Issuu

НА ФЕСТИВАЛУ ФОЛКЛОРНИХ ТРАДИЦИЙОХ ВОЙВОДИНИ У ВЕРБАШЕ РОК LXXI ЧИСЛО 39 (3648) НОВИ САД, 2. ОКТОБЕР 2015. РОКУ

УЧАСТВОВАЛИ И РУСНАЦИ

■ ГУМАНОСЦ НЄ РОЗЛИКУЄ ВИРУ И НАЦИЮ

Тамбурови оркестер Дома култури Руски Керестур

Фото: Борис Регак

КУД „Др Гавриїл Костельнїк” з Кули

У Вербаше отримани 37. Фестивал фолклорних традицийох Войводини, на хторим наступели и штири ансамбли Руснацох. На Фестивалу була орґанизована и вистава виробкох старих ремеслох, як и традицийних єдлох националних заєднїцох у Войводини, хтори були виложени на штандох опрез Центра за физичну културу.

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

РУСКИ КУЛТУРНИ ЦЕНТЕР У НОВИМ САДЗЕ

ПРЕД НАМИ ВЕЛЬКЕ КОЛО ЗА ҐИНИСА 2015” ” Зoз потримовку велїх приятельУ Руским културним центре

ох, любительох фолклору, на нєдзелю, 4. октобра 2015. року, Новосадянє, у орґанизациї Фолклорного здруженя ”Велико коло”, розширя найвекше коло на швеце. Будзе ше танцовац три танци: Вельке бачке коло, Катанку и Ужицке коло.

у Новим Садзе зишли ше и старши и младши ґрупи фолклорней секциї и вредно и упарто танцую и вежбаю за наступ, бо ше на нєдзелю лапя до Велького кола за Ґиниса. В. В.

Руска ношня подзелєна учашнїком хтори буду танцовац у Вельким колу

■ НА МОТОРКОХ ПО ЕВРОПИ

ИНТЕРМЕЦО

Фото: Сeнка Бенчик

ФАСАДИ НА ХИЖОХ

МОЙО

МЕСТО

БАЧКА ТОПОЛЯ

ачка Тополя населєнє и шедзиско општини, котрей припадаю ище 23 валали, a медзи нїма и Нове Орахово. Жительство вецейнационалне, а найчисленши Мадяре, потим Серби, Чарногорци, Горвати, Руснаци, Словаци и други. Руски язик, вєдно зоз сербским, мадярским и словацким, єден з урядових язикох у општини. У писаних жридлох бачкотопольски край ше по першираз спомина 1462. року (под меном Fybaych), а населєнє Тополя ше спомина ище у турских тефтерох 1543. року. Вельки розвой Бачка Тополя дожила после Другей шветовей войни. Почина ше розвивац и будовац моцна индустрия, цо вименєло випатрунок и амбиєнт варошу. Винїмково значни будинок у варошу то римокатолїцка церква „Пречистей Дїви Мариї”, котра вибудована 1906. року у неоґотским стилу по планох Ференца Райхла. С. Бенчик

2 РУСКЕ СЛОВО

2. ОКТОБЕР 2015.

ЗМИСТ

УВОДНЇК Пише: Иван САБА ДОШ, заменїк одвичательного редактора „Руского слова”

■ Тижньовнїк 4–5. Активносци Националного совиту Руснацох 6–7. Конґрес русинского язика у Прешове

■ Нашо места 8–9. Банкарски услуги у наших местох

■ Економия 12. Пошлїдки блокади гранїцох на привреду

■ Култура и просвита 15. Руснаци на Фестивалу фолклору Войводини 16. Означени Европски дзень язикох

■ Людзе, роки, живот 20–21. Салашска пасторала при Дюрдьове

■ Медзипростор за кафу 22-23. Так гуторел Ян Мезей

■ Мозаїк 24–25. Путованя керестурских байкерох

■ Духовни живот 26–27. Каритас и вибеженска криза

■ Информатор

28-30. Оглашки и In memoriam

■ Спорт 32–33. Прегляд локалних лиґох 34–35. Ґу ювилею Спортских бавискох „Яша Баков” На насловним боку – Слика зоз моторкашскей драги по Европи Автор фотоґрафиї – Борис Регак

