RUSKE SLOVO 41

ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ

ªØÅÍÜ Ó ØÈÄÇÅ

РОК LXXVI ЧИСЛО 41 (3910) НОВИ САД, 9. ОКТОБЕР 2020.

к ше лєто помали приблїжовало ґу концу, до цеплих крайох одходзeли и птици хтори там жимую. Медзи нїма и ґовлї хтори од яри, та до тераз пребували на наших просторох. Єдна ґовля шедзела на верху огньгасного будинку у Шидзе. Штредком септембра ту прилєтла и випатра же ше помали рихта на далєку драгу... А прешлей нєдзелї коло пейц годзин рано почал падац диждж, дуло и гирмело, о даскельо годзини ше вихвилєло и цали дзень бул слунечни, зоз приємну цеплу дньову температуру у тей часци рока. То ше здало єдному параґлайдерови, хтори пополадньову красну хвилю вихасновал за лєценє над Шидом, як кед би випровадзал птици селїдбенїци. Вл. Дї.

Я

Фотоґрафия: 1032P

оволуєме читачох новинох „Руске слово” же би помогли препознац особи на старих фотоґрафийох. Пре точне идентификованє особох на сликох, хтори маю окремну музейну вредносц, потребна помоц од ширшей явносци. Шицки фотоґрафиї настали у дакедишнєй фотоґрафскей роботнї Бруґошових у Руским Керестуре. Кажду фотоґрафию ше подпише зоз одредзену шифру, та кед же препознаце даєдну, лєбо вецей особи на фотоґрафиї, модлїме Вас же бисце явели до Заводу на число телефона 021/548-421, лєбо на мейл: zavod.rusini@gmail.com.

П

Даєдни фотоґрафиї обявюємє вецей раз, понеже за нїх дотераз нєт нїяки податки.

Фото: Мария Афич

Фотоґрафия: 0910P_B25 Фотоґрафия: 0919P

ОГЛЯДНУЦЕ НА ПРЕШЛОСЦ

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

■ ДЗЕЦИНСКИ ТИДЗЕНЬ

ИНТЕРМЕЦО ДОБРОДЗЕЧНИ ОГНЬОГАСНИ ДРУЖТВА

90 РО КИ ПРО ЦИВ ОГНЯ И ДРУ ГИХ БИ ДОХ (3)

Р

уски Керестур ше од снованя ДОД та по нєшка може лєм цешиц зоз роботу домашнїх огньогасцох и попри тим же и Дружтво, нє раз, преходзело през кризи и каждодньови нєдостаток пенєжу. То условия кед и екномоия нє стала на здравих ногох, та ше о защити од огня и других бидох и напасцох мушела старац лєм локална заєднїца, валал, и сами добродзечни огньогасци. Зоз числених змаганьох Дружтво, у шицких змагательних катеґорийох, принєсло и барз красне число припознаньох и награди. То, у крайнїм, бул лєм резултатт длугорочней роботи и нєсебичного чуваня шицкого зоз чим ше розполагало. Зоз єдней од числених вежбох у центру Керестура На други способи ше у Друседемдзешатих рокох прешлого вика жтве формовало и фахови и функционално моцни колектив. Барз вельо ше у самим Доме поробело „на мольбу”, о своїх моцох, алє и ту ше видзело хто ше и кельо заклада, односно на кого вше и гоч кеди мож раховац. Фахове оспособйованє ше подрозумйовало одвше, та и напредованє у знаню и схоп-

Лєдво ше дочекало сиґурни и добри камион за гашенє огня...

Kонцoм дзеветнастого вику у Зомборе. Процив огня ше ишло и так...

2 РУСКЕ СЛОВО

но сцох у обла сци за щ и ти людских животох и маєтку, лєбо других материялних вредносцох. Єдине цо после телїх роботох успишней роботи нїґда нє будзе доведзене под питанє то же ше рускокерестурски добродзечни огньогасци за свой статус давно виборели, алє и же би живот без нїх наисце часто, лєбо и пребарз, нє достал вредносци котри ма тераз. Лю. Дудаш 9. ОКТОБЕР 2020.

ЗМИСТ

УВОДНЇК Пише: Мария АФИЧ, дописователька зоз Руского Керестура

■ Тижньовнїк 4. Схадзка Вивершного одбору Националного совиту Руснацох

■ Нашо места 8. Зашедала Скупштина општини Шид

■ Економия 10–11. У Руским Керестуре отримани „Дзень поляˮ

■ Култура и просвита 16. Округли стол о правопису руского язика у Новим Садзе

■ Мозаїк 20–21. Младежски секциї КУД „Тарас Шевченкоˮ зоз Дюрддьова

■ Людзе, роки, живот 22–23. Наш госц: Аднан Хасан, керестурски лїкар

■ Духовни живот 28. Активносци у Пасторалним центру „Йосафата” шестрох служебнїцох

■ Информатор 30–32. Мали оглашки и In memoriam

■ Спорт 36. СБ „Яша Баков” – Турнир у шаху

■ Интермецо 38–39. Хладок и горуци тепши

Насловни бок꞉ Дзецински тидзень Авторка фотоґрафиї꞉ Мария Афич

БУДУ МЕМОРИЯЛ И „РУЖАˮ Праве пред заключеньом того числа новинох доста ли зме добру вистку же заш лєм буду отримани Драмски мемориял и „Червена ружаˮ, нашо найдлуговичнєйши и у руским ка лендаре култури нєзаобиходни фестивали. Як одлучене на позарядовей схад зки Управного одбору Дома култури Руски Кере стур и Орґанизацийного одбору фе стива лох, 52. Драмски мемориял Петра Ризнича Дядї буд зе отримани од 15. по 18. октобер, а 59. Фе стивал рускей култури „Червена ружаˮ буд зе 31. октобра. Як преценєли орґанизаторе, здобули ше условия же би ше фе стива ли отрима ло, у вименєней и присподобеней форми ґу актуалним епидемиолоґийним обставином, алє и значно зменшаней рускей културней продукциї пре исту причину. Так Драмски мемориял, хтори почина уж по нєд зелї, на репертоаре перши три днї буд зе мац видео-проєкциї витвореньох РНТ „Петро Ризнич Дядяˮ зоз предходних сезонох, представох „Ки нґ-ко нґˮ, „Збор не ме стоˮ и „На ци о нал на стра ґ е ди яˮ. Остатнї дзень буд зе премиєрно вивед зена монодрама „Сон шмишного чловекаˮ Ф. М. Достоєв ского у режиї Владимира Надя Ачима, а у интерпретациї Мирослава Ма лацка. Фе стивал „Червена ружаˮ тиж буд зе мац цалком вименєну форму и буд зе отримани як ревиялни концерт на хторим буду лєм учашнїки з Руского Кере стура. Наступя Вельки народни орке стер Дома култури зоз солистами хтори виведу народни композициї, и млади кере стурски музичаре зоз ревию забавних шпиванкох зоз скорейших „Ружохˮ. Програма ше буд зе преношиц на живо прейґ дружтвених мрежох, а познєйше знїмок буд зе положени и на Ютюб канал Дома култури. У са ли Дома култури Руски кере стур на обидвох фе стива лох годно присуствовац огранїчене число нащивительох, односно лєм 130 патрачох, буд зе обовязне почитованє шицких предвид зених защитних мирох, насампредз ношенє маски и триманє одстояня, а на уход зе до са ли нащивительом превентивно буд зе мерана тїле сна температура.

* ”РУСКЕ СЛОВО” – гласнїк по руски * Виходзи каждого пиятку * Снователь Национални совит рускей националней меншини * Видава НВУ ”Руске слово”, Нови Сад * Перше число вишло 15. юния 1945. року у Руским Керестуре * Адреса: НВУ ”Руске слово”, Булевар ошлєбодзеня 81/VII, 21000 Нови Сад * Редакция: одвичательни редакторe/ки – Олена Планчак-Сакач, Ясмина Дюранїн, Микола М. Цап, Микола Шанта * редакторе/ки рубрикох – Мирон Горняк-Кухар, Александар Паланчанин, Олена Папуґа, Мартица Тамаш, Славица Фейса, Вероника Вуячич * новинаре/ки – Мария Афич, Влада Дїтко, Лидия Кухар, Андреа Медєши, Оля Русковски * лекторка – Блажена Хома-Цветкович * ґрафична редакторка – Люпка Цвеїч * ґрафични дизайнерки – Мария Гудак, Таня Салонтаї * Телефони: 021/6613-697, 021/6624-708, 021/6623-076; 021/6621-433 * Телефакс 021/528-083 * Предплата за цали рок: у жеми 1 500 динари, а у иножемстве 100 евра * Жиро-рахунок Banca Intesa a.d. Beograd 160-923244-82 * Девизни рахунок 160-0050870024999-53 * Рукописи ше нє враца * Друкує Друкарня ” Maxima graf” Петроварадин * E-mail: redakcija@ruskeslovo.com * Web site: www.ruskeslovo.com * YU ISSN 0350-4603 * COBISS SR-ID 15915778 * Друковани тираж 2 000 *

Директор др БОРИС ВАРҐА *** Главни одвичательни редактор ИВАН САБАДОШ

9. ОКТОБЕР 2020.

РУСКЕ СЛОВО 3

ТИЖНЬОВНЇК ВИВЕРШНИ ОДБОР НАЦИОНАЛНОГО СОВИТУ РУСНАЦОХ

ЗАШ ЛЄМ МЕНЄЙ ДИНАРИ ЗА МАНИФЕСТАЦИЇ У ТИМ РОКУ На Конкурс за орґанизованє манифестацийох у обласци защити нєматериялного нашлїдства и уметнїцкей творчосци Руснацох були приявени двацец проєкти. Седемнац достали потримовку Вивершного одбору, понеже Одбор за културу Националного совиту Руснацох нє принєсол предклад за розподзельованє конкурсного буджета. У тим року за нашо манифестациї у буджету було за 250 000 динари менєй, та векшина проєктох достали менєй пенєжи як цо вимагали

У

Заводу за културу войводянских Руснацох, пондзелок, 5. октобра, отримана схадзка Вивершного одбору Националного совиту Руснацох. Члени Одбору на схадзки прилапели предклад розподзельованя средствох за проєкти хтори сцигли на Конкурс за орґанизованє манифестацийох у обласци защити нєматериялного нашлїдства и уметнїцкей творчосци Руснацох за 2020. рок. Средства хтори були на розполаганю у буджету за 250 000 динари менши як прешлого року, та було и менєй за дзелєнє на проєкти. На Конкурс хтори розписани за тот рок сцигли двацец проєкти, од хторих седемнац после догваркох достали потримовку и средства. Розпатранє вимогох и проєктох, та и опредзельованє средствох требали покончиц члени Одбору за културу на своєй схадзки. Медзитим, три схадзки – два порядни и єдна електронска, нє були отримани, та по Сатуту, тоту инґеренцию на себе превжала висша инстанца – Вивершни одбор Националного совиту. Спрам прилапеного предкладу за свойо проєкти – манифестациї средства достали: Дружтво Руснацох у Суботици – за манифестацию „Яр др Мафтея Виная” (20 000 динари), Дом култури Руски Керестур за три манифестациї – Драмски мемориял Петра Ризнича Дядї (80 000 динари), Фестивал „Червена ружа” (100 000 динари) и „Костельникова єшень” (80 000 динари), КУД „Петро Кузмяк” Нове Орахово – за проєкт „Купованє опреми” (20 000 динари), КПД „Карпати” Вербас – за манифестацию „Хорски фестивал Карпати – опрема” (100 000 динари), КПД „Иван Котляревски” Бикич – за манифестацию „Пришли нам Русадля 2020” (20 000 динари), Руски културни центер Нови Сад – за проєкт „Купованє опреми” (100 000 ди-

ОЗНОВА ПОСТАВЕНА ТАБЛА У БАЧИНЦОХ Нова табла Подручней канцелариї Националного совиту Руснацох у Бачинцох у септембру ознова поставена на будинок Месней заєднїци у тим валалє у хторим шедзиско канцелариї. Здогаднїме, першу таблу хтора шветочно одкрита з нагоди отвераня Подручней канцелариї у Бачинцох у децембру 2019. року, початком юлия того року, ище вше нєпознати вандали зняли и однєсли, цо знємирело руску явносц. Як гварел кородинатор Подручней канцелариї Националного совиту Руснацох Владислав Папуґа, виробок и поставянє новей табли виплацела Месна заєднїца Бачинци, цо ґест за похвалу. Нє за похвалу, медзитим, же по доступних информацийох по нєшка нє одкрити виновнїки и мотиви вандалского акту хтори ше случел пред трома мешацами и приявени є полициї. Вл. Дї.

4 РУСКЕ СЛОВО

нари), КУД „Жатва” Коцур – за проєкт „Купованє биротехнїчней опреми” (100 000 динари), Дружтво за руски язик литературу и културу за два манифестациї – „Стретнуце у Боднарова” (20 000 динари) и „Днї Микочи Кочиша” (30 000 динари), КПД „Дюра Киш” Шид – за манифестацию „Мелодиї Руского двору” (100 000 динари), КУД „Тарас Шевченко” Дюрдьов

– за манифестацию „Най ше нє забудзе” (100 000 динари), РКУД „Др Гавриїл Костельник” Кула – за проєкт „Опрема” (40 000 динари), МАТКА – Дружтво Руснацох Нового Саду Войводини – за проєкт „Фестивал малих сценских формох” (30 000 динари), Союз Руснацох Українцох – за проєкт „Набавка проєктора” (30 000 динари) и Руска Матка – за проєкт „Означованє и преслава 30-рочнїци од снованя Рускей матки у Руским Керестуре (30 000 динари). Як видно, Вивершни одбор часточно пременєл инициялни предклад о розподзельованю пенєжу по конкурсу о хторим зме писали, насампредз так же пропорцийно зменшал опредзелєни средства скоро шицким проєктом. Лєм два манифестациї, односно проєкти з тей нагоди достали вимагани средства, а то РКЦ Нови Сад за набавку опреми и КУД „Тарас Шевченко” Дюрдьов за манифестацию „Най ше нє забудзе”. Шицки други достали менєй пенєжи за реализацию своїх проєктох. Три хтори нє сполнєли условия Конкурса то проєкти: Дружтва за Руски язик, литературу и културу – видаванє кнїжки Моноґрафиї за нагоди ювилея 50-рочнїци нашей Ґимназиї, Хора Розанов – набавка опреми, и треци проєкт Дружтва Руснацох Сримскей Митровици за видаванє кнїжки Моноґрафиї о славней ґлумици Ирини Колєсар. Тоти проєкти нє потримани понеже, по тематики нє сполнюю условия актуалного конкурса. Но, як надпомнуте, насампредз кед слово о проєкту кнїжки Моноґрафиї о ґлумици Ирини Колєсар, члени Вивершного одбору Националного совиту препоручели же би Одбор за културу пренашол модел за його реализацию.■ А. Паланчанин 9. ОКТОБЕР 2020.

tiznjovnjik@ruskeslovo.com

СХАДЗКА РОБОТНОГО ЦЕЛА ЗА НЄРУХОМОСЦИ

КРОЧАЙ БЛЇЖЕЙ ҐУ РИШЕНЮ ПРОСТОРНОГО ПРОБЛЕМА У Заводу за културу войводянских Руснацох, пондзелок, 5. октобра, отримана схадзка Роботного цела за нєрухомосци Националного совиту Руснацох. На схдзки розпатрани информациї о закончених и наступних активносцох вязаних за просториї у Матици сербскей 15 дзе ше ма преселїц Завод за културу войводянских Руснацох, як и шлїдуюци крочаї у вязи зоз унапрямованьом средствох хтори достати од Покраїнского секретарияту за културу. Достати пенєж наменєни за преселєнє НВУ „Рускe словo” до своїх просторийох и тирваце ришенє дїловного простору Заводу за

културу войводянских Руснацох, насампредз за адаптацию хижи у улїци Матици сербскей. Значи, пенєжи хтори були нєобходни за плаценє таксох и вимиренє других обовязкох, тераз на розполаганю нашого Заводу за културу и Националного совиту. Треба лєм розришиц нєдоповедзеносц хто и за цо их шме потрошиц. На схадзки Цела заключене же би достати средства требало вихасновац за купованє другого квартелю у Матици сербскей 15, з чим би цали будинок могол буц власносц Заводу, односно нашого Националного совиту. Же би ше то покончело, Роботне цело дало два алтернативи котре Национални совит треба же би розпатрел – перша же би сам Завод купел нєрухомосц, а друга же би ше пенєжи преруцело на рахунок нашого Националного совиту же би вон потим купел спомнути други квартель. У тим контексту, управни цела Заводу треба же би ше презнали чи тота институция може купиц нєрухомосц зоз средствох котри достати, и чи потребне достац согласносц сновательох. Тиж и чи маєток Заводу по законских предписаньох преходзи до власносци Покраїни кед же дараз евентуално придзе до його гашеня. На схадзки прилапене и заключенє же би ше, накадзи буду формовани нови вивершни орґани АП Войводини, наявело приєм до предсидателя Покраїнскей влади и вимагало средства за адаптацию обєкта у улїци Матици сербскей у Новим Садзе хтори скорей обецал терашнї предсидатель Влади Иґор Мирович. А. Паланчанин 9. ОКТОБЕР 2020.

STANOVISKA Пише: Мария ПЕРКОВИЧ, новинарка и активистка

ЗАВЕРАНЄ КРУГА

Место же бизме нашироко анализовали ознова зобудзене воєне зраженє Єрмениї и Азербейджану на Наґорно-Карабаху як потвердзенє же национализем и милитаризем вше иду вєдно а „чловек чловекови вовк”, на тот завод розпатриме вистку хтора нагадує заверанє круга кед слово о гражданскей думки и идеї. Тих дньох у Анґлиї як вивисцовали медиї, Влада забранєла же би ше у школох и образовних институцийох хасновали материяли орґанизацийох хтори ше закладаю за конєц капитализма. Антикапитализем оценєни як „екстремне политичне становиско” за хторе нєт места у просвити и учебнїкох. Зявенє, рост и побиду буржоазийней держави и дружтва провадзели забрани. Забраньовани комунистични партиї, як цо забраньовани и ектремно фашистични странки. Медзитим, нє було нїґда скорей так ясно артикуловане становиско же капиталистичну систему нє шлєбодно превипитовац. Анї з єдней позициї. Гражданска думка и идея звалєли феудализем, так же превипитовали критиковали и деконструовали сами його фундаменти. Нєупитносци богомдатого и нєдотхлївого краля и дворянства спроцивели идею одвичательносци, виборносци и зменлївосци народних представительох. Гражданска думка и идея створели модерни швет у хторим праве политични права на першим месце, а политичне змаганє голєм декларативно важне, як и тото економске и тарґовищне. Лєм ше єй нє удало подзвигнуц цену людского живота, хтори и у модерним швеце досц тунї. Медзитим, капитализем у XXI вику, як система хтора константни ґенератор кризох и нєєднакосци, зоз шицких бокох критиковани праве през учашнїкох и правила политичного змаганя. Забрана у держави хтора колїска и символ гражданскей идеї и модерного швета знак же тота система, идея и дружтво досягли свой лимит, а „либерална думка” заш лєм ма гранїци. Прето же, поправдзе, нїґда нє мала фундамент у реалносци. Скриваюци ше споза мутних, абстрактних и нєдоповедзених поняцох гражданства и нациї, права и демократиї, у исти час вона скрива укоренєни и нєвикоренлїви економски, родни, та и расни нєєднакосци медзи людзми на хторих є и сама заснована. Гражданска идея и система прето муши забранїц критику, главне оружиє и орудиє з хторим розпочала свой побидоносни поход процив назадного „старого режиму”. Алє, ту нє конєц. Як спозорел углядни лабуриста Джон Мекдонел, на тот способ Анґлия ше одрека и значней и славней часци своєй модерней историї – синдикалней борби, социялистичней идеї, та и самей Лабуристичней партиї хтора твори скоро половку политичного спектра держави. З другого боку, можебуц то нагаднуце же гражданска думка и идея конєчно вичерпана и же капе. Же заварла круг, то вшелїяк.

Становиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово”

РУСКЕ СЛОВО 5

НАШО МЕСТА СОТРУДНЇЦТВО МЕСНЕЙ ЗАЄДНЇЦИ РУСКИ КЕРЕСТУР И КАРИТАСУ

ТРЕНИНҐ О ПРЕВЕНЦИЇ ПРИРОДНИХ И ДРУГИХ ОПАСНОСЦОХ У просторийох Месней заєднїци у Руским Керестуре, 1. октобра отримани тренинґ у рамикох програми „Зменшанє ризику од елементарних катастрофох” у рамикох проєкту Be ready. Тренинґ вєдно орґанизовали нєвладова орґанизация Каритас, деканату Нови Сад, и керестурска Месна заєднїца. На нїм були представителє цивилного сектору, т. є. поверенїки цивилней защици зоз валалских институцийох и здруженьох, комуналне подприємство, Школа, Дом култури и Дом за старих, та представителє Огньогасного дружтва, пензионерох, рибарох. Присутних привитал о.д. секретара домашнєй МЗ Михайло Пашо, а у мено Каритасу коодринаторка Анита Ґовля. Викладанє, односно тренинґ водзела менаджер цивилней защити Драґана Остоїч. Ґовльова гварела же тренинґ орґанизовани пре информованє гражданох о тим же превенция потребна, же би катастрофи нє були катастрофи, алє лєм нєпогоди, та и же би чкоди були цо менши. Тиж важне знац и як ше треба справовац кед ше нєпогоди случа. О файтох елементарних катастрофох, о тим як ше справовац кед ше случа, алє и як уплївовац же би ризик од нїх бул цо менши, бешедовала Драґана Остоїч. Указане на велїх прикладох, же виновнїк у векшини случайох було праве нєодвичательне справованє чловека, кед руца шмеце, палї огнї итд. Понеже Войводина ровнїнски предїл, нєт гори, найвекши нєбеспеки котри ту грожа то вилїви, огнї, а найчастейше вельки бурї и витри, дзекеди зоз каменцом, або шнїгом. У тим сеґменту вельо знача витрозащитни пасма древох, хторих нажаль у Войводини єст барз мало, прето же их чловек знїщує.

У другей часци тренинґу бешедоване з учашнїками, хтори були на тот завод були активни. Пре спомнути причини Каритасов проєкт ма порушовац гражданох, локални самоуправи, же би адекватно реаґовали на комунални проблеми, же би их ришовали, понеже ноша ризик од можлївих нєпогодох. Подобни активносци уж витворени у вецей войводянских општинох, а єдна з нїх уж була и у Керестуре. То едукативна бабкарска представа, хтора на початку реализованя проєкту указана у керестурскей Школи. Плановане того року же би була и роботня за школярох и тренинґ за просвитних роботнїкох, цо пре епидемию муши буц преложене. Но, як наявела координаторка Анита Ґовля, шлїдуюца активносц будзе демонстрация огньогасних вежбох за гражданох 10. октобра, а з нагоди 13. октобра, Дня зменшаня ризику од елементарних катастрофох. Тиж наявена и акция садзеня древкох до витрозащитного пасма валала, хтору нєодлуга вєдно витворя тиж Каритас, Месна заєднїца и ЯКП „Руском”. М. А.

ДРУГА СХАДЗКА СО ВЕРБАС

ПОТВЕРДЗЕНИ МАНДАТИ ТРОM НОВИM ОДБОРНЇКОM Друга схадзка Скупштини општини Вербас отримана штварток, 1. октобра, a на нєй принєшени вецей одлуки. Як пренєсол сайт vrbas.net, локални парламент потвердзел мандати тром новим одборнїком. То Дамир Роєвич и Арсениє Пешич з лїстини „Александар Вучич – За нашо дзеци” СНС и Милияна Ґруїч з лїсти „Ивица Дачич – СПС – ЄС – Драґан Маркович Палма”. СО Вербас прилапела предлоги Комисиї за кадрово, административни питаня и роботни одношеня, Предлог рочней програми защити, ушореня и хаснованя польопривредней жеми на териториї тей општини, Предлог ришеня о даваню согласносци на статут Апатикарскей установи Вербас, як и дзепоєдни будовательни предлоги.

6 РУСКЕ СЛОВО

Фото: www.vrbas.net

На схадзки розришени стари и меновани нови командант, його заменїк, началнїк и члени Штаба за позарядово ситуациї општини Вербас. М. Г. К. 9. OKTOБЕР 2020.

mesta@ruskeslovo.com

XIII ФЕСТИВАЛ „БИСЕРНА ҐРАНА” У ФУТОҐУ

УКАЗАНЕ И РУСКЕ ОБЛЄЧИВО Културни центер „Младосц” зоз Футоґу, уж тринасти рок орґанизує Фестивал народного облєчива, прикраскох и оглавкох „Бисерна ґрана”. Ширши смисел того Фестивалу, на хторим ше стретаю шицки цо любя народну традицию и народне облєчиво лєм часц тей приповедки, то нє лєм обичаї, алє и тото цо провадзи фолклорне виводзенє, алє и очуванє народней традициї. Тот Фестивал и нагода же би ше на нїм стретли колекционере, любителє народного облєчива хтори го реконструую, тоти хтори правя квалитетни реплики народних костимох и тих цо любя народни ревиї, шпиванки и ниа, прешли 12. роки, а „Бисерна ґрана” затераз єдинствани фестивал хтори наменєни очуваню народней традициї. На Фестивал, хтори отримани всоботу, 3. октобра у будинку Польопривредней школи зоз домом школярох у Футоґу, були поволани и Руснаци зоз Коцура, же би принєсли вельконоцну кошарку и указали нашо обичаї на тото швето и облєчиво Руснацох у Войводини. – Було нам крашнє дотераз сотрудзовац зоз Руснацами. Зоз Коцурцами окреме, бо нам вони од першого дня вишли вочи. Нам наисце барз интересантне же ше малим националним заєднїцом на окремни способ удало зачувац свойо националне благо, кед слово о народним облєчиве. Прето зме их дзечнє и щиро поволали на „Бисерну ґрану”, а була нам и чесц кед нам фамелия Фейса уступела свойо костими

кед зме у Заґребе представяли „Бисерну ґрану” на єдней вистави. З тей нагоди жадам подзековац Милки Фейса за участвованє на тогорочним Фестивалу и доприношенє у очуваню и пестованю народного облєчива. Тримам и же нєт вельо места у хторих жию Руснаци, та бим дзекуюци вашим новином поволал тих цо пестую руски фолклор, най ше нам вони явя до Културного центру „Младосц”, жадаме же би и вони були нашо госци – гварел орґанизатор Фестивалу „Бисерна ґрана” Културни центар „Младосц” Футоґ Милан Степанов. Того року Фестивал мал иншаки концепт, понеже пре почитованє предписаних мирох виостал дефиле у центре Нового Саду и рижни стретнуца фолклорних ансамблох. Орґанизатор Милан Степанов потолковал же Фестивал „Бисерна ґрана” орґанизує Културни центер „Младосц” Футоґ, алє снователь и Город Нови Сад и дотераз єдна часц програми виводзена и у Новим Садзе на рижних просторох, та нє було нїч нове меняц локациї на хторих ше одвива. Нажаль, того року шицки орґанизаторе културних збуваньох мушели почитовац предписани мири, та и вони ришели же того року Фестивал знєю як два емисиї од пол годзини и на таки способ защица и нащивительох, а и учашнїкох од евентоалнуго охорйованя. Очекую же дистрибуция тих емисийох будзе на телевизийох хтори маю националну фреквенцию, та их годни одпатриц и тоти цо нє могли присц до Футоґу. В. В.

У ОПШТИНИ КУЛА И ЦАЛИМ ОКРУГУ

ЕПИДЕМИЯ МИРУЄ Епидемиолоґийна ситуация у општини Кула, мож повесц же мирує и же у цалей општини лєм 13 особи позитивни на вирус-корона, док у Руским Керестуре нєт зазначени нови случаї. Утаргнута позарядова ситуация и у сушедней оджацкей општини, а подобни позитивни стан у цалим Заходнобачким округу. О вше меншим числу хорих од ковиду 19 у цалим округу, податки нєдавно винєсол Завод за явне здравє Зомбор, алє и надпомнуце фаховцох же би ше и далєй мерковало на защитни мири хтори предписала Влада Сербиї. Компетентни надпоминаю и же за їх нєпочитованє предвидзени кари од 50 000 динари по 500 000 динари за правни особи и до 150 000 динари за руководителя, поднїмателя и физичну особу. Санитарна инспекция у Заходнобачким округу остатнї мешац и пол окончела 259 позарядово контроли же би утверд9. OKTOБЕР 2020.

зела як ше у привредних обєктох почитує процивепидемиолоґийни мири, и у 111 сучайох одкрити числени нєправилносци. Найвецей их було у погосцителньних обєктох, а одношели ше на нєдостаток дезобариєрох, ношенє защитних маскох занятих и дезинфекцийни средствa. Барз контроловани обєкти у оджацкей општини, а пре позарядову ситуацию хтора там запровадзена, но як зме спомли од 29. септембра и у тей општини утаргнута позарядова ситуация и число хорих значно зменшане. Тиж по обявених податкох Заводу за явне здравє Зомбор, у цалим Заходнобачким округу, од марца до половки септембра од пошлїдкох вируса умарли 32 особи. У периодзе марец-юлий санитарни инспекторе Оддзелєня Зомбор видали 784 ришеня о домашнєй самоизолациї тиж на териториї цалого Заходнобачкого округу М. А.

РУСКЕ СЛОВО

7

НАШО МЕСТА ОТРИМАНА СХАДЗКА СКУПШТИНИ ОПШТИНИ ШИД

ПРИЛАПЕНИ ЗАКОНЧУЮЦИ РАХУНОК БУДЖЕТА

Прешлого пиятку отримана треца схадзка Скупштини општини Шид, на хторей одборнїки прилапели Одлуку о закончуюцим рахунку буджета за 2019. рок. Як обгрунтовала Ядранка Недич, руководителька Оддзелєня за буджет и финансиї, приходи утвердзени у суми 1 062 989 000 динари, розходи 1 082 249 000 динари, цо значи же у каси хиби 19 260 000 динари. Одлука о закончуюцим рахунку буджета будзе прешлїдзена ресорному министерству спрам законских предписаньох. Одборнїки тиж вигласали и одлуки о дїлованю явних подприємствох за перши шейсц мешаци того року, як и установох за 2019. рок и програми роботи. Як визначел Александар Йованович, директор ЯКП „Водовод”, прешлих трох рокох вибудовани водоводни мрежи у Соту, Привиней Глави и Бикичу, Люби и нєдавно у Моловину. Вон тиж додал же значна инвестиция то вибудов паралелного цивоводу од студньох у Батровцох по авто драгу, хтора коштала 60 милиони динари, бо на тим подручу дотирвали циви часто пукали и пре гавариї гражданє оставали без води. Тиж при концу и вибудов резервоара за воду у Вашици. И директорка ЯКП „Стандард” Славица Сремац винєсла резултати о дїлованю того комуналного подприємства, хторе добре дїловало и мало значни роботи под час позарядового стану пре пандемию вируса корона. Прилапени и звит о роботи ЯП „Явне ошвиценє, услуги и отримованє”, як и Заводу за урбанизем.

Цо ше дотика установох, хторим локална самоуправа снователь, прилапени звити о роботи Музею наївней уметносци „Илиянум”, Ґалериї малюнкох Сава Шуманович, Центру за социялну роботу, Туристичней орґанизациї, Културно образовного центру и Установи за физичну културу и спортску рекреацию „Партизан” за прешли рок. Предсидатель СО Тихомир Стаменкович спозорел же Центер за социялну роботу муши поробиц ревизию хасновательох социялней помоци, з оглядом же, як гварел, єст поєдинцох хтори злохасную достату помоц и троша ю на алкогол, або коцканє. Деян Лоґарушич, директор Центру за социялну роботу гварел же то вириятнє и будзе поробене же би помоц доставали наисце особи хтори пре худобство, або хороту нє годни робиц и материялно су загрожени. СО принєсла и одлуку о вименкох и дополнєньох Плану ґенералней реґулациї Шиду, як и Плану детальней реґулациї централней зони Шиду. Як обгрунтоване, з тоту одлуку будзе дошлєбодзене будованє у городзе од Дома здравя у напряме улїци Кнеза Милоша ґу центру городу, цо потераз на таки способ нє було реґуловане. Одборнїки розришели директорку Музею наївней уметносци „Илиянум” Любинку Пантич, а потим ю меновали на тоту функцию на мандат за нови штири роки, а тиж принєсли и даскельо одлуки з обласци маєтно-правних одношеньох зоз компетентносци Скупштини. Вл. Дї.

НА ШИДСКИМ ПОДРУЧУ

НЄТ ИНФИЦИРОВАНИХ З КОРОНУ Епидемиолоґийни стан на подручу општини Шид досц добри, з оглядом же спрам урядових податкох Заводу за явне здравє зоз Сримскей Митровици, концом прешлого тижня анї єдна особа нє була позитивна на вирус-корона. Др Нада Зец, директорка спомнутого Заводу, гварела же епидемиолоґийни стан на цалим подручу Сриму добри у одношеню на лєтнї мешаци. Медзитим, др Зец надпомина же превентивни епидемиолоґийни мири треба запровадзовац з оглядом же вирус и надалєй присутни и циркулує, гоч слабше як скорей, алє лєгко може бовкнуц кед ше гражданє нє притримую епидемиолоґийних мирох защити.

8 РУСКЕ СЛОВО

На подручу општини гражданє можу безплатно достац дезинфекцийни средства, алє людзе нє барз ноша защитни маски. Нє ридко видзиц у предавальньох и у других завартих явних местох же єст людзох хтори нє маю маски. Блїжи ше и 15. октобер, кед ше у Шидзе ма отримац надалєко познати вашар, медзитим пре пандемию вирусакорона, вашар ше нє отримує мешацами, та вироятнє же нє будзе анї тераз, з оглядом же то вельки ризик, бо би ше на єдним ме сце позберало досц людзох зоз рижних штредкох, цо би лєм допомогло ширеню вируса. Вл. Дї. 9. ОКТОБЕР 2020.

mesta@ruskeslovo.com

ЕКУМЕНСКА ГУМАНИТАРНА ОРҐАНИЗАЦИЯ И ЕДУКАЦИЯ ЗА МИР НА АНДРЕВЛЮ

ЗА ЛЄПШИ ОДНОШЕНЯ МЕДЗИ ЛЮДЗМИ

У рамикох своєй мировней роботи, Екуменска гуманитарна орґанизация предлужує серию едукацийох з обласци вибудови мира и помиреня. Проєкт под назву „Мировни едукацийни центер” представя тророчни проєкт (2019–2021), з обуками за младих, будуцих тренерох – фацилитаторох. Дводньови тренинґ „Релиґия як ресурс мира”, отримани 2. и 3. септембра у Готелу „Цептор” на Андревлю. Присутни були 23 особи рижних деминоминацийох и зоз рижних церковних и цивилних орґанизацийох, зоз МетодиФото: М. Гудак стичкей церкви, Грекокатолїцкей, Реформатскей и Словацкей евангелистичней церкви. На тим сходзе координаторка проєкта була Мария Медзи нїма, участвовали 14 млади зоз Коцурского Парницки, а Анита Ґовля преподавала и була тренер. здруженя младих КУМ, жени зоз Европского екуменскоОрґанизаторе надпомли же присутносц велького числа го форуму женох християнкох и други. младих и зацикавеносц младих за тему мира виволує раПод час тренинґу, попри роботньох ше и модлєло, а досц и надїю же християнє и надалєй буду робиц и дїломолитви водзел парох зоз Старей Пазови Иґор Фелди, вац як миротворци и злєпшовац одношеня медзи людМария Шранка зоз Методистичкей церкви зоз Кисачу и зми у своїм околїску и швеце. богослов Ярослав Варґа. М. Г. К.

У НОВИМ САДЗЕ

РЕНОВИРАНЄ ПАРОХИЯЛНОГО БУДИНКУ Реновиранє парохиялного будинку у Новим Садзе почало штредком септембра, так же ше у першей фази робело прижемє и перши поверх велького будинку. Як гварел парох новосадски о. Юлиян Рац, далєй, у шлїдуюцих фазох предвидзене адаптованє и санация закрица и пиньвици у истим, вельким будинку. Роби ше мулярски роботи, меня електроинсталациї и водовод, же би ше оможлївело нормалне хаснованє поверха и прижемя. Окончователь роботох подприємство „Архитектура – про инґ” ГОО Петроварадин. Инвеститор Грекокатолїцка парохия св. Апостолох Петра и Павла. Фото: В. Вуячич Зоз финансиями руководзи наш владика, епарх Епархиї св. Миколая кир – Роби ше кажди дзень. Як порадзене, по контракту, Георгий Джуджар, а часц средствох достата од держави. Пред тим, требало направиц проєкт, а помогла Управа за очекуєме же реновиранє будзе готове за 70 роботни днї, сотруднїцтво зоз Церквами и вирскима заєднїцами у рахуюци од 14. септембра – гварел парох о. Юлиян Рац. М. Г. К. Министерстве правди Републики Сербиї. 9. ОКТОБЕР 2020.

