз службеним резултатом 3:0 за ОФК „Бачинци”. Гайдук з Вишнїчева дома победзел Ґраничар з Ямени 7:1, Братство зоз Соту дома страцело од Омладинца зоз Батровцох 2:5, а Єдинство з Люби тиж дома страцело од Синдєлича з Ґибарцу 0:2. На таблїчки перши Гайдук зоз 22 бодами, ОФК „Бикич” други зоз 20 бодами, а ОФК „Бачинци” треци зоз 16, кельо ма и штварта Єднота и пията ОФК „Бинґула”. У дзевятим колу, 18.октобра, буду бавиц: Ґраничар – ОФК „Бикич”, ОФК „Бинґула” – ОФК „Бачинци”, Сримец – Гайдук, Синдєлич – Єднота, Омладинєц – Єдинство и Борец – Братство. Вл. Дї.

34 РУСКЕ СЛОВО

ИСКРА ПРЕШВЕЧЛЇВА НА ДОМАШНЇМ ТЕРЕНУ

ФК „Искра” – ФК „Гайдук” (Ґардиновци) 9:0 (4:0) Коцур: патрачох: коло 50. Ґоли за Искру: Душан Крняїч 2, Зоран Сердар 2, Николич, Юшкович, Зарин и 2 автоґоли ИСКРА: Ступар (Ґрандич), Зарин, Живкович, Юшкович, Колєсар, Ваяґич, Малеш (Николич), Малацко (Сталевич), Крняїч, Дамян Ґубаш, Сердар. Фодбалере коцурскей Искри рутински заробели нови три боди. По моцним дижджу малочислена публика могла уживац у добрим бависку коцурскей екипи и видзиц вельо ґоли. На домашнїм терену, у 6. колу Медзиопштинскей фодбалскей лиґи Вербас–Титель–Жабель Искра декласовала госцох зоз Ґардиновцох. Од самого початку бависка видзело ше же домашнїм фодбалером циль звекшац ґол розлику. Уж у 5. минути после наруценей лабди Живковича, єден госцуюци бавяч спреведнул свойого ґолмана и дал автоґол. По 15. минут уж було 3:0. Перше Крняїч звекшал резултат на 2:0, а потим Юшкович зоз пеналу дал и треци ґол. Анї после трецого ґолу‚ Искрово бавяче нє спущовали темпо бависка, та по полчас прейґ Сердара дали и штварти ґол. Други полчас почал зоз истим темпом, а бавяче Искри ше намагали бавиц и за публику, понеже було барз красни акциї и вельо нагоди за ґоли. Пияти ґол знова бул автоґол, а резултат бависка на 6:0 звекшал

Крняїч у 65. минути змаганя. По конєц бависка Коцурци дали ище 3 ґоли. Николич звекшал на 7:0, нєодлуга и Сердар дал свой други ґол, а Искров 8. Точку на тото змаганя положел Зарин пред конєц змаганя и поставел конєчни резултат 9:0. О самим бависку нє мож вельо повесц, бо госци лєм даскельо раз дошли до Искрового ґолу‚ а скоро цале змаганє фодбалере препровадзели опрез ґолу госцуюцей екипи зоз Ґардиновцох. Пред Искру тераз два, можебуц и найзначнєйши змаганя‚ понеже на нєдзелю Искра у Змаєве будзе бавиц процив другопласованей екипи Обилич котра ма 4 боди

БАВЕЛИ И ПИОНИРЕ ИСКРИ Прешлого викенду свойо змаганє бавели и пионире Искри. Вони госцовали у Бачким Добрим Полю дзе бавели процив Сутєски. Старши пионире победзели зоз 6:2, а ґоли дали Ненад Шанта 5 и Павле Човс 1 ґол. Младши пионире страцели зоз 4:2, а за нїх ґоли дали Алекса Дорокхази и Оґнєн Салонтаї.

вецей‚ алє и змаганє вецей од Искри, а о два тижнї до Коцура приходзи першопласована Бачка зоз Дюрдьова. Очиглядне же и тоти три екипи буду бориц за перше место понеже други екипи помали заоставаю у тей борби. З. Колєсар 16. OKTOБЕР 2015.

