Issuu

ДЗЕЦИНСКИ ТИДЗЕНЬ

В ДЬО Р Ю Д

РОК LXXI ЧИСЛО 40 (3649) НОВИ САД, 9. ОКТОБЕР 2015. РОКУ

■ ЧИ ЗМЕ РУШЕЛИ ҐУ ФОРМОВАНЮ

Тогорочна манифестация ше отримує з мотом „Потримовка фамелиї – найлєпша потримовка дзецом”, та ше до велїх активносцох з дзецми уключи и їх родичох. З нагоди Дзецинского тижня заплановани числени активносци за шицки возрости – рижни креативни роботнї, вистави, квизи, спортски змаганя и забавни друженя, а буду орґанизовани и гуманитарни акциї. Того року плановани и вецей медзиґенерацийни стретнуца, нащиви школярох предшколскей установи, як и заєднїцки квиз школярох з Руского Керестура и Коцура. И того тижня ше учело, алє вецей уваги як други раз пошвецело ше гевтому цо наймладши найволя – бависку и гобийом, еколоґиї, рисованю, музики, театру, спорту, литератури...

РУСКЕЙ НАЦИОНАЛНЕЙ БИБЛИОТЕКИ?

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

УР КОЦ

Фото: С.Б./Т.Х./С.Ч./М.А.

Фото: Вероника Вуячич

ТУР РЕС Е К КИ РУС

■ ЗОЗ КОЛОМ ДО ҐИНИСА

ИНТЕРМЕЦО ФАСАДИ НА ХИЖОХ

МЕСТО Фото: Саша Сабадош

МОЙО

ЗОМБОР

Зомборе, 17. януара 1751. року, Франц Йозеф де Редл, совитнїк царици Мариї Терезиї и администратор Кральовско-державного Бачкого дистрикту, подписал перши урядови документ – Контракт о насельованю 200 руских грекокатолїцких фамелийох на тедишню пустару Вельки Керестур. Перши руски приселєнци поєдинєчно до Бачкей почали приходзиц уж штредком двацетих рокох 18. столїтия. У Зомборе жил и творел наш познати скулптор Йовґен Кочиш (1922–1972), автор велїх памятнїкох и бистох, а бул и директор Ґалериї Подобовей єшенї у Зомборе. В. В.

2 РУСКЕ СЛОВО

9. ОКТОБЕР 2015.

ЗМИСТ

УВОДНЇК Пише: Борис ВАРҐА, одвичательни редактор

■ Тижньовнїк 4–5. Формованє Приручней библиотеки Заводу за културу 6–7. Пияти Беоґрадски безпечносни форум

■ Нашо места 9. Пририхтованя за централну преславу Руснацох 11. Подобова колония „Коцур 2015”

■ Економия 12–13. Конєц сезони паприґи

■ Култура и просвита 14. Промоция кнїжки Штефана Гудака 15. Пията Медзинародна наукова конференция у Слупску

■ Людзе, роки, живот 18–19. Наш госц – Мария Гайдук з Руского Керестура 20–21. Стретнуце – Йовґен Папуґа, шнайдер зоз Дюрдьова

■ Мозаїк 22–23 Радио-емисия „Останьце нашмеяни” 24–25. Кельо витворюєме свойо права?

■ Духовни живот 26–27. Виронаука у школох и на парохийох

■ Информатор

28–34. Оглашки и In memoriam

■ Спорт 35. Локални фодбалски лиґи На насловним боку – И члени Руского културного центру зоз Нового Саду були у колу за Ґиниса. Авторка фотоґрафиї – Вероника Вуячич.

5. ОКТОБЕР И МИҐРАЦИЇ Каждого 5. октобра, а окреме тераз на округлу, 15. рочнїцу, людзе ше углавним питаю, чи нам лєпше як нам було? Дзе зме у одношеню на гевти часи дзеведзешатих кед тирвали войни и кед ше масовно емиґровало зоз Сербиї и тедишнєй Югославиї? Цинїки вше поведза же ше нїч нє пременєло. Часточно маю право, бо нєшка державу водза гевти политични опциї и политичаре котрих ше 2000. року валяло на улїчки. Абсурно, алє и теория гутори о тим же ше демократию прилапює теди кед ше на основи єй принципох на власц враца гевти цо були процив нєй. Медзитим, обставини нєшка гет иншаки як цо були 2000. року. Европска уния преходзи през вецей файти кризох и нє вше ма моци водзиц рахунку о уровню демократиї у єй зони интересох. Моцнєю популистични лидере як Орбан, Едоґан, Ґруевски... Правда и же вибеженска емиґрация з Балкану нє така яка була дзеведзешатих, алє тераз ту економска миґрация и велї порихтани позберац зайду и опробовац знайсц ше у богатших жемох. Огнїско войни тераз у Сириї и нємили кадри стотки стисячи вибеженцох котри преходза коло наших обисцох лєм нас здогадую на траґедию котру зме и сами пред 2000. роком преживйвали. Без сумнїву же 5. октобер бул важни датум за врацанє Сербиї на „европску драгу”. Медзитим, вибудов сучасней держави нє завиши лєм од єдного датума, або валяня єдного автократи. Пред Сербию велї хвости ище з дзеведзешатих и споскуси будучносци. Тот датум, 5. октобер, вше треба же би здогадовал як нас, так и потенцийних автократох же вше будзе моци за бунт. Алє бунт муши буц и теди кед система цихо од нас глєда же бизме вошли до форґовох корупциї и клиєнтелизма. Иншак велї виход зоз ситуациї ознова буду видзиц лєм у пакованю зайдох и емиґрованю. Пишце нам – ruske.redaktor@gmail.com

* ”РУСКЕ СЛОВО” – гласнїк по руски * Виходзи каждого пиятку * Снователь Национални совит рускей националней меншини * Видава НВУ ”Руске слово”, Нови Сад * Перше число вишло 15. юния 1945. року у Руским Керестуре * Адреса: НВУ ”Руске слово”, Булевар ошлєбодзеня 81/7, 21000 Нови Сад * Редакция: заменїк одвичательного редактора Иван Сабадош – ; редакторе/ки – Дюра Винаї, Мирон Горняк-Кухар, Михайло Зазуляк, Александар Паланчанин, Олена Планчак-Сакач, Славица Фейса; новинаре/ки – Мария Афич, Влада Дїтко, Мая Зазуляк, Ана Маркович, Иван Сабадош, Танита Ходак * Язична редакторка – Блажена Хома-Цветкович * Лекторка – Ясмина Дюранїн * Технїчна редакторка – Люпка Цвеїч; компютерски обробок – Вероника Вуячич, Мария Гудак, Таня Салонтаї * Телефони: 021/6613-697, 021/6624-708, 021/6623-076; 021/6621-433 * Телефакс 021/528-083 * Предплата за цали рок: у жеми 1 500 динари, а у иножемстве 100 евра * Жиро-рахунок Banca Intesa 160-923244-82 * Девизни рахунок Raiffeisen BANK a.d. Београд 26 5100000002458904 * Рукописи ше нє враца * Друкує Друкарня ” Maxima graf” Пет роварадин * E-mail: ruske.redakcija@gmail.com * Web site: www.ruskeslovo.com * YU ISSN 0350-4603 * COBISS SR-ID 15915778 * Друковани тираж 2 300 *

Direktorka MARTICA TAMA[ *** Odvi~atelqni redaktor dr BORIS VAR]A

9. ОКТОБЕР 2015.

РУСКЕ СЛОВО 3

ТИЖНЬОВНЇК ФОРМОВАНЄ ПРИРУЧНЕЙ БИБЛИОТЕКИ ЗАВОДУ ЗА КУЛТУРУ, И ЦО ДАЛЄЙ

ПИСАНИ СКАРБ ПРИБЛЇЖИЦ ЯВНОСЦИ Пише: Иван САБАДОШ

Завод за културу войводянских Руснацох успишно участвовал на конкурсу Министерства култури и информованя дзе му прилапени проєкт „Приручна библиотека Руснацох – Формованє фонда руских кнїжкох” за хтори одобрени 475 тисячи динари. Ище вчас повесц чи то може постац зародок Националней библиотеки Руснацох, алє вшелїяк же нам така установа нєобходна

о проєкту, приблїжно по трецина пенєжу достатого на конкурсу наменєна за формованє фонда руских кнїжкох у приручней библиотеки, потим за купованє фаховей литератури з обласцох хтори у обсягу дїлованя Заводу, и за купованє меблю и потребней опреми дзе и сервер за формованє електронскей бази и чуванє диґитализованих материялох. Насампредз, бо окрем кнїжовного, важни сеґмент скарбу и нєкнїжовни збирки – фотоґрафиї, видео и тонски записи, цо зме потераз нє мали условия адекватно чувац Плановане же би приручна библиотека була полуотвореного типа, дзе ше часц збирки годно виношиц, а раритетни и найвреднєйши публикациї хасновац у просторийох Заводу. По Статуту, Завод за културу войводянских Руснацох у опису роботи ма и библиотечну дїялносц, а епитет „приручна” библиотека по типолоґиї означує кнїжовну збирку формовану у рамикох уж иснуюцей институциї. У шицким другим, функционує як и самостойна библиотека. Ґу тому, директор Заводу Серґей Тамаш визначує намиру же би то нє бул лєм депо кнїжкох, алє активни центер рускей култури. – Од шлїдуюцого року, плануєме повязованє з Городску библиотеку Нового Саду, Библиотеку Матици сербскей и нашого Одсеку за русинистику. Далєй ше у перспективи отвера можлївосц за сотруднїцтво з културнима дружтвами хтори маю библиотеки, а нє треба занєдзбац анї респектабилни библиотеки по наших парохийох, приватни леґати. Окрем черанки публикацийох и обезпечованя раритетних виданьох хтори тераз нєдоступни ширшей явно-

ЧЕКА ШЕ ТРАНСФЕР Пенєж достати за проєкт „Приручна библиотека Руснацох – Формованє фонда руских кнїжкох” уж ураховани у вименєним Финансийним плану Заводу хтори нєдавно прилапел Национални совит Руснацох, достата шицка провадзаца документация, а тераз ше чека трансфер додзелєного пенєжу з буджета на рахунок Заводу. Годно потирвац, з оглядом на актуалну ситуацию – рестриктивни ребаланси и зацагнути одношеня коло буджетних трансферох на релациї Република – Покраїна, алє то уж нє завиши од нас. Иншак, „Приручна библиотека” поєдинєчно найвреднєйши проєкт хтори потераз достал Завод, а ґу тому, прешол на отвореним а нє виключно „ меншинским” конкурсу.

4 РУСКЕ СЛОВО

сци, медзи цилями умрежованя и формованє електронскей бази податкох и диґитализованє драгоциних и ридких виданьох, цо на єден способ будзе каталоґ нашого друкованого духовного скарбу – толкує Тамаш. По його словох, далєй заплановане и стратеґийне сотруднїцтво з Канцеларию ЕУ Инфо-поинту у Новим Садзе, дзе би библиотека постала свойофайтови пункт за доставанє релевантних информацийох о шицким цо у вязи з Унию. З другого боку, Инфо-поинт орґанизує квалитетни курси хтори зме годни вихасновац за обуку руских библиотекарох. То окреме значне, понеже у 2016. року, ЕУ отвера прейґгранїчни програми и конкурси наменєни за розвой библиотекарства на локалним и реґионалним уровню, дзе би могол участвовац и Завод, окреме же потримовку обецали и Народна библиотека Сербиї и Министерство култури и явного информованя. Тамаш тиж визначує факт же ше од снованя Заводу як приоритети у роботи розвивали проєкти прекладаня рускей литератури на шветово и нам блїзки язики як способ виходу заєднїци з власних узких рамикох, як и порушованє фундаменталних институцийох – библиотеки, архиви, музею, ґалериї... хтори ше тераз почали и витворйовац. СТРАТЕҐИЙНИ ЦИЛЬ Формованє националней библиотеки єден з стратеґийних опредзелєньох рускей заєднїци хтори обнародовани у Националней стратеґиї Руснацох. У прегляду терашнього стану, Стратеґия тиж констатує же нєшка функцию Националней библиотеки нє окончує анї єдна иснуюца библиотека, аж анї часточно. Чи би приручна библиотека Заводу за културу могла буц зародок такей институциї, лєбо голєм окончовац функцию Националней библиотеки Руснацох, голєм покля нє маме тоту институцию? Ище вше нєподзековне шпекуловац о тей можлївосци, алє очиглядна предносц же формованє библиотеки Заводу од початку подкрипене и фундаментоване у документох, цо нє лєм же значно поєдноставює роботу у будучносци, алє є ище вше медзи ридкима преседанами у системи дзе ше ствари часто робя нєплански, нашвидко и ад хок. Ирина Гарди Ковачевич, єдна од водзацох особох нашого културного живота, надпомина же окрем поєдинєчних случайох (Завод, часточно Театер – И.С.), руска заєднїца позно постала свидома о значносци стратеґийного планованя и институцийох хтори тоти плани витворя. 9. OKTOБЕР 2015.

ТИЖНЬОВНЇК – Поправдзе, нє можем потолковац же як зме остали скоро єдина орґанизована меншинска национална заєднїца без фундаменталних институцийох култури як цо Библиотека, Архив, Музей, Ґалерия... Чежко формовац и чувац идентитет, свидомосц и похопенє себе, без упорища у материялним фундусу, збирки нашого скарбу хтора облапя тото цо зме потераз материялизовали у култури. Материялна основа муши буц обєдинєна, документована, арґументована, виучена и описана, и вец останє на вики виков. Ґу тому, будзе основ за будуци креациї и розвой рускей култури. Без того, свидомосц ше зводзи на тото хто цо памета и як то особнє похопює и интерпретує. А прешлосц ше нє може меняц, алє же зато будучносц може плански твориц – толкує Ирина Гарди-Ковачевич. Вона ту нє обчекує потримовку широкей заєднїци и нє рахує на єй „колективну свидомосц”, понеже слово о феноменох чий резултат нє видно такой, а хтори ше доживює як часц „елитистичней”, а нє „народней” култури. Медзитим, праве ту одвичательносц народних преднякох, же би препознали, розпочали и закончели таки проєкти. КНЇЖКИ ПО РУСКИ, КНЇЖКИ О РУСНАЦОХ... Кед слово о Рускей библиотеки, Ирина Гарди Ковачевич акцентує и питанє приватних леґатох – друкованого и иншого скарбу хтори визначни поєдинци децениями зазберовали и любоморно чували, а чия судьба у єдним моменту нєминовно постава нєизвесна. – Приходзиме до рокох кед ше почина роздумовац же цо будзе далєй? Вше присутни проблем адекватного змесценя, завжатого простору. Окреме кед то нашлїднїком нє интересантне, вец постава терха. Рускей заєднїци уж „вимкли” дзепоєдни вредни збирки. Лєбо щезли, лєбо су уступени даґдзе индзей, бо ми нє мали дзе водзиц старосц о нїх на адекватни способ. Рушам ше медзи особами хтори маю надосц такого „блага”, свидоми су яке то значне за Руснацох и чувствую потребу и обовязку же би ше то зачувало, алє го нє маю кому звериц – заключела Ирина Гарди Ковачевич. Ище єдно питанє же цо би требало интересовац Националну библиотеку Руснацох.

Редактор „Шветло сци” и познаватель рускей библиоґрафиї Микола М. Цап трима же на першим ме сце, вшелїяк, наша, тутейша библиоґрафия, алє би ту нє шмел буц конєц. – Кед же за писателя найчежше написац перше виреченє, за науковца, котри ше почина занїмац з одредзену проблематику, найвекши проблем пренайсц „ключну” кнїжку од котрей руши виучовац дату материю. За науковцох котри буду виглєдовац русинистичну проблематику, зоз сиґурносцу мож повесц же тота перша кнїжка будзе „Библиоґрафия Руснацох у Югославиї 1918–1980” у двох часцох авторки Мариї Чурчич. Животне дїло и коруна єй вецейдеценийней роботи, гутори нам же о войводянских Руснацох за дацо вецей як шейсц децениї написани вецей як два и пол тисячи библиоґрафски єдинки и обявени скоро осемсто кнїжки, календари, часописи и новини на руским язику. То биланс творчо сци Руснацох и видавательней и друкарскей дїялно сци на руским язику котри ше одноши на период до 1980. року, а як тоти цифри випатраю нєшка, по сле 35 рокох, укаже даєдна будуца библиоґрафия, о котрей у тей хвильки мож лєм шнїц – толкує Микола М. Цап. Кед слово о шветових рамикох, вон надпомина же попри Конґре сней библиотеки у Вашинґтону, найрелевантнєйши русинистични библиотеки тоти на Универзитету у Торонту хтору формовал профе сор Маґочи, и на Прешовским универзитету дзе окреме значни леґат профе сора Мушинки. Кед ше розпатра роздумованя собешеднїкох и подцагнє смужка, у каталоґу Националней библиотеки Руснацох место муша мац друковани дїла руских авторох, без огляду дзе жию и обявюю, литература о Руснацох, тематика хтора нам блїзка по реґионалним и културним критериюму, чи то Войводина, чи Горнїца, чи штредня Европа чи шветова дияспора, фахова литература, насампредз з обласци дружтвених и гуманистичних наукох, моноґрафиї, зборнїки, енциклопедиї, приручнїки... З єдним словом, публикациї хтори одражую шицки форми духовного и материялного живота заєднїци.■

Часц архивней библиотеки Парохиї у Руским Керестуре

9. ОКТОБЕР 2015.

РУСКЕ СЛОВО

ТИЖНЬОВНЇК ПРЕДСТАВЯНЄ ВОЙВОДИНИ У БРИСЕЛУ

УЧАСТВУЄ И НАШ ЗАВОД ЗА КУЛТУРУ На манифестациї „Опен дейс” хтора ше отримує з нагоди Европского дня реґийох и городох у Бриселу, 13. и 14. октобра будзе отримана програма „Розумиц Войводину (Understanding Vojvodina), дзе буду представени Завод за културу Войводини и пейц заводи за културу меншинских националних заєднїцох хтори жию у Покраїни, медзи нїма и Завод за културу войводянских Руснацох. Окрем промоциї националних културох, традицийох и институцийох, по наявеней програми, перши дзень будзе емитовани кратки промотивни филм у продукциї РТВ Войводини з исту тематику, и отримани округли стол о войводянскей мулти – и интеркултуралносци, дзе попри чолнїкох Влади и Скупштини АП Войводини участвовац будзе и посланїк Европского парламента Едвард Кукан, предсидатель парламентарней ґрупи за Сербию хтора провадзи цек и квалитет евроинтеґративних процесох у нашей держави. Тиж поволани и водзаци особи Мониторинґ мисиї и комитетох за културу и меншински права у Парламенту и Совиту Европи. Други дзень Войводини на „Опен дейсу” будзе у бриселским шедзиску Мисиї Сербиї при ЕУ, дзе домашня будзе и Амбасада Сербиї. И у тим простору планована мултимедиялна презентация и вистава рецентней културней продукциї меншинских заєднїцох, як и проєктох защити памятнїкох култури на подручу АПВ. За конєц наявени миниконцерт „Силард Мезеи Триа” хтори за тоту наго-

ду пририхтує джез репертоар збогацени з мотивами музичних традицийох шицких заєднїцох з наших просторох. Як потолковал директор Заводу за културу Руснацох Серґей Тамаш, задумка програми „Розумиц Войводину” же би ше представело традицию и сучасносц Покраїни и єй националних заєднїцох, дзе акцент будзе на дальшим розвою интеркултуралносци и процесох умрежованя, цо актуални тренди меншинских културних политикох и источашнє препорученє Мониторинґ мисиї СЕ, як способ же би ше олєгчал приступ ґу ЕУ проєктом. У духу медзиреґионалного партнерства, промоция Войводини будзе госц на „Дньох Истри” у офису Истарскей жупаниї хтора пионир у прейґгранїчних проєктох и попри Осєцко-бараньскей жупаниї ма найвецей релизовани проєкти хтори базовани на мултикултуралносци. И. Сабадош

6 РУСКЕ СЛОВО

ПИЯТИ БЕОҐРАДСКИ

ЧИ ЕВРОПА МОЖЕ Заключенє Форума же Европа може вельо посцигнуц лєм зоз адекватним уключованьом Балкану и през одвичательну и плановану политику преширеня. Нєобходне, насампредз, же би Република Сербия и други балкански жеми ришели свойо билетарални одношеня конструктивно и цо скорей ияти Беоґрадски безпечно сни форум з назву „Може Европа редефиновац себе?”, отримани од 30. септембра по 2. октобер у Беоґрадзе и бул пошвецени актуалним питаньом реґионалней и медзинародней вонкашнєй политики, безпечно сци и економиї. Орґанизаторе сходу хтори отримани у готелу „Хаят” були Беоґрадски фонд за политичну окремносц, Европски рух у Сербиї и Беоґрадски центер за безпечно сну политику. Урядово особи хтори приноша релевантни одлуки, як и скоро 100 еминентни фаховци зоз реґиона, Европи и цалого швета, намагали ше дац одвити на питаня: на хтори способ Европа реаґує на актуалну габу миґрацийох и вше векшу исламску заєднїцу знука Старого континента, яки ефекти українскей кризи и резултатох европского модела управяня, як и кельо ОЕБС нєшка порихтани одвитовац на безпечносни спокуси.

Основни циль конференциї бул же би порушала дебату у напряме заєднїцкого розуменя и ришованя ґлобалних безпечносних проблемох. З тей нагоди орґанизаторе Форума на отвераню обявели „Беоґрадски апел“ з хторим поволали Европску унию же би до утвердзованя вкупней политики миґрацийох активно уключела Сербию и други балкански держави, як партнерох у заєднїци хтора ришує проблеми. Перши дзень Форума традицийно почал зоз академским сходом на тему: Чи Европи потребна вонкашня политика? Того дня отримани ище седем дискусиї на хторих бешедоване о нормализованю одношеньох Косова и Сербиї, корпоративней безпечносци, ЕУ як мировним проєкту на Заходним Балкану, 9. ОКТОБЕР 2015.

ТИЖНЬОВНЇК БЕЗПЕЧНОСНИ ФОРУМ

РЕДЕФИНОВАЦ СЕБЕ? росту худоби и нєєднакосци, габи радикализациї, родней ровноправносци и инклузивним дружтве. Главни теми другого дня були улога ОЕБС у управяню зоз конфликтами, будучносц политичного исламу у Европи и криза у України, Нємецка як лидер Европи, предстояци НАТО сход у Варшави, алє и виволаня управяня зоз сектором приватней безпечносци у транзицийних дружтвох. Теми трецого дня конференциї булизлєпшанє европского модела управяня, питанє яке медзинародне ушоренє сце Русия, нєуспих миґрацийних политикох и нови способи за експлоатацию енерґиї.