РУСКЕ СЛОВО

9

ЕКОНОМИЯ ДЗЕНЬ ПОЛЯ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

ПРЕДСТАВЕНИ УРОЖАЇ КУКУРИЦИ Пише: Марина ДЖУДЖАР

Дзень поля котри уж треци рок за шором орґанизує подприємство Аґро хома” у Руским Керестуре прешлого пиятку отримани на Ярашу, ” дзе присутним парастом представени урожаї гибридох кукурици штирох нашеньских хижох – Пионир, НС семе, Декалб и МАС

О

рґанизатор и того року сцел буц цо реалнєйши зоз урожайом кукурици, же би ше нє спатрало лєм резултати зоз рекламох и тоти котри презентую нашеньово хижи, алє сцел и шицко поуказовац на домашнїм терену. На Ярашу на парцели поверхносци од 3,5 гольти були посадзени гибриди Пионира 164 и 217, потим Декалбу 5031, 5182 и 5685, та НС семе 3022, 3023 и 4000, як и МАС 34б, 48 2, 56а и фримен. Домашнї ше намагали випестовац кукурицу у нормалних условийох зоз хаснованьом штучних гнойох и гербицидох, односно технолоґиї яка ше хансує и иншак у валалє, т. є. як нам потолковал аґроном Славко Малацко, нїчого превельо, алє так як прилаплїве обичному парастови. ПРОДУКЦИЯ У ЗВИЧАЙНИХ УСЛОВИЙОХ – Идея за манифестацию настала праве теди, пред трома роками, кед шицки нашеньово хижи нам твердзели же праве їх гибриди найлєпши. Най надпомнєм, жем на тей парцели зорана и за шатву порихтана звичайно, погноєна є зоз штучним гно-

10 РУСКЕ СЛОВО

йом 16-16-16 и зоз урею, а третирана лєм раз зоз гербицидом. Нїч нє шминкане, алє є прилагодзене ґу звичайному продуковательови, так як цо би и обични парасти зробели. Цо ше дотика хемийного третману ми ше опредзелєли, шмело повем, за гербицид Аденґо, котри одлично дїловал пре вельо дижджу. Одлуку за прескакованє другого третману защити од коровча принєшена, без огляду на подаєдну травку, визначел Малацко спред орґанизатора. – Датум отримованя Дня поля зме уж раз прекладали и тераз зме уж нє сцели одцаговац, алє зме ришели же отримаме манифестацию, без огляду на влажни период за нами. Сцели зме достац резултати таки як су и у обичного параста, кед ше нєшка лупа, та ше лупа кукурицу, а влага уж яка є, и мож повесц же влажносц зарна цалком прилаплїва – гварел Малацко. РОД МОГОЛ БУЦ ЛЄПШИ Пред присутнима кукурицу ше лупало и такой ше прераховйовало вкупни урожай по поверхносци и влагу зарна за шицки дванац розлични гибриди. Представени гибриди зоз ФАО ґрупох медзи 300 и 500 и 9. ОКТОБЕР 2020.

ekonomija@ruskeslovo.com

У НОВИМ САДЗЕ БУЛА КОНФЕРЕНЦИЯ О БИОМАСИ

ПОТРИМА ШЕ ХАСНОВАНЄ ЕНЕРҐИЇ УРОЖАЮ

вони мали влажносц зарна медзи 14,1 и 17,4, а урожаї варирали од 9 087 по 11 897 килограми по гектаре, прераховано зоз влажносцу зарна на 14 проценти. Мож повесц же кажда нашеньова хижа понукла гибрид зоз найвисшей класи котри по урожаю парира конкурентскому гибриду. Так шицки представели гибрид длугшей веґетациї чий урожай бул коло 11 000 килограми по гектаре, як и вчасни гибриди зоз меншим урожайом и нїзшим процентом влажносци зарна, цо по словох фаховцох цалком задоволююце за тот рок. ЦЕНА ЗАДОВОЛЮЮЦА – Цо ше дотика урожаю, вон того року можебуц дакус менши яки би могол буц, алє у периодзе кед рошлїна була медзи штвартим и пи я тим лї сцом, кед формовала чутку, було вецей паданя и то вплївовало на урожай. Проду ко вате лє то го року нє буду очкодовани, по моїм же ше то шицко компензує през цену, вшелїяк же цену нє одредзує нашо тарґовище, алє шветове, а вона задоволююца – визначел Малацко.

9. ОКТОБЕР 2020.

У валалє ше найвецей предава Декалбово гибриди, алє садзи ше и други гибриди, глєдани и Пионирово и МАС, а цо ше дотика НС семена, видно же ше и вони боря за тарґовище, видзиме їх гибрид 4000 котри озбильно парира конкурентом – твердзи Малацко ВИСТАВА МЕХАНЇЗАЦИЇ Того року по першираз була орґанизована и менша вистава по ль о при вред ней ме ха нї за циї, так були представени даскельо трактори новшей ґенерациї зоз ва ла лу Armatrack и Steyr, а подприємство AgroTECH зоз Нового Бечею, котре за ступ нїк спом ну тих брендох виложело ище даскельо продукти. На манифестацию ше одволало красне число кооперантох и других польопривредних продуковательох як зоз валалу, так и з околних местох а, як визначели орґанизаторе, намагали ше подзвигнуц манифестацию на цо висши уровень, зоз тенденцию дальшого розвою, и наздаваю ше же нарок преширя оглядне польо.■

У Новим Садзе 1. и 2. октобра отримана дводньова конференция SEE ENERGY-Connect&Supply II 2020, хтору орґанизовала Национална асоцияция за биомасу „Serbio”. Циљ конференциї упознаванє зоз актуалним дїловним и законским окруженьом и умрежованє домашнїх и медзинародних компанийох, хтори уключени до сектору обновлївих жридлох енерґиї, як и анализа и представянє доступних стимулацийох, кредитних линийох и институцийней помоци за реализацию инвестицийних проєктох у енерґетики з акцентом на анализу ресурсох и огранїчуюцих факторох. Конференцийна програма облапяла теми биоенерґиї, соларней енерґиї и енерґетскей ефикасносци у будовательстве. Партнере конференциї ГИЗ ДКТИ и Амберо консалтинґ у рамикох панел дискусиї под назву „Енерґия урожаю” представели актуалносци з тей обласци, о хторих бешедовали представнїки трох министерствох – Министерства польопривреди, лєсарства и водопривреди, Министерства рударства и енерґетики, Министерства животного штредку, як и представнїки Задружного союзу Войводини. Министерство польопривреди, лєсарства и водопривреди, як и Министерство рударства и енерґетики на конференциї представели инситуцийну потримовку и предлоги ришеньох наймоцнєйших проблемох зоз хторима ше инвеститоре зочую, алє и идентификовали постояци нагоди за нови проєкти и инвестициї. Институцийну и инвестицийну потримовку представели и Развойни и Ґаранцийни фонд АП Войводини. Дводньова конференция була за шицких польопривреднїкох, власнїкох жеми, поживовей и древовей индустриї, представнїкох болнїцох, власнїкох хладзальньох, виводзачох будовательних роботох, консултански хижи и осиґуруюци дружтв. У рамикох конференциї отримани и Б2Б дїловни схадзки на хторих присутни мали нагоду здобуц потенциялних клиєнтох, инвеститорох и продуковательох технолоґиї хаснованя енерґиї з биомаси. Конференцию ше могло провадзиц у готелу „Шератон” у Новим Садзе, у конференцийней сали, и онлайн, а шицки хторих тота обласц интересує, можу на сайту https://serbio.rs/ опатриц знїмки викладаньох з обидвох дньох отримованя конференциї. М. Т.

РУСКЕ СЛОВО 11

ЕКОНОМИЯ ПЕТАР СЕМАН, ПОЛЬОПРИВРЕДНИ ПРОДУКОВАТЕЛЬ ЗОЗ ҐОСПОДЇНЦОХ

ПАПРИҐА ШЕ ДОБРЕ ПРЕДАВА Природне околїско паприґи Централна и Южна Америка, алє ше пре економски причини и пре вше векше хаснованє у людскей поживи тота рошлїна розширела по цалим швеце. На наших теренох традиция продукованя паприґи длугока и успишна

П

априґу мож випродуковац на рижни способи. Два основни способи продукциї паприґи то: продукция у завартим (пластенїки, склєнярнїки) и на отвореним. Продукция у завартим на наших просторох менєй заступена и служи лєм за вчасну продукцию. Продукция паприґи на отвореним вельо интересантнєйша нашим парастом, и ту ше зявюю два файти продукциї: продукция паприґи зоз пресади на чарней фолиї и продукция без фолиї зоз нашеня. Польопривредни продукователє у Ґосподїнцох, а медзи нїма и наш млади собешенднїк Петар Семан, продукує паприґу без фолиї зоз нашеня. – Така файта продукциї нам ше у остатнїм чаше указала як барз удатна. Паприґу ше садзи зоз окремну машину концом априла, а перши узрети плоди дава початком септембра. У такей системи роботи паприґа сцигує дакус познєйше, алє ше указало же ше у остатнїх пейц-шейсц рокох у тим чаше ю ше найвецей глєда на тарґовищу и ма найвекшу цену – приповеда польопривредни продукователь Петар Семан. ТРОШКИ ПРОДУКЦИЇ

У тей системи трошки продукциї паприґи зменшани у одношеню на продукцию паприґи зоз пресади на фолиї, гоч зоз другого боку маме ризик од вчасних мразох, так же ше случує же у даєдних рокох паприґа нє дозреє, од-

12 РУСКЕ СЛОВО

носно пообера ше лєм перше, евентуално друге коло. – Продукция паприґи зоз собу ноши вельки трошки и нєпреривни укладаня до механїзациї. Того року сом оберац почал початком септембра, а сезона ище вше тирва. Мам коло шейдзешат роботнїкох котри у сезони каждодньово на полю. Паприґу обераме у ринфузи до прикочох, а потим ю дома класираме. Першу класу кладземе до шкатулох, тота паприґа ше предава як перша класа по цени од 60 по 80 динари, а другу класу пакуєме до мехох и вона идзе по цени од 30 динари до фабрики за преробок. Паприґу ше того року досц глєда так же зоз єй предаваньом нє маме проблеми, єдини проблем же урожай того року вельо менши як влонї пре нєвигодну хвилю. Спадло вельо дижджу теди кед нє требало. У тей хвильки у тей нашей продукциї найвекши проблем, окрем хвилї, найсц роботнїкох – гвари Семан. ЗВЕКШУЮ ШЕ ПОВЕРХНОСЦИ Поверхносци под паприґу ше у Войводини з рока на рок звекшую. Скорей ше паприґу традицийно садзело лєм у Руским Керестуре, а тераз ше ю продукує по цалей Войводини. Причина тому то вецейрочна висока цена и єй вельке поглєдованє на тарґовищу. Велї парасти ше досц швидко опредзелюю за пестованє паприґи, медзитим велї з нїх после даскелїх рокох дойду до заключеня же успих при продукциї паприґи нє заґарантовани. Паприґа як рошлїна вимага вельке знанє и витирвалосц, так же на велїх парцелох маме мали урожаї хтори нє можу оправдац уложени средства и труд. – Робота котру робиме уж традиция у нашей фамелиї, бо и дїдо продуковал паприґу, и мой оцец коло трицец роки, а тераз предлужел и я и надалєй думам преширйовац роботу и укладац до продукциї же бим мал цо лєпши квалитет. Од паприґи тераз маме слоново ухо котре ше наисце указало як одличне и кус бабури и ами, котри сом того року першираз посадзел, алє то ми будзе и остатнїраз. Барз сом нє задовольни зоз єй плодами того року, и проблем же вельо вецей часу одходзи на толкованє роботнїком як ше обера, ко9. ОКТОБЕР 2020.

ekonomija@ruskeslovo.com

НОВОСАДСКИ САЯМ ДОДЗЕЛЄЛ ПРИПОЗНАНЯ

„ДАЧО” З КОЦУРА ДОСТАЛ НАГРАДИ ЗА КВАЛИТЕТ

тру шму, а котру нє шму оберац, а шицко то одбера вельо часу и пенєжи – приповеда Семан. ПОДЛИ РОК ЗА ЦИБУЛЮ Окрем паприґи Семанова фамелия ше занїма и зоз продукцию цибулї. Того року цибуля ма барз подлу цену, затераз ше нїяк нє предава, а продуковательом остава лєм наздаванє же приду лєпши часи за тоту културу. Цена тераз 16 динари, а даєдни ю предаваю и за 11 динари. – Тот рок барз подли за цибулю. Вельо єст погубеней и прето барз вельо остава на полю. Прешли роки бул одлични и цо ше дотика урожаю и квалитету, алє и цена була добра, та ше велї „залєцели” и уложели до продукциї шицко цо треба, алє хасен нїяки – гвари Петар.■ Л. Кухар

9. ОКТОБЕР 2020.

На Ново садским сайме у септембру ше оценьовало квалитет продуктох, та пияток, 2. октобра, уручени и припознаня „Найлєпши у 2020”. Учашнїком хтори свойо продукти приявели у робних ґрупох: продукти зоз овоцох и желєняви, юшки, присмачки, додатки єдлом, минерални води, ошвижуюци безалкоголни напої, кафа, чай, месо и продукти зоз ме са, уручени припознаня за квалитет Новосадского сайма. Медзи добитнїками значних припознаньох за квалитет продуктох и СМКЗР Данил и Драґана Сакач и їх дзеци Стефан и Саня „Дачо” власнїка Данила Сакача зоз КоцуПерши термин за отримованє ра. Месарнї додзелєна Диплома 87. Медзинародного польопризоз златну медалю за Домашнї вред ного сайма бул од 16. до 22. швиньски филе/полнєти зоз куленом, Диплома зоз златну меда- май, алє є нє отримани, вец прелю за Домашню швижу колбасу, ложене за термин од 16. до 22. горку и нє горку, Диплома зоз септембра, медзитим, и теди Састриберну медалю за Французки ямска вистава нє отримана. – Дакус нєобичне. Любим кулен у канти и Диплома зоз присц кед Саям, бо вец велї приплакету Новосадского сайма за ход за и зоз иножемства, стретаме квалитет, хтора месарнї додзелєше зоз людзми, побешедуєме. на за високи квалитет оценєних Влонї нас глєдали бо людзе сцели продуктох. – Влонї зме по слали продукти коштовац и купиц нашо продукзоз нашей ме сарнї на оценьова- ти. Гоч нашо продукти як и дотенє ква ли те ту и до ста ли зме раз, предаваме на Лиманским пизначни припознаня. Того року яцу у Новим Садзе, у Бачкей Панас волали зоз Сайма же най ланки и у Коцуре, а маме и предаознова пошлєме продукти на йне место у Беоґрадзе, алє людзе оценьованє, понеже 87. Медзи- нашо продукти найвецей нарународни польопривредни саям чую – гварел Данил Сакач. На дод зельованю припознанє будзе отримани. Попри значних припознаньох за поєдинєч- ньох „Найлєпши у 2020” почини продукти додзелєна нам и то ва ни шиц ки пре по ру че ни Плакета Ново садского сайма за епидемиолоґийни мири, а додвисоки квалитет оценєних про- зельованє було у Конґре сним дуктох, зоз чим ше наисце це- центру „Мастер” на Ново садским сайме. В. В. шиме – гваря Сакачово.

РУСКЕ СЛОВО 13

РОК XIV

ОКТОБЕР 2020. число 51 (149)

Пририхтала: Олена ПАПУҐА

РУСНАЦИ У НЄШКАЙШЕЙ ЕВРОПИ (II)

ЧЕЖКО ЗАСТАНОВИЦ АСИМИЛАЦИЮ

Статус националней меншини Руснацом, односно Русином, заґарантовани у законодавстве и Горватскей, и Мадярскей. Медзитим, у каждодньовим живоце, пре виражени миґрациї у єдней и пошлїдки дакедишнєй моцней културней геґемониї державотворного народу у другей держави, чежко очувац лєбо зобудзиц свидомосц о руским националним идентитету Пише: Олена ПАПУҐА

ПОПИС У Мадярскей 2001. року було 2 079, а 2011. року 3 882 Русинох По попису жительства у Горватскей 2001. було 2 337 Руснацох, а 2011. ше як Руснаци вияшнєли 1 936 особи

У

Републики Горватскей од осамостойованя 1991. року по нєшка Руснаци ше вше могли вияшнїц як Руснаци, як таки вше були учишлєни у Уставу РГ медзи националнима меншинами и затримали шицки права цо мали у Югославиї. Як толкує предсидатель Ради рускей националней меншини Вуковарско˗сримскей жупаниї Яким Ерделї, основни закон зоз хторим реґуловани права националних меншинох то Уставни закон о правох националних меншинох у РГ и з нього виходза шицки други дополнюци закони. – У Сабору РГ (парламенту) нє маме Руснака посланїка, алє маме представителя, та нас Руснацох представя посланїк ромскей националней меншини. Вон представя 11 по численосци мали национални меншини, медзи хторима и наша. У дзепоєдних скорейших зволаньох Руснак предстаял шицки тоти меншини. Нажаль, на остатнїх виберанкох нє мали зме свойого кандидата, нє було заинтересованих. Представителє меншинох ше вибераю у окремней виберанковей єдинки, нєвязано за странки. Анї на лїстинох дзе ше змагали странки за посланїкох у Саборе нє було анї єдного Руснака ˗ визначує Яким Ерделї. Влада Републики Горватскей нє указує интерес же би у даєдним єй министерстве, одборе, совиту бул Руснак, а як визначел наш собешеднїк, „кед же го и єст нє вияшнює ше як Руснак, премали зме же би зме мали окремного совитнїкаˮ. ГОРВАТСКА:

ҐЕНЕРАЦИЙНА КРИЗА НАЦИОНАЛНОГО ИДЕНТИТЕТУ

За витворйованє правох националних меншинох задлужени Совит за национални меншини при Влади РГ и Уряд за национални меншини при влади (на уровню Владовей канцелариї, нїжей од министерства), а вони контактую з министерствами

14 РУСКЕ СЛОВО

о одредзених проблемох кед слово о образованю, законох, финансийох. Представитель Руснацох у державним Совиту за национални меншини Звонко Костелник.

– Пенєжи ше достава з буджету РГ, влада одредзує вкупну суму, а Совит спрам програмох предложених од самих меншинох розпоредзує шицким заєднїцом за їх културну, дружтвену роботу, информованє. Школство ше финансує прейґ Министерства просвити. Тиж так средства ше достава и од жупанийох, городох и општинох дзе єст Руснацох у одредзеним чишлє и дзе маю свойо активносци – гвари Яким Ерделї. Значи, Руснаци у РГ нє маю свойо централне цело, як наш Национални совит, алє локални орґанизациї хтори вєдно координую свою роботу. Гоч меншински права Руснацох у Горватскей держава формално ґаранує, у реалносци ше тота наша заєднїца зочує зоз животнима проблемами. Як нєдавно спозорене зоз Округлого стола под назву „Руснаци вчера, нєшка и на ютреˮ хтори орґанизовал Союз Русинох Републики Горватскей. Национална свидомосц ше, нажаль, 9. ОКТОБЕР 2020.

rsusvece@ruskeslovo.com

траци, а традиция замера. Ґлобализация вше ма векши уплїв, економски миґрациї до заходней Европи масовни, а и асимилация роби свойо. Нє мож занєдзбац анї глїбоки пошлїдки остатнєй войни. Стари умераю, а млади вше менєй чувствую потребу за идентификацию зоз своїм народом. Велї ше ширцом розошали, у руских штредкох вше менєй младих Руснацох, а у велїх фамелийох ше з дзецми нє бешедує по руски, бо родичи думаю же то дзецом ище єдно обтерхованє. Гваря, у Миклошевцох и Петровцох дзеци кед ше бавя на улїчки медзи собу вецей нє бешедую по руски, алє по горватски. МАДЯРСКА:

мадярску националносц. Алє и попри тим же нїч нє було на нашим боку на попису, официйни податки зоз попису позитивни. Число особох хтори ше вияшнєли як Русини ше звекшало за 186 одсто од попису 2001. року. Так же 2011. року як Русини ше вияшнєли 3 882 особи, а 2001. року було 2 079 Руснацох. Нажаль,

ЗНАЮ ХТО СУ, АЛЄ НЄ ЗНАЮ ПО РУСКИ

Пред остатнїм пописом жительства, хтори у Мадярскей бул 2011. року, русински орґанизациї озбильно похопели „число Русинохˮ после попису, бо воно значно уплївує на финансованє русинских орґанизацийох и вообще, на отримованє идентитета. По словох др Степана Лявинца, предсидателя Здруженя ру-

синскей култури зоз Будапешту, хтори и актуални предсидатель Шветовей ради Русинох, у сущносци, пракса у Европскей униї така же „кельо вас єст, тельо вам дамеˮ. – На даєдних местох, кед бул попис, пописоваче нагваряли людзох най ше нє вияшнюю як Русини, а було и таке же ше людзе так вияшнєли, а вони им уписали

РУСИНИ НА ПАПЕРУ, А У ДУШИ ИНШЕ Русински орґанизациї у Мадярскей нєшка робя же би ше свидомосц о русинскей припадносци зачувало, або порушало. Но, як спозорюю, єст случаї же ше злохаснує политични права меншинских заєднїцох. Кед локални виберанки за самоуправни краї, вец велїм важне буц Русин, бо ше медзи Мадярами нє можу афирмовац. То часто лєм на паперу, а кед дацо треба поробиц за Русинох тота особа то нє порихтана, бо нє зна анї по русински, нє позна културу, лєм ше так на паперу декларує. Держава нє контролує прецо и як ше дахто приявел же є Русин, лєм кед виберанки за самоуправни край. 9. ОКТОБEР 2020.