ГЛУХИ ТЕЛЕФОНИ Кед ше сновало Координацию националних совитох националних меншинох у Сербиї, вельки успих бул же вообще коло истого стола шедли вибрани представителє 20 националних заєднїцох хторим держава припознава право на културну автономию. Дотеди, скоро дзешец роки як формовани национални совити, кажда заєднїца наступала сама за себе, а єй представителє бешедовали у свойо мено. У пракси, кажди сход, семинар лєбо округли стол о меншинских правох зводзел ше на тото же ше гласнєйши скаржели, а мирнєйши були цихо. Док ше кажде представел, хто є, цо є и кого представя, сход ше и закончел. Тераз розум и интерес превладали над емоциями и патетику. Єдноставно, указало ше же ридко хто може сам. Нє ганьба повесц же, окрем даскелїх найвекших, анї єдна меншинска заєднїца нє ма досц фаховцох хтори волонтерски буду дзбац о националних стварох, анї приступ ґу инстанцом дзе ше приноши одлуки. З другого боку, коло Координациї, и заєднїцких приоритетох тераз позберане тото репрезентативне цо може понукнуц меншински корпус у Сербиї. Можебуц було пребарз амбициозне обчековац и наздавац ше же ше Координация такой надрилї як ровноправни партнер держави у диялоґу хтори ше дотика меншинских правох, нє лєм у контексту їх сполньованя у каждодньовим живоце, алє и кед слово о приступаню до Европскей униї, цо шицким циль. Координация з добру намиру понукла свойо доприношенє, та ше обчековало же и державни орґани укажу добру дзеку подзелїц терху велькей одвичательносци коло одлукох хтори нас шицких вєдно дефиную у европскей будучносци. Треба буц реални же тото цо меншинским заєднїцом насущни интерес, нє и у першим шоре державних приоритетох. Мед зитим, як тераз ствари стоя, випатра же меншински права вообще анї нє мед зи приоритетами. Резон ношительох державних функцийох, и становиско хторе повторюю на каждим стретнуцу з „Европянами” же тота обласц ушорена з добрима законами, хтори ґу тому, вельо ширши и глїбши як у Униї. З другого боку, Координация спозорює каждого хто сце слухац, же и найлєпши закони лєм „голе право” кед нє жию у пракси. У мед зичаше, обчековани диялоґ углавним ше звод зи на бависко глухих теле фонох, дзе єден бок дакеди анї нє дзвига слухалку.

* ”РУСКЕ СЛОВО” – гласнїк по руски * Виходзи каждого пиятку * Снователь Национални совит рускей националней меншини * Видава НВУ ”Руске слово”, Нови Сад * Перше число вишло 15. юния 1945. року у Руским Керестуре * Адреса: НВУ ”Руске слово”, Булевар ошлєбодзеня 81/7, 21000 Нови Сад * Редакция: заменїк одвичательного редактора Иван Сабадош – ; редакторе/ки – Дюра Винаї, Мирон Горняк-Кухар, Михайло Зазуляк, Александар Паланчанин, Олена Планчак-Сакач, Славица Фейса; новинаре/ки – Мария Афич, Влада Дїтко, Мая Зазуляк, Ана Маркович, Иван Сабадош, Танита Ходак * Язична редакторка – Блажена Хома-Цветкович * Лекторка – Ясмина Дюранїн * Технїчна редакторка – Люпка Цвеїч; компютерски обробок – Вероника Вуячич, Мария Гудак, Таня Салонтаї * Телефони: 021/6613-697, 021/6624-708, 021/6623-076; 021/6621-433 * Телефакс 021/528-083 * Предплата за цали рок: у жеми 1 500 динари, а у иножемстве 100 евра * Жиро-рахунок Banca Intesa 160-923244-82 * Девизни рахунок Raiffeisen BANK a.d. Београд 26 5100000002458904 * Рукописи ше нє враца * Друкує Друкарня ” Maxima graf” Пет роварадин * E-mail: ruske.redakcija@gmail.com * Web site: www.ruskeslovo.com * YU ISSN 0350-4603 * COBISS SR-ID 15915778 * Друковани тираж 2 300 *

Direktorka MARTICA TAMA[ *** Odvi~atelqni redaktor dr BORIS VAR]A

2. ОКТОБЕР 2015.

РУСКЕ СЛОВО 3

ТИЖНЬОВНЇК РОЗЛИЧНИ СТАНОВИСКА О МЕНШИНСКИХ ПРАВОХ И ПОГЛАВЮ 23

ДАТУМ И ФОРМА, ЧИ СУЩНОСЦ И ЗМИСТ По остатнїх информацийох, перши поглавя у прегваркох о членстве Сербиї до ЕУ годни буц отворени по конєц рока, а тоти хтори ше дотикаю людских и меншинских правох до половки шлїдуюцого. Покля становиско держави же зме порихтани за Поглавє 23, Координация националних совитох трима же нє треба понагляц

