Ruske slovo 40

ЛИТЕРАТУРА И ПИСАТЕЛЄ У НЄПРЕРИВНЕЙ ТРАНСФОРМАЦИЇ можлївосц участвовац ровноправно на власней творчей драги, почитуюци квалитет и даваюци можлївосц афирмациї звонка самей покраїни Войводини и Сербиї. ДруТим котри ше опредзеля у живоце нєпреривно виглєдо- жтво оможлївює и олєгчує, согласно державним предвац и усовершовац як власни, так и дружтвени рушаня, писаньом, мац статут шлєбодного уметнїка, повязовац сама уметносц, гоч у хторей обласци и напряме, най- роботни стаж, як цо и додзельовац припознаня, котри лєпши сотруднїк и оценьовач того свойого вибору и та- значни за додзельованє националней пензиї. ланту. Єдно сиґурне, нїхто вас на исте нє примушує по Национална пензия направела вельке замишательство кажду цену, лєм тим котри порихтани прияц доброна- медзи правима творителями у обласци уметно сци. Та мирни совити, голєм з часци можу похасновац у своїм так ше медзи истима знова зявюю подобни и нєподобдальшим усовершованю и виглєдованю власней твор- ни, по слухни и нєпо слухни, а шицко тото лєм чкодзи, чей драги. Кажда обласц у уметносци, як и велї други на одредзени спо соб, тим котри по кажду цену сцу винауки култури, насамхасновац и витвориц предз, муша буц у своєй По тих критериюмох и законох, руски писателє терашнє право на екопрезентациї нєпреривно номску и материялну котри маю найменєй три видруковани кнїжки вязани за економию. У уметнїцкей литератури, як и науковей, и роками привилеґию. Велї жекомунизму ше то нє ви- витворене сотруднїцтво през рижни литературни ми у Европскей униї, ражовало як тераз, екозоз своїма предписачасописи, витворели би и достали додаток номска моц творена заєднями, ришели тот дона пензию котри тераз векши нїцки, а уметносц строго дат ни мате ри ял ни и од нашого просекового заробку контролована на идеолостан на спо соб же заґиї комунизма. Так було и кон каждому оможлїу нашей рускей заєднїци. Но, заш лєм, нєпослухних бу- вює през свою уметнїцку творчосц и доприношенє, на ло як и при других народох. Кед би того нє було, сама уж витворене право на пензию, витворене право и на уметносц би ше нє могла нєпреривно трансформовац и тоту уметнїцку творчу часц живота котра ма свою скаповязовац зоз другима народами на планети и то на цал- лу наградзованя, спрам обсягу, квалитету, наградох и ком шлєбодни способ. припознаньох звонка власней держави, як и самей преНєшка, наша литература, як и литература у нам най- зентациї и афирмациї вредно сцох держави. По тих блїзшим окруженю, кажда на своєй власней драги ви- критериюмох и законох, руски писателє котри маю наглєдованя, та и самого пре зентованя власней цильней йменєй три видруковани кнїжки уметнїцкей литератуґрупи, и кед иста задоволї смак оценьовательох, руша ри, як и науковей, и роками витворене сотруднїцтво ше на драгу котра по саму ре ализацию финансийох през рижни литературни часописи, витворели би и до анї кус нє лєгка. Ту наставаю и перши нашо мед зисоб- стали додаток на пензию котри тераз векши и од нашони розиход зеня, нє лєм ґенерацийски, политични, алє го про секового заробку. и у самим оценьованю створеней новей литературней Будуци пременки нашей Националней стратеґиї и нови творчо сци, як цо ище вше и виглєдованє вредно сци дополнєня у витворйованю европских правох и предпипрейґ до тераз нєдо статочно оценєней литературней саньох, треба же би випочитовали уж преверени европтворчо сци прешлих часох. ски права, же би писательом Стратеґия припознала и На тей першей ґарадичи, тоти котри творя литературу националне доприношенє, та и през национални припоРуснацох, зочую ше зоз першима озбильнима пробле- знаня у предписаньох котри тераз нє маме и як таки анї мами и велї пошвидко траца праву мотивацию за даль- нє можеме сами у своєй заєднїци витвориц и зачувац зашу свою роботу у тей обласци, а саме нашо дружтво, та служени права на шлєбодну уметнїцку творчосц. и наша заєднїца, ище вше нє пренаходзи, лєбо на про- Нови ґенерациї, котри предлужую нашу литературну и сто, нє шме ше одшмелїц понукнуц таки ришеня, котри кажду другу уметносц, треба же би конєчно напредок стимулативно буду длугши час мотивовац младих тво- знали на котрим фундаменту почина їх уметнїцка творрительох рускей литератури и исту понукнуц Руснацом чосц и же би исту националну нєпреривно трансформои другим у швеце. Швет вше менєй препознава здруже- вали до Европи и ширше и за тото були припознати и ня писательох, а тиж здруженя у других обласцох умет- наградзени, бо ше даскельо особи у нашей заєднїци и носци, и обраца ше новому способу за презентованє звонка нєй достаточно афирмовали ширцом швета и довредносци у уметнїцкей творчосци на тарґовищу, дзе стали вредни припознаня пред котрима нашо одвичатеиста приноши значни финансийни средства. льни особи нє реаґую и нє даваю достаточну потримовДружтво писательох Войводини ище вше ше з велькей ку. Прето, за тераз Дружтво писательох Войводини ище часци витримує на вредносцох и припознаньох дотера- вше може афирмовац и потримовац литературну творшнєй прейдзеней драги, до свойого членства ровно- чосц Руснацох.■ правно прима и шицких других котри творя на язикох Становиска висловени у тим тексту виключно авторово других народох котри жию на тим просторе. Исте дава и нє вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово” Пише: Владимир КОЧИШ, писатель

2 РУСКЕ СЛОВО

7. ОКТОБЕР 2016.

ЗМИСТ

УВОДНЇК Пише: Олена ПЛАНЧАК-САКАЧ, редакторка рубрики Култура и просвита

■ Тижньовнїк 4–5. Еколоґийни проблем у Керестуре з беґельчиком КЦ3 6–7. Меншински заєднїци и правосудна система

■ Нашо места 8. У Кули означени Дзень старих

■ Духовни живот 10–11. Актуални проєкти Каритаса

■ Економия 12. Фестивал меду у Вербаше

■ Култура и просвита 14–19. „Червена ружа” 2016 20. „Русин филм фест” У Шидзе

■ Мозаїк 22–23. „Акустика Рутеника” у новосадским РКЦ

■ Людзе,роки,живот 24–25. Стретнуце з Меланию и Михайлом Варґовима зоз Коцура

■ Руске слово у швеце 26–27. 25 роки од траґедиї у Миклошевцох (II)

■ Информатор

28–32. Оглашки и In memoriam

■ Спорт 32–33. Локални фодбалски лиґи 34–35. Руснаци у екипи олимпийского тиму Сербиї На насловним боку – Кристина Афич и Роберт Загорянски Автор фотоґрафиї – Любомир Дудаш

МЛАДИ МОЖУ ДО „РУЖИ” УТКАЦ СУЧАСНОСЦ Нє першираз „Ружа” орґанизована вєшенї, алє першираз без Юлияна Рамача Чаму, длугорочного аматера и дїяча у Доме култури, плодного композитора и руководителя секцийох. Йому на чесц аматере Дома култури пририхтали окремни омаж, хореоґрафию у котрей участвовали шицки секциї и на достоїнствени способ оддали почесц свойому колеґови и приятельови. З оглядом же тогорочни Фестивал рускей култури „Червена ружа” отримани у такей атмосфери, гумористична конферанса на „Одгукох ровнїни” нє була адекватна, а гумор покус преходзел до алузийох хтори нє були цалком културни и коректни. Способ на хтори представени нашо дружтва, дзе ше вельо роби аматерски и волонтерски, дзе людзе жертвую свой шлєбодни час и будую го до рускей култури, вшелїяк нє за подшмейованє. „Пупче” каждого року позбера вельке число дзеци и вше улїва надїю же маме будучносц, рошню нови млади моци. Од хореоґрафийох того року ше окреме визначели Коцурци зоз КУД „Жатва”, хтори одтанцовали прекрасни танєц „Препилкаре”. Танєц бул обдумани як одлични перформанс, дзе ше дзеци бавели, оганяли, лапали птички и танцовали у прилагодзеним народним облєчиве, зоз сламянима калапами. Танєц и визуално випатрал прекрашнє зоз адекватнима реквизитами, галовами и хижками за птички. Удатни хореоґрафиї були и зоз дюрдьовского КУД „Тарас Шевченко”, хтори и того року указали же их єст, же су масовно присутни у Дружтве и же ше зоз дзецми добре роби. И побиднїцка композиция на „Пупчу” пошла до добрих рукох, до штредку дзе жиє руски пламеньчок, хтори ше з рока на рок обновює и швици з новим шветлом – до Сримскей Митровици. Найупечатлївшa програма було Змаганє за дзивоцки и леґиньски глас, бо того року змагателє шпивали сучаснєйши композициї, вецей у забавним духу и так „Ружи” удихли сучасносц, бо вона на своїх початкох була нє лєм традицийни, алє и модерни фестивал, а орґанизовала го младеж, спатраюци ше на фестивали у окруженю. Шицки змагателє шпивали на солидним уровню яки вимага тото змаганє и указали наш шпивацки потенциял, указали же зме талантована нация хтора у музики зохабя упечатлїви шлїд. Святочни концерт заблїснул з одличнима хореоґрафиями, алє як и скорейших рокох програма була кратка. Кед же „Одгуки” були предимензионовани, вец Святочному концерту хибели ище даскельо точки. Вшелїяк же ше медзи тима двома концертами могол направиц даяки лєпши баланс. На бини, заш лєм, хибели млади, бо млади треба же би „Ружи” удихли єден нови ентузиязем, єден нови полєт, же би ю осучаснєли и же би ю креїровали. Кед же на „Пупчу” наступаю телї дзеци, остава питанє дзе ше нам вони страца кед вирошню. А, „Ружово” змаганє за глас указало же их мож позберац, же их маме и же их мушиме вецей потримовац и вецей уключовац до роботи наших дружтвох.■

* ”РУСКЕ СЛОВО” – гласнїк по руски * Виходзи каждого пиятку * Снователь Национални совит рускей националней меншини * Видава НВУ ”Руске слово”, Нови Сад * Перше число вишло 15. юния 1945. року у Руским Керестуре * Адреса: НВУ ”Руске слово”, Булевар ошлєбодзеня 81/7, 21000 Нови Сад * Редакция: заменїк одвичательного редактора Иван Сабадош – редакторе/ки – Дюра Винаї, Мирон Горняк-Кухар, Михайло Зазуляк, Александар Паланчанин, Олена Планчак-Сакач, Славица Фейса, Ясмина Дюранїн; новинаре/ки – Мария Афич, Влада Дїтко, Сенка Надь, Сандра Саламун, Ана Маркович, Танита Ходак * Язична редакторка – Блажена Хома-Цветкович * Технїчна редакторка – Люпка Цвеїч; компютерски обробок – Вероника Вуячич, Мария Гудак, Таня Салонтаї * Телефони: 021/6613-697, 021/6624708, 021/6623-076; 021/6621-433 * Телефакс 021/528-083 * Предплата за цали рок: у жеми 1 500 динари, а у иножемстве 100 евра * Жиро-рахунок Banca Intesa a.d. Beograd 160-923244-82 * Девизни рахунок 160-0050870024999-53 * Рукописи ше нє враца * Друкує Друкарня ” Maxima graf” Пет роварадин * E-mail: ruske.redakcija@gmail.com * Web site: www.ruskeslovo.com * YU ISSN 0350-4603 * COBISS SR-ID 15915778 * Друковани тираж 2 100 *

Direktorka MARTICA TAMA[ *** Odvi~atelqni redaktor dr BORIS VAR]A

7. ОКТОБЕР 2016.

РУСКЕ СЛОВО 3

ТИЖНЬОВНЇК ЕКОЛОҐИЙНИ ПРОБЛЕМ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ ЧЕКА РИШЕНЄ

ЗДРАВЄ НЄ ЗАГРОЖЕНЕ, АЛЄ ЦЕРПИ КВАЛИТЕТ ЖИВОТА

Пише: Сенка НА ДЬ

Керестурски беґельчик КЦ 3, познати як Стари беґель хтори ше находзи коло улїчкох Ґабра Ороса и ЮНА, уж роками еколоґийна критична точка на хтору ше, насампредз пре чежки смрод, поносую жителє тей часци валала. Упарти гражданє вецей раз реаґовали, инспекциї утвердзели жридло заґадзеня, алє по тераз ище нїч нє ришене

П

ред даскельома роками сом тиж реаґовал, и тедишнї секретар Месней заєднїци волал инспекторох, медзитим указало ше же чежко найсц инспектора котри ше прилапи до роботи. Прейґ особних контактох ше дошло до инспектора, провадзело ше чи смрод приходзи зоз фарми швиньох, чи зоз Хладзальнї. Теди утвердзене же одрутни води приходза зоз Хладзальнї, а после реаґованя инспектора шицко було у шоре. Здогадуєм ше же и влонї шмердзело, алє того року од половки авґуста то нєподношлїве. Углавним почина вечаром и кед наидзе тота габа, дакеди нє мож витримац вонка два минути – поносує ше єден од Керестурцох котри жиє коло заґадзеного беґельчику, Яким Русковски, и здогадує ше же дакеди давно у тим беґелю з уживаньом лапал риби. ОДРУТНИ ВОДИ З ХЛАДЗАЛЬНЇ Пред мешацом знова порушане питанє хто виновати и як мож ришиц проблем. На вимогу Месней заєднїци Руски Керестур на терен вишол покраїнски инспектор защити животного штредку Драґан Секулич, котри обишол часц спомнутого беґельчику и окончел инспекцийне надпатранє потенциялних заґадзовачох – фарму кравох чий власнїк доо „Кварк” зоз Червинки и Хладзальню „АБЦ фуд” зоз Руского Керестура. – У цеку надпатраня сом утвердзел же зоз фарми кравох нє випущовани одпадни води, а як главни заґадзовач препознати „АБЦ фуд”, чийо одпадни води од умиваня желєняви з часци одходза до беґелю хтори повязани зоз беґельом КЦ 3. Хладзальня ЛАҐУНИ ЗА ма пречисцовач, ОДРУТНИ ВОДИ медзитим, пре при-

4 РУСКЕ СЛОВО

чини хтори ище маю буц утвердзени, до беґелю КЦ3 заш лєм чуря одрутни води – гварел Секулич и наявел же ше у наиходзацим периодзе окончи шицки випитованя и до конца рока будзе робиц на виробку окремного акцийного плану за ришованє того проблему. Нови законски предписаня утвердзеним заґадзовачом охабяю аж 10 роки же би ше им прилагодзели, цо одбива гражданох котри нє маю чувство же держава на їх боку и гваря же би кажде требал рушиц од себе – чи би вон любел най нє може отвориц облак и дихац швижи воздух. З другого боку, з даваньом тельо часу же би ше присподобело процес роботи ґу важацим нормом и европским стандардом, законодавец на одредзени способ вишол вочи индустриї, на нашим просторе насампредз прерабяцкей и поживовей, хтора єдина ище як-так роби. У часох индустриялизациї, еколоґийни стандарди були нїзши, а привредни ефекти були важнєйши од евентуалних неґативних пошлїдкох на животни штредок. Медзитим, од теди ше шицко пременєло. Пременки на тарґовищу и превозидзени индустрийни процеси и технолоґиї зменшали конкурентносц локалней привреди. Источашнє, инсистованє на еколоґийних стандардох уж такой на початку процесу приватизациї, чежко же би прицагло иножемних инвеститорох. Место того, охабени одредзени „ґрейс период” же би ше покончели мири защити животного штредку. Наприклад, векшина цукровньох у окруженю аж после приватизациї достала сучасни системи за пречисцованє воздуху. ТИРВАЦЕ РИШЕНЄ ИЩЕ ПРИЧЕКА Руски Керестур лєм єдно з велїх местох у держави хтори ше зочую зоз еколоґийнима проблемами заґадзеня водох, а зоз уходом до Европскей униї Сербия го будзе мушиц ришиц. Спрам того и Хлад зальня до стала термин же би по 2025. рок тирвацо ришела проблем одрутних водох. Дирек 7. ОКТОБЕР 2016.

ТИЖНЬОВНЇК тор „АБЦ фуд” Зоран Бибич гвари же нашлїдзел тот проблем, хтори би було лєгчейше ришиц кед би було пенєжу. – Думам же медзи нами и гражданами постої церпезлївосц прето же єдине цо роби у Керестуре, а вола ше индустрия, то „АБЦ”. Ту робя числени Керестурци – гвари Бибич, алє припознава же их опоминаю рибаре и други жителє. – Як гваря, „кельо пенєжу-тельо музики”. Маме пречисцовач хтори стари и нє барз функционує, та зме почали ришовац тот проблем на иншаки способ, а у складзе зоз нашима финансийнима можлївосцами. Окрем пречисцовача тераз маме три таложнїки (каскади), а пошвидко будземе у закончуюцей фази проєкту вибудови штирох акумулацийних озеркох (лаґуни), хтори ґарадичасто поставени на розлични уровнї терену, чийо капацитети буду достаточни же би ше одрутни води вецей нє одлївали до Старого беґелю. През штири каскади ше будзе филтровац вода, так же уж у найвисше поставеней лаґуни будземе мац аж и микробиолоґийно исправну воду – гвари директор фабрики „АБЦ фуд” Зоран Бибич. Як тирваце ришенє Бибич видзи правенє фабрики води, лєбо санацию постояцих лаґунох, односно направиц нєпрепущуюцу подлогу и так зопрец же би хемийни и биолоґийни чкодлїви материї вошли до жеми. Медзитим, то источасшнє и найдрагше ришенє. За дочасове ришованє проблему технїчне руководство Хладзальнї ше упатрало на праксу у Горватскей. – Щесце у тим шицким же нє випущуєме хемийни одпад, же шицко орґански материї, медзитим, у складзе зоз приступаньом до Европскей униї, шицки хтори заґадзую жем и воду буду ше мушиц прилагодзиц предписа-

7. ОКТОБЕР 2016.

ньом. Бешедовал сом зоз людзми зоз Горватскей, хтори у Европскей униї, та сом ше им опитал як ришую проблем одрутних водох. Вони ми гварели же ю випущую до лаґунох, после одредзеного часу направя анализу и випущую воду же би направели места за наиходзаци период. Ми тиж идземе у тим напряме – гварел технїчни директор Любомир Надь. ЕКОЛОҐИЯ ЯК ЯВНИ ИНТЕРЕС У звиту инспектора хтори Месна заєднїца достала наведзене же Хладзальня главни, алє нє єдини заґадзовач, цо знаю и Керестурци. Проблеми води за пице и заґадзеносц води у беґелю уж вецей раз були медийно попровадзени, а представителє еколоґох поряднє апелую на людзох же беґельчики нє служа як одрутне место, а окреме нє треба же би ше до нїх улївал состав зоз септичних дзирох. – Вшелїяк же квалитет живота Керестурцох котри жию коло того беґельчику нарушени, окреме же кажди граждан Сербиї, по закону, ма право на чисти и здрави животни штредок. Правда же одрутни материї орґанского походзеня зоз индустриї, цо ту случай, найчастейше нє маю токсичне дїйство, алє зменшую концентрацию оксиґену у води. Нєдостаток оксиґену у води спричинює нєставанє рошлїнох и животиньох и така вода постава мертва. Таки штредок вшелїяк нєприємни за психични и физични стан людзох, и як таки директно уплївує на вкупни квалитет живота. Нєприємни запахи зоз беґельчику дїйствую на каждодньови живот тих хтори коло нього биваю, же би могли отвориц облаки своїх обисцох, поробиц роботи повонку, а каждираз маю упечаток же су затровани – констатує дипломовани еколоґ Наташа Хома.■

НЇЧ НАШВИДКО Дзепоєдним вельким и финансийно стабилним компанийом у околїску, як цо то „Апатинска пиварня” и „Сомболед”, требало пейц роки ришиц таки проблеми, та мож обчековац же тельо часу будзе потребне и за беґель у Керестуре. З оглядом на финансийни стан Хладзальнї можебуц и вецей. Гоч то барз длуги часови период, инспектор Драґан Секулич оценєл же смрод спричинюю орґански материї хтори нє загрожує здравє гражданох, та стан нє драматични, гоч є нєприємни.