зменшало ше число людзох цо визначели же им русински мацерински язик – 2001. року таки особи було 1 113, а 2011. року 999 особи. На давним попису жительства 1930. року, русински мацерински язик бул 993 особом – гварел за нашо новини др Степан Лявинец. Попис зоз 2011. року визначує Русинох на штварте место по уровню образованя, та од 3 882 Русинох, аж 1 154 особи маю факултетски дипломи. Позитивне и число младих Русинох – 2001. року дзецох до 14 рокох було 89, а 2011. року 299. Особи од 15-39 роки 2001. року було 417, а 2011. – 1 229 особи. Кед слово о вирским опредзелєню, 2011. року у Мадярскей було 1 777 грекокатолїкох, а то 46 одсто од Русинох, 31 Русин православни, 19 Русини будисти, а 306 ше вияшнєли як атеїсти. Под час тоталитаризма, кед Русином нє було дошлєбодзене вияшньовац ше по своїм, кед була загашена и їх грекокатолїцка церква, ходзели до мадярских, або до словацких школох. То створело вельку асимилацию. Рок 1990. приноши Русином ошлєбодзенє и будзенє – створени нови русински здруженя по цалей Мадярскей хтори „будзелиˮ русински идентитет. „Закон о правох меншинохˮ зоз 2011. року предвидзує финансованє активносцох националних меншинох, а пенєж ше розподзелює з буджету спрам числа припаднїкох меншинох. – У мадярским парламенту нє маме посланїка Русина, алє маме „совитнїкаˮ. То Вира Ґирич, вона нє ма право гласу, алє у парламенту заступа нас Русинох. Посланїкох информує о наших потребох и проблемох. Вона ма преход и до Министерства за людски ресурси, Влади, предсидателя и зоз тим вона наша вяза зоз державу. Шицки русински орґанизациї ше финансую през державни проєкти и прейґ нїх доставаю пенєж за роботу – потолковал др Лявинец.■ Фото: Интернет жридла – Фейсбук, Википедия, Ютюб о Комлошки

РУСКЕ СЛОВО 15

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ОКРУГЛИ СТОЛ О ПРАВОПИСУ РУСКОГО ЯЗИКА

ДОРОБЕНА И ОСУЧАСНЄНА КОЧИШОВА ПРАВОПИСНА НОРМА Понеже язик жива форма хтора ше нєпреривно меня, обачлїва потреба превозисц практични проблеми, нєусоглашеносци, нєдоповедзеносци у рускей ґраматики, як и нормовац уж у пракси зажити одступаня од Кочишовей норми, хтора поставена пред 50 роками, почало ше на виробку новей правописней литератури

кругли стол пошвецени осучаснєному правопису руского язика, отримани стреду, 2. октобра, у Заводзе за културу войводянских Руснацох. Бешедовало ше о початкох наставаня Словнїка, нєусоглашених терминох у наших Словнїкох и правописней норми Миколи Кочиша хтора у новим Правопису и Правописним словнїку доробена и осучаснєна. Присутних на Округлим столу привитала директорка Заводу Анамария Ранкович, а потим проф. др Михайло Фейса обсяжно представел реферат Ґу новому правопису руского язика, у хторим потолковал як настали електронски верзиї „Правописного словнїка руского язика” (2017) и „Правописа руского язика” (2019), односно на цо обрацал увагу, дзе обачел нєєднакосци у наших терашнїх словнїкох и вообще, зоз якима дилемами ше стретал док писал тоти два публикациї. Фейса спомнул и шицки публикациї хтори хасновал починаюци од найстаршей „Граматики бачванско-рускей бешеди” Ґ. Костельника зоз 1923. року, публикацию „З нашого правопису” Г. Надя (1950), публикациї Миколи М. Кочиша з язика, „Ґраматику Юлияна Рамача”, пейц публикациї Гелени Медєшовей зоз язика и вшелїяк нашо три Словнїки хтори найвецей и хасновал, як и „Русински ортоґрафични словнїк” (2017) Михала Капраля зоз Мадярскей. Фейса наглашел же Кочишов Правопис мал винїмно значну улогу у стабилизованю правописней норми руского язика и потолковал: – У Сербско-руским словнїку зазначени резултат розвою зоз правописней норми руского язика на концу остатнєй децениї 20. вику, а у Руско-сербским словнїку резултат розвою правописного словнїка на концу першей децениї 21. вику. Намагаюци ше превозисц одредзени проблеми, нєусоглашеносци, нєдоповедзеносци у спомнутих Словнїкох, як и нормовац уж у пракси зажити одступаня од Кочишовей норми, почало ше на виробку новей правописней литератури – гварел автор нового Правопису. Правописни словнїк, як гварел Фейса, ма два фази – перша то була на уровню поєдинєчних словох, розришени существуюци правописни проблеми, а у другей фази Словнїка би було формуловани правила на основи хторих дотични проблеми розришени. Тоти активносци на новим Словнїку розпочал пок. Мирослав Силадї, а предлужени су зоз осучасньованьом Кочишових прикладох и дуплованьом фонда прикладох прейґ селективного уношеня, духовней, информатичней, технолоґийней и сучасней службеней, як и родовей терминолоґиї. На таки способ виробени електронски Словнїк проф. Михайла Фейси, а о тим цо у нїм зазначене, вон присутним подробно презентовал. Та було слова о дублетох, триплетох, вецейформносци при меновнїкох, адаптациї медзинародних дифто-

16 РУСКЕ СЛОВО

Фото: В. Вуячич

О

нґох, о запровадзованю бетацизма и витацизма, о родовей перспективи твореню номинативней форми меновнїкох женского роду, о писаню зложених присловнїкох составених зоз применовнїка и присловнїка вєдно итд. Понеже и одредзени знаки интерпункциї тиж виволую обаваня, автор будуцого Правописа визначел як би требало писац смужки, зукосу смужку, три точки и кавички. Пре епидемолоґийни обставини, у сали присуствовали дзевец фаховци, углавним лекторе, прекладателє и новинаре з наших руских редакцийох и после професорового презентованя було питаня коло хторих заняти зоз спомнутих редакцийох маю нєясносци и двоя ше, а професор на даєдни такой давал одвити. Медзитим, питаня було барз вельо и зоз рижних обласцох линґвистики, та ше присутни догварели же ше нєодлуга зиду на Линґвистичней секциї прекладательох и лекторох котра постої у рамикох Дружтва за руски язик, културу и литературу, як и члени Одбору за службене хаснованє язика и писма Националного совиту Руснацох, и часц по часц буду розришовац дилеми хтори роками наставали, же би их у друкованей форми нового Правописа и Правописного словнїка нє було. И на концу проф. Фейса надпомнул же зоз новим Правописом и Правописним словнїком правописна норма Миколи Кочиша хтора поставена пред 50 роками, у сущносци, доробена и осучаснєна. Явну розправу ше преношело и на Заводовим Фейсбук боку, а знїмок явней розправи бул доступни и на його Ютюб-у. Округли стол орґанизовали Завод за културу войводянских Руснацох и Оддзелєнє за русинистику у рамикох проєкта Русинистични виглєдованя як одвит на вимаганя диґиталней ери руководителя проф. др Михайла Фейси.■ Б. Хома-Цветкович 9. ОКТОБЕР 2020.

kultura@ruskeslovo.com

ПРЕДСТАВЕНА КНЇЖКА „НОЦ НА СТАНЇЦИ КЕЛЕТИ” МИХАЛА РАМАЧА

ЛЄМ МАРШАЛЄ И ПОДАНЇКИ ВИЧНИ Кнїжку Михала Рамача „Ноц на станїци Келети” видавательна хижа „Академска кнїґа” зоз Нового Саду обявела ище вяри, алє є пре актуалну ситуацию з епидемию вируса корона читательней публики и литературней явносци, аж тераз урядово представена. Промоция була добре нащивена и потвердзела стару правду же тото цо ше длуго чека, баржей ше ценї и почитує айновша кнїжка Михала Рамача написана и обявена по сербски „Ноц на станїци Келети” („Noć na stanici Keleti”), представена штварток, 1. октобра, на Ладї „Цепелин” у Новим Садзе, у рамикох Новосадского литературного фестивалу „Розгварки о любови ґу читаню”. О Рамачовей кнїжки бешедовали писателька Радмила Ґикич Петрович, професор др Кристиян Екер зоз Филозофского факултету у Новим Садзе, длугорочни Рамачов приятель и колеґа хтори и редактор Фестивала, Дьордє Рандель, и сам автор. Слово о кнїжки кратких приповедкох у хторих автор розпатра подїї и случованя на „наших” балканских, и ширших, просторох восточней Европи, хронїчно нєстабилних, нєкадрих учиц на власних гришкох и осудзених же би кажди раз свою историю писали од початку, просторох дзе шицко стої, а лєм маршалє и послушнїки вични. На микро-плану, Дьордє Рандель у Рамачовей прози хтора, надраста реалносц и документарносц, алє чува животни и духовни вредносци заєднїцки за шицких людзох нашого поднєбя, видзи „гимну Войводини”. Рускей читательней публики, хторей даєдни з 22 приповедкох уж познати и у верзиї на нашим язику, „Ноц на станїци Келети” будзе окреме интересантна, бо у уводних, як и дзепоєдних познєйших приповедкох у рисох, лєбо мотивох, заступени велї деталї з руского, насампредз, керестурского контексту. Його виреченє ясне, зжате, новинарске, а форма кратка. Часови рамик, тематика, жанровске одредзенє, та и алтер-еґо наратора-автора у Рамачових приповедкох широки и рижнородни. Єст ту завичайней прози, маґийного реализма, сатири, та и ґротески. Теми Рамач черпа з власного искуства, алє и з приповедкох других хтори слухал през цали свой вик – перше як любопитлїве дзецко, а потим як позарядови новинар. Як визначели шицки бешеднїки на промоциї, а домерковани читач и сам замеркує, скоро у каждей, як константа присутни и препознатлїви тот авторов печац, пошлїдок и резултат таланту и богатого животного и новинарского искуства. Його, як перше, характеризує схопносц припатрача и приповедача, дзе Рамач на основи єдного деталя реконструє дух и сущносц цалей епохи, обробени з литературнима инструментами з хторима ше сиґурно и одмерано служи. Други, вельо ридши квалитет тей прози же автор нє наказує, нє надрилює даяку свою систему вредносцох лєбо идеолоґию як єдину правдиву. Вон нє поучує цо маме робиц, кадзи маме исц. Место того, каждому читательови охабя можлївосц най го ґу заключком 9. OKTOБЕР 2020.

Фото: В. Вуячич

Н

водзи його власни морални компас хтори, кед є исправни, вше укаже на универзални вредносци. У тим контексту, литературни юнаки Рамачових приповедкох шицко друге, лєм су нє героє. На перше читанє, то ґалерия аутсайдерох хтори нє припадаю анї часу, анї дружтву, анї идеолоґиї у хторей жию. Гоч керую животни битки, заш лєм вше их траца, бо чловек сам єдноставно нє може победзиц корупцию и конформизем, власц нєуких, а силних, психолоґию чупора дзе природни закони моцнєйши од моралу и чловечносци. Им прето нє шлїдзи награда на даяким „висшим суду”, а анї ю нє обчекую – нє мож буц побиднїк кед слово о моралних вредносцох и принципох як цо чесц, чловечносц, справедлївосц, мож лєм буц на исправним боку, бо ше нє роби о награди, алє виборе. Лєгко ше идентификовац з такима юнаками алє, як замерковане на промоциї, читатель ше источашнє може аж и заганьбиц же скоро кажде з нас, як индивидуа, так лєгко пристава на нєпринципиєлни компромис зоз станом стварох. Скоро шицки водзаци мотиви прози Михала Рамача сублимовани у насловней приповедки Ноц на станїци Келети. Гоч би споза такого наслова можебуц могло обчековац даяку крлежиянску ескападу, нєт ту нїч анї блїзко клайнбурґераю, анї паньскей Пешти. Место того, доставаме скоро хронїчарски запис зоз голгофти балканского блата и погоренїскох, булатовичовску микростудию примордиялного, дегуманизуюцого, скоро животиньского страху у душох шицких вигнанцох, вибеженцох, дезертерох, емиґрантох, азилантох и апатридох хторим дзеведзешатих рокох прешлого вику еклектрична пештанска гайзибанска станїца була єдини виход зоз войни и шалєнства, а еталонски 100 марки дараз и розлика И. Сабадош медзи животом и кончину.■

РУСКЕ СЛОВО 17

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ДЗЕЦИНСКИ ТИДЗЕНЬ У ОБРАЗОВНИХ УСТАНОВОХ

ПОДЗЕЛЄНЕ ЩЕСЦЕ ДВА РАЗ ВЕКШЕ Дзецински тидзень, того року з мотом Подзелєне щесце два раз векше од 5. по 11. октобер ше означує и у керестурских образовних установох Основней и штреднєй школи „Петро Кузмяк”, та Дзецинскей заградки „Цицибан” ПУ „Бамби” у Кули, як и у дюрдьовскей ОШ „Йован Йованович Змай”. Активносци пре епидемию вименєни и прилагодзени

У

Дзецинским тижню и у Школи кажди дзень заплановани рижни активносци прикладно возросту дзецом, а заєднїцка шицким будзе и традицийна гуманитарна акция збераня добродзечних прилогох. У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ Дзецински тидзень у Школи почал зоз квизом Нєзвичайна математика хтори у присподобених условийох безпечносних мирох отримани поєдинєчно место екипно, окреме за школярох трецей и штвартей класи, а тераз нє участвовали школяре зоз коцурскей Школи „Братство єдинство”. Квиз пририхтала професорка Леона Сабо и ґимназиялки Теодора Новакович, Сара Планчак и Марина Надь, док змагательох водзели учительки Веруна Медєши, Ксения Бодянец и Нада Колошняї. У Дзецинскей заградки „Цицибан” перши дзень ше у шицких воспитних ґрупох бешедовало на тему дзецинских правох у цалим швеце, а за цали тидзень предвидзени рижни активносци през бависко, од спортских, подобових, музичних, еколоґийних. З нагоди Дзецинского тижня ПУ „Бамби” у Кули 5. октобра нащивел и предсидатель Општини Дамян Милянич и подаровал дзецом лабди. Вон потвердзел вельке сотруднїцтво з директорку установи, на хасен наймладших жительох того штредку. Керестурски „Цицибан” з нагоди Дзецинского тижня 8. октобра нащиви и директорка установи Снежана Булатович. У ДЮРДЬОВЕ Тогорочни дзецински тидзень у дюрдьовскей Основней школи „Йован Йованович Змай” тирва од 5. по 9. октобер, а по чим ше тот тидзень розликує од шицких других тижньох у школским року и прецо му ше велї шко-

18 РУСКЕ СЛОВО

ляре радую – прето же тот тидзень окремни. Теди ше у школи орґанизує рижни активносци котрих у порядней настави нєт тельо вельо. У тим тижню дзеци маю нагоду участвовац у рижних роботньох, спортских змаганьох, маю нагоду пойсц нащивиц дацо цо по теди нє видзели, участвовац у ушорйованю школского околїска и ище вельо того. Школяре од першей по штварту класу пондзелок до школи приношели квеце зоз котрим ушорйовали школски конки, и средства за особну гиґиєну. Вовторок ше правело амблем школи, а стреда була резервована за спортски дзень. Школяре дзень препровадзели вонка у школским дворе и у парку опрез школи, а учительки орґанизовали рижни бависка зоз лабдами и штранджґами. Штварток виплановани за пораєнє парку опрез школи и рисованє зоз крейду по дражкох опрез школи на тему „Подзелєне щесце два раз векше”, а пияток дзень за инклузию. Того дня ше у школским дворе будзе интерпретовац писня „Нє упрекосц”. Школяре од пиятей по осму класу тиж мали рижни активносци: ушорйованє Еко куцика, мали орґанизоване змаганє у столним тенису. Члени Школярского парламенту правели пакецики за особну гиґиєну школяром нїзших класох. На пияток ше пораї школски двор, офарби лавочки и посадзи квеце. Старши школяре буду участвовац у єдней окремней акциї хтора пошвецена школярови котри хорує од ридкей файти хороти и котри пре тоту причину нє може ходзиц до школи и дружиц ше зоз своїма парняками. У поради зоз директорку школи и оддзелєнскима старшинами пришло ше на идею позберац пенєжну помоц котру би ше вихасновало за купованє стварох котри хлапцови нєобходни за лїченє, алє и за порядне и квалитетне образованє. М. Афич/Л. Кухар ■ 9. ОКТОБЕР 2020.

kultura@ruskeslovo.com

ШЕСНАСТА ПОДОБОВА КОЛОНИЯ У ДЮРДЬОВЕ

ШЛЄБОДА УМЕТНЇКА НЄ ПОЗНА ГРАНЇЦИ Шлєбодного уметнїка нї зоз чим нє треба огранїчовац, aнї зоз технїку, анї вибором фарбох. Tреба му обезпечиц шлєбоду и вец наставаю найлєпши уметнїцки дїла, гваря уметнїки котри участвовали на шеснастей Подобовей колониї у Дюрдьове

М

аляре и любителє уметносци мали ше нагоду зисц у просторийох Месней заєднїци Дюрдьов, дружиц ше, черац искуства и твориц нови, прекрасни уметнїцки дїла. Подобову колонию финансийно потримала општина Жабель, а єй орґанизатор Месна заєднїца Дюрдьов. Колонию тиж потримали и велї спонзоре, а медзи нїма и: СУР „Ловар-ВХ” Ваня Хромиш, СЗУР „Хороскоп” Етно ресторан „Летич”, ОШ „Йован Йованович Змай”, МДМ „Транс” и Душко Михелц. На Колониї, котра ма длугоку традицию, того року участвовали 16 маляре, од котрих пейц академски. Медзи нїма участвовали: Иван Киш, Ненад Иґнятович, Мирослава Рамач, Соня Бреґун, Вук Костич, Боян Єлич, Єлена Далєвич, Мая Дорокхази, Драґана Мушицки, Оливера Планич, Ивана Рамач, Димитриє Коларевич, Сузана Чолич, Аня Хромиш, Милан Колбас, Снежана Мандич. Колония тирвала два днї, а кажди уметнїк намальовал по єден малюнок. Стил бул шлєбодни, кажде могол виберац зоз яку технїку намалює свой малюнок, а тиж так могли виберац и цо на нїм будзе. Малюнки углавним робени зоз технїку акрилних фарбох, а мальовала ше мертва природа, портрети, природа, квеце, ентериєр и ище вельо того. Шицок потребни материял обезбечела Месна заєднїца. Димитриє Коларевич, академски уметнїк зоз Бачкого Ярку, нам виприповедал свойо упечатки зоз тогорочней Подобовей колониї. – На Подобовей колониї у Дюрдьове малюєм уж децению и барз любим присц до того места. Окреме паметам колониї котри були орґанизовани у школским голу, там зме мали вельо вецей простору за роботу. Маляром нє треба вельо помагац, бо гевтот котри ше нє знайдзе у гоч хторих условийох, вон нє прави маляр. Лєм прави уметнїки котри моцни, витирвали, ше знайду у гоч яких условийох. Я ше того року опредзелєл за технїку акрилних фарбох, бо є практична, фарби ше швидко суша, та вец и малюнок мож закончиц за тоти два днї котри були предвидзни за Колонию – гвари Коларевич.