од час дводньовей нащиви Сербиї, делеґация Европского парламента прешлого тижня у Беоґрадзе з представителями державних орґанох и меншинских националних заєднїцох бешедовала о ситуациї у обласци сполньованя людских и меншинских правох, хтори акцентовани як барз важни параметер кед слово о дальшим приблїжованю Сербиї ґу членству до Европскей униї. Представителє Одбору за вонкашнї дїла и Пододбору за людски и меншински права ЕП ше стретли з предсидательом Влади Сербиї Александром Вучичом и министерку задлужену за процес евроинтеґрацийох Ядранку Йоксимович, а потим бешедовали з директорку Канцелариї за людски и меншински права Сузану Паунович и помоцнїком министра правди Чедомиром Бацковичом, хтори предсидатель Роботней ґрупи за виробок окремного Акцийного плану за национални меншини у рамикох прегваряцкей платформи за членство до ЕУ. На тих сходох визначене же Сербия на добрей драги кед слово о змисту и квалитету людских и меншинских правох, насампредз кед слово о законским рами-

ку за їх сполньованє, як и почитованю медзинародних конвенцийох з тей обласци. Визначене же таке становиско видно и зоз порядних рочних звитох Совиту Европи, дзе ше провадзи примена Рамиковей конвенциї о защити правох националних меншинох и Европскей повелї о реґионалних и меншинских язикох. Медзитим, представителє Координациї националних совитох з хторима ше европарламентарци стретли на концу нащиви Сербиї спозорели же, гоч ше активовал Републични совит за национални меншини и представителє меншинских заєднїцох уключени до роботней ґрупи за виробок Акцийного плану, и углавим ище вше присутни исти почежко сци и проблеми у сполньованю меншинских правох на хтори Координация уж длугши час спозорює и домашню и медзинародну явносц. Як потолковала предсидателька координациї Ана Томанова Маканова, сущносц же держава инсистує на по стояцих законох хтори у теориї добри, а меншински заєднїци ше закладаю за їх вименку, понеже их часто нє мож применїц у пракси – лєбо су у колизиї з другима зроднима законами и медзисобно ше виключую, лєбо нєт инструмент хтори би примушел шицки уровнї державней власци же би их почитовала. Окреме проблематичне же у диялоґу держави и националних заєднїцох уж длугши час нєт викроку а становиска и далєй нє мож приблїжиц. На тот спо соб, випатра же держава нє ма дзеку розвиц партнерске одношенє з меншинскима националнима заєднїцами хторих представя Координация, и занєдзбує нашу порихтаносц же бизме допринєсли ришованю проблемох цо би було на хасен цалому дружтву, заключела Ана Томанова Маканова. НОВИ ЗАКОН О НАЦИОНАЛНИХ СОВИТОХ? Заменїк предсидателя Националного совиту Русна цох Йовґен Мудри хтори як член делеґациї КоПредсидатель Вивершного одбору Националного совиту Руснацох Желько Ковач прешлого тижня у Беоґрадзе участвовал на ординациї участвовал на стретнуцу з представитеокруглим столє на тему „Принципи политики интеґрациї нацио- лями Европского парламента, преноши становиско налних меншинох у Републики Сербиї”, хтори за представительох Координациї кед слово о Поглавю 23, хторе ше однационалних совитох националних меншинох орґанизовал Форум ноши на людски и меншински права – Зоз наступа членох Координациї на стретнуцох за етнїчни одношеня. По його словох, и на тим сходу найвецей бешедоване о потреби з представителями державних орґанох и медзинавименкох и дополнєньох, лєбо виробки цалком нового Закона о на- родних орґанизацийох видно же меншински заєднїционалних совитох (НС) националних меншинох. У дискусиї пред- ци у Сербиї барз свидоми значно сци Поглавя 23, ставителє Министерства державней управи и локалней самоупра- одно сно, знаме цо треба чувац и цо мож страциц ви наявели же би до конца рока мала буц основана роботна ґрупа, кед ше у прегваряцким проце су занєдзбаю потреби а по 2018. рок бул принєшени вименєни, лєбо нови Закон о нацио- и вимоги меншинох у обласци културней автононалних совитох. миї. Прето Координация трима же нє треба понаЗаменїк предсидателя Координациї националних совитох и под- гляц з отвераньом того поглавя хторе сущне нє лєм предсидатель Националного совиту Бошнякох Есад Джуджо ви- за почитованє меншинских, алє и вообще, людских значел же у терашнїм Закону НС нє дефиновани до конца, їх комправох у Сербиї, покля ше през диялоґ нє витвори петенциї, а точнєйше би ушориц и способ їх финансованя. єдинствене становиско держави и меншинских наОкреме визначене же би нови закон мал одредзиц и критериюми за обовязку видвойованя средствох за национални совиту з будже- ционалних заєднїцох коло шицких отворених питатох локалних самоуправох хтори маю таку обовязку, алє и реґуло- ньох, без того же єден бок занєдзбує становиска другого боку – толкує Йовґен Мудри.■ вац санкциї за нєсполньованє тих обовязкох. И. Сабадош

4 РУСКЕ СЛОВО

2. ОКТОБЕР 2015.

