ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО
ГЛАСНЇК ПО РУСКИ
КАМПИ РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ И КОЦУРЕ
РОК LXXIII ЧИСЛО 32 (3745) НОВИ САД, 11. АВҐУСТ 2017.
РОБОТА, ПОУКА И ЗАБАВА
ЦЕНА 30 ДИНАРИ
■ ОБНОВА НАЙСТАРШЕЙ РУСКЕЙ ХИЖИ
Д ЗЕ СЦЕКНУЦ ОД ПЕКОТИ?
ОГЛЯД НУ ЦЕ НА ПРЕ ШЛОСЦ
■
оволуєме читачох новинох „Руске слово” же би помогли препознац особи на старих фотоґрафийох. Пре точне идентификованє особох на сликох, хтори маю окремну музейну вредносц, потребна помоц од ширшей явносци. Шицки фотоґрафиї настали у дакедишнєй фотоґрафскей роботнї Бруґошових у Руским Керестуре. Кажду фотоґрафию ше подпише зоз одредзену шифру, та кед же препознаце даєдну, лєбо вецей особи на фотоґрафиї, модлїме Вас же бисце явели до Заводу на число телефона 021/548-421, лєбо на мейл: zavod.rusini@gmail.com.
П
ПОМОГНЇЦЕ, РОЗПИТАЙЦЕ ШЕ, ПРЕПОЗНАЙЦЕ!
ВЛАДИМИРОМ ПИШТАЛОМ
Фото: Марина Джуджар
У Керестуре прешлого тижня закончени Медзинародни волонтерски камп наволани „На двох колєсох” и Водицов камп за дзеци и младих. Перши останю запаметани же оправяли погубени бициґли котри им подаровали Керестурци, и после их фарбели з рускима мотивами. У Водици дзеци и млади, попри тим же робели, активно участвовали на тему „Медзисобна любов”. У Коцуре закончени традицийни Волонтерски камп на котрим участвовали волонтере зоз Голандиї. Медзи иншим, закончели єдну часц роботох на Косанчичу, розчисцовали терен коло камп-хижи на салашу и ушорйовали ентериєр, пременєли облаки, а направели и коло 300 метери огради. Од ицуцого року там буду вони, алє и други волонтере, ноцовац. Дю. Винаї
■ ИНТЕРВЮ ЗОЗ
Фотоґрафия: K006b_0195P
ИНТЕРМЕЦО ЦЕНТЕР МЕСТА И НАЗВИ УЛЇЦОХ
Б
БАЧИНЦИ
ачинчанє ше можу похвалїц же маю крашнє ушорени центер валала у хторим доминує православна церква пошвецена святому Миколайови, як и грекокатолїцка церква пошвецена святому апостолови и евангелисти Луки. Центер прикрашує и Оддзелєнє Основней школи „Бранко Радичевич”, як и Дом култури. Тиж у центру и памятнїк борцом погинутим у Другей шветовей войни. За нєупутених, у центре и єдна стародавна цалком звичайна валалска хижа. Слово о дакедишнєй Рускей просвити, прейґ драги од грекокатолїцкей церкви, а у хторей ше находзи етно вистава Здруженя женох „Радосц”. Руснаци зохабели моцни шлїд у иснованю валала. Прето и єдна улїца коло главней, на драги у напряме ґу Куковцом, односно Сримскей Митровици, ма назву Русинска. Вл. Дїтко
Фото: Владимир Дїтко
Памятнїк борцом погинутим у Другей шветовей войни
у центре валала стародавна валалска хижа дакедишнєй Рускей просвити, у хторей етно вистава Здруженя женох „Радосц”
2 РУСКЕ СЛОВО
11. АВҐУСТ 2017.
ЗМИСТ
■ Тижньовнїк 4–5. Розподзелєни пенєж за руски фестивали 6–7. Обнова найстаршей рускей хижи у Керестуре
■ Нашо места 9–11. У Керестуре и Коцуре закончени Волонтерски кампи
■ Економия 12. Налога за оберанє желєней паприґи у Керестуре
■ Култура и просвита 14–15. Интервю зоз пистельом Владимиром Пишталом 16. Представяме нови кнїжки – Серафина Макаї „Злагода”
■ Мозаїк 18–19. „Drop Sensei” – майстрове драмнбейс музики
■ Медзипростор за кафу 20–21. Руски Нюз Себастияна Себу Нярадия
■ Людзе, роки, живот 24–25. Стретнуце з Колбасовима зоз Дюрдьова 26–27. Фельтон – Як (нє) скапал рокенрол (VII)
■ Духовни живот 28. Водицов камп за дзеци и младих
■ Информатор
30–33. Оглашки и In memoriam
■ Спорт 34–35. Фодбалски турнир СБ „Яша Баков” 36–37. Успихи наших одбойкашкох на Ґран при турнире
■ Интермецо 38–39. Хладок и горуци тепши На насловним боку – Волонтерски камп у Руским Керестуре Авторка фотоґрафиї – Марина Джуджар
УВОДНЇК Пише: Иван САБА ДОШ, заменїк одвичательного редактора „Руского слова”
ВИКРОК ЗОЗ ЗОНИ КОМФОРА Вецей нє мож иґноровац даскельо неґативни тренди хтори остатнї час провадза сполньованє правох з обласци културней автономиї меншинских заєднїцох у Сербиї и АП Войводини, и пре хтори ознова треба роздумац о приоритетох и потераз применьованих моделох єй запровадзованя. Дзепоєдни з нїх пошлїдок природних цекох, дзепоєдни дружтвених обставинох, а дзепоєдни комбинация обидвох причинох. Наприклад, неґативни демоґрафични тренди и депопулация дзешка у тей сфери и уплївую на отриманє дотерашнїх моделох образовней политики меншинских заєднїцох. Медзитим, нови дружтвено(политични) обставини, чий ефект найєдноставнєйше описац як „менєй пенєжи за меншини”, найбаржей уплївую на широку обласц култури. Окреме кед ше треба операц лєм на домашнї жридла, без помоци звонка, цо углавним и наш случай. Мож ше гнївац, нє робиц нїч и чекац да ше дацо пременї, лєбо ше мож попробовац прилагодзиц новим обставином. Кед ше раз пременя, лєгко ше будзе ознова врациц на лєпше. Найчежше будзе „скрациц фронт” и отворено розпатриц чи нам наисце нєобходна културна манифестация од националного значеня кажди други тидзень. Понеже ше концепт Националного швета меня, а озда кажде уж гварел и порадзел цо треба меняц на „Ружи”, пришол час же би ше з исту дозу критичносци рушело и по других руских хотарох. Насампредз, сами мушиме висц зоз зони комфора и пременїц тренд же ше вше баржей операме лєм на руски жридла, бо там конкуренция менша и так лєгчейше. З таким приступом, барз швидко висохню. Як, медзитим, звекшац конкурентносц на ширшим полю, у векшинским окруженю? Дефиницию нє мам, алє ниа даскельо приклади: Обнова найстаршей рускей хижи у Керестуре, хтора после длугей борби конєчно почала, финансує ше з покраїнских жридлох. Суґестия же би ше преслава Дня Руснацох 2021. року отримала у Новим Садзе кед тот город и Европска престолнїца култури ма огромни потенциял, а по подобним моделу понука ше и Керестур 2020, кед означуєме шумну, округлу 275. рочнїцу приселєня. Уж на рок, вихасновац би даяк 100. рочнїцу „присоєдинєня” хтора, без сумнїву, будзе державна подїя рока...
* ”РУСКЕ СЛОВО” – гласнїк по руски * Виходзи каждого пиятку * Снователь Национални совит рускей националней меншини * Видава НВУ ”Руске слово”, Нови Сад * Перше число вишло 15. юния 1945. року у Руским Керестуре * Адреса: НВУ ”Руске слово”, Булевар ошлєбодзеня 81/7, 21000 Нови Сад * Редакция: одвичательни редактор Иван Сабадош – редакторе/ки – Дюра Винаї, Мирон Горняк-Кухар, Михайло Зазуляк, Александар Паланчанин, Олена Планчак-Сакач, Славица Фейса, Ясмина Дюранїн, Александра Лендєр; новинаре/ки – Мария Афич, Влада Дїтко, Марина Джуджар, Сандра Саламун, Златко Колєсар * Язична редакторка – Блажена Хома-Цветкович * Технїчна редакторка – Люпка Цвеїч; компютерски обробок – Вероника Вуячич, Мария Гудак, Таня Салонтаї * Телефони: 021/6613-697, 021/6624-708, 021/6623-076; 021/6621-433 * Телефакс 021/528-083 * Предплата за цали рок: у жеми 1 500 динари, а у иножемстве 100 евра * Жиро-рахунок Banca Intesa a.d. Beograd 160-923244-82 * Девизни рахунок 160-0050870024999-53 * Рукописи ше нє враца * Друкує Друкарня ” Maxima graf” Пет роварадин * E-mail: ruske.redakcija@gmail.com * Web site: www.ruskeslovo.com * YU ISSN 0350-4603 * COBISS SR-ID 15915778 * Друковани тираж 2 000 *
Direktorka MARTICA TAMA[ *** Glavni odvi~atelqni redaktor dr BORIS VAR]A
11. АВҐУСТ 2017.
РУСКЕ СЛОВО 3
ТИЖНЬОВНЇК УО ЗАВОДУ ЗА КУЛТУРУ РУСНАЦОХ РОЗПОДЗЕЛЄЛ ПЕНЄЖ ЗА КУЛТУРНИ МАНИФЕСТАЦИЇ
ВИНЇМКИ У ОБЩИМ ИНТЕРЕСУ Пише: Иван САБАДОШ
Резултати Конкурса, насампредз, таки же би кажда манифестация достала голєм яку таку финансийну потримовку, же би ше отримала у вше чежших обставинох на рускей културней сцени
У
правни одбор Заводу за културу войводянских Руснацох на своєй другей порядней схадзки отриманей стреду, 2. авґуста, у Новим Садзе принєсол одлуку о розподзельованю пенєжу по Конкурсу за орґанизованє манифестацийох у обласци защити нєматериялного културного нашлїдства и уметнїцкей творчосци Руснацох у 2017. року, прилапел текст конкурса за директора Заводу, а бешедоване и о формованю и можлївим составе Орґанизацийного одбору Националного швета Руснацох у Суботици. Окрем того, констатовани звит о позарядовим попису маєтку Заводу. Як гварел предсидатель УО Заводу Миломир Шайтош, з тима одлуками Управни одбор хтори у терашнїм зволаню конституовани пред мешацом, практично поробел шицко цо заплановане на першей схадзки, а цо могло зробиц з власнима моцами. Медзитим, спозорел же нєт простору анї часу за паузу, бо пред Заводом у наступним периодзе велька робота и треба здогонїц скорей препущени час. И ПО КОНКУРСУ, И ПО КОНТРАКТУ
Финансийну потримовку по Конкурсу могли достац манифестациї хтори у Календаре репрезентативних манифестацийох Руснацох, а орґанизую их ношителє у статусу здруженя гражданох. На Конкурс сцигло 23 прияви з 17 наших дружтвох, од хторих пропозициї сполнєли 13 проєкти-прияви 12 кандидатох. Два предлоги як розподзелїц милион динари, кельо буджет Конкурса за манифе стациї, пририхтала пейцчлена Комисия хтору УО Заводу формовал на своєй першей схадзки, а членство Управного одбору ше з векшину гласох опредзелєло за вариянту по хторей финансийну потримовку до станю и манифе стациї чий ношитель Дом култури Руски Кере стур, хтори пре препущенє у Конкурсу нє могол участвовац. Як потолковал предсидатель Комисиї Миро слав Чакан, з оглядом на статус и значенє „Червеней ружи”, Драмского мемориялу и „Ко стельниковей єшенї”, як и факт же вио стала обчекована финансийна помоц з других жридлох за тоти манифе стациї, общи интерес наложел же би ше принєсло таки предклад. Прилапене же би вербаски КПД „Карпати” (Фестивал хорского шпиваня), КУД „Жатва“ з Koцура (Фестивал
4 РУСКЕ СЛОВО
„Kоцурска жатва”), шидски КПД „Дюра Киш“ (Фестивал „Мелодиї Руского двору”) и КУД „Тарас Шевченко“ з Дюрдьова (Фестивал „Най ше нє забудзе”) достали по 95 тисячи динари, а Дружтво за руски язик, литературу и културу за два манифестациї (Днї Миколи М. Кочиша и Подобова колония „Стретнуце у Боднарова”) достало вєдно 50 тисячи. МАТКА-Дружтво Руснацох Нового Саду-Войводини (Руски фестивал кратких сценских формох „Дюра Папгаргаї”), КУД „Петро Кузмяк“ з Нового Орахова (13. май – рочнїца доселєня Руснацох до Орахова), РКЦ Нови Сад (Фестивал „Веселинка”), Дружтво Руснацох зоз Суботици („Яр Мафтея Виная”), Здруженє „Руснаци“ зоз Сримскей Митровици („Мацери Рускинї”), КПД „Иван Котляревски“ з Бикичу („Пришли нам Русадля”), РКУД „Др Гавриїл Костельник“ з Кули (Стретнуце рецитаторох) и Етно клуб „Одняте од забуца” (Ноц музейох) за свойо проєкти достали по 25 тисячи динари. Тельо додзелєне и Грекокатолїцкей парохиї Кирила и Мефтодия з Беоґраду за преславу Кирбаю кед ше сходза беоґрадски Руснаци. Дом култури Руски Керестур за Фестивал „Червена ружа” достал 260, за Драмски мемориял 60, а за „Костельникову єшень” 25 тисячи динари. Медзитим, понеже беоґрадска Парохия, як и Дом култури, нє мали право участвовац на Конкурсу, о тей финансийней помоци буду подписовац окремни Контракт о дїловно-технїчним сотруднїцтве зоз Заводом за културу. През дискусию хтору ше водзело коло розподзельованя пенєжу за манифестациї доминовало становиско же пре „висши интерес”, од11. АВҐУСТ 2017.
ТИЖНЬОВНЇК носно очуванє руских манифестацийох, як и континуитет културней политики Заводу и реализованє плана роботи, з тей нагоди направени преседан у случаю Дома култури, хтори на шлїдуюцих подобних конкурсох нє треба же би ше повторйовал. З другого боку, дружтва хтори обезпечели часточне финансованє з других жридлох на єден способ гендикеповани, понеже достали менєй „руского” пенєжу. Убудуце, то би тиж нє шмела буц очежуюца околносц за аґилнєйши дружтва, алє їх компаративна предносц. (НЄ) РЕАЛНИ ВИМОГИ Медзитим, подобно як кед концом мая по подобним Конкурсу за програмски активносци секцийох пенєж розподзельовал Одбор за културу Националного совиту Руснацох, и тераз вимоги дружтвох були вецей раз векши нє лєм од буджету Конкурса, алє скоро же од вкупного руского буджету за културу. Лєм тоти цо мали право участвовац на конкурсу, вєдно вимагали скоро два милиони динари, а ґу тому, на голєм 400 тисячи раховал керестурски Дом култури. Виходзи же з резултатами Конкурса може буц задовольна лєм Кула, хтора за стретнуце рецитаторох вимагала 25 тисячи динари кельо єй и додзелєне, и, покус парадоксално, Керестур и Беоґрад, хтори заправо нє мали право участвовац. Ситуацию ище компликує и факт же вельке число спомнутих манифестацийох уж отримане, а орґанизаторе з додзелєнима средствами чежко годни заврец їх финансийни конструкциї. Пре шицко спомнуте, а насампредз тренд з терену же руским дружтвом и манифестацийом вше огранїченши приступ ґу другим жридлом финансованя та ше вше баржей операю лєм на руски институциї, член УО Заводу за културу и предсидателька Одбору за културу националного совиту Ґабриєла Саянкович предложела порушованє явней розправи о перспективох рускей култури, односно терашнього моделу орґанизованя и финансованя нашого културного живота. ЧЕКА ШЕ ПОКРАЇНУ На схадзки прилапени и текст Конкурса за вибор директора Заводу у складзе з Статутом Установи хтори Управни одбор прилапел на прешлей схадзки. Потим Статут на електронскей схадзки потвердзел Национални совит Руснацох, и прешлїдзени є на верификованє покраїнскей Скупштини. Аж док Статут потвердза обидва соснователє Заводу, годзен буц урядово розписани конкурс за директора. Медзитим, потенциялних кандидатох вредзи здогаднуц же, по новим Статуту, значно преширена обласц вимаганих квалификацийох, та право конкуровац буду мац особи з високу фахову приготовку нє лєм у обласци дружтвено-гуманистичних наукох, алє и у полю технїчно-технолоґийних наукох, дзе и инжинєрство и менаджмент. Конкурс би мушел буц розписани по 10. септембер, пре законченє чечуцого мандату окончователя длужносци. Управни одбор Заводу за културу войводянских Руснацох зашедал у полним, дзевецчленим со ставе, схадзку водзел предсидатель УО Миломир Шайтош, а у роботи участвовала и о. д. директора Анамария Ранкович.■ 11. АВҐУСТ 2017.
ЗАСТУПЕНОСЦ МЕНШИНСКИХ ЗАЄДНЇЦОХ У ЯВНИМ СЕКТОРЕ
УТВЕРДЗИЦ СТАН И ПЛАНОВАЦ ЗЛЄПШАНЄ
Конститутивна схадзка фахового роботного цела Координациї националних совитох за питаня одвитуюцей заступеносци припаднїкох националних меншинох у явним секторе и явних подприємствох отримана пондзелок, 7. авґуста у просторийох Заводу за културу войводянских Руснацох. По одлуки Координациї, члени того фахового роботного цела член Одбору за хаснованє язика и писма Националного совиту Руснацох Йоаким Грубеня, предсидатель Одбора за образованє Националного совиту Влахох Слободан Ґолубович, и предсидатель Вивершного одбору Националного совиту Бошнякох Гасим Мекич, хтори на конститутивней схадзки вибрани за предсидателя. На схадзки у мено домашнїх присутни бул и предсидатель Вивершного одбору Националного совиту Руснацох Желько Ковач, хтори учашнїкох поинформовал о дотерашнєй роботи и чечуцих активносцох Координациї хтори ше одноша на меншински права у обласци заступеносци у державних орґанох. Понеже слово о першим сходу, на конститутивней схадзки бешедоване о началних напрямкох як би тото цело мало робиц. Як у розгварки визначел Йоаким Грубеня, барз важне анимировац шицки меншински национални заєднїци и информовац их о можлївосцох хтори дава право на службене хаснованє язика и писма, а Слободан Ґолубович п отол ко ва л же би резултат заєднїцкей роботи шицких националних совитох и фахового цела Координациї мал буц прегляд реалного стану на терену и точни статистични податки о заступеносци припаднїкох националних меншинох у явним секторе и явних подприємствох, односно на роботних местох хтори ше финансую з державного буджета. На схадзки, медзитим, спозорене же, окрем же дзепоєдни меншински заєднїци ище вше нєдосц орґанизовани и еманциповани кед слово о сполньованю шицких правох, и з державних орґанох чежко достац податки тей природи. Же би ше звладали тоти практични препреченя, фахове цело суґеровало отримац заєднїцки сход з представителями ресорного министерства, и Координациї, односно шицких националних совитох. Док ше достанє яснєйшу слику о стану на терену, обдума ше заєднїцки модел за звекшанє заступеносци меншинох у явним секторе, алє так же би ше водзело рахунку о потребох, можлївосцох и специфичносцох каждей заєднїци. Вєдно заключене же цо скорей треба одредзиц термини и ношительох конкретних активносцох же би ше цо квалитетнєйше окончело превжати задаток. М. Г. К.