Премиєр Републики Сербиї Александер Вучич участвовал у закончуюцей часци Пиятого Беоґрадского безпечносного форуму. Окрем представяня економско-привредних параметрох Сербиї, Вучич на Форуму гварел и же нєобходне же би европски жеми мали заєднїцку политику при ришованю заєднїцких европских проблемох, а нє лєм же би бранєли свойо поєдинєчни интереси. Перши особи Беоґрадского фонда за политичну винїмковосц, Европского руха у Сербиї и Беоґрадского центра за безпечносну политику Соня Лихт, Мая Бобич и Соня Стоянович Ґаїч винєсли заключеня Пиятого беоґрадского форума – же Европа може вельо посцигнуц лєм зоз адекватним уключованьом Балкану, през одвичательну политику и предвидлїве преширенє. Насампредз нєобходне же би Република Сербия и други балкански жеми конструктивно и цо скорей ришели свойо билетерални одношеня. Беоґрадски безпечносни форум отримани з потримовку пейц охстратеґийних партнерох и 18 домашнїх, реґионалних и медзинародних компанийох, фондацийох, институцийох, орґанизацийох, як и медийох, уключуюци портал ЕурАктив Сербия. Новини „Руске слово” були медийни партнер Пиятого Беоґрадского безпечносного форума. Ото Филип/М. Тамаш 9. ОКТОБЕР 2015.

STANOVISKA

Пише: Александар САВАНОВИЧ, новинар

НА БАРИКА ДОХ Нє було приємно припатрац ше на слики з мадярскосербскей гранїци кед гинто мадярска полиция з коляцим дротом, пендреками, розбитима главами, „сузавцом” и водовима дзелами вибеженцом з Блїзкого во стоку попробовала „розтолковац” же драга на Заход вецей нє идзе прейґ їх жеми. Алє, кед же колони миґрантох унапрямели ґу алтернативним трасом до Европскей униї – през Срим до Горват скей, шицко богат ство дипломатичного арсена лу було подмасцене за обрахунок сушедох мед зи хторима и нєшка єст надосц того нєрозчисценого. Насампредз, думам ту на политичних представительох двох державох. Випатра же прилїв вибеженцох по служел лєм як длуго обчековани повод же би себе скочели за шию. Треба, мед зитим, повесц же горват ски тандем: премиєр Зоран Миланович з потримовку министра Остоїча, вод зел коло, покля ше нашо лидере пробова ли стримац. Гоч, „чловек за специялни операциї” Влади Сербиї Александар Вулин заш лєм бул ту же би отримал крочай... Покля миґранти з Блїзкого во стоку и помед зи звад зених сушедох нашли драгу, випатра же тоти други страцели компас. Повед зене койшта на рахунок „гевтих других”, цо ту нє шор повторйовац. У мини „царинскей войни” заверани гранїци, зменьова ли ше „мири и контра-мири”, а кед би ше ситуацию нє зблага ло, под очиглядним туторством Бриселу, лєм питанє часу же кеди би ше од страни полноправней держави-членїци поцагло и питанє кандидатури Сербиї до ЕУ... Кед слово о реторики яку у тижньох за нами хасновал Зоран Миланович, правда, приблїжую ше виберанки у Горватскей, алє питанє чи премиєр з такима виступами прицагнє гласи „ястрабох” хтори потераз анї у сну нє потримовали його СДП, чи страци оспипуюцу потримовку лївоорєнтованого гражданства. Дармо интервенция з Бриселу, кед ше указало же остатнї конфликт вихасновани лєм же би ше увагу скруцело з тих зраженьох од скорей. Нєт дзеки же би ше ришело питанє врацаня вибеженцох и проце сованя воєних злодїйствох з дзеведзешатих. Анї єй нє будзе док ше обидва боки нє зооча з прешло сцу и сами зоз собу. По щире помиренє, барикади и гранїци останю идеални полиґон за оруцованє з одвичательно сцу. А кед сом уж спомнул пендреки, „сузавац” и розбити глави, на розуме ми нє лєм Горґош, алє и Пияти октобер. По сле петнац рокох, тедишнїх побиднїкох тераз скоро анї нєт, а державу водза тоти хтори тот дзень були на пораженим боку. У медзичаше, їх политична приповедка цалком пременєна и фундаментує ше на евроинтеґрациї. Прето и їх одвичательносц же би активно участвовали у помиреню зоз сушедами векша, бо лєм то укаже чи пременка наисце щира.

РУСКЕ СЛОВО

НАШО МЕСТА

СТРОГШИ НАДПАТРУНОК ВОЖАЧОХ У СЕРБИЇ

ПРИ КАЖДЕЙ КОНТРОЛИ И АЛКОТЕСТ Транспортна полиция уведла нови критерий – кажди вожач од тераз будзе препатрени на алкотесту, без огляду чи є застановени пре даяке потупенє, або пре рутннску контролу. Алкотести достали шицки полицийни патроли у Сербиї – виявел начальнїк Управи транспортней полициї Владимир Ребич. По його словох то практично значи же кажди застановени вожач, чи то пре нєзавязани ремень, пре нєдопущену швидкосц, нєправилне обегованє, або пре рутинску контролу будзе положени на алкотест.

Кед же полиция утвердзи же вожач з превозку управя под дїйством алкоголу, вец ше приступи утвердзиц точне количество алкоголу у орґанизму, з чим транспортна полиция будзе мац звекшани активносци одкривац транспортни потупеня у воженю под дїйством алкоголу. Ребич гварел же лєм вчера 400 вожаче виключени зоз транспорту пре тоту причину, а на рочним уровню число вожачох хторих ше застанє под дїйством алкоголу приблїжно 50 000. М. А.

УКЛА ДАНЯ У ВЕРБАСКИХ ЯВНИХ ПОДПРИЄМСТВОХ

ДВА НОВИ ПУМПИ У ЯКП „КОМУНАЛАЦ” печиц ище квалитетнєйшу и сиґурнєйшу дистрибуцию води хасновательом. Директор ЯКП „Комуналац” Радомир Чурович визначел же з численима укладанями витворена система хтора наисце вредзи и може сиґурно задоволїц потреби гражданох, а роботу автоматизованого по строєня госцом з Општини представел руководитель Роботней єдинки „Водовод и канализация” Мирослав Фейса. Окрем того, у предходним периодзе и вербаске Явне подприємство „Дирекция за вибудов” достало сертификат за Систему менаджменту з енерґию ИСО 50001, а документ директорови того подприємства Иґорови Миловичови и руководительови Канцелариї за енерґет ски менаджмент (КЕМ) Николови Вуйовичови придал представнїк сертификацийней хижи Lloyd’s Register LRQA Владимир Чосович. Як з тей нагоди визначел заменїк предсидателя Општини Милан Ґлушац, Вербас будзе єдна з перших општинох, а „Дирекция за вибудов” „Дирекция за видостала сертификат ИСО 50001

На жридлу водоводу у Вербаше у предходним периодзе поставени два нови пумпи, цо обезпечи ище сиґурнєйше подмирйованє з воду и шпорованє електричней енерґиї за коло 15 одсто. То предлуженє автоматизациї, а шицки жридла води и значни точки канализацийней мрежи тераз повязани з диспечерским центром, одкаль ше контролує цалу систему пририхтованя и дистрибуциї води, як и уровень трошеня и одцеканє одрутних водох. Заменїк предсидателя општини Вербас Милан Ґлушац з тей нагоди визначел же локална самоуправа потераз видвоєла 6 милиони динари за поставянє нових пумпох и автоматизацию пошореня, а намира обез-

8 РУСКЕ СЛОВО

будов” єдно з перших явних подприємствох у Европи, хтори маю тот стандард. Директор „Дирекциї за вибудов” Иґор Милович надпомнул же витворени числени проєкти на плану енерґетскей ефикасносци, а Чосович похвалєл вербаску КЕМ, „Дирекцию за вибудов” и Општину Вербас, бо у занїманю з енерґию и защиту животного штредку пошли найдалєй. Попри тим, Општину Вербас нєдавно нащивели и представителє Министерства державней управи и локалней самоуправи и Програми Зєдинєних нацийох за розвой – УНДП и представели заєднїцку инициятиву за порушованє пилот-проєкта „З партнерством до роботи”. Представительох Министерства и Програми Зєдинєних нацийох прияли предсидатель Општини др Братислав Кажич и його заменїк Милан Ґлушац, а як поведзене – Општина Вербас за тот проєкт вибрана пре добри потенцияли розвою, як и пре добре искуство хторе УНДП мал з тоту локалну самоуправу. У спомнутим проєкту Општина би мала буц центер коло хторого ше позбераю привредни и други субєкти же би ше, у будучносци, у тим штредку звекшало число роботних местох, оможлївело енерґетску отримуюцосц, и повязало приватни и явни сектор. А. Маркович 9. ОКТОБЕР 2015.

НАШО МЕСТА ПРИРИХТОВАНЯ ЗА ЦЕНТРАЛНУ ПРЕСЛАВУ РУСНАЦОХ

ЦО СКОРЕЙ ПОДПИСАЦ ПРОТОКОЛ З ОПШТИНУ КУЛА

Материял за моноґрафию о Руснацох у Кули скоро два трецини позберани и до конца того, лєбо початком идуцого мешаца би мал буц и комплетовани – гварене вовторок, 6. октобра, на шестей схадзки Орґанизацийного одбору за Централну преславу националного швета Руснацох, хтора нарок, 16. януара, будзе у Кули. За виробок моноґрафиї задлужени Александер Мудри, кнїжка облапи вецей сеґменти живота и роботи, а на остатнєй схадзки потвердзене же би у єдней часци требала зазначиц и роботу успишних привреднїкох–Руснацох з Кули. Як и потерашнї, схадзка Орґанизацийного одбору вовторок отримана у просторийох Руского КУД „Др Гавриїл Костельник” у Кули, а попри домашнїх, були и члени з других местох – предсидатель Вивершного одбору Националного совиту Руснацох Желько Ковач и директор Заводу за културу войводянских Руснацох (ВР) Серґей Тамаш. На схадзки нє присуствовали представителє кулскей локалней само-

за каталоґи о їх виставох хтори буду на Централней шветочносци, бешедовало ше и о технїчних детальох за орґанизованє виставох, а члени Одбору у контакту и зоз о. Йосафатом Гардийом зоз Словениї, родом зоз Кули, чия вистава подобових роботох тиж будзе отримана под час означованя нашого швета у Кули, на парохиї. Од скорей порадзене же под час шветочносци виставу своїх ручних роботох будзе мац и Здруженє женох „Идея” з Кули, а пошвидко ше будзе утвердзи и хто будзе задлужени за пририхтованє етно-столох з рускима єдлами. Як гварене, проби Националного орке стра за наступ на Шветочней академиї, под руководительством Мирона Сивча, почню о тидзень у Новим Садзе, а почало ше виборац и пририхтовац шпивачох за Академиї, а за тото задлужена Агнета Тимко. За наступ на Шветочней академиї пририхтую ше и шпивацки ґрупи домашнього КУД, под руководительством Еуфемиї Планкош, у чим єй поможе

Зоз шестей схадзки Орґанизацийного одбору за Централну шветочносц нашого швета у Кули

управи, а понеже главни финансиєр Централней шветочносци Завод за културу ВР, з Општину Кула ище вше нє подписал Протокол о догвареней технїчней потримовки у орґанизованю Централней шветочносци, визначене же би то поробиц цо скорей, уж и по шлїдуюцу схадзку Орґанизацийного одбору, хтора будзе 27. октобра. Констатоване же пририхтованя чечу як ше планованло, вчера и подобово уметнїци з Кули Лидия Барна и Амалия Ковач придали потребни материял 9. ОКТОБЕР 2015.

Юлиян Рамач Чамо з керестурского Дома култури, а наступи и Камерни состав професорох кулскей Школи за основне музичне образованє. На Орґанизацийним одборе порадзене и о других сеґментох Шветочней академиї, а у других програмох Централней шветочносци буду участвовац и млади рецитаторе и музичаре з Кули, у кулскей грекокатолїцкей церкви будзе отримана Благодарна Служба Божа, як и турнир у шаху, за цо тирваю пририхтованя. М. Зазуляк

ПОМОЦ ВИБЕЖЕНЦОМ У ШИДУ

ЦЕПЛИ ШМАТИ ЗА ЖИМНЄЙШИ ДНЇ Зоз першима єшеньскима дижджадми и нїзшима температурами, миґранти зоз Блїзкого востоку ше зочую з новим проблемом – хибя цепли шмати. Вони го, углавним, нє вжали зоз собу. Окремни проблем им дзеци котри ше през и похорели. У наших грекокатолїцких парохийох виглашене же би ше зберало цепле облєчиво, алє затераз лєм у тих парохийох. Акцию би ше предлужело и идуцого тижня. На основи податкох Центра за вибеженцох у Прешеву, остатнїх дньох до Сербиї уходза коло два тисячи вибеженци дньово. Вони ше там нє затримую длуго, алє на автобусох UNCHR предлужую на сивер, углавним до Шиду. Прето и анґажовани национални, реґионални и парохийни каритаси хтори сотрудзую зоз Червеним крижом, а того тижня директор Каритасу Сербиї о. Владислав Варґа и координатор Каритасу за Срим о. Йозо Дуспара пребераю нови активносци за прилапйованє миґрантох зоз Сербиї. Требала би ше отвориц канцелария зоз двома занятима котри би були задлужени за ришованє шицких проблемох котри маю миґранти на своєй драги. През Шид преходза два файти вибеженцох, тоти цо ше ту затримую кратко, и гевти цо оходза до пунктох и там оставаю даскельо днї. За нїх порихтани двояки пакецики, котри им дзеля волонтере. Дю. В.

РУСКЕ СЛОВО

НАШО МЕСТА ПОЛИЦАЙКИ НАЩИВЕЛИ КЕРЕСТУРСКУ ДЗЕЦИНСКУ ЗАГРАДКУ

ЦО ЗНАЧИ БУЦ БЕЗПЕЧНИ Полицайки зоз полицийних станїцох у Зомборе и Кули, прешлого тижня нащивели дзеци у керестурскей дзецинскей заградки „Цицибан” ПУ „Бамби” з Кули, а у рамикох општинского проєкта „Полицай и я – товарише од оводи” хторому циль унапредзиц безпечносц и защиту дзецох и школярох. Дзецом зоз двох предшколских ґрупох полицайки през друженє и на им розумлїви способ потолковали шицки сучасни и актуални гроженя їх безпечносци у транспорту, та у других ситуацийох, на улїци, або у обисцу. Так було бешеди прецо треба мерковац и керовац опасни предмети, яка нєбезпека од тарґовини з людзми и од педофилиї, и информовали их як ше о тим треба звериц родичом, або полицайом хтори ту як їх товарише. Дзеци муша буц свидоми опасносци у транспорту Полицайки дзеци упознали и зоз свою професию, а на концу им подзелєли лакотки и кнїжочки вели полицийну станїцу у Кули, одн. у локални полицийни оддзелєня у своїх местох. Часц проєкта тиж и Подоза вифарбйованє на теми о хторих з нїма бешедовали. Перша часц проєкта „Полицай и я – товарише од ово- бови конкурс на исту тему, хтори тирвал по 5. октобер, ди” исти дзень закончени зоз подобну нащиву дзецин- на нїм участвую шицки дзеци, а найлєпши роботи буду скей заградки у Липару, а прешлих дньох є витворени у наградзени на окремней шветочносци у Полицийней шицких 25 предшколских ґрупох дзецох у 11 дзецин- станїци у Кули. Проєкт „Полицай и я - товарише од овоских заградкох ПУ „Бамби” у шицких местох општини ди” витворює Полицийна управа у Зомборе, з потримовКула. Друга часц проєкта будзе витворена у октобру, а ку МУП Републики Сербиї и Мисиї ОЄБС у Сербиї. М. Афич планує ше же би дзеци зоз дзецинских заградкох нащи-

У ДЮРДЬОВЕ ЗАКОНЧЕНИ ДАСКЕЛЬО АКЦИЇ

ОБНОВЕНИ ДРУЖТВЕНИ БУДИНКИ

У центру Дюрдьова прешлих дньох закончени даскельо реновираня явних будинкох – положена фасада на Парохиялним доме грекокатолїцкей парохиї, а у Задружним доме реновирани дружтвени просториї и просториї Народней библиотеки „Велько Петрович”. Випатрунок Парохиялного дома грекокатолїцкей парохиї ше нє обновйовало 40 роки, и тераз достал гевтот

10 РУСКЕ СЛОВО

першобутни, по котрим го шицки познали. Роботу окончую фаховци котри маю лиценцу за обнавянє старих зданийох. Украси и фурми обновени як ориґинали, а врацело ше и стару фарбу. Положени и нови облаки, а стари древени дзвери буду рестауровани. Роботу финансує дюрдьовска парохия. Дружтвени просториї, котри дакеди хасновал КУД „Тарас Шевченко”, котри од терашнього власнїка достала Месна заєднїца Дюрдьова, и дзе ше найчастейше отримує сходи и схадзки здруженьох з валалу, тиж ше пошорело. Нукашньосц ше омалтеровало, мури обилєло и ламперию офарбело. Вонкашнї мури на главней улїци ше тиж пошори. Гоч Задружни дом ище вше у судским спору, на Совиту Месней заєднїци одлучене же би ше видовоєли средства за тот простор и кельо-тельо го приведло до нормалного стану. Тиж, у тим Задружним доме свойо просториї ма и Народна библиотека „Велько Петрович”, у котрей велька влага. Понеже санированє влаги велька робота, найдзене иншаке, лєм дочасове ришенє. Набавени и нови мебель, а роботу финансовала Општина Жабель. С. Барань 9. ОКТОБЕР 2015.

НАШО МЕСТА ОТРИМАНА ТРА ДИЦИЙНА ПОДОБОВА КОЛОНИЯ „КОЦУР 2015”

УЧАШНЇКИ РИСОВАЛИ СТАРИ ЕКСПОНАТИ Фото: Юлиян Неваляни

Месни одбор Рускей матки (МОРМ) Коцур всоботу, 3. октобра, орґанизовал традицийну подобову колонию „Коцур 2015”. Колония отримана у лєтнєй учальнї

Основней школи „Братство-єдинство”, роботна часц тирвала од 10 по 15 годзин, а участвовали 25 учашнїки. Дзешецерим уж искусним уметнїком ше на Колониї придружели петнацецеро школяре, зоз професорку подобовей кулутури Марияну Петричевич. Учашнїки рисовали на блок-паперох зоз ґрафитнима клайбасами и малярским угльом о своїм трошку, з оглядом же МОРМ пре чежки финансийни стан нє могол обезпечиц платна и олєйово фарби як потераз, потолковала предсидателька Месного одбору Моника Гарди. Тема за мальованє були стари експонати хтори орґанизаторе за тоту нагоду вибрали зоз постановки Етно клубу „Одняте од забуца”, як цо то фитюли, фартухи, заглавчки, жвератка и други стародавни предмети. Красна хвиля оможлївела приємну атмосферу на швижим воздуху лєтнєй учальнї, и допринєсла доброму розположеню и творчей мотивациї уметнїкох. Вистава малюнкох зоз подобовей колониї „Коцур 2015” будзе орґанизована у рамикох културней манифестациї „Костельникова єшень” у просторийох Етно клуба „Одняте од забуца”. Т. Ходак

„ДОМАШНЇ ШПАЙЗ” У ОРҐАНИЗАЦИЇ ЗДРУЖЕНЯ ЖЕНОХ „БАЙКА”

ШОМО З КУЛИ

КВАЛИТЕТНА ЖИМНЇЦА ВШЕ МА КУПЦОХ

У КЕРЕСТУРЕ 43 ШКОЛЯРЕ

У центру Руского Кере стура, всоботу, 3. октобра отримана уж треца ма ни фе ста ция „Дома шнї шпа йз” хтору орґанизує Здруженє женох „Байка”, а єй друга часц буд зе на шлїдуюцу соботу, 10. октобра на истим ме сце. Членїци „Байки” мали свойо штанди дзе понукали рижну жимнїцу овоци и желєняви, а викладали и други свойо продукти – колачи, сувенири и други ручни роботи. Продук-

9. ОКТОБЕР 2015.

ти жимнїци, швижу овоц и желєняву як и квеца виложели и други жителє Кере стура, а понеже була красна хвиля було и вельо нащивительох и купцох през цале дополаднє. Того мешаца кажди вовторок у октобру на кулским пияцу будзе отримани Саям домашнього виробнїцтва и жимнїци. Викладанє спомнутих продуктох будзе од 8 по 12 годзин, а обчекує ше же на нїм буду участвовац здруженя женох зоз цалей општини. Як дознаваме од предсидательки Здруженя „Байка” Славици Катона, „Байка” буд зе тиж участвовац и на тим Сайме. „Байка” иншак була и идейни инициятор тей манифе стациї хтору потримала Аґенция за розвой општини Кула та ю и орґанизує вєдно з ЯКП „Комуналєц”. М. А.

Нови 2015/16. рок школски рок, поряднє почал и у Школи за основне музичне образованє (ШОМО) зоз Кули, дзе припада и єй оддзелєнє у Руским Керестуре, а дзе єст 191 школяр од першей по шесту класу, од чого 38 новоуписани школяре – дознаваме од директорки ШОМО Лїляни Барна Никитович. У тей школи ше од инструментох виучує клавир дзе єст и найвецей заинтересованих школярох, потим гармоника, тамбура, кларинет и гушля. У керестурским оддзелєню уписани 43 школяре у шицких класох, а виучую гармонику при наставнїкови Мироньови Сивчови, клавир при наставнїци Танї Орсаґ, тамбуру при Миланови Суїчови, а кларинет при Славкови Оросови, док солфедьо преподава Владислав Тамаши. Од вкупного числа 11 школяре початнїки, и найвецей ше опредзелєли за клавир, потим за гармонику и за тамбуру. М. А.