БЕҐЕЛЬЧИК

РУСКЕ СЛОВО 5

ТИЖНЬОВНЇК ПРОГРАМА НА РУСКИМ ЯЗИКУ РАДИО НОВОГО САДУ

ПОЧАЛА ЖИМСКА ШЕМА Од 3. октобра на Радио Новим Садзе почала нова жимска шема зоз хтору пременєни даєдни термини емитованя Програми на руским язику. Ознова почина емитованє емисийох хтори нє були у лєтнєй шеми и врацаю ше до етру нєзависни продукциї. Руски радио до єшенї уходзи и з кадровима пременками. Окончователь длужносци одвичательного редактора рубрики на руским язику Трецей програми радия РТВ тераз Татяна Беук – Латяк, понеже дотерашня редакторка Златица Няради однєдавна на положеню заменїка главного и одвичательного редактора Трецей програми радия на РТВ, ткв „Трецей мрежи” хтора облапя шицки меншински програми на покраїнским медийним сервису окрем мадярскей. Пополадньова програма на руским язику РНС пол годзини кратша, односно закончує ше на 14,15 годзин, алє достати вечарши термини, так же часово нє зменшани простор рускей програми у етру. Програму по руски од тераз годно слухац и каждей стреди од 21,30 годзин до пол ноци, односно до 8 годзин рано идуцого дня. Ноцна програма ше емитує и каждей нєдзелї од 22,30 годзин до пол ноци, односно 8 годзин рано на пондзелок. Вноци ше емитую репризи емисийох и музика, алє и радио драми (каждей стреди од пол ноци), а кажде рано од 6 годзин од пондзелку по пияток новинаре слухачох пририхтаю за нови роботни дзень у Раншей програми. Контакт емисия „По наших местох” ознова будзе емитована у старим термину, кажди пондзелок од 13,00 годзин. Вовторок ше до пополадньовей програми враца емисия о Руснацох у швеце „Ту и там” и емисия хтора представя економски аспект польопривреди „Аґробизнис”, як и емисия о вплїву евроинтеґрацийох на руску заєднїцу „Европски интеґрациї”. Емисия „Дом и фамилия” будзе емитована каждей стреди у новим термину, од 12,10 годзин, а после нєй можеце слухац емисию за пензионерох „Златна єшень живота”. Место емисиї „Останьце нашмеяни”, хтору слухаче звикли слухац кажди штварток на 12,30 годзин будзе емитована „Емисия за младих” хтору у новей шеми буду пририхтовац студенти. Потим шлїдзи емисия у хторей представяме Руснацох хтори охабели даяки шлїд у нашей заєднїци „Портрет”. Пияток пополадню резервовани за войводянски теми у рамикох емисиї „Войводянски тидзень”, а потим шлїдзи емисия „Музика у шерцу” у хторей представяме Руснацох хтори анґажовани у музичним твореню. Каждей соботи од 12,30 годзин пририхтуєме „Емисию за дзеци”, после хторей слухаче годни чуц емисию „Соботово стретнуца”. „Емисия за валал” остала у истим термину од 7,00 годзин каждей нєдзелї, а истого дня у пополадньовей програми и далєй буду емитовани емисия „Културна панорама” и вирска емисия „Хлїб наш насущни”. Зоз початком октобра на радио габи Рускей програми РНС врацаю ше и емисиї зоз нєзависней продукциї. Новосци зоз спорту ознова буду на програми каждого пондзелку од 12,30 годзин у емисиї „Спорт и рекреация”. „Одняте од забуца”, емисия о историї и народних обичайох при Руснацох будзе ше емитовац каждей стреди на 13,30 годзин, а кажди пияток у истим термину годно слухац емисию „Швет зоз другого угла”, хтора ше занїма зоз интересантнима темами з обласци науки, волонтеризма, табуох и подобне. Нєзависна продукция „Миниятури о макси темох” хтора обрабя ключни идеолоґиї и дружтвени феномени 20. и 21. вику и як вони вплївовали на права женох, будзе емитована у наиходзацих мешац и пол у рамикох емисиї „Войводянски тидзень” кажди пияток од 12,30 годзин. И. С.

6 РУСКЕ СЛОВО

МЕНШИНСКИ ЗАЄДНЇЦИ И

ЧИ ЗМЕ ПРЕД Як часц активносцох хтори наклада Акцийни план за витворйованє правох националних меншинох, Високи совит судства и Державна рада тужительох у сотруднїцтве з владову Канцеларию за людски и меншински права прешлого тижня у Беоґрадзе орґанизовали округли стол о доступносци правней помоци припаднїком меншинских заєднїцох

Н

а сходзе у Палати „Сербия” участвовали представителє державних орґанох националних совитох и орґанизацийох цивилного сектору. Директорка Канцелариї за людски и меншински права Сузана Паунович представела дотерашнї резултати у реализациї Акцийного плана за витворйованє меншинских правох. Насампредз слово о формулованю методолоґиї з хтору ше тот обсяжни процес ма провадзиц, а окреме визначела же почала обука за контакт-особи хтори буду провадзиц и вивисцовац о примени Акцийного плану. Директорка Паунович гварела же на тот спо соб до станєме ефикасни процес надпатрунку и комплетнєйшу слику о ефектох Акцийного плана, за хтори повторела же є документ од стратеґийного значеня. О улоги фаху – Високого совиту судства и Державней ради тужительох у проце су витворйованя европских стандардох у обласци унапредзеня меншинских правох бешедовали представителє тих здруженьох, член Високого совиту судия Саво Дюрдїч и секретар Державней ради Томо Зорич. Конкретне значенє Акцийного плана, одно сно проблеми хтори єст у його витворйованю, видно було у роботней часци схода, дзе члени заєднїцкей роботней ґрупи Високого совиту судства и

7. OKTOБЕР 2016.

ТИЖНЬОВНЇК ПРАВОСУДНА СИСТЕМА

СУДОМ ШИЦКИ ЄДНАКИ? Державней ради тужительох презентовали податки о заступеносци припаднїкох меншинских националних заєднїцох у правосудних орґанох – судох и явних тужительствох, як и хаснованю меншинских язикох у правосудней системи и поступкох, цо найзначнєйши индикатори кед слово о приступносци судства меншином. Насампредз, виглєдованє окончене прейґ добродзечней анонимней анкети, цо значи же резултати лєм рамиково. Секретар Националного совиту Руснацох Таня Арва Планчак, хтора участвовала на округлим столє, визначує же после того сходу у ствари нє знаме нїч нове.

АКЦИЙНИ ПЛАН Представителє вецей националних совитох, учашнїкох округлого столу, здогадли же медзи вимогами и суґестиями хтори меншински заєднїци предкладали, а нє вошли до Акцийного плана, бул и предклад же би дипломцом факултетох хтори студиї закончели по сербски було оможлївене покладанє испита з фаховей терминолоґиї на мацеринским язику. То би их источашнє квалификовало на конкурсох дзе условиє меншински язик у службеним хаснованю. – Основна заувага же нам резултати виглєдованьох презентовани лєм наживо, материяли зме по нєшка нє достали так же нє було о чим дискутовац. Наприклад, двойо судиї вияшнєли ше як Руснаци, односно же знаю правну терминолоґию по руски. Медзитим, резултати анкети нє поровнани зоз статистичнима податками о заступеносци одредзеней меншинскей заєднїци на подручу юрисдикциї одредзеного судского орґану, анї нє випитовани стан кед слово о административним кадру – шалтерских службенїкох, записнїчарох... – толкує Таня Арва Планчак. Прето, аж док национални совити достаню друковане виглєдованє, годно направиц конкретни анализи чи правна помоц наисце достаточно доступна меншинским заєднїцом, и на основи нїх вимагац дальши мири. Потамаль, подобни сходи маю насампредз формални характер, и успишни су лєм зоз того аспекту же их наклада Акцийни план. Медзитим, одвичательносц же то так нє лєм на держави. Понеже национални совити у тим процесу припознати як партнер, и вони маю обовязку квартално придавац звити як ше реализує Акцийни план. Од 19 националних совитох, звити на час придали лєм 11.■ И. Сaбадош

STANOVISKA Пише: Александар САВАНОВИЧ, новинар

РЕФЕРЕН-ДУМ! „Ako smo se dovoljno navrijeđali, možemo nastaviti živjeti kao i dosad...“ – можебуц найлєпши коментар остатнїх политичних подїйох у Босни и Герцеґовини, а написал го на Фейсбуку єден мой приятель зоз Тузли. Остатнї два тижнї живот наших заходних сушедох означели високи политични тензиї, а гражданє єдного ентитету – Републики Сербскей, за тот час аж два раз виходзели гласац. Перше на референдум о Дню Сербскей, хтори Уставни суд БиГ уж оспорел, а потим и на локални виберанки хтори отримани у цалей держави. Абсолутни побиднїк обидвох гласаньох длугорочни лидер Сербскей Милорад Додик и його Странка нєзависних социялдемократох. Правда, на референдуме лєм кущик преруцена виходносц од 50 одсто, алє скоро стоодстотни резултат бул одлична увертира за виберанки дзе Додик скоро оддул опозицию у сербскей часци ткв. дейтонскей БиГ. Понеже сом по новинарским задатку директно провадзел референдум у дияспори, односно на гласацким месце у Новим Садзе, можем повесц же основни лайтмотив по хторим гласаче потвердзели же би 9. януар бул Дзень Републики Сербскей бул – вони нам нє даю, ми сцеме, и ма буц як народ сце! Так жительство сербского ентитету дожило барз компликовани уставно-правни ребус, по хторим преслава 9. януара (Штефана, треци дзень Крачуна по старим календаре) представя урядове институционализованє вирского швета, цо, по Уставним суду БиГ, процивне началом секуларизму и плуралносци хтори наклада Устав. З другого боку, Суд ше у истей одлуки одредзел же то нїяк нє значи же ґражданє православней вири, як и шицких других конфесийох, нє маю право шлєбодно, на традицийни и пригодни способ, славиц свойо вирски швета. Иншак, 9. януар ше у Сербскей полуурядово славел од 1992. року, односно одкеди з декларацию установена тота державна формация. Уставно-референдумски проблем настал аж кед политични структури сербского ентитету одлучели озаконїц тот датум. Акция, и реакция сараєвских власцох ознова розбовчали жирячку конфликту хтора випатра нїґда анї нє вигасла. На щесце, лєм на уровню вербалного зражованя и нацагованя, у хторим ше по хто зна хтори раз роштує и толмачи кажда запятка Дейтонского спорозуменя. Одвит затераз нє нашли анї локални политични актере, анї медзинародна заєднїца. А нєт одвиту анї на сущне питанє – цо з народом? Чи є ситши, щешлївши, чи ма вецей роботи, лєпши плаци и красши живот? Лєм потвердзене же цо кишенка плїтша, националистична горучка баржей треше. И так, ниа, уж 25 роки... Становиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово”

7. ОКТОБЕР 2016.

РУСКЕ СЛОВО 7

НАШО МЕСТА ПРЕДЛУЖЕНА АКЦИЯ ЕКОЛОҐИЙНОГО РУХУ У КОЦУРЕ

KOЦУРСКИ ОГНЬОГАСЦИ ОРҐАНИЗОВАЛИ ДАВАНЄ КРЕВИ

ПОЛОЖЕНИ ИЩЕ ТРИ КАМЕНИ СТОЛИ

ЗНОВА УКАЗАЛИ ГУМАНОСЦ

На побрежю беґелю Дунай-Тиса-Дунай, хтори прецека през Коцур, на одпочивалїщу при мосце пияток орґанизована роботна акция. Акцию орґанизовал Еколоґийни рух, у рамикох свойого проєкту ушорйованя желєних поверхносцох у Општини Вербас, з тей нагоди у сотруднїцтве зоз Коцурским здруженьом младих. Попри орґанизаторох участвовали и школяре Основней школи „Братство єдинство”, хтори члени еколоґийней секциї. То предлуженє роботних акцийох на ушорйованю того простору, хтори остатнїраз ушорени влєце, кед, медзи иншим, место потерашнїх древених, положени три камени столи и лавки. Тераз ше робело на просторе коло одпочивалїща, офарбени лавки, покошена трава и позберане шмеце. Пристанїще за чамци тиж очисцене и офарбене. Ґу тром каменим столом поставени ище три столи и лавки. Тот проєкт, попри числених спонзорох, препознало и Министерство будовательства, транспорту и инфраструктури, а ношителє проєкту прешвечени же праве таки места маю вельо туристичного потенциялу пре наутичарох хтори часто преходза през канал. Т. Х.

З нагоди Дня огньогасцох, у просторийох Огньогасного дому у Коцуре внєдзелю отримана акция добродзечного даваня креви. Акцию уж по шеснасти раз, а други раз того року, орґанизовало коцурске Добродзечне огньогасне дружтво у сотруднїтве зоз Службу за трансфузию креви зоз Вербасу. З тей нагоди, у орґанизациї ше придружел и Каритас. Крев дали коло 30 особи, медзи нїма були тоти хтори ше поряднє зявюю на таких акцийох, як и нови, цо орґанизаторе окреме похвалєли, задовольни зоз одволаньом. Медзи давателями була и помоцнїк предсидателя Општини Вербас Ксения Бенце, хтора на тот способ пренєсла потримовку Општини за отримованє таких акцийох. За акциї добродзечного даваня креви у Огньогасним доме людзе у валалє уж знаю, и мож повесц же вони постали традиция. Окрем того єшеньского термину, огньогасци исту акцию уж роками орґанизую и за Дзень залюбених, и вше апелую на валалчанох же би були гумани и дали крев, бо є дакому потребна. Т. Х.

У КУЛИ

ОЗНАЧЕНИ ДЗЕНЬ СТАРИХ Дзень старих – 1. октобер, означени и у Доме за старих и пензионерох Кула хтори ма и оддзелєнє у Руским Керестуре. З тей нагоди у Доме у Кули пририхтана традицийна програма за хасновательох обидвох обєктох, хторих тераз єст вєдно 86, од того 23 у Керестуре, а капацитет Дому 105 места.

8 РУСКЕ СЛОВО

Програма почала з державну гимну, хтору виведли школяре ОШ „Иса Баїч” зоз Кули, а вони пририхтали и други шпиванки зоз своїм хором, та рецитациї. Шицких присутних на програми привитала директорка Дому Сандра Бабич, котра визначела и тогорочни мото. Будучносц припада младим и на нїх швет остава, а на старих ше швет отримує. Як наглашела директорка, з тим мотом ше означує и цали октобер, як мешац пошвецени старим особом. У програми, попри школярох, участвовали и хаснователє Дому хтори читали поезию, франти и мудри думки. Школяре през мини-модну ревию приказали и дзепоєдни ручни роботи, облєчиво и подобово роботи, хтори бивателє Дому вирабяю у своїм шлєбодним чаше. На програми, попри занятих у Доме, присуствовали и представителє локалней самоуправи на чолє з предсидательом Општини Кула и його заменїком Перицом Видеканїчом и Карольом Валком, представителє Центру за социялну роботу и други сотруднїки Дому. М. А. 7. ОКТОБEР 2016.

НАШО МЕСТА НА СКУПШТИНИ ОПШТИНИ ШИД

ПРИЛАПЕНИ РЕБАЛАНС БУДЖЕТА

На пиятей схадзки Скупштини општини (СО) Шид на дньовим шоре були числени точки, а найзначнєйша була Одлука о вименкох и дополнєньох Одлуки о буджету за 2016. рок, хтору СО вигласала. По словох Ядранки Недич, руководительки Оддзелєня за буджет и финансиї у Општини Шид, вименка по стояцей одлуки мушела буц пре звекшованє розходох, так же з нову одлуку средства прерозподзелєни. Вкупни приходи 1 204 557 660 динари, чечуца буджетна резерва 15 милиони динари, стаємна резерва штири милиони, а вкупно розпоредзени приходи 1 185 557 660 динари. Скупштина општини одлучела и же би од тераз надополнєня предсидательом и членом управних и надпатраюцих одборох були шейсц тисячи динари за предсидателя и пейц тисячи за членох мешачно. Значна одлука принєшена и кед слово о материялней помоци за школярох и студентох, а акцент од тераз буд зе на витвореним успиху школяра або студента. Як критериюми, вецей ше нє буду патриц материялни стан фамелиї и такволана де фицитарносц факултета. Опред зелєнє власци же би наград зела добрих студентох и школярох и же би менше число з нїх до стали векши пенєжни надополнєня. На таку одлуку зауваги мали одборнїки опозициї, Наташа Цвєткович (СДС) и Живан Мирич (ДС), хтори гварели же нє шицки факултети єднак чежки за студиранє и же нє исте студирац на державних, або приватних факултетох и же то требало мац у оглядзе. Розправи було и кед ше бешедовало о розришеню потерашнього о. д. директора Установи за физичну културу и спортску рекреацию „Партизан” Драґана Яндрича, хторому мандат вицекол 18. септембра. Владаюца коа-

лиция предложела же би на його место пришол Младен Арсенович, дипломовани економиста зоз Шиду, цо после розправи и вигласане. СО принєсла и одлуку зоз хтору ше реґулує материялну помоц гражданом у стану социялней потреби. Як обгрунтовал уводнїчар Ромко Папуґа, началнїк Општинскей управи, тота одлука реґулує же би гражданє доставали помоц прейґ лиценцованих орґанизацийох у поступку явних набавкох, кед нє годни витвориц помоц прейґ Центра за социялну роботу. Вигласни и одлуки о роботним чаше тарґовинох, ремеселнїцких, тарґовинских и погосцительних роботньох, а одлучене и же би престали важиц одлуки о комуналней инспекциї и о „хижним шоре” у квартельних будинкох, прето же тоти питаня уж реґуловани з новима законскима предписанями. Принєшени и одлуки о розришованю потерашнїх управних и надпатраюцих одборох и менованю нових у подприємствох и установох чий снователь СО. Вл. Дї.

У ОШ „ЙОВАН ЙОВАНОВИЧ ЗМАЙ” У ДЮРДЬОВЕ

НАЙМЛАДШИ ДОСТАЛИ ХУСТОЧКИ И БРУШЛЇКИ У шицких штирох основних школох у Општини Жабель школяре перших класох до стали жовти хусточки и флуоре сцентни брушлїки же би були видлївши, та и защиценши на драги до школи. Опрему до стали од Општини, а о єй намени бешедовали милиционере з општинскей станїци. Концом септембра и першокласнїки ОШ „Йован Йованович Змай” у Дюрдьове мали нагоду побешедовац

7. ОКТОБЕР 2016.

зоз милиционерами як ше треба справовац кед участвую у транспорту – о основних транспортних предписаньох, о школярох як активних учашнїкох у транспорту, значносци познаня транспортней култури за безпечнєйше участвованє у транспорту, цо добре, а цо нє добре у тих ситуацийох. Окреме предочене же зоз искуства познате же наймладши школяре возбудзени на початку школского рока и же прето треба змоцнїц безпечносц при школи. Милиционере визначели и же достати хусточки и брушлїки першокласнїком буду на хасен и звонка школи, та би их требали ношиц и док буду вожиц бициґлу, тротинет, ролери, алє и док буду шейтац. Теди буду обачлївши вожачом у транспортних превозкох, окреме у тим периодзе кед сезона роботох на полю и кед на улїцох у цалей Општини динамични транспорт. Опрему у шицких штирох местох Општини подзелєл Лазар Чонкич, член Општинскей ради задлужени за образованє, науку и младеж Општини Жабель. С. Саламун

РУСКЕ СЛОВО 9

ДУХОВНИ ЖИВОТ АКТУАЛНИ ПРОЄКТИ КАРИТАСА

Пише: Мирон ГОРНЯК КУХАР

ЗМЕНШОВАНЄ РИЗИКУ ОД ЕЛЕМЕНТАРНИХ КАТАСТРОФОХ Каритас прешлого мешаца бул уключени до вецей проєктох, у Суботици, Сараєве и Италиї, у хторих участвую и координатор Каритасу нашого Еґзархату Елемир Джуджар зоз Кули и координаторка Каритасу у Новим Садзе Анита Ґовля

У

Городскей хижи у Суботици початком септембра отримани Округли стол „Зменшованє ризику од елементарних нєпогодох”. Каритас Апостолского еґзархату за грекокатолїкох у Сербиї у сотруднїцтве зоз Каритасом Сербиї реализує тот проєкт цали рок. Плановани пейц округли столи у пейцох општинох у Войводини. Як гварел Елемир Джуджар, у Суботици на Округлим столє були, попри представнїкох Општини задлужених за елементарни нєпогоди, и огньогасци и Студийна нащива у Биели при Милану у Италиї, а участвовали представнїки хтори робя зоз миґрантами представнїки рижних орґанизацийох и здруженьох хтори робя погодох” у рамикох проєкта хтори реализую Каритас на подобних проєктох. Зоз подобну орґанизацию як у Суботици, у сотруднїц- Сербиї и Каритас Босни и Герцеґовини. На тей роботнї, медзи пейц особами зоз Каритасу Сертве з општинами, були округли столи у Вербаше, Новим Садзе и Шидзе, а до конца рока у планє и сходи у Ошти- биї були и грекокатолїки Анита Ґовля и Елемир Джудни Жабель, шицко на тему зменшаня ризика од елемен- жар, хтори того року и реализую таки проєкт у Каритасу Еґзархата и Каритасу Нового Саду. тарних нєпогодох. На тих роботньох ше вичерало искуства двох жемох, Координатор того проєкта на уровню Каритасу Еґзархто ри маю подобни проблеми з елементарнима нєпогохату то Елемир Джуджар, сотруднїк Анита Ґовля, а фада ми. Бешедоване о тим же як ше треба справовац у нєхови сотруднїк Йована Лончаревич зоз Беоґраду. погодох и хто за цо задлужени. Заключене же треба баржей уплївовац на локални влаРЕҐИОНАЛНА РОБОТНЯ У САРАЄВЕ сци же би ше баржей анґажовали у виробку планох и Концом септембра у Сараєве отримана реґионална ро- процедурох у случайох елементарних нєпогодох. Догварене и же нови роботнї буду початком октобра у ботня на тему „Зменшованє ризику од елементарних нєРудну при Кралєве, дзе центер за обуку водзацих активистох хтори буду правилно реаґовац и водзиц акцию у случаю нєпогодох. Велька помоц тото же у Кралєве, Чачку и Краґуєвцу уж єст тими хтори оспособени за реаґованє у случаю потреби и вони можу пренєсц и другим свойо искуства. То ше реализує у сотруднїцтве зоз Министерством за нукашнї дїла – Сектором за позарядово ситуациї. СТУДИЙНА НАЩИВА У ИТАЛИЇ

Сход у Суботици

10 РУСКЕ СЛОВО

Медзи активносцами и студийна нащива шицких представнїкох Каритасох у Сербиї владическому Каритасу у Биели при Милану у Италиї, а участвовали представнїки хтори робя зоз миґрантами. 7. ОКТОБЕР 2016.