РУСКЕ СЛОВО 5
ТИЖНЬОВНЇК ПОЧИНА АДАПТОВАНЄ НАЙСТАРШЕЙ ХИЖИ У КЕРЕСТУРЕ
ЗАЧУВАЦ ПАМЯТНЇК НА ПРИСЕЛЄНЄ Пишу: Мария АФИЧ Иван САБАДОШ
Проєкт обнови старей рускей хижи добри практични приклад сотруднїцтва наших националних з покраїнскима институциями, и треба же би постал модел за шицки проєкти хтори руска заєднїца нє може витвориц сама
А
даптованє найстаршей рускей хижи, як ю Керестурци волаю, хтора ше находзи на Вельким шоре, почнє шлїдуюцого тижня под надпатрунком и по проєкту Покраїнского заводу за защиту памятнїкох хтори за тоту роботу обезпечел три милиони динари як инициялни средства по конкурсу зоз Покраїнского секретарияту за културу, явне информованє и одношеня з вирскима заєднїцами. Одвичательни проєктант спред Покраїнского заводу, архитекта Єлена Филипович, технїчар Радослав Филипович и консултант на проєкту др Миряна Дєкич, вовторок, 8. авґуста нащивели Стару хижу, пре остатнї консултациї и пририхтованя пред початком роботох. З тей нагоди, од Миряни Дєкич котра роками анґажована на чуваню руского културного нашлїдства, дознаваме же на тендеру вибрани окончователє роботох хтори знаю стари технїки будови зоз стародавнима материялами, а цо шицко будзе поробене на Старей хижи Дєкичова гвари: – Того року плануєме поробиц шицко же би ше обєкт, т. є. хижу заварло. То подрозумює нову конструкцию за закрице и саме закрице, направиц нови комин, потим заврец хижу з облаками и дзверми и обилїц. То би була перша часц, а нарок би ше робело далєй и ушорело ентериєр – треба обробиц мури, сподок, пеци и шицко цо будзе требац. Положи ше и нову ограду та же би так обєкт бул порихтани за одредзене хаснованє. А будземе ше намагац же би шицко було цо автентичнєйше. – потолковала др Миряна Дєкич По словох фаховцох зоз Заводу обнова Старей хижи почнє идуцого тижня, односно уж тих дньох кед ше будзе привожиц потребни материял, а кельо будзе тирвац завиши од хвилї и условийох яки потребни за роботу на стародавни способ. ПРОЄКТ Конкретно, по проєкту предвидзене же би роботи були закончени за 60 днї. У Явней набавки хтору розписал Покраїнски завод за защиту памятнїкох култури початком юния, детально начишлєни и описани шицки роботи хтори ше вимагаю од виводзачох роботи. Насампредз, инсистує ше на очуваню автентичних елементох будинка, природних материялох яки ше хасновало пред 300 роками, и кельо можлїве, будовательних технїкох з того часу. Проєкт направени на основи Студиї о застатим стану будинкu, хтори пред тим виробели фаховци Покраїнского заводу. У студиї констатоване же будинок мож обновиц, алє тиж же елементи природи, алє и люд-
6 РУСКЕ СЛОВО
ска нєдзбалосц, охабели драматични пошлїдки и же хижа обачлїво препадла од остатнєй обнови штредком дзеведзешатих. Теди трошки основних конзерваторско-рестаурацийних роботох преценєни на два милиони динари, а тераз по проєкту обезпечени милион вецей, за детальну реконструкцию. Понукнуца на Явней набавки отворени штредком юлия, а роботу достали три виводзаче – „Нинкович компани” и „Орнамент Инвестинженєринґ” з Беоґраду, и „Архитектура-Проинґ” з Нового Саду. Як спомнуте, тирванє роботи одредзене на 60 днї. РОЗВОЙ Обнова старей рускей хижи длугши час була косц у гарлє рускей заєднїци. Други приоритети, нєдостаток пенєжу и зложени маєтно-правни одношеня хтори аж влонї розмервени, причина же скоро три децениї тот, за руску заєднїцу, драгоцини памятнїк култури препадал. Медзитим, ситуация ше злєпшала кед обєкт постал власносц Националноґо совиту Руснацох, хтори го одкупел у маю 2016. року за приблїжно 110 тисячи динари и цену провадзацих таксох. Аж теди ше здобули формални условия же би ше розпочалo проєкт єй обнови, гоч контакти и сотруднїцтво Националного совиту и Покраїнского заводу розпочати уж 2012. року, кед и виробена спомнута Студия Иншак, хижа од 1965. року под защиту держави, а з того периоду и єдини даскельо конкретни податки хтори о нєй нєшка знаме. По шведоченю и приповедки Керестурцох, хижа теди мала коло 200 роки, и ище випатрала як у чаше кед ше у нєй бивало. По тедишнїх спознаньох фаховцох, датована є до вчасней другей половки XVIII сторочя, а предпоставя ше же є будована по типским моделу яки за приселєнцох предписал державни 11. АВҐУСТ 2017.
ТИЖНЬОВНЇК ерар з Кули. Найскорей була наменєна за єдну фамелию и вироятнє перши ґенерациї Руснацох жили у подобних хижох. Єй нєшка найинтересантнєйши деталь, же є шлєпа до шора, з облаками до довора, випатра тиж бул предписани, же би ше руске населєнє розликовало од валалох источашнє колонизованих Швабох. Од 1991. року є по класификациї Покраїнского заводу катеґоризована як нєрухоме културне добро велького значеня у Войводини. Остатнїраз є растаурована и конзервована 1995. року, з нагоди 250-рочниїци приселєня Руснацох. ЗНАЧЕНЄ О тим цо обновена Стара хижа будзе значиц за валал, з угла Туристичного здруженя Руски Керестур потолковала його предсидателька Любица Няради: ПРИРИХТОВАНЄ ТЕРЕНУ Же би могло почац конкретни роботи на адаптованю Старей рускей хижи, 1. и 2. авґуста од гущави и шмеца розчисцени двор коло нєй, простор опрез обисца як и сам будинок. Першого дня робели роботнїки ЯКП „Руском”, а другого предлужели волонтере учашнїки Медзинародного волонтерского кампу, млади з орґанизациї Пакт рутенорум, и заняти у Служби Националного совиту Руснацох. „Руском” покошел двор и на драже и розчисцел шицко желєнїдло, а волонтере докончели розчисцованє и одвоженє шмеца у чим зоз своїм трактором помогол и єден Керестурец. За шицких хтори були помогнуц на концу акциї бул полудзенок хтори обезпечело Роботне цело за младеж нашого Националного совиту.
– Вшелїяк же будзе добре кед ше тоту хижу обнови и кед ше направи ище єдно туристичне понуканє валала. Думам же є интересантна, бо и я там була першираз нука аж тераз, кед зме робели при нєй. И док ше цалком ушори думам же будзе єдно красне место дзе ше годно одвесц туристох цо приду до валалу. Но хижа будзе нє лєм туристичне понуканє, алє и єдно едукативне место хторе вихаснуєме вєдно зоз Здруженьом женох „Байка”. Уж зме роздумовали о опреманю нукашньосци, же би ше намесцело шицко як дакеди випатрало. и же би там було место и за друженє и за госцох, а и едукативни центер за младих, бо мац єдну таку стару хижу – велька вредносц. ■ Фото: М. Афич и М. Джуджар 11. АВҐУСТ 2017.
STANOVISKA Пише: Мирослав ЗАДРЕПКО, новинар
ДИЯЛОҐ Предсидатель Сербиї Александар Вучич на даскельо заводи у остатнї час виявйовал же треба отвориц нукашнї диялоґ о ришованю косовского питаня. Без вельо детальох о тим хто, зоз ким, кеди, дзе, як, тоти наяви баржей випатраю як даяки пробни балон, тест за народ зоз, медзи шориками нагаднуту, наяву же би резултат диялоґу даєдним могол нє буц по дзеки. Можлїве, аж и велїм, алє у сущносци, цо ше Косова дотика, смужка ше раз муши подцагнуц, и пре нас, и пре шицких других. Европа и ЗАД на тим инсистую, тото питанє ше муши ришиц и формализовац у даяким документу хтори прилапює и Сербия и Косово, же би ше конєчно могло рушиц далєй. Е тераз, мнє особнє ту два ствари интересантни. Перша же Вучич, кельо я паметам, першираз поволує на гоч яки диялоґ у вязи зоз гоч чим. Потераз вон єдноставно вше сам одлучовал о шицким, наявйовал, сликовал ше, коментаровал, мал становиско о каждим питаню хторе вам може присц на розум. Тераз, одразу, вецей нє виступа з улоги вожда, алє ниа, поволує на диялоґ. Велї тоту поволанку насампредз толкую як пробованє подзелїц одвичательносц з политичну явносцу, кед же з вообще маме, и народом. На концу концох и Слободан Милошевич то схопно робел, референдум о новим Уставу, референдум о Косове, случованє народу... По тей лоґики, кед други преруцовали одвичательносц на народ, чом би и Вучич на тото нє мал право... Алє єст ту ище єдна интере сантна ствар и нє знам як би ю лєпше могло дефиновац окрем як – карма. Кед ше дакус здогаднєме дзеведзешатих, нє мож заобисц факт же актере хтори би тераз ришовац ко совске питанє и хтори поволую на диялоґ и теди були лєбо у власци, лєбо о Ко сове мали становиско подобне владаюцей ґарнитури. Факт тиж же предходна, по стоктоберска власц нє знала, нє сцела, нє шмела лєбо нє могла ришиц ко совске питанє. И тераз, по сле скоро 20 рокох политичного еволуованя и пременкох, койд зеяких „Ко сово-є-срце-Србиє” митинґох потримовки, преамбулох и подобного, одразу, нїби, власц похопела же треба ришиц ко совске питанє. Га, мили мойо, прецо сце вец шицким цо пред вами голєм спомли диялоґ, ришенє, догварку, помиренє сцели лєм цо нє очи винїмац? Популизем, дньовополитична борба, потреба же би ше народу дало дацо зоз чим ше забави же би нє патрел вельо до власного бутєлару? Чи то, заш лєм, карма? И то нє тих хтори були на власци, лєбо су тераз, лєбо и були и тераз су, алє наша карма. Яке зме заплацели, таке зме купели, и конєц приповедки, карма. Становиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово”
РУСКЕ СЛОВО 7
НАШО МЕСТА НЄЗАНЯТОСЦ У ШИДСКЕЙ ОПШТИНИ И ДАЛЄЙ ВЕЛЬКА
РОБОТА ПРЕЙҐ ГРАНЇЦИ По остатнїх урядових податкох випостави Националней служби за обезпечованє роботи, на подручу шидскей општини єст 3 146 нєзаняти особи, и по тих податкох шидска општина у Сриме такой после Сримскей Митровици и Руми. Меншей нєзанятосци допомагаю и роботи на проєктох на одредзени час дзе, наприклад, анґажовани 27 особи як ґеронто ґаздинї, як и кед слово о явних роботох, тиж на одредзени час. По словох Влайка Манойловича, координатора випостави НСЗ у Шидзе, на роботох отримованя и защити животного штредку анґажовани 48 особи на штири мешаци, а роботи почали од 1. юлия. – На тих роботох анґажована 21 особа без квалификацийох и 27 зоз трецим и штвартим ступньом образованя. Вони анґажовани у ЯКП „Стандард” и у месних заєднїцох прейґ општинского Локалного акцийного плана – гвари Манойлович и додава же того року нє було проєкти фаховей пракси прейґ локалней самоуправи. Медзитим прейґ НСЗ фаховей пракси було за приправнїкох, потим за самозанятосц, и отверанє нових роботних местох. По проєкту нових роботних местох прейґ Покраїни, явели ше два дїлодавци за 12 особи, а прейґ НСЗ 10 дїлодавци за 13 особи. Медзитим, кєльо нєзанятих пошли робиц до иножемства нєт урядових податкох. Окрем гевтих цо нє маю роботне место, одходза и заняти, углавним пре досц нїзки плаци у нас. Медицински роботнїки, алє нє лєм вони, хтори школовани и знаю нємецки язик, одходза до Нємецкей. – Спрам других плацох, моя плаца у Доме здравя можебуц и добра, алє то заш, нєдосц за витримованє фамелиї. Звладала сом нємецки язик, положела сом Б 1 ступе-
Влайко Манойлович, координатор випостави Националней служби за нєзанятосц у Шидзе
нь, уж сом була даскельо днї на пробней роботи на єдней клинїки при Штутґарту. Подписала сом предконтракт о роботи цо предусловиє же би ше достало потребни папери, насампредз дошлєбодзенє за роботу. Наздавам ше же нєддлуга пойдзем там и робиц – гварела нам Бранислава Чобанович, медицинска шестра Швидкей помоци Доме здравя у Шидзе. Велї, медзитим, пошли до Словацкей и Ческей Републики, дзе треба досц робиц, алє ше и зароби. Од подприємтвох у шидскей општини добре роби олєярна „Виктория оил”, потим клальня „Аґропапак” у Куковцох, фабрика „Валдом” за продукцию пластичних цивох, як и менши приватни подприємства. Медзитим, то нєдостаточне же би число нєзанятих зменшало, покля нє будзе нови инвестициї на тим подручу, цо и приоритет локалней самоуправи. Вл. Дїтко
АМБАСА ДОР РУСИЙСКЕЙ ФЕДЕРАЦИЇ НАЩИВЕЛ ШИД
ПРЕГЛЇБЙОВАНЄ ВЯЗОХ Амбасадор Русийскей Федерациї у Беоґрадзе Александар Чепурин, прешлей соботи нащивел Шид, дзе го привитал предсидатель општини Предраґ Вукович. Чепурин виявел же му мило же го поволала локална власц у Шидзе, дзе нє ма нагоду часто приходзиц и же му при-
8 РУСКЕ СЛОВО
ємно у городзе маляра Сави Шумановича, з чиїма малюнками ше стретал у вецей городох Сербиї. – Зоз представнїками локалней самоупреави у Шидзе сом бешедовал о запровадзованю и преглїбйованю економских, културних и дружтвених вязох. У наступним периодзе будземе розвивац тоти вязи – гарел новинаром амбасадор Чепурин. Предраґ Вукович, предсидатель општини, подзековал на приходу амбасадорови и гварел же єст досц можлївосци кед слово о економских вязох и вивозу до Русиї, прицагованю инвеститорох насампредз кед почнє робиц Индустрийна зона при Адашевцох. Чепурин потим нащивел клальню „Аґропапук” у Куковцох, а истого вечара отворел подобову колонию „Видици 2017”, хтору орґанизує Дружтво сербско- русийского товариштва и на хторей участвую 12 маляpе зоз Русиї. Вл. Дї. 11. AВҐУСТ 2017.
НАШО МЕСТА МЕДЗИНАРОДНИ ВОЛОНТЕРСКИ КАМП „НА ДВОХ КОЛЄСОХ” У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ
БИЦИҐЛИ ОСТАВАЮ ТУРИСТИЧНОМУ ЗДРУЖЕНЮ У Керестуре закончени Медзинародни волонтерски камп, єденасти по шоре „На двох колєсох”, а домашнї волонтере и члени Туристичного здруженя випровадзели госцох волонтерох до їх домох
Ш
тварток, предо статнї дзень у кампу, волонтере були найвреднєйши, бо понагляли шицки бициґли оправиц, офарбиц и вирисовац з мотивами руских парткох – камп ше приблїжовал ґу концу, а бициґли були ище у часцох, та прави резултати нє були на тельо обачлїви. Тот дзень бициґли по складани и оспособени за гонєнє. Так, пияток пред поладньом, волонтере и вожели бициґли до чийого оправяня уложели двотижньови труд. На бициґлох ше одвезли на рускокерестурки базен, дзе ше мали нагоду окупац, а потим и полудньовац. Рибаре, члени кере стурского Здруженя спортских рибарох „Коляк”, обезпечели рибу, а члени Туристичного здруженя им варели рибов котлїк. ГОРУЧАВИ ПРЕМЕНЄЛИ ПЛАНИ Пре горучаву и червени метеоаларм, пополаднє препровадзели у Спортскей гали дзе бавели дружтвени бависка. Пред вечаром, знова на бициґлох нащивели Водицу, дзе ше источашнє одвивал Камп за дзеци, та мали нагоду упознац часц вирского живота Руснацох, и числених учашнїкох Водицового кампу. Остатнї вечар сумировали упечатки з лидерами тогорочного кампу, домашню Ясну Медєши и Шпанцом Адрияном Фернандезом Лонґарелом, и з предсидательку Туристичного здруженя Любицу Няради.
УЧАШНЇКИ З ЦАЛОГО ШВЕТА Шицким учашнїком то було єдно спомедзи искуствох волонтеризма, а заш лєм нове на свой способ. Лидере ше трудзели направиц цо лєпшу атмосферу у кампу, же би роботнї прешли як часц розваги, а шлєбодни час обдумовали за розвиванє нових приятельствох. У кампу участвовали двоме волонтере зоз Шпаниї и єден Шпанєц котри оженєти у Горватскей, єдна Италиянка, єден Француз, єден Ирец, и єдна волонтерка з Кореї, потим тройо зоз Сербиї – з Нишу, Беоґраду и Нового Саду, як и седемнацецеро з Керестура. Волонтер з Ирскей, Денис, бул источашнє и фаховец котри предводзел роботнї оправяня бициґлох. 11. АВҐУСТ 2017.
– Тогорочни камп видвоїме як барз успишни, насампредз прето же наста ли нови товариш ства, потверд зе на толерантносц и виполнє ти шиц ки за дат ки предвид зени з роботним планом Волонтерского кампу. Похва лєла бим шиц ких уча шнїкох на отворено сци за упо зна ва нє з иножемнима волонтерами, шиц ки во лон те ре ше ус пи шно спо ро зумй о ва ли на анґлийским язику, а нє з пантомиму – заключує Любица Няради. ЛИДЕРКА У ОБЕДСКЕЙ БАРИ З резултатами и цалосну ситуацию у Кампу задовольна и лидерка Ясна Медєши. – Мойо главни задатки були же бим, вєдно з колеґом зоз Шпаниї оформела окремну ґрупу з волонтерох поєдинцох, котри ше медзисобно нє познали, а потим требало уклопиц и локалних волонтерох же би нє були видвоєна ґрупа сама за себе. Окреме бим видвоєла роботну акцию у найстаршей рускей хижи, дзе требало наисце физично робиц, пре горучаву було шицким чежко, алє ше шицки дзечнє лапали до роботи. То було мойо перше лидерство, а колеґови Шпанцови лєм друге, нє могли зме учиц єдно од другого, бо зме обидвойо зоз скромним искуством. Медзитим, гришки котри сом направела на локалним терену, сиґурно же нє повторим у єдним з наступних кампох. Концом авґуста будзем лидерка Волонтерского кампу у Обедскей бари, котри будзе пошвецени охрани птицох – виявела лидерка Ясна Медєши. Медзинародни волонтерски камп ше отримовало у рамикох оранизациї МВС – Младих виглєдовачох Сербиї, котра помогла так же обезпечели волонтером душеки за спанє. Волонтере були змесцени у Спортскей гали, а шицки активносци ше одвивали у просторийох Туристичного здруженя на Маковским шоре. Вельку потримовку за отримованє Кампу дали и керестурски подприємства, поднїмателє, здруженя и числени гражданє як спонзоре.■ Марина Джуджар
РУСКЕ СЛОВО
9
НАШО МЕСТА У ВЕРБАШЕ ШТИРИ ПОМОЦНИ СЛУПИ ЗОЗ АЛАТОМ
БИЦИҐЛИ ОПРАВИЦ У ДРАЖЕ Любителє бициґлох и моторкох одтераз ше годни безпечнєйше и сиґурнєйше вожиц през Вербас. Кед ше им дацо погуби, свою превозку на два колєса годни оправиц, бо на штирох местох поставени помоцни слупи хтори маю найнужнєйши алат и пумпу за ґуми. Иґор Милович, руководитель Оддзелєня за инвестициї, комунални и будовательни роботи, наглашел же слупи поставени коло паркинґох на найфреквентнєйших местох за бициґлистох, двох городских пияцох, спортского центру, Шлайсу дзе преходзи и єдна зоз значнєйших бициґлистичних дражкох. На конструкциї маю заквачени ключи за одкруцованє и закруцованє шрубох, шицок дробни алат хтори потребни за менянє ґуми, як и компресор и пумпу за ґуми шицких файтох и велькосцох. Одпочивалїща зме поробели зоз нєполнима 100 тисячи динарами, а тоти
РОБОТНЇКИ ИНДУСТРИЇ МЕСА „КАРНЕКСˮ
СЦУ ЛЄПШИ УСЛОВИЯ Члени Самостойного синдикату „Карнекс” и Синдикату „Нєзависносц Карнексˮ прешлого тижня отримали схадзку Штрайкацкого одбору на хторей принєсли одлуку о застановки роботи и послали поволанку компетентним, за початок прегваркох о сполньованю їх вимогох. У допису ше наводзи же роботнїки приступя подполней застановки роботи 15. авґуста хтора будзе тирвац покля ше нє сполнї шицки три вимоги роботнїкох того подприємства. Перша вимога Штрайкацкого одбору же би роботнїки достали звекшанє плаци за 11,3 одсто, друга порушованя догваркох за формованє нового колективного контракту, а треца оможлївйованє роботнїком же би вихасновали рочни одпочивки и шлєбодни днї зоз 2016. и 2015. року. Допис упуцени на адреси предсидателя „МК ґрупи” Миодраґа Костича, директорки „Карнексуˮ Тияни Анджелич, директора Аґенциї за мирне ришованє роботних потупеньох Милета Радивоєвича и предсидателя општини Вербас Милана Ґлушца. Затераз, у подприємству нєт документ з хторим ше утвердзує минимум процесу роботи, та роботнїки апеловало же би ше цо скорей почало ришовац тоти питаня и оможлївело минимум продукциї подприємства под час ґенералней застановки роботи. А. Лендєр
10 РУСКЕ СЛОВО
„улїчково” роботнї нас коштали 162 тисячи динари зоз порцию. А. Лендєр
У СЛИКИ И СЛОВОХ
ПОМОЦНИ БУДИНОК ПОД ЗАКРИЦОМ
Активисти КПД „Дюра Киш” у Шидзе, и попри очежаних финансийних обставинох, остарали ше предлужиц роботи на помоцним будинку за Руским домом, хтори збудовани пред штирома роками по такволану „першу плочу”. Од теди пре безпенєжносц будинок стал и грожело його препаданє. Прето у тим руским дружтве одлучене же би требало превжац крочаї же би ше предлужело роботи и то так же би ше зробело цо хвильково можлїве витвориц и финансовац,
а то положиц закрице же би ше будинок нє замакал. По словох Златка Манька, предсидателя КПД „Дюра Киш” спомнута робота єдна зоз нужних фазох у вибудови же би плоча и мури нє замакали, а кед будзе пенєжи, вец ше предлужи дальши роботи укладаня тишлїрая и нукашнїм шореню. Кед помоцни будинок будзе функционовац, розтерхує ше простор у самим Руским доме, бо будзе вецей хасновитого простору. Вл. Дї. 11. AВҐУСТ 2017.