ТИЖНЬОВНЇК ДЕЛЕҐАЦИЯ НАЦИОНАЛНОГО СОВИТУ РУСНАЦОХ НАЩИВЕЛА ДАКЕДИШНЇ КЕРЕСТУР У СЛОВАЦКЕЙ

И ЗОЗ ЗЕМПЛИНСКУ ОБЛАСЦУ ТРЕБА СОТРУДЗОВАЦ Фото: Саша Палєнкаш

На поволанку началнїци Општини Земплинска Теплица Йозефини Угаловей, предсидатель Националного совиту Руснацох Славко Рац, предсидателька Одбору за културу Ґабриєла Саянкович и член Одбору за културу Сашо Палєнкаш, 19. и 20. септембра були у Земплинскей Теплици, дакедишнїм Керестуре

редставителє нашого Керестура були и на фестивалу Фолклорних шветочносцох „У Керестуре на пажици граю”, хтори спомнута општина, вєдно з Музейом и Културним центром южного Земплину з Требишова и Управу за културу Кошицкого самоуправного краю, орґанизовала дзешати раз. Понеже зоз Земплинскей Теплици поволанка ансамблу Домa култури Руски Керестур за участвованє на фестивалу сцигла дакус позно за орґанизованє одходу, вона заш лєм вихаснована за урядову нащиву делеґациї Националного совиту, а источашнє и Домa култури, понеже Саянковичова и Палєнкаш робя и як хореоґрафи у тей установи. Ґу тому, Сашо Палєнкаш, як кантавтор бул поволани участвовац на Шветочносцох зоз своїма авторскима композициями. И попри тим же у дакедишнїм Керестуре у Словацкей, та у местох Кошицкого самоуправного краю (Михаловци, Требишов...) дотераз уж вецей раз госцовали нашо музично-танєчни и театрални ансамбли, а тиж так и виводзаче з местох Краю наступали у нас, мож повесц же то була перша инициятива за запровадзованє урядового сотруднїцтва, з обидвох бокох. – Уж вецей роки на рижни способи сотрудзуєме з дружтвами зоз Земплину, та тота поволанка була нагода дотерашнї стретнуца подзвигнуц на одредзени висши уровень, можебуц и на озбильнєйши форми сотруднїцтва. Людзе у Земплинскей Теплици и нєшка за себе гваря же су Керестурци, а найинтересантнєйше же бешедую праве так як и ми у Керестуре, Коцуре, Дюрдьове. Привитали нас як своїх, и гоч место нє вельке, направели наисце красни фестивал, на хторим означена и

ПРЕПРАВЕЛ ДРАГУ На Фолклорних шветочносцох у Земплинскей Теплици, внєдзелю, 20. септембра, наявени як „специялни госц”, Сашо Палєнкаш виведол вецей авторски композициї. Сашу публика дочекала и привитала як свойого, понеже му то нє перша нащива дакедишньому Керестуру (прешлого року там бул и з КПД „Дюра Киш” зоз Шиду), а у вецей местох у Земплинскей и Шаришскей обласци Словацкей зоз свою музику дотераз мал уж коло 15 наступи. Тамтейшей публики добре познати, мож повесц и популарни його музични албуми, чому допринєсла и презентация прейґ интернету. 2. ОКТОБЕР 2015.

Представителє Националного совиту Руснацох з фолклористом Владимиром Урбаном

30-рочнїца їх Шпивацкей ґрупи „Тепличан”, а през два днї участвовали вецей музично-фолклорни ансамбли з местох з того краю – гварела после нащиви предсидателька одбору за културу НС Руснацох Ґабриєла Саянкович. Земплинска Теплица општинске место з коло 1 550 жителями, ма и грекокатолїцку церкву, а припада Округу Требишов у Кошицким самоуправним краю. Як гварела Саянковичова, ма можлївосци и за змесцованє госцох у тамтейшим студентским доме Польопривредного факултету у Кошицох, понеже у Теплицох його оглядне добро за практичну роботу студентох. – Домашня нам була началнїца Йозефина Угалова и мушим повесц же два днї було мало за бешеду о шицких можлївосцох за сотруднїцтво, а єдна з їх инициятивох же би ше школяре з наших и їх основней школи медзисобно нащивйовали, понеже їх дзеци вше менєй бешедую, як вони гваря – на „стародавней гуторяцкей бешеди”. Як гварели домашнї – по „земплински” углавним бешедую старши, та би сцели ожиц тот язик и при младших, у чим би им помогли праве нашо дзеци – толкує Саянковичова. Вшелїяк, бешедоване и о можлївосцох дальшого сотруднїцтва Руснацох зоз Сербиї и краянох зоз Земплину у вецей обласцох, насампредз у култури, та наша делеґация нащивела и познати професийни Фолклорни ансамбл „Желєзар” у Кошицох, дзе им домашнї бул директор Ансамбла и тамтейши познати хореоґраф и фолклориста Владимир Урбан. – Урбан ше найвецей занїма з традицийним народним фолклором, зазберує обичаї, танци, шпиванки, насампредз зоз Земплину, а потим и з восточней Словацкей, по чим є познати и припознати у тей держави. То обласц хтора нам барз интересантна, так же зме, попри черанки госцованьох ансамблох, з Урбаном бешедовали и о можлївосци же би у нас отримал фахово семинари, за цо є заинтересовани. Дзвери одхилєни, та би их нащежар отвориц, а хто зна – можебуц то приведзе до того же у будучносци и з Кошицким самоуправним крайом подпишеме таке Спорозуменє яке маме з Прешовским крайом – заключела Ґабриєла Саянкович.■ М. Зазуляк