РУСКЕ СЛОВО 11

ЕКОНОМИЯ КОНЄЦ СЕЗОНИ ПАПРИҐИ

КАЖДА НАШЛА СВОЙОГО КУПЦА

Пишe : Сенка НАДЬ

Понеже на тарґовищу одношенє понуканя и поглєдованя паприґи у ровноваги, цена стабилна скоро цалу сезону. Цена другей класи 25 динари, єй єст найвецей, а як гваря одкупйоваче – найбаржей ше ю и глєда. Шицки припознаваю же квалитет дакус подруцел у одношеню на прешлорочни, алє добре же продукователє мали сиґурни пласман паприґи

то почал вчас оберац паприґу, тих дньох уж „положел венєц”, зводзи рахунки, а хто почал оберац дакус познєйше, будзе оберац покля нє придзе перши мраз. Конєц сезони обачиц по меншим чишлє накупцох котри обиходза валал и вше менших шорох на одкупних местох. Мож предац червену, шатирану, резану папрпиґу, а на чевтот тидзень почнє и порядни одкуп желєней паприґи, хтору продукователє уж вше частейше понукаю, а чия цена будзе до 18 динари. ЗА СЛАБШИ КВАЛИТЕТ ВИНОВАТА ХВИЛЯ Ище кед ше почали формовац плоди паприґи, а наишли вельки горучави, нагадовало ше же тогорочни род будзе менши як лоньски. На початку сезони обераня паприґаре ше стретли на манифестациї „Днї керестурскей паприґи”, дзе могло чуц коментари и поносованя паприґарох же того року нє будзе удатни рок, понеже єст вельо опеченей паприґи, а часто и нєправилней форми. Медзитим, ґу концу сезони паприґи мож найсц єст надосц продуковательох котри задовольни з тогорочним родом. Малюш Чуни єден з векших продуковательох паприґи у Руским Керестуре, котри ше зоз тим занїма уж коло 25 роки. – Того року сом посадзел 12 гольти и у зависносци од парцели було розлики у квалитету. На даєдних сом мал аж и рекордни урожай паприґи од кеди ше занїмам зоз тим. Заш лєм, на квалитет паприґи дїйствовали горуча-

12 РУСКЕ СЛОВО

ви хтори завадзали и нам, а дзе ище рошлїни хтора ше находзи под фолию, дзе температура коло 100 ступнї. Пре таки условия мушел сом ю прикармйовац так як треба, ходзел сом залївац кажди дзень, а наприклад прешлих рокох було досц залївац кажди други дзень – гвари Чуни. Вон ше уж 10 роки занїма и зоз одкупйованьом, а як гвари, ма кооперантох котри му поряднє предаваю паприґу. Паприґаре од початку сезони обераня поровную квалитет прешлого року, кед було коло 70 одсто паприґи першей класи, а до 30 одсто другей. Того року ситуация процивна, алє указало ше же тераз було вельке поглєдованє праве за другу класу, гваря одкупйоваче. Гевти котри маю вецей паприґи першей класи тиж маю барз добри можлївосци предац ю и до Сербиї, та до иножемства. – Ценїм же маме коло 30 одсто другей класи, цо досц добре. Понеже ше барз длуго занїмаме зоз продукцию паприґи, за тоти роки зме здобули рижни контакти, та тераз маме можеме пласовац на рижни боки – єдну часц зме вивезли до Горватскей, Босни и Герцеґовини и Русиї, потим подмирюєме рижни супермаркети, а предаваме и одкупйовачом. Паприґаром на концу дня значне же предали паприґу, та на ютре знова можу пойсц оберац – гвари Славко Джуджар зоз Руского Кере стура. Вон и член Здруженя паприґарох „Capsicum anuum”, хторе за своїх членох орґанизує жимски преподаваня о польопривредней продукциї, медзи иншим и о паприґи. Як гвари Славко, преподаваня хасную и паприґаром котри ше длуго занїмаю зоз продукцию. 9.ОКТОБЕР 2015.

ЕКОНОМИЯ Понеже маю познатих фахових службох и институтох, Джуджарова фамелия достава и хасновити совити од фаховцох. ПЛАСМАН НА НАШО И ИНОЖЕМНЕ ТАРҐОВИЩЕ Як мож и предпоставиц, найвецей ше глєда червену паприґу, понеже ю мож змарзнуц, класц до дунцох, направиц айвар, док желєну мож лєм змарзнуц, а и таку ше менєй глєда як червену. Гоч ше керестурску паприґу пласує и до иножемства, як гваря паприґаре и одкупйоваче, того року ше вельо паприґи пласує и на нашо тарґовище. Окрем на домашнїм тарґовищу, керестурска паприґа нашла свойо место и на горватским, русийским и босанско-герцеґовским тарґовищу. – Прешлого року велї фирми хтори вивожа одкупйовали паприґу, хтору после дистрибуовали до Русиї, понеже зоз тей жеми теди було наисце вельке поглєдованє, а паприґа мала добри квалитет. На початку сезони обераня, хладзальнї ширцом Европи нє мали паприґи, та було потреби за змарзнуту паприґу, цо значи же ше и у Сербиї глєдало другу класу, хтору ше найчастейше хаснує за тоту намену – гвари єдна зоз одку-

БАРЗ ШЕ ГЛЄДАЛО НАДНЇЧАРОХ Пре звекшани поверхносци под паприґу у керестурким хотаре того року паприґаром було чежше найсц наднїчарох. Дзепоєдни на основи вецейрочного искуства оформели свою екипу, а гевти котри нє мали досц роботней моци, могли анґажовац наднїчарох зоз других местох. Цена наднїцох цалу сезону була од 150 до 170 динари на годзину за оберачох, а 200 динари за мехарох.

пйовачох Еуфемия Чизмар, зоз подприємства „Изґлед”. Остатнї роки у Керестуре почал орґанизовани одкуп паприґи, а з рока на рок одкупйовачох єст вше вецей. Пропорцийно зоз тим, звекшує ше и число продуковательох паприґи. Того року у валалє було коло 10 орґанизовани одкупни места, а по валалє циркуловало и вельке число накупцох, так же шицку паприґу було дзе предац. Єдна зоз хибох то же розлика медзи цену першей и другей класи досц велька – перша класа кошта 40 динари, друга 25, а з другого боку розлика у квалитету плодох першей и другей класи часто барз мала. – Думам же и тот рок бул досц удатни. Нормално, вше єст и нєзадовольних, алє видно же єст перспективи у паприґарстве, понеже вше вецей людзе садза паприґу и обезпечени им сиґурни пласман, а одкупйоваче и накупци тиж маю кому предац – гвари Еуфемия Чизмар. У остатнїх даскельо рокох ше усовершело систему одкупу паприґи, та парасти кажди дзень можу предац гоч яке количество паприґи. Звекшує ше число паприґарох, алє и вше векше число одкупних местох, цо оможлївює сиґурни пласман на тарґовище.■ 9. ОКТОБЕР 2015.

ПОЧАЛО ВИБЕРАНЄ ЦВИКЛИ У ВЕРБАШЕ

ТОГО РОКУ СЛАБШИ УРОЖАЙ И ДИҐЕСТИЯ У вербаскей цукровнї кампаня почала концом авґуста, а тераз у розмаху виберанє цукровей цвикли, бо углавним продукователє чекали октобер, же би мали лєпшу диґестию

Без огляду же бул сушни рок и горуце слунко, остатнї дижджи уплївовали на пременки, так же диґестия на тим терену медзи 13 и 15, а урожай коло 5,5 ваґони по гектаре цо досц слабо. Узвичаєно на тим подручу урожай и по 6-7 ваґони по гектаре. – Нє треба забуц сушу хтора уплївовала на урожай, алє мушим надпомнуц же зме и того року мали цукровей цвикли хтора церпела од церкоспори, без огляду же вше надпоминаме же то хорота хтору ше муши провадзиц и то лєм на полю, а нє прейґ смс порученьох – гварела совитодава-

ЛАМАЧКА ИЩЕ ТИРВА Тих дньох ище вше актуалне и тлаченє сої, а и ламачка кукурици. Сої єст ище досц, углавним влага кус звекшана, та продукователє чекаю зменшанє на коло штернац одсто. Фаховци оценюю же кукурица того року окреме здрава и єст барз мало заражени чутки з печарками хтори продукую микотоксини. Урожай добри, а зменшанє урожаю лєм 10 до 20 одсто.

телька у Польопривредней фаховей служби Вербас Катарина Радонич. И того року зме мали значну поверхносц дзе лїсцова маса уж початком авґустау препадла од церкоспори, без огляду же людзе третировали вецей раз. Нажаль, и далєй маме мали гаос хтори панує у сообщеньох за третированє церкоспори и прето каждого року плациме цену – визначела Радоничова и додала же мала диґестия нє пре остатнї два-три дижджи, алє найвецей прето же цвикла остала без лїсцовей маси под час веґетациї. Виберанє цвикли у цеку, а тот дижджик аж и вигодни, бо жем нє тварда, нє ламе ше цвиклу, нє ґажи ше поля и подобне. Соя була чувствительнєйша, та єй урожай зменшани 1-1,5 тони по гектаре. Окрем того, олєйов репчень тиж у фази сходзеня, а на подручу Вербасу зашате коло 500-600 гектари. Почала и шатва жита и ярцу, а як видно, випатра же будзе менєй жита як цо на тих про сторох про сек, и то пре нїзку одкупну цену. По конєц октобра оптимални термин, алє и у новембру ище нє будзе позно зашац. Ана Маркович

РУСКЕ СЛОВО 13

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ПРОМОЦИЯ КНЇЖКИ ШТЕФАНА ГУДАКА У ЗАВОДЗЕ ЗА КУЛТУРУ ВОЙВОДЯНСКИХ РУСНАЦОХ

Фото: В. Вуячич

ВИКРОК РУСКЕЙ ЛИТЕРАТУРИ ДО ШТРЕДНЬОЕВРОПСКЕЙ

У Заводзе за културу войводянских Руснацох, пондзелок, 5. октобра, отримана промоция кнїжки Штефана Гудака „Вини и зради”, хтора дожила преклад на українски язик „Провини i зради”, як часц вецейрочного проєкта нашого Заводу, же би ше нашу руску творчосц, єй найрепрезентативнєйши твори и надалєй прекладало на даєден шветови язик

Кнїжку преложела Вира Бродович, а лектор була Зоя Шанта, хтора пречитала виривок зоз приповедки „Хлiб i сiль”, бо то українски символи зоз котрима ше дочекує госцох. Бешедуюци о процесу прекладаня и лекторованя вона обачела же при руских писательох, окреме при Гудакови, присутни топоними вязани за Карпати и Україну и восточнославянски мити. Ирина Гарди Ковачевич бешедовала о живоце и творчосци Штефана Гудака и визначела же вон як просвитни роботнїк сполньовал тото цо ше од нього у тедишнїм чаше обчековало, а то творчо допринєсц ЛИТЕРАТУРУ ВАЖНЕ ПРЕКЛАДАЦ рускей заєднїци. Же прекладанє важна дружтвена дїялносц вше бар- Гудакову творжей мож обачиц, як и же є у новшим чаше у велькей мири занєдзбана. Мали литератури годни прежиц лєм теди кед ше буду прекладац на вельки язики, а квалитетни творчи процеси можу ше збуц и на малих язикох, пре очуванє язика. Чкода би було кед би квалитетни литературни твори написани на язикох националних заєднїцох остали нєдоступни пре язични бариєри, бо нєшка исную фантастични технїчни можлївосци.

ицких присутних привитали директор Заводу мр Серґей Тамаш и помоцнїк покраїнского секретара за културу и явне информованє Атила Югас, хтори задлужени за културу националних заєднїцох. Югас, медзи иншим, наглашел важносц прекладаня меншинскей творчосци. Микола Шанта, редактор Видавательного оддзелєня НВУ „Руске слово” окреме визначел же зоз тим прекладом сполнєте жаданє автора же би ше му творчосц преложело на українски язик, лєм нажаль, пре обєктивни околносци, до реализациї пришло постгумно.

14 РУСКЕ СЛОВО

чосц, гварела Гарди Ковачевичова, мож спатриц и як фантастични реализем, а вон у своєй литератури нєпреривно виглєдовал же цо тото цо чловека твори чловеком. О творчосци Штефана Гудака бешедовал и академик Юлиян Тамаш и окреме визначел же збирка приповедкох „Вини и зради” припада малим и малочисленим, и женом, а слава и моц силним и вельким, бо история нє потїха, алє канибал, чловекоєд, бо є живих людзох, та историю паметаме лєм през єй жертви. – Гудак бул вше творчо свидоми и нєпреривно глєдал иновативни творчи вислов – гварел Тамаш. Промоцию збогацела Танита Ходак, хтора одшпивала облюбену Гудакову шпиванку „Пливе кача по Тисинi”. Шицки присутни зоз тей промоциї пошли богатши за єдно духовне дожице и поцешенє же руску творчосц тераз годни читац и вельочислени читателє у України, та з тим наша литература достава димензиї штредньоевропскей култури.■ О. П-С. 9. ОКТОБЕР 2015.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ПИЯТА МЕДЗИНАРОДНА НАУКОВА КОНФЕРЕНЦИЯ У СЛУПСКУ

ПОШВЕЦЕНА ВИСЕЛЬОВАНЮ УКРАЇНСКОГО ЖИТЕЛЬСТВА

городзе Слупск на сиверу Польскей од 24. по 26. септембер у просторийох Поморскей академиї отримана Пията медзинародна наукова конференция под назву „Лемки, Бойки, Гуцули, Русини – история, сучасносц, материялна и духовна култура”, пошвецена висельованю українского жительства зоз Польскей до України, у периодзе од 1944. по 1946. рок. На отвераню пленарного зашеданя учашнїкох привитали ректор Поморскей академиї др Роман Дрозд и др Богдан Гальчак зоз Универзитету у Зєлоней Ґури, а бешедовали и академик Микола Мушинка зоз Словацкей и София Федина зоз Львовского националного универзитету „Иван Франко”. Kоло осемдзешацеро учашнїки викла-

УЧАСТВОВАЛО И ОДДЗЕЛЄНЄ ЗА РУСИНИСТИКУ Орґанизатор конференциї бул Институт историї и политиколоґиї Поморскей академиї у Слупску, вєдно зоз Институтом за политиколоґию, Катедру за историю политично-правних доктринох и историю права Универзитету у Зєлоней Ґури (Польска), Українским историйним дружтвом у Польскей, Институтом народознавства Националней академиї Наукох України у Львове, Историйним факултетом Ужгородского националного универзитету (Україна), Катедру за историю Филозофского факултету Универзитету „Матей Бел” у Банскей Бистрици (Словацка), Музейом українскей култури у Свиднїку (Словацка), а окреме треба визначиц же у орґанизациї тей конференциї участвовало и Оддзелєнє за русинистику Филозофского факултету Универзитету у Новим Садзе.

9. ОКТОБЕР 2015.

дали свойо реферати у двох главних секцийох. Секция „А”, хтора ше занїмала з историю, була подзелєна на два подсекциї: по 1945. рок и после 1945. року. Материялна и духовна култура були обробени у подсекциї „Б”. Перши два подсекциї ше занїмали з рижнима обласцами етноґрафиї, а треца була пошвецена питаньом идентитета. Учашнїки конференциї зоз Сербиї були проф. др Янко Рамач („Писменосц Руснацох Южней Угорскей од стредку 18. до конца 19. столїтия”), проф. др Дюра Гарди („Историоґрафийна и публицистична творчосц епископа Дионизия Нярадия у контексту релиґийного и националного идентитету бачванско-сримских Руснацох”), Александер Мудри („Назви продуктох з конопи у язику Руснацох Войводини”), Саша Сабадош („Дїялносц Секциї за Русинох Союзу културно-просвитних дружтвох Войводини 1948-1952”), Велимир Паплацко („Вуковар – насилне висельованє Руснацох и Українцох 1991. року”), док Микола М. Цап („Митрополит Андрей Шептицкий и Руснаци и Українци Югославиї/Сербиї”) пре здравствени причини нє присуствовал на конференциї. Роботна часц конференциї тирвала єден дзень, 24. септембра, а ютредзень орґанизовани вилєт за учашнїкох до туристичного городу Устка на Балтицким морю.■ Саша Сабадош

РУСКЕ СЛОВО 15

КУЛТУРА И ПРОСВИТА НАРОК „ЧЕРВЕНА РУЖА” ОД 24. ПО 26. ЮНИЙ

НОВИ КОНЦЕПТ ЗА КВАЛИТЕТНЄЙШУ ПРОГРАМУ На схадзки Орґанизацийного одбору Фестивала рускей култури „Червена ружа”, хтора 30. септембра отримана у Руским Керестуре, спатрени финансийни звит з тогорочного Фестивала, а на схадзки акцент дати на планованє идуцого. Заключене же нарок „Червена ружа” будзе 24, 25. и 26. юния

ред розправу о концепту идуцей „Червеней ружи”, директор Дома култури Йоаким Рац членох Одбору поинформовал о финансийох тогорочного Фестивала и гварел же приходи були милион 502 350 динари, а вкупни трошки милион 776 670 динари, цо 220 000 вецей як плановане. Но, наведол и же ше часц того покрило з пенєжу од предатих уходнїцох. Бешедуюци о финансийним звиту, члени Одбору визначели же би требало померковац на финансиї, понеже ище 2016. року мож раховац на пенєж з керестурского самодоприносу, а вец потребни средства годно доставац лєм по проєктним финансованю. На схадзки бул и предсидатель Националного совиту (НС) Руснацох Славко Рац, котри надпомнул же би требало значнєйше обновиц дакедишнї спонзорства за Фестивал, понеже того року „Червену ружу” спонзоровала лєм Польопривредна фахова служба Зомбор. ПЛАНУЄ ШЕ ВИМЕНКИ У КОНЦЕПЦИЇ За идуцу, 55. „Червену ружу” ше планує вименки у єй концепциї, а предсидателька Одбору за културу НС Ґабриєла Саянкович предложела же би пияток, после „Пупча”, наступали културно-уметнїцки дружтва з наших местох з часцами своїх репертоарох. Тиж так, єдно з предкладаньох же би дзеци котри участвую на „Червеним пупчу” до Керестура пришли уж дополадня и були госци своїм парняком Керестурцом. На схадзки представена идея же би соботова вечарша програма була з трох часцох, со ставена з репрезентативного руского блоку, наступу реномованого го сцуюцого ансамблу Русинох з иножемства, як и естраднокомерциялного концерту. Єден з предлогох и же би на соботовей, як поведзене – репрезентативней програми Фе стивала, у нашим блоку вецей нє наступали побиднїки з руских фе стивалох, алє треба оформиц окремну фахову комисию, хтора одредзи точки з наших дружтвох за тоту часц програми. Орґанизацийни одбор предложел же би тоту комисию цо скорей оформел Одбор за културу НС, а задумка же комисия наяр у наших ме стох нащиви рочни, чи други концерти КУД (як цо дакеди були „Мали ружи”), на хторих културно-уметнїцки дружтва представяю свою творчосц и комисия одлучи хтори точки найрепрезентативнєйши, одно сно

16 РУСКЕ СЛОВО

з хторима буду участвовац на програмох нашого найвекшого и найстаршого Фе стивалу. Попри змаганя за найкрасши глас младих шпивачох, внєдзелю би ше презентовало нову музичну творчосц – шпиванки у забавним духу, а на Орґанизацийним одборе заключене же би тота програма була у Велькей сали Дома култури. Но, як гварене, нова творчосц Фестивала траци смисел кед ше ю нє зачува и далєй нє презентує публики, та уж тогорочни, а и будуци нови забавни композициї и за дзеци треба зазначиц авдио и визуално. ЗЛЄПШАЦ ТЕХНЇЧНИ УСЛОВИЯ И под час отримованя тогорочней „Червеней ружи”, потим и у анализи после єй отримованя на Орґанизацийним одборе, було вельо зауваги на озвучованє, та ше роздумує о купованю потребней опреми за „Ружу”, хтору би могли хасновац и други нашо фестивали. Дом култури уж обновел свою опрему з новима микрофонами и другима часцами, алє то нєдостаточне за тоту намену, та порадзене же по идуцу схадзку Орґанизацийного одбору будзе виробена спецификация потребней опреми и кадрох за таку роботу. После того будзе познате чи єст можлївосци за таке укладанє. Од 50. „Червеней ружи” у рамикох Фестивала ше отримує и „Керестурски саям”, а на остатнєй схадзки Орґанизацийного одбору винєшене роздумованє чи таке збуванє нє лєпше орґанизовац у рамикох привредно-туристичней манифестациї „Днї керестурскей паприґи”, о чим ище будзе бешеди.■ С. Надь/М. Зазуляк 9. ОКТОБЕР 2015.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ОСНОВНА МУЗИЧНА ШКОЛА ВЕРБАС

ИНТЕРЕСОВАНЄ ЗА КЛАВИР НАЙВЕКШЕ За клавир ше ище вше найвецей интересую, за гармонику слабше, а очиглядне же рошнє интересованє за ґитару. На одлуку же хтори инструмент дахто будзе грац уплївує и його рухомосц, алє и його цена

Основней музичней школи у Вербаше, хтора свой власни простор достала 1996. року, перше ше могло учиц грац на клавиру, гармоники, ґитари и кларинету, а з роками школа ше розвивала и росла. – Смикови одсек отворени 2003. року и теди запровадзене учиц грац на гушлї. Пробне було у Коцуре, а после ше розвило и у Вербаше. Вец зме у Змаєве запровадзели ученє тамбури, пре традицию у Дружтве „Сава Вукосавлєв”, хторе роками пестує гранє на тамбури. Пред 8 роками отворели зме оддзелєнє у Србобрану, хторе официйно и реґистроване и дзе, у тей хвильки, маме 42 школярох. Иншак, школа тераз ма 180 школярох, од того 140 у Вербаше, а при нас мож учиц грац на клавиру, гармоники, гушлї, ґитари, тамбури и на кларинету – визначела директорка ОМШ Вербас Верица Ожеґович, хтора пейц роки робела як наставнїца клавира, а од 2002. року є директорка школи. Основна музична школа зоз своїма наступами почина уж под час Дзецинского тижня, а Вербащанє того року почали и скорей, понеже участвовали у преслави 250-рочнїци парохиї у Коцуре. Явни наступи през школски рок будзе вельо, бо ту явни годзини, концерти, змаганя у жеми и иножемстве, участвовали на промоцийох и подобне. После Основней музичней просеково 3 до 4 школяре ше упишу и до стреднєй музичней школи, и нє лєм же ю успишно законча, алє вецей з нїх предлужую основни або мастер студиї дома, або у иножемстве. Так ше школа нєшка пиши зоз Стефани Бабич хтора студира у Чикаґу, Тияну Томич хтора студира ґитару у

9. ОКТОБЕР 2015.