9. OKTOБЕР 2020.

Свойо упечатки зоз Колониї зоз нами подзелєла и Соня Бреґун зоз Дюрдьова, котра тиж так уж велї роки активно участвує на Подобовей колониї. – На Подобовей колониї активно участвуєм ище од єй снованя, цо значи од 2001. року. Теди зме то робели на кус висшим уровню, було вельо вецей малярох и Колония тирвала седем днї, а кажди маляр зохабял по два малюнки. Того року пре епидемилоґийну ситуацию Колония тирвала два днї и були зме змесцни у просторийох Месней заєднїци. Без огляду на шицко, условия за роботу и того року були добри и видзим же настали барз красни малюнки и же маляре були инспировани за роботу. Атмосфера була одлична, днї були слунечни цо нам окреме дало мотив и инспирацию, бо шветлосц нам барз важна и велька помоц у тей нашей роботи. Маляре ше углавном опредзельовали за технїку акрилних фарбох пре швидкосц сушеня фарбох – гварела Бреґунова. Пре мири защити Колония нє була отримана як звичайно, у голу школи, алє у про сторийох Ме сней заєднїци. Маляре були розпоред зени у трох про сторийох и на таки спо соб були випочитовани шицки мири защити од Ковид-19. ■ Л. Кухар

РУСКЕ СЛОВО 19

МОЗАЇК КУД „ТАРАС ШЕВЧЕНКО” ЗОЗ ДЮРДЬОВА

ЗНЇМОК НЄ МОЖЕ ЗАМЕНЇЦ ПУБЛИКУ И АПЛАУЗ Пише: Тамара САЛАҐ

Фото: Л. Кухар

Як и у каждим Културно-уметнїцким дружтве, так и у КУД „Тарас Шевченко” у Дюрдьове, пре терашню ситуацию, нє отримовани проби. У Дружтве єст рецитаторска, шпивацка и фолклорна секция. Сиґурно же ше млади, поготов тоти хторим то єдина розвага, зажаднєли пробох

М

арина Барна активна у шицких секцийох – рецитує, шпива, танцує. Член є младшей дзивоцкей шпивацкей ґрупи, а танцує у пририхтуюцей фолклорней ґрупи. – Барз ми хибя проби, и зоз рецитованя, и зоз шпиваня, а окреме зоз танцованя. Любим танцовац, учиц нови крочаї, хореоґрафиї, и то ми наисце хиби. Жаль ми и же ше фестивали нє отримує, окреме же ше того року пре ситуацию нє одпутовало до Польскей на Лемковску ватру. A участвовали зме зме так же зме зняли даскельо точки и послали им знїмок. И я участвовала у тей програми, рецитовала сом. Було ми дакус нєзвичайно рецитовац у

20 РУСКЕ СЛОВО

празней сали, лєм пред камеру, без аплаузу. Думам же сом аж мала векшу трему так, пред камеру, як пред публику. Щиро ше наздавам же ше тота ситуация пошвидко змири и же зме годни предлужиц проби. Мойо товаришки, товарише и я ше барз зажаднєли пробох, наступох, а найвецей нам хиби друженє з нашима хореоґрафкинями – приповеда Марина.

9. ОКТОБЕР 2020.

Фото: К. Хромиш

mozajik@ruskeslovo.com

Марина нє єдина хторей хибя проби. Алексей Кухар, член виводзацкого фолклору, тиж так гвари же ше зажаднєл пробох. – Мнє фолклор розвага и можем повесц же ми хибя проби, а и дружтво хторе ма обичай после каждей проби дружиц ше. То нам уж постало звичайне, а тераз нам тоти друженя хибя. З оглядом на тото же тераз фестивали нє мож отримовац, потримуєм онлайн фестивали, алє думам же найлєпше отримац фестивал наживо, бо теди наступ охабя найлєпши упечаток на патрачох. Ми мали нагоду участвовац на єдним фестивалу, на таки способ же зме зняли даскельо точки и послали тот знїмок аж до Польскей, до Ждинї. Можем повесц же знїмок досц добре випатрал, з оглядом на тото же зме пред тим проби нє мали дас три-штири мешаци. Шицко ше нашвидко орґанизовало, алє я задовольни як зме 9. ОКТОБЕР 2020.

одтанцовали. Було то шицко цалком иншаке як цо зме звикли. На звичаним наступу зме пооблєкани до народного облєчива, у сали полно публики, доставаме моцни аплауз, алє и тото було интересантне искуство. Нажаль, у нас велї фестивали нє отримани того року – гвари Алексей. Тота ситуация шицким допила, а поготов младим, та ше и Алексей щиро наздава же ше шицко тото закончи цо скорей и же ше пошвидко враца до КУД-у, танцовац и дружиц ше. Ґу Марини и Алексейови придружує ше и Кристина Хромиш хтора член старшей дзивоцкей шпивацкей ґрупи и тиж так танцує у виводзацким фолклору. – Щиро, без пробох барз допито. Тот час, док зме на проби, виполнєти зоз танцами, шпиванками, а тиж так и з приповедку и шмихом членох рижних секцийох, а то єдно зоз найлєпших чувствох. Правда, фестивали мож

провадзиц зоз свойого дому, алє я то нє потримуєм. Нє пачи ми ше таки способ отримованя фестивалох, понеже ше траци цала чаривносц. Публика през екран нє може чуц розлични фарби гласох, нє доживює танци, так як кед би дожила патраци програму наживо, нє може чувствовац тот адреналин учашнїкох, видзиц їх щири ошмихи и щесце хторе маю на твари. Тото шицко нє може пренєсц камера, програма прейґ телевизиї, або онлайн видео. Публика ма енерґию хтора дава живот танцом, а танцоше яґод кревова судзина хтора преноши тоту енерґию през танци. Танцовац у празней сали, то яґод кед смиядни пиє зоз празного погара. Вельо вецей инспирациї, енерґиї танцоше порихтани дац, а и мац, кед зоз другого боку, од патрачох, достаню потримовку. Щиро ше наздавам же ше тота ситуация цо скорей змири, же ше пошвидко враца на ноги велї танцоше и цо скорей наполня сали на рижних фестивалох – закончує Кристина. Правда же фестивали мож орґанизовац и онлайн, алє нїхто нє одушевени з тоту идею. Шицки звикли на полни сали, моцни аплаузи и адреналин и енерґию хтору учашнїки маю док су на бини. Фестивали нє постоя лєм пре рижни змисти, програми, алє и пре нови познанства, друженя, искуства и упечатки хтори оставаю занавше. Заш лєм, барз важне тото же би ше традицию очувало. КУД ,,Тарас Шевченко” хвильково роби на тим же би ше проби цо скорей почало отримовац. ■

РУСКЕ СЛОВО 21

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ НАШ ГОСЦ: АДНАН ХАСАН, МЛА ДИ ЛЇКАР У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

НЄЗВИЧАЙНА ДРАГА ОД ИРАКУ ПО РУСКИ ВАЛАЛ Пише: Оленка ЖИВКОВИЧ

ЖИВОТ СПАКОВАНИ ДО ТОРБОХ – Кед придзе тота габа людзох, и кед нам з Македниї явя же рушел гайзибан зоз вибеженцами и сцигує до нас о годзину, ви видзице огромну рику людзох. То страшне. Фамелиї буквално цали живот спаковали до торбох, мещкох и цагаю их. Людзе покалїчени, подарти, зоз дзецми, старима, нєрухоми, инвалиди. То були фамелиї котри мали и богатство и фирми и пенєж, а у єдним моменту шицко охабели и ратовали голи живот. Теди похопюєце яке може буц людске зло. Єст людзох котри як кед би нє мали шерцо – то нє фраза. Кед же дахто таких людзох вихасновює, вец ше запитаце же кадзи идзе тот швет – роздумує Аднан.

22 РУСКЕ СЛОВО

Под час пандемиї вирусу корона, до Керестура пришол нови дохтор. Млади, сцерпезлїви, любезни – таки яки дохторе и треба же би були, а нєзвичайни. Перше цо згуркло” у валалє же дохтор ” Враня, потим же є з Ираку. зоз Людзе були збунєти, бо дохтор по сербски барз крашнє приповеда. А якош нєзґоднє, кед пойдзеце до дохтора и маце зравствени проблеми, випитовац ше дохторови цо є, хто є и одкаль є

П

риповедка почина од оца керестурского дохтора Аднана, Абдула Рахмана, хтори о своїм приходу зоз Баґдаду до Сербиї толкуєː – Кед сом першираз, 1979. року пришол з Ираку до Югославиї, Тито ище жил. Иншак, презвиско моєй фамелиї Ел Сараф, так ше у нас водзи лєм у матичних кнїжкох. У пасошу и особних документох у нас ше место презвиска пише мено оца, дїда, прадїда... Та, так и мнє написане прадїдово мено – Хасан, и то хаснуєм як презвиско. Требал сом студирац на универзитету Брайтон у Лондону, и уж сом там бул прияти, аж сом мал и квартель, алє сом родзини, хлапцови котри студирал у Югославиї принєсол пенєжи од родичох. Обачел сом же ту менталитети подобни, так повесц, исти як у нас, та сом ришел и остац. Ниш сом вибрал, бо ме здогадовал на Ирак, и способ як ше жиє, а и людзе подобни. Прето сом ше уписал и закончел факултет и постал инжинєр защити на роботи. Супруга студирала право, були зме вєдно у дружтве, и так зме ше упознали, залюбели – приповеда Рахман. Даниєла Йованович, Рахманова супруга, зоз Враня, болгарского походзеня. Кед ше одала нє меняла свойо презвиско, у Ираку иншаки обичай як у нас... – Дружтвовали зме вєдно, було нам вєдно приємно и, як цо знаме, любов нє зна за гранїци... Рахман бул красни чловек, шо-

рови, щири и добри, и мнє то барз значело. Нашла сом свойо щесце. Наша любов почала 1982. року, а нєшка маме и тройо дзециː Аднана, котри народзени 1988. року, Лину народзену 1992. року, котра закончела стоматолоґию и сина Еймена, народзеного 2002. року, котри тераз у технїчней школи вибрал програмованє. Праве тот найстарши, Аднан и керестурски дохтор. Кед Аднанови було шейсц и пол мешаци, млада фамелия пошла назад до Ираку. Бул 12. октобер. О шейсц роки ше з Ираку врацели до Сербиї. Аднан бул дзецко и нє вельо того ше здогадує, алє памета же вельо розлики нє було. – У Баґдаду зме жили вєдно, скоро цала фамелия – дїдо и баба, мац оцец шестра и я, вец бачи зоз супругу и двоїма дзецми, ище єден бачи котри теди бул студент. Друга родзини жила два хижи далєй од нашей, як и моя нина зоз єй фамелию. У хижи каждодньово було коло двацецеро людзох. Мац го ище у Ираку научела же би писал и кирилку и латинку. З мацеру бешедовал по сербски, а оцова фамелия бешедовала з нїм по арабски. Научел обидва язики, а кед у Враню почал ходзиц до школи, шицки ше чудовали же є „странєц”, а зна так добре бешедовац и читац и писац по сербски. Любел Аднан кед дакому могол помогнуц, 9. ОКТОБЕР 2020.

ljudze@ruskeslovo.com

а вец видзел же у медицини годзен найбаржей розвиц гуманосц... На Медицински факултет ше уписал у Нишу, дзе студирали и його родичи. Тоти шейсц роки му наисце остали у окремним здогадованю. РОБОТА У КАРИТАСУ После студираня штири и пол рока робел у Каритасу, за Беоґрадске надвладчество на проєкту Помоц миґрантом. Кед закончел факултет, глєдал роботу, скоро рок конкуровал на конкруси, алє роботи нє було. То бул початок приходу миґрантох на нашо простори. З оглядом на тото же бул дохтор, а знал добре и по анґлийски и арабски, мацеров приятель му помогнул же би почал робиц. Каритас Беоґрадского надвладичества була єдна з перших орґанизацийох котра там почала робиц. У кампу Аднан робел як лїкар на терену, окончовал швидки препатрунки, трияжу и провадзенє до локалних амбулантох, або по потреби и прекладал. После того ше отворел камп у Буяновцу, Враню, та робел и у других кампох. Попри тим же робел як лїкар, бул и прекладатель, та тримал годзини. Камп бул добре орґанизовани... ДИНОВА ПРИПОВЕДКА Зоз Дину, його колеґиню котра робела у кампу як прекладателька, повинчали ше того року у фебруару и почали плановац будучносц. Пошвидко почал позарядови стан пре Ковид-19. – У Беоґрадзе, дзе моя супруга робела, мой проєкт закончени, нє мож було нїґдзе пойсц, и я почал глєдац роботу. Кед мири дакус попущели, пошли зме до моїх. Я у медзичаше провадзел конкурси, и дзень пред одходом послал сом прейґ пошти прияву за конкурс Дома здравя Кула, за роботне место у Доме здравя у Сивцу и Керестуре. Пошли зме до Враня, и о пар днї ми забренкал телефон. Явел ше директор Дома здравя и опитал ше ми чи сом заинтересовани присц робиц. Кратко зме побешедовали и практично ми гварел же можем почац глєдац квартель. Нашли зме го у Червинки. Єдна колеґиня и я почали робиц у Кули, а директор одлучел же би я прешол до Керестура. Такой ми гварел же место красне, людзе добри и шорови, провадза процедуру, почитую лїкара – приповеда Аднан. Перши мешац млади дохтор путовал на роботу. И супруга и вон були одушевени зоз колективом, людзми на роботи, зоз тим 9. ОКТОБЕР 2020.

як их прилапели... Нашли хижу у Керестуре, а валал ше им попачел. Коренї Блїзкого востоку нє ма лєм Аднан Хасан. Дина (Deena), його супруга, тиж отамаль, бо єй оцец єй зоз Сириї, а мац зоз Сербиї, народзена є у Ужицу... – Одросла сом у Зєдинєних Арабских Емиратох, були зме и ту у Беоґрадзе, и там. Кед сом ше врацела до Сербиї 2016, року закончела сом ґрафични дизайн и даскельо курси. У Прешеву сом стретла Аднана. Видзела сом же Аднан окремни, кажде бул одушевени зоз нїм. О три роки ме поволал до Враня же би сом прошла до нащиви. Такой зме започали озбильну вязу и шицко ишло спонтано. Побрали зме ше на швето Стретениє. Бул прекрасни цепли и слунечни дзень. Свадзба нє була велька, шицки ше крашнє забавяли – приповеда Дина и предлужує... – Аднаново родичи то мойо други родичи. Ми обидвойо з мишаних маженствох и розумиме єдно друге. Кед Аднан пришол робиц до Кули, жили у Червинки. У Керестуре ше и Дини барз попачело. Приємно ю нєсподизвало кед видзела же осемдзешатрочна жена гонї бициґлу! У Беоґрадзе таке нє видзела. Людзе мирни, приємни, природа, гвари, барз красна, у валалє шицко блїзко. Барз єй було мило як ше и супругово колеґове анґажовали же би им нашли квартель у Керестуре. Цали валал им помагал у тим намиреню и о тидзень уж мали обезпечени квартель. Мали зме щесца же зме их нащивели кед Аднанова фамелия була у Керестуре. Медзи нїма тирва злога и порозуменє, а окреме почитованє єдних ґу другим. Видно то у каждим слове и каждим руху шицких у фамелиї керестурского нового дохтора.■

КАМП ЛЮБОВИ У кампу, попри шицкей биди котру видзел и дожил, Аднан упознал и свою терашную супругу. – Моя супруга Дина, иншак народзена у Емиратох 1992. року, робела у тим кампу як прекладателька за АДРУ. Там зме ше упознали, и почали дружиц. Пришла до Беоґраду и од шицких кампох ю послали праве до Прешева. Нє могли зме ше нє стретнуц. Упознали зме ше, вона ше ми такой попачела и шицко сом пробовал же бим єй украднул” ” шерцо... Любов вшадзи, без огляду на место и условия у хторих ше чловек найдзе – щири млади дохтор.

РУСКЕ СЛОВО 23

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ 50 РОКИ СУПРУЖЕСТВА НАТАЛИЇ И ЙОАКИМА ГРУБЕНЬОВИХ ЗОЗ РУСКОГО КЕРЕСТУРА

КЕД ЗАДОВОЛЬСТВО – ЖИЦ Пише: Мария АФИЧ

Початком септембра Грубеньово, Наталия и Йоаким-Кимо або Бора, зоз Руского Керестура, зоз своїма найблїзшима преславели златну свадзбу – 50 роки красного супружеского живота. Задовольни су зоз шицким цо прежили и здобули, а найвекше им же уж маю и праунучата. З тей нагоди здогадли зме ше на їх заєднїцки початки

ВШЕ ГО ПОТРИМОВАЛА Бора познати у нашей явносци як спортиста, рукометаш и наисце вредни спортски роботнїк у младосци и гокеяш, a познєйше и тренер за штрелячох. Бул длуго активни и у Здруженю ремеселнїкох, велї роки и предсидатель. Бул осем роки и дописователь „Руского” за спорт, о шицким писал 1977. року достал и награду за найвреднєйшого дописователя. Супруга Ната го у шицким потримовала и цешела ше вєдно з нїм.

24 РУСКЕ СЛОВО

варя же ше познали ище у основней Г школи до хторей вєдно ходзели. Ната, народзена Дудашова, 1949. року, а Кимо

рок старши. Животни дражки ше им вец цалком розишли, бо Кимо пошол до шеґертскей школи до Кули учиц ше за тишлїра, а Ната нє сцела далєй до школи. – Гоч сом була барз добра школярка, аж и наставнїца Канюхова до нас пришла радзиц мацер най ме даю до тарґовецкей, я була упарта же сцем на польо ходзиц. Озда сом ше бала же нє положим, нє знам анї сама чом – гвари наша собешеднїца. А зоз Кимом ше стретли ознова и побрали уж кед им було, єй 21, а йому 22. Кимо тиж думал же зоз женїдбу нє треба понагляц док ше и войско нє одслужи, та так и випадло. Понеже су обидвойо окреме високи, ище теди пригваряли же як себе пару найду, поготов Наталия, хтора була теди за дзивку нєзвичайно висока. Як стари гуторели, за каждого єст пара, та так ше и Грубеньово нашли и нє побановали, а витримали, ниа, 50 роки. – Я себе анї задумац нє могол розисц ше. По моїм, найвецей це дзеци вяжу витримац тельо роки вєдно, а поготов кед приду

унуки, та и праунуки... Так и ми. Нє могол сом задумац же би ше родичи розишли и дзецко жиє без єдного родителя, та кед ше пристановяю, вец єдно нє идзе, и таки ситуациї... То мнє було нєпреповедзено вельке – гвари Кимо. НЄ БАЛИ ШЕ ОД ЖИВОТА Кед ше брали, анї єдно нє мало роботу, анї хижу дзе буду бивац, алє им як гваря, анї на розум нє приходзело же би одкладали почац вєдно жиц. – Нє бог зна як зме штудирали о тим, алє зме були свидоми же кед ше побереме, будземе ше мушиц бориц, бо зме знали же нам родичи нє можу вельо помогнуц. Но, о мешац як сом ше оженєл и я достал роботу у „Крамеру” у Кули, 9. ОКТОБЕР 2020.

ljudze@ruskeslovo.com

а вец и Ната, и так зме нєодлуга купели и тоту хижу хтора була лєм набита, без облакох, дзверох, лєм закрита. И то шицко требало докончиц. Сам сом понаправял облаки, дзвери, бетони вилївал... Знали зме же цо нас чека, и же ше мушиме опрец сами на себе, алє зме мали дзеку и младосц, та кус-покус шицко зме посцигли – заключує Кимо. Гоч сцела буц парасткиня, Нату живот заш лєм инкадзи одведол, бо нєодлуга як закончела школу, пошла робиц до ткв. ткачки т. є. фабрики „Юта” дзе робела штири роки до пред саму одаванку, и док ше фабрика нє заварла. Потим ю волали робиц до друкарнї „Руске слово” и так постала роботнїца и занята жена и заробела пензию ище пред 20 роками. Кимо у „Крамеру” робел 20 роки, а вец прешол на приватно. Почувствовал 1988. року же у фабрики нє будзе добре, та зоз потримовку майстра Иринея Бучка, одлучел ше на вельки крочай, гоч нє мал вельо того цо требало за самостойну роботу. – И указало ше же сом добре преценєл за „Крамер”, а у власней фирми одразу добре рушело, а ствари сом почал правиц зоз иверици, цо було барз глєдане. Роботи сом мал тельо же, поведзме, таки час уж сом мал написано и наручено по Вельку ноц. Познєйше сом отворел и тапетарню кед ше ми син придружел и робел сом по пензию у хторей сом уж 7 роки – дознаваме од Кима. А КЕД ПРИШЛИ ДЗЕЦИ... О рок як ше побрали, 1971. року ше народзела Таня, а о пейц роки и син Владко. Лоґичне питанє було занятим рочичом, поготов мацери, як виховйовац дзеци... – Яй, боме, нє було лєгко. Теди нє було у валалє яшелька, лєбо овода. Я робела у зменох, лєбо од штирох рано, лєбо од поладня, а Кимо рано. А кед пополадню, одвежем Таню на бициґли на 11 до моєй мацери, га... вони иду на польо, добре, однєшем до його... и вони ище муша робиц, бо мой мал и брата, та гайд з ню до старей баби Грубеньовей. Дрилєла сом ю за капурку, а вона йойчи нука, а я вонка... И гайд на роботу. Вше гварим же моя Таня на бициґли виросла, раз до єдней баби, раз до другей. Прето уж кед сом о пейц роки мала мац Владка, гварела сом же вецей так нє будзем робиц, алє дакого поєднам най будзе з нїма. Кед ше вон народзел, понукла сом швекри най их чува, а патрела сом же би мой робел рано, а я пополадню, же би мац нє мушела з нїма длуго буц – здихує Ната у нє лєгких здогадованьох. НЄ БУЛО ПРЕВЕЛЬО ЧЕЖКОГО Сумируюци класични питаня, же цо найважнєйше за длуги заєднїцки живот у 9. ОКТОБЕР 2020.