ДУХОВНИ ЖИВОТ По словох нашого учашнїка Елемира Джуджара, було барз хасновите видзиц искуства других жемох. Понеже ше Сербия находзи на такволаней балканскей рути, и дзепоєдни нашо парохиї на тей драги, треба буц порихтани и за евентуални дальши анґажованя. – През даскельо днї зме обишли церковни будинки дзе змесцени найзагроженши миґранти (стари, дзеци, хори). Були зме и у кампох у хторих миґранти чекаю одход до цильних жемох, лєбо глєдаю азил у Италиї. То барз важне искуство, бо зме ше першираз стретли нє лєм з вельку габу миґрантох, алє и зоз иншаку културу, виру, язиком – приповеда Елемир. По його словох, було интересантне и упечатлїве же миґранти, углавним муслиманє, були змесцени у церковних обєктох и християнским амбиєнту. Домашнї ше обавали же як ше вони адаптую, алє после краткого часу видзели же нєт проблеми, же ше присподобели и зожили зоз домашнїма.

КИРБАЙ У ПЕТРОВЦОХ

ОЗНАЧЕНА 180-РОЧНЇЦА ПАРОХИЇ

ПОРУШОВАНЄ СОЦИЯЛНИХ ПОДПРИЄМСТВОХ Каритас Нового Саду реализує проєкт у рамикох ЕЛБА проєкту, до хторого уключени шицки балкански жеми, вязани за порушованє социялних подприємствох, як новей форми привредзованя, хтори можу помогнуц людзом хтори чежше находза роботу. Як гварела Анита Ґовля, Каритас у Новим Садзе ма проєкт СОФИА, дзе ше главни активносци одноша на роботнї за дзеци од штирох до осем рокох. Роби ше корективниу ґимнасти-

Округли стол у Шидзе

ВЕЛЬКА ПОТРИМОВКА У ОПШТИНОХ Бешедуюци о сотруднїцтве Каритаса и општинох на проєкту зменшаня ризика од елементарних нєпогодох, координатор Каритасу Еґзархату Елемир Джуджар гварел: – Барз зме задовольни зоз потерашнїма активносцами, бо маме вельку потримовку у општинох, хтори заинтересовани за дальше сотруднїцтво на тим полю. На округлих столох зме видзели же можеме зоз заєднїцкима моцами ришовац актуални проблеми на локалу прейґ проєктох.

ку, рекреацию и Монтесори роботнї. Святочне отверанє було концом септембра у просторийох Монтесори дзецинскей хижи. – Були дзеци и родичи, вєдно участваали у презентованю тих роботньох. Тоти активносци би з часом требали прероснуц до социялного подприємства, накадзи у Сербиї будзе прилапени нови закон о социялних подприємствох. За тераз тоти роботнї функционую як активносц у рамикох Каритасу – гварела Анита Ґовля. ■ 7. ОКТОБЕР 2016.

У Петровцох у Горватскей, внєдзелю преславена 180-рочнїца снованя грекокатолїцкей парохиї у тим месце, а источашнє и Кирбай, хтори бул дзень пред тим, на швето Покрова Пресвятей Богородици. Рочнїца означена з Архиєрейску Службу Божу хтору предводзели владика крижевски кир Никола Кекич и апостолски еґзарх за грекокатолїкох у Сербиї, владика Георгий Джуджар, котри и наказовал. З владиками сослужели дванац священїки з Горватскей, Сербиї и Босни и Герцеґовини, а шицких привитал домашнї парох о. Владимир Седлак. У преполней петровскей церкви Покрова Пресвятей Богородици домашнї вирни, други присутни и госци мали нагоду за молитву у Служби хтору предводзели владикове и священїки зоз трох державох, и таке число епископох и паноцох ище нє запаметане у Петровцох. На Архиєрейскей Служби з нагоди 180-рочнїци парохиї и Кирбаю у Петровцох були и представителє општинских власцох, радох рускей националней меншини и културних здруженьох Руснацох у Горватскей. З. Костелник

РУСКЕ СЛОВО 11

EKOНОМИЯ ФЕСТИВАЛ МЕДУ У ВЕРБАШЕ

ДОБРИ ПОТЕНЦИЯЛИ ЗА РОЗВОЙ Фестивал меду, хтори всоботу орґанизовало вербаске здруженє пчоларох, у своїм пиятим року отримованя бул замерковани и указало ше же пчоларство вше розвитше у вербаскей општини. Попри меду, на коло петнац штандох, продукователє викладали и медовнїки, напой з меду, прополисово капки, полен и подобне. Нащивителє могли купиц тоти продукти, коштовац и достац даяку информацию. Медзи викладачами на Фестивалу бул и Славомир Папуґа, член вербаского пчоларского здруженя. Славомир нє таки задовольни зоз сезону хтора уж за нами, алє заш лєм мал цо понукнуц на Фестивалу. – Тот рок за медарох бул подли. Було вельо дижджу, велька влага, та нє було анї нектару за мед. Заш лєм, на штанду понукаме баґренов, лїпов мед, як и слунечнїков. Кед слово о Фе стивалу, вон ше ище вше розвива, и думам же ище вше мала нащивеносц, гоч є векша як влонї – потолковал Славомир, хтори ше уж ше сти рок озбильно занїма зоз продукцию меду. Вербаске пчоларске здруженє ма коло 90 членох, а медзи нїма и Коцурец Желько Сабо. Желько, за розлику

од Славомира Папуґи, нє викладал на Фестивалу меду, гоч плановал. – Вяри сом думал же ше того року зявим на Фестивалу, алє тот рок бул барз подли. У маю було дижджи, та баґренового меду нє було, а вец у юнию було жимно, та нє було анї лїпового. Лєм од слунечнїку сом мал меду, та сом нє мал на Фестивалу цо понукнуц, окрем тей єдней файти меду и прополису. Цо повесц, кед сом зоз 12 кошнїцох вифуркал лєм 10 кили меду, док на слунечнїку було 120 кили. Но, вихасновал сом дижджовни май, та сом розроєл пчоли, и звекшал сом число дружтвох – гвари Желько.

Попри промоциї пчоларских продуктох и опреми, нащивителє уживали и у културно-музичней програми з учашнїками хтори шпивали, рецитовали, грали и танцовали. Медзи наймладшима була и дзецинска танєчна ґрупа КПД „Карпати”. Фе стивал бул орґанизовани под покровительством Општини Вербас, та чесц же би отворел фе стивал мал предсидатель Општини Милан Ґлушац, хтори визначел важносц того Фе стивалу, и гварел же пчоларске здруженє у локалней самоуправи ма сиґурну потримовку у будучно сци, з оглядом на добри потенцияли за розвой. Т. Ходак

У НОВИМ ОРАХОВЕ

ОТРИМАНИ ДЗЕНЬ БУНДАВИ

У Новим Орахове, у орґанизациї Здруженя „Чипки и ружи”, отримани Дзень бундави, на хторим ше за змаганє приявели дзешец екипи – зоз Бачкей Тополї два, зоз Байши и Душанова по єдна и шейсц з Нового Орахова. Програма почала на 10 годзин, а присутних привитала предсидателька Дружтва „Чипки и ружи” Валерия Баранї. Потим дзеци з Основней школи виведли кратшу забавну програму на тему тей манифеставиї. Того року найдлугшу бундаву – 180 цм, принєсол Иштван Такач зоз Торньошу. Найориґиналнєйшу фиґуру зоз бундави направела екипа „Родичи” з Нового Орахова. За найкрасшу икебану зоз бундави жири преглашел роботу екипи „Не фелейд” зоз Бачкей Тополї. Найвекшу и най-

12 РУСКЕ СЛОВО

чежшу бундаву – 44,2 килову, принєсол Золтан Рекецки з Нового Орахова. У бавискох на отвореним у куґланю зоз бундаву перше место освоєла екипа Байши. У цильованю бундави до кошара, найуспишнєйши були члени екипи „Орхидея” зоз Бачкей Тополї. У дриляню фурика з бундавами найшвидша була домашня екипа „Армида”. И того року було вельо нащивительох, хтори могли коштовац вецей як 30 рижни колачи з бундави. За шицких учашнїкох орґанизовани заєднїцки полудзенок, таргоня з домашню колбасу. У орґанизациї помогли спонзоре МЗ Нове Орахово, Козма Пали, Аґота Хедєли, Оскар Корачонї и фамелия Рекецки, хтора помага каждого року. Лю. Рац 7. ОКТОБЕР 2016.

ЕКОНОМИЯ У ДЮРДЬОВСКИМ ХОТАРЕ

СОЯ И КУ КУ РИ ЦА ДО БРЕ ЗРОД ЗЕ ЛИ У дюрдьовским хотаре од польопривредних рошлїнох и того року була найзаступeнша соя, потим кукурица и жито, а найчастейше ше садзело и шало комбиновано два, або шицки три култури. Того року добри урожаї пре добри розпорядок умерених паданьох Тлачидба сої почала початком септембра, а на два заводи є претаргована пре диждж. Пре добри дижджи, того року урожай бул скоро два раз векши як прешлого року – просеково два тони по ланцу, а було и по 16 и 25 метери по ланцу. На урожаї вшелїяк уплївовал и квалитет жеми. Прешли рок бул барз подли пре вельо и части дижджи, як и високи температури и сушу котра претаргла веґетацию, окреме при ранших сортох. О чкоди найлєпше гутори прешлорочни урожай, котри бул коло 300 кили по ланцу до 1 500 кили по ланцу. По думаню польопривреднїкох, сої будзе вше вецей у хотаре, бо ю лєгчейше пестовац и менши укладаня. У валалє єст вецей як сто комбайни котри тлача. Цена услуги тлаченя ше формує на основи урожаю, та тлаченє ланца того року шейсц тисячи динари, цо за тисяч динари вецей як влонї. Придавало ше ю на штири одкупни места у валалє – „Дьордє Зличич” ДОО, дзе аконтна цена 36 динари, або дефинитивна 40 динари, Землєдїлска задруга „Чуроґ”, млїн „Суботин” и подприємство „Брамар ДОО”. Кукурицу на полю ше почало лупац за свойо потреби, бо ю ище вше нїхто нє примал, а ламачка почала концом септембра, гоч даєдни ламали и пред мешацом. Того року и кукурица родзела лєпше, за коло 20-

30 одсто, односно лупаней єст коло 6,5 тони по ланцу (у чуткох коло три тротоново прикочи по ланцу). Концом прешлого мешаца була позната лєм цена кукурици з чутку – 7-8 динари, а прешлого року була 1011 динари по килограму. Авґустовски дижджи були добри за кукурицу, з одвитуюцим розпорядком паданя, на вецей раз по менєй, а нє як прешлого року одразу вельо. Цена ламчки на початку нє була формована, з тим же прешлого року була 6 тисячи по ланцу, та комбайнере очековали же того року будзе 7 тисячи. Польопривреднїки найчастейше садзели и шали „НС семе” и сої и кукурици, медзи нїма „Максимус”, „Балкан”, „Сава”, „Рубин” и „Аполон”, потим „НС 6010”, „6030”, потим „АС гибрид” 72 и 63, „сидєнту” сорту „пако” и „сикора”. С. Саламун

ОПШТИНА ЖАБЕЛЬ

ЗАШЕДАЛ ШТАБ ЗА ПОЗАРЯДОВО СИТУАЦИЇ У Општини Жабель прешлого тижня отримана схадзка општинского Штабу за позарядово ситуациї о функционованю системох за спозо-

7. OKTOБЕР 2016.

рйованє у општини и о надополнєню за стрилцох за випальованє ракетох. Програма хаснованя средствох буджетского финансованя за позарядово ситуациї и защиту од огньох за тот рок вименєна, та за стрилцох процивкаменцових ракетох обезпечена часц средствох. За шейсц мешаци буду видвоєни по пейсц тисячи динари у сезони процивкаменцовей защити. На схадзки було бешеди и о стану

системох за явне спозорйованє у општини. У Чуроґу будзе оправена сирена, за цо розписана явна набавка, а у Жаблю зоз млїну, котри заварти, будзе премесцена на явни будинкох. Заключене же би найлєпша локация була месна каплїца, або будинок Рециклажного центру. На схадзки були присутни члени Штабу и Драґан Цветичанин, началнїк Управи за позарядово ситуациї у Новим Садзе, Бошко Тохолєвич, началнїк Оддзелєня за цивилну защиту, Драґан Ивкович, инспектор за цивилну защиту Општини Жабель и Никола Ґоворчин, началнїк за цивилну защиту Општини Жабель. С. Саламун

РУСКЕ СЛОВО 13

КУЛТУРА И ПРОСВИТА „Червена ружа ” 2016 55. ФЕСТИВАЛ РУСКЕЙ КУЛТУРИ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

ТИСЯЧ ДЗЕЦИНСКИ РА ДОСЦИ

Найвеселша манифестация, 48. Музично-танєчна манифестация „Червене пупче”, на Фестивалє рускей култури „Червена ружа”, отримана всоботу, 1. октобра у Руским Керестуре, а на нїм наступели дзеци зоз скоро шицких наших местох, зоз музичнима и танєчнима точками. Гала була полна зоз нащивителями шицких ґенерацийох, хтори наймладших учашнїкох на „Ружи” наградзовали з ошмихами и моцнима аплаузами

Я

к то уж традицийно, тото „дзецинске швето” отворел Дзецински хор „Шкорванчки” Дома култури Руски Керестур, на чолє з дириґентку Лидию Пашо, праве зоз шпиванку „Нашо швето”. Потим наступели наймладши шпиваче, ґрупа Музичней оводи з Керестура, хтори виволали окремни симпатиї публики. Одшпивали композициї „Чудне путованє” и „Брацик и шестричка”, под фаховим руководительством Танї Фейди. После їх наступу, дзеци и публика зоз моцним аплаузом дали чесц покойному Юлиянови Рамачови Чамови. ДЗЕШЕЦ КОМПОЗИЦИЇ У ЗМАГАТЕЛЬНЕЙ ЧАСЦИ У конкуренциї нових композицийох за дзеци на тогорочним „Пупчу” були дзешец шпиванки, а композиция „Чаривни сни”, за хтору мелодию и текст написала Даниєла Горняк зоз Сримскей Митровици, преглашена за найлєпшу, а Горнякова за тоту шпиванку достала и награду за найлєпши текст. Чаривно ю одшпивала Надя Каурин, тиж

14 РУСКЕ СЛОВО

зоз Сримскей Митровици. Другу награду достала композиция „На Кирбаю”, хтору написали унука и дїдо – ноти Марина Роман, а текст Владимир Дудаш. Виведли ю Елеонора Дудаш и Ивана Фейди з Руского Керестура. Трецонаградзена композиция „Нїч нє прескочим”, за хтору мелодию написал Юлиян Рамач Чамо, на текст Меланиї Римар, а одшпивали ю Иґор Папуґа и Борис Жирош, тиж з Керестура. За шицки три наградзени шпиванки аранжман виробел Мирослав Пап. Попри побиднїцких, дзеци успишно виведли и други композициї, а помагали им „Шкорванчки”, хтори провадзели шицких шпивачох. Три Керестурски, Леонела Цифрич, Марина Джуджар и София Семан одшпивали композицию „Чежки роботнїки” Наташи Фейди, хтора ю написала на текст Миколи М. Кочиша. Шпиванку „Червени черешнї” Ани Бучко, чийо стихи вискладала Агнета Папгаргаї, виведол дует Дорияна Пап и Даница Плавшич з Керестура, док Керестурци Александар Зорич и Павле Венчельовски шпиванку Владимира Дудаша „Мижо рибар”, за хтору вон написал и текст и музику. Млада композиторка Оксана Рамач вискладала ноти на текст Меланиї Римар за писню „Ґовля лєци”, а одшпивали ю Керестурски, Елена Шомодї и Анита Чизмар. На „Пупчу” участвовали и шпивачки з Вербасу, Кристина Будински и Аґита Ковач, хтори виведли композицию Маґдалени Горняк Лелас „Шаркань”, за хтору текст зложела Мария С. Горняк. Михаил Рамач обдумал текст и ноти шпиванки „Мали кавалєр”, а представели ю Матей Шепински и Иван Рац з Керестура. Мелодию и стихи шпиванки „Еколоґия” написала Весна Медєши, а шпивали ю Теодора Русковски и Йована Казак з Керестура. Аранжмани за 7. ОКТОБЕР 2016.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА „Червена ружа ” 2016 шицки нови композициї за дзеци написали Юлиян Рамач Чамо и Мирослав Пап, хтори за нїх зробел и матрици. Побиднїцки шпиванки вибрал фахови жири – Геленка Гарвильчак, Таня Орсаґ и Владимир Малацко. НАСТУП ДЗЕЦИНСКИХ ТАНЄЧНИХ АНСАМБЛОХ У другей часци програми на 48. „Пупчу” наступели и руски дзецински ансамбли зоз скоро шицких наших местох, того року зоз дзешец танєчнима и музичнима точками. Тота часц манифестациї почала зоз танцом Дзецинскей ґрупи КПД „Карпати” зоз Вербасу, хтори виведли хореоґрафию Славка Микитишина „Перши мойо крочаї”, под фаховим руководительством Сандри Микитишин. После нїх, свойо хореоґрафиї „Жабки” и „Венчик гопакох” виведли домашнї, Младша дзецинска ґрупа Дому култури Руски Керестур, а його Старша дзецинска ґрупа наступела на концу тей часци програми зоз хореоґрафиями „До млїну” и „Подскакуєм, подубкуєм”. Хореоґрафиї спомнутих танцох обдумали Ґабриєла Саянкович и Сашо Палєнкаш. На тогорочним „Пупчу” участвовала и Дзецинска ґрупа КУД „Яким Ґовля” з Миклошевцох, з Горватскей, зоз „Рускима народнима танцами”, а їх фахова руководителька Єлена Сабадош. Члени КУД „Тарас Шевченко” з Дюрдьова представели ше зоз трома шпивацкима и танєчнима точками. Дзецинска ґрупа одшпивала писню „Моя стара мамка”, под фаховим руководительством Сенки Станкович. Пририхтуюца дзецинска ґрупа виведла хореоґрафию Звонка Костелника „Три гвиздочки на нєбе”, чий фахови руководитель Микола Хромиш, а Дзецинска ґрупа, тиж Костелникову хореоґрафию, „Буковински свадзебни танци”, дзе фахово руководительки були Тамара Салаґ и Мария Хромиш. Манифестацию прикрашели и танци учашнїкох з ище даскелїх местох. Дзецинска ґрупа

КУД „Петро Кузмяк” з Нового Орахова виведла хореоґрафию Йоакима Раца Мимия „Карпатски мотиви”, под фаховим руководительством Владимира Маґоча, док Дзецинска ґрупа Руского културного центру з Нового Саду одтанцовала хореоґрафию Дмитра Сасюка „Гуцулка”, а їх фахови руководитель Владимир Иван Вева. Хореоґрафию Миколи Ґубаша „Препилкаре”, под фаховим руководительством Желька Фаркаша, представела Дзецинска ґрупа КУД „Жатва” з Коцура. Числени нащивителє шицких ґенерацийох, танцошох и шпивачох наградзовали з моцнима аплаузами и на отвореней сцени, а мож було замерковац же наймладшей публики у Спортскей гали хибел простор за беганє. Нащивительох през програму „Червеного пупча” водзели Ребека Семан и Павле Венчельовски, руководитель манифестациї бул Михайло Зазуляк, док конферансу написала Ивана Дудаш. Тогорочне, 48. „Червене пупче” „Шкорванчки” заварли зоз „Тисяч радосцами”■. Мая Зазуляк

ВИСТАВА АНДЄЛКИ АНТИЧЕВИЧ

ЛЮБОВ ҐУ РУСНАЦОМ ПРЕНЄСЛА НА ПЛАТНО Тогорочни Фестивал рускей култури „Червена ружа” всоботу, 1. октобра, почал у голу Спортскей гали з отвераньом вистави малюнкох Андєлки Античевич (дзивоцке Балащак) з Беркасова. Два днї, кельо тирвал фестивал, нащивителє могли опатриц коло 30 платна и енкаустики з етно-мотивами и темами пейзажу.

7. ОКТОБЕР 2016.