Линцу, Надю Скокич хтора студира клавир у Ґрацу, а мастер клавиристку Весну Станков хтора студирала у Львове и перши школяр хтори ше врацел до школи дзе нєшка преподава. Окрем того, и брат и шестра Катарина и Никола Марянов хтори словя за музичних ґенийох тиж були школяре вербаскей школи. – Далєй, Димитрий Цап. Кед патрице яке його триманє, як шедзи, як трима инструмент, то прави уметнїк хтори тиж тераз на усовершованю у иножемстве – визначела Верица Ожеґович. Иншак, Димитрий у Основней музичней у Вербаше закончел ґитару при професорови Рашкови Радовичови, основни и мастер студиї на Академиї уметносцох у Новим Садзе при професорови Зоранови Країшникови, а того року одходзи на усовершованє до Братислави, у Словацкей, при маестрови Йожефови Жапкови. Вербаска школа менша по числу школярох. Ма 22 заняти особи, 13 класи, алє резултати змаганьох импозантни. Прешлого року достали 32 награди на рижних змаганьох ширцом Сербиї, а тих дньох случайни преходнїки у Улїци Маршала Тита 118 маю нагоду слухац красни мелодиї през отворени облаки будинку школи. На концу идуцого року, окрем порядних активно сцох, чека їх и ювилей, 20 роки од кеди су у своїх про сторийох, а рихта ше и моноґрафию Школи у хторей будзе облапене музичне образованє од самих єй початкох. ■ Ана Маркович

РУСКЕ СЛОВО 17

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ НАШ ГОСЦ: МАРИЯ ГАЙДУК З РУСКОГО КЕРЕСТУРА

ФАМЕЛИЯ И АКТИВНОСЦИ ВИПОЛНЮЮ ЖИВОТ Пишe: Сенка НАДЬ

Велї прешвечени же кед дойду по узрети роки, нє можу активно препровадзовац час, обаваю ше путовац и провадзиц сучасни швет и збуваня у нїм. Праве процивне доказує Мария Гайдук, хтора пред двома тижнями наполнєла 70 роки, а по способе живота би єй могли завидзиц и тоти цо двацец роки од нєй младши

ария пред шеснац роками остала ґдовица и жиє сама, ма дзивку Ярославу, котра тиж жиє у Керестуре и сина Мижа у Ванкуверу, у Канади. Живот єй динамичнєйши од векшини старших людзох прето же го се-

Активизем у култури приноши познанства и велї путованя

18 РУСКЕ СЛОВО

бе иншак орґанизовала. Даскельо роки у младосци Мария зоз фамелию жила у Нємецкей, та зна по нємецки, цо єй вельо помогло и надалєй у живоце. МЛАДА ФАМЕЛИЯ У ШВЕЦЕ – Под час Тита, кед була реформа, мой супруг вислужел войско, алє нє могол найсц роботу, та пошол до Нємецкей и достал роботу у фабрики автох „Форд”. О рок пошла и я за нїм, зоз нашим дзивчецом Ярославу. У Нємецкей зме жили шейсц роки, а теди ше народзел и младши син Мижо – здогадує ше Мария. Гоч гвари же им у Нємецкей було барз добре, велька бриґа була зоз малима дзецми. Гайдуково були млади, а нє мали нїкого хто би могол причувац дзеци. Прето Мария нє робела, цо була хиба, понеже би у процивним могли вельо лєпше и лєгчейше жиц. – Кед о даскельо роки настала криза и у „Форду“, давали одпремнїни, та супруг прилапел и надумал ше врациц до Сербиї. Мнє нє так барз цагала носталґия за домом як його. И нєшка нам ше знаю опитац прецо зме ше врацели, а я вше гуторим же так оцец сцел, а кед би ше 9. OKТОБЕР 2015.

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ я питала, остали бизме. У Керестуре сом робела як шивачка у такволаним „Крамеру“, условия роботи були подли, а мали зме минималну плацу, та зме за ню анї ципели нє могли купиц. Дознали зме же тот хто назбера 15 роки стажу, будзе мац право на половку пензиї. Одлучела сом робиц док сом нє назберала потребни стаж, а так робели и други мойо колеґинї, та зме єдна по єдна одходзели до пензиї. После того сом почала робиц на полю, садзели зме паприґу, а мой чловек робел як шлосер. Кед пред 16 роками умар, живот ше ми цалком обрацел – бешедує наша собешеднїца. САМА ПУТОВАЛА ДО КАНАДИ ҐУ СИНОВИ Марийов син Мижо ше 2003. року преселєл до Ванкуверу, а од теди вона уж штири раз сама путовала ґу ньому, нєвести и малим унучком. Як гвари, на путованьох єй барз хасновало тото же зна єден зоз шветових язикох. – Мало старших людзох ше опредзелї пойсц на таку драгу, окреме з наших крайох, алє можем повесц же то нє таке страшне як ше дакому видзи. Кед особа ма 65 роки, при купованю авионскей карти ше може опредзелїц чи сце мац особу при себе хтора єй на аеродрому помогнє знайсц ше, алє и з куфрами. Раз кед сом мала прешедац зоз Франкфурту до авиона за Ванкувер, зоз авиона ше барз помали виходзело, понеже людзох було коло 300, а то културни людзе и нє дриляю ше, та лєм цо сом нє запожнєла на авион. Кед сом конєчно вишла, остала ище єдна годзина по рушанє мойого авиона, хтори бул на другим концу аеродрома. Пошла сом ґу чловекови хтори бул водзач, и гварела му же идзем до Ванкуверу, а вон ме швидко превезол на їх превозки, а вец и на лифту так швидко же би я то нє могла сама, а дзе ище зоз шицким цо сом ношела. Барз ми помогол – памета Мария. Фамелию у Канади остатнїраз нащивела прешлей жими и затримала ше там даскельо мешаци. Заш лєм, гвари же єй уж тераз баржей одвитує живот у Керестуре. – Ванкувер барз вельки и красни город, алє нє могла сом у нїм так уживац, понеже син и нєве ста ходзели на роботу, дзеци до школи, а дармо вец тота красота кед сом нє мала сушеду, нє мала сом зоз ким прегвариц по руски. Видзи ше ми же живот индзей баржей за младих людзох, вони там маю добру перспективу и можу себе обезпечиц таки живот з хторим буду задовольни. Мнє одвитує живот у Кере стуре, кед шеднєм на бициґлу и

9. ОКТОБEР 2015.

пойдзем дзе сцем, шицких познам... Видзем на драгу, шеднєм опрез хижи и шицки ше ґу мнє оздзиваю. Ниа, пред двома тижнями сом пре славела 70. родзени дзень и пришло ми жаль же цала фамелия ту, а моїх з Канади нєт – гвари вона. И попри тим же помали уходзи до осмей децениї, Мария цалком трима крочай зоз технолоґиями комуникованя. Научела хасновац интернет, та ше зоз сином и його фамелию чує прейґ Скайпу, а ма и налог на Фейсбуку. ЛЮБОВ ҐУ ШПИВАНЮ Ю ОТРИМАЛА Марийова фамелия барз музикална. Шестра Иринка професорка музики, унука Яна закончела штредню музичну школу и грає у оркестре Дома Култури у Керестуре, унук Иван грал у керестурских бендох... Мария уж роками шпива у Хору и Жридловей ґрупикерестурского дома култури и то роби лєм по слуху. Гвари же шпивац почала 2001. року, пошвидко як єй супруг умар, и гоч боль була присутна, то ю отримало же би нє вше була у смутку. Любов ґу музики нє капе, алє з оглядом на роки, наша собешеднїца гвари же би младши требали преберац їх места. – Проблем же у Жридловей ґрупи преважно старши жени, а нє знаме як мотивовац младих же би ше уключели, понеже и ми вше старши, вше менєй можеме путовац, и чежше нам ношиц шмати зоз собу. Млади маю обичай ходзиц з часу на час, а кед су нє порядни, чежко нас попровадза, окреме же писнї хтори хор шпива чежши як народни. Однєдавна почали ходзиц и петнацрочни дзивчата хтори барз крашнє шпиваю и наздавам ше же ше вони у хору длужей затримаю – прешвечена Мария. Єдна з добрих стварох хтори приноши активизем у култури то части путованя. Гайдукова гвари же нащивела места хтори би имшак нїґда нє видзел а кед би нє шпивала. Окрем зоз шицких наших местох у Войводини, а вец и Петровцох, Осєку и Миклошевцох у Горватскей, Словацкей и Италиї, Мария ма красни памятки з путованьох. Кажди активизем приноши и познанства за цали живот и нових товаришох, та так и жени хтори вєдно шпиваю по стали як фамелия. Кед ше дацо случи, телефони такой бренкаю – и шмишно, и мило Мариї Гайдуковей. ■

РУСКЕ СЛОВО 19

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ СТРЕТНУЦЕ: ЙОВҐЕН ПАПУҐА, ШНАЙДЕР ЗОЗ ДЮРДЬОВА

ЗА ДОБРУ ШМАТУ ТРЕБА И ДОБРОГО МАЙСТРА Пишe: Сандра БАРАНЬ

Йовґен Папуґа у валалє познатши як Йоца шнайдер, скравец уж вецей як шейдзешат роки. Гоч давно шеґертовал у двох майстрох у валалє, ище вше шицко добре памета. И нєшка го мож видзиц як шиє у своїм обисцу, у роботнї хтору отворел 1971. року. Ма свойо муштериї, и то нє лєм зоз Дюрдьова

салону хтори ище и нєшка „пахнє” на добри стари часи, теди кед ше столи и карсцелї премасцовало зоз желєну масну фарбу и слухало музику з транзистора, вше порихтана пейґла и штофи за шице. Майстор Йоца прешвечени: – Кед бим ше ознова народзел, ознова бим пошол на занат, нє видумовал бим же пойдзем за професора, алє бим ше лапел скравац – гварел шнайдер Йоца хтори после Основней школи у Бачинцох, уписал ше до Ґимназиї „Йован Йованович Змай” у Новим Садзе. Любел историю и сцел буц професор, медзитим, пре математику хтора му нєбарз ишла, напущел школу. Теди з родичами жил у Дюрдьове, та му дїдо и оцец предложели же би бул скравец. Першого септембра 1963. року у Бачкей Паланки Йовґен ше уписал до Периодичней школи за школярох у привреди. Бул добри школяр з фахових предметох, та го школски колектив сцел послац до Вараждину же би ше

20 РУСКЕ СЛОВО

виучел за наставнїка фахового рисованя и технолоґиї материяла за шнайдерох. Медзитим, тото нашого собешеднїка нє прицаговало, бо сцел робиц за машину. Сцел буц шнайдер. „МАЛИ” ВЕЛЬО ЗНАЛ Дзевец мешаци ходзел на праксу, а вец до школи, та после трох рокох достал диплому скравца. Шеґерт бул у Дюрдьове при двох майстрох, Дюри Римарового – Ковочки и Миколи Дороґхазийового – Мики. Першу роботу достал у салону „Ґуелмино” у Католїцкей порти у Новим Садзе, но, швидко ше врацел до валалу, бо ше майстор похорел, а з того часу памета и єдну анеґдоту: – Єден шнайдер гварел мойому майстрови же чом ме приял кед сом таки слаби... таки, гварел, же мам 20 кили з кавчом! А майстор му на то одповед: „Гей же зме стари шнайдере, алє тот „мали” зна вецей як ми двоме вєдно” – памета Йоца майстрово слова. 9. ОКТОБЕР 2015.

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ Року 1971. Йовґен ше врацел до Дюрдьова и у обисцу отворел свой скравецки салон. Теди мал тельо роботи же му и мац мушела помагац. Мал вельо муштериї, а нє сцел их опущиц. До тижня ушил и по петнацецери панталони. МУШТЕРИЇ ШЕ ШНАЙДЕРОВИ ПИТАЛИ ЗА СОВИТ Року 1977. у моди було ношиц панталони, лайбик и место рекли скоряну якну. Теди за Вельку ноц мал зошиц 180 панталони и лайбики и ище вецей як 15 цали шмати. Но, мода ше з часом меняла, а Йоца тото провадзел и намагал ше удоволїц муштерийом були задовольни. Седемдзешатих рокох було популарне ношиц реклу на два шори капчаня, познєйше исти таки модел лєм кус длугши, а вец були у моди кратши рекли з двома шлицами на хрибце. Теди ше ношело дакус ширши панталони, а майстор Йоца шицко шил. – Любел сом ше з каждим посовитовац. Знал сом як ше справує материял, а цо муштерия люби, та вше требало найсц якиш штредок. Вецей раз було по моїм – шмишка ше шнайдер Йоца, хторому велї муштериї остали вирни, бо мали довирия до його роботи. Велїм шил шмати одмалючка, ище од основней школи, а тоти исти ище и нєшка приходза до ньго, алє тераз як пензионере. Млади, гвари, ридко приходза же им треба дацо зошиц, углавним приноша шмати кед их треба зужиц, або дацо преправиц. Ище кед починал шиц, Йоца нєпреривно провадзел цо у швеце модерне. Вше мал

9. ОКТОБEР 2015.

при себе новини „Бурду” хтори доставал з Нємецкей, а дакеди и з Анґлиї. Дакеди ше о моди информовал у новинох, а нєшка люби патриц модни ревиї у Риме и Паризу, бо, гвари, вони диктую шветову моду. – Обрацце увагу як жени облєчени кед на телевизиї репортажи з Французкей и Нємецкей, и яка вельа розлика медзи нїма. Италиянка нїґда нє облєче патики и сукню, алє красну сандалу и сукню. Сукня скоро вше барз добре викрата, хтора на нєй крашнє стої – гвари шнайдер, а до дискусиї ше уключел и Влада Иван з Дюрдьова хтори пришол же би му шнайдер скрацел панталони. НАШО ШТОФИ ШЕ ВИВОЖЕЛО ДО ШВЕТА – Добри штофово панталони гевти, котри кед ше у нїх задриме на кавчу, а вец станє, котри ше нє вигужваю. Дакеди ше єдни панталони на крашнє ношело и вецей як три, штири роки, таки було квалитетни материяли. Найлєпше их було ношиц на хемийне райбанє, бо штоф трацел квалитет кед ше го райбало з домашнїм мидлом. Квалитетнєйши материяли єст и тераз, а коштаю од осемдзешат по сто дзешец евра метер, а познате же за панталони треба найменєй метер и трицец. Материял барз драги, а добри штоф вше, зато, бул драги. Нашо штофи – парачински, вараждински и кулски дакеди були нєпревозидзени – найлєпши, анї тоти зоз Анґлиї им нє були ровни. Вивожело ше их до Америки и Европи, таки були добри. Нєшка, кед му муштерия придзе з подлим материялом, Майстор Йоца такой обраца увагу и пове же з того платна нє мож зошиц добри и квалитетни шмати. – З подлого материялу нє мож зошиц так як треба. Нє будзе добре стац, и будзе ше гужвац – з длугорочного искуства гвари шнайдер Йоца. У Дюрдьове од 1966. по 1980. рок були седемцме скравци и шицки мали салон у своїм обисцу. Медзи нїма були и майстрове Маґоч, Варґа, Бреґун и други. З роками скравци єден за другим преставали робиц, углавним пре роки, та 1995. року их у валалє було лєм троме. Нєшка шнайдер Йоца остал сам шнайдер, як вон то гвари – „старого кову”. Там дзе почал шиц, и нєшка шиє, алє тераз у дружтве вирних псох Боба и Фатими и їх малих пшичкох, без котрих гвари же нє може задумац анї єден дзень. З його мигелю часто чуц музику и машину за шице. Кед цихо, муштериї знаю же є нє дома, алє у валалє, та гоч и замкнуте, шмата хтору закончел муштериї, вше у мещку заквачена на капурки.■

Влада Иван з Дюрдьова, стара Йоцова муштерия

ЗАЧУВАЛ СТОРОЧНУ МАШИНУ Йовґен Папуґа ище вше шиє на машини хтора ма вецей як штерацец роки, алє хтора го и нєшка добре „слуха”. И першу зачувал, гоч є погубена, бо ма вецей як сто дзешец роки, а купел ю од майстрового майстра у хторого бул шеґерт. Дакеди Йоца шедзел по 18 годзини за машину, нєшка шедзи вельо менєй. Нє сцека од роботи, алє тераз уж нє муши так пилновац. Гвари же добри майстор муши мац добру машину и знанє, муши добре оценїц конституцию муштериї, а и материял барз важни. Теди мож крашнє зошиц и випейґлац шмату же би на жени стала як злята, так як и на спомнутей Италиянки.

РУСКЕ СЛОВО 21

МОЗАЇК ЕМИСИЯ „ОСТАНЬЦЕ НАШМЕЯНИ”

МОТО ПРЕРОСНУЛ Пише: Ася ПАПУҐА

Емисия за младих „Останьце нашмеяни” ше емитує на трецей програми радия РТВ скоро 10 роки. У юнию того року ше закончела дзевята сезона, а 5. октобра почала дзешата. Пририхтую ю и реализую Саня Маркович и Саня Полдруги, шицким познати як Два Санї емисия достала нєшкайшу назву, а Саня Маркович постала редакторка.

айпознатша радио-емисия на руским язику зоз змистом за младих нєшка емисия „Останьце нашмеяни”. Настала зоз дакедишнєй емисиї з назву „Одгуки з ровнїни”, а 2005. року Саня Маркович и Саня Полдруги постали єй авторки. − Татяна Беук Латяк була редакторка емисиї „Одгуки з ровнїни”, а нашо сотруднїцтво почало кед сом з єдней нагоди госцовала у тей емисиї и вона ше ми питала чи сом заинтересована пририхтовац таку емисию. Понеже Саня и я пайташки одмалючка, бувши коцурски, а теди зме були и цимерки у Новим Садзе, лоґичне ми було же ми вона будзе пара – здогадує ше Саня Полдруги.

ПРОГРАМА Емисию „Останьце нашмеяни” ше емитує кажди вовторок на 12:30 на трецей програми радия РТВ, програми на руским язику, на 100 MHz, а мож ю провадзиц и на интернету, на сайту РТВ, на одложеним слуханю. Линки за емисию мож пренайсц и на Фейсбук боку Два Санї.

22 РУСКЕ СЛОВО

Емисия „Останьце нашмеяни” облапя наисце вшелїяки теми, − Обидва зме мали вельо провадзи шицки актуалносци и обовязки, розпорядки збуваня хтори вязани за младих. нам були иншаки и дакеди − Вше ми завадзало кед ше младих зме ше днями нє видзели, занєдзбовало. Єст велїх хтори ше гоч зме бивали вєдно. закладаю, хтори робя, успишни су, Хибел нам заєднїцки дахто пише, дахто шпива, рисує, гоби. Тота емисия постала рецитує итд. Чкода кед ше их наша „кафа”, нашо замеркує и похвалї лєм раз. Кед дахто друженє. У студию зме на гоч яки способ збогацує свою ше и шмеяли як шалєни, заєднїцу, а заєднїца нє одреаґує и нє и плакали, алє слухаче потрима го, тота особа ше звичайно тото нїґда нє могли розчарує, аж дзекеди и страци обачиц. То були нашо чувство припадносци ґу нєй. Так хвильки – додава Саня може настац вельки проблем. Маркович. Шицки, вец, поставяю питанє: Дзе млади? Циль, алє и обовязка На самим початку им, як гваря, нашей емисиї и медийох вообще найвецей помагала Татяна Беук праве препознац и припознац Латяк, пририхтовала их и уводзела шицких хтори ше визначую. до роботи. З часом ше розвивали и Намагаме ше дац младим вецей усовершовали, а кажду емисию простору, обрациц увагу на нїх, закончовали зоз препознатлївим поряднє прецаговац їх мена през мотом: „Останьце нашмеяни”. Тот мото бул симпатични тедишнєй емисию, же би достали увагу яку заслужую – толкує Полдругова. редакторки тей емисиї Анамариї Пап (тераз Ранкович) и 2009. року Вше провадза збуваня, а потераз обробели наисце рижнородни теми, як гваря, од проблемох наркоманиї до госцованя младого паноца. Же би провадзенє руских медийох постало звикнуце младшей ґенерациї, емисия ма даскельо кратки рубрики: Лексикон, Мой перши динар, Ин и аут, Мойо два минути, 30 секунди явно на радию, Путуйме, як и нова рубрика Нє шицко Два Санї потримую шицких хтори успишни таке чарне. у даєдней обласци

Фото: Владимир Вадаски

Фото: Александар Ґусман

ВАЖНА АФИРМАЦИЯ И ПОВРАТНА ИНФОРМАЦИЯ

9. OKTOБЕР 2015.

МОЗАЇК НА РАДИЮ РТВ

ДО БРЕНДА През нїх млади маю нагоду представиц ше и афирмовац.

ФЕЙСБУК ОТВОРЕЛ ДЗВЕРИ Два Санї почали робиц тоту роботу вєдно, а сам початок нє бул лєгки. − Мали зме вельо почежкосци. Ми „пребивали ляд”, мушели зме барз нагваряц людзох же би нам дали вияви. Млади теди були завартейши як нєшка и мушели зме их цагац за рукав же би пришли госцовац у нашей емисиї. Медзитим, нїґда зме нє одуставали и вше зме ше намагали потолковац людзом же то нє страшне, же ми намонтираме знїмки, виштригнєме шицки нєпотребни

АУДИЦИЯ ЗА НОВИХ ВОДИТЕЛЬОХ После дзешец рокох емисиї „Останьце нашмеяни” зявела ше потреба же би тоту улогу превжали младши водителє. Кажде хто заинтересовани опробовац ше у такей роботи може ше явиц Саньом до инбоксу на їх Фейсбук профилу. − Любели бизме кед би ше явела водительска пара хтора ше позна и будзе ше дополньовац. Важне же би були позитивни, комуникативни и креативни, же би озбильно похопели тоту роботу, а ми и шицки члени рускей редакциї им помогнєме и помали их будземе уводзиц до роботи – поволую Два Санї.

Зоз преслави пиятей рочнїци

слова, гришки, сербизми, загакованя и подобне. Прешвечовали зме младих же то добре, насампредз, за нїх. Дзекуюци нашей упартосци, алє и розвою технолоґиї, интернета, Фейсбука, тераз наисце нє маме тот проблем. Млади вельо шлєбоднєйши и отворенши, сами ше явяю, и барз нам мило прето, а и тераз нам лєгчейше робиц – припознаваю вони. Пре нагли розвой технолоґиї емисия прешла през рижни фази трансформациї. Од огромного касетофона, прейґ рижних диктафонох и микрофонох, касетох и мини-дискетох, до интернета и нєшкайшого „маранц знїмача”, алє през тоти дзешец роки Санї научели хасновац шицко. Знашли ше и затримали и слухачох и квалитет емисиї. 9. OKTOБЕР 2015.

− Кед зме отверали заєднїцки Фейсбук бок, перше зме го пробовали наволац по нашей емисиї, потим Саня и Саня, медзитим, теди Фейсбук нє мал таки можлївосци. После даскелїх пробованьох написали зме лєм Два Санї и порадзели ше же пременїме док годно. Медзитим, кед могло пременїц, Фейсбук уж могло мац на кирилки, ми уж мали вельо приятельох и зложели зме ше же нє будземе нїч меняц. Два Санї постали часц наших идентитетох – гвари Марковичова.