НАШО МЕСТА У КОЦУРЕ ЗАКОНЧЕНИ ВОЛОНТЕРСКИ КАМП
РОБОТИ БУДЗЕ И ЗА ДРУГУ ҐРУПУ Накадзи ше закончел єден волонтерски камп у Коцуре, о даскельо днї почал други – ґрупу волонтерох з Голандиї заменєла друга ґрупа. У орґанизациї Євангелскей церкви у Коцуре, всоботу закончени традицийни Волонтерски камп котри почал пред двома тижнями. Волонтере зоз Голандиї вредно робели, а медзи иншим закончели єдну часц роботох на Косанчичу, розчисцовали терен коло кампхижи на салашу и ушорйовали ентериєр. Пременєни облаки, направели коло 300 метери новей огради, звалєли стари шопи у дворе. Тот салаш будзе служиц за змесценє волонтером зоз других местох и державох. Попри роботох на салашу, обишли и Етно клуб „Одняте од забуца”, тримали едукативни роботнї у Коцуре, Вербаше, Дюрдьове и Змаєве, а обиходзели и места дзе жию Роми и дзелєли гуманитарну помоц котра назберана у церкви и котру принєсли Голандянє. Волонтере ше и одпочивали на базенох у Якове и Вербасу. Од початку того Волонтерского кампу задумка була же би почала робиц народна кухня у котрей кажди пияток фамелиї у потреби можу поєсц варене єдло. До тей акциї, котру ше предлужи и далєй, уключели ше и други валалчанє, та так єдна фамелия поряднє рихта хлєб ґу полудзенку, а
ОСПОСОБИЦ КАМП-ХИЖУ У рамикох Євангелскей церкви у Коцуре, 10. авґуста почал други Волонтерски камп и будзе тирвац по 17. авґуст. До Коцура пришла нова ґрупа волонтерох, тераз зоз городу Гадервийк, тиж зоз Голандиї. Вони предлужи роботи на камп-хижи на салашу, обиду места дзе жию Роми и буду тримац роботнї през друженя зоз дзецми. По конєц рока, по словох лаицкого пастора Александра Суботина циль шицких волонтерских акцийох же би ше камп-хижу на салашу оспособело же би ше у нєй отримовало рижни роботнї, сходи и волонтерски акциї.
єдна обецала же ше уключи кеди ґод будзе годна донировац потребни намирнїци, та, и хлєб. Орґанизаторе ше нєсподзивали же кельо фамелиї ше им явели же би дзечнє сцели примац таку помоц. Попри тим, волонтере купели коло три тони рижного єдзеня и лакотки, и подзелєли худобним фамелийом у Коцуре, Руским Керестуре, Дюрдьове, Змаєве и у Кулпину. У єдней часци Змаєва, дзе нє було водоводней мрежи, волонтере викопали студню и на таки способ велїм оможлївели же би дойсц до води. Тота екипа волонтерох зоз орґанизациї „Помоц восточней Европи”, з Голандиї, у сотруднїцтве з Євангелску церкву, уж други раз волонтерски роби у Коцуре. Зл. Колєсар
МЕСТО ВЕНЦА
Др СИЛВЕСТЕР КУХАР (1946–2017)
Дня 1. авґуста, у Минхену (Нємецка), у 71. року живота, умар др Силвестер Кухар, специялиста медицини роботи у пензиї, активни дзияк-аматер, снователь и перши предсидатель Дружтва нємецко-руского приятельства „Руснаци” у Минхену. Др Силвестер Кухар бул єден з нєвелького числа наших високообразованих людзох у Нємецкей, котри пред вецей децениями пошли на усовершованє до тей европскей жеми, а вец там нашли и ришенє своєй животней еґзистенциї. Пред одходом до Нємецкей, дохтор медицини Силвестер Кухар, Коцурец, стредком седемдзешатих рокох прешлого вику єден час робел як лїкар у родзеним валалє, и як таки є добре познати своїм сонароднїком. Силвестер Кухар народзени 13. мая 1946. року у Коцуре, дзе закончел основну школу. Oд 1962. до 1966. року бул школяр стреднєй вирскей школи, котру и закончел з покладаньом велькей матури у Державней ґимназиї у Крижевцох. После того одходзи на дворочне служенє воєного
11. АВҐУСТ 2017.
року. Року 1968. уписує студиї на Медицинским факултету у Беоґрадзе, дзе и дипломує 1973. року. Под час студийох написал вецей науково роботи з котрима наступал на конґресох югославянских медицинарох у Охриду и Риєки. Од 1974. до 1976. року роби як лїкар у Коцуре и Вербаше и источасно уписує постдипломски студиї у Беоґрадзе. Року 1976. одходзи на дальше усовершованє до Нємецкей. Поклада специялизацию з Медицини роботи на Универзитету у Минхену и 1985. року постава специялиста и управитель Центра за медицину роботи у тим городзе. По пензионованє бул доцент на Висшей поморскей школи у Бремену. Жил и умар у Минхену. Др Силвестер Кухар поховани 5. авґуста, на Мадярским теметове у Коцуре. М. М. Цап
РУСКЕ СЛОВО 11
ЕКОНОМИЯ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ
НАЛОГА ЗА ОБЕРАНЄ ЖЕЛЄНЕЙ ПАПРИҐИ Як єден з пошлїдкох вельких бурйох и каменцох котри, часточно, залапйовали и керестурски хотар, то же тераз уж кажди паприґар може повесц же каменєц голєм дакус падал и на його полю. Як провадзаци проблем лєтнїх запорох то и бурї котри валяю паприґу, понеже рошлїни родни и тераз уж плоди чежки же би их копинє тримало
П
осле бурйох, велї керестурски паприґаре ше зочели з проблемом поваляней паприґи, и опеченей од моцного слунка. Таки проблеми ше случую шицким, без огляду чи паприґа красша або горша, гоч правда, найобачлївше на тих цо су найроднєйши, котри пред витром нє витримали. На инициятиву паприґарох же би ше цошка зробело зоз очкодовану, а красну паприґу, почал одкуп желєней паприґи. Медзитим, интересованє було вельке, та ше оберало и здраву желєну паприґу, так повесц першу класу. АНҐАЖОВАЛО ШЕ И ЗДРУЖЕНЄ Коло одкупу ше анґажовало Здруженє керестурских паприґарох „Капсикум анум”, котре предлужело прешлорочне сотруднїцтво з хладзальню „Вочар” зоз Свилайнцу. Спомнута хладзальня одкупйовала желєну цалу рогову паприґу по цени 32 динари и резани филети тей паприґи по 38 динари за килограм. – До катеґориї цалей паприґи могло оберац лєм чисту желєну паприґу, без других фарбох. Требало же би була месната, минималней длужини 14 центиметри, а калибрована на минималну чежину 125 ґрами, односно просеково осем паприґи до єдного килограма. На одкупу, кед ше преверойовало чежину и квалитет, часто ше случовало же зме мали паприґи котри три-штири мали килограм. Можем повесц же людзе приношели красну паприґу, а випатра же векшина паприґох у керестурским хотаре красни и закладаю ше за добри урожай – заключела предсидателька Здруженя паприґарох Душица Орос. ПАПРИҐАРЕ ЗАДОВОЛЬНИ До катеґориї цалей паприґи могло положиц и плоди з дробну суху „флекочку”, котра настала як пошлїдок нєдостатку калциюму, або таки плод котри бул дакус опечени. Кед же плод мал векшу опеклїну од слунка, вец требало вирезац „флеку”, т. є. порезац паприґу на филети до ладичкох. Паприґу ше предавало у ринфузним стану, усипану до шкатулових палетох, до котрих стануло коло 200 килогра-
12 РУСКЕ СЛОВО
ми. Таки спо соб пакованя одушевел продуковательох, прето же нє вимагал вельки видатки, як цо то случай зоз пакованьом узретей паприґи до ґайбочкох. – Лєм кед би потирвал одкуп длужей, ми би наобера ли вецей. Можем повесц же сом задовольни зоз спо собом обераня и пакованя. Нє роздумовало ше же яка фарба, або чи є досц узрета, мерковало ше лєм на велькосц. Робота ишла швидко, а за нами остало надосц паприґи котру будземе оберац у сезони. Олєгчали зме рошлїни дальши рост – гварел Михал Такач. – Оберали зме желєну, и задовольни зме. Гей, лєгчейши плоди за коло 15 одсто, алє треба патриц и на факт же на тей рошлїни будзе сиґурно вецей роду, як знаме, паприґа дворочна рошлїна, та єй потенциял вельо векши – виявел Владо Малацко. Одкуп желєней паприґи закончени, прето же паприґа уж помали почина дозревац, та нє задоволює критерий желєно сци за одкупйовача. Здруженє паприґарох предлужи сотруднїцтво зоз „Вочаром” и през одкуп червеней паприґи, а найвироятнєйше же ше годно оберац и паковац ознова до шкатулових палетох. Же интере сованє було вельке потвердзує и список по котрим ше явяли паприґаре за оберанє, та було написане за наступни два тижнї.■ Марина Джуджар 11. AВҐУСТ 2017.
ЕКОНОМИЯ „АҐРОАРМ” ОГЛЯДНЕ ПОЛЬО ЧЕРВЕНЕЙ РОГОВЕЙ ПАПРИҐИ
ГИБРИДНИ ФАЙТИ МАЮ БУДУЧНОСЦ
Керестурски паприґаре 8. авґуста мали нагоду нащивиц оглядне польо червеней роговей паприґи котру хова Чизмарова фамелия на своїм полю. Чизмарово маю посадзену половку парцели з гибридом „Каптур”, компаниї „Аґроарм”, а другу половку з нашеньом сорти, пилираного, найвисшого квалитету „Слонового уха” нашеньскей хижи „Супериор” з Велькей ПланиОглядне польо подрозумює лєм єдну половку засадзеней парцели, т. є. гибрид „Каптур” котри промовує компания за дистрибуцию нашеньох и польопривредного репроматериялу „Аґроарм”, потим „Тимак Аґро Балканс” котри були задлужени за прикарму рошлїнох и „Белхим Кроп Протекшн” за адекватну хемийну защиту. Виход на оглядне польо бул орґанизовани скорей як ше плановало, на „Дньох керестурскей паприґи”, пре пошвидшане дозреванє, та и запланованей оберачки спомнутого гибриду, котра почнє од штвартку, 10. авґуста, же би интересенти, нащивителє, видзели паприґу скорей як цо ше знєю з нєй перши плоди. Медзитим, як плановане, виход, презентация и совитованє будзе отримане ище раз и на „Дньох керестурскей паприґи”. Фаховец з „Аґроарму” Ранко Нєґован привитал шицких госцох, подзековал домашнїм на успишним сотруднїцтве и представел пейц пробни гибриди на малей поверхносци, а потим и вельку поверхносц з гибридом „каптур”. – Як и сами видзице паприґа красна, правда на таких температурох муша буц и пошлїдки нєдостатку калциюму и опеченей од слунка, алє патраци обєктивно „каптур” задоволєл обчекованя продукциї на отвореним полю. Потенциял того гибриду на отвореним до три килограми по копиню, у завартим мож обчековац и до седем. Прешлорочни уро-
жай бул 1 450 ґрами по рошлїни, а того року шмело обчекуєме коло два кили. Же гибридни нашеня будучносц то вам потвердзи и тота паприґа обок, „слоново ухо” котре домашнї ховаю на свою инициятиву, а по истим принципу защити и третману, як и наш гибрид. „Слоново ухо” обачлїво було захорене но, гоч як заостава за оглядну паприґу – гварел Нєґован. Же Чизмарово задовольни зоз свою паприґу, то потвердзує и нагадованє чи можебуц нарок нє посадзиц цалу парцелу з гибридом. – Укладанє до здравого нашеня гибриду, котре нє ноши на себе рижни хороти нїяк нє може буц вельке, алє дефинитивно прави вибор. Паприґа коло паприґи, та гибридна остала цалком здрава, док сорта „слоново ухо” попри истого третману, охорела – гварела власнїца парцели Наташа Чизмар. М. Джуджар
ОПШТИНА ВЕРБАС
РИШОВАНЄ ЕКОЛОҐИЙНОГО ҐУЗЛА
Медзи општинaми хтори, после ребалансу буджета, достали безповратни средства прейґ конкурсох Управи за капитални укладаня Влади Войводини, находзи ше и вербаска општина. Вербас достал вецей як 35,7 милиони динари за рекострукцию и добудов транспортней драги хтора водзи ґу Централному построєню за пречисцованє одрутних водох. Предсидатель општини Вербас Милан Ґлушац, хтори у Влади Войводини концом юлия подписал контракт о средствох, гварел же зоз тоту транспортну линию општина Вербас сполнює ище єдну обовязку у контракту о вибудови Централного пречисцовача. – Поспишело нам ше сполнїц шицки обовязки хтори утвердзени по контракту. Источашнє, нєпреривно окончуєме прицисок же би ше закончело линию 11. АВҐУСТ 2017.
мулю на пречисцовачу и маме потвердзенє зоз Министерства польопривреди же тота робота будзе предлужена. Єден зоз примарих цильох нам закончиц тот обєкт, бо то оможлїви швидши и сиґурнєйши крочай ґу ришованю ище векшого проблему, а то чисценє Велького бачкого канала – визначел Ґлушац. Проєкт вибудови Централного построєня за пречисцованє одрутних водох други найвекши проєкт Европскей униї у Сербиї. Вредзи вецєй як 13 милиони евра и вязани є за два општини, Вербас и Кулу. Проєктовани є за подруче дзе жию коло 125 тисячи людзе, а же би почал робиц, потребне голєм 50 одсто хаснованя капацитету и нєобходне повязац комплетну канализацийну мрежу двох општинох, алє и цалу мрежу одрутних водох зоз привреди. Затераз нєт анї минимум капацитети, бо
ище нє закончена канализация анї у єдним валалє у општинох, а у индустрийней зони ище вше єст фабрики хтори нє поставели потребну инфраструктуру за вируцованє одрутних водох зоз продукциї. Вибудов Централного построєня за пречисцованє одрутних водох Вербас/Кула интеґрална часц проєкта „Ревитализация велького каналу Дунай–Тиса–Дунай през Вербас”, хтори ше состої зоз штирох елементох (вибудов колектора одрутних водох медзи Вербасом и Кулу, вибудов канализацийней мрежи, вибудов Централного построєня за пречисцованє одрутних водох и ремедияция Велького бачкого каналу). Циль проєкта ревитализациї Велького каналу то унапредзованє квалитета живота и зменшованє ризику за здравє жительох у обласци Вербас–Червинка. А. Лендєр
РУСКЕ СЛОВО 13
КУЛТУРА И ПРОСВИТА ИНТЕРВЮ
Розгварку водзела: Олена ПЛАНЧАК-САКАЧ
ВЛАДИМИР ПИШТАЛО И ЙОГО НАЙНОВША КНЇЖКА „СЛУНКО ТОГО ДНЯ”
Ґ У Л И Т Е РАТ У Р И ВА Ж Н Е Л И Т Е РАТ У Р Н Е ОД Н О Ш Е Н Є
Владимир Пиштало єден зоз найзначнєйших сучасних сербских писательох. Його роман „Тесла, портрет медзи масками” у Сербиї дожил барз вельки успих – после доставаня НИН-овей награди и Награди библиотеки Сербиї за найчитаншу кнїжку, вошол до читанкох за основну школу и ґимназию
Р
оман „Тесла, портрет медзи масками” обявени з успихом у шицких бувших югославянских републикох, а у ЗАД мал аж два виданя. Преложени є на вецей странски язики. Владимир Пиштало жиє у Америки дзе преподава шветову и америцку историю на Универ зитету у Вустеру, Масачусетс. Автор є вецей романох, а з нїм зме бешедовали о найновшим роману „Слунко того дня” – писмо Андричови, хтори обявени у маю того року, а уж дожил друге виданє. ко того дня” могло би РС чи„Слун тац и як слунко тей кнїжки,
або тота кнїжка слунко нашо каждодньове док ю читаме, або кед зме ю уж пречитали. Алє, почнєм зоз питаньом як то було кед Ви закончели тоту кнїжку, бо як то було, то у ствари лайт мотив тей кнїжки? – Гей, тото ище вше тирва, як то було. Кажди раз кед ше чита бешедуєм о даяких других аспектох кнїжки, голєм ше наздавам. И, вше муши буц интересантне мнє як преподавательови, як професорови, бо кед мнє нє интересантне, нє будзе анї публики. Вше ше трудзим же бим нє повторйовал приповедку, алє же бим отворел даяки други аспект, а думам же єст ище вельо аспекти о хторих зме нє бешедовали, а то завиши и од инспиративних питаньох як цо тото вашо. Я знам як професор же кажда класа иншака, же кажда публика иншка и вец тото як то було, ше ище вше случує. Интересантне закончиц дацо на чим робице пейц роки, а тераз у стретнуцу зоз публику, з людзми, читац и слухац реакциї людзох, то отворени процес, процес котри тирва. Ваша намира була написац писмо Андричови
РС ище у тинейджерских рокох. Кед сце на седем ро-
ки вжали кнїжку „Мост на Дрини”, а на седемнац роки пречитали позберани твори Иви Андрича, и сцигуєце зоз истого милєа, кед нє зоз културолоґийного, а воно зоз историйно-искуственого вшелїяк. Чом тото жаданє було так длуго чуване, и чом Вам требало тельо часу же бисце написали тоту кнїжку упрекосц гевтому велькому шлїду асоцияцийох хтори зме достали у роману. Чи дацо мушело дозрец у писательови? – Гей, то найєдноставнєйши одвит. Я роздумовал же бим тото зробел як млади чловек, алє то були пубертетски думки. Здогадуєм ше же сом уж теди обявел два кнїжки и нащивел Видавательну хижу „Шветлосц”, хтора теди була найвекша у бувшей Югославиї и, єден редактор хтори там
14 РУСКЕ СЛОВО
робел, после нашей бешеди, а бешедовали зме о Андричови, и вон видзел же мнє то интересантне и же вельо того знам, гварел же бим могол написац кнїжку о Андричови. Мнє то теди ласкало, бо то було релативно озбильне предкладанє. Кед бим теди прилапел тото предкладанє кнїжка би настала пред 30 роками, або кус менєй. Алє сом ю нє написал, прецо? Пре мойо огромне почитованє теми и прето сом ю писал пейц роки. Бо, я гварим же Андричови персирам и у думкох. Кед пишеце о даким таким вельким, даким хто значи так барз велїм людзом, мушице дац найлєпше зоз себе и то тото прецо идзе помали. Андрич сам гварел же нє досц мац лєм думку, гоч є и интересантна, алє потребне исте количество часу же би ше нашло вираз за думку кельо и же би ше сама думка достала, гоч вона и ориґинална. Та, кед сом почал писац тоту кнїжку, мой покойни оцец гварел же намучи це тот Иво. И, мал право, бо то потирвало док сом шицко тото виражел. На початку кнїжки думал сом же менєй-вецей знам цо жадам повесц. То було и точне, и погришне. Мал сом даяки напрямки. Додаце нову хвильку, дакус обрацаце тоти теми, даваце им смак нашого часу. Бо ше вше ту прировнує слунко гевтого дня под котрим жил Андрич, зоз слунком того дня под котрим ми жиєме. Значи то слунко гевтого дня ошвицене зоз слунком того дня. Роман мишанїна рижних жанрох, без огляду же
РС є насловени як писмо. Найменєй то директна
епистоларна форма, вецей є мимикрия за цали рядошлїд жанровских одреднїцох подполних, або у рисох. Так присутни автопоетски записи, поетски записи, и проза, и диялоґ, то, наисце, всеоблапююца кнїжка. Видзи ше ми як нїґда до тераз у вашим писательским опусу... 11. АВҐУСТ 2017.