Виставу отворела Наташа Еделински Миколка з Беркасова, котра нащивительом представела уметнїцу – єй живот, початки у обласци уметносци и стили мальованя. – Андєлка ма коло 50 малюнки „олєй на платну” и ище численши миниятури робени з енкаустику, технїку зоз зогриваньом воскових фарбох. Єй малюнки ноша и окремни емотивни родолюбиви печац, бо як у живоце, так и на малюнкох, Андєлка пестує любов ґу руским кореньом – гварела Наташа Еделински Миколка. Нащивительох з даскелїма словами привитала и сама авторка Андєлка Античевич и гварела же єй, як аматерки, гоч уж викладала на велїх виставох у жеми и иножемстве, мило же ма чесц буц часц такого значного фестивалу Руснацох. Як подзекованє орґанизатором, Андєлка домашнїм подаровала єден свой малюнок з окремнима рускима елементами. С. Надь

РУСКЕ СЛОВО 15

КУЛТУРА И ПРОСВИТА „Червена ружа ” 2016 ВРАЦЕНА ДАКЕДИШНЯ МАНИФЕСТАЦИЯ „ОДГУКИ РОВНЇНИ”

ЧУВАНЄ ТРА ДИЦИЇ – Крашнє видзиц як пестуєце свой скарб, язик, и то тото прецо будзеце почитовани, и прецо почитуєце сами себе. Стереотип, алє є правдиви – же Руснаци єдна зоз перлох, драгоциних каменьчкох на мапи Сербиї, на мапи Войводини. И жадам же би нашо потомки присуствовали и на 100, 105, 125. Фестивалє „Червена ружа” хтори чува нашлїдство рускей заєднїци. Щешлїви Вам Фестивал! – гварел Радослав Павлович, висланїк предсидателя держави Томислава Николича

П

осле привитних словох предсидателя Орґанизацийного одбору Фестивала Желька Ковача, пренєшени и поздрави предсидателя Сербиї Томислава Николича Руснацом и Фестивалу, хтори на соботовей програми висловел висланїк предсидателя держави Радослав Павлович. Павлович визначел же предсидатель Николич уважує руску националну меншину, цо видно и по тим же каждого року зоз Кабинету предсидателя Сербиї у його мено дахто нащивює наш Фестивал. На обновеней манифестациї „Одгуки ровнїни” на Фестивалу рускей култури „Червена ружа”, всоботу вечар, 1. октобра, наступели нашо аматере зоз скоро шицких местох дзе у Сербиї жию Руснаци, алє були и госци зоз Републики ГорватОркестер РКЦ з Нового Саду скей и Словацкей Републики. У длугшей програми „Одгукох”, хтора тирвала скоро три годзини, конферансу водзели нашо познати Емил Няради, а по гумористично-сатиричним тексту ґлумци РНТ „Петро Ризнич Дядя” Михайло Варґа и Славка Ороса. Гумор нє бул вше одмерани, и нашо дружтва, з тей нагоди, нє представени на адекватни способ. На „Одгукох” з вецей шпиванками и єдним танцом учаУЧАШНЇКИ НА „ОДГУКОХ” ствовали и Руснаци зоз Републики Горватскей – члени Зоз рускима народнима шпиванками и танцами КУД „Яким Ґовля” з Миклошевцох и КУД „Яким Гарди” представели ше члени Дружтва Руснацох у Суботици, зоз Петровцох, як и Хлопска шпивацка ґрупа „ШамКУД „Петро Кузмяк” з Нового Орахова, КПД „Дюра Киш” зоз Шиду, РКУД „Др Гавриїл Костельник” зоз бринци” зоз Шамброну у Словацкей Републики. Кули, Руского културного центру з Нового Саду, КПД Програма була предлугока, и пре длугоку конферансу, „Иван Котляревски” з Бикичу, КПД „Карпати” з и пре вельке число учашнїкох. Прето би орґанизаторе Вербасу, КУД „Жатва” зоз Коцура, Мишана шпивацубудуце мушели вецей водзиц рахунку о тим же зоз кека ґрупа „Руски зарї” Здруженя гражданох „Русини” льома точками треба представиц єдно дружтво. Програзоз Сримскей Митровици и члени Дома култури Рума нє мала динамику, зменьовали ше велї шпивацки ґруски Керестур. пи, а удатнєйше ше представели аматере зоз Шиду, як и домашнї зоз Руского Керестура. З Нового Саду одграни интересантни инструментал „Карпаторуски мотиви” Мирослава Папа, хтори настал як варияциї на народни мелодиї зоз Румунскей обласци Марамуреш. Одграни є у одличним ритме и з вельку позитивну енерґию, та од публики достал длугоки аплауз. Програму „Одгуки ровнїни” провадзела числена публика зоз Руского Кере стура и велї го сци, чолнїки наших институцийох, алє и представителє Руснацох у Републики Горватскей, та го сци зоз Словацкей Републики – зоз Попраду, Странянох, Земплинскей Теплици, як и представителє Русинскей оброди и Союзу Русинох-Українцох Словацкей Републики. Руководителька тей манифе стациї на Фе стивалє була Ґабриєла СаянМладша шпивацка ґрупа зоз Шиду кович.■ О. П-С.

16 РУСКЕ СЛОВО

7. ОКТОБЕР 2016.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА „Червена ружа ” 2016 ЗМАГАНЄ ЗА НАЙКРАСШИ ГЛАС

ОДЛИЧНИ ФЕСТИВАЛСКИ ВЕЧАР Кошарку червених ружох и дзивоцку ладу освоєла Кристина Афич з Руского Керестура, а чобольов Роберт Загорянски, Керестурец зоз Суботици Найстарша манифестация Фестивалу рускей култури – „Червена ружа”, з хторей и вироснул терашнї Фестивал, отримана внєдзелю, 2. октобра, тиж у керестурскей Спортскей гали, а за титулу „найкрасши глас”, односно традицийни награди – кошарку червених ружох, дзивоцку ладу и чобольов, того року ше змагали єденацецеро млади шпиваче з вецей наших местох, векшином штредньошколци. И гоч тота програма того року отримана нє у своїм узвичаєним вечаршим терминє на Фестивалє, алє пополадню (на 17 годзин), провадзело ю значне число публики, насампредз млади, котри були и велька потримовка своїм парняком на сцени. Шпивачох провадзел Вельки народни оркестер Дому култури Руски Керестур, под дириґенТством мр Мирка Преґуна, а оценьовал их фахови жири - Геленка Гарвильчак, Таня Орсаґ и Владимир Малацко, котри, як поведзене на преглашованю побиднїкох, того року мал нєзавидну улогу. Нє була то лєм куртоазна виява узвичаєна у таких нагодох, бо наисце шицки млади шпиваче були добре пририхтани за наступ на „Ружи”, без даяких киксох, фалшованя у шпиваню (можебуц векшини хибели дакус шлєбоднєйши рухи, цо здобуду з роками и искуством на сцени), и з поцешеньом мож повесц же нам знова дораста єдна нова, младша ґенерация будуцих добрих соло-шпивачох. Їх доброму наступу сиґурно допринєсол и точни Вельки народни оркестер Дому култури (цо очежане у амбиєнту спортских галох пре нєаукистичносц и „розлїванє” звуку), на чолє з Мирком Преґуном, як и сама „фестивалска” атмосфера – красна, упечатлїва сценоґрафия тогорочней „Ружи”, шветло сни ефекти, алє и барз добра потримовка, публики. Зоз своїма интерпретациями ше заш лєм визначели Кристина Афич (шпивала шпиванку „Чайки”) и Роберт Загорянски (з композицию „Качмар, дай нам вино”) и заслужено освоєли тоти, у нашей рускей заєднїци, престижни награди. Кристина школярка другей класи руского

УЧАШНЇКИ У змаганю участвовали Наташа Шовш и Марко Буила з Коцура, Кристина Афич, Леонтина Штефанко, Себастиян Надь, Саня Чапко и Марина Роман з Руского Керестура, Ивана Чордаш з Нового Саду, Кристина Горняк и Лидия Горняк з Дюрдьова и Роберт Загорянски, Керестурец зоз Суботици. За тоту нагоду повиберали руски шпиванки компоновани за нашо фестивали, а як поведзене и у конферанси, векшина з нїх популарнИ и медзи нашима младима. 7. ОКТОБЕР 2016.

оддзелєня керестурскей Ґимназиї, а Роберт, уж искуснєйши у тих змаганьох за глас, абсолвент анґлистики и ґерманистики у Суботици. По своїм побиднїцким виводзеню шпиванкох обидвойо подзековали публики на потримовки, алє и покойному Юлиянови Рамачови Чамови, котри их тиж пририхтовал за наступ. Понеже за тогорочни Фестивал сцигли мало нови композициї у забавним духу за їх виводзенє и змаганє (треба надпомнуц же „Ружов” конкурс за нови руски забавни шпиванки далєй отворени), у другей часци манифестациї „Червена ружа” виведзени осем, з дванац авторских забавних композицийох з музичного албуму „Лєм єден погляд” Керестурца Златка Русковского. Албум обявени прешлого року у виданю МАК-у, односно НВУ „Руске слово”, и уж мал свойо промоциї, а тераз сиґурно и найвекшу и пред найчисленшу публику у Спортскей гали на „Ружи”. За тоту нагоду пририхтани и окремни забавни оркестер – Владимир Медєши на бас-ґитари, Сашо Палєнкаш на ґитари, Мирко Преґун на клавиятури и автор Златко Русковсковски на буґнох, хтори провадзел одлични шпивачки – Саню Дивлякович (Полдруги), Анамарию Колошняї и Таниту Ходак. Цали їх коло полгодзинови наступ бул позарядови у каждим поглядзе цо препознала и публика, и ище раз зме ше прешвечели же новим руским забавним композицийом место на нашим найвекшим фестивалє. Єдино цо публика на трибинох у Спортскей гали дакус зауважела, то же шпивачох (и у першей часци) нє було цалком розумиц, односно же звук нє бул исти у шицких часцох гали, алє то уж хиба того нєакустичного простору. Медзи другима госцами на тей манифестациї, змаганє за найкрасши глас провадзел и амбасадор України у Сербиї Олександер Александрович. Руководителє манифестациї були Сашо Палєнкаш и Мая Зазуляк, котра авторка и конферанси, хтору, як и познєйше на Шветочним концерту, барз добре водзели нашо познати рецитаторе и млади ґлумци Адриана Надь и Андрей Орос з Керестура.■ М. Зазуляк

РУСКЕ СЛОВО 17

КУЛТУРА И ПРОСВИТА „Червена ружа ” 2016 ШВЕТОЧНИ КОНЦЕРТ „НА ШТРЕД ШИРОКЕЙ РОВНЇНИ”

ДИНАМИЧНА ПРОГРАМА ПРОВАДЗЕНА З МОЦНИМА ЕМОЦИЯМИ

Сценски приказ „Чамови на чесц”

Други вечар Фестивалу рускей култури „Червена ружа” бул змистово богати и квалитетни, а окреме його часц – шветочни концерт „На штред широкей ровнїни”, на хторим наступели доберани ансамбли з наших местох и госцуюци ансамбл Сербского културно-уметнїцкого дружтва (СКУД) „Святи Сава” зоз Шиду. През програму були преткани и здогадованя на нашого визначного музичного фаховца Юлияна Рамача Чаму, без котрого прешла тогорочна „Червена ружа”

Ш

ицки змисти Фестивалу ше того року отримали у новим просторе – Спортскей гали, хтора обидва днї мала капацитет прияц вельке число нащивительох. Всоботу, 2. октобра, найвецей часу за представянє мали нашо ансамбли зоз Руского Керестура, Дюрдьова и Нового Саду. ДОМАШНЇ НАСТУПАЛИ ЗА РАМАЧА Дом култури Руски Керестур (ДКРК) ше на Шветочним концерту представел зоз шейсцома секциями, хтори виведли шейсц шпиванки и два танци – Мишани хор ДКРК, под дириґентску палїчку Лидиї Пашовей одшпи-

Хлопска шпивацка ґрупа РКЦ з Нового Саду

18 РУСКЕ СЛОВО

вал штири композициї, по два Хлопска жридлова ґрупа и Дзивоцка шпивацка ґрупа, чий фахови руководитель бул Юлиян Рамач Чамо, а за наступ их пририхтал Мирон Сивч, док Виводзацки фолклорни ансамбл виведол хореоґрафию „Вчера вечар на валалє”, хореоґрафки Ґабриєли Саянкович, а у програми участвовал и одлични Танєчни ансамбл ветеранох. Шицких провадзел Вельки народни оркестер Дома култури, тераз под руководительством Саши Палєнкаша и Мирона Сивча. На Шветочним концерту ше з хореоґрафиями представели и Дюрдьовчанє – танєчни ґрупи Културноуметнїцкого дружтва „Тарас Шевченко” виведли два танци – „Пред нашима дзверми” и Закарпатски танци, хореоґрафох Звонка Барни и Миколи Хромиша, а ново садски Руски културни центер того року представяла його Хлопска шпивацка ґрупа зоз трома шпиванками, под фаховим руководительством Борута Павлича и Михайла Коле сара. Окреме упечатлїва часц програми бул конєц „руского блоку” на Шветочним концерту, кед оркестер, шпивацки и танєчни ґрупи ДКРК виведли длугшу точку „Чамови на чесц”, составену з найоблюбенших танцох и шпиванкох Юлияна Рамача Чами и на тот способ ше шицки присутни здогадли на подобу, роботу и шлїд хтори у на7. ОКТОБЕР 2016.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА „Червена ружа ” 2016 шей култури за собу зохабел Рамач. Публика му подзековала з емоциями и длугим аплаузом, а точку емотивно и зоз слизами дожили и єй виводзаче. Тот венчик бул наисце наступ за Рамача, понеже ше шицки учашнїки на сцени на концу обрацели и поклонєли спрам видео-биму, на хторим була його слика. Тот сценски приказ обдумала Ґабриєла Саянкович з помоцу Саши Палєнкаша, Мирка Преґуна, Мирона Сивча и рускей редакциї Радио-телевизиї Войводини. Шветочни концерт, та и тогорочни Фестивал рускей култури закончени з наступом госцуюцого ансамблу СКУД „Святи Сава” зоз Шиду, чийо члени барз успишно виведли репертоар шпиванкох и танцох зоз Сриму и Сербиї. Предсидатель Орґанизацийного одбору Фестивалу Желько Ковач госцуюцому ансамблу подаровал стилизовану ладу и моноґрафию „Народне облєчиво бачванско-сримских Руснацох” и „Танци бачванско-сримских Руснацох”. БУЛИ И ЧИСЛЕНИ ВИЗНАЧНИ ГОСЦИ У уводней часци програми „На штред широкей ровнїни”, по сле гимни Републики Сербиї „Боже правде” и шветочней шиванки Руснацох у Сербиї „Браца Русини”, у виводзеню Велького народного орке стру и Мишаного хору ДКРК под дириґентску палїчку Мирка Преґуна, привитани шицки нащивителє, а окреме визначни го сци. Кароль Валка визначел же ше Општина Кула цеши же ма шедзиска двох националних заєднїцох – Руснацох у Руским Керестуре и Українцох у Кули, а то и знак же ше Општина стара о шицких своїх гражданох, окреме националних заєднїцох. Локална самоуправа предлужи помагац у отримованю „Червеней ружи” и подобних манифе-

„Ружу” привитали Славко Рац, Михаль Нїлаш и Кароль Валка

ЗАУВАГИ НА ЗВУК Проблеми зоз озвучованьом було и прешлих рокох, алє того року, пре нєодвитуюци простор за отримованє таких манифестацийох подли звук бул єдина заувага нащивительох. Фестивал „Червена ружа” того року отримани у Спортскей гали, хтора ше пре вельки простор и материяли хтори нє упиваю звук указала як акустично нєодвитуюца за таки змисти. 7. ОКТОБЕР 2016.

Дюрдьовски ансамбл у Закарпатских танцох

стацийох у складзе зоз своїма можлївосцами, гварел Валка. После нього, предсидатель НС Славко Рац ше огляднул на обставини у хторих ше отримує тогорочну „Червену ружу” – без єдней з водзацих особох у орґанизациї и отримованю Фестивалу Юлияна Рамача Чами, котри ше нєсподзивано упокоєл праве на дзень першобутного термину „Ружи”. – Нажаль, ми зоз своїм народзеньом осудзени на шмерц, и кед то идзе по даяким шоре, лєгчейше нам прилапиц. Медзитим, наш Чамо пошол прейґ шора, нє сцигли зме ше анї поздравиц и нєшка маме „Ружу” без Чаму, а 30 „Ружи” були зоз нїм. З тей нагоди поволуєм шицких дїячох же би усиловно и далєй робели же би ше тота нєнадополнююца утрата нє нательо видзела, гоч його будзе чежко заменїц – гварел Рац. У уводней часци програми шицки присутни з минуту цихосци дали почесц нашому визначному музичному фаховцови. Привитуюци Фестивал, подпредсидатель Покраїнскей влади Михаль Нїлаш пренєсол поздрави покраїнского премиєра Иґора Мировича и похвалєл витирвалосц Руснацох у отримованю своєй длугей традициї, на хтору ше, як гварел, можу спатрац и други народи. – Прешвечел сом ше до велькей нащивеносци и богатей програми вашого Фестивалу, та спред Покраїни можем повесц же предлужиме потримовац тот найстарши фестивал култури Руснацох на тих просторох – гварел Нїлаш, котри и зоз стихами нашого Гавриїла Костельника указал на значносц пестованя свойого язика, як єдного з фундаментох каждого народу. Окреме привитана по сланїца у Скупштини Сербиї Олена Папуґа, заменїк предсидателя Општини Кула Кароль Валка, як и делеґациї Руснацох з Горватскей и Словацкей. Реаґованя и численосц публики другого дня Фестивалу указали же ше того року орґанизатором удало злучиц квалитет програми и масовносц публики. Зоз манифестацию „На штред широкей ровнїни” руководзели Йоаким Рац и Михайло Зазуляк, котри написал и конферансу, а водзели ю Адриана Надь и Андрей Орос. посланїца у Скупштини Сербиї Олена Папуґа, заменїк предсидателя Општини Кула Кароль Валка, як и делеґациї Руснацох з Горватскей и Словацкей.■ Сенка Надь Фотоґрафиї: Ма. Зазуляк, С. Надь, М. Зазуляк и Лю. Дудаш

РУСКЕ СЛОВО 19

КУЛТУРА И ПРОСВИТА У ШИДЗЕ ОТРИМАНИ ПЕРШИ ФЕСТИВАЛ „РУСИН ФИЛМ ФЕСТ”

РУСНАЦИ У РУХОМИХ СЛИКОХ Под час фестивала приказани два филми, а тиж и виривки зоз вецей других документарних и бавених филмох вязаних за Руснацох. Потримовка дата порушованю фестивала филма

П

решлого викенду, у Шидзе, отримани перши Медзинародни мултижанровски фестивал руского филма „Русин филм фест”. Як наглашела Саня Тиркайло, директорка фестивала и идейни порушовач, од идеї по витворенє фестивала русинского/руского филму прешли два роки. – Гуторя же єст мали и вельки народи, алє єст и гевтих хтори гуторя же ше велькосц єдного народа нє рахує по його численосци, алє по його дїлох, култури и справованю и одношеню ґу другим, ровноправно и на истим уровню. Гоч нас нєт вельо, збераме ше, вєдно ше намагаме зачувац свойо слово и сущносц хтора прикмета нашого руского/русинского народу. Руснаци препознатлїви по своєй литератури, музики, фолклору, алє и по других конарох уметносци, по малярству, а у новшим чаше и дизайну. Цешиме ше з Енди Ворголом, кральом поп арту, алє цешиме ше и же єст крочаї доказац ше и на филму – наглашела Саня Тиркайло. Спред локалней самоуправи присутних привитал Ромко Папуґа, начальнїк Општинскей управи, хтори наглашел же Општина Шид достала ище єдну културну манифестацию хтора ю змоцнї на културней мапи Сербиї. Здогаднул же Руснаци у Шидзе уж маю єден фестивал, „Мелодиї Руского двору”, хтори нарок будзе отримани ювилейно дзешати раз и же тот фестивал вошол до календару културних подїйох од значеня за город. Папуґа тиж пожадал вельо успиху и же би „Русин филм фест” тирвал вельо роки. Слова потримовки виповедла и Олена Папуґа, народна посланїца у Народней скупштини Сербиї, а Небойша Кузманович, заменїк покраїнского секретара за културу, явне информованє и одношенє з вирскима заєднїцами, наглашел же Покраїнска влада и ресорни секретарият препознали значносц и потримали орґанизованє такого фестивалу. – Дїла значнєйши од численосци єдного народу, а кельо ми познате, Руснаци єдна з найобразованших нацийох. Филм чловека уводзи до швета маґиї, рухомих сликох и вообще до швета уметносци – гварел, медзи иншим, Кузманович и пожадал вельо успиху.

ГОСЦИ НА ФЕСТИВАЛЄ Фестивал провадзели представнїки локалней самоуправи Шид – Ромко Папуґа, началнїк Општинскей управи, Степан Лавинєц, предсидатель Шветовей ради Шветового конґресу РРЛ, Дюра Папуґа, предсидатель Рускей матки Сербиї, Олена Папуґа, народна посланїца у Скупштини Сербиї, Алексей Морозов, аташе у амбасади Русийскей Федерациї у Беоґрадзе, Михаил Кажуро, совитнїк у амбасади Билорусиї у Беоґрадзе, Небойша Кузманович, заменїк покраїнского секретара за културу, явне информованє и одношеня з вирскима заєднїцами, Таня Банянин, помоцнїца покраїнского секретара за културу и явне информованє, Мартица Тамаш, директорка НВУ „Руске слово”, нашо паноцове, представнїки русинских орґанизацийох зоз Словацкей, України, Горватскей и Мадярскей, Дружтво сербско-русийского приятельства и други.