РУСКЕ СЛОВО

ТИЖНЬОВНЇК ШТВАРТИ МЕДЗИНАРОДНИ КОНҐРЕС РУСИНСКОГО ЯЗИКА У ПРЕШОВЕ Пишу: Танита ХОДАК Мария АФИЧ

АКТУАЛНИ ПИТАНЯ ШВЕТОВЕЙ РУСИНИСТИКИ

Штварти медзинародни конґрес русинского язика, хтори отримани од 23. по 25. септембер на Прешовским универзитету у Словацкей у орґанизациї Институту русинского язика и култури, уключел учашнїкох зоз дзевец державох. Найвецей уваги прицагли питаня хтори ше одноша на закарпатски ареал

Фото: Ю. Неваляни

чашнїки зоз Словацкей, Польскей, України, Мадярскей, Румуниї, Горватскей, Канади, ЗАД и Сербиї, викладали у штирох тематичних секцийох хтори ше одношели на питаня статуса русинского язика у ширшим линґвистичним контексту, його актуални линґвистични проблеми у окремних державох, применьованє русинского язика у окремних функционалних сферох, як и русински язик у школскей системи у Словацкей и загранїчю. Як дознаваме од професора др Михайла Фейси, учашнїка и члена Орґанизацийного одбору Конґресу, найвецей дискусиї виволали викладаня у штвартей секциї, хтори описали барз нєвигодни стан школства у України, дзе ше и дзешецрочни самофинансуюци проєкт нєдзельовей школи престал реализовац. ЯЗИЧНИ И ДРУЖТВЕНИ ПИТАНЯ На Конґресу заключене же потребне змоцнїц статус русинского литературного язика, та трансформовац Интерреґионалну раду русинского язика на медзидержавну Асоцияцию за очуванє русинского язика и култури. Рада Асоцияциї за очуванє русинского язика и култури ма седем членох з розличних державох, медзи хторима и проф. др Михайло Фейса зоз Сербиї. Утвердзене и же ше муши култивовац язичну норму русинского язика у окремних державох, дзе жию Русини, а медзи тим заключеньом и тото же ше будзе апеловац на державни орґани України же би имплементовали русински язик до практичних сферох живота Русинох. Русински язик муши буц уключени до окремних функционалних сферох як цо наприклад нормотворенє русинского литературного язика, та русинска пасторална пракса и богослуженя на русинским язику. Учашнїки тиж заключели же потребне вимагац од державох ЕУ и державох подписнїкох Европскей повелї реґионалних и меншинских язикох у хторих жию карпатски Русини, же би имплементовали параґрафи Повелї у шицких сферох хаснованя русинского язика. На Конґресу у Прешове представени роботи з русинистики вецей наших авторох. Попри темох „Линґвистични проблеми южнорусинскей вариянти русинского язика” и „Курикулум и силабус Оддзелєня за русинистику” Михайла Фейси, о штредньошколским образованю при Руснацох викладала и педаґоґ у Ґимназиї „Петро Кузмяк” у Руским Керестуре Любица Няради, а Емилия Костич з керестурского Оддзелєня ПУ „Бамби” о предшколским образованю на руским язику. О основношколским образованю и виучованю руского язика у нїзших