ЇН И ЯНҐ Емисия динамична, за цо напевно заслужни їх розлични характери. − Ми зошицким два процивносци. Вироятно ше прето и складаме, бо

надополнюєме єдна другу. Я любим длуго спац, углавним сом опущенша и мам кеди, док Саня барз одвичательна, вчас става и орґанизованша є – гвари Полдругова, а Марковичова предлужує: – Наисце зме Їн и Янґ. Тоти розлики зме пренєсли и до емисиї. За спонтаносц и емотивносц заслужна Саня, хтора отворенши тип особи, а тоту озбильну ноту и даяки гранїци отримуєм я. Кед то потребне, Саня ме опущи и змири, а я ю „прицискам”. Людзе нас аж и препознаваю як „плаву и чарну Саню”, а мушим припознац же дараз и ми сами маме чувство же зме два половки єдней цалосци. Праве пре розлики медзи нїма, їх емисия ориґинална, а дзекуюци намаганю, упартосци и пошвеценосци, нєшка Два Санї и „Останьце нашмеяни” нє лєм радио-емисия, алє шлєбодно мож повесц – бренд. Санї длугорочно сотрудзую зоз часописом МАК, зоз орґанизацию Pact Ruthenorum, Форумом младих рускей Матки, потримую и промовую манифестацию Дньовка, Водова Фест, маскенбали, медзинародни волонтерски камп, ґрупу Crazy Cousins, телевизийну емисию Часи младосци и подобне. − Контакт зоз другима орґанизациями и поєдинцами нам барз важни и нїґда нїкого нє доживюєме як конкуренцию. Почитуєме єдни других, помагаме себе и олєгчуєме роботу – наглашую Два Санї. ■

РУСКЕ СЛОВО 23

МОЗАЇК АДВОКАТКА СИЛВИЯ ОРОС ЗОЗ

ШИЦКИ МАМЕ ПРАВО ВИТВОРЙОВАЦ Пишe: Сенка НАДЬ

Студенти права, млади дипломовани правнїки и адвокати зоз цалей Сербиї ше на семинаре з тему „Бранїтелє и бранїтельки меншинских правох у Сербиї” едуковали о людских правох и проблемох у дружтве як цо дискриминация меншинских ґрупох. Семинар отримани од 8. по 13. септембер, а медзи двацецерима учашнїками була и млада адвокатка Силвия Орос зоз Руского Керестура

илвия Орос нєдавно положела правосудни испит и почала робиц як адвокатка, а на семинар ше приявела самоинициятивно, пре тему – положеня и права националних меншинох. – Понеже сом на початку професийней кариєри, приявела сом ше на тот семинар же бим себе приблїжела тоту тему, понеже ше у образовней системи нє виучує як окремни предмет. Думам же тема значна за шицких людзох у Сербиї, а за мнє окреме, понеже и я припаднїца националней меншини – гвари Силвия. Циль едукациї бул пременїц свидомосц о меншинских ґрупох, од микро по макро уровень, з лоґику же пременки рушаю од поєдинца, та ширше. Окрем младих сербскей националносци, на едукациї були и припаднїки ромскей, албанскей и рускей националней меншини.

НАЙВЕЦЕЙ ПРЕДРОЗСУДКИ О РОМОХ И ЛҐБТ ПОПУЛАЦИЇ Учашнїки обробели теми людских и меншинских правох и Сербиї и у

швеце, а єден зоз проблемох хтори ше визначел то дискриминация, окреме родна дискриминация и стереотипи о Ромох. Була интересантна и дискусия о ЛҐБТ популациї, на хторей бул Ґоран Милетич, активиста за людски права и член Орґанизацийного одбору Паради пихи. Же би себе приблїжели таки ситуациї у хторих присутна дискриминация, млади правнїки мали роботнї „Театер гнобених” на хторих зоз

НЄФОРМАЛНЕ ОБРАЗОВАНЄ ЗА МЛАДИХ Едукацию „Бранїтелє и бранїтельки меншинских правох у Сербиї” орґанизовал Младежски одбор за образованє. То нєвладова орґанизация зоз Беоґраду, хтора настала як одвит ґрупи гражданох на систему формалного образованя, а занїма ше зоз єй анализу. Тота орґанизация младим особом понука нєформалне образованє зоз обласци хтора нєдосц заступена у образовней системи у Сербиї.

Дискусия о ЛҐБТ популациї зоз Ґораном Милетичом

24 РУСКЕ СЛОВО

Силвия Орос

скечами обрабяли теми о правох меншинох. – Моя ґрупа мала приказац ситуацию у хторей ваготна жена приходзи на розгварку за роботу, биоґрафия єй перфектна, алє кед роботодаватель видзи же чека бебу, гутори єй же конкурс заварти. Ми през ґлуму розрабяли рижни теми, кажде ше могол уключиц до приповедки и пременїц цек дїї – бешедує Оросова. У складзе зоз актуалнима случованями, учашнїки едукациї дознали о людских правох у позарядових ситуацийох, дзе нєзаобиходна тема була и ситуация миґрантох. – Миґранти котри сцекаю зоз своєй жеми у хторей война, по медзинародних правох маю право шлєбодно преходзиц през держави, а гранїци ше нє шме заверац. Вони можу питац азил у жемох у хторих жадаю, а у транзитних жемох 9. OKTOБЕР 2015.

МОЗАЇК РУСКОГО КЕРЕСТУРА

СВОЙО ПРАВА маю право пребувац у часовим периодзе хтори реґуловани зоз законом – гвари млада правнїца.

РУСНАЦИ НЄ ЦАЛКОМ ХАСНУЮ СВОЙО ПРАВА – Руснаци маю вельо права за хтори нє знаю и хтори нє хасную, а єст можебуц и таки хтори нє сцу хасновац. То поведзме виучованє руского язика у штредкох дзе жию Руснаци, дзе ше оддзелєня зменшую, та и гаша, а тото право нам дате по Уставу же бизме го хасновали. Тиж так, млади котри ше уписую на факултети нє знаю же можу покладац примаци испит на мацеринским язику, односно ридко хто зна – гвари Силвия и додава же зме шицки єднаки у правох хтори ше нам ґарантує и кажде ма право и можлївосц витворйовац свойо права.

УЧАСТВУЙЦЕ НА „ДНЬОВКИ” „Pact Ruthenorum” поволує младих до 33 рокох же би ше приявели за участвованє на тогорочней „Дньовки”. Мож ше представиц зоз шпиваньом, граньом, танцом и интерпретацию поезиї и прози. Хто заинтересовани най ше прияви до поруки на Дньовков Фейсбук бок, лєбо най пошлє мейл на адресу dnjovka.rk@gmail.com Приявиц ше мож найпознєйше по 25. октобер.

НАШО МАСТЕРАНТИ Розрабяло ше теми у хторих мож препознац дискриминацию

Преподаванє о националних меншинох у Войводини отримал помоцнїк покраїнского секретара за национални заєднїци Янош Орос, та и правнїки котри припаднїки векшинского народу мали нагоду дознац о положеню меншинох и проблемох зоз хторима ше зочую. Од представительох урядових институцийох, привитала их и покраїнска омбудсманка Анико Мушкиня Хайнрик, а були и у Основним судзе, дзе од судийох дознавали о конкретних случайох у пракси зоз хторима ше єдного дня шицки годни зочиц. Млади правнїки достали задаток отримац преподаванє у школи о правох меншинох, а Оросова поручує младим же би требали знац же зме шицки розлични и треба же бизме були толерантни, бо маме шицки єднаки права. ■ 9. OKTOБЕР 2015.

Мено и презвиско: Сандра Колошняї Датум народзеня и место одрастаня: 11. IX 1989. Руски Керестур Здобути ступень, напрям, обласц, кеди: Мастер инженєр ґрафичного инженєрства и дизайну, мастеровала 29. V 2015. з тему „Хаснованє медицинских ЦТ знїмкох як уходних податкох до процесу 3Д друку – студия случаю” Основни и мастер студиї: Факултет технїчних наукох, напрям – Ґрафичне инженєрство и дизайн, Универзитет у Новим Садзе Штредня школа: Економско-тарґовецка школа, Кула, напрям – Финансийни администратор Язики: руски, сербски, анґлийски Интересованя и гобиї: путованя, фотоґрафия, а занїма ше и зоз шминканьом Плани за будучносц: усовершовац ше, найсц роботу, путовац

РУСКЕ СЛОВО 25

ДУХОВНИ ЖИВОТ ВИРОНАУКА У ШКОЛОХ И НА ПАРОХИЙОХ

НЄ ПОДПОЛНИ ЗМЕ БЕЗ ДУХОВНЕЙ ДИМЕНЗИЇ Почала настава виронауки у школох и на парохийох, гоч у нє цалком дефинованих условийох. Добре, медзитим же маме добрих фаховцох, священїкох, вироучительох и теолоґох, хтори можу пренєсц аж и вецей знаня и искуства як цо єст интересованя у школох, при младих и старших Пишу: Редакция и мрежа дописовательох

Mальованє на годзини у Шидзе

кода нє вихасновац виронауку, бо чловек и духовне єство, окрем же є биолоґийна, психолоґийна и дружтвена особа. Релиґийносц видзиме у каждей култури, а при Руснацох є аж и важна за обстоянє. Потим, кажди чловек ма совисц хтора го опомина лєбо наградзує, кажди ше дакеди опита дзе смисел. Чкода нє знац вецей о Бибилї, „кнїжки над кнїжками”, хтора у фундаментох цивилизациї и хтора преложена на вецей як 2 500 язики, та и на руски. У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ И КУЛИ ВЕЦЕЙ ЯК 200 ШКОЛЯРОХ У наступним школским року грекокатолїцку виронауку ше як школски предмет предлужує виучовац и у Основней и штреднєй школи „Петро Кузмяк” у Руским Керестуре, а того року ше за ньго опредзелєли вецей як 200 школяре и тото число подобне уж вецей роки. Того року у Основней школи виронауку вибрали 170 школяре од першей по осму класу, а гевти други то школяре у руских оддзелєньох Ґимназиї, лєбо у напряму Туристични технїчар. Наставу уж вецей роки трима вироучителька Златица Малацко хтора задовольна з одволаньом школярох. – Намагаме ше же би школяре зоз знаньом хторе здобуду о своєй вири, паралелно усвоєли и християнски норми до свойого живота – гварела Малацкова. – Пробуєме их оплеменїц же би були лєпши людзе и християнє, и вериме же шицко тото аж познєйше да свойо прави резултати. Дакус векшу заинтересованосц за таки теми видзим при штредньошколцох, цо и нормалне у їх рокох дозреваня и

26 РУСКЕ СЛОВО

роздумованьох о смислу живота и подобних питаньох. Нашу грекокатолїцку виронауку виучую и школяре штреднєй Технїчней школи „Михайло Пупин” у Кули, зоз хторих векшина з Керестура. Виронауку им виклада парох керестурски о. Михайло Малацко, та по його словох, у першей класи у тей школи ше приявели 10 школяре, єден з Коцура, а першираз двоме зоз Кули. Єст красне число школярох и у старших класох. – Зоз Школу „Михайло Пупин” барз крашнє сотрудзуєме и задовольни сом кельо ше у тим року опредзелєли за виронауку – виявел о. Малацко. Вон тиж надпомина же чкода же ше у кулскей Економскей школи досц викомпликовало опредзельованє за вирску наставу, та ше родичи, углавним, нє сцу упущовац до тей процедури и там вец нєт школярох цо вибрали нашу виронауку. – Годзини виронауки нє отримуєме у школи, прето же барз чежко усоглашиц их зоз другима обовязками школярох. Прето практикуєме виронауку за Керестурцох, хторих єст вельо вецей, тримац кажди пияток на 20 годзин у парохийним доме, а ту приходза и школяре з нашей Ґимназиї и други – потолковал о. Малацко. За штредньошколцох ше уж традицийно, наяр и вєшенї, орґанизує по єдно стретнуце, у форми блок годзинох, у керестурским Каритасу лєбо у Водици, дзе вец поволани и штредньошколци зоз других наших местох. – Школяром пробуєм потолковац же ми кед вибераме свою виронауку, хтора заш лєм специфична, то цошка нашо, алє з тим даваме и єдно шведоченє же иснуєме и як вирни, и як народ. То досц чежко розумя млади нєшка, прето же зме уж нє таки залюбени до нашого националного и вирского идентитета – заключел о. Малацко. 9. ОКТОБЕР 2015.

ДУХОВНИ ЖИВОТ Попри виронауки у школи, од октобра виронаука за школярох по возростних ґрупох орґанизована и при керестурскей парохиї. ЗА ШИЦКИ ВОЗРОСТИ У НОВИМ САДЗЕ Виронаука на парохиї у Новим Садзе почала концом септембра, а тримаю ю вироучительки ш. Георгия и Мелания Римар. Настава почина каждей недзелї на 16,30 годзин и тирва пол годзини за дзеци хтори ше рихтаю за першу причасц. – До початку Служби Божей на 18 годзин, наставу маю старши дзеци, хтори буду мац роботнї на хторих ше будзе правиц дацо цо годно предац (погляднїци, крачунски прикраски...), а за достати пенєж ше купи дацо цо похаснує дзецом хтори ходза на виронауку. На тоту виронауку можу присц шицки заинтересовани школяре основних школох – гварела ш. Георгия. У октобру почала и виронаука за младих, штредньошколцох и студентох, як и за старших. – Наставу за штредньошколцох и студентох трима о. Дарко Рац и то од октобра, на 19,30 годзин, на парохиї у Новим Садзе. Од початка октобра и виронаука за старших, як и потераз, внєдзелю по сле вечаршей Служби Божей – гварел парох ново садски о. Юлиян Рац, хтори и трима виронауку за старших. У ШИДСКЕЙ ОПШТИНИ ПО ДАСКЕЛЬО ОСОБИ НА НАСТАВИ Зоз початком школского року, почали и годзини виронауки у наших парохийох у шидскей општини. У Шидзе на школску виронауку приявени тройо школяре. Парох о. Михайло Режак гвари же слово о по єдним школярови першей, седмей и осмей класи основней школи. Настава каждей соботи на парохиї почина од 10,30 годзин, а приходза ище и пецеро, або шесцеро школяре хтори у школи вибрали гражданске як виборни предмет, алє ходза и на годзини виронауки на парохиї. Парох у Шидзе и з тей нагоди поволал родичох же би свойо дзеци посилали на виронауку и так отримали, окрем язика, и свою виру. Виронаука почала и у нашей парохиї у Бачинцох. Як гварел о. Дарко Рац, двойо школяре – єден у другей и єден у седмей класи, маю виронауку пиятками после настави у парохиялней сали. Школярка другей класи ше пририхтує и за першу причасц.

Настава и роботнї у Сримскей Митровици

9. ОКТОБEР 2015.

Школяре керестурскей Школи нащивели Катедралу

У КЕРЕСТУРЕ ПОТРЕБНА ВИРОНАУКА ЗА СТАРШИХ – Скорей була виронаука за старших, алє и ту нєт досц заинтересованих. Любел бим кед би було младших од 30-50 роки, кед би ше вони заинтересовали преглїбиц свою виру и кед би то вимагали. Но, будземе патриц голєм два раз рочнє орґанизовац даяки духовни пририхтованя з нагоди вельких шветох – гварел парох о. Михайло Малацко.

Школска виронаука запровадзена у Бикичу, а по словох пароха о. Владимира Еделинския Миколки, од першей по штварту класу єст шесцеро школяре, а од пиятей по осму – тройо. У Беркасове, од пиятей по осму класу єст штверо школяре вони на годзини ходза до парохиї. Парох Еделински додава же з Бикичу єст тиж тельо школярох, алє штредньошколцох ґу хторим ше придружел и єден школяр з Бачинцох, а слово о школскей виронауки. РОБОТНЇ У СРИМСКЕЙ МИТРОВИЦИ И у просторийох у парохийним доме грекокатолїцкей церкви Вознесеня Господнього у Сримскей Митровици ознова ше предлужело роботу зоз дзецми. Роботнї маю два часци – духовна (виронаука) и виучованє елементох руского язика, култури и традициї. Пред шветом Воздвижениє Чесного Креста, концом семптембра, дзеци рисовали криж, кажде на свой способ. Парох о. Владислав Варґа им приповедал же на тот дзень царица Єлена, мац цара Константина у Єрусалиме нашла криж на хторим умар Господ Исус Христос. На каждим рисунку дзеци написали „Бог то любов”, бо криж символ Божей любови ґу нам. Потим ше дзецом приповедало о Европским дню язика, та кажде дзецко указало цо зна повесц на рижних язикох. Настава закончена зоз повторйованьом рецитацийох хтори дзеци учели на роботньох. Внедзелю дзецински малюнки були виложени у церкви и не сподзивали старших вирних, хтори виражели жаданє же би и вони приведли свойо дзеци на роботнї, хтори ше поряднє отримує соботами на 10 годзин и тирваю єдну годзину. Маюци у оглядзе шицки тоти искуства, мож повесц же виронаука добре орґанизована, у одношеню на условия, зоз квалитетним наставним кадром, хтори може задоволююцо едуковац и вельо вецей заинтересованих як цо их єст тераз, а подобна ситуация и у других наших местох. ■

РУСКЕ СЛОВО 27

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ

ВЛАДИМИР КОЛОШНЯИ (1930–2015) Милому бачикови Владови од Марчи зоз Соню и Иґором, брата Янка зоз фамелию и шестри Амали зоз фамелию СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 13. октобра наполнї ше рок як нас зохабела наша мила и добра супруга, мац и баба

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 29. септембра, у своїм 85. року живота занавше нас зохабел

ВЛАДИМИР КОЛОШНЯИ (1930–2015) з Руского Керестура

ВЛАДИМИР КОЛОШНЯИ (1930–2015) з Руского Керестура Нїґда це нє забудзе син Владимир зоз дзецми Мирославу и Милуном Спочивай у мире Божим!

Занавше красни памятки на це буду чувац твойо наймилши: супруга Маґда, син Владимир зоз дзецми Мирославу и Милуном Спочивай у мире Божим и най ци будзе лєгка жем!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 13. октобра наполнї ше жалосни рок як нас зохабела наша андя

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 6. октобра наполнєл ше рок як нас занавше, у Кичинеру у Канади, зохабела наша мила

МЕЛАНИЯ НАДЬ народзена Джуджар (1943–2014) з Руского Керестура Красни памятки на ню занавше останю у наших шерцох и вше ю будземе паметац. Ожалосцени супруг Владимир, синове Любомир и Владимир и унука Катарина Спочивайце у мире Божим!

МЕЛАНИЯ НАДЬ народзена Джуджар (1943–2014) з Руского Керестура Будземе вас вше паметац и ношиц у своїх шерцох. Вашо бачикове Михал, Славо, Дюра, вашо мили андї Натала, Мария, Ружа и Славица зоз своїма фамелиями, та фамелиї Милич и Урдаревич Спочивайце у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 5. октобра наполнєл ше жалосни рок як нас зохабел наш брат и бачи

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 11. октобра 2015. наполня ше два смутни роки як нас занавше зохабела наша мила

ЮЛИЯН НАДЬ (1944–2014) з Нового Саду Будземе вас вше паметац и споминац вашо совити. Ожалосцени браца Михал, Владо, Славо и Дюра, та андї Натала, Мария, Ружа и Славица зоз своїма фамелиями Спочивайце у мире Божим!

МАРИЯ НАКИЧ – МАЯ (1969–2013) з Руского Керестура Занавше за ню буду жаловац дзивка Сандра, супруг Владо, мац Накичова и Любо Накичов зоз фамелию Спочивай у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 8. октобра наполнєли ше два Дня 26. септембра наполнєли ше дзешец роки як нас занавше зоха- роки як нас занавше зохабел наш мили оцец бела наша мила мац

АГНЕТА ЧИЗМАР МИРОСЛАВ ЧИЗМАР народзена Сабо (1938–2013) (1947–2005) з Руского Керестура Памятку на їх любов и доброту навики чуваю синове Михал и Елемир Спочивайце у мире Божим!

28 РУСКЕ СЛОВО

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 29. септембра, после длугей и чежкей хороти до вичносци ше преселєл наш мили и нїґда нє прежалєни супруг, оцец и дїдо

ЛЮБКА КОЛБАСОВА народзена Рац (1946–2014) Памятку на єй любов и доброту вично буду ношиц у своїх шерцох супруг Яни, син Владко зоз супругу Стефани и дзецми Нейтоном, Джейсоном, Никол и Наташу, як и син Мирослав зоз Мелису Мила наша, спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 6. октобра наполнєл ше рок як нас занавше, у Кичинеру у Канади, зохабела наша мила

ЛЮБИЦА КОЛБАСОВА народзена Рац (1946–2014) З любову и почитованьом памятку на ню буду чувац мац Наталия, шестри Мелания и Марча и браца Дюра, Янко и Юлинко з фамелиями Мила наша, спочивай у мире Божим! НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 5. октобра наполня ше двацец роки як нас зохабела мила мац, баба и прабаба

АНИЦА ПОПДАНКОВ (1907–1995) Хибиш нам. Подзековни дзеци Спочивай у мире Божим!

Дня 11. октобра наполня ше пейц роки одкеди нє з нами мила супруга, мац и баба

ИРИНА ШАНТА (2010–2015) Остали лєм красни памятки на час препровадзени зоз тобу. Нїґда це нє забуду твойо наймилши

9. OKTOБЕР 2015.

ИНФОРМАТОР

BUDZEME PATRIC NA TV VOJVODINA 2 ТВ МАҐАЗИН,

нєдзеля, 11. октобер 2015. року на 20 годзин – Зоз промоциї кнїжки „Вини и зради” Ште фана Гудака преложеней на українски язик; – З нагоди „Тижня дзецка” о отвераню двох нових учальньох у Дюрдьове; – Зоз дзевятих „По ет ских нїткох” Меланиї Павлович; – Прилоги з польопривреди з тей нагоди буду о продукциї млєка и кромпльох, а дознаце и чи спорт ски гали у малих штредкох профитабилни.

Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основи члена 10. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

Gorodska uprava za za|itu `ivotnogo {tredku na osnovi ~lena 29. pasus 1. Zakona o precenqovanx vpl<vu na `ivotni {tredok (“Slu`beni gla{n<k Republiki Serbi<” ~islo 135/04 i 36/09), obyvxw

OBVISCENW

o prinw{enim ri{eню z htorim data soglasnosc на Студию о преценьованю вплїву на ìvotni {tredok проєкта – базней станїци mobilnej telefoni> “НС Адице 3” No{itelq prowkta “Telenor Common Operation”, Оддзелєнє Беоґрад–Нови Беоґрад по овласценю ношителя Проєкта „TELENOR” d.o.o., Novi Beo}rad, Mlade`skih bri}adoh число 90, podnwsol vimogu za даванє согласносци на Студию о precenqovanю vpl<vu na ìvotni {tredok prowkta – baznej stan<ci mobilnej telefoni< “НС Адице 3”, у улїци Илиї Ґарашанина 2, na katasterskej parceli ~islo 2598/1, K.O. Ветерник, Gorod Novi Sad. Posle zaprovadzenogo postupku и предкладу Технїчней комисиї, Gorodska uprava za za|itu ìvotnogo {tredku dny 30. септембра 2015. roku prinwsla ri{enw ~islo VI-501-840/15 з хторим дата согласносц на предметну Студию. Z cilqom obviscovany zainteresovanej yvnosci tekst ri{eny obyvxw {e u calosci: Gorodska uprava za za|itu ìvotnogo {tredku, na osnovi ~lena 10 pasus 4 i 5. Zakona o precenqovanx vpl<vu na ìvotni {tredok (“Slu`beni gla{n<k RS”, ~s. 135/04 i 36/09), ~lena 192. pasus 1. Zakona o ob|im upravnim postupku (“Slu`beni novini SRX” ~islo 33/97 i 31/01 i “Slu`beni gla{n<k RS” ~islo 30/10) i ~lena 11, 34. i 36. Odluki o Gorodskih upravoh Gorodu Novogo Sadu (“Slu`beni novini Gorodu Novogo Sadu”, ~islo 52/08, 55/09 i 11/10, 39/10, 60/10 i 69/13), postupaxci po vimogi ношителя проєкта „Теленор” d.o.o. Mlade`skih bri}adoh 90, Novi Beo}rad, za odlu~ovanw o potrebi precenqovany vpl<vu na ìvotni {tredok prowkta baznej stan<ci mobilnей telefoniї “НС Адице 3”, prino{i

RI[ENW

1. Utverdzuw {e `e za prowkt baznej stan<ci mobilnej telefoni< “НС Адице 3”, у улїци Илиї Ґарашанина 2, na katasterskej parceli ~islo 2598/1, K.O. Ветерник, Gorod Novi Sad, no{itely prowkta “TELENOR” d.o.o., Mlade`skih bri}adoh 90 (у дальшим тексту: Ношителя Проєкта) potrebne precenqovanw vpl<vu na `ivotni {tredok. 2. Одредзує ше же No{itelq Пrowkta, Студию о преценьованю вплїву на животни штредок за проєкт базней станїци мобилней телефониї “НС Адице 3”, у улїци Илиї Ґарашанина 2, na katasterskej parceli ~islo 2598/1, K.O. Ветерник, Gorod Novi Sad, у поглядзе обсягу и змисту, вироби у складзе зоз членом 17. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок и Правилнїком о змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, число 69/05).