20 РУСКЕ СЛОВО

Фестивал урядово отворел Степан Лавинєц з Будапешту, предсидатель Шветовей ради Шветового конґресу РРЛ, хтори дал потримовку витвореню идеї же би бул орґанизовани єден таки фестивал на хторим буду приказовани филми хтори бешедую о Руснацох або го витворели Руснаци. Потим приказана ретроспектива, односно виривки з даскелїх филмох вязаних за Руснацох/Русинох, як цо „Мария нєвирнїца” зоз 1934. року Владислава Ванчура, потим „Славица” зоз 1947. року Вєкослава Африча з ґлумицу Ирену Колесар, „Ратунок” Мирона Канюха зоз 1980. року, „З огньом и мечом” Єржия Хофмана зоз 1999. року и „Полковнїк Редл” Иштвана Сабоа зоз 1985. року. После спомнутей ретроспективи приказани документарни филм „Траґедия Галицкей Руси” режисера Алексея Денисова, хтори настал пред трома роками и хтори, як наглашене, мал премиєру на ТВ каналу Русия єден, а бешедує о страданю Руснацох/Русинох у Першей шветовей войни. После проєкциї филма Саня Тиркайло пречитала и кратки виривок зоз дньовнїка Теофила Курила, хтори бул штири роки у лаґру „Талерґорф”. Перши дзень фестивала закончени зоз музику и шпиванку, за хтору ше остарали Золтан Ґайдош, корепетитор балета Сербского народного театра у Новим Садзе, хтори виведол даскельо музични теми, а потим ше представели з музику и шпиванку госци з Мукачева „Фатьове и бетяре”. Другого дня фестивалски збуваня ше преселєли до сали Руского дому, односно КПД, „Дюра Киш”. Пре обєктивни причини учашнїкох-викладачох зоз Словацкей (хтори нє могли присуствовац), нє було реферати о страданю Руснацох у Першей шветовей войни, як плановане, алє публика мала нагоду опатриц документарни филм хтори бешедує о страданю Руснацох под час спомнутей войни у Восточней Словацкей хтори порихтани праве за тот фестивал. У сали були виложени пригодни фотоґрафиї з того часу и ґеоґрафска мапа тих просторох хтору публика опатрала. Приказани и виривки зоз филмох о Ендийови Ворголови, як и з филма „Ловар на єленї” у америцкей продукциї зоз 1978. року. Фестивал урядово закончени з документарним филмом „Мария нєвирнїца”, хтори зняти 1934. року и приказує каждодньови живот худобних людзох на валалє. На концу Саня Тиркайло, директорка фестивала подзековала шицким на потримовки, та и публики хтора го нащивела и поволала их же би нарок ознова пришли и опатрели филми на други теми. Орґанизатор фестивала бул Реґионални одбор Рускей матки Сербиї за Срим з потримовку Шветового конґресу РРЛ.■ Вл. Дїтко 7. ОКТОБЕР 2016.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ОЗНАЧЕНА 200-РОЧНЇЦА ОД НАРОДЗЕНЯ ПЕТРА КУЗМЯКА

ОСТАЛ ЗАПАМЕТАНИ ЯК УЧИТЕЛЬ ЗОЗ ДУШУ У рускокерестурскей Основней и штреднєй школи з домом школярох „Петро Кузмяк” всоботу, 1. октобра, з пригодну програму означена 200-рочнїца од народзеня учителя Петра Кузмяка, чийо мено ноши керестурска Школа, тиж и єдна улїца у Керестуре, як и нашо Културно-уметнїцке дружтво у Новим Орахове

З

тей нагоди домашня Школа и Национални совит (НС) Руснацох, одно сно їх окрем на Ро бот на ґру па, орґ а ни зо ва ли Округли стол пошвецени Петрови Кузмякови, на хторим участвовали и го сци зоз Словацкей, зоз Штреднєй фаховей школи у Попрад зе и зоз Странянох, родного ме ста учителя Кузмяка. Шветочносц почала з кладзеньом квеца на бисту Петра Кузмяка опрез Школи, а квеце положели директор Школи з Попраду Василь Кузмяк и предсидателька Одбору за образованє НС Мелания Римар. У школским голу присутних у мено домашнєй Школи привитала и виставу отворела педаґоґиня Любица Няради, а школяре другей класи руского оддзелєня Ґимназиї виведли кратшу програму, преткану зоз стихами и народнима шпиванками. Виставу пририхтали школяре зоз своїма наставнїками, а виложени школярски подобово роботи, найвецей портрети учителя Кузмяка, и даєдни найстарши школски документи и фотоґрафиї. Виложени бул и факсимил першого боку Кузмякового особного Часослову у хторим з його руку записане кеди пришол службовац до Керестура. Кнїжку ше чува у библиотеки керестурскей парохиї. Присутних потим поздравели госци и на поволанки директорки Школи Хелени Пашо Павлович же би вєдно означели тот ювилей подзековал директор Василь Кузмяк и старостка Странянох Вєрка Кравчакова. На Округлим столє з тему „200 роки од народзеня Петра Кузмяка” модератор бул мср. Сашо Сабадош, а барз интересантни викладаня презентовали виглєдоваче Кузмякового живота и дїялносци др Янко Рамач, Дюра Латяк и Микола М. Цап. Професор Янко Рамач бешедовал о „Живоце и дїялносци учителя Петра Кузмяка”, з наглашеньом на його живот и роботу у Руским Керестуре, дзе у школи препровадзел 37 роки як учитель. Др Рамач визначел же учитель Кузмяк бул од школских власцох и од Церкви найпохвальованши за свойо справованє, педаґоґийни способносци и роботу хтору окончовал совисно и чесно. А медзи школярами остал запаметани як учитель зоз душу. И попри тим, за свою роботу учитель Кузмяк нє бул адекватно материялно наградзени. З малей учительскей плаци вон нє мог вижиц и витримац свою числену фамелию, понеже зоз двох супружествох мал єденацецеро дзеци. О тим сеґменту, як и о других обставинох у Кузмяковим живоце, свойо виглєдованя з тему „Керестурски шлїди и памятки на Петра Кузмяка” винєсол Дюра Латяк. Викладанє заключел з констатацию же 7. ОКТОБЕР 2016.

учитель Петро Кузмяк, а познєйше и його син Александер (Шандор) виховали ґенерациї керестурских школярох, од котрих дзепоєдни винєсли национални препород на своїх плєцох – таки бул владика др Дионизий Няради, Дюра Биндас, др Гавриїл Костельник и други. Микола М. Цап на Округлим столє мал викладанє зоз хторим Петра Кузмяка ошвицел як першого руского поету. О тим шведоча його два писнї у Врабельовим зборнїку „Руский соловей” (1890), з котрима є заступени у „Антолоґиї поезиї бачванско-сримских руских писательох” (1963), а як поет є учишлєни и до антолоґиї „Поетове Закарпатя” видатей у Пряшове 1965. року. Окреме позната його писня „Прилетїла зозуленька” зоз социялну тематику, хтора обявйована и як народна, а подобну судьбу дожили ище дзепоєдни його писнї. Директор Школи з Попраду Василь Кузмяк презентовал специялно за тоту нагоду пририхтани видеофилм и фотоґрафиї пошвецени Кузмяковому родимому краю и валалу Страняни, а винєсол и паметаня своєй мацери на кере стурского учителя Кузмяка, чий є и сам дальша родзина. На шветочносци були присутни спомнути госци з Попраду, та з Гуменого, Старей Любовнї и других местох, котри пришли и на Фестивал „Червена ружа” и перши „Русин филм фест” у Шидзе. Присутни були и вецей члени Националного совиту Руснацох, народна посланїца Олена Папуґа, керестурски парох и капелан о. Михайло Малацко и о. Михайло Шанта, члени колективу Школи „Петро Кузмяк” и други нашо културно-просвитни роботнїки. Округли стол почал з минуту цихосци понеже ше лєм пар годзини пред його початком случела нєсподзивана, нагла шмерц єдней з госцинских – членїци колективу Школи зоз Попраду.■ М. Афич

РУСКЕ СЛОВО 21

МОЗАЇК „АКУСТИКА РУТЕНИКА” У НОВОСАДСКИМ РКЦ

СТАРИ – НОВИ РУСКИ ШПИВАНКИ

Музични вечар „Акустика Рутеника” по першираз отримани у Руским културним центрe (РКЦ) у Новим Садзе, пияток, 23. септембра. По словох орґанизаторох, циль манифестациї бул приблїжиц младим руску музику. Учашнїком дата нагода же би обробели познати руски народни и забавни шпиванки на свой способ – иновативнєйши и сучаснєйши

В

ечар отворели Саня Дивлякович и Александра Живкович-Бучко спред РКЦ-а, зоз виставу инспировану з улїчну уметносцу, чийо авторе Станислав Мудрох и Любиша Стевич, а нащивительох привитали водителє вечара, Лидия Костелник и Андрей Орос. На музичним вечарe участвовали млади музичаре зоз вецей наших местох, и як солисти, и як ґрупи, а новосадска Матка була полна. НАЙ ОД НАЙ Вечар мал змагательни характер. Фахови жири, у чиїм составе були Татяна Колєсар Ґвоїч, Мирко Преґун и Александра Колбас, на концу преглашели и побиднїкох. Награду за найлєпши перформанс достала ґрупа у чиїм составе Кристина Афич, Жарко Остоїч, Михаїл Римар и Павле Рац, вони ше представали зоз писню „Нє можем забуц”. Награду за найкреативнєйши наступ/виводзенє до стали Славко Колошняї и Мирко Пап, а обробели писню „Карчмар, дай нам вино”. Публика тиж так гласала, та так награда публики додзелєна ґрупи 2 SH ‘N’ JAY, у чиїм со ставе Єлена Ґудураш, Александар Човс и Милан Брекайло. – Виберали зме найлєпшого виводзача писнї и обробку,

одно сно, оценьовали зме музични аспект, а тиж зме виберали и найлєпши сценски наступ – хто направи „шоу”, цо значи же векши акцент положени на виводзенє, як на саму музику. Понеже то перши рок же ше случує таке дацо, ми „по ставяли” традицию же хто, як и на яки способ ше будзе оценьовац – гвари Мирко Преґун, член жирию. СПОНТАНИ И КРЕАТИВНИ

Попри наградзених учашнїкох, наступали и Себастиян Надь, Марина Роман, Анамария Колошняї и Михаил Рамач, хтори тиж були

Ґрупа 2 SH ‘N’ JAY

Кристина Афич, Михаїл Римар, Жарко Остоїч и Павле Рац

22 РУСКЕ СЛОВО

Славко Колошняї и Мирко Пап

ориґинални и упечатлїви. Млади музичаре на бини указали талант, креативносц и шмелосц ґу пременком. До стали вельку потримовку од публики, хтора кажди наступ випровадзела зоз моцним аплаузом. Наградзени Мирко

Пап и Славко Колошняї задовольни зоз наступом, а зоз ґитарами и харизму освоєли публику. Ґрупа наградзена за найлєпши перформанс першираз наступела у тим со ставу, вокал Кристина Афич и музичаре Жарко Остоїч, Михаїл Римар и Павле Рац. – Мали зме два ґитари, вокал и бубень. Зоз успихом сом барз задовольни, бо то нє мож буц нєзадовольни. Вше може лєпше, видзим же єст про стору за напредованє, а то важне – гвари Михаїл, член ґрупи. Нєзвичайнє мено 2 SH ‘N’ JAY, потвердзує креативносц, як у наслову, так и у виводзеню. Од самого виходу на бину, та по законченє интерпретациї, ґрупа виволала симпатиї при публики. – Наступ бул спонтани и то була хвилькова инспирация. Мотивация нам була забавиц ше, а у здумованю облєчива зме участвовали шицки, кажде дал даяку свою идею – потолковала Єлена, виолисткиня у ґрупи. По сле змагательней часци прейґ видео-бима пущени споти шпиванкох Руснацох зоз Сербиї, Словацкей, України и Польскей. „Акустика Рутеника” реализована 7. ОКТОБЕР 2016.

МОЗАЇК ЯКУБ КОВАР, СТУДЕНТ ЗОЗ ЧЕСКЕЙ, У НАЩИВИ НАШИМ МЕСТОМ

Упечатки публики‫׃‬ Катарина (15, Нови Сад): Потримуєм таки подїї, добра нагода же би ше млади активовали и же би пестовали руску музику на нови, модерни способ. Властислав (36, Нови Сад): Концепция вечара була барз интересантна, орґанизация на найвисшим уровню. Од шицких седем точкох, нє могол сом ше одлучиц за найлєпшу. Найважнєйше же млади моци сцигую, добри су, направели барз добру атмосферу. Проходзим и нарок. Мая (21, Руски Керестур): Потримуєм таки вечари, идея барз добра, пачи ми ше же ше млади одволали. Цошка нове, цошка цо потераз нє було, супер. Тамара (21, Дюрдьов): Нєшка вечар ми було барз приємно, уживала сом. И я ше сцела приявиц, алє, нажаль, нє нашла сом себе пару. Нарок ше стопосто приявим. Ивана (17, Нови Сад): Було супер, презадовольна сом. И очековала сом же будзе так. Наздавам ше же нарок будзе ище лєпше. як проєкт младих зоз РКЦ-а, зоз потримовку Роботного цела за младеж Националного совиту Руснацох. ■ Цецилия Надь / Ася Папуґа / Фото: Андреа Новак 7. ОКТОБЕР 2016.

О РУСНАЦОХ ЗА БЕЧЕЛОР ТЕЗУ По налогу свойого професора зоз Державного универзитету у Праги, на департману за антрополоґию, двацецдварочни студент Якуб Ковар зоз Ческей у септембре нащивел нашу жем, а у нєй глєдал праве Руснацох

иглєдуюци нашо звичаї, наш В язик, национални єдла, фолклор, розпитуюци ше о нашому положеню

у держави, Якуб мал написац дисертацию у рамикох проєкту „Пестра Европа” хтори облапял роботи о вельким числу меншинох хтори жию у розличних часцох Европи. – Мойо товарише наприклад достали задаток же би випитали як жию Турки у Болгарскей, лєбо Татаре на Криму. Я достал задаток випитац ситуацию Руснацох у Войводини, як жию нєшка, з якима ше нєшка проблемами стретаю, цо им ше пачи, а зоз чим су нєзадовольни. Найважнєйше, интересує ме яку подпору вам дава держава – гвари Якуб. Же би дошол до потребних податкох, потим як на автобусу припутовал до Нового Саду, Якуб ше рушел по наших местох. Нащивююци нашо институциї и установи, Якуб дознал вельо о Руснацох, а у своєй нащиви упознал велїх людзох. Нащиву започал у Дружтве за руски язик, литературу и културу у Новим Садзе, а отамаль з автобусом пошол до Руского Керестура. Потим як у Керестуре бешедовал зоз Жельком Ковачом, нащивел замок, видзел церкву и школу, Якуб надумал же по Коцур будзе стопирац. На драгу го позберал Вербащань Славиша Иґнятович, хтори ше барз заинтересовал за його приповедку, и прейґ своїх контактох бул му од велькей помоци. Одведол го нащивиц

КПД „Карпати” у Вербаше, а потим предлужели до Коцура, дзе ше Якуб стретнул зоз Аранку Медєши, и обишол Етно-клуб „Одняте од забуца”, коцурски церкви, и валал. Свою нащиву Якуб закончел после пейцох дньох там дзе и почал, у Новим Садзе, у Дружтве за руски язик, литературу и културу. Попри нових искуствох, Якуб до Праги однєсол вельке число фотоґрафийох, и покончену анкету зоз хтору ше приблїжел ґу людзом, и дошол до їх думаньох. Як гвари, зоз своєй нащиви, о Руснацох барз вельо научел, а найвецей го зацикавело же їх язик барз подобни нашому. – Найвецей ми ше пачело же ше розумиме, и же з вами можем бешедовац по чески. Бал сом ше же будзем мушиц бешедовац на анґлийским и найсц дакого най ми преклада. Думал сом же стретнєм и православних Руснацох, алє сом ше прешвечел же ви шицки грекокатолїки. Дознал сом же Руснаци у Войводини очували свой язик и школство, же маце свой телевизийни канал и други медиї, и добре розвити фолклор. Барз ми ше пачело же людзе приємни и же вшадзи шицко чисте и пошорене – гвари. Робота хтору Якуб ма написац лєм початна часц його бечелор тези хтору будзе писац на тему Руснацох у Войводини, кед студиї будзе закончовац, та наш край можебуц и ознова нащиви. Т. Ходак

РУСКЕ СЛОВО 23

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ СТРЕТНУЦЕ З МЕЛАНИЮ И МИХАЙЛОМ ВАРҐОВИМА ЗОЗ КОЦУРА

КАЖДИ ВИКЕНД У ОБИСЦУ ВЕШЕЛЄ Пише: Танита ХОДАК

У Пелетовей сали у Коцуре пришагали велї млади, велї праве там преславели народзенє дзецка, родзени дзень, одход до войска и други найважнєйши хвильки у живоце. Споза орґанизациї тих вешельох – Михайло Варґа Пеле и його супруга Мелания. Док другим викенд звичайно час за одпочивок, Пеле и Менда праве всоботу и внєдзелю найзавжатши

П

елетова сала наполнєла 16 роки, и ище вше ше нука у нєй викруцаю млодята, свадзебни, даяки млади бачи, андя... А до погосцительней роботи Менда и Пеле нє вошли пред 16 роками, кед сала отворена, алє вельо скорей. Дзешец роки пред тим вони тримали пицерию „Ал Капоне”. – Теди нє було даякей алтернативи за роботу, и мой оцец бул инициятор же бизме почали приватно дацо робиц. То ше указало як добра солуция, бо зме, поведзме, зарабяли три раз вецей як кед бизме робели даґдзе индзей у даякей фирми. Нам тоти роки, док зме робели, були плодни, гоч живот, тих 90-тих, бул барз чежки. Уложели зме пенєж, дакус зме и пожичели, алє то нє бул проблем, бо зме пошвидко могли шицко врациц – памета Пеле. Роздумуюци о будучносци, у медзичаше Варґово видзели єдну иншаку нагоду, и нє бали ше ю випробовац. Нєдалєко од пицериї бул Младежски дом, у хторим ше теди отримовало свадзби. Дом уж теди бул у подлим стану, руйновани, а другей просториї у хторей би могло змесциц велїх людзох у валалє нє було. Проґнозуюци же Младежски дом знайдзе судьба яка го познєйше и знашла, Варґово уложели вельки пенєж и вибудовали салу за свадзби. ШМЕЛОСЦ ШЕ ВИПЛАЦЕЛА Кед ше Менда и Пеле побрали, и вони свад зебне вешелє отримали у Младежским доме. Пеле толкує же

24 РУСКЕ СЛОВО

ше теди кажде хто рихтал свад збу у Младежским стретал зоз проблемами як цо то оправянє пецох, струї, и подобне. Прето Варґово 1998. року почали будовац нову салу за свад зби. – Праве прето же зме уж дакус вошли до тей бранши, надумали зме предлужиц зоз пого сцительну роботу. Швидко зме подзвигли салу и закрили ю. Бомбардованє нас дакус загамовало, алє уж 2000. року, 13. мая, у сали було перше вешелє. Праве щесце же того, 2000. року, було аж 26 свадзби. Чежко було дойсц до соботи хтора була шлєбодна. Людзе то добре прилапели, а и ми були досц вигодни и зоз цену. Єден час зме видавали лєм салу, а домашнї орґанизовали шицко друге, таки бул обичай пред тим, но пошвидко ми шицко сами орґанизовали – бешедує Пеле. Зочуюци ше з новим спо собом роботи, Пеле и Менда дзечнє прилапйовали совити и помоц. Гваря же то нє було так лєгко як им випатрало скорей як почали робиц, алє накадзи ше лапели до тей роботи, пошвидко станули на ноги. – Нє мали зме тельо средства, бо зме ше нє сцели барз задлужиц, та спочатку нє було шицко готове. Алє, поведзме, бачи Микола Скубан напредок закапаровал свадзбу, же би нам помогол купиц танєри, видлїчки, ложки и ножи. Кед слово о полудзенку, барз ми помогла андя Маря Кучмашова. Вона робела як кухарка на свадзбох у Мла7. ОКТОБЕР 2016.

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ дежским доме. Порадзела нас же як то треба порихтац єдзенє за векше число людзох. Спочатку вона варела, а вец помали я од нєй преберала ремесло. Вона була перша кухарка и до нєдавна робела у нас – гвари Менда и спомина же найвецей рихтали за 450 людзох, кед було госцох и на тераси, алє и под стреху, и нука у сали. Же би себе олєгчали, кус познєйше Варґово почали и бивац коло сали, нє роздумуюци як то будзе. Прилапели то як способ живота. Толкую же им викенди завжати, та кед даєдна собота без свадзби, тот дзень им окреме нєзвичайни, як рочни одпочивок. СВАДЗБИ МЕНШИ, ТРОШОК ВЕКШИ З роками, Менда и Пеле обачовали як ше свадзби у валалє пременєли, нє тирвали од рана до рана, пременєл ше и кост, музика и обичаї. Нєшка свадзби кратши и менши, домашнї маю менєй роботи, алє за таке муша вецей заплациц як дакеди. – Перши 5-10 роки свадзби були од рана до рана. Пред поладньом було винчанє, та скорей поладня людзе уж були у сали на вешелю. То було барз чежко и за нас и за домашнїх. Спочатку нє було „бичаки” после свадзби, алє вец вше частейше, и тераз то уж цалком звичайне. Свадзби ше орґанизовало од пополадня, а тот полудзенок од соботи ше преруцел на нєдзелю. На нашо обичаї и нєшка велї нє забули, алє су помишани и скрацени. Поведзме, припитованє млоди хторе дакеди було у мло-

ПЕЛЕТОВ САЛАШ Нєдавно Варґово пожадали купиц викендицу у природи. Познєйше одлучели же то будзе за беґельом у валалє, и же ґу викендици добудую єдну просторию за менши вешеля. То ше указало як добри крочай. – Жадал сом купиц викенд хижку на Тиси, алє ознова випадло же лєпше ту, у валалє. Добудовали зме ґу викендици коло сто квадрати за меншу салу, за даяки родзени днї, одходи до пензиї, матури и менши вешеля. Каждому ше пачи буц у природи, а нїкому нє завадза галайк и музика. То и менша простория, та треба и менєй зогривац – гвари наш собешеднїк, бешедуюци о уж познатим його, а Пелетовим салашу.