КУЛТУРА И ПРОСВИТА – Дзекуєм. Я гварим же то роман котри у себе скрива драгопис, понеже ше вон находзи глїбше на велїх местох, скрита збирка писньох, скрита збирка приповедкох, так же то наисце єдна нєзвичайна форма. Алє требала буц праве така жива, же би оддала пошту єдному такому велькому писательови як цо то Андрич. Нашо людзе любя Андрича, и сцу го почитовац, любя буц пишни на ньго. И, яґод кед би им то було прикрацене у даяких интерпретацийох хтори були погришни, або директно злонамирни. Тота кнїжка помага нашим людзом же би почитовали Андрича так як цо жадаю. Прето одношенє ґу Андричови мушело буц нє информативне, тото найменєй. Информация ту найменєй важна, алє у першим шоре важна любов и важне єдно литературне одношенє ґу литератури. Нє зоз мертвима словами, зоз измами, зоз професорскима пояшнєнями, алє з єдним живим язиком хтори бешедує о поезиї и з єдну пошвеценосцу, з любову оддата пошта Андричови на способ котри вон заслужує. Слунко як верховни принцип, такой коло ньо-
РС го алтруизем, путованє як способ, алє гевто цо
интересантне, контрапункт тиж як способ. Кажди бок Вашого романа єдна найконкретнєйша комуникация з гевтим цо сущносц Андричового опусу, сущносц Андричового одношеня ґу животу, ґу искуству, алє и ґу литератури, ґу можлївосцом литератури... – Мило ми же сце тото обачели, бо то єдна зоз найважнєйших Андричових темох. Контрапункт наисце стан, други стан, контрапункт стан живота и нє характеристични є лєм за самого Андрича. Кед же тото восток заходу и заход востоку, як наводно бешедовал ище св. Сава, а тото можеме и ми повесц, вец контрпункт на даяки способ роздумованє о живоце у котрим єдно упуцує на друге. Андрич конкретно бешедовал же при опису побрежя муши буц присутне морйо, у белавей збирки муша буц присутни червени елементи, вше нєвидлїви опозит, бо то дава динамику. Тоти теми хтори сце визначели наисце важни, тема преходносци, одношенє ґу любови и доброта, понеже сце спомли алтруизем. Людзе бешедую о Андричовей волшебней лукавосци, мало бешедую о Андричовей доброти. А, вон мал огромне количество доброти и порозуменя ґу своїм подобом. Вон думал же кажди чловек хтори жиє и умре, нєстанє, а нїґда нє бул видзени, його длужносц була порозумиц таких людзох хтори цихо, хтори ґурнути до кута, хтори як його Чоркан, людзе зоз марґини зоз дна дружтва. Вон жада видзиц гевтих нєвидлївих, же би анї єден чловек нє остал нєвидлїви.
11. АВҐУСТ 2017.
И при тим вон порозуменє дава своїм подобом, а иронию зохабя за себе. Так же проблем, кед так можем повесц, филозофски, алє теми робени на єден поетични способ. Филозофия нє дацо цо припада безроботним, геверним людзом, вона припада шицким нам, бо ми шицки роздумуєме о живоце. Я на єден нєпоштредни и поетични способ писал тоту кнїжку на тоти теми на хтори писал и Андрич, а то теми о котрих роздумую и векшина моїх читательох. Лєм прето же су людзе, и же су руцени до живота. же панорама, кнїжка и циркуз ключни слоРС ваКед за розуменє Андричового опусу, його видзенє
швета и сензибилного одношеня ґу швету, чи Вам сучасни еквиваленти панорами, кнїжки и циркузу важни, интересантни... – Нїхто ше ми тото ище нє опитал. Циркуз праформа каждей уметносци, циркуз єдно вишмейованє зоз елементами чуда. Мнє циркуз тиж важни. Кнїжка ми барз важна, бо то моя професия и прешвечуєм людзох же треба читац, а вец звичайно гварим же то одношенє ґу култури. Чул сом же хтошка гварел же зоз културу красше. Нє ствар ту чи красше, то подполно погришни попатрунок. То питанє смисла и безсмисла живота. Жем, держава котра нєдзба за културу, нєдзба за смисловим одношеньом ґу иснованю и заклада ше за безидейносц. То смисел або безсмисел живота мойого и вашого. То нє ствар даякей естетизациї, цо може буц периферне, алє дачого цо сущне. И, за мнє би нє була панорама, алє путованє. Вше сом жадал написац збирку драгописох... Алє Фелини за Вас важни як... – Фелиния понукам як ключ за розуменє Андрича, бо нашо людзе думаю же Андрич мертви, же є сухи и премудри, а Фелини емотивни и шицко процивне. А, я гварим же то шицко релативне. Я праве Андрича толкуєм у емотивним ключу и сцем повесц же людзе дотераз патрели на мертвого Андрича зоз мертвима очми, а я жадам видзиц живого Андрича зоз живима очми.
РС
Думам же сце у тей кнїж ки чи тате ль ох пре-
РС шейта ли през ца лу шветову литературу од
ста ро є ги пет скей и грече скей ми толо ґ иї, та до Ничеа, Шул ца, Ма на, Броха... Єст ту да кус и фи лозофиї... По Каф ку, Цр нян ско го. Як ше Вам по спи шело шиц ко тото так чеч но, так гармо нич но, так читлї во уком по новац? – Думам же читлїве ключне слово, бо таки асоцияциї. Вше сом думал на шветову литературу, кед сом думал на нас. Ту идея путованя, бо у далєкосцох постоя даяки фреквенциї хтори темпирани на нашо я. Ви можебуц у Лисабону, а дацо вас доруши, читаце Кафку и подумаце тото, як кед би я написал. То тото побратимство душох у космосу. Андрич вельки писатель прето же вон одгукує през шветову литературу и вона одгукує през нього, през нього цалком свидомо, бо вон бул барз образовани чловек. Алє я нїґда анї нє мал тото локалне одношенє ґу Андричови. Андрич природно повязани зоз своїм образованьом, своїм способом думаня зоз цалу шветову литературу и вон би бул вельки писатель у гоч котрей традициї. Так же ми цалком природне патриц на його идеї так як ше його идеї одражую у шветовей литератури. ■ Фото: Вероника Вуячич
РУСКЕ СЛОВО 15
КУЛТУРА И ПРОСВИТА ПРЕДСТАВЯМЕ НОВИ КНЇЖКИ
ЗА СУЧАСНИХ, НА ТРА ДИЦИЙНИ СПОСОБ (Серафина Макаї, „Злагода”, приповедки и писнї за дзеци, НВУ „Руске слово”, Нови Сад, 2016)
Н
є звикли зме у кнїжки єдного автора найсц по жанру, та и ґенерацийно розлично применлїви литературни твори за дзеци, як цо то у нановшей кнїжки Серафини Макайовей „Злагода”. Здогадує тота єй кнїжка, як є зложена, на дакедишнї перши виданя за дзеци, як цо наприклад було „Пупче” Янка Фейси, хтора у хвильки кед ше зявела була праве прето же була компилация авторских и преложених творох, вираз уметнїцкей литератури за дзеци по руски, творительних можлївосцох, а и потребох яки ше зоз першима учебнїками и язиково-литературним освидоменьом отворели. Потераз зме мали нагоду у опусу Макайовей видзиц цалосно добре обдумани збирки поезиї за дзеци „Фестивал животиньох” и „Вчера сом ше ошацовал”, хтори ю афирмовали як релевантну авторку чийо ше дїла можу успшно хасновац у виучованю мацеринского язика. Дзекеди ше вона зявйовала и як приповедачка, алє, углавним, читателє ю прилапйовали як руску поетесу. У СКЛАДЗЕ ЗОЗ ДАЄДНИМА ТРЕНДАМИ На тот завод кнїжка, котра почина зоз приповедками, на сучасни теми, а на традицийни способ написани, нє лєм проза, або нє лєм поезия, цо у принципу у складу зоз даєднима сучаснима трендами. На часи после прози до кнїжки уруцени писнї, а вец ше ознова шорую приповедки, права жанровски розлични од першей ґрупи. Тераз то кратши приповедки, за младши дзеци, а вец знова идзе гарсточка писньочкох и вец кратшка проза, та ше кнїжка закончує зоз писньочками релиґийного характера. Чежко одкриц и арґументовац причини так компонованей цалосци, уж и прето же ше тоти твори и тематично досц розликую. Мож то порозумиц же авторка сцела вихасновац нагоду та оформиц кнїжку у хторей позбера шицко цо ма написане, а нє обявене. З тим себе на єден способ огранїчела читачох, бо єй кнїжка з єдного боку може буц толкована як проза за дзеци зоз основней школи и то уж там даґдзе з трецей, штвартей, та и висших класох, а нє за наймладших. З друго боку, у нєй єст и твори хтори доступни и младшим дзецом, та аж и предшколского возродсту. Формовац кнїжку же би дїйствовала як лоґична цалосц задаток нє лєм автора, алє и редактора, та за таку яка є, муша обдивойо ускладзиц свойо арґументи. Углавним, кнїжка и така яка є интересантна и єдним и другим уж спомнутим можлївим читачом. Лєм же єдни зоз нєй
16 РУСКЕ СЛОВО
можу читац сами, а другим потребна помоц одроснутих же би ю нє лєм пречитали, алє и цалком розумели. ПРОЗНА ЧАСЦ КНЇЖКИ ШЛЇДЗИ РУСКУ ПРИПОВЕДНУ ТРАДИЦИЮ Патраци лєм литературно, мож повесц же, окреме прозна часц кнїжки „Злагода” талантовано шлїдзи руску приповедну традицию, з дискретну нїтку котра ма педаґоґийну функцию, цо анї кус нє завадза же би ше тоти, условно повед зено, поучни приповедки читало и розумело як права добра литература за дзеци. То важи аж и за гевти други, кратки приповедки, аж и кратки есейчки у другей половки кнїжки, у котрих ше окреме пестує краса вислову и духу руского язика. И иншак, Макайова спада ґу тим писательом котри пишу лєгко, та су и лєгко розумлїви, и чия думка ясна, а опис збуваня у приповедки идзе лоґично, природно и воно ше якош саме од себе закончує на дзецом прилаплїви способ. Источасно их нєнадрилююцо подучує, указуюци стварносц так же би ю и сами дзеци, без помоци старших могли розтолковац и у нєй розлучиц цо вредносц а цо нєприлаплїве. „Лїки”, „Петичка” и „Штиґлинци”, та аж и „Тато за викенд” як кед би, як ше то гвари, вишли зоз шинєла Михала Ковача. Медзитим, писнї „Надумал сом лапац риби”, „Цо єст нове”, „Кед слунко”, „Мудра єшень”, або аж и есеї „Цомпля” и „Жимска сказка” предлужую шлїдзиц найуспишнєйши потерашнї прилоги рускей литератури за дзеци, насампредз самей авторки яки потераз творела. Та праве прето, одроснутому читательови випатра як кед би иста авторка, Макайова, нє верела же годна твориц ище надосц за окремну кнїжку за кажди сеґмент у тей, або нє мала досц сцерпеня дочекац да ше єй у компютеру назбера рукописи зоз каждей файти, та же би кажди розпочати творчи круг реализовала як окремну кнїжку. А окремни кнїжки за нашо дзеци ище як потребни. Прето берме єй кнїжку „Злагода” лєм як обецунку же ше тото цо наявене витвори у чаше котри пред нами. Кед уж бешеда о потреби за новима кнїжками за дзеци, вец ту место и спомнуц же ше у видавательстве наших кнїжкох вше баржей меркує и на тото же би тоти кнїжки були и на випатрунок таки яки тераз маю и дзеци котри читаю по сербски або на даяким другим язику, та ше анґажує квалификованих подобових сотруднїкох. На тот завод свою задачу успишно окончела Ґорана Бильня. ■ Ирина Гарди Ковачевич 11. АВҐУСТ 2017.
КУЛТУРА И ПРОСВИТА У ШИДЗЕ ТИРВА ДРУГА ПОДОБОВА КОЛОНИЯ „ВИДИЦИ 2017”
БЛЇЗКИ ВЯЗИ ДВОХ НАРОДОХ У Шидзе у цеку Друга подобова колония „Видици 2017” хтору орґанизує Здруженє сербско-русийского товаришства и на хотрей участвує 12 малярох зоз Русиї и даскельо зоз Шиду, Беркасова, Нового Саду и Сримскей Митровици. Колонию прешлей соботи опрез Владического двора Сербскей православней церкви урядово отворел Александар Чепурин, амбасадор Русийскей Федерациї у Беоґрадзе. Вон гварел же му мило же є присутни у городу Сави Шумановича и же маляре потвердзую братски одношеня сербского и русийского народу. Слова привиту у мено локалней самоуправи виповед Велимир Ранисавлєвич, пред сидатель Скупштини општини Шид, а програма почала зоз гимну Сербиї „Боже правде” и гимну Русиї. У уметнїцкей програми през красни поетски слова и шпиванку ище раз потвердзени блїзки вязи сербского и русийского народу, як и двох державох. Истого вечара у Владическим дворе СПЦ отворена вистава малюнкох Янка Кукучки, хтори озна-
чує 40 роки уметнїцкей творчосци. Колония будзе тирвац по 14. авґуст, а будзе закончена з отвераньом вистави малюнкох хтори уметнїки подарую през творчу роботу на Колониї и тота вистава будзе отворена по 20. авґуст. Як и прешлого року, маляре змесцени на ноцнїку и костираню у нашей Лєтнєй владическей резиденциї дзе поприходзели прешлого пиятку у пополадньових годзинох, а дзепоєдни и пред урядовим отвераньом, вжали щеточку до руки и на платно пренєсли перши импресиї. Того року медзи малярами з Русиї єст даскельо млади уметнїки хтори ище на подобовей академиї, як и дзепоєдни прешлорочни учашнїки. Опредзелєнє же би участвовали русийски маляре и звонка Русийскей Федерациї, та на Колониї творя и уметнїки Русиянє зоз Велькей Британиї и Нємецкей. Вл. Дї.
IN MEMORIAM
ЦЕЦИЛИЯ ПЛАНКОШ (1926–2017) У Суботици, 5. авґуста, у 92. року умарла Цецилия Планкош (1926–2017), єдна зоз плеяди руских учительох и длугорочна учителька велїх ґенерацийох школярох у коцурскей школи. Цецилия Планкош, народ зена Югик, 20. марца 1926. року у Коцуре. До школи ходзела у Дякове, док нє почала Друга шветова война, а потим ше школовала у Ужгородзе (Унґвару), а до учительскей школи ходзела у Зомборе и Суботици дзе ю и закончела. Як учителька почала робиц 1946/47. року у Кули и ту робела кратши час, а потим по пензионованє була учителька у Коцуре. У Коцуре з початку робела и у висшпих класох, преподавала ру11. АВҐУСТ 2017.
ски язик и други предмети по потреби, а познєйше робела зоз школярами од першей по штварту класу и мала свою класу. Док була учителька рихтала школярски програми з нагоди державних шветох у бувшей Югославиї, як и програми з нагоди Нового року и 8. марца. До пензиї пошла 1982. року и, скоро цали роботни вик препровадзела у Коцуре. За свою учительску роботу достала вецей награди и припознаня, а цали живот зберала рецепти и барз любела вишивац, та остали велї ручни роботи. Учителька Планкошова похована пондзелок, 7. авґуста, нa мадярским теметове у Коцуре. Рутенпрес/О.П-С.
РУСКЕ СЛОВО 17
МОЗАЇК МАЙСТРОВE „DRUM AND BASS” МУЗИКИ
ОД ГОБИЯ ДО ПРОФЕСИЇ Пишe: Цецилия НА ДЬ
Орґанизация „Drop Sensei” у хторей єдни зоз матичних членох Бранимир Боянович и Борис Ройко зоз Руского Керестура, потераз успишно орґанизовали вецей як 50 музични збуваня, кельо зоз домашнїма, тельо и зоз странскима продуцентами и ди-джеями
М
ено „Drop Sensei” составене зоз двох словох, хтори маю вельке и характеристичне значенє. „Drop” у електронскей музики означує хвильку кед два писнї, и то єй главни часци руша нараз, т. є. кед „улєцує” єдна писня до другей, а „Sensei” на японским язику значи „майстор”. „Майстор дропу” означує майстра хтори може направиц микс двох писньох. – То нє так лєгко робиц, а ми у наших наступох тото константно хаснуєме. Лєгко пущиц писню и на ню такой другу, алє найчежше потрафиц два писнї, у истей хвильки. Заш лєм, после тельо миксованя музики и после длугшого часу такей роботи, нє мушиме вельо вежбац – толкує Борис єден зоз членох орґанизациї. КАЖДЕ СВОЙО РОБИ Орґанизацию „Drop Sensei” попри Бранимира и Бориса, творя и Лехел Папачек, алє и два дзивки Оливера Алич и Єлена Шобич. Хлапци гваря же добре функционую прето же кажде од нїх ма свойо задатки хтори сполнює, покрити им шицки боки, од менаджерства и главних роботох, комуникациї зоз сотруднїками, водзеня сайту, до комуникациї прейґ дружтвених мрежох и самого маркетинґу. А, вони познати и по поняцу „шуренє” и „Shuriken”. – Ґенерално, шицки знаю цо значи саме слово „шуре-
ПЛАНИ ЗА ДАЛЄЙ Прешлого тижня, орґанизация „Drop Sensei” нащивела и шветови „drum and bass” фестивал „Let it roll” у Ческей, а водзели тур-бус зоз публику, прето же вони їх партнере за Балкан, у смислу промоциї и потримовки. – Шлїдуюци векши збуваня плановани за 18. авґуст на Твердинї, дзе будзе орґанизована журка „Лєтнї шиз”, як и маскенбал хтори заплановани за 28. октобер – визначує Ройко.
18 РУСКЕ СЛОВО
нє”, ми го повязали зоз енерґию котра присутна на наших збуваньох – полна сала, шицки у зною, шицко вре ... Прето зме и дали мено збуваню котре упечатлїве и нєзвичайне. Досц є сирове, алє то позберало симпатиї – толкує Бранимир, єден зоз членох „Drop Sensei” и додава же „Shuriken” пришол зоз „шуреня”, прето же маю и свой упечатлїви лоґо „Shuriken” – а то оружиє хторе хасную нинджи, петокраки „Shuriken”. Креативносц повязали зоз значеньом, и прето свой бренд „шуренє” формовали и преруцели ше на „Shuriken”, цо, як визначели, дава квалитетнєйшу и озбильнєйшу бешеду. Їх початки вязани за диджеїнґ и електронску музику, алє тота приповедка достала ище єдну ноту, попри музики, млада орґанизация „Drop Sensei” постала и орґанизатор и промотер такей файти музики. – Найважнєйше же зме отворели свою фирму „Drop Sensei” и єй основна дїловносц то продукция културних и музичних манифестацийох. Нє мож вецей робиц зоз ентузиязмом и зоз гобия, то шицко муши буц правно потримане. Тераз ми тоти котри ґураме „малих”, т. є. младих людзох, даваме им нагоду же би ше представели на збуваню и вец вони познєйше сами предлужую свойо. Бавиме ше и зоз „drum and bass” музику, алє то нам постава гоби, приоритет нам орґанизация збуваньох – визначує Боянович. Витвориц ше през креативносц, технолоґию и инова11. АВҐУСТ 2017.