6 РУСКЕ СЛОВО

класох бешедовала учителька Славица Чельовски, а о воспитно-образовней роботи у коцурскей двоязичней школи педаґоґ Мария Сакач Фейса, обидва зоз коцурскей ОШ „Братство єдинство”. О настави у Дюрдьове бешедовала директорка ОШ „Йован Йованович Змай” Мария Тртич, а на Конґресу ше зоз роботу на тему „Европске и войводянске образованє з оглядом на мултикултуралносц” представела и ма Валентина Чизмар, докторантка филозофиї з Вербасу. Шицки науково роботи буду обявени у окремним зборнїку Конґреса. КЕРЕСТУР ЄДИНСТВЕНИ СЛУЧАЙ – Наглашела сом же нам керестурска Ґимназия нєшка важна за очуванє язика и националного идентитета, алє же ше ту зочуєме зоз вше векшим нєдостатком националней свидомосци. У дискусиї сом визначела же и ми, як и Русини у других державох, мушиме насампредз, освидомйовац фамелию бо без того нєбарз вредза шицки права хтори нам держави даваю. Емилия Костич на Конґресу представела историят и терашню праксу у обласци предшколского воспитаня. – Наша робота у Керестуре, потим у Коцуре и Дюрдьове, ма традицию длугшу як 110 роки. Нажаль, констатуєме же ше нєшка комплетни воспитно образовни процес по руски витворює лєм у керестурскей предшколскей установи, док ше у гевтих двох местох отримує лєм пестованє руского язика. Визначела сом шицко цо на тим подручу роби Национални совит, Актив вихователькох, видавательство и друге. Зоз шицким ше стараме пребуд2. ОКТОБЕР 2015.

ТИЖНЬОВНЇК видавательство и друге. Зоз шицким ше стараме пребудзиц националну свидомосц при родичох и дзецох. Вишло же Керестур и по тим єдинствени у швеце, як и наша Ґимназия, понеже и у других жемох Руснаци на предшколским уровню маю лєм пестованє руского язика – замерковала Емилия Костич. ПОНУКНУТИ РОЗЛИЧНИ ПРИСТУПИ Кед слово о значеню того наукового сходу, профе сор Фейса толкує же Конґрес од велькей важно сци за очуванє руского язика, та же вон понука приступ ґу вецей вариянтом русинского язика цо пренаходзи свою примену. – И попри трох ґраматикох и даскелїх капиталних лексикоґрафских творох и далєй еґзистую одредзени проблеми правописа руского язика, хтори мож класификовац до трох ґрупох: запровадзованє фонолоґийного або морфолоґийного принципу, диялектизованє руского язика и нєвикриштальовани приступ ґу странским словом. Зоз кодификованьом русинского язика 2004. року и його вариянтох, глєданє нормативних ришеньох унапрямене на Карпатски ареал зоз хторого руски язик природно вицека, а нє на територию даякого штучно надрилєного литературного язика. На Конґресу на вецей заводи наглашоване же ше нормативни ришеня муша базовац на понукнуцох хтори понукаю други русински вариянти зоз Карпатского ареалу, а нє на понукнуцох цудзих нормох. Таки приступ першу конкретну примену находзи у пририхтованю другого правописного словнїка руского язика, хтори плануєме публиковац з нагоди 45-рочнїци публикованя першого – толкує професор ФеНАГРАДА СВ. КИРИЛА И МЕФТОДИЯ У рамикох Штвартого медзинародного конґреса русинского язика уручена Награда св. Кирила и Метфодия хтору Конґрес и Карпаторусински наукови центер з Ню Йорку додзелюю за розвой русинского язика. Медзи 15 лауреатами награди, з наших просторох Ирина Папуґа, мр Гелена Медєши и Наталия Гнатко.

йса, и визначує же Оддзелєнє за русинистику на новосадским Универзитету дзе є позарядови професор отримує добре сотруднїцтво зоз прешовским Институтом за русински язик и културу. Конґрес русинского язика вимага же би ше тото сотруднїцтво преширйовало у шицких можлївих напрямох, цо оможлїви и нова програма Европскей комисиї „Еразмус плус”, хтора будзе тирвац по 2020. рок. Под час отримованя Конґресу, учашнїки мали нагоду опатриц представу у Театере Александра Духновича, а у Музею русинскей култури була отворена вистава русинистичних виданьох медзи двома конґресами, медзи хторима бул визначени и Руско-сербски словнїк. ■ 2. ОКТОБЕР 2015.