7. ОКТОБЕР 2016.

дийовим обисцу после винчаня, нєшка ше окончує праве ту, у сали. Нєшка уж слабо млода збера за папучи, а на квиценє шицки даваю – гвари Менда. Од Пелета дознаваме же спочатку вельки проблем були видлаше, алє и тот обичай уж пошол до историї. – У Младежским доме то бул окреме вельки проблем, и тото ше пробова ло пренєсц и до нас. По сле пол ноци часто було нєповоланих на свад зби, алє на тедишню инициятиву Рафаила Русковского, полиция барз часто патролова ла на свад збох, и таке ше викоренєло. Теди люд зе поцерпа ли же яки буду мац проблеми зоз видлашами, а нєшка ше ми вид зи же кед би дахто пришол видлашиц на свад збу, шицки би на ньго боком патрели – гвари Пеле. ЧИ ШЕ ВИПЛАЦИ ПОНУКНУЦ ЛУКСУЗ Складаю ше и Варґово, а и кажде би ше зложел же свадзби нєшка нє таки як дакеди. Кед ше патри яки общи упечаток, обачує ше же свадзба вецей нє бодай би ше лєм пило и єдло. Млади тераз вецей уваги даваю випатрунку сали, шветлом, декорациї, окремним менийом за костиранє... Варґово ище вше нє сиґурни чи би уложиц до сали и претвориц ю праве до того ґу чому ше намагаю луксузни сали у варошу, чи нє укладац и прицагнуц тих цо им праве туня сала одвитує. – Було о тим надосц бешеди медзи нами. То, заш лєм, валал, а мали зме и свадзби з боку, праве прето бо им одвитовала нїзка цена по карсцелю. Нє було би проблем уложиц, я окреме мам таку амбицию, алє вец би цена була вельо векша, а питанє чи би ше то виплацело – роздумує Михайло, хтори ище вше зоз супругу нє одлучели цо почню и як предлужа робиц тото цо давно започали. ■

РУСКЕ СЛОВО 25

ROK XI

ОКТОБЕР 2016

ЗДОГА ДОВАНЄ ДЮРИ ЛЇКАРА, ПРОСВИТНОГО РОБОТНЇКА И ДРУЖТВЕНОГО АКТИВИСТИ З МИКЛОШЕВЦОХ (II)

^islo 24 (126)

Розгварку водзел: Борис ВАРҐА

Шветочна Служба Божа у Миклошевцох

ДРУЖТВЕНИ ЖИВОТ ПОД ЧАС ВОЙНИ И РЕИНТЕҐРАЦИЯ Осми юний 1997. року – дзень за паметанє. Теди отримана шветочна Служба Божа, хтору предводзел владика Славомир Микловш, а присуствовали ище монсиньор Марин Сракич, о. Яким Симунович, о. Михайло Режак, надвладика зоз Питсбурґу мр Штефан Керик, о. Дюра Фейса, амбасадор ЗАД при Зєдинєних нацийох Джордж Ричардсон, амбасадор ЗАД у Републики Горватскей Питер Ґалбрайт и представнїк медзинародней заєднїци ґенерал Жак Клайн прешлим чишлє познати миклошевски учитель Дюра У Лїкар здогадовал ше як то було на початку дзеведзешатих рокох под час войни у Горватскей, котру препровадзел у

своїм валалє и бул шведок тих нємилих подїйох. У першей часци текста пан Лїкар бешедовал о початку войни, ґранатованю и висельованю Руснацох. У другей часци учитель Лїкар бешедує о рестриктивним културним, просвитним и духовним живоце Руснацох под час самопреглашеней Републики Сербскей Країни и процесу реинтеґрациї того реґиона до административно-правного порядку Горватскей. Врацанє того сепаратистичного краю до Авнойовских гранїцох Горватскей почало ище зоз насилнима акциями горватских моцох безпечносци под назву „Блїскавка” и „Буря” стредком 1995. року, а закончело ше зоз Ердутским мировним спорозуменьом, котре посцигнуте у рамикох Дейтонского мировного процесу у ЗАД концом 1995. року. Теди тот реґион, дзе ше нашли и руски валали, од 1996. по 1998. рок, були под управу мисиї Зєдинєних нацийох УНТАЕС (UN Transitional Authority in Eastern Slavonia), на чолє зоз представнїком медзинародней заєднїци, америцким дипломатом ґенералом Жаком Клайном. Як випатрал културно-дружтвени живот Русна-

РС цох под час конфликту, кед го вообще теди було? 26 РУСКЕ СЛОВО

Пре познати причини на културним планє, у Миклошевцох ше робело по конєц 1990. року. Кед престали войново дїйства, пробовали зме даєдни активносци обновиц, медзитим з боку валалских и висших власцох то нам нє було допущене. Тиж так, треба наглашиц же под час пребуваня вибеженцох зоз Заходней Славониї, на явних местох нє були допущени нїяки вирски обряди и комуникованє на руским язику. школа? Як випатрал просвитни живот РС Робела под час конфликту? Миклошевска подручна школа од 1960. року подпадала под матичну школу „Бранко Радичевич” у Сримских Чаковцох, вєдно зоз подручнима школами у ище трох сушедних валалох. Наставни язик бул горватски, лєбо сербски. У подручних школох настава ше одвивала лєм у перших штирох класох, а висши зоз цалого того подруча наставу нащивйовали у матичней школи. Попри порядней настави, школяре з Миклошевцох и Чаковцох мали можлївосц факултативно виучовац, пейц годзини тижньово, руски, односно мадярски язик з елементами националней култури. Так то потирвало по конєц школского 1990/1991. року. 7. ОКТОБЕР 2016.

РУСКЕ У ШВЕЦЕ Нови школски рок нє почал вєшенї, як 25. РОЧНЇЦА – РУСНАЦИ И ВУКОВАРСКА ТРАҐЕДИЯ то звичайно, алє у першей половки януара 1992. року. Пре националну припадносц, миклошевски учителє Мария Папуґа, Ксения Лїкар шим, охабиц квеце на гробох и стретнуц ше зоз своїма наи я у школи нє могли робиц. Тераз ше настава отримова- йблїзшима, поопатрац валал, улїчки, церкву, школу, хижи... Жима прешла и шести мешац швидко пришол – 8. юний ла по наставней програми Републики Сербиї. Робели но1997. року – дзень за паметанє. Того дня отримана шветочви учителє, а векшина з нїх анї нє мала потребни квалификациї. Робело ше, дзеци приходзели на наставу, учели, на Служба Божа, хтору предводзел владика Славомир Миписали, а кельо научели чежко повесц, бо нам шицки ак- кловш, а присуствовали ище монсиньор Марин Сракич, о. тивносци вязани за школу були нєдоступни. Виучованє Яким Симунович, о. Михайло Режак, надвладика зоз Питмацеринского язика було утаргнуте подобнє як и мадяр- сбурґу мр Штефан Керик, о. Дюра Фейса, амбасадор ЗАД при Зєдинєних нацийох Джордж Ричардсон, амбасадор ского у Сримских Чаковцох. Мушим надпомнуц же на початку 1997. року учителє Ме- ЗАД у Републики Горватскей Питер Ґалбрайт и ґенерал лания Джуджар и Томислав Рускаї зоз Петровцох, як и я и Жак Клайн, хтори по Служби Божей полней церкви вирмоя супруга Ксения, були поволани на схадзку на хторей них, медзи иншим, гварел: „Прешлосц пременїц нє можеприсуствовали ґенерал Жак Клайн з боку УНПРОФОР-а и ме, алє мушиме пренайсц вельо моци и сцелосци же бизме Ксения Збожил як представителька Министерства образо- зоз подзвигнуту главу крочели до будучносци, до нового ваня Републики Горватскей. Найвецей ше бешедовало о на- живота...”. З тей нагоди ґенерал Клайн обецал же нєодлуга стави, а ґенерал Клайн предложел же бизме такой почали знова придзе до Миклошевцох. Обецанє ґенерала Жака Клайна же знова придзе до Миотримовац и наставу на мацеринским язику. Mедзитим, пре обставини яки були у наших валалох, принєшена одлука же клошевцох ше зисцело 20. юлия 1997. року, кед вон и би ше зоз пририхтованями почало такой, а наставу запро- його сотруднїки почувствовали отворени шерца Миклошевчаньох и їх госцолюбивосц. Же би госци були цо лєпвадзиц од початку нового школского рока. Шейсц роки були барз длугоки, алє после мирней реин- ше упознати зоз обставинами и страданями миклошевтеґрациї 1997. року, обставини ше нє пременєли вельо у од- ских Руснацох, после Служби Божей, док ше шицки слуношеню на период по дзеведзешати роки. Попри порядней жели зоз рижнима домашнїма лакотками, госцом пречинастави, хтора ше отримує на горватским язику, руски и ви- тани тоти даскельо шорики: „Ми ту нє госци, на тих проронаука запровадзени як виборни предмети. На свойо ро- сторох Панонскей ровнї. Пред 250 роками нашо предки у ботни места врацени спомнути тройо миклошевски учите- тих крайох почали пущац свойо коренї, залївали плодну лє. Виронауку преподавал перше о. Михайло Режак зоз сримску бразду зоз знойом, трапезу, алє зоз шерцом полним радосци. Ту под сримским нєбом нашли свой дом, Шиду, а потим миклошевски парох о. Яким Симунович. старали ше за своїх потомкох, школу, виру... Одупарли ше Кельо конфликт уплївовал на асимилацию Ру- шицким витром и гирмотаньом асимилациї. Зачували сеРС снацох у Горватскей? бе, Руснака и шицко цо припадало їх култури... Нова власц нам забранєла виросповеданє, утаргла школи, заПре уж спомнути причини велї жителє були примушени бранєла хаснованє мацеринского язика, умартих або понапущиц свойо обисца и пойсц до нєпознатого. Було им забиваних зме нє поховали по Божих законох...” Дзепоєдни Миклошевчанє ше врацаю зоз вигнанства уж чежко, алє анї тим цо остали дома нє було лєгко. И попри на початку 1997. року, а источасно вибеженци зоз Заходней вельких прицискох нє забували на свойо. Церковни швета славели часто покрадзме, медзи собу контактовали на сво- Славониї одходза вєдно зоз домашнїма, хтори скорейших їм мацеринским язику. А кед слово о зменшаню руского рокох тримали власц у своїх рукох, и одноша шицко цо ше жительства, мушим наглашиц же войново зраженя нє вплї- лєм однєсц могло. Остали пусти обисца, одвежена шицка вовали на асимилацию зоз векшинским народом, алє то ре- механїзация и приключни машини, шицок статок. Остали зултат економского стану у одношеню на осемдзешати и празни хижи и голи мури. Перши днї после врацаня швидко преходзели, як и цали скорейши роки. И тото мале число младих кед би мало ро1998. рок, кед ше дому врацали скоро шицки вигнати. Було боти у Вуковаре и околїску, сиґурно би нє пошло з дому. чежко, як и после каждей войни, алє вредни Руснаково руПраве прето иснує факт же морталитет два и три раз векши од наталитету. Кед слово о асимилациї, подобни стан и у ки нєдопущели же би ше остало лєм на тим цо остало. З помоцу держадругих местох дзе жию Руснаци. ви обновени ше Руснацом удало посцигнуц помиренє по- хижи, мехаРС Чи нїзация и стасле конфликтох? ток. Шицки Кед на початку новембра 1995. року подписане Спорозу- погляди були менє о мирней реинтеґрациї Горватского Подунавя до по- унапрямени литичней системи Републики Горватскей, обставини ше до будучношвидко меняли у смислу злєпшованя положеня окреме нє- сци. О тим цо сербского жительства, а старосц водзели моци Зєдинєних було длуго нацийох УНТАЕС под команду ґенерала Жака Клайна. До ше будзе пайого Команди були поволани и представителє Руснацох метац, жер(миклошевски и петровски учителє), дзе ше упознал зоз тви ше будзе длуго и длуго шицкима проблемами хтори провадза наш народ. Перши новембер 1996. року бул векшини Миклошевча- споминац.■ Одкриванє памятнїка позабиваним ньох барз радосни. После скоро пейцрочного вигнанства, (Законченє) седмерим Миклошевчаньом велї Миклошевчанє ше пришли помодлїц своїм наймил7. ОКТОБЕР 2016.

РУСКЕ СЛОВО 27

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 1. октобра 2016. року престало дуркац шерцо нашей мацери, баби и прабаби

АНИ БУДИНСКИ народзеней Дудаш (25. VIII 1928 – 1. X 2016) з Руского Керестура Ожалосцени синове Дюра, Яким и Владо, нєвести Ана, Веселка и Мария, мили унуки Мария зоз супругом Пером, Терезка зоз супругом Педьом, Оленка зоз супругом Златком, Ивана, Ана Мария, Иван, Ана и Вероника, та праунуки Єлена, Новак, Невена, Никола и Стефан Спочивайце у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 9. октобра 2016. року наполнї ше смутни рок як нас занавше зохабел наш мили шовґор

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Наполнєл ше жалосни рок як нас занавше зохабел наш мили шовґор

ЯНКО МИКИТА – лївец (1939–2015) з Кули Вашу доброту будземе навики споминац и паметац Ксения Хринова, єй дзивка Марча зоз сином Робертом и дзивка Олеся зоз супругом Яношом и дзецми Констанцию и Юлию Спочивайце у мире Божим!

ЯНКО МИКИТА – лївец (1939–2015) з Кули З любову и почитованьом памятку на ньго навики буду чувац: Наталия, Янко, Мария, Владимир, Терезия, Славко, Марияна, Ивона и Яна Бодвансково Спочивайце у мире Божим!

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 26. септембра 2016. року наполнєли ше 11 роки як вецей нє з нами наша мила мац

Дня 8. октобра 2016. року наполня ше три роки як нє з нами наш оцец

АГНЕТА ЧИЗМАР МИРОСЛАВ ЧИЗМАР народзена Сабо (1938–2013) (1947–2005) з Руского Керестура Памятки на нїх чуваю синове Михал и Елемир

28 РУСКЕ СЛОВО

Вичная им памят!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 1. октобра 2016. року наполнєли ше шейсц смутни мешаци як вецей нє з нами наша мила супруга, мац и баба

МЕЛАНКА НАДЬ народзена Надь (1963–2016) з Руского Керестура Час преходзи, а боль за тобу нїч нє менши. Памятку на це чуваю твойо наймилши꞉ супруг Михал, син Иґор зоз супругу Ясмину, дзивка Сандра зоз супругом Владом и унуки Андрей и Марко Спочивай у мире Божим, най це ангели чуваю! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 2. октобра 2016. року наполнєли ше 10 роки як нас зохабела наша мила супруга, мац и баба

МЕЛАНА ФАРКАШ (1943–2006) з Руского Керестура З любову и почитованьом памятку на ню чуваю супруг Михал, син Михал зоз супругу Сенку, дзивка Весна зоз супругом Дюром и унуки Ясминка, Деян, Наташа и Мижо зоз супругу Санелу Най спочива у мире Божим!

7. ОКТОБЕР 2016.

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 28. септембра 2016. року нєсподзивано нас зохабела наша мила мац и баба

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 28. септембра 2016. року нєсподзивано нас зохабела наша мила

КАТАРИНА ВИСЛАВСКИ народзена Манджи (1942–2016) з Руского Керестура Памятки на ню навики буду чувац ожалосцени дзивки Иринка и Сузана, жец Славко, унуки Душко, Деян, Мирослав и Дияна Спочивай у мире Божим!

КАТАРИНА ВИСЛАВСКИ народзена Манджи (1942–2016) з Руского Керестура Найкрасши памятки на ню буду чувац ожалосцена шестра Ганча зоз дзецми Таню и Славку зоз фамелиями Спочивай у мире Божим!

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 28. септембра 2016. року несподзивано нас зохабела наша мила

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 25. септембра 2016. року занавше нас напущел наш оцец, дїдо и брат

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 26. септембра 2016. року занавше нас охабел и пошол до вичносци наш мили оцец, дїдо, и прадїдо

ЙОВАН ШАРИК (1931–2016) з Нового Саду Памятку на його любов и доброту навики буду чувац у своїх шерцох: син Мирослав, нєвеста Геленка, дзивка Марча, жец Мирослав, унука Ясна зоз супругом Владимиром и праунуками Андрейом и Ваньом, унука Ивана зоз супругом Николом, унука Андрея и унук Борис Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 16. юлия 2016. року наполнєли ше 6 роки як нє з нами наша мила мац и баба

Городска управа за защиту животного штредку, Городу Нового Саду, на основи члена 10. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

ОБВИСЦЕНЄ

КАТАРИНА ВИСЛАВСКИ народзена Манджи (1942–2016) з Руского Керестура Навики ожалосцена шестра Нада, жец Стоян и їх дзивки Биля и Лїля зоз дзивочку Любку зоз Пожеґи Най спочива у мире Божим!

ЙОАКИМ УЙФАЛУШИ (1936–2016)

КЛАРА УЙФАЛУШИ (1938–2010) з Дюрдьова Памятку на нїх вично буду чувац: дзивка Марча, дзивка Геленка, син Мирко и син Яким зоз фамелиями и синове Влада, Микола, Дюра, Славко и шестра Пава зоз сином Миколом Спочивайце у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 7. октобра 2016. року наполня ше шейсц мешаци як нас занавше зохабела наша мила

Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду, на основи члена 20. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

ОБВИСЦЕНЄ

ЛЕОНА ЧОВС (1931–2016) з Дюрдьова

Вично буду чувац памятку на ню син Кимо, нєвеста Иринка, унучата Таня и Саша и праунучата Николина и Наташа Спочивай у мире Божим!

7. ОКТОБЕР 2016.

о явним увиду, явней презентациї и явней розправи Студиї о преценьованю вплїву проєкта на животни штредок Ношитель проєкта, „Телеком Сербия” а.д. Таковска 2, Беоґрад, поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС – Лазе Нанчича” НС138, НСУ138, НСЛ138, у Улїци Лази Нанчича 47 у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 3129, К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110, Нови Сад, роботни днї од 10 по 15 годзин по 7. новембер 2016. року. У складзе зоз членом 6. Правилнїка о поступку явного увиду, презентациї и явней розправи о студиї о преценьовню вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, 69/05) заинтерсованих орґанох, орґанизацийох и явносц под час тирваня явного увиду можу поднєсц зауваги и думаня на студиї о преценьованю вплїву у писаней форми Городскей управи за защиту животного штредку. Явну розправу и презентацию ше отрима 8. новембра 2016. року, у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Руменацка 110, Нови Сад, на 11 годзин.

о поднєшеней вимоги за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта Подприємство „KODAR INŽINJERING” D.O.O. зоз Беоґраду по овласценю ношителя проєкта „VIP MOBILE” D.O.O. Нови Беоґрад, Младежских бриґадох 21, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта радио базней станїци мобилней телефониї – „НС2191_02 НС_Ветерник_2”, у Улїци Драґослава Срейовича число 62, на катастерскей парцели 3453 К.О. Ветерник, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110, Нови Сад, роботни днї од 10 до 15 годзин. Шицки заинтересовани, у чаше 10 днї од дня обявйованя того обвисценя, можу дац свойо думанє у писаней форми на адресу Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду. * дзе цо будзе *

ОДХОД ДО СЛОВАЦКЕЙ Новосадски Хор „Гармония” будзе шпивац у Словацкей 15. октобра, у Вирави, з нагоди семинара и академиї з нагоди 150-рочнїци народзеня Михайла Врабеля, и 16. октобра у Снїни на 26. Фестивалє духовней писнї. Орґанизовани превоз з автобусом и змесценє госцох хтори би сцели исц зоз Хором „Гармония”. Заинтересовани треба же би ше явели на парохию у Новим Садзе, лєбо до Руского културного центра.