МОЗАЇК цию, а тиж и прицагнуц звучни мена зоз шветовей сцени у електронскей музики – то єден зоз цильох тих перспективних леґиньох. – Орґанизация збуваньох нам цикавша, ту єст вецей ствари котри треба одробиц, вше ше научи дацо нове. Намагаме ше нащивйовац и други фестивали, злучуєме ше зоз колеґами зоз швета, а продукция на високим уровню понеже авдио-визуелна технолоґия барз пошла далєко и можеш креирац шицко цо задумаш. Намагаме ше же би нашо збуваня нє були лєм музичаре и звук, алє и комбинация авдио-визуелних ефектох – гваря хлапци. ПРИЦАГНУЦ „ВЕЛЬКИ” МЕНА Потераз, орґанизация „Drop Sensei” попри домашнїх, на свойо збуваня приведла и шветово мена, та так зоз Нового Зеланду наступали „State of Мind”, зоз Лондону „The Prototypes”, „Hybrid Minds”, „Delta Heavy” и ище велї други. – Участвовали зме и орґанизовали велї журки, цешиме ше же зме помагали и участвовали на журкох гуманитарного характеру, а того року, по першираз зме наступали и на Еґзиту. Збуванє прешло успишно и задовольни зме, а цо тиж важне, задовольни и сами орґанизаторе Фестивалу. Наш задаток бул поволац и злучиц цо вецей промотерох домашнєй „drum and bass” сцени, а нащивеносц була максимална. Того року, орґанизаторе Еґзиту прилапели нашо предкладаня за два наступи на мейну, и шицко тото цо зме предложели за нашу бину „Cocta Beats&Bass”, як и єй саме мено. Нарок предложиме и „Shuriken” стейдж и наздаваме ше же нам ше поспиши сотруднїцтво – толкує Бане. Од векших и значнєйших збуваньох хтори правели, то и маскенбали хтори орґанизую од 2015. року,
11. AВҐУСТ 2017.
ОБЛЄЧИЦ ШЕ ДО „SHURIKEN”-У Препознатлїви „Shuriken” лоґо краши и облєчиво, хторе млада екипа обдумала, та так вони предаваю и рекламни материял: маїци, качкети, окуляри за слунко, дукси, беджи, а сцу увесц, и тераз популарни хусточки хтори ше вяже прейґ устох. потим їх родзени днї, тиж у форми жруки, алє и журки за Нови рок. МУЗИКА ПРИ МЛАДИХ У Сербиї помали ше популаризує и електронска музика, а тиж ше ю и баржей прилапює. Зоз розвойом и вельким вплївом дружтвених мрежох, вельо того мож видзиц и послухац и од дому. – Заш лєм, вона чежше напредує за розлику од „house” лєбо „techno” музики. „Techno” сцена, нєшка, у Сербиї барз моцна, окреме у Беоґрадзе. „Drum and bass” збуваня нє вредзи часто правиц, можеме повесц же и раз мешачно то вельо. Думаме же то пре характер музики, прето же є досц швидки, и людзом досц присц на два, три годзини, витроша ше, наслухаю и засица ше за тот вечар. Но, ми ше намагаме популаризовац тоту музику при младих людзох, а звичайно то млади од 17 по 22 роки – визначую нашо млади промотере „drum” музики. Цала їх идея почала як гоби и як витворйованє поєдинцох у музики и диджеїнґу, а преросла до професийней роботи. У тей хвильки маю штири до пейц проєкти рочнє хтори прерастаю до традицийних збуваньох. Планую злєпшовац квалитет самих збуваньох, а тиж и робиц на злєпшованю и звекшованю квалитета самого бренду. ■ Фото: Д. Радович, М. Майсторович и М. Обрадович
РУСКЕ СЛОВО 19
медзи
простор за кафу и виключеня
РОК IV АВҐУСТ 2017.
РУСКИ НЮЗ Пише: Себастиян Себо НЯРА ДИ
МЕДВЕДЗ ДО МЕДВЕДЗА
Же ми, Руснаци, позната фодбалска нация, шведоча ище давни записи, добре, нє шведоча, бо их анї нєт, алє гайд уски народ вше вязали за кнїжку и роботу, а нє за рондї. Гей же чежко назберац 11 фодбалерох, алє зоз кущичко асимилациї таке дацо мож поробиц. Га, майку му, нє можеме ми вше буц жертви асимилациї. Верице, нє верице, велї бавяче хторим ше герб найдзе на першох буду нєсподзивани же су Руснаци.
Р
Селектор Же би наша репрезентация бавела елеґантно, наша мала заєднїца би анґажовала бразилского тренера, а знаме же Национални совит Руснацох вше мал пенєжи за таке, за анґажованє фаховцох у шицких обласцох. Под дириґентску палїцу нашей репрезентациї би бул поставени Роландо – Травос де Коруптиво Чистос Каос Соуза де Пиня. Скрацено од Рола. Познати бавяч мал интернационалну кариєру, и, як наглашел, за свойого скаута би вжал Дюру Виная, хтори длуго гребал по прешлосци наших нових, будуцих бавячох. На капуру би даякого чловека хтори нє люби капуркову. Селектор руцел око на забуту леґенду – Давид Семан (David Seaman, Анґлия) то тот ґолман хторому Роналди-
ньо ,,шукнул” з половки ґол, лобовал го на Шветовим прешенстве. Велї ше нє буду складац з селектором, алє ми и так лєпшого ґолмана нє маме, понеже наш селектор побегал по наших валалох и нє видзел анї єдного трезбого ґолмана нєдзелю на змаганьох. У охрани бизме мушели асимиловац даскелїх бавячох, т. є. прешвечиц их же су Руснаци. Гавриїл Тамаш (Gabriel Tamas, Румуния) може бавиц на позициї ,,месара”, фахово поведзене – централного бека. Чловек за 28 роки кариєри пременєл дупло тельо клуби, мож повесц же меня клуби як Мая Ґойкович странки. За позицию лївого бека нам помог наш скаут, Дюра Винаї. Иларион Костелник Гомзов (Laurent Koscielny, Французка) наша опция, а як гваря нашо бавяче хто зна – зна. Хто нє зна – бека. Врацаме ше на позицию другого ,,месара”. Тоту позицию забера Радосав Ковач (Radoslav Kováč, Ческа Републикa) велька интернационална кариєра, бавел и за ,,Млаткарох”, а аж и у москвским Спартаку , цо значи же є Руснак – русийскей ориєнтациї. И приходзиме по позицию правого бека. Нєт лєпша опция, знам же Керестурцом нє будзе лєгко, алє муши буц Коцурец. Дарко Фейса (Сербия), досц повесц же є Коцурец, нє треба вецей трошиц слова. На позициї заднього–вязного нє треба бавяча хтори зна бавиц фодбал, алє тот цо зна бегац и ,,пейґлац”. Бавяч як Дженаро Ґатузо, а подобни як вон то, хто други, кед нє Любомир Фейса (Сербия). Чловек, такволани ,,Титула”, з нїм бизме могли думац и на трон Европи, а познєйше и швета. З виходного по Америку Як лєм знал, наш скаут виграбал ище єден бисер. Наш скаут у тей хвильки у церкви, а познєйше у тексту увидзице и чом, нормално, кед дойдзеце по конєц. Джуджар (Balasz Dzsudzsak, Мадярска) хтори тераз пошол бавиц за Ал Вахда и хтори го добре плаци, а то и знак же є Руснак, понеже кадзи идзе Руснак кед нє за пенєжом. Його бизме удрилєли на позицию лївого кридла. Алберт Руснак (Albert Rusnák, Словацка) жил у Кошицох, а родзени є у Ческей. Прави Виходняр. За ньго нїч нє мушиме повесц презвиско саме гутори. Вон будзе лєциц по правим кридлє.
20 РУСКЕ СЛОВО
11. АВҐУСТ 2017.
... за кафу и виключеня Як видзиме наш селектор будзе бавиц у формациї 4-3-3 и нє будзе ше сцискац, як цо ше Руснаци сцискаю за пенєжи. Отворено, нападацки як би ше гварело, шмело. Чежко було вибрац нападачох, алє зоз длугочасову розгвару зоз скаутом, пришли до ришеня. Дюра Гарди (Jamie Vardy, Анґлия). Гей же його мено и презвиско нє здабу барз на нашо алє, гей. Понеже пре гришки паноцох, вон нє добре уписани до кнїжкох, понеже у Анґлиї нє знаю правилно написац Дюра, а нашо Г у презвиску, сцели перше написац Х, та вец паноцове нашли компромис, та випадло В. Його позиция будзе у нападу з правого боку коло линиї. Дюро’с он файр, лєбо Дюри’с он файр. Ниа, прецо наш скаут у церкви, глєда коренї Рунийови, и мено Джуджарови. Шпорта по церковних кнїжкох и наздаваме ше же му ше поспиши, бо нам таки бавяче буду барз хибиц. Вейн Руни (Wayne Rooney, Анґлия) Мали нїзки, швидки, скорей як почал озбильно бегац за лабду, тримал боксерски рукавици на рукох. Таки нам єден хибел же би нокаутирал процивнїка. Кед ше лєпше зачириме до нашей прешлосци, похопиме же нашо предки пришли и зоз Єгипту, та єдна з династийох остала там, а то Салах, нєшкайше Салак. Зоз тим приходзи ище єдно одкрице, а то же ми, Руснаци, нє лєм християнє, алє и муслиманє. Сам приклад фодбалер Мухамед Салак (Muhamed Salah, Єгипет). Швидки є як Руснаци кед треба плациц рахунок, зна дац ґол, прави кридлови нападач. Резерви Роки Шанта-Круз (Roque Santa Cruz, Параґвай). Мено як видзице достал по филмским спектаклу, а назвиско Круз лєм прето же пред тим робел на Крузеру як келнер. Кед ше ришел алкоголу, т. є. охабел тоту роботу, обул копачки и, ниа, нашол ше на списку селектора, хтори му ище вше по списку лає пре погаричок, два. Центароф.
Роберт Макаї (Roy Makaay, Голандия). Пре роки транспортовани до резерви. Дальша родзина пекара Макая з Руского Керестура. Досц длуго є у пензиї, алє же го зна ,,увалїц”, зна. На списку ше нашол пре искуствиє. Йошка Регак (Јоzef Rehak, Ческа Република). Млади ґолман, ище ше за ньго анї нє чуло, велька вироятносц же ше анї нє будзе чуц, алє як гваря – за нє дай Боже, треба нам двох ґолманох. Кара Абодї (Kara Mbodji, Сенеґал) – Африканєц. Пошол били з Сриму, алє пре моцне слунко почарнєл. Може вельо бегац, бо ше як мали оганял з ґепардами. А саме мено гвари же будзе карац процивнїкох. Андрий Шевченко (Андрий Шевченко, Україна). Гей же є селектор України, алє цо же тераз и при Руснацох може єден чловек буц на двох фунцкийох... Кед єден чловек може буц предсидатель-премиєер, може и тот буц селектор-бавячзацудзурепку! Наш селектор бега по континентох и глєда ище даскелїх бавячох же би змоцнєли резерву, док наш скаут уж мешац кампує у порти опрез церкви. Кед же ше скаутови нє поспиши пренайсц коренї тим двом, можебуц руци око праве на вас и положи вас на список, прето ше намагайце цо вецей, бо нїґда нє знаце чи праве ви облєчеце медведзов дрес. Перше змаганє будзе одбавене у дальшей будучносци, а судия будзе Виктор Кашаї (Viktor Kassai, Мадярска)., Кашаї? Руснак? Га, нє положели би ми нашого чловека най нам дзелї правду! Нє таки ми! ■ Фото: Photofunia
11. АВҐУСТ 2017.
РУСКЕ СЛОВО 21
ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ ВИСТАВА МАКЕТОХ МИРКА БЕРКЕША ЗОЗ ШИДУ
ОД ПЕРШИХ КРОЧАЙОХ ПО УЗРЕТИ РОКИ, ТРИМА ГО ИСТА ЛЮБОВ Ладї, стародавни кочи и прикраски з древа автора Мирка Беркеша прицагли увагу нащивительох на нєдавней вистави у Народней библиотеки „Симеон Пищевич” у Шидзе. Була то його перша самостойна вистава гоч ма и седемдзешат роки
Ш
пански корвети плахтарки, варяжски и пиратски ладї, римска воєна ґалия, розкошна ладя на лопатки и парни погон з Мисисиспию у чаше Марка Твена, потим миниятурни ладї у ореховей лупи, стародавни кочи... була лєм єдна часц богатей колекциї макетох Мирка Беркеша хтори пристал же би шицко тото цо його руки справели, видзела и явносц у Сриме. Беркеш скромни уметнїк и можебуц би вистава анї нє була порихтана, кед би нє було Александри Недич, вредней и упартей предсидательки Еколоґийного руху у Шидзе, хтора на себе превжала найвекшу терху при орґанизациї. Велї аж теди баржей упознали того талантованого уметнїка аматера. – Ище як школяр сом правел макети ладьох, алє то теди були лєм перши крочаї у тим гобию. Любов ґу ладьом нє скапала, та сом ю предужел и познєйше уж кед сом почал робиц, алє пре обовязки на роботи, будованє хижи и пре фамелию, нє було тельо часу за тото цо сом любел. Аж з одходом до пензиї, кед сом мал вельо вецей шлєбодного часу, вше частейше сом правел ладї, а з часом и стародавни кочи, та и други предмети з древа – приповеда Мирко. Чловек би подумал же су як прави, лєм цо по морю нє плїваю, бо кажда дробнїца на нїх, як и на правих правуч-
22 РУСКЕ СЛОВО
ких ладьох. Наш собешеднїк прето и гвари же окрем доброго материялу и алату за роботу, потребна и любов, дзека, и вельо сцерпеня же би шицко було так як треба. Бо, лєм кед направи єден „погришни крочай”, муши ше врацац на початок же би на концу було так як треба. Дакеди потребни даскельо годзини роботи лєм у єдним дню, и так днями же би на концу настала красна ладя або коч. Виволал аж и тото же ше зна случиц же ше у роботи занєше, та и цалу ноц роби у своєй импровизованей роботнї, як кед би и наисце бул у давен-давним швеце. Спочатку тото цо справел даровал найблїзшим, а вец почал и предавац, бо требало купиц материял, дополньовац алат... Цеши ше Беркеш же аж шейсц його ладї краша єден готел на Ядрану, а по приватних обисцох єст их наисце вельо. – Найвекша моя радосц кед на концу, после велькей роботи, заблїшнє ладя, коч, або дацо друге цо сом зробел, и кед сом на концу задовольни як випатра. Окреме ми мило кед видзим же ше тото цо справим и другим пачи. Нє застановел сом ше лєм на ладьох и кочох, алє сом почал правиц и фиґури людзох, студньох, прикрашовац мурово годзини и подобне – гвари наш собешеднїк. Александра Недич обецала же будзе отримана ище єдна його вистава же би була представена цала його творча робота и же би ю видзели и други согражданє. Беркеш нє таєл же планує справиц єдну вельку ладю и же му то будзе велька спокуса. Слово о ладї „Ла пикола” хтора треба же би мала два метери и пейц центиметри. За тото ше озбильно рихта, а з тоту виставу у Шидзе указал же нїґда нїзач нє позно.■ Владимир Дїтко 11. АВҐУСТ 2017.
ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ ШЛЇДОМ ДАВНОГО НОВИНСКОГО ЗАПИСУ ЗОЗ РУСКОГО КЕРЕСТУРА
КЕД УНУКИ ВИРОШНЮ И ПОСТАНЮ ЛЮДЗЕ Пред вецей як 15 роками, у наших новинох зме обявели симпатични запис о красним и нєзвичайним прикладу єдного дїда котри кажди дзень приходзел по свойо тройо унучата до дзецинскей заградки у Руским Керестуре.
Т
их дому, єден тидзень о бул Йоаким до єдних, дру ги до Еделински, а других, дзе зме вєдно його унуки од дзивки чекали родичох. ХодСанї – Валентина и зели зме нароком пеАн тония Тиркайлошо и през драгу вельо во, а од дзивки Ве сни бе шедо ва ли, роз па– Давид Надьов. Ватра ли и тол ко ва ли лен тина теди ма ла швет коло себе, та и пейц роки, а Анї и так ве льо уче ли. И Давидови котри надок зме чекали родирод зени истого мечох знал сом их забашаца и року, було виц, або зме ше шахаштири. ли, або уж даяк хаТого юния 2017. засновито препровадзезначена нова фотоґли час. Нє розмазовал рафия – на шветочсом их, алє анї нїґда ним випровад заню Валентина, Давид, дїдо и Антония на матурскей шветочносци нє вдерел, вше ше ми матурантох Штреднєй удало порадзиц ше и прешвечиц их цо и школи „Петро Кузмяк” кед зоз школярами тоти хвильяк треба, а Давид поготов бул живи – ки подзеля и їх найблїзши. На нєй Давид – маздогадує ше наш собешеднїк Йоаким. турант Ґимназиї, Антония хтора Як унуки ро сли, приповеда Йоаким, матуровала у мелоґичне було и же дїдо бул на розполадицинскей школи га ню за потри мов ку коло уче ня у у Новим Садзе, и школских предметох, поготов матемарок старша Валентики, физики и других природних натина, хтора тиж буукох. То му нє було чежко як дакедила школярка у кере шньому машинскому инжинєрови, а стурскей Ґимназиї. баба Йоска баржей мала прихильЯк видно на тей ноносц помагац у других предметох, вей фотоґрафиї, коло зоз дружтвених наукох. Но, баба и поце шеного дїда дїдо пракси назберали уж скорей, Йоакима вецей нє стоя зоз найстаршу унуку Цецилию, Дамали рапухи, алє прави и окам д 15 р е р ви до ву старшу ше стру, хторей теди людзе, цо йому, як нам п и вен е” обя в о бу ло 12 ро ки. гвари, барз, барз мило. л с ским Час пребегнул, унуки повирастали, Цеца нєшка пиБули то наисце емотив- Напис у „Ру ше мастер роботу на журналистики, а тоти тройо младни хвильки, а йому полне шерцо, та и очи зоз слизами. А як би и нє кед и вон ши ше рихтаю на дальшу животну драгу, школованє, сам допринєсол у їх одрастаню и образованє, вєдно зоз Валентина на математику, Давид за компютери, Антония можебуц перше робиц, уж кому як ше по склада. супругу Йозефину. – И нєшка, часто ше дзечнє здогадуєме тих дзецинЯк стої у тедишнїм запису – Сам ше понукнул дзивком ходзиц по дзеци, дзеци задовольни, а як видно, дї- ских дожицох цо зме мали, и вше ми надпоминаю най до вше нашмеяни и ужива у тим. Хто у оводи ма дзеци им о тим приповедам. А тераз дзивчатом гуторим най зна же то анї нє така мала обовязка., а ґу тому, нє лєгко приду до баби ше понаучовац коло вареня, док Давид ше анї спратац зоз троїма. – бешедовал дїдо Еделин- баржей коло оца зберац животни схопно сци. – поцешени дїдо Йоаким: ски. Прето му дзивки на тим були барз подзековни. – Мило ми же сом дожил мац штверо унучата. Я – Барз сом щешлїви кед их видзим як повирастали, уж су и висши од дїда, та и тото же випадло, же и я по- так думам, же вельо раз скорей по слухали дїда, як оца магал коло нїх, гоч мнє то була нормална робота. Я уж и мацер та озда же сом и помог же по стали людзе. Видбул пензионер, а моя супруга ище робела, як и їх заня- зи ше ми же и вони так думаю, а мнє шерцо полне.■ Мария Афич ти родичи. Нє було ми чежко же сом превжал тоту обовязку и кажди дзень ходзел по нїх до оводи и одводзел 11. АВҐУСТ 2017.
РУСКЕ СЛОВО 23
ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ СТРЕТНУЦЕ З КОЛБАСОВИМА З ДЮРДЬОВА
ВАЛАЛ ВИГОДНИ ЗА СТАРШИХ
Пише: Сандра САЛАМУН
Колбасово Михайло и Златка ше пред седем роками приселєли до Дюрдьова, до Михайлового родного места. Нїґда нє думали же буду жиц на валалє, гоч єден час жили на релациї Нови Сад – Футоґ. Шицки значни, красни подїї, алє и спокуси вєдно ришовали, так же ше нєшка, на штерацету рочнїцу малженства, найбаржей цеша у осмерих унучатох
М
ихайло Колбас зоз Дюрдьова до Нового Саду пошол жиц 1968. року. Там закончел штредню школу, нашол роботу, а по приходу зоз войска ше оженєл зоз супругу Златку. Од теди шицко робя вєдно. Гваря же почитованє и толеранция барз важни за добре малженство. Колбасово жили у квартелю у Новим Садзе, познєше з часу на час и у Футоґу дзе справели хижу, а пред седем роками одлучели жиц на валалє, у хижи котру мушели реновирац. У тей хижи, у Дюрдьове, Михайло одроснул. Нє сцели ю предац, алє ше до нєй преселєли. Бул то нови початок, и нови обовязки обидвоїм. Пошвидко у дворе мали пси, кури, морки и кощата, а у кармикох швинї и овци.