злагоди, Грубеньово єднодушни же найважнєйше буц скромни у жаданьох, т. є. буц свидоми своїх можлївосцох. – По моїм найважнєйше научиц церпиц єдно другому, як гваря, пребачиц. Ми ше тримали того же нє треба нїґда допущиц же би дошло до того же бизме ше мушели єдно другому пребачовац. Кед до дачого придзе, лєпше буц цихо кед ши дацо погришел, док нас обидвоїх нє прейдзе, и чувац ше од чежких и прикрих словох же биш ше за нїх нарано нє мушел пребачовац – дума Кимо, а Ната лєм примахує. – По моїм, а знам же и Ната так дума, найважнєйша и скромносц у живоце. Барз добре кед ше таки души найду як ми двойо, и у тим зме ше зложели. Ми так жили обидвойо, а так зме и нашо дзеци научели, же би були задовольни зоз малим, нїґда нє превершовац, жадац вецей як цо можеш. За шицко цо маме вше зме лєм патрели чи можеме дацо купиц чи нє, и нє було звади. А Ната поготов скромна и задовольна. Ми ше обидвойо ховали у скромних часох, знали зме ше радовац малей чоколадки кед зме ю даґдзе достали по шпиваню, а нєшка цалком иншак – гвари Яким. Грубеньово тиж думаю же за успишне малженство треба мерковац и же би родичи були приблїжно истого маєтного стану, бо знаю за таки случаї кед ше познєйше и родичи умишаю, вец малженство швидко „пукнє”. – До нас ше нашо родичи нє мишали, анї єдни анї други, до конца док жили, и вони ше сходзели як сватово. А обидвоїх родичох треба почитовац и познац, я єй, а вона мойо. Кед зме дацо купели, родичи пришли нароком опатриц цо зме купели, и цешели ше – паметаю Грубеньово. Гваря же мали щесца жиц у часох кед млади, вредни и сцели, могли з того и материялно напредовац, и на рочни одпочивки лєгко пойсц зоз дзецми и їх вивесц на драгу. Задовольни цо шицко витримали, гоч нє мали даяки пречежки хвильки, гваря же 50 роки прешли, а як да вчера на початку були.■

НАЙВЕКША РА ДОСЦ – ПРАУНУКИ – У живоце барз вельке кед приду унуки, алє видзи ше ми же найлєпше було тераз, кед мaме уж и праунуки. Нєт векше задовольство, а док зме були млади, и теди нам добре було, гоч були и векши обовязки. На рочнїцу нам пришла праунучка зоз квецом, та гвари: „бабо я пришла на свадзбу”. А мнє шерцо полне... Значи, од дзивки Танї маме жеца Зденка Хромиша, унуки Александра и Ванесу хтора ма супруга Марка, а вони маю Лану и Луку.

РУСКЕ СЛОВО 25

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ 75 РОКИ „РУСКОГО СЛОВА” 1945–2020 (XVI)

„РУСКЕ” У НОВИМ МИЛЕНИЮМУ

Пише: Дюра ЛATЯК

Зоз потераз винєшеного мож заключиц же ше обставини у Установи у добрей мири злєпшали после 2000. року, та на єй чоло пришли нови людзе по розписаним конкурсу и у складзе зоз важацима новима законскима предписанями. На чоло Установи вибрани Владимир Паланчанин, а на чоло Редакциї „Руского слова” Єлена Перкович, обидвойо з високу школску приготовку и вецейрочним искуством на подобних роботох

Я

к руководитель Владимир Паланчанин бул потримовка шицким инициятивом котри подзвиговали угляд и злєпшовали статус НВУ „Руске слово”. Вон, як пише редакторка Єлена Перкович, подписал контракт о хаснованю дїловного простору у будинку „Дневника” на 99 роки, цо у транзицийних часох була значна сиґурносц за Установу. Под час його мандата новини „Руске слово” доставаю колорово боки, а дзецински часопис „Заградка” комплетно виходзи у фарбох. Младежски часопис МАК виходзи поряднє, „Шветлосц” достава нови дизайн, а Редакция видавательней дїялносци звекшала число насловох. Як руководитель, або коавтор, подписал вецей проєкти котри допомогли технолоґийним и професийним иновацийом, з чим НВУ „Руске слово” здобула високу позицию при оценьованю подобних установох. Нажаль, Владимир Паланчанин ше похорел и 2010. року нєсподзивано умар. Здогадуюци ше свойого руководзеня з Редакцию новинох „Руске слово”, Єлена Перкович у часопису „Шветлосц” ч. 4/2018, медзи иншим, написала и тото:

26 РУСКЕ СЛОВО

„У чаше кед сом прилапела понукнуце же бим була главна редакторка „Руского слова” (април 2005) була сом свидома шицкого горе написаного. Наймоцнєйше чувство було обаванє чи я будзем схопна водзиц редакцию друкованого медия з оглядом же я радийска новинарка и новинарка дньовей преси. Преламало у мнє сознанє же директор НВУ „Руске слово” будзе Владимир Паланчанин, правдиви интелектуалєц, потверд зени новинар и длугорочни редактор Рускей редакциї РНС. Ґу тому, вязали нас закончени студиї филозофиї у Беоґрадзе, заєднїцке одрастанє на вербаским асфалту у рокох и у милєу єдного перспективного, отвореного и мултиетнїчного городу. Вон бул наймоцнєйша потримовка редакциї новинох. Його схопносц як директора, насампредз була у тим же ше анї раз нє мишал до роботи редакциї, нїґда нє гварел же дацо нє мож, а його широке образованє и креативносц були у служби усовершованя и финализованя идейох котри предкладала редакция новинох. Робело ше без обтерхованя у єдней 9. OKTOБЕР 2020.

ljudze@ruskeslovo.com

файти креативней шлєбоди. Нормално, хто сцел и хто то похопел. Углавним, була то теди интересантна комбинация чолних особох у Установи. Обидвойо зме нє мали анї єден дзень роботного искуства у „Руским слове”, обидвойо зоз Вербасу, обидвойо зме мали коректну потримовку Националного совиту Руснацох. Думам же у ситуациї кед ше змирйовали тензиї коло преношеня сновательних правох Установи зоз Покраїни на Национални совит ми двойо були солидни вибор, бо зме нє мали нїяки конфликти по тим питаню зоз Националним совитом (нє значи же их познєйше нє було). Нам двоїм остало ришиц стандардни отворени питаня руско-українских одношеньох, алє ше и то пошвидко „заварло”, кед ше похопело же за кажду опцию єст простора у новинох у складзе хто кельо активни. (...) ИНСИСТОВАНЄ НА МЕНШИНСКЕЙ ПОЛИТИКИ Перши даскельо мешаци сом анализовала цо вименїц, як злєпшац. Нїч сом нє сцела на швидко и без дзеки и думаня редакциї. Мой фокус бул унапрямени на субтилне менянє лепези новинарских темох и новинарского виразу. Инсистовала сом на провадзеню политики подїйох котри вязани за статус и положенє меншинох и за теми котри нє препознаваю векшински медиї, а на специфични способ дотикаю ше Руснацох як гражданох Сербиї. Нажаль, з початку сом ше як редакторка нє преславела, бо редакция нє мала кадри котри би були специялизовани за таки теми, алє понеже я нє одуставала, при дзепоєдних новинарох розвил ше нерв за тоти теми. Нєшка „Руске” ма респектабилни кадри за меншинску политику. Уложели зме вєдно труд же би ше писало кратши тексти. Дзекеди цала редакция участвовала у глєданю инвентивного, духовитого, або сензационалного наслову. Єдина млада новинарка у редакциї, Александра Корпаш нар. Дудаш, з часу на час розбивала доминацию руралних и традицийних темох. Зявел ше у тот час и млади Ваня Дула, есеїста високого формату, Мирон Джуня, майстор мини есею. Атмосфера котру и як директор, и як позарядово образована особа пестовал Владимир Паланчанин почала врацац интелектуалну елиту до „Руского слова” цо ожило и змоцнєло творчу енерґию цалей Установи. (...) ПОЧАТКИ РУТЕНПРЕСУ Були зме медзи першима меншинскима новинами котри мали окремни проєкти. Почали зме зоз мини сериялом Европска дилижанса, а закончели зоз дньово-информативну аґенцию Рутенпрес. Аґенцийне информованє була велька спокуса за екипу котра на себе прилапела кажди дзень (односно, кажди вечар) понукнуц информациї насампредз руским медийом, а вец и другим заинтересованим Руснацом у цалим швеце. Заш мушим спомнуц потримовку директора Владимира Паланчанина, як и екипу котру творели Мирослав Силадї, веб-оператер и новинаре Силвестер Дорокгази, Мартица Тамаш, Михайло Зазуляк, Мария Афич, Ксения Палатинус, Александра Корпаш нар. Дудаш, Таня Салонтаї, єден час и Олена Папуґа и редакторка Єлена Перкович. 9. ОКТОБЕР 2020.

Тот креативни „набой” котри бул очивисни у цалей Установи звекшал професийни амбициї и вимагал нови приступ ґу технїчному пририхтованю новинох. Редакция 2006. року почала комплетно правиц новини зоз своїма моцами (без технїчней помоци „Дневника”). Спочатку то було напарте, алє ше технолоґию швидко звладало, цо було вельке олєгчанє и за новинарох и редакторох. За тот значни момент у розвою новинох заслуги припадаю Любки Цвеїч, Вероники Вуячич и Танї Салонтаї. Закончуюци свойо здогадованя, бувша главна и одвичательна редакторка заключує: „Зоз дистанци од скоро дзешец роки мам упечаток же ше у чаше од 2005. по 2009. рок будовал своєродни фундамент за тото цо нєшка „Руске слово” и цо будзе у будучносци. Нєшка ма формат котри нагадує же би паперово новини требали прероснуц до тижньовнїка котри би обявйовал авторски тексти, ма Рутенпрес котри ма технїчни (а цо ище важнєйше), кадровски капацитет и заинтересовану публику же би превжал улогу комплетного и комплексного дньового информованя у диґиталней технолоґиї, а тота хвилька нє так далєко.” У 2009/10. року приходзи до пременки на главних руководзацих функцийох у НВУ „Руске слово”. На чоло Установи на конкурсу вибрана и поставена потедишня новинарка Мартица Тамаш, а на место главного и одвичательного редактора, тиж по конкурсу, вибрани и меновани новинар Дюра Винаї.■ (Предлужи ше)

РУСКЕ СЛОВО 27

ДУХОВНИ ЖИВОТ ПАСТОРАЛНИ ЦЕНТЕР „ЙОСАФАТАˮ ШЕСТРОХ СЛУЖЕБНЇЦОХ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

СТРЕТНУЦЕ ЗА МЛАДИ ФАМЕЛИЇ У Руским Керестуре внєдзелю, 27. септембра отримане перше стретнуце за млади фамелиї зоз дзецми, у рамикох проєкту вишиваня „Нїтка любови у фамелиїˮ, а хтори орґанизую шестри служебнїци у Пасторалним центру „Йосафата”, у рамикох їх Фондациї „Блажена Йосафата”. За Центер „Йосафата”, односно за перши його проєкт вишиваня одвичательна шестра Авґустина, котра потолковала цилї тих активносцох хтори у согласносци зоз гаризму шестрох служебнїцох. – Фондация блаженей Йосафати основана давно, а у єй рамикох основани и Пасторални центер „Йосафата”. У Фондациї предвидзени рижни проєкти, роботнї. Єдна зоз гаризмох блаженей Йосафати була пренєсц дзецом и младим людзом прави животни вредносци – виру, националну свидомосц, културу и традицию. У центру ˮЙосафатаˮ плануєме рижни проєкти и стретнуца, а почали зме стренуца за млади фамелиї зоз дзецми. О тих вредносцох хтори сом спомла ше дознава у фамелиї, алє и ми ту учиме о вири до Бога, о тим якей зме националнсци, ту учиме и свой язик, учиме ше бешедовац и модлїц на власним мацеринским язику, та пестовац и чувац свою културу и традицию. У нєшкайшим чаше, родичи барз анґажовани, мало им остава часу и за шицко тото цо би требали научиц дзеци. Прето им сцеме у тим помогнуц, обєдинїц их же би були єдни другим потримовка – потолковала ш. Авґустина. Перши проєкт вишиваня зоз перлочками, будзе на салветох за пасхалну кошарку, хтори ше будзе вишивац у Центру, а буду приходзиц вєдно и родичи и дзеци. Одволанє було задоволююце за першираз, а шестри поволую шицких заинтересованих же би приходзели, кажду дру-

гу нєдзелю у мешацу на 16 годзин, на адресу Фрушкогорска 66 (хижа при їх манастире). Теди то будзе як духовна формация за цали фамелиї, а роботнї вишиваня буду вовторок и штварток и ту тиж буду позберани шицки члени фамелиї, цо тиж єден з цильох проєкту „Нїтка любови у фамелиїˮ. Плановани ту и роботнї за готовенє националних єдлох, цо шестра уж и робела з дзецми, та и велї други. Як дознаваме од ш. Авґустини, Пасторални центер „Йосафата” ище ма буц шветочно отворени и пошвецени, о чим будзе на час обявене. Тот Центер отворени з нагоди рочнїцох блаженей Йосафати, 150-рочнїци єй народзеня и 100-рочнїци шмерци, цо ше означовало од априла 2019. року по април 2020. року, алє пре епидемию нє бул отворени прешлей яри. М. А.

СЛОВО ЖИВОТА ЗА МЛА ДИХ

СВЯТЕ ПИСМО ИСКРА У ЦМОТИ

Фото: К. Афич

Дарко Афич зоз Руского Керестура на стретнуцу „Слово живота за младих”, котре було всоботу, 3. октобра на 19 годзин у просторийох Каритасу, виприповедал свойо власне животне искусто. Тото искуство, каждому од штерацец присутних особох, углавним младих, дало нагоду за роздумованє.

28 РУСКЕ СЛОВО

На тим стретнуцу млади преглїбйовали виреченє зоз Старого Завиту – Кнїжка о Йовови, 11. поглавє, од 1320 стих, котре мало важну улогу у Дарковим духовним обраценю и ришованю окремней ситуациї у його младим живоце. Тоту ситуацию Дарко ришел прейґ Святого писма, кед ше обрацел и кед спознал Бога и зоз приятелями у Протестантскей християнскей заєднїци, у Християнскм центре „Дуга”. Искуство котре подзелєл зоз присутнимал було особне, щире, виприповедане на духовити способ, вєдно з музику котра му була велька подпорка у ришованю животних проблемох зоз котрима ше стретаю велї млади нєшка, а то хороти зависносци. Ол. Ж. 9. OKTOБЕР 2020.

duhovni@ruskeslovo.com

ДНЇ ЕВРОПСКОГО СКАРБУ У ЗЕМУНУ

НАШЛЇДСТВО И ОБРАЗОВАНЄ – ЗАЛОГА ЗА БУДУЧНОСЦ Манифестация „Днї европского скарбу” у 2020. року слави нашлїдство и образованє, през улогу образованя у нашлїдству и нашлїдства у образованю. Од пoчатку, образованє представя сушносц „Дньох европского скарбу” и твори основи найвекшого числа подїйох котри ше каждого року отрумує ширцом Европи. У Земуну, 30. септембра, у рамикох „Дньох европского скарбу”, у орґанизациї „Мах-клуба почитовательох часу”, отримане стретнуце на тему „Образованє и вирски заєднїци”, у францисканским манастире, церкви св. Йоана Хрестителя, дзе було и наших грекокатолїкох. Участвовали представнїки з Општини Земун, на клавире грала проф. музики Лїляна Арсенович, на ґитари Никола Салачанин, женски Церковни хор учашнїцох екуменского стетнуца, Туристичне дружтво и други. У програми представена богата културна история Земуну, початки школи, вирски заєднїци, институциї, библиотеки, визначене же до школи, хтора основана 1821. року, ходзели дзеци сербскей, єврейскей, греческей и нємецкей националносци. По податкох зоз початку 20. вику, у Земуну було 6 000 Сербох, 3 500 Нємцох, 1 200 Єврейох и 800 Горватох. Учашнїца Беата Водлан поинформовала же у рамикох Мадярскей реформатскей церкви трицетих рокох прешлого вику основана Нєдзельова школа, хтора и нєшка доприноши у образованю и воспитаню. После програми було аґапе, послуженє и друженє шицких присутних. О. Л. Р.

НА ШВЕТО ПОКРОВА ПРЕСВЯТЕЙ БОГОРОДИЦИ

ОЗНАЧЕНА 29-РОЧНЇЦА ОД СТРА ДАНЯ ПЕТРОВЦОХ

Фото: www.krizevacka-eparhija.com

9. OKTOБЕР 2020.

На швето Покрова Пресвятей Богородици, 1. oктобра у грекокатолїцкей парохиї Петровци означена 29-рочнїца од страданя. Як пренєшене на сайту Крижевскей епархиї, у церкви у Петровцох одслужена панахида за шицких умартих цивилох и бранїтельох Петровцох под час войни. Панахиду служел петровски парох о. мр Владимир Седлак, владически викар за Славонию и Срим. На грекокатолїцким теметове положени венци, вимодлєна молитва и поведзени пригодни слова. Як наведзене на сайту, у Петровцох 1991. року страдали 15 гражданє цивили, од хторих наймладши бул пейцрочни хлапец. М. Г. К.