РУСКЕ СЛОВО 29

* дзе цо будзе * дзе цо будзе

ОТВЕРАНЄ ВИСТАВИ У ЗАВОДЗЕ Промоция каталоґа и отверанє вистави „Приватни живот Руснацох у XIX и початком XX вику през приватни документи”, будзе отримана на пияток, 7. октобра 2016. року на 13 годзин, у просторийох Завода за културу войводянских Руснацох, Улїца Футожска число 2/3, Нови Сад. ***

Я РУСИН ЄСМ, БУЛ И БУУУУУМ

На пияток, 7. октобра 2016 року, у просторийох Руского културного центру, Нови Сад, Йована Суботича 8, на 20 годзин, отрима ше мултимедиялни перформанс у режиї Звонимира Павловича, а з нагоди отвераня новей, ювилейней, 20. театралней сезони „Драмского студия РКЦ”, а у рамикох преслави 70. рочнїци од снованя Руского културного центру. Перформанс ше будзе одвивац у штирох сеґментох/просторох, котри медзи собу повязани як физично так и идейно, а кажди уметнїк обдума свой простор. Наступя даскелї познати новосадских уметнїки котри уж роками доприноша визуализациї новосадски фестивалох и драмских витвореньох: Боґданка Сопка, академски маляр, зоз своїма инсталациями, потим „Pap Music Quartet” премиєрно виведзе свойо найновши музични обробки, а увидзиме и найновшу виставу новосадского дизайнера и видео/арт уметнїка и фотоґрафа Ненада Илича на тему: „Место и судьба алтернативи у нєшкайшей урбаней (р)ускей култури”, котра занєдзбана и положена на марґини каждодньовосци и попри тим же запровадзує европски стандарди. О тим буду бешедовац Александра Живкович Бучко, новинарка и єй госц Мирослав Кевежди, филозоф. На самим концу, ексклузивно за тоту нагоду, порихтана видео проекция єдней зоз култних представох з конца 90-их рокох „Скравец” у продукциї дакедишнього РНТ „Дядя”, Сцена у Новим Садзе, у режиї З. Павловича. Уход шлєбодни. ***

У КЕРЕСТУРЕ „ДОМАШНЇ ШПАЙЗ”

У центре Руского Керестура на соботу, 8. октобра, будзе отримани „Домашнї шпайз”, на хторим Здруженє женох „Байка”, та „Младежски шпайз” и други, по вигодних ценох буду предавац жимнїцу и други продукти. „Домашнї шпайз” почнє на 8 годзин. ***

ПРОМОЦИЯ КНЇЖКИ У КОЦУРЕ

Дружтво за руски язик, литературу и културу, Секция Дружтва у Коцуре, у сотруднїцтве зоз коцурску Грекокатолїцку парохию и Mанастиром шестрох служебнїцох орґанизує промоцию кнїжки „Цеплосц дїлох, перли словох” Леони Лабош Гайдук. Промоция будзе отримана на нєдзелю, 9. октобра 2016. року на 11,30 годзин, у Парохиялней сали Грекокатолїцкей церкви у Коцуре. Попри промоциї, планує ше и нащива гробу о. Андрия Лабоша мл. на теметове у Коцуре.

30 РУСКЕ СЛОВО

Городска управа за защиту животного штредку, на основи члена 29. пасус 1. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї” число 135/04 и 36/09), обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о принєшеним ришеню з хторим дата согласносц на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта „Вибудов обєкта комплекса фарми швиньох поверхносци П (ВП)”, Ченей, Атар, зоз локацию на катастерскей парцели 1832, КО Ченей, Город Нови Сад Ношитель прoєкта Ношитель проєкта АД „НЕОПЛАНТА”, Индустрия меса, Приморска 90, Нови Сад, поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта „Вибудов обєкта комплекса фарми швиньох поверхносци П (ВП)”, Ченей, Атар, зоз локацию на катастерскей парцели 1832, КО Ченей, Город Нови Сад. По сле запровадзеного по ступку и предкладу Технїчней комисиї, Городска управа за защиту животного штредку дня 29. септембра 2016. року принєсла ришенє число VI-501-520/16 з хторим дата согласносц на предметну Студию. З цильом обвисцованя заинтересованей явносци текст ришеня обявює ше у цалосци: Городска управа за защиту животного штредку, на основи члена 24. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, ч. 135/04 и 36/09), члена 192. пасус 1. Закона о общим управним поступку („Службени новини СРЮ” число 33/97 и 31/01 и „Службени глашнїк РС” число 30/10) и члена 11, 34. и 36. Одлуки о Городских управох Городу Нового Саду („Службени новини Городу Нового Саду”, число 52/08, 55/09 и 11/10, 39/10, 60/10 и 69/13), поступаюци по вимоги ношителя проєкта АД „НЕОПЛАНТА”, Индустрия меса, Приморска 90, Нови Сад, у поступку одлучованя о даваню согалсноци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок „Вибудов обєкта комплекса фарми швиньох поверхносци П (ВП)”, Ченей, Атар, зоз локацию на катастерскей парцели 1832, КО Ченей, Город Нови Сад после запровадзеного поступку и звиту технїчней комисиї, приноши

РИШЕНЄ

1. Дава ше согласносц на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта „Вибудов обєкта комплекса фарми швиньох поверхносци П (ВП)”, Ченей, Атар, зоз локацию на катастерскей парцели 1832, КО Ченей, Город Нови Сад. 2. Обовязує ше ношитель проєкта же – проєкт виведзе у складзе зоз приложену документацию и условиями и мирами защити хтори утвердзели други овласцени орґани и орґанизациї, а дати су у прилогу Студиї; – обезпечи условия и запровадзи мири за зоперанє, зменшованє лєбо одклоньованє чкодлївих вплївох на животни штредок, хторих єст у Студию, поглавє 8 „Опис мирох з цильом зопераня, зменшованя лєбо одклоньованє каждого значнєйшого чкодлївих вплївох на животни штредок”; 3. Ношитель проєкта длужни обезпечиц вивершованє програми нєпреривного провадзеня у складзе зоз важацима предписанями хтори дефиновани зоз поглавйом 9 „Програма провадзеня вплїву на животни штредок ” и же податки достати зоз мониторинґом доручи Аґенциї за защиту животного штредку, Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду и Городскей управи за инспекцийни роботи – Обласц инспекциї за защиту животного штредку;

ОБГРУНТОВАНЄ

Ношитель проєкта АД „НЕОПЛАНТА”, Индустрия ме са, Приморска 90, Нови Сад, поднєсол вимогу за даванє согласно сци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта „Вибудов обєкта комплекса фарми швинь ох по верх но сци П (ВП)”, Че ней, Атар, зоз локацию на катастерскей парцели 1832, КО Ченей, Город Нови Сад. У складзе зоз Законом о преценьованю вплїву на животни штредок и Правилнїком о по ступку явного увида, презентациї и явней розправи о студиї о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, число 69/05) запровадзени по ступок преценьованю вплїву на животни штредок и обезпечене участвованє заинтере сованих орґанох и орґанизацийох и явно сци. У законским термину, хтори предвидзени за явни увид Студия о преценьованю вплїву проєкта на животни штредок була виложена у про сторийох Городскей управи за защиту животного штредку по 15. септембер 2016. року. Под час тирваня явного увида нє доручени думаня и зауваги у писаней форми на Студиї о преценьованю вплїву проєкта на животни штредок з боку заинтере сованих орґанох, орґанизацийох и явно сци анї нє було винєшених думаньох за ин те ре со ва ней яв но сци под час пре зентациї и явней розправи хтора отримана 16. септембра 2016. року, цо контантованє у Записнїку число V-501520/16 од 16. септембра 2016. року. Зоз ришеньом о образованю и менованю предсидателя и членох технїчней комисиї за оцену Студиї о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта „Вибудов обєкта комплекса фарми швинь ох по верх но сци П (ВП)”, Че ней, Атар, зоз локацию на катастерскей парцели 1832, КО Ченей, Город Нови Сад, ношитель проєкта АД „НЕОПЛАНТА”, Индустрия ме са, Приморска 90, Нови Сад, число V-501-520/16 од 18. авґуста 2016. року, формована Технїчна комисия за оценьованє Студиї о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта, хтора випитала Студию о преценьованю вплїву и по сле запровадзеного, зоз законом утвердзеним по ступком, о своєй роботи тому орґану доручела звит число VI-501-520/16 од 26. септембра 2016. року зоз оцену предметней Студиї о преценьованю вплїву и зоз предлогом же ше на исту да согласносц. Зоз увидом до комплетней документациї, по сле запровадзеного по ступку и звиту технїчней комисиї константоване же Студия зробена у складзе зоз Законом о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС” чс 135/04 и 36/09), Правилнїком о змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, число 69/05) и Ришеньом о потреби преценьованю вплїву и о одредзованю обсягу и змисту студиї число V-501229/16 од 6 юлия 2016. року, хтору принєсла Городска управа за защиту животного штредку. Кед ше Проєкт виведзе у складзе зоз технїчну документацию и кед ше випочи тує шиц ки пред вид зе ни ми ри за зменшованє лєбо зоперанє чкодлївих вплївох на животни штредок зоз точки 2. и 3. того ришеня, робота обєкта нє будзе значнєйше загрожовац животни штредок. На основи горе наведзеного ришене як у диспозитиве. Поука о правним лїку: Тото ришенє конєчне у управним по ступку. Процив того ришеня ношитель Проєкта може порушац управни спор пред Управним судом у чаше 30 днї од дня од дня приманя ришеня, а заинтере сована явносц у чаше 30 днї од дня обявйованя обвисценя о принєшеним ришеню у средствох явного информованя.

7. ОКТОБЕР 2016.

Gorodska uprava za za|itu `ivotnogo {tredku na osnovi ~lena 29. пасус 1. Zakona o precenqovanx vpl<vu na `ivotni {tredok (“Slu`beni gla{n<k Republiki Serbi<” ~islo 135/04 i 36/09), obyvxw

OBVISCENW

o prinw{enim ri{enx зоз хторим ше утвердзує же нє потребне преценьованє вплїву на животни штредок проєкта „Вибудов наджемного резервоара за маґазионованє алкогола зоз провадзацу опрему и инсталацийох”, на катастерскей парцели число 2555/14 К.О. Нови Сад III, Город Нови Сад, ношителя проєкта АД „Нафтна индустрия Сербиї” Нови Сад, Улїца Народного фронта 12 No{itelq prowkta АД „Нафтна индустрия Сербиї” Нови Сад, Улїца Народного фронта 12, поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта „Вибудов наджемного резервоара за маґазионованє алкогола зоз провадзацу опрему и инсталацийох”, на катастерскей парцели число 2555/14 К.О. Нови Сад III, Город Нови Сад. Posle zaprovadzenogo postupku, Gorodska uprava za za|itu `ivotnogo {tredku dny 26. септембра 2016. roku prinwsla ri{enw ~islo VI501-549/16 зоз хторим ше утвердзує же за предметни проєкт нє потребне преценьованє вплїву на животни штредок. Z cilqom obviscovany zainteresovanej yvnosci tekst ri{eny obyvxw {e u calosci: Gorodska uprava za za|itu `ivotnogo {tredku, na osnovi ~lena 10. пасус 4. и 6. Zakona o precenqovanx vpl<vu na `ivotni {tredok (“Slu`beni gla{n<k RS”, ~. 135/04 i 36/09) i ~lena 192 pasus 1. Zakona o ob|im upravnim postupku (“Slu`beni novini SRX” ~islo 33/97 i 31/01 i “Slu`beni gla{n<k RS” ~islo 30/10) i ~lena 11, 34. i 36. Odluki o Gorodskih upravoh Gorodu Novogo Sadu (“Slu`beni novini Gorodu Novogo Sadu”, ~islo 52/08, 55/09, 11/10, 39/10, 60/10 и 69/13), postupaxci po vimogi no{itely prowkta АД „Нафтна индустрия Сербиї” Нови Сад, Улїца Народного фронта 12, za odlu~ovanw o potrebi precenqovany vpl<vu na `ivotni {tredok prowkta „Вибудов наджемного резервоара за маґазионованє алкогола зоз провадзацу опрему и инсталацийох” на катастерскей парцели число 2555/14 К.О. Нови Сад III, Город Нови Сад, prino{i

RI[ENW

1. Утвердзує ше же за проєкт ношителя проєкта „Вибудов наджемного резервоара за маґазионованє алкогола зоз провадзацу опрему и инсталацийох”, на катастерскей парцели число 2555/14 К.О. Нови Сад III, Город Нови Сад, нo{itelq prowkta АД „Нафтна индустрия Сербиї” Нови Сад, нє потребне преценьованє вплїву на животни штредок. 2. Нo{itelq prowkta ше обовязує `e prowkt vivedze на способ хтори описани у Вимоги и же обезпечи условия и запровадзи мири за зоперанє, зменшанє лєбо одклоньованє чкодлївих вплївох на животни штредок, на способ хтори описани у прилогу вимоги – точки 6 „Опис мирох предвидзених з цильом зопераня, зменшаня лєбо одклоньованя каждого значнєйшого чкодлївого вплїва на животни штредок”.

OBGRUNTOVANW

Ношитель проєкта АД „Нафтна индустрия Сербиї” Нови Сад, Улїца Народного фронта 12, поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта „Вибудов наджемного резервоара за маґазионованє алкогола зоз провадзацу опрему и инсталацийох”, на катастерскей парцели число 2555/14 К.О. Нови Сад III, Город Нови Сад. U skladze zoz Zakonom o precenqovanx vpl<vu na `ivotni {tredok о поднєшеней вимоги обвисцена явносц по оглашованю у средствох явного информованя и МЗ „Салайка”. У законом предписаним терминє нє доручени думаня заинтересованих орґанох, орґанизацийох и явносци. Локация и намена проєкта у складзе зоз Локацийскима условиями число ROP-NSD-8946-LOCH-2/2016 од 13. юлия 2016. року, хтору видала Городска управа за урбанизем и бивательни роботи Городу Нового Саду. Зоз увидом до документациї хтора доручена ґу вимоги, по запривадзеним поступку розпатраня вимоги, по запровадзеним поступку, розпатраня вимоги, тот орґан утвердзел же ше предметни проєкт находзи под точку 5., подточка 2. Маґазинованє запалююцих чечносцох – вкупного капацитета вецей як 500 кубни метери, Лїстини II Уредби о утвердзованє Лїстини проєктох за хтори обовязне преценьованє вплївох и лїстини проєктох за хтори мож вимагац преценьованє вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, число 114/08). Зоз проєктом у рамикох иснуюцого комплекса предвидзена вибудов наджемного резервоара капацитета 50 кубни метери, хтори будзе змесцени у иснуюцей танквани, а маюци у оглядзе способ, капацитет и локацию маґазину, як и то же ше зоз применьованьох мирох защити животного штредку хтори предвидзени у прилогу вимоги – точка 4, будзе обезпечени предписани квалитет животного штредку, утвердзене же нє потребни виробок Студиї о преценьованє вплїву на животни штредок. Ked ношитель проєкта поступи у складзе зоз условиями хтори утвердзени зоз точку 2. диспозитива того Ришеня, под час порядней роботи проєкта, нє зявя ше неґативни ефекти хтори би значнєйше уплївовали на животни штредок. Na osnovi gore navedzenogo ri{ene yk u diсpozitive. Pouka o pravnim l<ku: Prociv togo ri{eny ношитель проєкта mo`e viyvic `albу Pokra<nskomu sekretariytu za urbanizem, budovatelqstvo i za|itu `ivotnogo {tredku u ~a{e 15 dn< od dny primany ri{eny, po tim or}anu. Zainteresovana yvnosc mo`e обyvic `albu prociv togo ri{eny u ~a{e 15 dn< od dny obyvjovany u sredstvoh yvnogo informovany, po tim or}anu.

7. ОКТОБЕР 2016.

Городска управа за защиту животного штредку, на основи члена 29. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї” число 135/04 и 36/09), обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о принєшеним ришеню з хторим дата согласносц на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта – базней станїци мобилней телефониї – „Лиман 4” Подприємство „Telenor Common Operation”, Оддїл Беоґрад-Нови Беоґрад по овласценю ношителя Проєкта „ТЕЛЕНОР” д.о.о. Младежских бриґадох 90, Нови Беоґрад, поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта – базней станїци мобилней телефониї „Лиман 4” у Улїци Милоша Црнянскоґ ч. 2-6, у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 3930/11 К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад. После запровадзеного поступку и предлогу Технїчней комисиї, Городска управа за защиту животного штредку дня 27. септембра 2016. року принєсла ришенє число VI-501-521/16, зоз хторим дата согласносц на предметну Студию. З цильом обвисцованя заинтересованей явносци текст ришеня обявює ше у цалосци: Городска управа за защиту животного штредку, на основи члена 24. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, ч. 135/04 и 36/09) и члена 192. пасус 1 Закона о общим управним поступку („Службени новини СРЮ” число 33/97 и 31/01 и „Службени глашнїк РС” число 30/10) и члена 11, 34. и 36. Одлуки о Городских управох Городу Нового Саду („Службени новини Городу Нового Саду”, число 52/08, 55/09, 11/10, 39/10, 60/10 и 69/13), поступаюци по вимоги „Telenor Common Operation”, Оддїл Беоґрад-Нови Беоґрад по овласценю ношителя Проєкта „ТЕЛЕНОР” д.о.о. Младежских бриґадох 90, Нови Беоґрад, у поступку одлучованя о даваню согласносци на Студию о преценьованю вплїву застатого стану на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї – „Лиман 4” после запровадзеного поступку и звиту технїчней комисиї, приноши

РИШЕНЄ

1. Дава ше согласносц на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок за проєкт базней станїци мобилней телефониї „Лиман 4” у Улїци Милоша Црнянскоґ ч. 2-6, у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 3930/11 К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад, ношителя проєкта „ТЕЛЕНОР”д.о.о. Младежских бриґадох 90, Нови Беоґрад. 2. Обовязує ше Ношитель проєкта же: – проєкт виведзе у складзе зоз приложену документацию и условиями и мирами защити хтори утвердзели други овласцени орґани и орґанизациї, а дати су у прилогу Студиї; – обезпечи условия и запровадзи мири за зоперанє, зменшованє лєбо одклоньованє чкодлївих вплївох на животни штредок, хторих єст у Студию, поглавє 8. „Опис мирох з цильом зопераня, зменшованя лєбо одклоньованє каждого значнєйшого чкодлївого вплїву на животни штредок”; 3. Ношитель проєкта длужни обезпечиц вивершованє програми нєпреривного провадзеня у складзе зоз важацима предписанями хтори дефиновани зоз поглавйом 9. „Програма провадзеня вплїву на животни штредок ” и же податки достати зоз мониторинґом доручує Аґенциї за защиту животного штредку, Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду и Городскей управи за инспекцийни роботи – Обласц инспекциї за защиту животного штредку; 4. Наклада ше ношительови проєкта же у случаю реконструкциї и пременки технїчних характеристикох базней станїци зоз точки 1. того ришеня, поднєше вимогу компетентоному орґану за одлучованє о потреби преценьованє вплїву на животни штредок.

ОБГРУНТОВАНЄ

Подприємство „Telenor Common Opera-

tion”, Оддїл Беоґрад-Нови Беоґрад по овласценю ношителя Проєкта „ТЕЛЕНОР” д.о.о. Младежских бриґадох 90, Нови Беоґрад, поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта – базней станїци мобилней телефониї „Лиман 4” у Улїци Милоша Црнянскоґ ч. 2-6, у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 3930/11 К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад. Проєкт виведзени и поставена тросекторна антенска система зоз шлїдуюцима компонентами: три антени типа ADU451807 по єдна за кажди сектор за системи LTE 800 и GSM1800 и три антени типа PW7755.0A за систему GSM 900 /UMTS 900 и UMTS 2100. Азимути антенох 20 ступнї (сектор 1), 110 ступнї (сектор 2) и 280 ступнї (сектор 3). Конфиґурация примодавача базней станїци за систему GSM900 2+2+2, GSM1800 2+2+2, за UMTS900 1+1+1, за UMTS2100 3+3+3 а за LTE800 1+1+1. У складзе зоз Законом о преценьованю вплїву на животни штредок и Правилнїком о поступку явного увида, презентациї и явней розправи о студиї о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, число 69/05) запровадзени поступок преценьованя вплїву на животни штредок и обезпечене участвованє заинтересованих орґанох и орґанизацийох и явносци. У законским термину, хтори предвидзени за явни увид, Студия о преценьованю вплїву проєкта на животни штредок була виложена у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку по 13. септембра 2016. року. Под час тирваня явного увиду нє доручени думаня и зауваги у писаней форми на Студию о преценьованю вплїву проєкта на животни штредок з боку заинтересованих орґанох, орґанизацийох и явносци анї нє було винєшених думаньох заинтересованєй явносци под час презентациї и явней розправи хтора отримана 14. септембра 2016. року цо константоване у записнїку число VI-501521/16 од 14. септембра 2016. року. Зоз ришеньом о образованю и менованю предсидателя и членох технїчней комисиї за оцену Студиї о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней „НС Лиман 4” у Улїци Милоша Црнянскоґ ч. 2-6, у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 3930/11 К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад, ношителя проєкта „ТЕЛЕНОР” д.о.о. Нови Беоґрад, Младежских бриґадох 90 число VI-501-521/16 од 15. авґуста 2016. року, формована Технїчна комисия за оценьованє Студиї о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта, хтора випитала Студию о преценьованю вплїву и после запровадзеного, зоз законом утвердзеним поступком, о своєй роботи тому орґану доручела звит число VI-501521/16 од 26. септембра 2016. року зоз оцену предметней Студиї о преценьованю вплїву и зоз предлогом же ше на исту да согласносц. Зоз увидом до комплетней документациї, после запровадзеного поступку и звиту технїчней комисиї константоване же Студия зробена у складзе зоз Законом о преценьованю вплїву на животни штредок, Правилнїком о змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, число 69/05) и Ришеньом о потреби преценьованя вплїву и о одредзованю обсягу и змисту студиї число VI-501-321/16 од 17. юния 2016. року, хтору принєсла Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду. Кед ше Проєкт виведзе у складзе зоз технїчну документацию и кед ше випочитує шицки предвидзени мири за зменшованє лєбо зоперанє чкодлївих вплївох на животни штредок зоз точки 2. и 3. того ришеня, робота обєкта нє будзе значнєйше загрожовац животни штредок. На основи горе наведзеного ришене як у дипозитиве. Поука о правним лїку: Тото ришенє конєчне у управним поступку. Процив того ришеня ношитель Проєкта може порушац управни спор пред Управним судом 30 днї од дня приманя ришеня, а заинтересована явносц 30 днї од дня обявйованя обвисценя о принєшеним ришеню у средствох явного информованя.