ШТИРИ ДЕЦЕНИЇ ВЄДНО Михайло и Златка ше упознали концом шейдзешатих рокох кед танцовали у фолклорней ґрупи у новосадскей матки, тедишнїм КУД „Максим Горки”. Там танцовали и їх дзеци, а нєшка и унучата. Колбасово ше повинчали 1977. року, так же 14. мая преславели штерацету рочнїцу у малженстве. – Найважнєйша злагода, толеранция, почитованє и порозуменє. Здравє нас затераз служи, то тиж барз важне, бо кед чловек здрави, и дзеку за шицко ма – гварели Колбасово.
24 РУСКЕ СЛОВО
И попри тим же Златка народзена у Новим Садзе, од младосци є научена вариц парадичанка и маджун, класц до дунцох овоц и желєняву. До шицкого упутена, тераз спомнуте рихтала з того цо виховала у загради. Як и векшина продкуковательох домашнїх продуктох на валалє, и Колбасово були зочени з проблемом – як и кому предац тото цо випродукую. Понеже Златка прави сира з кожого млєка, предавала го на пияцу у валалє, алє гвари же ше там баржей купує сир з кравского млєка. Индзей нє пробовала предавац, бо ше єй, як гвари, нє виплаци. Нє одустала од идеї затримац кози пре швиже и здраве млєко, бо го барз любя и їх унучата. ЄДЕН ДВОР ПОЛНИ З КВЕЦОМ, ДРУГИ ЗОЗ ЖИВОТИНЯМИ Кобасово од трох синох, найстаршого Златка и нєвести Олї, Зденка и нєвести Александри и наймладшого Дарка и нєвести Кристини маю осмеро унучата, найстаршого Ивана хторому тринац роки, а вец Лидию, Иґора, Владу, Аню, Андрея, Калину и Давида як наймладшого унука, хторому два роки. Шицки вони док служа у дїда и баби найволя препровадзовац час на дворе, а окреме намиряц з дїдом. – Полни нам шерца кед су коло нас, нє мож то анї описац. Крашнє видзиц шицки дзеци кед пошедаю за 11. АВҐУСТ 2017.
ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ стол єсц, теди нє мож коло нїх настарчиц. То симпатични и красни ситуациї котри вше будземе паметац – гвари Михайло. Док з нїма намиряю, муша и мерковац на нїх и ровно им надпоминац же цо ше шму, а цо нє. Раз так кед ишли ґу статку, єдна з унукох уж сама почала наказовац – „нє оганяй курчата, нє лапай кози, нє скакай, меркуй дзе ходзиш”– приповеда Михайло дожица з унучатами. Перши двор у Колбасових полни з квецом котре засадзене до вшелїяких интересантних черепчкох, а у другим кармик, курнїк, обори алє и камп хижочка у котрей ше унучата часто бавя. Вельо того интересантного од нїх мож видзиц, лия, односно три ґенерата и чуц. НЇҐДА ИМ НЄ ДОПИТО циї: баба и дїдо, синове – У пензиї зме, та нє мушиме зоз супругами и їх дзеци, понагляц на роботу, алє шицко Михайло и Златка розвагу нашли у валалским Михайлово и Златково робиме опущено и з темпом копензионерским Здруженю. Златка викладала свойо три нам одвитує. Добре нам ручни роботи при Здруженю женох „Олория” у ко- унучата. Теди, як гваря, жиц у хижи хтора ма и вельки трим, у драмскей секциї, ґлумел Михайло. Вон бу- нїхто нє шме стануц од двор. Правда, маме досц обовяз- ла активни и у шпивацкей жридловей ґрупи у Кул- стола, бо швидко останє ки, алє шицко постарчиме так турно-уметнїцким Дружтве „Тарас Шевченко”. Ро- без места за шедзенє. як нам одвитує. Та заш лєм, да- зваги гваря, єст и на валалє, лєм за тих котри ю ВЄДНО У ШИЦКИМ кеди нам хиби тото цо мож вид- сцу найсц. зиц у Новим Садзе. Прето, кед Нєщешлїви роки кед вемам нагоду пойдзем до варошу „наполнїц батериї”. Шпацирам ше, розпатрам авзлоґи лї роботнїки оставали без роботи, залапели обидвоїх, и Златку, и Михайла. Вон бул без роботи три роки, а Злати– щира Златка. Колбасово ше шицки вєдно сходза каждого року на ве- ца пейц. Гоч мали вецей децениї роботного стажу и завидльки швета. Теди за столом шедзи шеснацчлена фаме- не искуство, остали без плацох, алє и у рокох кед нє лєгко започац нову роботу. Мушели найсц способ заробиц же би себе уплацовали за пензию. – Мал сом понукнуца достац роботу, алє сом ше НА МОТО опредзелєл остац дома. СТРЕТНУЦОХ Купел сом казань, та уж петнац роки печем палєнПопри тим же вєдно участвую ку, нє лєм себе, алє и друу шицких сеґментох живота, вогим. То нам бул и додатни ни двойо на моторки вше любели нащивйовац мото-стретнуца, пенєж котри нам бул помедзи нїма и гевти котри ше до требни, гварел Михайло пред даскельома роками отримо- Колбас. Златка єден час викармйовала и предавала вали у Дюрдьове. – Моторки сом вше любел, а курчата. Припознаваю же першу сом себе купел такой на- научели жиц з тим же нє кадзи сом почал робиц. Теди у мож знац на чим ши, алє Новим Садзе були два нови – То- як гваря, так жию велї фамос 15, а єдна з нїх була моя. По- мелиї у Сербиї. У шицким знєше сом мал БМВ од 250 куби- витирвали и вєдно, потрики, Кавасаки, Елиминатор 250 мовали ше и радзели. Дзекотру сом дал дзецом, алє кеди куюци тому здобули пенґод мам нагоду шеднєм на ню и зию, сином обезпечели додам ґаз... Любим почувствовац обисца, и тераз на мире адреналин – гвари Колбас. уживаю у унучатох.■ 11. АВҐУСТ 2017.
РУСКЕ СЛОВО 25
ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ ЯК (НЄ ) СКАПАЛ РОКЕНРОЛ (VII)
Пише: Златко КОЛЄСАР
ҐИТАРИ РОЗРУШАЛИ ДОПИТЕ ВАЛАЛСКЕ ЛЄТО
Я
к ше здогадує Павле Байор зоз Коцура, „учашнїк и шведок” того, нєшка уж далєкого лєта 1962. року, перши состав у тим валалє котри грал новши такти, односно музику на ґитари оформел праве Турински, так же позберал хлапцох котрих видзел на центру же ше забавяли у шлєбодним чаше на ґитари. – През розпуст, после законченей осмей класи, Коцурски „Нєщешнїки” на „Ружи” кед нам було допито, Мишка Киш и я на центру Перши звуки рокенрола у Коцуре, почали одгуковац уж початком коло тедишнєй општини шейдзешатих рокох прешлого вику, а першу екипу, познєйших у Коцуре, пробовали да„Нєщешнїкох”, формовал Стеван Турински кус заграц на ґитари котру Мишка вжал од свойого брата. Коло нас преходзел Турински и чул же так по- пошол з Коцура, а ми вец пробовали грац тото цо зме уж цихи цошка пошпивкуєме, дакус як да граєме, та ше нам дзешка чули. Так зме вежбали и пришли на идею наступитал же чи бизме сцели научиц грац на ґитари, на цо пиц на „иґранки” и младим ше то попачело. У медзичами пристали и так зме почали ходзиц на проби до Стеву ше, набавели зме и „поячало”, т. є. змоцньовач, алє було таке „моцне” як кед би єден з нас дакус гласнєйше – здогадує ше Павле. Понеже млада коцурска екипа мала лєм єдну ґитару, шпивал, алє нам теди було добре и таке – гвари Байор. Турински их порадзел же би купели акустични ґитари, МЕНО ИМ ОДРЕДЗЕЛО КАРИЄРУ, та можу почац приходзиц на проби. Павле свою ґитару ЛЄБО БУЛО ОБРАТНО очерал у сушедним Савиним Селу, так же за ню дал свойо заяци... Ґрупа достала мено „Нєщешнїки“, а праве по тим же – Учел нас цихи шпиванки, финеси, а першу шпиванше им нїяк нє дало, у ґрупи вше дахто хибел „пре оправку, здогадуєм ше, учели зме „Ла Палому“ и крашнє зме дани причини” – або мушел до войска, або ше оженєл, ю увежбали. Медзитим, Турински о даяки час, о даскеабо ше одселєл... У тим першим составе були Яни Молльо мешаци, думам же, достал роботу у другим месце и нар на соло ґитари, Миґуш грал таке як терца, Мики Киш бул ритам ґитара, бубняр НАСТУП НА „ЧЕРВЕНЕЙ РУЖИ” бул Силвестер Иґрачки Иґи и Павле Байор бул на басу. Состав „Нєщешнїци” полнєл Младежски доми так же було цесно – На початку зме грали у младежским доме, на иґранкох полни два роки, а 1965. року госцовали на трецей „Чер- почали зме зоз тима цихшима шпиванками веней ружи” у Руским Керестуре, дзе освоєли друге место зоз шпи- котри зме навежбали добре зоз Туринским, а ванку „Бул раз єден моряк“, а теди, як и нєшка, була велька чесц вец зме помали почали грац и тоти швидши. наступиц на тим руским Фестивалу. Знам же зме ше обавали же чи нє погришиме, – Наступ на „Ружи”, наисце бул окремни, очековали зме добри алє вец зме похопели же и кед дацо дробне наступ и после одшпиваней шпиванки зме нє були задовольни бог погришиме, нє будзе страшне, бо ше младим зна як, дошпинтовали зме себе же зме могли и лєпше, алє кед нас пачело и нє слухали вони то так осторожнє – преглашели же зме освоєли друге место, барз нам було мило, бо припознава Байор през шмих. зме ше змагали зоз наисце барз добрима ґрупами – здогадує ше Як час преходзел, а „Нєщешнїки“ забавяПавле. ли младих у Mладежским доме и поставали
26 РУСКЕ СЛОВО
11. АВҐУСТ 2017.
ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ вше старши, сцели мац и даяки гонорар за свойо гранє, удало ше им, та так почали зарабяц и перши пенєж зоз своїх наступох. – Були то дробни пенєжи, алє нам барз значели, уж зме мали и дзивки та нам ше добре здало же зме могли заробиц и одвесц дзивку на сладоляд. А интересантне було, же зме после иґранкох, кед зме ишли дому коло „Билих дзверох”, дзе ше зберали старши, вше заграли дацо по „наруджбини” та нам госци плацели за кажду шпиванку. Здогадуєм ше же зме ту шпивали теди популарни мексикански шпиванки, дакус веселши и то нам добре ищло, можем повесц – гвари бас-ґитариста „Нєщешнїкох”. Як Павле далєй приповеда, шицки члени шпивали и грали шпиванки на вецей язикох, а найинтересантнєйше од шицкого було же вони тоти шпиванки анї нє розумели, нє знали анї о чим шпиваю, лєм научели слова и музику. Тото цо було ище интересантнєйше, анї публика нє знала тоти язики та им було шицко єдно, важне же музика була приємна и же уживали. ИНСТРУМЕНТИ СВОЄЙ РОБОТИ
У ВОЯЦКИМ БЕНДУ Понеже любел грац, Павле ґитару зоз собу вжал и до войска. И там грал у бенду, алє з иншакима колеґами, за иншаку публику и на иншаких „свиркох”, ориєнтовани лєм на забаву воякох. – У войску було ище леґиньох котри принєсли ґитари, аж зме и бубняра мали, а понеже я служел войско на ладї, та зме ту вежбали, а грали зм,е поведзме, кед бул родзени дзень Титови, кед були даяки забави за Перши май и на подобни державни швета. Тоти наступи були на иншаким уровню, ми були у билих шматох, шицки нам кляпкали... мам красни памятки и зоз того периоду – заключує приповедку о своїх часох у униформи Павле Байор.
майстра у Суботици. Кажди член групи Як „Нєщешнїки” поставали правел свою електричну ґитару, а видзели вше популарнєйши, и глєданши зме их на фотоґрафиї дзе були Битлси зоз на иґранкох, так же зявела потресвоїма ґитарами. Пошли зме до бачика коба же би були цо гласнєйши. Полєсара Дороказия и питали зме древо – сухе неже члени того составу поставакотре ше нє будзе кривиц, а моцне, бо сцели вше старши, ходзели уж до ме правиц ґитари, да можеме и дроти нацагстреднїх школох, Павле Байор нуц. Бачи Дорокази, анї нє бул сиґурни же ше, медзи иншим, школовал за цо сцеме, нїч нам нє наплацел, алє зоз франелектричара и почал свойо знанє ти гуторел же „Кед вам тоти дески буду зоз школи применьовац и у награц, лєм их ношце”, алє ми му дали нариприяме напредованя у своєй ґрусоване же як треба же би то випатрало, цо пи – почал правиц „поячала” за треба же би нам випилєл и вон то зробел и ґитари. гварел нам, же вон свойо закончел, а ми вец – Розумел сом ше до того, и далєй шмирґлали, ресельовали, гладкали... зоз часцох за бициґли, дроциНабавели зме и ултра били пасти и фарбекох и ґрамофона, направел сом ли, та достали и форму тоти нашо ґитари, а „поячало” од 9 вати зоз котрим Павле Байор зоз свою я им положел маґнети же би достали цо лєпзме ше служели на наступох. першу ґитару ши звук – здогадує ше Павле. Познєйше зме купели и „праПошвидко, кед Павле закончел школу, ви”змоцньовач – здогадує ше Павле. Иншак, инструменти у тот час нє були таки доступни младим, а пришол час за одход до войска. Як наруковал, вецей ше окреме у малим штредку як Коцур, та були примуше- нє врацел до ґрупи „Нєщешнїки”, понеже накадзи ше врацел назад оженєл ше, пришла фамелия, робота и друни и импровизовац, и сами их правиц. – Перши бубни нам були шерпенї, векша менша и так ги обовязки и вецей нє було часу за одходи на наступи. зме вежбали, а потим зме достали зоз Младежского до- А анї ше Павлова супруга нє складала з тим же би вечаму бубни. Ґитари зме после набавяли зоз Чехословацкей, рами ходзел по иґранкох, та свою ґрупу Павле предлуа тоти перши зме и правели. „Поячала” сом правел сам, жел провадзиц на наступох кед було нагоди, а його месвою ґитару сом сам и котирал, вихасновал сом знанє сто на бас ґитари завжал його брат Имре Байор. Ґита(Предлужи ше) зоз школи, а ґитари других членох бенду сом котирал у ри ше и далєй чуло у Коцуре...■ 11. АВҐУСТ 2017.
РУСКЕ СЛОВО 27
ДУХОВНИ ЖИВОТ ВОДИЦОВ КАМП ЗА ДЗЕЦИ И МЛА ДИХ
ШИРИЦ МЕДЗИСОБНУ ЛЮБОВ Од 3. по 6. авґуст у Марийовим святилїщу, Водици, отримани традицийни Водицов камп за дзеци и младих на хторим ше преглїбйова ло тему „Мед зисобна любов”. Млади пририхтали и пре зентацию „Чи ше и ти чувствуєш сам на тим швеце?” о сучасней комуникациї хтору сами пририхтали и о ученю. О розликох медзи дзивками и леґинями мали дискусию зоз о. Владиславом Варґом и вєдно заключели же розлики то нє дацо неґативне, алє дзекуюци тому ше надополнюєме и збогацуєме. Отец Варґа бешедовал и о предмалженскей чистоти, як ше пририхтац за малженство и наглашел же ше младим пропаґує лєм уживанє и прето найчастейше и препадаю малженства. Тоти теми були цикави, та учашнїки поставяли велї питаня о. Варґови. Кажди дзень була Служба Божа и медитациї, як и креативни роботнї – наукова, музична, танєчна, ґлумецка и кухньова. Млади обилєли древка коло церквочки, пома-
Фото: Ана Рац
гали у кухнї коло помиваня и рихтаня єдзеня, а мали и бал под масками. И попри вельких горучавох, тогорочни Камп бул найнащивенши потераз, бо на нїм участвовали коло 90 млади, углавном з наших парохийох. Як наглашели млади орґанизаторе, велї учашнїки на тот Камп приходза уж вецей роки, а зоз собу приведу и своїх приятельох, цо потвердзує же таки духовно-рекреативни стретнуца потребни. Керестурска парохия таки стретнуца орґанизує уж коло 40 роки. Млади були змесцени у будинку Водици, на парохиї и у Каритасу. За змесценє и превоженє ше остарали волонтере Каритасу, а материялно и у роботи помогли числени парохиянє, аж и зоз Канади. М. Стрибер
У КЕРЕСТУРЕ ПОШВЕЦЕНА ОВОЦ
ПРЕОБРАЖОВАЦ ШЕ У ПОДЗЕКОВНОСЦИ У керестурскей парохиї св. оца Миколая пре славене вельке швето – Преображенє Господнє, а на Служби Божей у Водици пошвецена овоц. У Водици и всоботу була одпустова Литурґия, на дзень Шнїговей Мариї. Служби Божо були у катедралней церкви на 8 и 19 годзин, а на 11 г.
28 РУСКЕ СЛОВО
Служба була у Марийовим святилїшу Водици, дзе пошвецена и овоц. Служели о. Янко Колошняї и о. Янко Гербут, обидвоме Керестурци, котри службую у Канади, а споведали домашнї капеланє о. Владимир Медєши и о. Михайло Шанта. О значеню швета Преображеня и його важносци за нєшкайших християнох, наказовал о. Колошняї, хтори наглашел же би ше и ми у каждодньовим живоце мали пре о бра жо вац и поставац вше лєпши, медзи иншим и з под-
зековно сцу, прецо ше и пошвеца овоц. На Служби попри парохиянох, були и млади учашнїки Водицового кампу хтори ше там отримовал од 3. авґуста. На Богослуженю були и фамелиї спомнутих священїкох з Канади, як и представителє госцох зоз Словацкей хтори пришли на Медзинародни турнир у рамикох Спортских бавискох „Яша Баков”. Всоботу, 5. авґуста, у Водици на 10 годзин першираз Служба Божа була на тот дзень кед швето Шнїговей Мариї, та и у Водици бул одпустови дзень. Службу служел о. Владимир Медєши, а споведали о. Шанта и о. Владислав Варґа, парох у Сримскей Митровици и Беоґрадзе, котри и наказовал о Марийовим живоце як прикладу за каждого християна. М. А. 11. AВҐУСТ 2017.
ДУХОВНИ ЖИВОТ У КОЦУРЕ
РОБОТИ КОЛО БУВШЕЙ ДЗИЯКОВНЇ У Коцуре од яри ше роби на ушорйованю просторийох коло грекокатолїцкей церкви, а тераз у цеку роботи на просторе бувшей дзияковнї. У роботох и ушорйованю простора коло церкви и Етно клубу „Одняте од забуца” вредно волонтираю члени Етно клубу и Церковного одбору. Роботи чечу помали, алє иду ґу тому же би ше цо вецей покончело и же би простор цо скорей бул функционални. Коцурски парох о. Владислав Рац гвари же нє шицки роботи мож покончиц на час, понеже нє шицко завиши лєм од роботнїкох и волонтерох. – Потераз винєшене шицко зоз тих просторийох, вибетоноване, положени нови цегелки, найвецей часу ше потрошело на ришованє проблему з мокрим ґузлом, алє и то ше помали ришує. Нука нам остава ище закончиц даяки финши роботи. Звонка, заменєни даскельо облаки, а треба розцагнуц и струю по обєкту и даяки дроб-
нїци, котрих єст досц. Жадали бизме же би обєкт на даяки способ затримал стари випатрунок, алє же би бул ошвижени и реновирани. Кельо можеме тельо робиме, понеже финансиї досц одлучуюци фактор, та нє можеме прецизовац же кеди буду роботи закончени – гвари о. Рац. Шицки котри оправяю просториї коло церкви и Етно клуба, даваю шицко од себе же би ше цо вецей зробело през лєто, а вихасную и єшень, кед же будзе вигодна за роботу. Плановане же би ше окрем нукашнєй часци, ушорело и двор. Стари просториї на дворе треба розобрац и направиц дацо нове, же би двор випатрал красше. Понеже дзияковня церковни обєкт, алє ше находзи коло просторийох Етно клубу, коцурска парохия чувствує одвичателносц же би пренашла и средства же би ше цо вецей зробело, поручел парох Владислав Рац. З. Колєсар
ПОШВЕЦЕНИ КРИЖ
У Коцуре, на швето пророка Илиї, 2. авґуста, коцурски парох о. Владислав Рац после Служби Божей, пошвецел нови криж на виходзе зоз Коцура. Тот криж шести руски криж у Коцуре, хторого поставели члени Церковного одбору, на чолє з парохом о. Рацом, у Улїци Владимира Назора. Нови криж идентични як и прешли котри поставени 1970. року, а направел го Юлин Кишюгас, док Исусову твар обновела Мала шестра Мартина. На пошвецаню були лєм найвитримовнєйши вирни, понеже було барз горуцо уж у предполадньових годзинох. З. К.