STANOVISKA

Пише: Дюра ВИНАЇ, новинар

ОБЕЗВРЕДЗОВАНЄ МАЦЕРИНСКОГО ЯЗИКА Нє чудо же нїяки стипендиї и стимулациї Националного совиту Руснацох нє полня руски оддзелєня по наших ме стох. Нательо зме подценєли и обезвредзели свой мацерински язик же ше угляд нї зоз чим вецей нє може купиц. Абсурд кулминовал кед ше на конкурс за роботу у Основней и штреднєй школи „Петро Кузмяк” у Руским Керестуре, єдинственей на швеце, приявели особи котри од Одсеку за русинистику Филозофского факултета у Новим Садзе маю потвердзенє же знаю руски язик, а нє знаю на нїм комуниковац. Условиє знаня руского язика виполнюю лєм формално. Робота нєшка, шицким нам, ище як потребна. Прето, їх знаходлївосц мож цалком розумиц, алє ю чежко оправдац. Подценьованє мацеринского язика нє тирва од вчера. Конкретно, 2008. року под насловом Я сом Руснак, „Руске слово” у 49. числу пише же у представи Розкол Робиона Романовича по мотивох романа Злодїйство и кара Ф. М. Достоєвского, главни юнак даскельораз погришно повторює мото „Я сом Руснак”. Текст преложела дипломована професорка руского язика Одсеку за русинситику Филозофского факултета у Новим Садзе. Пред двома мешацами кулминация сцигла зоз наявеним руским словнїком, у хторим мастерка руского язика комуникацию у дохтора, кед нє можеце исц за себе (по сербски: затвор), преложела як гарешт. Поставя ше питанє: чи професор анґлийского язика, зоз диплому Филозофского факултета у Новим Садзе, може нє знац анґлийски язик и ютре пойсц учиц дзеци? На таки проблеми спозорйоване и на других местох и з других нагодох, алє, кед єст вельо глухих и цемних, а окреме дурних, вец нє чудо же ше го нє похопює озбильно и родичи нє уписую свойо дзеци до руских оддзелєньох. У Дюрдьове уж други рок нєт руске оддзелєнє. У Коцуре, кед ше до рока дацо нє пременї, тройо дзеци у пририхтуюцей ґрупи, нє наполня класу. Дай Боже, же би ше до рока дацо пременєло. На остатнєй схадзки, наш Совит принєсол нови стимулациї и награди дзецом котри ше упишу до предшколских оддзелєньох и оддзелєньох перших класох по руски. Тиж, буду стимуловани и ґимназиялци у Керестуре и студенти Катедри. Стимулациї були и потераз, алє нє дали окремни резултати. Напроцив, випатра же ище баржей одмогли. Очиглядни приклад на малим просторе же ше угляд нє купує зоз пенєжом. Подценьованє руского язика, тим котрим вон мацерински, и котри го знаю, и обезвредзованє дипломох тим котри го студирали и вошли до його проблематики, болї и пече. vinaji.net

РУСКЕ СЛОВО

НАШО МЕСТА РОК РОБОТИ ЕРСТЕ БАНКИ У РУСКИМ

ЗАДОВОЛЬНИ И КЛИЄНТИ Пишу: Михайло ЗАЗУЛЯК Дюра ВИНАЇ

На добре ше швидко звикнєме, та Керестурци вироятно уж и забули як ше до юния прешлого року кобурело бо хибела банка у валалє, а пред тим робели аж два. Ерсте банка, хтора єдина пристала отвориц Шалтер у валалє, ту уж 15 мешаци, а як гварел шеф кулскей Експозитури Зоран Перуничич – „абсолутно на ньго рахую и далєй”

орґанизовано, пре олєгчованє тей Керестуре нєпреривно благо рошнє роботи, а потим сцигли горе спомну- и прешвечени сом же ше до конца ти почежкосци. Источашнє почало и того и у шлїдуюцим 2016. року призакладанє дзепоєдних одвичатель- блїжиме ґу тому жаданому цилю. них же би ше до Керестура приведло Банка оценєла же Керестур интередаєдну банку, та после чежких пре- сантне место за отверанє Шалтеру, гваркох, дурканьох на дзвери, одби- цо на вецей заводи поведли и сами ваньох, на таки поцаг ше єдина од- гражданє на стретнуцох з руководилучела австрийска Ерсте банка и телями Банки и тото жаданє сполнєспомнутого 30. юния 2014. року те – гвари Перуничич и наглашує: – Ту муши постояц синерґия – рошветочно отворени єй Шалтер и банкомат, як 75. орґанизацийна часц биц на задовольство обидвох бокох, а Ерсте банки Сербия. И Шалтер и Банка ма и свой одредзени стандард банкомат поряднє робя и нєшка, гваря числа клиєнтох же би єдна орґаниза– задовольни обидва боки, а важне и же ше у просторийох Шалтеру мож озвец и бешедовац по руски. З нагоди рочнїци (з малим запожнєньом), о искуствох керестурского Шалтеру бешедовали зме зоз шефом Експозитури Ерсте банки у Кули, хторей Шалтер припада, Зораном ПеруНА ПОЛ ДРАГИ ҐУ ЖАДАНОМУ ничичом. Перше було питанє же чи КеЧИСЛУ КЛИЄНТОХ рестурци сполнєли Шалтер Ерсте банки у Руским Керестуре Перше почали бриґи з преношень- єдно з условийох у ом рахункох до других банкох, аж прегваркох – же треба 1 000 клиєн- цийна єдинка оправдала свойо постоянє. Значи, тото число и надалєй наше у Ме- тох за отверанє Шалтеру? – Споминало ше тоту цифру, а те- шо жаданє и, ґенерално, интенция сней заєднїци то раз зме дзешка на пол драги. Но, нашей Банки ширенє и задовольовако н ч е л о тренд звекшованя числа клиєнтох у нє потребох гражданох. Же би оправдала свойо по стоянє у єдним штредку, банка муши мац адеОДВОЖЕНЄ ДО ДРУГИХ БАНКОХ кватне число клиєнтох, та прето з – Єдна з акцийох хтору орґанизуєме то превоже- часу на час анимируєме локалне нє заинтересованих Керестурцох до даєдней з бан- жительство и понукаме нашо кох у Кули и у Вербаше, же би там погашели ра- банкарски продукти. Насампредз хунки и прешли до нас. Векшином то пензионере и то рахунки за приманє плаци, задовольни су з таку услугу, бо одход до другого ме- пензиї, добра ствар же маме и ста им найвекши проблем. То будзе тирвац и нада- банкомат хтори роби 24 годзини лєй и досц же би ше заинтересовани приявели на 365 днї, та вше мож виняц свой Шалтер Банки у Керестуре и потим их будземе вопенєж, а за нових клиєнтох лац, та вєдно пойдземе дзе потребне. отверанє динарского и девизного