РУСКЕ СЛОВО 29

informator@ruskeslovo.com ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 2. октобра занавше нас зохабел наш мили брат и бачи

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 2. октобра занавше нас зохабел наш мили брат и бачи

МИХАЙЛО ГАРДИ (1944–2020) зоз Мелбурну Красни памятки на ньго навики буду чувац брат Владо зоз супругу Златку и Владко Гардийово, як и Таня Стоянович зоз фамелию Спочивай у мире Божим!

МИХАЙЛО ГАРДИ (1944–2020) зоз Мелбурну З любову и почитованьом памятки на ньго буду чувац, шестра Ната зоз супругом Мирком, Желько зоз супругу Андєлку и дзивочку Андреу, и Здравко Варґово Спочивай у мире Божим!

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 2. октобра престало дуркац шерцо мойого милого брата

МИХАЙЛО ГАРДИ (1944–2020) Ожалосцена шестра Иринка зоз Ґораном Задрипково зоз Бачинцох и зоз дзецми зоз Нємецкей Спочивай у мире Божим! Най ци гвизди ошвицую твой жалосни гроб у Мелбурну СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 4. октобра наполнєли ше 40 днї як нас занавше зохабела наша мила

ИРИНА ГАЙДУК (1958–2020) з Руского Керестура Красни памятки на це навики буду чувац твойо наймилши – супруг Владо, син Ваньо зоз фамелию, дзивка Соня зоз фамелию и брат Владо Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 9. октобра наполнюю ше два роки як нас занавше напущела наша мила и добра мац, баба и прабаба

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 10. октобра наполня ше 40 днї як нас занавше зохабела наша мила тета

МАРИЯ БОЯНИЧ народзена Дудаш (1952–2020) зоз Суботици У наших думкох и наших шерцох вше з вами вашо найблїзши и наймилши – фамелиї Боянич, Дудаш и Рамач Спочивайце у мире Божим!

30 РУСКЕ СЛОВО

МИЛОВАН ПАУНОВИЧ (1939‒2019) з Коцура Шицки зме це барз любели и нїґда це нє забудземе. Бул ши мили чловек, гуманиста, дал ши ше любиц. Боль за тобу вельки. Вично це буду паметац: супруга Мария, синове Златко и Дарко, унука Саня, унукове Альоша и Матия, нєвести Сандра и Ясминка Спочивай у мире Божим!

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ

МИХАЛОВИ ГАРДИЙОВОМУ (1944–2020) з Руского Керестура хтори умар у Австралиї у Мелбурну Мили брату, жалосна вистка нам навики будзе жалосна. Мижу, за тобу ожалосцени шестра Варґова Ганча зоз синами, Дзвонком зоз фамелию и Ромком зоз фамелию зоз Керестура Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 12. октобра наполнї ше жалосни и боляци рок як вецей нє з нами наша мила

ТАНЯ ВЕНЧЕЛЬОВСКИ (1966–2019) з Руского Керестура

Єй любов и доброту будземе вично чувац у наших шерцох. Твойо наймилши Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 4. октобра наполнєли ше 5 роки як нас занавше зохабел наш оцец, дїдо и прадїдо

OGLA[OVANW

НАТАЛИЯ РАЦ народзена Надь (1927–2018)

Зоз любову и почитованьом памятку на це вично буду чувац твойо наймилши Спочивай у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 22. октобра наполнї ше смутни рок як нас, пре транспортне нєщесце, занавше зохабел наш супруг, оцец, дїдо и швекор

ЯНКО РАЦ (1940–2015) з Руского Керестура Красни памятки на ньго вично буду чувац його наймилши Спочивай у мире Божим!

021/6613-697, 066/202-414 e-mail: informator@ruskeslovo.com роботни дзень од 9-14 годзин 9. ОКТОБЕР 2020.

informator@ruskeslovo.com СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 9. октобра, наполнюю ше 40 жалосни днї як нас зохабел наш мили

ЮЛИЯН СЕҐЕДИ (1941–2020) з Нового Саду

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ На милу шестру

КСЕНИЮ ДЖУДЖАР народзену Мудри (1940–2020) з Руского Керестура

Остали нам красни памятки на часи препровадзени з тобу, алє и вельки боль же ши нас занавше зохабел. Твоя супруга Гелена и дзивки Татяна и Лїляна з фамелиями

Нєсподзивано ши ме зохабела у жалосци и занавше ше преселєла до вичносци. Памятку на тебе буду чувац твоя шестра Гелена Сеґедийова зоз дзивками Татяну и Лїляну

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Наполнєли ше 40 днї як вецей нє з нами наш мили

Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основи члена 10. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Наполнєли ше 40 днї як вецей нє з нами наш мили бачи

ОБВИСЦЕНЄ

ЯНКО САБАДОШ – Гиков (1957–2020) зоз Лондону Ожалосцена шестра Снежана зоз супругом Любомиром и синами Александром и Иваном Вично з нами у памяткох!

ЯНКО САБАДОШ – Гиков (1957–2020) зоз Лондону Ожалосцена фамелия Кишрацик зоз Швайцарскей Вично з нами у памяткох!

CENOVN>K MALIH I POSMERTNIH OGLA[KOH – mala ogla{ka do 20 slova ko{ta 200 dinari – mala ogla{ka vecej yk 20 slova ko{ta 300 dinari – uramikovani tekst ogla{ki, abo vin~ovanki ko{ta 500 dinari – posmertna ogla{ka na wdno polqo ko{ta 600 dinari – posmertna ogla{ka na dva poly ko{ta 1 200 dinari. Cenovn<k va`i od 1. мая 2015. roku Ogla{ki mo` poslac na mejl office@ruskeslovo.com лєбо informator@ruskeslovo.com i uplacic na rahunok Novinskovidavatelqnej ustanovi “Ruske slovo” u banki Inteza ~islo 160-923244-82. Informaci< mo` dostac na telefon 021/ 6613-697 и 066/202-414 роботни дзень од 9-14 годзин.

9. ОКТОБЕР 2020.

о поднєшеней вимоги за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта Ношитель проєкта „Телеком Сербия” а.д. Таковска 2, Беоґрад, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС138, НСУ138, НСЛ138, НСО138 НС – Лазе Нанчича” Нови Сад, у улїци Лази Нанчича 47, у Новом Саду, на катастерскей парцели число 3129/1, К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110а, Нови Сад, роботни днї од 10 до 15 годзин. Шицки заинтересовани, у чаше 10 днї од дня обявйованя того обвисценя, можу дац свойо думанє у писаней форми на адресу Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду.

МАЛИ ОГЛАШКИ

МАЛИ ОГЛАШКИ

ДИХТОВАНЄ облакох и дзверох. Щици од витру, жими, праху, галайку, праху, инсектох. МОНТИРАМЕ: – РОЛЕТНИ – ГАРМОНИКОВО ДЗВЕРИ – ПАНТЛЇКОВО ДЗВЕРИ – МРЕЖИ ОД СУНЬОҐОХ – ВЕНЕЦИЯНЕРИ – ОПРАВКИ 025/5827-710, 060/5088-433

ГЛЄДАМ жену за друженє зоз можлївосцу за малженство. Ситуовани пензионер зоз двойним державянством, зоз пребуваньом у Руским Керестуре. Контакт: 062/225-135, доступни и вибер. Е-маил: jovgens@gmail.com, як и фейсбук профил Йовґен Сабадош.

РУСКЕ СЛОВО 31

informator@ruskeslovo.com

ПОВОЛАНКА ЗА ШЕСТИ НАУКОВОФАХОВИ СХОД ДРУЖТВА ЗА РУСКИ ЯЗИК, ЛИТЕРАТУРУ И КУЛТУРУ Шести науково-фахови сход Дружтва за руски язик, литературу и културу „Руски язик, литература, култура, просвита и публицистика” будзе отримани 4. децембра 2020. року у Новим Садзе у рамикох 30. „Дньох Миколи М. Кочиша”. Формулар за прияву учaшнїкох на сход, мож превжац зоз сайту Руского слова и послац го треба по 1. новембер 2020. року. Написани прилог за сход (у формату Word document) треба послац по 20. новембер 2020. року на адресу Дружтва, Чирпанова 27, пф 55 21000 Нови Сад, або на e-mail адреси назначени на формулару. Микола М. Кочиш (Дюрдьов, 1.12.1928 – Нови Сад, 16.04.1973) бул визначни руски линґвиста, педаґоґ и писатель; автор руского правопису, словнїка, ґраматики, школских учебнїкох и литературних творох. Йому на чесц ше кажди рок, починаюци од 1990. року, отримує манифестация „Днї Миколи М. Кочиша”, а кажди пияти рок и науково-фахови сход у рамикох хторого ше розпатра питаня руского язика, литератури, култури и просвити, односно обласцох у хторих вон творел. Потераз отримани пейц науково-фахово сходи у Новим Садзе: перши бул 1993. року, други 1998, треци 2005, штварти 2010 и пияти 2014. року. Роботи зоз спомнутих сходох обявени у Зборнїку роботох Дружтва „Studia Ruthenica” число 3, 7, 10, 15 и 20, а роботи зоз Шестого ше планує обявиц у „Studia Rutheniciа” чс. 26 (2021).

НАРОДНА БИБЛИОТЕКА У ВЕРБАШЕ РОЗПИСАЛА ЛИТЕРАТУРНИ И ПОДОБОВИ КОНКУРС Оддзелєнє за дзеци и младих Народней библиотеки ,,Данило Киш” у Вербаше розписало Єшеньски литературни и подобови конкурс 2020. за шицких школярох основних и штреднїх школох вербаскей општини. Тема тогорочного конкурсу ,,Днями провадзим птици. Од нїх учим лєциц.” (Мирослав Антич, ,,Совершенство огня”). Як наведзене у сообщеню Народней библиотеки, пре терашню ситуацию зоз пандемию Ковид-19, литературни и подобово роботи найлєпше послац у одвитуюцей форми, на електронску адресу vrbasbiblioteka@gmail.com, найпознєйше по 30. октобер. Потребне написац мено и презвиско школяра, класу и школу до котрей ходзи, контакт телефон школяра, як и мено и презвиско школярового ментора (предметного наставнїка лєбо професора). Число литературних и подобових роботох нєогранїчене. О. Р.

32 РУСКЕ СЛОВО

* дзе цо будзе * дзе цо будзе *

УКАЗУЮЦИ ВЕЖБИ ОГНЬОГАСЦОХ У Руским Керестуре, на соботу, 10. октобра члени Добродзечного огньогасного дружтва пред своїм домом, отримаю указуюци вежби зоз гашеня огня, ратованя загрожених особох и подобне. Указуюци вежби годни присц видзиц и шицки заинтересовани гражданє, а сирени буду оглашовац початок вежбох.

РУСКИ КНЇЖКИ МОЖ КУПИЦ ПРЕЙҐ ИНТЕРНЕТУ

Интернет кнїжкарня НВУ „Руске слово” оформена у децембру 2016, а початком того рoку достала нови випатрунок. То єдини сайт на котрим прейґ интернету мож купиц руски кнїжки котри видало Видавательне оддзелєнє НВУ „Руске слово”, а котре промовує нє лєм руски язик, кнїжки, алє и руских писательох. У кнїжкарнї у тей хвильки мож купиц даєдну спомедзи 120 кнїжкох у вецей жанрох – поезию, прозу, кнїжки за дзеци, нашо рочни календари, науково-публицистичну литературу и други. Потераз предати вецей як 50 кнїжки на териториї цалей Републики Сербиї, а процес купованя єдноставни – пополнї ше формулар, кнїжки сцигую по пошти, а плаценє ше окончує док сцигню на написану адресу. Нашу интернет кнїжкарню можеце нащивиц кед удуркаце: www.knjizkiporuski.com, а на Фейсбуку ю можеце провадзиц под меном: knjizki po ruski. Б. В

#останьме одвичательни ПОСИЛАЙЦЕ НАМ СВОЙО РЕЦЕПТИ rusmak.ruske@gmail.com 9. ОКТОБЕР 2020.

informator@ruskeslovo.com

sport@ruskeslovo.com

ПОДРУЧНА ЛИҐА ЗОМБОР ЗА КА ДЕТОХ

РУСИН ПОРАЖЕНИ З МИНИМАЛНИМ РЕЗУЛТАТОМ ФК „Раднички” (Зомбор) – ФК „Русин” 1:0 (0:0)

РУСИН: М. Ковачевич, Д. Чордаш, Няради, М. Иличич, Попов, Бики, Стричко, Чонка, Тома, Л. Иличич, М. Чордаш, Зорич, Н. Ковачевич, Надь и Джуджар. У Подручней лиґи Зомбор – за кадетох, у седмим колє, всоботу, 3. октобра, на трецим терену Городского стадиону у Зомборе, домашня екипа реномованого ФК „Раднички” победзела кадетох ФК „Русин” з Руского Керестура з минималним резултатом 1:0. У виєдначеним бависку и после пейцох нагодох за ґол хтори мали обидва екипи, домашнї заш лєм мали кус вецей щесца у одлучуюцих хвилькох, єдна лабда лєдво вошла до

Фото: ФБ – Пенал 025 – Зомбор

мрежи у 47. минути. По словох тренера керестурскей екипи Зденка Шомодїя, одбрана Русина досц добре функционовала, а свойо найлєпше виданє указал Александар Зорич, док зоз цалу одбрану досц добре командовал и Теодор Няради. После того пораженя кадети Русина забераю 4. место на таблїчки од 12 екипох. Опрез нїх перша Червинка, друге ЧСК зоз Челарева, а треца Раднички Зомбор. На шлїдуюцу нєдзелю русиновци ознова госцую, на тот завод процив екипи ФК „Герцеґовец” у Ґайдобри хтора остатнєпласована екипа на таблїчки. Кед же ше млади русиновци озбильно поставя ґу тому змаганю, маю вельку шансу зазначиц три боди. М. А.

БЕЗПЛАТНИ ЕЛЕКТРОНСКИ КНЇЖКИ Пласованє нових диґиталних змистох єден з длугорочних планох НВУ „Руске слово”, а медзи нїма и обявйованє кнїжкох у рижних електронских форматох. Кнїжка Ирини Гарди Ковачевич „Нєбо над Керестуром”, обявена 2012. року и мож за ню повесц же є „руски бестселер”, бо вишла у двох тиражох, котри цали предати, або подзелєни. НВУ „Руске слово” кнїжку приповедкох Славомира Олеяра „Нашенє” обявелa 2014. року, у котрей понукнута тематика з таковалней рускей дияспори на заходзе. Сучасни роман, „Шпацири по сподку дунца” познатого автора младшей ґенерациї Ивана Медєша Шукса треца Шуксова кнїжка, котру НВУ „Руске слово” обявело вєдно 9. OKTOБЕР 2020.

зоз Студентским културним центром з Нового Саду 2011. року. Тоти три електронски кнїжки у ПДФ формату можеце превжац зоз нашей интернет кнїжкарнї на интернет адреси www.knjizkiporuski.com.

РУСКЕ СЛОВО 33

СПОРТ ФОДБАЛСКА ПАНОРАМА ОПШТИНИ ШИД

БАЧИНЧАНЄ ПОБЕДЗЕЛИ БОРЦА У осмим колє Медзиопштинскей фодбалскей лиґи Срим, ґрупа Заход ОФК „Бикич” и Фрушка гора бавели 0:0, Єднота дома победзела Сримец з Ярку 3:0, ФК „Обилич 1993” у Куковцох бавел 1:1 процив Трґовачкого, Ґраничар у Адашевцох страцел од Змая зоз 3:1, ФК „Зека Булюбаша” страцел од Фрушкогорца з 1:0, Єдинство у Руми бавело 2:0 процив Сримцу з Беркасова, Слоґа у Чалми бавела 1:1 процив Шлєбоди, а ФК „Ередвик 2017” дома страцел од Ґраничара (К) зоз 2:1. На таблїчки Фрушкогорец перши зоз 19 Фото: В. Папуґа бодами, други ОФК „Бикич”, треци ФК „Обилич 1993” и штварте Єдинство маю по 18 боди. ФК „Фрушка Гора” пията ма Стретнуце ОФК „Бачинци” и ФК „Борец” 17 боди, Сримец (Б) шести зоз 16, Ґраничар (К) седми ма 14, а ФК „Зека Булюбаша” осми зоз 10 4:2, Єдинство (М) победзело Омладинєц з Батровцох бодами. Змай на дзевятим месце зоз 9 бодами кельо ма и 1:0, Єдинство (Лю) и ОФК „Бинґула” бавели 2:2, ҐраниҐраничар (А) на дзешатим месце, Трґовачки єденасти чар у Ямени бавел 1:1 процив Напредку, а у тим колє бузоз осем, кельо ма и Шлєбода на дванастим месце, Сло- ла шлєбодна екипа Синдєлича. На таблїчки Напредак перши зоз 16 бодами, Синдєлич ґа тринаста ма седем боди, ФК „Ердевик 2017” штернасти зоз штири боди, Єднота предостатня пенаста ма три други и ма 12 боди кельо и ОФК „Бачинци” на трецим месце. Єдинство (М) штварте зоз дзешец бодами. Єдинбоди, а остатнї шеснасти Сримец (Я) ма лєм бод. У дзевятим колє буду бавиц Сримец (Я) процив екипи ство (Лю) пияте ма седем боди, Омладинєц шести зоз ФК „Ердевику 2017”, Ґраничар (К) дочекує ОФК „Би- шейсц, ОФК „Бинґула” седма ма штири боди, Ґраничар кич”, а ФК „Фрушка гора” на своїм терену бави процив осми зоз двома бодами, а остатнї дзевяти Борец без боФК „Обилич 1993”. Тиж буду бавиц Трґовачки процив дох. У седмим колє ОФК „Бинґула” дочекує Ґраничар, БоСлоґи (Ч), у Беркасове Сримец дочекує Єдноту, Фрушкогорец будзе бавиц процив Єдинства (Р),Змай будзе рец будзе бавиц процив Єдинстав (Лю), Омладинєц на бавиц процив ФК „Зека Буюбаша”, а Шлєбода процив своїм терену будзе бавиц процив екипи ОФК „Бачинци”, Синдєлич на своїм терену бави процив екипи ФК Ґраничара (А). У шестим колє Општинскей фодбалскей лиґи Шид, „Єдинство” (М), а шлєбодна будзе екипа Напредку. Вл. Дї. ОФК „Бачинци” дома победзели Борец з Илинцох зоз

ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА ЗОМБОР

РУСИН СТРАЦЕЛ ОД ЛЄПШОГО ФК „Будучносцˮ (Параґе) – ФК „Русинˮ 4:1 (2:0)

РУСИН: Калинич, Кочиш, Голик, Ланчужанин, В. Вуйович, Саянкович (Дюканович), Ф. Вуйович, Даноєвич, Кулич (Виславски), Веселинович, Рац. У 9. колє Подручней лиґи Зомбор внєдзелю, 4. октобра, у Параґох домашня екипа ФК „Будучносцˮ надбавела екипу ФК „Русинˮ зоз Руского Керестура з резултатом 4:1 (2:0). Нажаль, на тот завод русиновци нє мали свой дзень, и поражени су з истим резултатом як кед пред тижньом победзели процивнїка з Кляїчева. После двох ґолох домашнїх у 30. и 34. минути як кед би цалком страцели мотивацию за борбу, а до конца було ище далєко. У другим полчаше фодбалере Будучносци дали ище єден ґол у 50.