ОЗНАЧОВАНЄ ШНЇГОВЕЙ МАРИЇ У СВЯТИЛЇЩУ МАЦЕРИ БОЖЕЙ
ГРЕКОКАТОЛЇЦКА СЛУЖБА НА ТЕКИЙОХ У церкви Шнїговей Мариї на Текийох у Петроварадину, односно у святилїщу Мацери Божей Текийскей, 4. авґуста пополадню Службу Божу служели парох коцурски о. Владислав Рац и парох новосадски о. Юлиян Рац, хтори и споведал, а дзияковал Йовґен Надь. У своєй казанї, о. Владислав гварел же на Текийох, уж три вики тото место знак дзе ше людзе модлєли и уповали на помоц Божу и помоц Пречистей Дїви Мариї. – Знаки нам важни у живоце, стретаме их и у Старим и у Новим Завиту, а кед чловек послушни Богу, то вец нє лєм знак, алє и сила, и моц. Придзме ґу Богу на Марийов способ – єдноставно и щиро – поручел о. Владислав Рац. Того року пре горучаву було обачлїво менєй вирних паломнїкох як предходних рокох, углавним були Новосадянє и даскелї зоз Коцура и Сримскей Митровици. Мария Текийска традицийно збера вирних рижних на11. АВҐУСТ 2017.
цийох, та и вирох. Так, всоботу рано була побожносц Крижней драги, потим Служба по нємецки, вец по мадярски, а познєйше и Богослуженя по горватски. М. Г. К.
РУСКЕ СЛОВО 29
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 4. авґуста занавше нас зохабела наша мила супруга и мац
МАРИЯ ДЖУДЖАР народзена Надь (15. III 1960 – 4. VIII 2017) Найкрасши памятки на заєднїцки живот, на 34 роки красного малженства, на єй любов и доброту, навики буду чувац: супруг Славко (Джеко) и син Иґор зоз заручнїцу Бояну Най спочива у мире Божим! ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 4. авґуста занавше нас зохабела наша мила дзивка
МАРИЯ ДЖУДЖАР народзена Надь (1960–2017)
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 4. авґуста занавше нас зохабела наша мила
МАРИЯ ДЖУДЖАР народзена Надь (1960–2017)
Мила наша дзивко, вше будзеш у наших думкох. Без твоєй доброти и любови чежко нам будзе жиц. Вично ожалосцени: оцец Йовґен и мац Ксения Джуджарово зоз Руского Керестура Спочивай у мире Божим!
Мила наша Марчо, вше будзеш у наших думкох. Будземе це паметац по доброти и любови яку ши шицким давала. Вично ожалосцени: кумово Марча и Любомир Сабадош зоз Руского Керестура Спочивай у мире Божим!
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 4. авґуста занавше нас зохабела наша мила
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 4. авґуста занавше нас зохабела наша мила
МАРИЯ ДЖУДЖАР народзена Надь (1960–2017) У смутку и болю, на ню памятку будзе чувац Терезка Джуджарова зоз Руского Керестура Спочивай у мире Божим!
30 РУСКЕ СЛОВО
МАРИЯ ДЖУДЖАР народзена Надь (1960–2017) Марийо, будземе це ше здогадовац и споминац зоз почитованьом и любову! Инвалиди Столнотениского клубу СПИН зоз Нового Саду Спочивай у мире Божим!
11. АВҐУСТ 2017.
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 4. авґуста 2017. року зохабела нас наша добра Марча и шестринїца
МАРИЯ ДЖУДЖАР народзена Надь (1960–2017) з Нового Саду Марчо, кельо ши вельо помагала другим, а тебе нє мож було помогнуц гоч як зме ше шицки модлєли за тебе. Вше це буду паметац и здогадовац ше на це, твойо мили: бачи Владо, бачи Славо, бачи Дюра, андя Натала, андя Ружа и андя Славка. Твойо мили братняци и шестринїци: Натка и Дюра Колєсарово зоз дзецми: Ларису и Мижом; Кимо и Весна Надьово зоз дзецми Цецу и Давидом, Любомир Надь и його дзивочка Катарина; Владимир Надьов; Таня и Драґан Милич и їх дзеци Дьордє и Срдян; Оля и Станимир Урдаревич зоз дзецми Лазаром и Душаном; Златко Надьов; Саша Надьов; Зоран и Лариса Надьово и їх дзеци Елияс и Самуел; Наташа и Славко Романово и їх дзеци Андрей и Алексей; Мирослав и Сандра Надьово Най це ангели чуваю! ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 4. авґуста 2017. року зохабела нас наша мила дзивка
МАРИЯ ДЖУДЖАР народзена Надь (1960–2017) з Нового Саду Мила наша Марчо, нє могли зме це очувац од шмерци, алє це будземе чувац у наших боляцих шерцох и модлїц ше за тебе. Твойо мили родичи, оцец Михал и мац Мария Спочивай у мире Божим! ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 4. авґуста 2017. року занавше нас зохабела наша премила пайташка
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Нашей наймилшей мацери, баби и прабаби, хтора нас напущела 5. авґуста 2017. року, у 93. року
МЕЛАНИЯ МИХНЯК (1924–2017) з Нового Саду народзена у Ґосподїнцох Вично будзе з нами и пребувац у наших шерцох покля и ми будземе живи. Твойо наймилши дзивка Славица Михняк, дзивка Мария и жец Бора Дрндаревич, унука Мая и праунуки Биляна и Єлена Петричичово Спочивай у мире Божим! ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Свойому кумчецу
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Нашей милей родзини
МАРИЇ ДЖУДЖАР (1960–2017) з Нового Саду МАРИЯ ДЖУДЖАР Вично останєш у наших шерцох и народзена Надь думкох. (1960–2017) Марча Дудашова зоз Нового Саду З почитованьом, кума Рамачова з з фамелию и Янко Катринов зоз дзецми Руского Керестура з фамелию Спочивай у мире Божим! Спочивай у мире Божим! ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 4. авґуста занавше нас зохабела
МАРИЯ ДЖУДЖАР народзена Надь (1960–2017) з Нового Саду Нєсподзивано после краткей хороти занавше нас зохабела наша мила пайташка, охабяюци за собу вельо памятки товаришства од школских дньох, през дзивоцтво та до нєшкайших дньох. Єй любов, порихтаносц помогнуц, вислухац и поцешиц вше будземе ношиц у своїх памяткох. Дзекуєме ци же ши постояла и була наша вирна пайташка. Зоз смутком ше од тебе ище раз одпитую пайташки Славка Колошняйова и Марча Шантова зоз своїма фамелиями Най ци Бог да вични спокой!
11. АВҐУСТ 2017.
МАРИЯ ДЖУДЖАР народзена Надь (1960–2017) З почитованьом ю буду споминац члени Союзу Руснацох Українцох Сербиї Най спочива у мире Божим!
РУСКЕ СЛОВО 31
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 30. юлия занавше нас зохабел наш мили и нїґда нєпрежалєни син и брат
АЛЕКСАНДАР САША УЙФАЛУШИ (1993–2017) з Дюрдьова Памятку на ньго вично буду чувац мац Весна, оцец Мирослав, брат Даниєл зоз супругу Йовану и бачикове Влада, Дюра, Славко и Микола Спочивай у мире Божим! ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 30. юлия престало дуркац шерцо братовому синови
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 30. юлия занавше нас зохабел наш
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ После длугей и чежкей хороти престало дуркац шерцо милого супруга
СЛАВКО ҐОВЛЯ (1945–2017) з Бечу Препровадзени хвильки з тобу на окремни способ збогацовали мой живот. Тераз остали лєм красни памятки на це котри чува твоя супруга Ната Спочивай у мире Божим!
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ После длугей и чежкей хороти престало дуркац шерцо нашого милого оца и дїда
АЛЕКСАНДАР САША АЛЕКСАНДАР САША УЙФАЛУШИ УЙФАЛУШИ (1993–2017) (1993–2017) з Дюрдьова з Дюрдьова Нїґда це нє забудзе бачи Дюра и Памятку на ньго буду чувац баба Пава и бачи Микола Бодянцово сватово Йова, Бране и Аца Спочивай у мире Божим! Спочивай у мире Божим! ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 30. юлия занавше нас зохабел наш
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 30. юлия престало дуркац шерцо нашому
СЛАВКО ҐОВЛЯ (1945–2017) з Бечу АЛЕКСАНДАР САША АЛЕКСАНДАР САША УЙФАЛУШИ УЙФАЛУШИ (1993–2017) (1993–2017) з Дюрдьова з Дюрдьова Памятку на ньго буду чувац бачи Остатнї поздрав Сашови од тети Любомир, андя Криста и братня- Марчи, шовґра Лацики и шекове Дарко и Микола Бодянцово стринїцох Анити и Марияни Спочивай у мире Божим! Спочивай у мире Божим!
Остала велька пражнїна у наших шерцох. Памятку на його любов и доброту занавше будземе чувац у души и думкох. Ожалосцени син Кристиян зоз супругу Таню и унуки Кристина и Адриана Спочивайце у мире Божим!
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 30. юлия преселєл ше до вичносци наш Саша
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 2. авґуста 2017. року занавше Дня 15. авґуста 2017. року наполня ше 30 роки як нас занавше зоханас зохабел наш мили шовґор бел
АЛЕКСАНДАР САША УЙФАЛУШИ (1993–2017) з Дюрдьова Памятку на ньго буду чувац бачи Яким и тета Сандра зоз дзецми Спочивай у мире Божим!
СЛАВКО ҐОВЛЯ (1945–2017) з Бечу З вельку любову и почитованьом вично будземе паметац Вашу милу подобу и доброту. Ожалосцени Гена и Янко Чизмарово з дзецми Марком и Деяном Спочивайце у мире Божим!
32 РУСКЕ СЛОВО
ЯНКО ХАРДИ – Иванов (1936–1987) з Кули Памятку на Вас чуваю супруга Ана, син Мирко, нєвеста Натка и унук Никола зоз Кристину Спочивайце у мире Божим!
11. АВҐУСТ 2017.
З глїбоким больом и превельким жальом у шерцу обвисцуєме родзину, сушеди, пайташох, колеґох и колеґинї, єй школярох и познатих же наша мила и нїґда нєпрежалєнa
ИНФОРМАТОР Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основи члена 10. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює
ОБВИСЦЕНЄ ЦЕЦИЛИЯ ПЛАНКОШ
умарла 5. авґуста 2017. у своїм 92. року живота и охабела нас же бизме за ню вично смутковали. Ожалосцена фамелия: синове Микола и Кирил, нєвеста Юдита и унук Мижо НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 10. авґуста 2017. року наполня ше три смутни роки як нас занавше охабела наша мила
о поднєшеней вимоги за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта Ношитель проєкта „ESO TRON” DOO, Руменка, Улїца Нова II число 6, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта „Пословни обєкт за маґазионованє и пририхтованє – третман нєопасних одруткох (Одрутни олєї за єдзенє и масци и орґански биорозкладаюци одрутки) и канцеларийни простор, поверхносци прижемє и поверх и часц високого прижемя (П+1-ВП), на катастерскей парцели число 4229, К.О. Руменка, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110, Нови Сад, роботни днї од 10 до 15 годзин. Шицки заинтересовани, у чаше 10 днї од дня обявйованя того обвисценя, можу дац свойо думанє у писаней форми на адресу Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду.
Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основи члена 29. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює
ОБВИСЦЕНЄ ВЕСНА ВИСЛАВСКИ (1981–2014) з Вербасу Красни памятки на єй милу подобу зоз больом, вично буду чувац мац Ксения, шестра Наташа зоз супругом Ратком и малу Дуню Спочивай у мире Божим! НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 14. авґуста наполня ше пейц смутни роки як ше преселєл до вичносци наш добри супруг, оцец и дїдо
ЯНКО БУДИНСКИ (1935–2012) з Руского Керестура Красни памятки у своїх шерцох чуваю твойо наймилши Спочивай у мире Божим!
OGLA[OVANW 021/6613-697, 021/ 6624/708 e-mail: ruske.redakcija@gmail.com
з Кули
НАТАЛА КАНЮХ народзена Надь (10. XII 2006)
З любову и почитованьом у своїх молитвох памятку на Вас чуваю: син Дюра зоз супругу Нату, син Владо зоз супругу Фемку. Унуки: Таня зоз супругом Михалом, Наташа зоз супругом Зораном, и Сашо. Праунуки: Славко, Владко, Филип, Давид, Филип и Марко Спочивайце у мире Божим!
11. АВҐУСТ 2017.
Покраїнски секретарият за урбанизем, будовательство и защиту животного штредку, на основи члена 25. Закона о преценьованю вплїву на животни шредок („Службени новини РС” чс. 135/04) обявює
ОБВИСЦЕНЄ
СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Прешли уж 10 роки як ше преселєли до вичносци нашо мили родичи
ВЛАДО КАНЮХ (10. VIII 2007)
о принєшеним ришеню же потребне преценьованє вплїву застатого стану и о одредзованю обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок базней станїци мобилней телефониї „НС – БАКИЧ (ТЕЛЕКОМ)” – НС98/НСУ98/НСЛ98 Ношитель проєкта „Телеком Сербия” а.д. Таковска 2, Беоґрад, поднєсол тому орґану вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву застатого стану и о одредзованю обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок базней станїци мобилней телефониї „НС – БАКИЧ (ТЕЛЕКОМ)” – НС98/НСУ98/НСЛ98, на катастерскей парцели число 4755, К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад. После запровадзеного поступку, Городска управа за защиту животного штредку дня 7. авґуста 2017. року принєсла ришенє число VI501-445/17 же потребне преценьованє вплїву на животни штредок стану и о одредзованю обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок базней станїци мобилней телефониї. Увид до предметного ришеня мож окончиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку, Руменацка 110 а, Нови Сад, роботни днї у чаше од 10 до 15 годзин на сайту Городскей управи за защиту животного штредку www. environovisad.org. rs. Заинтересована явносц може виявиц жалбу процив того ришеня у чаше од 15 днї од дня його обявйованя у средствох явного информованя, по тим орґану.
o приношеню ришеня о даваню согласносци на Студию о преценьованю вплїву застатого стану на животни штредок Надпатруюци орґан обвисцує явносц же 24. 07. 2017. року принєсло Ришенє о даваню согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок ПРОЄКТА Реконструкция система канализациї пошореня за третман одрутних водох у РН, на катастерских парцелох чс. 255/1, 14, 42 и 16; 2556/3; 2498/18, 29, 30 и 32 КО Нови Сад III, ношителя проєкта НИС а.д. Нови Сад, Улїца Народного фронта чс. 12, Нови Сад. Ришенє о даваню согласносци принєшено на основи предкладу одлуки хтори состойна часц Звиту Технїчней комисиї як и зоз увидом ґу дорученей документациї, зоз хтору констатоване же предметни проєкт зоз своїю реализацию нє будзе мац неґативни вплїв на животни штредок кед ше випочитує предписани мири защити. Пре защиту животного штредку, ношитель проєкта муши обезпечиц условия и запровадзиц мири дефинованим зоз поглавйом 8. и 9. Студию о преценьованю вплїву на животни штредок. Ришенє о даваню согласносци на студию о преценьованю вплїву на животни штредок конєчно у управним поступку. Процив того ришеня мож порушац управни спор пред Управним судом у Беоґрадзе у чаше од 30 днї од дня обявйованя того обвисценя.
РУСКЕ СЛОВО 33
ИНФОРМАТОР/СПОРТ СПОРТСКИ БАВИСКА „ЯША БАКОВ” У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ
MALI OGLA[KI ВЛАГА? Изолуєме влажни хижи. 063/440-470; 063/102-41-14. *** DIHTOVANW oblakoh i dzveroh zoz neopren-}umu. Telefon: 060/5088-433. PRAVIME po meri roletni i garmonikovo dzveri. Tel: 060/5088433 i (025) 58-27-710. *** ПОНУКАМЕ квалитетни пелет, брикет, углє „бановичи”, древо у палетох од 1 и 2 кубики. Превоз и витоварянє
обезпечени. Руски Керестур, 064/268-38-62. *** ПРЕДАВАМ авто „фият пунто”, 2001. рок, клима, серво, централне замиканє, зедер, реґистровани... Руски Керестур, Сивч Йовґена 29, телефон: 064/290-09-09. *** ПРЕДАВА ше стара хижа на велькей порти, з приключком за струю и воду. Каналска 1, Руски Керестур. Обявиц ше на числа телефонох 064/148-44-22 або 025/704-315.
ФОДБАЛСКИ ТУРНИР З НОТУ ПРИЯТЕЛЬСТВА И ФЕР ПЛЕЮ Всоботу и внєдзелю, 5. и 6. авґуста, у Руским Керестуре на терену на Фодбалского клубу „Русин” на Ярашу отримани Турнир у вельким фодбалє, у рамикох 26. Спортских бавискох „Яша Баков”. Участвовали штири екипи – ФК „Русин” з Руского Керестура, ФК „Искра” з Коцура, ФК „Бачка” з Дюрдьова и ФК „Свиднїк” з Републики Словацкей, та Турнир мал медзинародни характер Пише: Марина ДЖУДЖАР
CENOVN>K MALIH I POSMERTNIH OGLA[KOH – mala ogla{ka do 20 slova ko{ta 200 dinari – mala ogla{ka vecej yk 20 slova ko{ta 300 dinari – uramikovani tekst ogla{ki, abo vin~ovanki ko{ta 500 dinari – posmertna ogla{ka na wdno polqo ko{ta 600 dinari – posmertna ogla{ka na dva poly ko{ta 1 200 dinari. Cenovn<k va`i od 1. мая 2015. roku Ogla{ki mo` poslac na mejl office@ruskeslovo.com лєбо ruske.redakcija@gmail.com i uplacic na rahunok Novinsko-vidavatelqnej ustanovi “Ruske slovo” u banki Inteza ~islo 160-92324482. Informaci< mo` dostac na telefon 021/ 6613697. Желько Ковач привитує учашнїкох
ерши дзень турнира у полуфиналних змагань-
ох „Искра” и „Бачка” одбавели 3:2, а „Свиднїк” победзел домашнї „Русин” з резултатом 2:0. Исти дзень ПОХВАЛИ Спортских бавискох, под ДОМАШНЇМ час обидвох змаганьох воОрґанизатор Турниру у вель- лана и швидка медицинким фодбалє у рамикох Спор- ска помоц, за покалїченостких бавискох „Яша Баков” го бавяча Бачки, а потим и бул домашнї фодбалски клуб за бавяча Свиднїку, котри „Русин”. Госцуюци фодбалере дому пойдзе з памятку и зоз Свиднїку були змесцени у ґипсом на ноги. интернату рускокерестурскей Внєдзелю одбавени тиж школи, костиранє було у ресто- два змаганя, за треце мерану „Червена ружа”, а шицко сто „Русин” и „Бачка” баз потримовку Месней заєднїци вели скрацено, пре вельку Руски Кере стур и локалних горучаву, алє напарте змаспонзорох. ганє закончене з резулта-
П
34 РУСКЕ СЛОВО
11. АВҐУСТ 2017.
СПОРТ том 3:1. Финалне змаганє почало вечаром, та є одбавене у ца ло сци, дзе „Искра” надвлада ла го сцуюци „Свиднїк”, з резултатом 3:1. По сле бависка на високим уровню, а зоз щирим спортским духом, за шицких учашнїкох орґанизована вечера, друженє и додзельованє припознаньох на Лонґове. Подпредсидаель Спортских бавискох „Яша Баков” Янко Хома диплому за освоєне штварте ме сто придал дюрдьовскей „Бачки”, погар за треце кере стурскому „Русину”, за друге екипи „Свиднїку”, а побиднїц ки по гар при дати пер ше пла со ва ней ко цур скей „Искри”. – Дзекуєм шицким же участвовали на Турнире, вин чу єм ка ждей еки пи. Публи ка мала нагоду провадзиц фодбалске бависко на високим уров ню, а окре ме бим ви значел приятельске и фер справова нє еки пох на те ре ну, а дома шнь ому Ру си ну сцем под зековац на до брей орґ а ФК „Свиднїк” освоєл друге место низациї – заключел Хома.