OBGRUNTOVANW

Ношитель проєкта „Теленор” d.o.o. Mlade`skih bri}adoh 90, Novi Beo}rad, podnwsol tomu or}anu vimogu za odlu~ovanw o potrebi precenqovany vpl<vu na `ivotni {tredok prowkta baznej stan<ci mobilnej telefoni< “НС Адице 3”, у улїци Илиї Ґарашанина 2, na katasterskej parceli ~islo 2598/1, K.O. Ветерник, Gorod Novi Sad. Prowkt предвидзує поставянє тросекторней антенскей sistemи за обсяги GSM 900 и UMTS. За обсяги GSM 900 и UMTS хасную ше три антени (за кажди сектор по єдна) К742266. Азимути антенох 80 stupn< (сектор 1), 240 ступнї (сектор 2) и 330 ступнї (сектор 3). Конфиґурация примодавача базней станїци за систему GSM 900 2+2+2 а за UMTS 3+3+3. U skladze zoz Zakonom o precenqovanx vpl<vu na `ivotni {tredok, o podnw{enej vimogi obviscena yvnosc z ogla{ovanqom u sredstvoh yvnogo informovany i MZ “Адице”. U zoz zakonom predpisanim terminу nw doru~eni dumany zainteresovanih or}anoh, or}anizacijoh i yvnosci. Zoz ~lenom 144. Zakona o planovanx i vibudovi (“S.G. RS” ~islo 72/09, 81/09, 64/10-Odluka US од 19. септембра 2010. року 24/11, 121/12 42/13-Odluka US, 50/13-Odluka US, 98/13 Одлука УС, 132/14 и 145/14)) zoz htorim utverdze-

9. OKTOБЕР 2015.

ОБВИСЦЕНЄ

о поднєшеней вимоги за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта Подприємство „Тelenor Common Operation ” Оддзеелєнє Беоґрад-Нови Беоґрад, по овласценю ношителя проєкта „ТЕЛЕНОР” д.о.о., Младежских бриґадох 90, Нови Беоґрад, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преце-

ньованя вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС НИС” у улїци Народного фронта число 12, у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 3922/2, К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110, Нови Сад, роботни днї од 10 до 15 годзин. Шицки заинтересовани, у чаше 10 днї од дня обявйованя того обвисценя, можу дац свойо думанє у писаней форми на адресу Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду.

na okremna fajta obwktoh za htori nw potrebne obezpe~ovac akti kompetentnogo or}anu za vibudov, odnosno akt za okon~ovanw vibudovi, a medzi n<ma i no{a~e antenoh zoz antenami na postoycih budinkoh, dragoh, infrastrukturi i kontejneroh elektronskej komunikaci<, yk i tipskih kabinetoh baznih stan<coh na odvituxcih no{a~oh, u skladze zoz dumanqom Ministerstva ìvotnogo {tredku, rudarstva i prostornogo planovany ~islo 353-02-01676/2011-02 od 12. xliy 2011. roku, ta no{itelq prowktа nw ma obovyzku doru~ic vivod zoz urbanisti~nogo planu lwbo potverdzeni urbanisti~ni prowkt, odnosno akt o urbanisti~nih uslovijoh htori nw star{i як wdеn rok yk an< idejne ri{enw, lwbo prowkt, lwbo vivod zoz idejnogo prowkta. Ґу наведзеному проєкту ношитель проєкта приложел: Информацию о локациї за парцелу число 2598/1 КО Ветерник, хтору видала Городска управа за урбанизем и дїловни роботи Городу Нового Саду, число V-353-173/15 од 28.04. 2015. року, Контракт о закупе медзи Милорадом Раденковичом, зоз Нового Саду, Илиї Ґарашанина 2 и „Теленор” д.о.о. Нови Беоґрад, Младежских бриґадох число 90, Фахову оцену обтерхованя животного штредку у локалней зони базней станїци мобилней телефониї „НС Адице 3” число 190315-51 IT и Фахову оцену обтерхованя животного штредку у локалней зони базней станїци мобилней телефониї „НС Адице 3”-ВИМЕНКИ, число 1903/15-51 IT/I хтору виробела акредитована Лаборатория Института “Ватроґаз” zoz Нового Саду. Бazna stan<ca mobilnей telefoniї телефониї „НС Адице 3”, ma vkupnu efektivnu виzarxxcu moc од 899,56 W (за шицки три сектори), за систему GSM 1800 а за систему UMTS вкупна визарююца моц 3412,88 (за шицки три сектори). Posle rozpatrany vimogi no{itely prowkta i podatkoh o predmetnej lokaci<, harakteristikoh i precenqovanx mo`l<vih vpl<voh navedzenogo prowkta na ìvotni {tredok, a maxci u oglydze, è predmetna radio bazna stan<ca ma efektivnu vizarююцу moc vek{u yk 250 W i moè mac zna~nwj{i vpl<v na ìvotni {tredok-to~ku 12. podto~ka 13. Telekomunikacijni obwkti mobilnej telefoni< (baznej radio stan<ci) L<stini II Uredbi o utverdzovanx L<stini prowktoh za htori obovyzne precenqovanw vpl<vu i L<stini prowktoh za htori mo` vimagac precenqovanw vpl<vu na ìvotni {tredok (“S.G. RS” ~islo 114/08), a tot or}an u skladze zoz ~lenom 10. pasus 4. Zakona o precenqovanx vpl<vu odlu~el è potrebne precenqovanw vpl<vu. Zoz ~lenom 10. pasus 5. Zakona o precenqovanx vpl<vu na ìvotni {tredok, predpisane è zoz odluku zoz htoru ше utverdzuw è potrebne precenqovanw vpl<vu prowkta na ìvotni {tredok, nadpatraxci or}an moè odredzic i obsyg i zmist studi< o precenqovanx vpl<vu, co u tim slu~ax zrobene. Okrem rozpatrany intenziteta vpl<vu (viraèni zoz efektivnu vizarjovanu mocnoscu po{oreny), nadpatraxci or}an u konkretnim slu~ax rozpatrel i tirvanw vpl<vu – bazna stan<ca predstavy kontinualne `ridlo zarjоvаny. Primenxci na~ala prevenci< i predostro`nosci (~len 9. pasus 1. podto~ku 2. Zakona o za|iti ìvotnogo {tredku (“S.G. RS”, ~s. 135/04, 36/09, 36/09 – dr. zakon, 72/09 – dr. zakon i 43/11 – odluka US), zoz htorim {e vimaga è ka`da aktivnosc mu{i buc planovana и zaprovadzena na sposob è medzi in{im predstavy najmen{i rizik za lxdske zdravw, zoz Studix potrebne dokazac è za predmetni prowkt budze primenwna najlwp{a rozpolaгuxca i dostupna tehnolo}iy, tehn<ka i oprema. Maxci u oglydze napredok navedzene, а окреме специфичносц локациї (густо населєна бивательна зона) нєобходнє виробиц документ зоз хторим ше анализує и оценює квалитет творительох животного штредку на одредзеним просторе, medzisobni vpl<v isnuxcih i planovanih aktivnoscoh i utverdzux usloviy i miri za zoperanw, zmen{anw i odklonqovanw ~kodl<vih vpl<voh na ìvotni {tredok yk i mirи u slu~ax вдереня i obezpe~ic provadzenw vpl<vu `ridlа zarjovany, a to {e viklx~no mu{i obezpe~ic zoz Studix o precenqovanx vpl<vu na ìvotni {tredok, htoru bi trebal virobic multidisciplinarni fahovi tim. Na osnovi gore navedzenogo, ri{ene yk u dispozitive. Pouka o pravnim l<ku: Prociv togo ri{eny ношитель проєкта moè viyvic àlbу Pokra<nskomu sekretariytu za urbanizem, budovatelqstvo i za|itu ìvotnogo {tredku u ~a{e 15 dn< od dny primany ri{eny, pрейґ tого or}anu. Zainteresovana yvnosc moè обyvic àlbu prociv togo ri{eny u ~a{e 15 dn< od dny obyvjovany u sredstvoh yvnogo informovany, прейґ того or}anu.

РУСКЕ СЛОВО 29

ИНФОРМАТОР MALI OGLA[KI DIHTOVANW oblakoh i dzveroh zoz neopren-}umu. Telefon: 063/8238-767. PRAVIME po meri roletni i garmonikovo dzveri. Tel: 063/8238-767 i (025) 58-27-710. *** ВЛАГА? Изолуєме влажни хижи. 063/440-470; 063/102-41-14. *** ВИДАВАМ хижу у Кули зоз роботню у улїчки Я. Иґнятовича. На мешац 60 евра. Телефон 069/67-33-15.

Городска управа за защиту животного штредку на основи члена 29. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї” число 135/04 и 36/09), обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о принєшеним ришеню з хторим дата согласносц на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта – базна станїца мобилней телефониї – „НС Клиса 3” Подприємство „Telenor Common Operation”, Оддзелєнє Беоґрад-Нови Беоґрад по овласценю ношителя Проєкта „Теленор” д.о.о. Младежских бриґадох 90, Нови Беоґрад, поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованя вплїву на животни штредок проєкта – базней станїци мобилней телефониї „НС Клиса 3” у улїци Сентандрейска драга 147б, на катастерскей парцели число 84/1, К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад. После запровадзеного поступку и предкладу Технїчней комисиї, Городска управа за защиту животного штредку дня 30. септембра 2015. року принєсла ришенє число VI-501826/15, зоз хторим дата согласносц на предметну Студию. З цильом обвисцованя заинтересованей явносци текст ришеня обявює ше у цалосци: Городска управа за защиту животного штредку, на основи члена 24. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, чс. 135/04 и 36/09) и члена 192 пасус 1 Закона о общим управним поступку („Службени новини СРЮ” число 33/97 и 31/01 и „Службени глашнїк РС” число 30/10) и члена 11., 34. и 36. Одлуки о Городских управох Городу Нового Саду („Службени новини Городу Нового Саду”, число 52/08, 55/09, 11/10, 39/10, 60/10 и 69/13), поступаюци по вимоги ношителя проєкта „Telenor Common Operation”, Оддзелєнє Беоґрад-Нови Беоґрад по овласценю ношителя Проєкта „Теленор” д.о.о. Младежских бриґадох 90, Нови Беоґрад, у поступку одлучованя о даваню согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї –„НС Клиса 3”, после запровадзеного поступку и звиту технїчней комисиї, приноши

РИШЕНЄ

ОБВИСЦЕНЄ

о поднєшеней вимоги за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта Подприємство „Тelenor Common Operation ” Оддзеелєнє БеоґрадНови Беоґрад, по овласценю ношителя проєкта „ТЕЛЕНОР” д.о.о., Младежских бриґадох 90, Нови Беоґрад, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС Новасадска драга” у улїци Новосадска драга 88 у Новим Садзе, на катастерских парцелох число 3484/1, 3484/6 и 3427/9 К.О. Ветерник, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110, Нови Сад, роботни днї од 10 до 15 годзин. Шицки заинтересовани, у чаше 10 днї од дня обявйованя того обвисценя, можу дац свойо думанє у писаней форми на адресу Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду.

30 РУСКЕ СЛОВО

1. Дава ше согласносц на Студию о преценьованє вплїву на животни штредок за проєкт базней станїци мобилней телефониї „НС Клиса 3” у улїци Сентандрейска драга 147б, на катастерскей парцели число 84/1, К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад, „Теленор” д.о.о. Младежских бриґадох 90, Нови Беоґрад. 2. Обовязує ше Ношитель проєкта же: – проєкт виведзе у складзе зоз приложену документацию и условиями и мирами защити хтори утвердзели други овласцени орґани и орґанизациї, а дати су у прилогу Студиї; – обезпечи условия и запровадзи мири за зоперанє, зменшованє лєбо одклоньованє чкодлївих вплївох на животни штредок, хторих єст у Студию, поглавє 8. „Опис мирох з цильом зопераня, зменшованя лєбо одклоньованє каждого значнєйшого чкодлївих вплївох на животни штредок”; 3. Ношитель проєкта длужни обезпечиц вивершованє програми нєпреривного провадзеня у складзе зоз важацима предписанями хтори дефиновани зоз поглавйом 9. „Програма провадзеня вплїву на животни штредок ” и же податки достати зоз мониторинґом доручує Аґенциї за защиту животного штредку, Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду и Городскей управи за инспекцийни роботи – Обласц инспекциї за защиту животного штредку; 4. Наклада ше ношительови проєкта же у случаю реконструкциї и пременки технїчних характеристикох базней станїци зоз точки 1. того ришеня, поднєше вимогу компетентному орґану за одлучованє о потреби преценьованє вплїву на животни штредок.

ОБГРУНТОВАНЄ

Подприємство „Telenor Common Operation”, Оддзелєнє Беоґрад-Нови Беоґрад по овласценю ношителя Проєкта „Теленор”

д.о.о. Младежских бриґадох 90, Нови Беоґрад, поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованя вплїву на животни штредок проєкта – базней станїци мобилней телефониї „НС Клиса 3” у улїци Сентандрейска драга 147б, на катастерскей парцели число 84/1, К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад. Проєкт предвидзує поставянє антенскей системи за обсяги GSM 900 и UMTS. За обсяги GSM 900 и UMTS буду ше хасновац штири антени, и то антени типа ATR451704 за перши и други сектор системи GSM 900 и UMTS, за треци сектор система GSM 900 типа антени А79451700, док за систему UMTS типа ADU451902. Азимути антенох 60 ступнї (сектор 1), 190 ступнї (сектор 2) и 300 ступнї (сектор 3). Конфиґурация примодавача базней станїци за систему GSM 900 2+2+2 а за UMTS 3+3+3. У складзе зоз Законом о преценьованю вплїву на животни штредок и Правилнїком о поступку явного увида, презентациї и явней розправи о студиї о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, число 69/05) запровадзени поступок преценьованю вплїву на животни штредок и обезпечене участвованє заинтересованих орґанох и орґанизаийох и явносци. У законским термину, хтори предвидзени за явни увид, Студия о преценьованю вплїву проєкта на животни штредок була виложена у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку по 21. септембер 2015. року. Под час тирваня явного увида нє доручени думаня и зауваги у писаней форми на Студию о преценьованю вплїву проєкта на животни штредок з боку заинтересованих орґанох, орґанизацийох и явносци анї нє було винєшених думаньох заинтересованєй явносци под час презентациї и явней розправи хтора отримана 22. септембра 2015. року цо константоване у записнїку число VI-501-826/15 од 22. септембра 2015. року. Зоз ришеньом о образованю и менованю предсидателя и членох технїчней комисиї за оцену Студиї о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС Клиса 3” у улїци Сентандрейска драга 147б, на катастерскей парцели число 84/1, К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад, ношителя проєкта „Теленор” д.о.о. Младежских бриґадох 90, Нови Беоґрад, число VI-501-826/15 од 27. авґуста 2015. року, формована Технїчна комисия за оценьованє Студиї о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта, хтора випитала Студию о преценьованю вплїву и после запровадзеного, зоз законом утвердзеним поступком, о своєй роботи тому орґану доручела звит число VI501-826/15 од 30. септембра 2015. року зоз оцену предметней Студиї о преценьованю вплїву и зоз предкладом же ше на исту да согласносц. Зоз увидом до комплетней документациї, после запровадзеного поступку и звиту технїчней комисиї константоване же Студия зробена у складзе зоз Законом о преценьованю вплїву на животни штредок, Правилнїком о змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, число 69/05) и Ришеньом о потреби преценьованя вплїву и о одредзованю обсягу и змисту студиї число VI-501-535/15 од 8. юния 2015. року, хтору принєсла Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду. Кед ше Проєкт виведзе у складзе зоз технїчну документацию и кед ше випочитує шицки предвидзени мири за зменшованє лєбо зоперанє чкодлївих вплївох на животни штредок зоз точки 2. и 3. того ришеня, робота обєкта нє будзе значнєйше загрожовац животни штредок. На основи горе наведзеного ришене як у дипозитиве. Поука о правним лїку: Тото ришенє конєчне у управним поступку. Процив того ришеня ношитель Проєкта може порушац управни спор пред Управним судом у чаше од 30 днї од дня од дня приманя ришеня, а заинтересована явносц у чаше од 30 днї од дня обявйованя обвисценя о принєшеним ришеню у средствох явного информованя.

9. OKTOБЕР 2015.

Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основу члена 20. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о явним увиду, явней презентациї и явней розправи Студиї о преценьованю вплїву проєкта на животни штредок Подприємство „Teлеком Сербия” а.д. Таковска 2, Беоґрад, поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС81/НСХ81/НСУ81/НСЛ81 НС-Готел Путнїк” у улїци Илиї Оґняновича число 24, у Новим Садзе на катастерских парцелохчс 1. и 2, К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110, Нови Сад, роботни днї од 10 до 15 годзин по 9. новембер 2015. року. У складзе зоз членом 6. Правилнїка о поступку явного увида, презентациї и явней розправи о студиї о преценьовню вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, 69/05) заинтерсованих орґанох, орґанизацийох и явносц под час тирваня явного увида можу поднєсц зауваги и думаня на студиї о преценьованю вплїву у писаней форми Городскей упрви за защиту животного штредку. Явну розправу и презентацию ше отрима 10. новембра 2015. року, у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Руменацка 110, Нови Сад, на 13 годзин.

ОБВИСЦЕНЄ

о явним увиду, явней презентациї и явней розправи Студиї о преценьованю вплїву проєкта на животни штредок Подприємство „Teлеком Сербия„ а.д. Таковска 2, Беоґрад, поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС-Лиман-2-НС69, НСХ69, НСУ69, НСЛ69” у улїци Др Илиї Дюричича число 1, у Новим Садзе на катастерскей парцели число чс. 3653/3 К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110, Нови Сад, роботни днї од 10 до 15 годзин по 9. новембер 2015. року. У складзе зоз членом 6. Правилнїка о поступку явного увида, презентациї и явней розправи о студиї о преценьовню вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, 69/05) заинтерсованих орґанох, орґанизацийох и явносц под час тирваня явного увида можу поднєсц зауваги и думаня на студиї о преценьованю вплїву у писаней форми Городскей упрви за защиту животного штредку. Явну розправу и презентацию ше отрима 10. новембра 2015. року, у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Руменацка 110, Нови Сад, на 12 годзин.

ОБВИСЦЕНЄ

о явним увиду, явней презентациї и явней розправи Студиї о преценьованю вплїву проєкта на животни штредок Подприємство „Teлеком Сербия„ а.д. Таковска 2, Беоґрад, поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС58/НСХ58/НСУ58 НС-НИС 1 ” у улїци Народного фронта число 12, у Новим Садзе на катастерскей парцели число чс. 3922/2 К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110, Нови Сад, роботни днї од 10 до 15 годзин по 9. новембер 2015. року. У складзе зоз членом 6. Правилнїка о поступку явного увида, презентациї и явней розправи о студиї о преценьовню вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, 69/05) заинтерсованих орґанох, орґанизацийох и явносц под час тирваня явного увида можу поднєсц зауваги и думаня на студиї о преценьованю вплїву у писаней форми Городскей упрви за защиту животного штредку. Явну розправу и презентацию ше отрима 10. новембра 2015. року, у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Руменацка 110, Нови Сад, на 11 годзин.

9. OKTOБЕР 2015.

ИНФОРМАТОР Городска управа за защиту животного штредку на основи члена 29. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї” число 135/04 и 36/09), обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о принєшеним ришеню з хторим дата согласносц на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта – базна станїца мобилней телефониї – „НС Станоя Станоєвича” Подприємство „Telenor Common Operation”, Оддзелєнє Беоґрад-Нови Беоґрад по овласценю ношителя Проєкта „Теленор” д.о.о. Младежских бриґадох 90, Нови Беоґрад, поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованя вплїву на животни штредок проєкта – базней станїци мобилней телефониї „НС Станоя Станоєвича” у улїци Станоя Станоєвича число 5, у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 729/32, К.О. Нови Сад IV, Город Нови Сад. После запровадзеного поступку и предкладу Технїчней комисиї, Городска управа за защиту животного штредку дня 1. oктобра 2015. року принєсла ришенє число VI-501-841/15, зоз хторим дата согласносц на предметну Студию. З цильом обвисцованя заинтересованей явносци текст ришеня обявює ше у цалосци: Городска управа за защиту животного штредку, на основи члена 24. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, чс. 135/04 и 36/09) и члена 192 пасус 1 Закона о общим управним поступку („Службени новини СРЮ” число 33/97 и 31/01 и „Службени глашнїк РС” число 30/10) и члена 11., 34. и 36. Одлуки о Городских управох Городу Нового Саду („Службени новини Городу Нового Саду”, число 52/08, 55/09, 11/10, 39/10, 60/10 и 69/13), поступаюци по вимоги ношителя проєкта „Telenor Common Operation”, Оддзелєнє Беоґрад-Нови Беоґрад по овласценю ношителя Проєкта „Теленор” д.о.о. Младежских бриґадох 90, Нови Беоґрад, у поступку одлучованя о даваню согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї –„НС Станоя Станоєвича”, после запровадзеного поступку и звиту технїчней комисиї, приноши

РИШЕНЄ

1. Дава ше согласносц на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок за проєкт базней станїци мобилней телефониї „НС Станоя Станоєвича” у улїци Станоя Станоєвича число 5, у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 729/32, К.О. Нови Сад IV, Город Нови Сад 2. Обовязує ше Ношитель проєкта же: – проєкт виведзе у складзе зоз приложену документацию и условиями и мирами защити хтори утвердзели други овласцени орґани и орґанизациї, а дати су у прилогу Студиї; – обезпечи условия и запровадзи мири за зоперанє, зменшованє лєбо одклоньованє чкодлївих вплївох на животни штредок, хторих єст у Студию, поглавє 8. „Опис мирох з цильом зопераня, зменшованя лєбо одклоньованє каждого значнєйшого чкодлївих вплївох на животни штредок”; 3. Ношитель проєкта длужни обезпечиц вивершованє програми нєпреривного провадзеня у складзе зоз важацима предписанями хтори дефиновани зоз поглавйом 9. „Програма провадзеня вплїву на животни штредок ” и же податки достати зоз мониторинґом доручує Аґенциї за защиту животного штредку, Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду и Городскей управи за инспекцийни роботи – Обласц инспекциї за защиту животного штредку; 4. Наклада ше ношительови проєкта же у случаю реконструкциї и пременки технїчних характеристикох базней станїци зоз точки 1. того ришеня, поднєше вимогу надлєжному орґану за одлучованє о потреби преценьованє вплїву на животни штредок.