СПОРТ ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА ЗОМБОР

КАРАТЕ КЛУБ „РУСИН”

РУСИНОВО „ПРОЄКТИЛИ” ЗМИРЕЛИ КУЛЯНЦОХ

ШВЕТОВИ УСПИХ САРИ ПЛАНЧАК

ФК „Кула – ФК „Русин” 2:2 (1:0)

Кула: стадион ФК „Кула”, патрачох 100. Судия: Николич (Каравуково). Ґоли за Русин дали Иван Рац у 60. минути и Боян Бранкович у 63. минути. Жовти картони у Русиновей екипи достал Грнчяр. Бавяч змаганя: Иван Рац РУСИН: Ж. Орос, Чапко, Б. Орос, Барна, Грнчяр, Павлович, Чизмар, Я. Кулич, Дюрич (Д. Гарди), Бранкович, Рац. Русин у дзевятим колу Подручней фодбалскей лиґи Зомбор, у Кули, на Ґедеру, бавел нєришено процив домашнєй Кули. По моцним дижджу обидва екипи почали бавиц осторожно. У дзешатей минути Кула мала полунагоду за ґол, а у двацец пиятей Рац зоз бицом з оддалєносци од 25 метери поцильовал стативу. Домашнї дали ґол у двацец осмей минути, после скраценого корнеру, а по конєц першого полчасу видзени лєм полунагоди за Русин. У другим полчасу Русин прициснул домашнїх и за три минути преобрацел резултат на свой хасен. Перше Иван Рац з моцним бицом зоз шеснац метерох вировнал резултат на 1:1, а три минути познєйше Боян Бранкович зоз двацец метерох дал ґол – 2:1 за Русин. Дзешец минути пред концом змаганя, Кула зоз корнеру вировнала резултат. У тей часци змаганя и єдна и друга екипа мали вецей добри нагоди за ґол. Екипа Русина у Кули мала моцну потримовку своїх навиячох. Насампредз же векшина присутних на трибинох у Кули були зоз Руского Керестура. Шлїдуюцей нєдзелї, у дзешатим колу Подручней фодбалскей лиґи Зомбор, у Руским Керестуре госцує Борец зоз Бачкого Ґрачацу. В. Сеґеди

ОСЄК – МЕМОРИЯЛНИ ТУРНИР У СТОЛНИМ ТЕНИСУ

ЗДОГАДОВАНЄ НА ВЛАДИМИРA ТИМКA У орґанизациї КУД Руснацох Осиєк, 10. октобра 2015. року отримани Мемориялни турнир у столним тенису „Владимир Тимко”. Турнир интерного характеру, як здогадованє на покойного члена и утемелїтеля Дружтва, Владимира Тимка котри нєсподзивано умар 2008. року. Бавели шейсцме бавяче: Мирослав Мудри, Томислав Мишир, Зденко Сивч, Мирко Рибич, Татяна Тимко (дзивка покойного Владимира) и Агнетка Балатинац. Перше место освоєл Мирослав Мудри, по интерней догварки, друге место додзелєне Татяни Тимко, а треци бул Зденко Сивч. Дружтво пририхтало скромни награди побиднїком котри уручела Славица Тимко, ґдовица покойного Владимира. А. Балатинац 16. OKTOБЕР 2015.

Млада каратистка з Руского Керестура Сара Планчак освоєла перше место на Шветовим купу карате-шотокан союзу, хтори 10. и 11. октобра отримани у Суботици. Планчакова победзела у поєдинєчней борби у катеґориї надїйох. На Шветовим купу карате-шотокан союзу участвовали коло 1 600 каратисти у шицких возростох и катеґорийох з 23-ох державох, а Карате-клуб Русин представяли спомнута Планчакова, та Марина Надь и Анамария Няради. Нярадийова и Надьова ше тиж змагали у поєдинєчних борбох у катеґориї надїйох, а шицки три и екипно. Каратистки Русина поєдинєчо и екипно пририхтал тренер Михал Орос, же би каратисти могли пойсц на змаганє до Суботици, помогли и родичи каратисткох. М. Зазуляк

НОВИ УСПИХ КЕРЕСТУРСКИХ АТЛЕТИЧАРОХ

ДАРЯН БЕЛАК ШАМПИОН НОВОСАДСКОГО МАРАТОНА Атл е т и чар Дарян Белак з Руского Керестура завжал перше место у обегованю на тисяч метери за штредньошколцох на 23. Новосадским маратону, хтори отримани внєдзелю, 11. октобра. Белак на Маратону представял свою штредню Транспортну школу „Пинки” з Нового Саду, дзе од початку того року и тренира у Атлетским клубу „Войводина”. М. Зазуляк

РУСКЕ СЛОВО 35

САЯМСКИ ВИСТАВИ У НОВИМ САДЗЕ

З ЛОРИСТОМ ЗАПОЧАЛА ЄШЕНЬСКА СЕЗОНА

РОК LXXI ЧИСЛО 41 (3650) НОВИ САД, 16. ОКТОБЕР 2015. РОКУ

■ ЯК БЕЗ ТЕРХИ НОШИЦ РОКИ

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

Фото: Сенка Надь

■ ДОМАШНЇ ШПАЙЗ – ПОРИХТАНИ