СОСТАВИ ЕКИПОХ Побиднїцка екипа на турниру ФК „Искра” бавела у составе: Мирослав Ступар, Желько Малїк, Никола Барович, Срдян Юшкович, Предраґ Дрляча, Душан Ваяґич, Стефан Мароєвич, Марян Малацко, Лука Країнович, Дамян Ґубаш и Дарко Николич. Резервни бавяче на лавки були: Александар Филеп, Боґдан Сталевич, Зоран Сердар, Тони Иван, Милош Чурґуз и Милан Дукич. Госци зоз Словацкей ФК „Свиднїк” зоз Свиднїку бавел у составе: Милан Винцлер, Адам Кошть, Ладислав Гаракаи, Виктор Боцхин, Даниєл Чабала, Давид Петрик, Якуб Кеселица, Патрик Симко, Марек Маткобиш, Адам Валанї и Якуб Панко. Замена на лавки були: Ян Ксенич и Якуб Ванко. ФК „Бачка” бавела у составе: Милош Чурувия, Борис Рац, Илия Данґубич, Боян Курушич, Урош Павлов, Набойша Пантич, Стефан Деянович, Предраґ Маркович, Желько Тривунович, Душан Тривунович и Любомир Тривунович. Резервни бавяче були: Милорад Калайджич, Никола Балоґ, Ратко Чирин и Синиша Дякович. Состав доамшнєй екипи ФК „Русин” бул шлїдуюци: Филип Тома, Александа Кочиш, Деян Будински, Иґор Грнчяр, Никола Фекете, Неманя Тешович, Борис Орос, Александар Чизмар, Срдян Дюканович, Филип Рац и Матей Саянкович. Замена на лавки була у составе: Желько Орос, Боян Голик, Борис Югик, Педя Колбас, Андрей Малацко, Иван Будински, Стефан Кочиш и Боян Бранкович. 11. АВҐУСТ 2017.
ФК „Искра” освоєла перше место
ПОБИДНЇК ПРИЯТЕЛЬСТВО Кед закончени змаганя, на шветочним преглашованю найлєпших на турниру, на так воланим „трецим полчасу”, вецей нє було важне же хто направел добри поцаг лєбо премахнул чисту нагоду дац ґол. Була то ище єдна хвилька кед ше фодбалере могли дружиц и єдним другим винчовац. Побиднїцка екипа коцурскей Искри, безсумнїву була задовольна з посцигнутим резултатом, алє и з добрим дружтвом екипох хтори ше приявели на турнир. Так, же би ше тото друженє цо длужей паметало, член екипи зоз Коцура Силвестер Хромиш Стариґа подаровали пригодни дарунок госцом зоз Свиднїку зоз словами: „У мено коцурскей Искри жадаме вам подаровац єден мали дарунок, же би сце нас по нїм паметали, а нє по тим же зме вас победзели 3:2. Зачувайце памятку на нас як на приятельох, а нє як на процивнїкох”.
Русин бул треци
Пред вечеру шицких учашнїкох привитал и член Вивершного одбору Националного совиту Руснацох Желько Ковач, и похвалєл традицию пестованя длугорочного приятельства зоз словацким „Свиднїком”– Роками тирва тото медзинародне приятельство, та жадам привитац насампредз госцох зоз Свиднїку, а потим и з Коцура и Дюрдьова же допринєсли тому Турниру. Национални совит Руснацох потримує шицки подобни сотруднїцтва, та и таке. Витайце у Керестуре, винчуєм побиднїком и шицким учашнїком – гварел Ковач.■
РУСКЕ СЛОВО 35
СПОРТ ВЕЛЬКИ УСПИХ НАШИХ ОДБОЙКАШКОХ НА ҐРАН ПРИ ТУРНИРЕ
ТРЕЦА БРОНЗОВА МЕДАЛЯ
На одбойкашским Ґран При турнире хтори ше отримовало у Анкари (Турска), Сендаиу (Япону), Гонґ Конґу и финалним змаганю у Нандїнґу (Китай) наша женска одбойкашска репрезентация освоєла треце место. Вельки успих, и на тот завод; потвердзел же екипа на чолє зоз селектором Зораном Терзичом ма квалитет хтори обецує и найблїщацши припознаня у будуце Пише: Александар ПАЛАНЧАНИН
У
першей часци Ґран при змаганя хторе отримане у Анкари одбойкашки Сербиї призначели три побиди, без страценого сета. У трох змаганьох победзели екипи Турскей, Бразилу и Белґиї. Таки успих им обезпечел перше место на таблїчки зоз 9 бодами у тей фази змаганьох. ФУРИОЗНИ ТЕМПО Нашо одбойкашки после одбавених змаганьох на Ґран при турниру у другей часци у японским городзе Сендаї и далєй були на першим месце на таблїчки. Призначели пейц побиди, од хторих штири достали зоз максималну предно сцу. Лєм єдно змаганє страцели и то од екипи Бразилу. Ище теди нашим одбойкашком ше ошмиховали финални змаганя. Но, наша екипа ше обавала од екипи Тайланду, пре способ бавеня хтори ше пестує на востоку. Медзитим, як надпомнул селектор Терзич, нєочековано лєгко нашо одбойкашки победзели и нїх на тим змаганю. Добри бависка хтори указали им обезпечели же би и у тей часци турниру були на першим месце на таблїчки. Од шейсцох змаганьох пейц победзели, и освоєли 15 боди. Турнир ше предлужул у Гонґ Конґу, а наша репрезентация з тей нагоди бавела процив екипох Русиї, Япону и Китаю. Гоч у трецей часци турнира страцели од екипи Япону, заш лєм затримали перше место на таблїчки зоз седем побидами и двома страцени змаганями и 22 бодами. Одбойкашки Сербиї освоєли шицки три часци турнира и зоз першей позициї на таблїчки ше пласовали на финалну часц хтора ше отримала у китйским городзе
НАЙЛЄПШИ БАВЯЧКИ За найлєпшу бавячку на турниру преглашена Наталия Переира зоз бразилскей репрезентациї. Найлєпша пара штреднїх блокерох наша Милена Рашич и Бразилка Ана Беатриз, а найлєпши либеро бавячка Италиянка Моника Дедєнаро. Найлєпши коректор на турнинру була наша Тияна Бошкович.
36 РУСКЕ СЛОВО
Нандїнґ. На другим месце була екипа ЗАД, а треци бул Бразил, штварти Голандия, пияти Италия, а аж шести Япон и седми Китай. БЯНКА СТАНДАРДНА У ТИМУ Селектор репрезентациї Зоран Терзич за турнир вибрал комбиновани состав хтори ше указал як успишни. Насампредз, прето же одбойкашки були озбильни у бависку, максимално анґажовани. Доброму бависку у нашей екипи на турниру вельо допринєсла и наша Бянка Буша. – Ґран При специфичне змаганє прето же ше бави три викенди у розличних державох, та аж и континентох. За векшину екипох то велька почежкосц. У першим шоре же ше бави у другей часовей зони и иншаких климатских условийох. З тей нагоди шицким екипом зоз Европи и зоз Америцкого континенту барз чежко ше за кракки час звикнуц бавиц у условийох бавеня у жемох далєкого востоку. Змаганя ше бавело у Турскей, Япону и Китаю. Окрем того на востоку ше бави цалком иншаки стил одбойки. Но, нашо бависко указало же зме були достойни процивнїк од початку по конєц змаганьох, и прето же зме ґрупну фазу змаганьох закончели зоз найвисшу позицию на таблїчки – гварела Бянка у писемку хторе нам послала нєпоштредно пред початком финалних змаганьох у Нандїнґу. Атмосфера пред полуфиналним и финалним замаганями була очиглядно добра. Як надпомла Бянка, добре ше 11. АВҐУСТ 2017.
СПОРТ складаю, а позитивну енерґию звонка терену преноша и на терен, цо потераз указали и резултати змаганьох. Перше полуфиналне змаганє наша репрезентация бавела процив екипи Бразилу и страцела зоз резултатом 3:1, та им преостало указац ше у змаганє за треце место зоз домашню екупу Китаю. ИЩЕ ЄДНА БРОНЗА После двох освоєних трецих местох на Ґран При турнирох у Макау (2011.) и Сапороу (2013.) одбойкашки освоєли и трецу бронзову медалю. Борба за треце место була, так повесц, реприза финалних змаганьох зоз Олимпияди у Рию. Наша репрезентация звладала екипу домашнїх зоз Китаю зоз резултатом 3:1
у сетох (25:22; 20:25; 25:23, 25:21). Найефикаснєйша одбойкашка у нашей екипи була Тияна Бошкович, хтора освоєла 31 поен на змаганю. Пре добри бависка хтори указала преглашена є за найлєпшого коректора на турниру. Златну медалю освоєла екипа Бразилу, а стриберну екипа Италиї. Штварта була репрезентация Китаю, пията Голандиї, шеста ЗАД, седма Япону, осма Доминиканскей Републики, дзевята Русиї, дзешата Тайланду, єденаста Турскей и дванаста екипа Белґиї. Без огляду на тото же зме шицки жадали видзиц наших одбойкашкох у финалним змаганю – и тот успих вельки. Страцени лєм три змаганя, а цо найважнєйше, отримани континуитет добрих и успишних бавискох. Побиднїцку атмосферу би добре було затримац и за предстояце Европске першенство.■ 11. АВҐУСТ 2017.
ШК „ОМЛАДИНЄЦ“
ШАХИСТИ АКТИВНИ И ПРЕЗ ЛЄТО Першенство у шаховских лиґох предлужує ше початком септембра, та ше и шахисти коцурского Клубу „Омладинєц“ помали пририхтую за єшеньску часц сезони у Бачкей лиґи – ґрупа Суботица
Омладинєц ше после ярнєй часци находзи на, одличим, другим месце на таблїчки, а з оглядом на розпорядок и квалитет екипох у другей часци сезони шахисти зоз Коцура годни буц у верху и на концу сезони. „Омладинєц“ окремни пририхтованя нє мал, алє бавяче поєдинєчно през лєто участвовали на турнирох и зазначовали барз добри резултати. На турниру у Байши участвовали Ґавра Коларич, Любомир Турович, Владимир Лазор и Стеван Перич, а на турниру у Бачким Петровцу участвовали Ґавра Коларич, Никола Тадич и Споменко Павичевич. Коцурски „Омладинєц“ мал своїх представнїкох и на отвореним першенству Войводини котре отримане од 16. по 23. юлий у Новим Садзе. Були приявени 125 шахисти зоз Сербиї и иножемства, а медзи нїма и шахисти Омладинца Карло Бала, Владимир Лазор и Стеван Перич. Карло Бала завжал 16. место зоз истим числом поенох як и осмопласовани шахиста, освоєл 6 од можлївих 9 поенох. Шеснасте место на таким моцним турниру барз добри резултат окреме кед ше вежнє до огляду же Карло Бала найлєпше пласовани шахиста котри нє ма титулу, а за
Карло Бала
нїм остали дакельо Фиде и Интермайстрове, та аж и єден Велемайстор. Зоз тим резултатом Бала ше приблїжел ґу титули Фидемайстра за котру му хибя ище 10 рейтинґ поени. Владимир Лазор мал 4,5 поени, а Стеван Перич 4 поени. По початок другей часци першенства ШК „Омладинєц“ 20. авґуста будзе орґанизовац єден Мемориялни турнир на котрим маю буц коло 40 шахисти зоз Коцура и околїска. Предсидатель ШК „Омладинєц“ Янко Бесерминї гварел же вон мал дзеку же би и тот турнир бул у рамикох СБ „Яша Баков“, та же би ше позберали екипи з наших местох, алє понеже турнир у шаху уж бул отримани у Петровцох нє було простору за ище єден. З. Колєсар
РУСКЕ СЛОВО 37
ИНТЕРМЕЦО
ХЛАДОК И ГОРУЦИ ТЕПШИ (од Марини Сакач)
Тирамису
Так треба приготовиц: З миксером шицко трепац дас 5 минути: 150 ґрами цукру, шметанку и меґле шметанку. Увариц дас 2 кафи у пол литри води и пишкоти мачац до тей чечносци. Шоровац до склєняней судзини: шор пишкоти, фил, шор пишкоти, фил….на концу по верху украшиц зоз какаом. Положиц до фрижидера най одстої дас годзину.
Потребне: 150 ґрами цукру вельку „новосадску” квашну шметанку 500 мл Меґле шметанки за колачи (або сладку шметанку) 2 пакованя пишкоти 2 ложички кафи чарней
(од Ясмини Дюранїн)
Медитеранео
Кед маце старого хлєба можеце приготовиц за вечеру тото барз смачне єдло. Количество состойкох мож прилагодзовац, а швидко є готове
Так треба приготовиц: Хлєб порезац на подєднаки фалатки, нє барз груби, и поскладац половку до тепши лєбо огньосталней судзини хтора пред тим намасцена о маслиновим олєйом. Хлєб кус пополївац з воду так же би бул мегки, а нє барз намочени, а вода випари у релни, кед ше нє вельо налєє :). Посолїц хлєб и попирскац з лимуновим соком, та поверх того покласц тунєвину лєбо з видлїчку поджамену сардину. На тото положиц цибулю и парадичу порезану на колєчка и пошекани цеснок. Тото треба посолїц и попопровац, и по дзеки додац пошекани швижи вашилєц. Ище кус треба попирскац з олєйом, а вец шицко тото повториц ище раз же бизме достали два исти шори. Кед готове, мож натрец сира або положиц фети и дакус запечиц у релни.
38 РУСКЕ СЛОВО
Потребне: векна старого хлєба ½ кґ парадичи ½ лимуна 2 конзерви сардини лєбо тунєвини 2 менши главки цибулї 4 струча цеску маслинов олєй соль попер вашилєц.
11. АВҐУСТ 2017.
ИНТЕРМЕЦО
ХЛАДОК И ГОРУЦИ ТЕПШИ
(од Наташи Будински)
Ролат зоз банановима чоколадками Так треба приготовиц: Два вощини положиц до навлаженого ручнїка. Вайца и цукер увариц на пари. Кед ше увари додац цали марґарин и млєти плазма кекси. Потим шицко вєдно добре розмишац. Кед ше фил охладзи треба го подзелїц на два єднаки часци. Потим, намасциц вощину зоз єдну часцу, поскладац на фил бананово чоколадки и скруциц. Поступок повториц зоз другу вощину и другу часцу филу.
Потребне: 2 вощини 4 вайца 200 ґрами цукру 1 марґарин (250 ґрами) 300 ґрами млєти плазма кекси 8 бананово чоколадки.
БАЧИ ДЮРА З КЕРЕСТУРА
ВШЕ ИСТА ПИСНЯ НЇЧ ШЕ НЄ ПРЕМЕНЄЛО И ТЕРАЗ ТАК ЦО ШЕ ПАРЕ У АГРАРЕ
ТЕРХА: Власци ше уж роками закладаю за розтерхованє польопривреди. Дакеди каменєц, дакеди суша, а дакеди и мири економскей политики – стварно ю розтерховали. Шицко єй вжали. МЛЄКО: Збуло ше пред коло 20 роками: Убегла коза до хлїва ґу крави праве кед ю ґаздиня доєла и так єй гвари: – Шестричко моя, чула ши же млєко нєодлуга будзе знова драгше? Алє зме на цени! – Ее-й, козо єдна, и ти ше мишаш до политики! – одмурчала єй крава – Даремна нам слава, покля квашна вода ище вше драгша як млєко. Копла до жохтара спенєтого млєка и предлужела шпиртац по уж викусаних вигризкох. ЦЕНИ: Нєупуцени думаю же цени того лєта рошню пре вельки горучави, та очекую же ше то шицко змири на єшень, док сцишню перши мрази. Дюґа! Нашо цени ше уж нє боя анї од слунка, анї од мразу, та анї од мирох економскей политики. Рошню як сцу!
(од Ясмини Дюранїн)
Лїсковцов хлєб
Потребне: 200 ґр житней муки 200 ґр ражовей муки 70 ґр млєти лїсковци 1 ложичка солї 1 квас 250 мл лїтного млєка 3 ложки олєю 100 ґр цали лїсковци.
Так треба приготовиц: До млєка положиц квас и ложку цукру и охабиц же би викисло. Змишац зоз муками, млєтима лїсковцами, додац соль и олєй и замишиц цесто. Най кишнє дас два годзини на цеплим. Потим го треба ознова мишиц и додац цали лїсковци (мож их и потлучиц). Намасциц и помучиц тепшу, положиц цесто и охабиц най одстої 45 минути. Релну зограц на 200 ступнї и печиц дас годзину.
ХВИЛЯ: Дакеди ше так верело метеоролоґом: Анї хвиля уж нє така як дакеди була. Кед слухаш проґнозу же наютре будзе красна хвиля – бер амрел, уяш и високи ципели. А кед гваря же будзе мраз, шнїг и лядовица – бер сламяни калап, рекельче и сандали на босо... КОНЦЕПТ: Гваря же нам уж роками, аж и децениями, хиби концепт аґрарней политики. Прето шицки мири найчастейше обрацени ґу увозу поживи. Ша увозна пожива нє наша, прекоментаровал гинто єден продукователь. За ню нам нє треба нїяки концепт, анї аґрарна политика. ЖИМА: Гваря же нам у польопривреди шицко чарне. Нє будзе то длуго так. Док придзе жима, спаднє шнїг, та ше нараз шицко забилєє. ОЛЄЙ: Директоре олєярньох зоз цалей держави ше зишли и порадзели же олєй муши подрагшиц, бо фабрики иншак нє маю рахунку робиц. А дзе же тоти панове були кед землєдїлци контрачели слунечнїк, сою або другу олєйову рошлїну? Им, селяном, ше анї теди анї тераз нїхто нїч нє пита. Юлиян Пап
11. АВҐУСТ 2017.
РУСКЕ СЛОВО 39
ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО
ГЛАСНЇК ПО РУСКИ
КАМПИ РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ И КОЦУРЕ
РОК LXXIII ЧИСЛО 32 (3745) НОВИ САД, 11. АВҐУСТ 2017.
РОБОТА, ПОУКА И ЗАБАВА
ЦЕНА 30 ДИНАРИ
■ ОБНОВА НАЙСТАРШЕЙ РУСКЕЙ ХИЖИ
Д ЗЕ СЦЕКНУЦ ОД ПЕКОТИ?
ОГЛЯД НУ ЦЕ НА ПРЕ ШЛОСЦ
■
оволуєме читачох новинох „Руске слово” же би помогли препознац особи на старих фотоґрафийох. Пре точне идентификованє особох на сликох, хтори маю окремну музейну вредносц, потребна помоц од ширшей явносци. Шицки фотоґрафиї настали у дакедишнєй фотоґрафскей роботнї Бруґошових у Руским Керестуре. Кажду фотоґрафию ше подпише зоз одредзену шифру, та кед же препознаце даєдну, лєбо вецей особи на фотоґрафиї, модлїме Вас же бисце явели до Заводу на число телефона 021/548-421, лєбо на мейл: zavod.rusini@gmail.com.
П
ПОМОГНЇЦЕ, РОЗПИТАЙЦЕ ШЕ, ПРЕПОЗНАЙЦЕ!
ВЛАДИМИРОМ ПИШТАЛОМ
Фото: Марина Джуджар
У Керестуре прешлого тижня закончени Медзинародни волонтерски камп наволани „На двох колєсох” и Водицов камп за дзеци и младих. Перши останю запаметани же оправяли погубени бициґли котри им подаровали Керестурци, и после их фарбели з рускима мотивами. У Водици дзеци и млади, попри тим же робели, активно участвовали на тему „Медзисобна любов”. У Коцуре закончени традицийни Волонтерски камп на котрим участвовали волонтере зоз Голандиї. Медзи иншим, закончели єдну часц роботох на Косанчичу, розчисцовали терен коло камп-хижи на салашу и ушорйовали ентериєр, пременєли облаки, а направели и коло 300 метери огради. Од ицуцого року там буду вони, алє и други волонтере, ноцовац. Дю. Винаї
■ ИНТЕРВЮ ЗОЗ
Фотоґрафия: K006b_0195P