ОБГРУНТОВАНЄ

Подприємство „Telenor Common Operation”, Оддзелєнє Беоґрад-Нови Беоґрад по овласценю

ношителя Проєкта „Теленор” д.о.о. Младежских бриґадох 90, Нови Беоґрад, поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта – базней станїци мобилней „НС Станоя Станоєвича” у улїци Станоя Станоєвича число 5, у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 729/32, К.О. Нови Сад IV, Город Нови Сад. Проєкт предвидзує поставянє тросекторней антенскей системи хтора будзе мац три антени (за кажди сектор по єдна) и то за перши и други сектор по єдна антена Huawei ATR451709 за обидва радио системи (GSM 900 и UMTS) и за треци сектор єдна антена Huawei ATR451606 за обидва радио системи (GSM 900 и UMTS) . Азимути антенох за системи GSM 900 и 20 ступнї (сектор 1), 150 ступнї (сектор 2) и 270 ступнї (сектор 3). Конфиґурация примодавача базней станїци за систему GSM 900 2+2+2 а за UMTS 3+3+3. У складзе зоз Законом о преценьованю вплїву на животни штредок и Правилнїком о поступку явного увида, презентациї и явней розправи о студиї о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, число 69/05) запровадзени поступок преценьованю вплїву на животни штредок и обезпечене участвованє заинтересованих орґанох и орґанизаийох и явносци. У законским термину, хтори предвидзени за явни увид, Студия о преценьованю вплїву проєкта на животни штредок була виложена у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку по 22. септембер 2015. року. Под час тирваня явного увида нє доручени думаня и зауваги у писаней форми на Студию о преценьованю вплїву проєкта на животни штредок з боку заинтересованих орґанох, орґанизацийох и явносци анї нє було винєшени думаня заинтересованей явносци под час презентациї и явней розправи хтора отримана 23. септембра 2015. року цо константоване у записнїку число VI-501-841/15 од 23. септембра 2015. року. Зоз ришеньом о образованю и менованю предсидателя и членох технїчней комисиї за оцену Студиї о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС Станоя Станоєвича” у улїци Станоя Станоєвича число 5, у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 729/32, К.О. Нови Сад IV, Город Нови Сад, ношителя проєкта „Теленор” д.о.о. Младежских бриґадох 90, Нови Беоґрад, число VI-501-841/15 од 27. авґуста 2015. року, формована Технїчна комисия за оценьованє Студиї о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта, хтора випитала Студию о преценьованю вплїву и после запровадзеного, зоз законом утвердзеним поступком, о своєй роботи тому орґану доручела звит число VI-501-841/15 од 30. септембра 2015. року зоз оцену предметней Студиї о преценьованю вплїву и зоз предкладом же ше на исту да согласносц. Зоз увидом до комплетней документациї, после запровадзеного поступку и звиту технїчней комисиї константоване же Студия зробена у складзе зоз Законом о преценьованю вплїву на животни штредок, Правилнїком о змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, число 69/05) и Ришеньом о потреби преценьованя вплїву и о одредзованю обсягу и змисту студиї число VI-501581/15 од 29. юния 2015. року, хтору принєсла Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду. Кед ше Проєкт виведзе у складзе зоз технїчну документацию и кед ше випочитує шицки предвидзени мири за зменшованє лєбо зоперанє чкодлївих вплївох на животни штредок зоз точки 2. и 3. того ришеня, робота обєкта нє будзе значнєйше загрожовац животни штредок. На основи горе наведзеного ришене як у дипозитиве. Поука о правним лїку: Тото ришенє конєчне у управним поступку. Процив того ришеня ношитель Проєкта може порушац управни спор пред Управним судом у чаше од 30 днї од дня од дня приманя ришеня, а заинтересована явносц у чаше од 30 днї од дня обявйованя обвисценя о принєшеним ришеню у средствох явного информованя.

РУСКЕ СЛОВО 31

ИНФОРМАТОР Городска управа за защиту животного штредку на основи члена 29. пасус 1. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї” число 135/04 и 36/09), обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о принєшеним ришеню o oдредзованю обсягу и змисту студиї о преценьованю влїву на животни штредок проєкта „Обєкт за маґазионованє опасних и нєопасних одруткох” у Новим Садзе, ношителя проєкта C.I.A.K DOO Стара Пазова, Бановачка число 36 Ношитель проєкта C.I.A.K DOO Стара Пазова, Бановачка число 36 поднєсол вимогу o oдредзованю обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта „Обєкт за маґазионованє опасних и нєопасних одруткох” у улїци Приморска, на катастерскей парцели число 385/2 К.О. Нови Сад IV, Город Нови Сад. После запровадзеного поступку, Городска управа за защиту животного штредку дня 2. октобра 2015. року принєсла ришенє число VI-501-850/15, зоз котрим одредзени обсяг и змист студиї. З цильом обвисцованя заинтересованей явносци текст ришеня обявює ше у цалосци: Городска управа за защиту животного штредку, на основи члена 14. пасус 3. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, чс. 135/04 и 36/09) и члена 192. пасус 1. Закона о общим управним поступку („Службени новини СРЮ” число 33/97 и 31/01 и „Службени глашнїк РС” число 30/10) и члена 11., 34. и 36. Одлуки о Городских управох Городу Нового Саду („Службени новини Городу Нового Саду”, число 52/08, 55/09, 11/10, 39/10, 60/10 и 69/13), поступаюци по вимоги ношителя проєкта C.I.A.K DOO Стара Пазова, Бановачка число 36, у поступку одредзованя обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта „Обєкт за маґазионованє опасних и нєопасних одруткох” у Новим Садзе приноши

РИШЕНЄ

Одредзує ше же ношитель Проєкта C.I.A.K DOO Стара Пазова, Бановачка число 36 Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта „Обєкт за маґазионованє опасних и нєопасних одруткох” у улїци Приморска, на катастерскей парцели число 385/2 К.О. Нови Сад IV, Город Нови Сад, у поглядзе обсягу и змисту виробку у складзе зоз членом 17. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок и Правилнїком о змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, число 69/05). Студия о преценьованю вплїву на животни штредок треба же би була ускладзена зоз Идейним ришеньом число Е-007/15.IDR од априла 2015. року, хтори вибудовал ДОО „W-ING SOLUTIONS” Нови Сад и треба же би мала окреме шлїдуюце: – miri htori obezpe~a же би управянє зоз нєопасним и опаснима одрутками будзе у складзе зоз Законом о управяню зоз одрутками (“Slu`beni gla{n<k RS”, ~islo 36/09 i 88/2010) и другима важацима предписанями хтори реґулую тоту обласц; – класификовац шицки предвидзени файти опасних и нєопасних одруткох и навесц капацитет пошоренє за маґазионованє за шицки наведзени файти опасних и нєопасних одруткох по индексних числох одруткох у складзе зоз Правилнїком о катеґорийох, випитованю и калсификациї одруткох (“Slu`beni gla{n<k RS”, ~islo 56/10); – miri htori obezpe~a же защита и очуванє квалитета воздуха будзе у складзе зоз Законом о защити воздуха (“Slu`beni gla{n<k RS”, ~islo 36/09 i 10/2013) и другима позитивнима предписанями хтори уредзую тоту обласц, – miri htori obezpe~a же поступанє зоз одрутнима водами и квалитет одрутних водох будзе у складзе зоз Законом о водох (“Slu`beni gla{n<k RS”, ~islo 30/10 i 93/12) и другима подзаконским акатами хтори уредзую тоту обласц, – miri htori obezpe~a же защита од уровня галайку и уровня галайку будзе у складзе зоз Законом од галайку у животним штредку (“Slu`beni gla{n<k RS”, ~islo 36/09 i 88/2010) и другима подзаконским позитивнима хтори уредзую тоту обласц, – предвидзиц нєобходни мири защити од можлївих нєщесцох (огень, вилїванє, висипованє и вичу-

32 РУСКЕ СЛОВО

рйованє) як и мири за одклоньованє пошлїдкох у случаю нєщесцох (средства за процивогньову защиту, муши ше мац одвитуюци сорбент и др.) – предвидзиц мири защити од огня у складзе зоз согласносцами надлєжного орґана на предвидзени мири защити од огня; – окончиц гортикултурно ушоренє и ожелєньованє шлєбодних поверхносцох (желєни поверхносци прекрити з траву, черяки и висока веґатация); – у рамику програми провадзеня вплїву на животни штредок окреме обезпечиц провадзенє квалитета одрутних водох и уровня галайку, у складзе зоз позитивнима предписанями.

ОБГРУНТОВАНЄ

Ношитель проєкта C.I.A.K DOO Стара Пазова, Бановачка число 36 поднєсол Городскей управи за защиту животного штредку, вимогу за oдредзованє обсягу и змисту студиї о преценьованю влїву на животни штредок проєкта „Обєкт за маґазионованє опасних и нєопасних одруткох” у улїци Приморска, на катастерскей парцели число 385/2 К.О. Нови Сад IV, Город Нови Сад. Локация и намена проєкта у складзе Локацийскима дошлєбодзенями число V-353-257/15 од 11. юния 2015. року, хтори видала Городскей управи за урбанизем и квартельни роботи Городу Нового Саду. У складзе зоз Законом о преценьованю вплїву на животни штредок, о поднєшеней вимоги обвисцена явносц з оглашованьом у средствох явного информованя и МЗ „Слана бара”. На поднєшену вимогу за одредзованє обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок, у законским терминє нє доручени думаня заинтересованих орґанох, орґанизацийох и явносци. Зоз увидом до документациї, хтора доручена зоз вимогу, по запровадзеним поступку розпатраня вимоги, тот орґан утвердзел же ше предметни проєкт находзи под точку 14. подточка 2. Пошоренє за управянє зоз одрутками, одкладалїще и маґазионбованє опасних одруткох и одкладалїще и маґазионованє одруткох хтори нє опасни, Лїстини II Уредби о утвердзованє лїстини проєктох за хтори обовязна преценьованє вплївох и Лїстини проєктох за хтори ше може вимагац преценьованє вплїцох на животни штредок (“S.G. RS” ~islo 114/08). Маюци у оглядзе же капацитети маґазионованя опасних и нєопасних одруткох превозиходза капацитети хтори наведзени у лїстини II primenxw ше точка 22 зоз лїстини I тей урядби, та тот орґан принєсол одлуку о обсягу и змисту студиї маюци у огладзе обовязку виробку студиї о преценьованю вплїву, специфичносци проєкта и локациї. Змист Студиї о преценьованю вплїву дефиновани зоз диспозитивом того ришеня, а причини за одредзованє обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву проєкта утвердзованє и вреднованє можлївих поштредних и нєпоштредних вплївох роботох обєкта на животни штредок на предметней локациї и єй околїска зк и утвердзованє и предклад мирох зоз хторим ше можлїви чкодлїви вплїви под час роботи обєкта можу зопрец, зменшац и одклонїц. Ked {e utverdzovalo htori obovyzni ~asci htori Studiy mu{i mac tot or}an {e okreme rukovodzel zoz zakonskim na~alom (prevenciy i predostro`nosci) è ka`da aktivnosc mu{i buc planovana i zaprovadzena na sposob è, medzi in{im, predstavy najmen{i rizik za lxdske zdravw ta pre toto potrebne zoz Studix dokazac è za predmetni prowkt budze primenwna najlwp{a rozpoлaгаxca i dostupna tehn<ka, iнсталациї oprema. Na osnovi gore navedzenogo, ri{ene yk u dispozitive. Pouka o pravnim l<ku: Prociv togo ri{eny moè {e viyvic àlba Pokra<nskomu sekretariytu za urbanizem, budovatelqstvo i za|itu ìvotnogo {tredku u ~a{e 15 dn< od dny primany ri{eny, pрейґ того tim or}anu. Zainteresovana yvnosc moè viyvic àlbu prociv togo ri{eny u ~a{e 15 dn< od dny obyvjovany u sredstvoh yvnogo informovany, прейґ того or}anu.

Gorodska uprava za za|itu `ivotnogo {tredku na osnovi ~lena 29. pasus 1. Zakona o precenqovanx vpl<vu na `ivotni {tredok (“Slu`beni gla{n<k Republiki Serbi<” ~islo 135/04 i 36/09), obyvxw

OBVISCENW o prinw{enim ri{eню z htorim data soglasnosc на Студию о преценьованю вплїву на ìvotni {tredok проєкта – базней станїци mobilnej telefoni> “НС13/НСХ13/НСУ13/НСЛ13 НС – ГОТЕЛ ПАРК” No{itelq prowkta “Телеком Сербия” а.д., Таковска 2, Беоґрад podnwsol vimogu za даванє согласносци на Студию о precenqovanю vpl<vu na ìvotni {tredok prowkta – baznej stan<ci mobilnej telefoni< “НС13/НСХ13/НСУ13/НСЛ13 НС – ГОТЕЛ ПАРК”,у улїци Новосадского сайма 35, у Новим Садзе, na katasterskej parceli ~islo 7534, K.O. Нови Сад I, Gorod Novi Sad. Posle zaprovadzenogo postupku и предкладу Технїчней комисиї, Gorodska uprava za za|itu ìvotnogo {tredku dny 5. октобра 2015. roku prinwsla ri{enw ~islo VI-501-879/15 з хторим дата согласносц на предметну Студию. Z cilqom obviscovany zainteresovanej yvnosci tekst ri{eny obyvxw {e u calosci: Gorodska uprava za za|itu ìvotnogo {tredku, na osnovi ~lena 24. Zakona o precenqovanx vpl<vu na ìvotni {tredok (“Slu`beni gla{n<k RS”, ~s. 135/04 i 36/09), ~lena 192. pasus 1. Zakona o ob|im upravnim postupku (“Slu`beni novini SRX” ~islo 33/97 i 31/01 i “Slu`beni gla{n<k RS” ~islo 30/10) i ~lena 11, 34. i 36. Odluki o Gorodskih upravoh Gorodu Novogo Sadu (“Slu`beni novini Gorodu Novogo Sadu”, ~islo 52/08, 55/09 i 11/10, 39/10, 60/10 i 69/13), postupaxci po vimogi ношителя проєкта “Телеком Сербия” а.д, Таковска 2, Беоґрад, u postupku odlu~ovanw o potrebi precenqovany vpl<vu na ìvotni {tredok prowkta baznej stan<ci mobilnей telefoniї “НС13/НСХ13/НСУ13/НСЛ13 НС – ГОТЕЛ ПАРК” posle зaprovadзenого postupku i zvitu tehnїчней комисиї, prino{i

РИШЕНЄ

1. Дава ше согласносц на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок за проєкт базней станїци мобилней телефониї “НС13/НСХ13/НСУ13/НСЛ13 НС – ГОТЕЛ ПАРК”, у улїци Новосадского сайма 35, у Новим Садзе, na katasterskej parceli ~islo 7534, K.O. Нови Сад I, Gorod Novi Sad, ношителя проєкта “Телеком Сербия” а.д, Таковска 2, Беоґрад. 2. Обовязує ше Ношитель проєкта же: – проєкт виведзе у складзе зоз приложену документацию и условиями и мирами защити хтори утвердзели други овласцени орґани и орґанизациї, а дати су у прилогу Студиї; – обезпечи условия и запровадзи мири за зоперанє, зменшованє лєбо одклоньованє чкодлївих вплївох на животни штредок, хторих єст у Студию, поглавє 8 „Опис мирох з цильом зопераня, зменшованя лєбо одклоньованє каждого значнєйшого чкодлївих вплївох на животни штредок”; 3. Ношитель проєкта длужни обезпечиц вивершованє програми нєпреривного провадзеня у складзе зоз важацима предписанями хтори дефиновани зоз поглавйом 9 „Програма провадзеня вплїву на животни штредок ” и же податки достати зоз мониторинґом доручує Аґенциї за защиту животного штредку, Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду и Городскей управи за инспекцийни роботи – Обласц инспекциї за защиту животного штредку; 4. Наклада ше ношительови проєкта же у случаю реконструкциї и пременки технїчних характеристикох базней станїци зоз точки 1. того ришеня, поднєше вимогу надлєжному орґану за одлучованє о потреби преценьованє вплїву на животни штредок.

ОБГРУНТОВАНЄ

No{itelq prowkta “Телеком Сербия” а.д., Таковска 2,

9. OKTOБЕР 2015.

ИНФОРМАТОР Беоґрад podnwsol vimogu za даванє согласносци на Студию о precenqovanю vpl<vu na `ivotni {tredok prowkta – baznej stan<ci mobilnej telefoni< “НС13/НСХ13/НСУ13/НСЛ13 НС – ГОТЕЛ ПАРК”, у улїци Новосадского сайма 35, у Новим Садзе, na katasterskej parceli ~islo 7534, K.O. Нови Сад I, Gorod Novi Sad. Проєкт предвидзує поставянє антенскей системи за GSM900, GSM 1800, UMTS и LTE зоз шлїдуюцима компонентами: панел антена типа Kathrein K742219 (за UMTS, сектор 1) зоз азимутом 90 ступнї, панел антена типа Kathrein K80010892 (за GSM900, GSM 1800, UMTS и LTE, сектор 1) зоз азимутом 22,4 ступнї, панел антена типа Kathrein K80010305V1 (за GSM900, сектор 2), зоз азимутом 83 ступнї, панел антена типа Kathrein K80010892 (за GSM900, GSM 1800, UMTS и LTE, сектор 2) зоз азимутом 125 ступнї, панел антена Kathrein К80010510 (UMTS и LTE, сектор 3) зоз азимутом 260 ступнї и панел антена типа Kathrein APX15G0/15D2-B-O (за GSM900 и GSM 1800 сектор 3) зооз азимутами 221.8 ступнї. Конфиґурация примодавача базней станїци за систему GSM 900 4+4+4+4 за GSM1800 4+4+4+4 за систему UMTS 3+3+3+3 за LTE 1+1+1. У складзе зоз Законом о преценьованю вплїву на животни штредок и Правилнїком о поступку явного увида, презентациї и явней розправи о студиї о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, число 69/05) запровадзени поступок преценьованю вплїву на животни штредок и обезпечене участвованє заинтересованих орґанох и орґанизаийох и явносци. У законским термину, хтори предвидзени за явни увид, Студия о преценьованю вплїву проєкта на животни штредок була виложена у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку по 23. септембер 2015. року. Под час тирваня явного увида нє доручени думаня и зауваги у писаней форми на Студию о преценьованю вплїву проєкта на животни штредок з боку заинтересованих орґанох, орґанизацийох и явносци анї нє було винєшених думаньох заинтересованєй явносци под час презентациї и явней розправи хтора отримана 24. септембра 2015. року цо константоване у записнїку число VI-501-879/15 од 24. септембра 2015. року. Зоз ришеньом о образованю и менованю предсидателя и членох технїчней комисиї за оцену Студиї о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС13/НСХ13/НСУ13/НСЛ13 НС – ГОТЕЛ ПАРК”,у улїци Новосадского сайма 35, у Новим Садзе, na katasterskej parceli ~islo 7534, K.O. Нови Сад I, Gorod Novi Sad ношителя проєкта “Телеком Сербия” а.д., Таковска 2, Беоґрад, число VI-501-879/15 од 31. авґуста 2015. року, формована Технїчна комисия за оценьованє Студиї о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта, хтора випитала Студию о преценьованю вплїву и после запровадзеного, зоз законом утвердзеним поступком, о своєй роботи тому орґану доручела звит число VI-501-879/15 од 1. октбра 2015. року зоз оцену предметней Студиї о преценьованю вплїву и зоз предкладом же ше на исту да согласносц. Зоз увидом до комплетней документациї, после запровадзеного поступку и звиту технїчней комисиї константоване же Студия зробена у складзе зоз Законом о преценьованю вплїву на животни штредок, Правилнїком о змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, число 69/05) и Ришеньом о потреби преценьованя вплїву и о одредзованю обсягу и змисту студиї число VI-501-642/15 од 8. юлґия 2015. року, хтору принєсла Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду. Кед ше Проєкт виведзе у складзе зоз технїчну документацию и кед ше випочитує шицки предвидзени мири за зменшованє лєбо зоперанє чкодлївих вплївох на животни штредок зоз точки 2. и 3. того ришеня, робота обєкта нє будзе значнєйше загрожовац животни штредок. На основи горе наведзеного ришене як у дипозитиве. Поука о правним лїку: Тото ришенє конєчне у управним поступку. Процив того ришеня ношитель Проєкта може порушац управни спор пред Управним судом у чаше 30 днї од дня од дня приманя ришеня, а заинтересована явносц у чаше 30 днї од дня обявйованя обвисценя о принєшеним ришеню у средствох явного информованя.