34 РУСКЕ СЛОВО

минути, о дзешец минути їх мрежу затресол Иван Рац, алє домашнї були вельо лєпши и зоз штвартим ґолом у остатнєй минути потвердзели свою високу побиду. После того змаганя Русин спаднул за два позициї, та є тераз на 4. месце. На нєдзелю, 11. октобра на 15 годзин, дочекує екипу ФК Задруґар зоз Сербского Милетичу хтори ше находзи у штредку таблїчки, т. є. ма 10 боди менєй од Русина. Русинов тренер Ранко Делич ма право раховац на лєпше бависко и резултат свойого тиму. Змаганє у Параґох одбавене у фер и спортскей атмосфери по красней хвилї, и зоз почитованьом мирох защити. М. А. 9. ОКТОБЕР 2020.

sport@ruskeslovo.com

ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА СУБОТИЦА

ЛИДЕР ЗАСТАНОВЕНИ У КОЦУРЕ ФК „Искра” – ФК „Препород” (Нови Жедник) 2:1 (0:1)

КОЦУР: стадион ФК „Искра”. Ґоли за Искру: Иван и Тешанович ИСКРА: Вучинич, Кудєрски, Барович (Сталевич), Петрович (Юрчук), Ґубаш (Ваяґич), Живанович, Николич (Субитич), Иван, Янкович (Дакич), Бокан, Тешанович. Искра тей єшенї бави по системи цеплежимне. На змаганьох на котрих любителє фодбала у Коцуре очекую сиґурни боди, коцурски фодбалере одбавя подло и страца, а на змаганьох на котрих нїхто нє очекує боди, вони одбавя добре и освоя боди. Внєдзелю у Коцуре госцовал лидер на таблїчки у Подручней лиґи Суботица, екипа Препород зоз Нового Жедника, котра по змаганє з Искру достала лєм єден ґол. Фодбалере Искри до того змаганя вошли розтерховани и без императива побиди. Таке приступанє ґу змаганю одражело ше и на бависко та мож повесц же Искра одбавела можебуц и найлєпше змаганє тей сезони. На початку коцурска екипа госцуюцим фодбалером препущела инциятиву, а свою шансу чекала зоз процивнападу. Така тактика ше указала як добра, понеже Искра на процивнапади витворела даскельо барз добри шанси, котри, нажаль, нє вихсновала. Кара пре препущени шанси сцигла пред конєц першого полчасу, кед госци зоз єдней полушанси да-

ли ґол и на одпочивок пошли зоз предносцу од 1:0. Ридко хто подумал же така искусна екипа, як Препород, котра у предходних 7 змаганьох прияла лєм 1 ґол, випущи предносц и страци боди. Медзитим, Искрово фодбалере ше нє придавали и предлужели нападац. Петнац минути пред концом змаганя, бавяче Искри направели єдну красну акцию, Тешанович крашнє асистовал Иванови, котри на ище красши способ дал ґол и виєдначел резултат. Дати ґол ище вецей дал кридла фодбалером Искри, а даскельо минути пред концом госци остали без єдного бавяча, понеже штопер Препорода барз оштро стартовал на Тония Ивана и судия му дал червени картон. Медзитим, гоч оправдано дал червени картон бавячови Препорода, судия направел вельку гришку, понеже нє пущел предносц, а у предлуженю акциї Бокан вибил сам пред ґоламана, алє судия претаргнул бависко. Кед уж шицки очековали остатнї пищок судиї, Искра направела ище єдну добру акцию, Суботич добре наруцел лабду, а Тешановичови нє було чежко дац ґол. То була и остатня акция на змаганю, а Искра освоєла барз важни 3 боди. После 8 одбавених колох, Искра на 10. месце на таблїчки и освоєла 10 боди. У шлїдуюцим колє Искра будзе госцовац у Надалю, дзе ю дочека екипа Напредку. З. К.

ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА НОВИ САД

БАЧКА ПОРАЖЕНА ЗОЗ ЄДНИМ ҐОЛОМ РОЗЛИКИ ФК „ТСК” (Темерин) – ФК „Бачка 1923” 1:0 (1:0)

Темерин: стадион ТСК у Темерину. Стретнуце судзел судия Урош Радинович зоз Беочину. Ґол дал Александар Плавшич у 20. минути. БАЧКА: Златан Смолян, Драґан Тривунович, Ратко Чирин, Стефан Деянович, Янко Вуйович, Илия Данґубич, Желько Тривунович, Милан Станкович, Небойша Баґич, Душан Тривунович, Деян Тривунович. Першенствене змаганє 10. кола ФК „Бачка 1923” зоз Дюрдьова бавела у Темерину процив домашнєй екипи ФК „ТСК“ зоз Темерину. Домашнї победзели зоз єдним датим ґолом штредком першого полчасу. Екипи Бачки тото пораженє чежко спадло после успишного периоду, цо ше дотика побидох, котри за нїма. Перши полчас бул стандардни, прешол у мераню моцох. Медзитим, на штредку першого полчасу, после виведзеного бица зоз корнеру найлєпше ше знашол центарфор домашнїх Плавшич и з главу послал лабду до Смолянового ґола. У предлуженю бависко углавним було на половки терена, а нєодлуга як дал ґол, Плавшич пре 9. OKTOБЕР 2020.

покалїченє напущел терен. Вецей од бависка у першим полчасу нє було цо видзиц, та то бул и резултат зоз хтрим ше пошло на одпочивок. У другим полчасу, темпо дакус бул пременєни, а вецей шанси мали бавяче Бачки. Єдну з найлєпших нагодох мал капитен Бачки Душан Тривунович у 57. минути кед лабду послал под греду домашнього ґолмана, алє ґолман заш лєм вибил лабду до корнеру. По конєц и домашнї мали два добри нагоди, алє на месце бул ґолман Смолян. Главни судия на змаганю у Темерину бул Урош Радинович зоз Беочину, котри на коректни и фер способ судзел цале змаганє. Под час змаганя двоме бавячи були опомнути пре нєспортске справованє, алє векши инциденти на тим змаганю нє було. Условия за бависко були одлични, цепли октоберски днї оможлївели змаганє на отвореним, а шицки присутни почитовали предписани мири защити од вирусу Ковид-19. Л. Кх.

РУСКЕ СЛОВО 35

СПОРТ 29. СПОРТСКИ БАВИСКА „ЯША БАКОВ” – ТУРНИР У ШАХУ

НАЙЛЄПШИ ДОМАШНЇ КЕРЕСТУРЦИ На турниру у шаху у рамикох 29. Спортских бавискох „Яша Баков” хтори отримани у Руским Керестуре 4. октобра, спомедзи штирох екипох найуспишнєйши були домашнї Керестурци, як у екипней катеґориї дзе перши бул СД „Русин” зоз 9 поенами, так и поєдинєчно дзе спомедзи дзевец змагательох найлєпши бул Мирко Афич зоз 7 поенами. У побиднїцкей екипи попри Афича бавели и Янко Катрина, Михайло Венчельовски, Янко Хома и Желько Будински. Друге место завжала екипа КУД „Тарас Шевченко” Дюрдьов зоз 8 поенами, а творели ю Мирослав Барна, Славомир Рамач, Звонко Пушкаш и Иґор Рамач. Треца була екипа КПД „Дюра Киш” зоз Шиду хтора назберала 6,5 поени, а у нєй ше змагали Владимир Щурок, Штефан Щурок, Владимир Еделински и Юлиян Ковач. Штварте место припадло екипи РКЦ Нови Сад зоз 0,5 поенами, а за ню наступели Владимир Иван, Борис Фейди, Лука Вуячич и Михайло Чордаш. Бавело ше по „берґеру”, кажде з каждим штири кола, темпо 15 минути по бавячови, а резултати таки꞉ I КОЛО КУД „Тарас Шевченко” : КПД „Дюра Киш” 3:1 РКЦ : СД „Русин” 0:4

Фото С. Палєнкаш и С. Дьордєвич

II КОЛО КУД „Тарас Шевченко” : РКЦ 4:0 КПД „Дюра Киш” : СД „Русин” 2:2 III КОЛО РКЦ : КПД „Дюра Киш” 0,5:3,5 СД „Русин” : КУД „Тарас Шевченко” 3:1. Потим отримани и поєдинєчни турнир за хтори ше приявели 9 змагателє зоз шицких екипох. За першопласованим Афичом, друге место завжал Владимир Щурок зоз 6.5 поенами, а треце Янко Катрина зоз 6. Поєдинєчно по посцигнутим пласману змагали ше ище Иґор Рамач, Владимир Еделински, Славомир Рамач, Борис Фейди, Михайло Чордаш и Лука Вуячич. Найуспишнєйшим екипом и поєдинцом орґанизатор на концу подзелєл медалї и припознаня, а з тей нагоди уручени и подзекованя поєдинцом зоз Керестура хтори помогли поставиц бисту Яши Бакова у Дюрдьове. Турнир отримани у просторийох ФК „Русин” на Ярашу, водзел го предсидатель УО Спортских бавискох Иван Папуґа, а у нєпоштредней орґанизациї домашнїх участвовали Михайло Венчельовски и Янко Хома. После змаганя дзекуюци буджету СБ и спонзором, орґанизатор пририхтал и полудзенок за шицких учашнїкох. Турнир отримани у приємней атмосфери, друженю и комуникованю на руским язику. М. А.

ШК „ОМЛА ДИНЄЦ” ЗОЗ КОЦУРА

ОСВОЄНИ ПEРШИ БОДИ Шаховски клуб „Омладинєц” зоз Коцура конєчно освоєл перши боди у тей сезони, а першу побиду зазначел прешлей нєдзелї процив екипи Лайош Сеґи зоз Байши. Омладинєц победзел зоз резултатом 4,5:1,5

36 РУСКЕ СЛОВО

Побиди за Омладинєц зазначели Карло Бала, Владимир Лазор и Тихомир Пушкаш, ремизовал Стеван Перич, а свойо змаганє страцел Споменко Павичевич. Омладинєц после 5 колох ма 4 освоєни боди и находзи ше на 8. месце на таблїчки. З. К. 9. ОКТОБЕР 2020.

sport@ruskeslovo.com

ЗДРУЖЕНЄ СПОРТСКИХ РИБАРОХ „КОЛЯК”

ЗМАГАНЄ У ВАРЕНЮ РИБОВОГО КОТЛЇКА Рибаре Здруженя спортских рибарох (ЗСР) „Коляк” уж по треци рок за шором орґанизовали змаганє у вареню рибового котлїка, та мож повесц же тото змаганє помали постава традицийне

З

оглядом на епидемиолоґийну ситуацию, ЗСР „Коляк” того року ище нє орґанизовал анї єдно змаганє, або стретнуце. Пре злєпшанє цалей ситуациї и по спатраню на орґанизованє подобних сходох у других местох општини Кула, руководство ЗСР „Коляк” ше одлучело орґанизовац тото змаганє. УЧАСТВОВАЛИ ДВАНАЦ ЕКИПИ

Прешлей соботи, 3. октобра, орґанизоване клубске змаганє у вареню рибового котлїка у їх лєтнїковцу на базену, а найважнєйше же то бул сход на отвореним, дзе участвовало максималне число змагательох котре орґанизатор у догварки зоз локалну самоуправу огранїчел на дванац екипи же би ше випочитовало шицки предписаня пре епидемиолоґийну ситуацию. У кухарских схопносцох на рускокерестурским базену ЗСР „Коляк” змагали ше екипи зоз Руского Керестура, Лалитю, Крущичу, Дорослова и Кули. Кажда екипа мала главного кухара и ище пейцох членох. Фахови жири, котри зоз тайним гласаньом и бодованьом смаку, фарби, густосци и увареносци меса одлучовал же чий котлїк найсмачнєйши, бул у составе − Михайло Костелник, Никола Хрин и Юлин Винаї. Перше место завжала екипа „Цуки” чийо члени зоз Крущичу, другопласовани були екипа „Парасти зоз Лалитю”, а треце место завжали „Приятелє Керестура” мишаного составу, чийо члени були зоз Керестура и Кули. Попри спомнутих екипох, участвовали ище и екипи – „Ветеринаре” зоз Лалитю, „Дорослово”, „ДОД Руски Керестур”, млада екипа „Рибаре зоз Керестура”, екипа „Чимийово хлапци”, „Омладинци”, „Козаки”, „Коляк” и „АБЦ”, шицки зоз Руского Керестура. ЗА КРАСШИ УПЕЧАТКИ – „КОЦУРСКИ БЕТЯРЕ” Перши три места наградзени зоз погарами и дипломами, а присутне було и красне число публики. Шицких забавяли музиканти „Коцурски бетяре”, та ше друженє предлужело до позних пополадньових годзинох. Як дознаваме од предсидателя ЗСР „Коляк” Михайла Пашу, змаганє успишно витворене, превозидзени проблеми зоз котрима ше стретали перши два роки, цо ше дотика огранїчованя местох и подобне. По пропозицийох змаганя, екипи уплацовали котизацию 3 000 динари, важне було же би кухар бул член здруженя, а други члени екипох могли буц госци. Кажда екипа достала од орґанизатора по 3 килограми рибового меса, цо купене на керестурским рибалове, и хлєб ґу готовому єдзеню. Цо ше дотика присмачкох за варенє то було на кухарох 9. ОКТОБЕР 2020.

же би обезпечели, понеже кажди рецепт мал остац тайна за себе. Орґанизаторе спред ЗСР „Коляк” презадовольни зоз тим змаганьом и виражели наздаванє же нарок предлужа традицию зоз озбильну намиру же би то надалєй було порядне збуванє у календаре їх активносцох, у ище векшим обсягу, а окреме ше наздаваю же буду орґанизовани и шицки порядни змаганя у лапаню риби. Хвиля на тот завод послужела, та дзень здабал на прави лєтни, а дзекуюци младим котрих з тей нагоди було вельо, мож повесц же и пред тим валалским здруженьом сиґурно шветла будучносц, понеже мож потвердзиц же членство озбильно подмладзене. Скромно и шмело члени „Коляку” наявюю отримованє традицийней „Чукияди” з нагоди означованя ошлєбодзеня валалу од фашизму на концу того мешаца, та и з тей нагоди поволую рибарох на змаганє.■ М. Джуджар

РУСКЕ СЛОВО 37

ИНТЕРМЕЦО

ГОРУЦИ ТЕПШИ Блажена Хома-Цветкович

Пита зоз бундавкох

Потребне:

■ 3-4 били бундавки ■ 300 ґрами млєтого меса ■ цибулю ■ 4 вайца ■ купче цесто за пити

(пол кили, може и 400 ґрами) ■ пращок за печенє ■ погар (2 децилитри) йоґурту ■ од присмачкох сухи влашац, соль, попер Поступок: Перше подинстуйце цибулю и месо на олєю. Док ше тото динстує, очисцце и потрице на тарлє бундавки и кус их посольце. Най одстоя, а дотля у векшей мисочки розмишайце вайца, усипце йоґурт и потарти бундавки (кед пуща вельо води вец кус з руками тоту воду висцискайце), додайце подинстоване месо з цибульку, попопруйце, додайце 2-4 ложички влашцу, посольце и на концу пращок за печенє. Шицко вєдно

добре премишайце. И уключце релну на 200 ступнї. На вельку тепшу положце папер за печенє, а вец 2 цеста, кус поолєюйце и премасцце зоз масу зоз мисочки. Вец ознова 2 цеста, масу и так док шицко нє потрошице. Остатнє цесто по верху премасце зоз слану воду у котрей єст кус олєю, вец скорка будзе хрупкацша. Положце до релни и най ше пече коло 40 минути.

38 РУСКЕ СЛОВО

9. ОКТОБЕР 2020.

rusmak.ruske@gmail.com

ГОРУЦИ ТЕПШИ

Пририхтали: Лю. Цвеїч и Т. Салонтаї

Тереза Катона

„Kladdkaka” шведски лїпкаци колач Поступок : Уключиц релну на 170 ступнї. Розпущиц масло. З миксером вимишац цали вайца зоз цукром и ванелийовим цукром, нє треба барз длуго мишац. Вайца стреба же би остали сцагнути, а нє пенасти. Додац други состойки и помали мишац зоз миксером зоз найменшу швидкосцу. Масу виляц до плеху обложеного зоз папером за печенє (пречнїк Состойки: 26 цм) и печиц найдлужей 15-20 минути (гоч ■ 4 вайца будзе випатрац нєдо■ 3 децилитри цукру печено). Причекац ■ 2 мещки дакус най одстої и ванелийового цукру послужиц зоз овоцо■ 200 ґрами масла вим прелївом, сладо■ 2 децилитри муки лядом, сладку шметан■ 8 ложки какаа ку або шлаґом. ■ пол ложички солї По порциї (12 фалатки) 325, 6 кило-калориї.

Люпка Малацко

Лепинї за плєскавици Поступок: Воду зограц, додац цукер и квас. Шицко змишац и затрепац цесто. Охабиц най кишнє 20 минути. Цесто подзелїц на мали лепинї (мойо мали коло 140 ґрами ) и поскладац на поолєйовану тепшу або на папер за печенє. Премасциц лепинї зоз витрепаним вайцом. Печиц коло 20 минути. Тоти лепинї мож печиц и на роштилю лєм их треба розогнац на ценше (нє масца ше зоз вайцом) и печиц их на За 12 мали лепинї концу после меса на потребне вам: цихей жирячки. Кед су упечени премасциц зоз ■ 900 ґрами муки маслиновим олєйом до ■ ложичка хторого сце поджамели солї, цукру, квас два струча цеску и ■ вайцо (за посолєли го. премасцованє) Вєдно 3164 кило■ коло 300 калориї, а 264 киломилилитри води калориї по порциї. 9. ОКТОБЕР 2020.

РУСКЕ СЛОВО

39

ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ

ªØÅÍÜ Ó ØÈÄÇÅ

РОК LXXVI ЧИСЛО 41 (3910) НОВИ САД, 9. ОКТОБЕР 2020.

к ше лєто помали приблїжовало ґу концу, до цеплих крайох одходзeли и птици хтори там жимую. Медзи нїма и ґовлї хтори од яри, та до тераз пребували на наших просторох. Єдна ґовля шедзела на верху огньгасного будинку у Шидзе. Штредком септембра ту прилєтла и випатра же ше помали рихта на далєку драгу... А прешлей нєдзелї коло пейц годзин рано почал падац диждж, дуло и гирмело, о даскельо годзини ше вихвилєло и цали дзень бул слунечни, зоз приємну цеплу дньову температуру у тей часци рока. То ше здало єдному параґлайдерови, хтори пополадньову красну хвилю вихасновал за лєценє над Шидом, як кед би випровадзал птици селїдбенїци. Вл. Дї.

Я

Фотоґрафия: 1032P

оволуєме читачох новинох „Руске слово” же би помогли препознац особи на старих фотоґрафийох. Пре точне идентификованє особох на сликох, хтори маю окремну музейну вредносц, потребна помоц од ширшей явносци. Шицки фотоґрафиї настали у дакедишнєй фотоґрафскей роботнї Бруґошових у Руским Керестуре. Кажду фотоґрафию ше подпише зоз одредзену шифру, та кед же препознаце даєдну, лєбо вецей особи на фотоґрафиї, модлїме Вас же бисце явели до Заводу на число телефона 021/548-421, лєбо на мейл: zavod.rusini@gmail.com.

П

Даєдни фотоґрафиї обявюємє вецей раз, понеже за нїх дотераз нєт нїяки податки.

Фото: Мария Афич

Фотоґрафия: 0910P_B25 Фотоґрафия: 0919P

ОГЛЯДНУЦЕ НА ПРЕШЛОСЦ

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

■ ДЗЕЦИНСКИ ТИДЗЕНЬ