РУСКЕ СЛОВО 31

СПОРТ/ИНФОРМАТОР МЕДЗИОПШТИНСКА ФОДБАЛСКА ЛИҐА БАЧКА ТОПОЛЯ–МАЛИ ИДЬОШ–ВЕРБАС–БЕЧЕЙ

ИСКРИ ЛЄМ БОД У БАЧКИМ ПЕТРОВИМ СЕЛУ ФК „Єдинство” – ФК „Искра” 1:1 (1:0)

ИСКРА: Ступар, Дрляча, Барович (Дукич), Иван, Дамир Ґубаш, Ваяґич, Ери, Малацко, Николич (Сталевич), Дамян Ґубаш и Сердар. Ґол за Искру: Душан Ваяґич. Пияте коло у МФЛ Бачка Тополя–Мали Идьош–Вербас–Бечей за коцурску Искру нє було цалком успишне понеже у Бачким Петровим Селу одбавела нєришено. Медзитим, кед ше вежнє до огляду же и Єдинство єдна зоз екипох котра ше того року жада бориц за перше место и єдина екипа у лиґи без пораженя, вец и нєришени резултат нє випатра так подло. Искра и Єдинство свойо змаганє одбавели всоботу и по красней хвилї приказали бависко котре було тварде

и борбене, цо и основни характеристики єдного дерби змаганя. Гоч ше бавело углавним на стредку терена, було нагоди nа обидвох бокох. Домашнї перши сцигли до ґолу, кед после гришки Ваяґича єден домашнї бавяч вибил сам опрез Ступара и рутински го звладал. После приятого ґолу Искра превжала бависко до своїх ногох и була лєпша екипа на терену. Резултат такого бависка и барз добри нагоди котри Николич, Ери и Дамян Ґубаш нє вихасновали, та ше на одпочивок пошло зоз резултатом 1:0 за Єдинство. Други полчас почал мирно, алє то тирвало лєм 10 минути, кед Ваяґич после корнеру бул найвисши и з главу

дал ґол и на тот способ ше викупел за гришку при приятому ґолу. До конца змаганя патраче на трибинох видзели ище по єдну нагоду на обидвох бокох, алє ґоли вецей нє було, та ше змаганє закончело зоз резултатом 1:1. Квалитету змаганя у велькей мири допринєсол и судия Шипош зоз Србобрану котри судзел без гришки и, по словох бавячох и руководства Искри, таке квалитетне судзенє у тей лиґи нє паметаю. После 5 колох Искра на 2. месце на таблїчки зоз 10 бодами. На нєдзелю у Коцуре на програми општински дерби у котрим Искра дочека Будучносц зоз Савиного Села. Змаганє почнє на 15 и 30 годзин. З. Колєсар

ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА НОВИ САД

БАЧКА ЛЄПША ЯК ТАТРА ФК „Бачка 1923” – ФК „Татра” (Кисач) 4:1 (1:1)

MALI OGLA[KI DIHTOVANW oblakoh i dzveroh zoz neopren-}umu. Telefon: 063/8238-767. PRAVIME po meri roletni i garmonikovo dzveri. Tel: 063/8238-767 i (025) 58-27-710. *** ВЛАГА? Изолуєме влажни хижи. 063/440-470; 063/102-41-14. *** ПРЕДАВАМ буково древо у палетох. Цена двох кубикох 6 500 динари. Привожим и на адресу. Древо мож опатриц на адреси Народного фронта 55, а обявиц ше на телефон 064/26-83-862.

32 РУСКЕ СЛОВО

БАЧКА: Калайджич, Янкович, Данґубич, Ерделян, Маркович, Пантич, Летич, Рац, Матич, Балоґ, Тривунович. У другим полчасу до бависка вошли Тривунович Лю, Чирин и Єлич, а вишли Рац, Матич и Пантич. ФК “Бачка 1923” у осмим колє Новосадскей лиґи победзела Татру з Кисачу з резултатом 4:1. Од самого початку стретнуца обидва екипи рушели бавиц офанзивно, та шанси було на обидвох бокох. Уж после дзешатей минути добру шансу мал Летич, а потим и Тривунович и Матич, алє їх бица закончели понад греди. После акциї по лївим боку Пантич до каребного простору центрирал Летичови хтори приял лабду, алє його бице ше му врацело од ґолмана. Летич тоту одбиту лабду копнул з ножнїчками и дал ґол у 22. минути. Предносц Бачки тирвала лєм 4 минути кед госци виєдначели. После доброго центрираня з корнеру, госци дали ґол з главу и врацели ше до бависка. Нєодлуга потим ґолман Татри одбранєл пенал хтори досудзени Бачки, а виведол го Маркович.

На полчас ше пошло з нєришеним резултатом, а у другим полчасу Бачка дала ище три ґоли. Други ґол за Бачку дал Милан Тривунович хтори сцигнул длугоку лабду хтора му була центрирана, бул швидши од остатней линиї Татри, вибил сам опрез ґолмана и принєсол Бачки предносц у 58. минути. Шлїдуюци ґол дал Балоґ у 74. минути так же вихасновал лабду хтора ше одбила од процивнїцкого ґолмана после бица Люби Тривуновича з лївого боку каребного простору. Остатнї ґол за Бачку на тим стретнуцу дал Янкович у 82. минути, а асистирал му Летич. У тижню за нами бавели и други Бачково селекциї. Пионире 2002. рок победзели Фрушкогорец 8:1, 2005. рок страцели од Индексу 7:2, а пионире 2006. рок завжали треце место на турнире, дзе медзи другима бавели екипи зоз Шайкашу, Ґосподїнцох, Чуруґу, а подросток победзел Младосц з Бачкого Петровцу 5:0. Шлїдуюце змаганє Бачка бави на нєдзелю у Баноштору процив Пролетеру. М. Рамач 7. ОКТОБЕР 2016.

СПОРТ ПФЛ ЗОМБОР – БАЧКА ПАЛАНКА

РУСИН ВОШОЛ ДО СЕРИЇ ДОБРИХ РЕЗУЛТАТОХ ОФК „Стари ґрад” (Б. Паланка) – ФК „Русин” 1:1 (1:0)

Бачка Паланка: Стадион ОФК „Стари ґрад”, патрачох 100, судия: Малбашич (Зомбор), ґол за Русин: Кулич 78’, жовти картони при Русиновцох: Павлович, бавяч змаганя: Желько Орос Русин: Ж. Орос, Ивич, Голик, Грнчяр, Кончар, Павлович, Орсаґ (Пап), Катона (Будински), Дюканович, Кулич, Чизмар (Б. Орос). Фодбалере Русина у 8. колу першенства, 2. октобра, зоз Бачкей Паланки принєсли бод. Русин бавел процив моцней екипи у Б. Паланки. Першираз Русиновци бавели на штучней трави, и по першираз зоз того фодбалского центру принєсли бод. У першим полчасу на початку ше, углавним, бавело на штредку терена, потим домашнї навалєли, мали два нагоди за ґол, алє ґолман Желько Орос одлично бранєл. Русин мал полунагоди прейґ Дюкановича и Чизмара. У

ЗМАГАНЄ КАДЕТОХ

ФК „Русин” – ФК „Младосц” (Апатин) 0:3 (0:1) Русин: Ф. Тома, Маньош, Шайтош, Папуґа (Будински), А. Катона, Джуджар, Саянкович, С. Кочиш, Стрибер, Микита (Надь), Югик. Всоботу процив квалитетней екипи кадетох зоз Апатину лєпши резултат „нє могло” посцигнуц.

40’ було 1:0 за домашнїх, Ковачевич вибил сам опрез ґолмана Оро са и звладал го. У другим полчасу Русин рушел офанзив нє й ше и у 78’ Янко Кулич, по сле лабди до статей од Дюкановича, виєдначел на 1:1. Домашнї забавели офанзивнєйше, алє охрана Русина: Ж. Орос, Голик, Грнчяр одбавела без гришки. Давид Катона По сле 8. кола Русин на таблїчки 10, ма 9 боди, а на шлїдуюцу нєдзелю на Ярашу го сцує Тереквеш зоз Свилоєва. Змаганє почина на 15 годзин. *** ФК „Русин” – ФК „Герцеґовац” (Ґайдобра) 3:0 (2:0) Стадион ФК „Русин”, патрачох 100, судия: Махотка (Зомбор), ґоли за Русин дали: Янко Кулич 5’, 14’, Давид Катона: 79’; жовти картони при Русиновцох: Кончар, Кулич, бавяч змаганя: Янко Кулич. Русин: Ж. Орос, Ивич, Б. Орос, Грнчяр, Кончар, Павлович, Орсаґ (Пап), Катона, Дюканович, Кулич (Малацко), Чизмар (Будински). У 7. позарядовим колу предпрешлей стреди Русин указал найлєпше бависко на Ярашу и лєгко победзел Герцеґовец зоз Ґайдобри. На тим стредовим змаганю видзени три красни ґоли, два Янка Кулича и єден Давида Катони, котри ше будзе длуго паметац. Тот треци ґол Катона по сцигнул так же рушел з лївого боку, попретрибловал шицко цо ше му нашло „на драги”, на концу претриблал и ґолмана го сцох и ушейтал ше до ґолу. В. Сеґеди

ОПШТИНСКА ФОДБАЛСКА ЛИҐА ШИД

БИКИЧАНЄ ЛЄМ ПОБЕДЗУЮ У седмим колє Општинскей фодбалскей лиґи Шид, дерби бавени у Бикичу, дзе домашнї ОФК “Бикич” бавел процив Синдєличу з Ґибарцу и победзел 3:2. И ОФК “Бачинци” призначели побиду на своїм теренє и славели 3:0 процив Напредку. Беркасовски Сримец и далєй призначує лєм пораженя и дома страцел од Єдинства 6:2. ОФК “Бинґула” бавела 7:1 процив Омладинца, Ґраничар победзел Борец 7. ОКТОБЕР 2016.

3:1, а шидска Єднота була шлєбодна. На таблїчки ОФК “Бикич” и далєй перши з 19 бодами, друга ОФК “Бинґула” ма бод менєй, а Єдинство на трецим месце ма 15 боди. Єднота штварта з 12, Синдєлич пияти ма 10 боди, кельо и Напредак на шестим месце. ОФК “Бачинци” на седмим месце з дзевец бодами, Ґраничар осми ма шейсц боди, Борец на дзевятим месце ма два боди, предостатнї, єденасти Омладинєц ма лєм єден

бод, а остатнї дванасти Сримец и далєй без бодох. У осмим колє на нєдзелю Єдинство будзе бавиц процив ОФК “Бикич”, ОФК “Бачинци” буду госцовац у Ґибарцу процив Синдєличу, Сримец одходзи до Илинцох на змаганє процив Борца, а Єднота дочекує Напредак. Тиж буду бавиц и Омладинєц процив Ґраничара, а шлєбодна будзе ОФК “Бинґула”. Вл. Дї.

РУСКЕ СЛОВО 33

СПОРТ РУСНАЦИ У ЕКИПИ ОЛИМПИЙСКОГО ТИМУ СЕРБИЇ

ВИТВОРЕНИ СОН

Пише: Александар ПАЛАНЧАНИН

Вельо часу, упартосци, а ище вецей любови треба же би ше сни претворели до реалносци. Окреме у спорту, и кед ше жада буц у дружтве найлєпших спортистох швета и на найвекшим спортским змаганю – Олимпияди. Давного 1936. року, на Олимпияди у Берлину свой сон витворел наш славни спортски учитель Яша Баков. На змаганьох витворел вецей добри резултати и державни рекорди. Кельо познате и призначене, теди вон бул єдини Руснак на тей найвекшей на швеце спортскей манифестациї

О

д теди по нєшка прешло осемдзе шат ро ки. На Олим пи я ди хтора того року отримана у Бразилу, у Рию, свой сон витворели тройо Руснаци – Бианка Буша, членїца нашей одбойкашскей репре зентациї, Михаил Дудаш атлетичар, хтори бул и на прешлей Олимпияди у Лондону и др Владимир Гаргаї, дохтор нашей ватерполо репрезентациї. Бианка зоз свою екипу освоєла стриберну медалю, Михаил мал добри резултати, алє пре покалїченє одустал од змаганя, а дохтор Владимир Гаргаї зоз ватерполистами Сербиї крочел на найвисшу ґарадичу зоз златну медалю на першох. СТРИБЕРНА МЕДАЛЯ – ВЕЛЬКИ УСПИХ – Участвовац на Олимпияди, а ґу тому освоїц медалю, сон каждого спортисти. Мнє ше то витворело и то чувство хторе нє мож виказац. Кед селектор сообщел список менох 12 одбойкашкох, праве на мой родзени дзень (25. юлия), подумала сом же сом нє могла до стац красши и лєпши дарунок – почала приповедку Бианка Буша. Народзена є у Вербаше 1994. року дзе зоз родичами була лєм перши рок, алє надпомина же найкрасшу часц дзецинства препровадзела у дїда и баби у Вербаше под час розпусту. Одбойку почала бавиц у пиятей класи основней школи цалком случайно. Теди бивали у Кралєве. – У дворе будинку дзе зме бивали видзел ме сушед хтори у моїх схопно сцох препознал талант за одбойку. Теди сом тре ни ра ла тенис, и то уж пейц роки, алє сом ришела по слу хац го и пробовац од бо й ку. Теди, а и тераз, те нис ви ма га вельо финансийни укладаня, а мойо роди чи ми нє мо гли те льо помог нуц и обезпечиц.

34 РУСКЕ СЛОВО

Окрем того, то би бул вельки ризик. Перши одбойкашски тренинґ сом мала у моєй основней школи “IV кралєвацки батальон” у Кралєве. Так повесц “на першу лабду” ми ше попачело, пренашла сом себе у бависку и так ше народзела любов ґу одбойки. Єден рок сом бавела у моєй школи, а потим зме ше преселєли до Беоґраду. Мой оцец официр, та зме ше мушели преселїц прето же вон там достал прекоманду. Бианка Буша Барз ми було чежко охабиц моїх тиваришох, алє отворели ми ше нови дзвери – гварела Бианка. ОБЕЦАНЕ – ВИТВОРЕНЕ По приходзе до Беоґраду почала бавиц за вельки клуб з вельку традицию “Поштар 064”, дзе бавела по юниорски возрост. У тим клубе тренер єй бул Дарко Закоц од хторого вельо научела. Нажаль, клуб ше загашел, а кариєру предлужела у клубе “Визура”. – Од початку кариєри, у младших катеґорийох на числених змаганьох и купох сом освоєла вельо награди и припознаня. Зоз “Визуру” зме освоєли титулу державного шампиона, у юниорскей и сениорскей селекциї, суперкуп и куп. Шлїдзи поволанка за сениорску „А” репрезентацию, цо коруна велїх рокох закладаня и одреканя. Зоз сениорску державну селекцию сом освоєла першу медалю на Европских бавискох у Бакуу, потим стрибeрна медаля на Шветовим купу у Японє, виза за Олимпияду у Рию и бронзова медаля на Европским першенстве. Чи може буц лєпши початок у репрезентациї – гварела Бианка. Бианка тераз бави у италиянским клубе “Монтикиари”, а пред тим бавела у Виченци, тиж у Италиї, у Румуниї у клубе “ЦСМ Трґовисте”. Ище вше є под моцнима упечатками хтори ноши зоз Бразилу. Насампредз же на єдним месце було тельо вельо познатих, вельких спортистох хтори по тоту хвильку могла видзиц лєм на телевизиї. – Упознац и дружиц ше зоз познатима и велькима спортистами, искуствo хтoре будзем паметац цали живот. Атмосфера у кампу нашей екипи була позитивна под час цалей Олимпияди. Провадзели зме шицких наших спортистох на змаганьох кед зме були у можлївосци. То нам давало вельку мотивацию и за нашо змаганя. Цо зме були блїжей концу, вше вецей зме верели и жадали освоїц титулу. 7. ОКТОБЕР 2016.

СПОРТ После драматичного змаганя зоз Американками зме знали же медалю уж маме. Нє можем повесц же ми нє жаль же зме нє освоєли златну медалю, алє и стриберна вельки успих за нас. Гоч зме страцели финалне змаганє од Китаю, були зме нашмеяни и радосни. Ношиме дому тото цо зме и обецали на одходу до Бразилу – гварела Бианка.

на ортопедиї и трауматолоґиї, хтору закончел 2006. року, маґистер постал 2008, а 2012. року достал и титулу доктора медицинских наукох и доцента на факултету. – Кед сом закончел специялизацию, почал сом волонтерски робиц у Ватерполо клубу “Войводина”. Теди у Клубе директор бул Коля Лазор, а тренер Деян Станоєвич, хтори ми були пайташе. Три роки ИНШАКИ ИСКУСТВА познєйше, 2009. року, предложели ме за члена Здравственей комисиї Ватерполо За ниянсу иншаки искуства и упечатки союзу Сербиї и за заменїка дохтора “А” зоз Олимпийских бавискох здобул др селекциї. Теди перши дохтор бул НебойВладимир Гаргаї. По хвильку кед постал ша Єремич, уролоґ зоз Беоґраду, хтори Др Владимир Гаргаї член нашей олимпийскей експедициї, пошвидко задзековал на тей функциї, та я спортски змаганя провадзел на телевипришол на його место. Источашнє сом зиї. постал часц селекциї ватерполистох кед на место селекто– З вельким одушевийом, як и велї други, вше сом про- ра поставени Деян Савич. Од самого початку сом верел до вадзел спортски змаганя. Окреме олимпийски бависка, екипи хтора була на чолє ватерполо селекциї, а окреме кед жимски и лєтнї, и вше сом задумовала як то добре муши за селектора вибрани Савич. Знал сом же то тим хтори мубуц на олимпияди. Мойо ґенетски предиспозициї нє були ши буц успишни. То ше пошвидко указало прето же ше натаки же бим бул успишни спортиста, алє гвизди, лєбо дах- шо ватерполисти перши квалификовали за Олимпийски бато други, сцели же би ше мой дзецински сон витворел. Так виска. Так и я достал визу за Рио – гварел др Владимир сом сцигол по Рио як дохтор. Буц член єдней такей екипи Гаргаї. на олимпияди за мнє велька ствар – гварел др Владимир ПЛЄЦО ЗА СПОВЕДАНЄ Гаргаї. Др Владимир Гаргаї народзени 1973. року у Беґечу, дзе Специялизация хтору здобул вшелїяк важна за лїченє закончел основну школу. По законченей Ґимназиї “Йован спортистох, медзитим, як надпомнул, єдно то мац специялЙованович Змай” у Новим Садзе, уписує ше на Медицин- носц як спортски дохтор, а друге буц дохтор хтори анґажоски факултет, тиж у Новим Садзе, хтори закончел зоз про- вани у єдней такей екипи. Насампредз же окрем лїченя у секом 9,23. После вельо ваганя прилапел специялизацию санированя покалїченьох хтора бавяче достали на змаганьох, дохтор у екипи муши дзелїц шицки обаваня, дилеми и терхи зоз бавячами. – Психичне обтерхованє зоз хторим одходзели на кажде змаганє, же би були найлєпши, же би були перши, преходзи и на мнє. Моя улога у тим напряме нє лєм тото цо сом учел, алє и же бим дал совит бавячом, змирел их. Скоро же им хаснуєм як “плєцо за споведанє”. Потим мой анґажман подрозумює и водзенє рахунка о костираню, планованю суплементациї. Значи же сом и нутрициониста. Кед слово о суплементациї, односно злєпшованю форми и моци през надополнєня єдзеня, мушим повесц же ту треба буц барз осторожни. Насампредз же треба знац цо и кеди мож дополнїц ґу єдзеню, а же би то нє прешло до допинґу. Шицко то моя одвичательносц, а кед погришим у суплементациї, теди и я виновати и пошлїдки маме и я и бавяч. То нє мала ствар – гваРИО ЗМЕ ВИДЗЕЛИ ЛЄМ рел др Владимир Гаргаї. НА РОЗГЛЯДНЇЦИ Сни нє паметаме длуго, алє єден таки хтори ше витворел и тирвал 25 днї и Бианка Буша и др Владимир Гаргаї над– Яки город Рио? Кед пойдзем до Рия, та виприповепомли же буду паметац цали живот. Витвориц го нє було дам! Нїхто од спортистох нє видзел Рио. Змаганя, голєм лєгко. Требало ше вельо одрекац, буц упарти, мац циль и ватерполо екипа, мала кажди други дзень, а кед нє бусцерпезлїво крачац ґу ньому. ло змаганя були два тренинґи. Олимпийски валал бул – Вредзело шицко цо сом укладал до себе, кед велї мойо оддалєни 40 километри од центру и познатого побрежя пайташе ишли на Штранд, до карчми, а я шедзел над кнїжКопакабана. Гварели нам же пре гужву дойсц по ценку. Вредзело пре тоти днї препровадзени у Рию, у дружтве тер Рия треба 2-2,5 годзини и исто тельо назад. Лєм найлєпших спортистох швета. Бешедовац зоз кошаркашом єден дзень зме мали шлєбодни и надумал сом висц зоз Радулїцом, тенисерами Дьоковичом и Ану Иванович, фривалалу ище дацо видзиц. Нашол сом якишик шопинґ штиковац зоз Надалом, явиц ше у мензи зоз Дел Потром, центер дванац километри од валалу. Же бим дошол по лєбо стац у шоре опрез Мек Доналдсу зоз плївачом Майтот центер требало би годзину и 45 минути. Назад сом клом Фелпсом, нє случує ше каждому. Я мал щесце же ми ше врацел на таксию и дакус швидше сом сцигол. Треше то случело – гварел др Владимир Гаргаї.■ бало ми годзину и пол – гварел др Владимир Гаргаї. 7. ОКТОБЕР 2016.

РУСКЕ СЛОВО 35