9. OKTOБЕР 2015.

Gorodska uprava za za|itu `ivotnogo {tredku na osnovi ~lena 29. pasus 1. Zakona o precenqovanx vpl<vu na `ivotni {tredok (“Slu`beni gla{n<k Republiki Serbi<” ~islo 135/04 i 36/09), obyvxw

OBVISCENW o prinw{enim ri{eню z htorim data soglasnosc на Студию о преценьованю вплїву на ìvotni {tredok проєкта – базней станїци mobilnej telefoni> “НС Адице 2” No{itelq prowkta “Telenor Common Operation”, Оддзелєнє Беоґрад–Нови Беоґрад по овласценю ношителя Проєкта „TELENOR” d.o.o., Novi Beo}rad, Mlade`skih bri}adoh число 90, podnwsol vimogu za даванє согласносци на Студию о precenqovanю vpl<vu na ìvotni {tredok prowkta – baznej stan<ci mobilnej telefoni< “НС Адице 2”, у улїци Сувоборска число 16,у Новим Садзе, na katasterskej parceli ~islo 3743/12, K.O. Ветерник, Gorod Novi Sad. Posle zaprovadzenogo postupku и предкладу Технїчней комисиї, Gorodska uprava za za|itu ìvotnogo {tredku dny 1. октобра 2015. roku prinwsla ri{enw ~islo VI-501-827/15 з хторим дата согласносц на предметну Студию. Z cilqom obviscovany zainteresovanej yvnosci tekst ri{eny obyvxw {e u calosci: Gorodska uprava za za|itu ìvotnogo {tredku, na osnovi ~lena 24. Zakona o precenqovanx vpl<vu na ìvotni {tredok (“Slu`beni gla{n<k RS”, ~s. 135/04 i 36/09), ~lena 192. pasus 1. Zakona o ob|im upravnim postupku (“Slu`beni novini SRX” ~islo 33/97 i 31/01 i “Slu`beni gla{n<k RS” ~islo 30/10) i ~lena 11, 34. i 36. Odluki o Gorodskih upravoh Gorodu Novogo Sadu (“Slu`beni novini Gorodu Novogo Sadu”, ~islo 52/08, 55/09 i 11/10, 39/10, 60/10 i 69/13), postupaxci po vimogi ношителя проєкта „Теленор” d.o.o. Mlade`skih bri}adoh 90, Novi Beo}rad, za odlu~ovanw o potrebi precenqovany vpl<vu na ìvotni {tredok prowkta baznej stan<ci mobilnей telefoniї “НС Адице 2”, prino{i

РИШЕНЄ

1. Дава ше согласносц на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок за проєкт базней станїци мобилней телефониї „НС Адице 2” у улїци Сувоборска число 16, у Новим Садзе, na katasterskej parceli ~islo 3743/12, K.O. Ветерник, Gorod Novi Sad, ношителя проєкта „Теленор” д.о.о. Младежских бриґадох 90, Нови Беоґрад. 2. Обовязує ше Ношитель проєкта же: – проєкт виведзе у складзе зоз приложену документацию и условиями и мирами защити хтори утвердзели други овласцени орґани и орґанизациї, а дати су у прилогу Студиї; – обезпечи условия и запровадзи мири за зоперанє, зменшованє лєбо одклоньованє чкодлївих вплївох на животни штредок, хторих єст у Студию, поглавє . „Опис мирох з цильом зопераня, зменшованя лєбо одклоньованє каждого значнєйшого чкодлївого вплїву на животни штредок”; 3. Ношитель проєкта длужни обезпечиц вивершованє програми нєпреривного провадзеня у складзе зоз важацима предписанями хтори дефиновани зоз поглавйом 9 „Програма провадзеня вплїву на животни штредок ” и же податки достати зоз мониторинґом доручує Аґенциї за защиту животного штредку, Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду и Городскей управи за инспекцийни роботи – Обласц инспекциї за защиту животного штредку; 4. Наклада ше ношительови проєкта же у случаю реконструкциї и пременки технїчних характеристикох базней станїци зоз точки 1. того ришеня, поднєше вимогу надлєжному орґану за одлучованє о потреби преценьованє вплїву на животни штредок.

ОБГРУНТОВАНЄ

Подприємство „Telenor Common Operation”, Оддзелєнє Беоґрад-Нови Беоґрад по овласценю

ношителя Проєкта „Теленор” д.о.о. Младежских бриґадох 90, Нови Беоґрад, поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованя вплїву на животни штредок проєкта – базней станїци мобилней телефониї „НС Адице 2” у улїци Сувоборска число 16,у Новим Садзе, na katasterskej parceli ~islo 3743/12, K.O. Ветерник, Gorod Novi Sad. Проєкт предвидзує поставянє антенскей системи хтора будзе мац три антени (за кажди сектор по єдна) Huawei Agisson ADU451602 за обидва радио системи GSM 900 и UMTS 90 ступнї (сектор 1), 230 ступнї (сектор 2) и 350 ступнї (сектор 3). Конфиґурация примодавача базней станїци за систему GSM 900 2+2+2 а за UMTS 3+3+3. У складзе зоз Законом о преценьованю вплїву на животни штредок и Правилнїком о поступку явного увида, презентациї и явней розправи о студиї о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, число 69/05) запровадзени поступок преценьованю вплїву на животни штредок и обезпечене участвованє заинтересованих орґанох и орґанизаийох и явносци. У законским термину, хтори предвидзени за явни увид, Студия о преценьованю вплїву проєкта на животни штредок була виложена у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку по 22. септембер 2015. року. Под час тирваня явного увида нє доручени думаня и зауваги у писаней форми на Студию о преценьованю вплїву проєкта на животни штредок з боку заинтересованих орґанох, орґанизацийох и явносци анї нє було винєшени думаня заинтересованєй явносци под час презентациї и явней розправи хтора отримана 23. септембра 2015. року цо константоване у записнїку число VI-501-827/15 од 23. септембра 2015. року. Зоз ришеньом о образованю и менованю предсидателя и членох технїчней комисиї за оцену Студиї о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС Адице 2” у улїци Сувоборска 16, у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 3743/12, К.О. Ветерник, Город Нови Сад, ношителя проєкта „Теленор” д.о.о. Младежских бриґадох 90, Нови Беоґрад, число VI-501-827/15 од 27. авґуста 2015. року, формована Технїчна комисия за оценьованє Студиї о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта, хтора випитала Студию о преценьованю вплїву и после запровадзеного, зоз законом утвердзеним поступком, о своєй роботи тому орґану доручела звит число VI-501-826/15 од 30. септембра 2015. року зоз оцену предметней Студиї о преценьованю вплїву и зоз предкладом же ше на исту да согласносц. Зоз увидом до комплетней документациї, после запровадзеного поступку и звиту технїчней комисиї константоване же Студия зробена у складзе зоз Законом о преценьованю вплїву на животни штредок, Правилнїком о змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, число 69/05) и Ришеньом о потреби преценьованя вплїву и о одредзованю обсягу и змисту студиї число VI-501-268/15 од 8. юния 2015. року, хтору принєсла Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду. Кед ше Проєкт виведзе у складзе зоз технїчну документацию и кед ше випочитує шицки предвидзени мири за зменшованє лєбо зоперанє чкодлївих вплївох на животни штредок зоз точки 2. и 3. того ришеня, робота обєкта нє будзе значнєйше загрожовац животни штредок. На основи горе наведзеного ришене як у дипозитиве. Поука о правним лїку: Тото ришенє конєчне у управним поступку. Процив того ришеня ношитель Проєкта може порушац управни спор пред Управним судом у чаше од 30 днї од дня од дня приманя ришеня, а заинтересована явносц у чаше од 30 днї од дня обявйованя обвисценя о принєшеним ришеню у средствох явного информованя.

РУСКЕ СЛОВО 33

ОБВИСЦЕНЄ

о принєшеним ришеню же потребне преценьованє на животни штредок Проєкта „Закрице и пречисцовач одрутних водох” у привредним комплексу Индустрия меса „Матиєвич”, Нови Сад, Руменацка драга 86 Ношитель проєкта, Индустрия меса „Матиєвич”, ДОО, Нови Сад, Руменацка драга 86 поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву застатого стану на животни штредок Проєкта „Закрице и пречисцовач одрутних водох” у привредним комплексу Индустрия меса „Матиєвич”, Нови Сад. После запровадзеного поступку, Городска управа за защиту животного штредку дня 2. октобра 2015. року принєсла ришенє число VI-501-946/13, зоз котрим ше утвердзує же за предметни проєкт нє потребне преценьованє вплїву застатого стану на животни штредок. З цильом обвисцованя заинтересованей явносци текст ришеня обявює ше у цалосци: Городска управа за защиту животного штредку, на основи члена 30. точка 2. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, чс. 135/04 и 36/09) и члена 192. пасус 1. Закона о общим управним поступку („Службени новини СРЮ” число 33/97 и 31/01 и „Службени глашнїк РС” число 30/10) и члена 11., 34. и 36. Одлуки о Городских управох Городу Нового Саду („Службени новини Городу Нового Саду”, число 52/08, 55/09, 11/10, 39/10, 60/10 и 69/13), поступаюци по вимоги ношителя проєкта Индустрия меса „Матиєвич”, ДОО, Нови Сад, Руменацка драга 86, за одлучованє о потреби преценьованя вплїву застатого стану на животни штредок Проєкта „Закрице и пречисцовач одрутних водох” у привредним комплексу Индустрия меса „Матиєвич”, у Новим Садзе приноши

РИШЕНЄ

1. Утвердзує ше же за проєкт „Закрице и пречисцовач одрутних водох” у привредним комплексу Индустрия меса „Матиєвич”, Нови Сад, на катастерскей парцели 2379/3 КО Нови Сад IV, Gorod Novi Sad, no{itely prowkta Индустрия меса „Матиєвич”, ДОО, Нови Сад, Руменацка драга 86, потребне преценьованє вплїву на животни штредок 2. Одредзує ше же ношитель Проєкта, Студию о преценьованю вплїву застатого стану на животни штредок проєкта потребне преценьованє вплїву на животни штредок проєкта „Закрице и пречисцовач одрутних водох” у привредним комплексу Индустрия меса „Матиєвич”, Нови Сад, на катастерскей парцели 2379/3 КО Нови Сад IV, Gorod Novi Sad, no{itely prowkta Индустрия меса „Матиєвич”, ДОО, Нови Сад, Руменацка драга 86, у поглядзе обсягу и змисту виробку у складзе зоз членом 17. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок и Правилнїком о змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, число 69/05). Студия о преценьованю вплїву на животни штредок треба же би мала окреме шлїдуюци: – miri htori obezpe~a же поступанє зоз одрутнима водами, узоркованє и квалитет одрутних водох буду у складзе зоз Законом о водох (“Slu`beni gla{n<k RS”, ~islo 30/10) членом 6. Уредби и гранїчних вредносцох емисиї заґадзуюцих материйох у води и часох за их доставанє (“Slu`beni gla{n<k RS”, ~islo 67/11) и Одлуки о санитарно-технїчних условийох за випущованє одрутних водох и явну канализацию (“Slu`beni новини Городу Нового Саду”, ~islo 17/93; – обезпечи випитованє квалитета пречисценей одрутней води на випусту до городскей канализациї у складзе зоз Правилнїком о методох и минималним числу випитованя квалитета одрутних водох (“Slu`beni gla{n<k СRS”, ~с 47/83 и 13/84-випр.); – обезпечи же би число еґземпларох на рочним уровню будзе у корелациї зоз количеством одрутних водох хтори ше випущує до реципиєнта (л/с); – мири за нєутрализацию нєприємних пахох воздуха хтори хасновани за аерацию зоз пошореня за змесценє технолоґийней опреми пречисцовача; – мири хтори обезпеча же управянє зоз одрутками и поступанє зоз одрутнима материями зоз процеса пречисцованя одрутних водох (мулї, поступка обробку мульох, плїваюцого муля – флотата и други одрутки) буду у складзе зоз Законом о управяню зоз одрутками (“Slu`beni gla{n<k RS”, ~islo 36/09), Правилнїком о способе збераня, пакованя и розподзельованя секундарних сировинох (“Slu`beni gla{n<k RS”, ~islo 55/01) и Правилнїком о способу поступаня зоз одрутками хтори маю прикмети опасних материйох (“Slu`beni gla{n<k RS”, ~islo 12/95); – мири за контролу емисиї галайку на жридле през проєктованє, роботу и отримоавнє опреми хтори обезпеча же би уровень галайку бул у складзе зоз Законом о защити од галайку у животним штредку (“Slu`beni gla{n<k RS”, ~islo 36/2003 и 88/2010) и Уредбу о индикаторох галайку, методох за оценьованє, индикаторох галайку, знємирйованє и чкодлївих ефектох галайку у животним штредку (“Slu`beni gla{n<k RS”, ~islo 75/2010); – мири хтори обезпеча превенцию, зменшанє одклоньованє и зменшанє ризику од акцидентноґ ошлєбодзованя заґадзуюцих материйох до рецепиєнту: евиденцию о застою у роботи пречисцовача и опис мирох под час нєпорядних условийох за роботу (заставанє, гавариї, виключованє и под.) и мири у случаю векших гидрауличних доцекох на пречисцовач;

34 РУСКЕ СЛОВО

– согласносц надпатруюцого явного комуналного подприємства за приключок цивоводу зоз предметного пречисцовача на городску канализацийну мрежу (проєкт виведзеного обєкта „Закрице и пречисцовач одрутних водох” число Е-782/2015, фебруар 2015. року); – ситуацийни план зоз указом шахти – приключка на городску канализацию, хтора служи як контролне место за еґеземпларованє пречисценей технолоґийней одрутней води скорей мишаня зоз одрутнима водами другого походзеня, видно означене; – технолоґийну шему процеса пречисцованьом зоз референтнима точками на основи хторих ше провадзи ефикасносц иснуюцей опреми за пречисцованє одрутней води; – звит о квалитету одрутней води, нє старши як шейсц мешаци, хтори виробени з боку акредитованей лабораториї (резултати випитованя треба же буду виражени зоз мирном нєсиґурносцу за дату акредитовану методу випитованя); – у рамикох програми провадзеня вплїву на животни штредок окреме обезпечиц проведзенє квалитети: технолоґийней одрутних водок, галайку, поступанє зоз одрутнима материями, у складзе зоз важацима предписанями;

ОБГРУНТОВАНЄ

Ношитель проєкта, Индустрия меса „Матиєвич”, ДОО, Нови Сад, Руменацка драга 86 поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву застатого стану на животни штредок Проєкта „Закрице и пречисцовач одрутних водох” у привредним комплексу Индустрия меса „Матиєвич”, Нови Сад, на катастарскей парцели 2379/3 КО Нови Сад IV, Город Нови Сад. Предметни проєкт облапя закрице поверхносци П и пречисцовач технолоґийних одрутних водох, зоз канализацийну систему за зберанє сирових технолоґийних одрутних водох зоз комплексу, пошореньом за третман одрутней технолоґийней води и канализацийним системом за их одводзенє до городскей канализацийней мрежи. Обєкти хтори предмет поступку преценьованє вплїву утвердзени су на основи Думаня о условийох за окремне видаванє будовательного дошлєбодзеня хтори видало ЯП „Урбанизем” Нови Сад, число 113 352/15 од 23. юния 2015. року. У складзе зоз Законом о преценьованю вплїву на животни штредок, о поднєшеней вимоги обвисцена явносц з оглашованьом у средствох явного информованя и МЗ „Роботнїцки”. У зоз законом предписаним терминє нє доручени думаня заинтересованих орґанох, орґанизацийох и явносци. Posle rozpatrany vimogi no{itely prowkta i приложеней документациї констатоване же же предметни проєкт находзи под точку 14. подточка 3. Пошореня за пречисцованє одрутних водох: технолоґийни одрутни води, Лїстина II Уредби о утвердзованє лїстини проєктох за хтори обовязна преценьованє вплївох и Лїстини проєктох за хтори ше може вимагац преценьованє вплїцох на животни штредок (“S.G. RS” ~islo 114/08). Mюци у оглядзе предписани уровня емисиї за tot sektor yk i koli~estva, характеристики и преценьованє можлївих вплївох одрутней води зоз предметного комплекса индустриї меса хтори ше випущую до городскей канализациї нєобходне применьованє третману одрутней води. Применєне технїчне ришенє за предметни пречисцовач базує ше на механїчно-хемийним третману (груба решетка, аерацийни базен зоз секундарним таложеньом, пошоренє за флотацию зоз пошореньом за нєутрализацию и флокулацию) и треба буц димензионовано у складзе зоз количеством доводней води зоз ступньом ефикасносци хтори обезбечує предписани квалитет пречисцованє технолошкей одруней води. На основи горе наведзеного тот орґан у складзе зоз членом 30. точку 2. Закона о преценьованю вплїву одлучел же потребне преценьованє вплїву проєкта на животни штредок. Zoz ~lenom 10. pasus 5. Zakona o precenqovanx vpl<vu na ìvotni {tredok predpisane è zoz odluku zoz htoru utvredzuw è potrebne precenqovanw vpl<voh prowktoh na ìvotni {tredok, nadlw`ni or}an moè odredzic i obsyg i zmist studi< o precenqovanx vpl<voh, co u tim slu~ax zrobene. Змист Студиї о преценьованю вплїву дефиновани зоз точку 2. диспозитива того ришеня а причини за одредзованє обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву проєкта утвердзованє и вреднованє можлївих поштредних и нєпоштредних вплївох роботох обєкта на животни штредок на предметней локациї и єй околїска як и утвердзованє и предклад мирох зоз хторим ше можлїви чкодлїви вплїви под час роботи обєкта можу зопрец, зменшац и одклонїц. Ked {e utverdzovalo htori obovyzni ~asci htori Studiy mu{i mac (to~ka 2., pasus 2) tot or}an {e okreme rukovodzel zoz zakonskim na~alom (prevenciy i predostro`nosci) è ka`da aktivnosc mu{i buc planovana i zaprovadzena na sposob è, medzi in{im, predstavy najmen{i rizik za lxdske zdravw, безпечносц и еколоґийни ризики ta pre toto potrebne zoz Studix dokazac è za predmetni prowkt у поглядзе применєней технїки и уровня емисиї посцигнуц предписани квалитет води на випущованю. Na osnovi gore navedzenogo, ri{ene yk u dispozitive. Pouka o pravnim l<ku: Prociv togo ri{eny moè {e viyvic àlba Pokra<nskomu sekretariytu za urbanizem, budovatelqstvo i za|itu ìvotnogo {tredku u ~a{e 15 dn< od dny primany ri{eny, pрейґ того tim or}anu. Zainteresovana yvnosc moè viyvic àlbu prociv togo ri{eny u ~a{e 15 dn< od dny obyvjovany u sredstvoh yvnogo informovany, прейґ того or}anu.

9. OKTOБЕР 2015.

СПОРТ МЕДЗИОПШТИНСКА ФОДБАЛСКА ЛИҐА ВЕРБАС–ЖАБЕЛЬ–ТИТЕЛЬ

ЗАСЛУЖЕНИ БОДИ ФК „Бачка 1923“ – ФК „Младосц” (Радичевич) 2:1 (0:1)

БАЧКА: Калайджич, Тривунович, Маркович, Янкович, Павлов, Пантич, Летич, Рац, Круль, Данґубич, Чирин. У другим полчасу до бависка вошли Матич, Дюрдїч и Балоґ, а вишли Данґубич, Чирин и Павлов. У пиятим колу Медзиопштинскей фодбалскей лиґи Вербас–Жабель–Титель, Бачка виборела нову побиду и указала же ше зна врациц до бависка и кед траци. После штирох змаганьох дзе Бачка рутински победзовала, госци з Радичевичу нєсподзивали домашнїх. Гоч Бачка була фаворит и мала прешвечлїво векши пошед лабди, госци од початку прере-

зовали Бачково паси и нападали з контра нападох. У єдним таким контра нападу Младосци лабда з рукох випадла ґолманови Бачкей цо госци вихасновали и дали перши ґол на змаганю у 37. минути. На початку другого полчасу Младосц, предлужела з добрим бависком и почала ище озбильнєйше нападац. Фодбалере Бачки нє мали вельо простору, та прето нападали по бокох и углавним хасновали длугоки паси. После добрей акциї по лївим боку ґол дал Летич у 64. минути, а уж о шейсц минути бул асистент шлїдуюцого ґола. Летич з корнера послал прецизну лабду на першу стативу одкадз Дюрдїч з главу дал ґол побиди. Же тото було єдно наисце динамичне и оштре змаганє гуторя и жовти картони хтори достали троме бавяче Бачки, а то Калайджич, Дюрдїич и Летич, док госци достали лєм єден жовти картон. У тижню за нами бавели и други Бачково селекциї. Пионире 2006. рок победзели Шайкаш з Ковилю 3:2, 2005. рок победзели Сириґ з 4:3, 2002. рок победзели Хайдук з Чуроґу з 3:1, а подросток у Новим Садзе страцел 4:0 од Индексу. Шлїдуюце змаганє Бачка бави на нєдзелю у Савиним Селу процив Будучносци. М. Рамач 9. OKTOБЕР 2015.

ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА ЗОМБОР

ПОБИДА И ПОПРИ СУДИЙОХ

ФК „Русин” – ФК „БСК” (Бачки Брестовац) 1:0 (0:0) Руски Керестур: стадион ФК “Русин”, патрачох 250. Главни судия: Вейнович (Апатин), помоцни судийове: Десница и Цвенич (Апатин). Делеґат: Парипович (Зомбор). Ґол дал: Давид Катона, у надополнююцим часу – у 92. минути. Бавяч змаганя: Давид Катона. РУСИН: Ж. Орос, Чапко, Голик, Барна, Й. Гарди, Павлович, Грнчяр, Д. Гарди (Б. Орос), Я. Кулич, Бранкович (Катона), Рац. Дерби осмого кола Подручней фодбалскей лиґи Зомбор заслужено достал Русин. Зоз тоту побиду екипа Русина вибила на треце место на таблїчки и, цо ище важнєйше, предлужел побиднїцку серию. Екипа достала красни похвали же су: наймоцнєйша екипа, млада, полєтна, екипа од хторей чежко освоїц бод. Тото шицко знали Брестовчанє, хтори до того кола були лидере на таблїчки, та осторожно почали змаганє у Руским Керестуре.

РУСИН УСПИШНИ И У ОПШТИНСКИМ КУПУ До полуфиналу за Куп на уровню Општинского фодбалского союзу Кула пласовали ше фодбалере кере стурского Русинa и фодбалере Липару. Керестурци стреду у Крущичу звладали Младосц зоз 6:5 после виводзеня пеналох, понеже у реґуларней часци змаганє закончене нєришено 3:3. Липар на своїм терену победзел Гайдук юниор зоз 2:1. Полуфиналне змаганє за Куп ше бавело стреду, 7. октобра, а побиднїк у финалу будзе бавиц з Червинку.

Зоз першого полчасу треба визначиц бице Бранковича, добру охрану ґолмана Ж. Ороса и добри реаґованя охрани Русина. Знало ше же Русин ма други полчас, кед на своїм терену звичайно призначує побиди. И так було и внєдзелю. Прицисок Русина почал такой на початку другого полчасу – у 46. минути Кулич бил коло самей стативи. Важне надпомнуц же Я. Кулич на тим змаганю бул вецей на трави як на ногох. Бул борбени и часто фаулирани, а судия анї раз нє запискал очиглядни пенали. Два раз бул фаулирани пред процивнїковим ґолом у єдней акциї, а судия потим пискал контра фаул. Конєчно у 92. минути Катона дал ґол. Приял лабду вонка зоз 16 метерох, ефектно предриблал єдного бавяча, спреведнул охрану госцох и зоз моцним бицом до правого кута обезпечел Русинови нови три боди. Кед слово о судзеню, було катастрофалне, и воно указало як ше нєобєктивно судзи. През цали цек нєдзельового змаганя судзенє иритирало Русинову лавочку, бавячох и публику на Ярашу. Треци полчас, кед ше правело записнїк, бул окреме интересантни. На щесце Русина, закончело ше лєм на чежких словох. На нєдзелю, у дзевятим колу Русин бави у Кули на „Ґедеру”. В. Сеґеди

РУСКЕ СЛОВО 35

ДЗЕЦИНСКИ ТИДЗЕНЬ

В ДЬО Р Ю Д

РОК LXXI ЧИСЛО 40 (3649) НОВИ САД, 9. ОКТОБЕР 2015. РОКУ

■ ЧИ ЗМЕ РУШЕЛИ ҐУ ФОРМОВАНЮ

РУСКЕЙ НАЦИОНАЛНЕЙ БИБЛИОТЕКИ?

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

УР КОЦ

Фото: С.Б./Т.Х./С.Ч./М.А.

Фото: Вероника Вуячич

ТУР РЕС Е К КИ РУС

■ ЗОЗ КОЛОМ ДО ҐИНИСА