ельки гужви у месней Пошти, одходзенє до Кули, та и дальших местох пре банкарски роботи, а ище векши кед ше коло 20. у мешацу виплацовало рахунки, престали после 30. юния прешлого року, кед у будинку подприємства „Юарбис” (хторе безплатно уступело простор) отворени Шалтер Ерсте банки, Експозитури у Кули. Жителє и у даєдних векших городох вироятно нє можу задумац яки то проблем кед у єдним месце нєт банки, чи места за дзвиганє пенєжу, за плаценє рахункох и други подобни потреби, понеже там банки, ткп. на каждим углє. Прето мож повесц же Керестурцом после коло рока одлєгчало кед у валалє ознова достали таку файту услуги. Най здогаднєме, 2013. року о кратки час, єдна за другу, заварти обидва банки хтори ту робели, остало ше на єдним банкомату, потим отворени и други, алє то, як ше гвари – нє задовольовало потреби гражданох. (Подобнє прешли и гражданє Сивцу, Червинки..., а у Кули єст коло 10 банки и вецей шалтери Пошти).

РУСКЕ СЛОВО

2. OKTOБЕР 2015.

NA[O MESTA НАЦИОНАЛНИ СОВИТ РУСНАЦОХ

КЕРЕСТУРЕ

И БАНКАРЕ

СЦИГЛИ УЧЕБНЇКИ

рахунку безплатне и вец рок безплатне и отримованє рахунку. Медзи першима понукаме и електронске банкарство, а ту и шицки виплацованя за польопривреду, рахункох за струю, телефон, комуналиї... – гвари шеф кулскей Експозитури о предносцох Ерсте банки. УСЛУГИ ПОДНЇМАТЕЛЬОМ И ПОЛЬОПРИВРЕДНЇКОМ Перуничич окреме визначел же на Шалтеру роби його колеґиня Ґабриєла Саянкович з Керестура, котру, як гварел „людзе познаю и як искусни банкарски роботнїк добре роби свою роботу”.

У КОЦУРЕ И ДЮРДЬОВЕ АНЇ БАНКОМАТИ Нашо места, Дюрдьов и Коцур, нє маю анї банки, анї банкомати. У Коцуре опрез Месней заєднїци єден час бул банкомат, алє є однєшени. Єдноставно, людзе зоз нього нє виберали пенєж, и нє бул рентабилни. У местох шидскей општини, стан одприлики исти – Беркасово, Бикич, Бачинци... нє маю анї банки, анї банкомати. Ма лєм Шид.

– Керестурци хасную шицки можлївосци Банки, а попри тим же векшином сервисовал потреби физичних особох, на Шалтеру мож достац информациї и о кредитох за привреднїкох и польопривреднїкох, о микрокредитох за привреднїкох-поднїмательох. Алє, новосц же од 1. януара 2016. року превежнєме кредитованє реґистрованих польопривредних ґаздовствох, та Банка на Шалтеру у Керестуре и у Експозитури у Кули будзе примац їх кредитни вимоги. Ґу тому, од истого датума будзе ришовац и вимоги за микро-кредити, за поднїмательох-павшалцох, так же заинтересовани пре тото нє буду мушиц исц вонка з Керестура – предлужел Перуничич. З наведзеного, мож констататовац же ше на Шалтер у Керестуре рахує и надалєй, понеже вше єст рижни процивни приповедки... – Абсолутно. Роботу ше преширює, аж маме намиру же би у доглядним чаше там робела ище єдна службенїца, тиж з Керестура, котра и тераз, по 2. OKTOБЕР 2015.

Зоран Перуничич

потреби, роби на Шалтеру у Керестуре. Такой и услуги иду швидше, цо Кере стурци почитую. Идея же би Шалтер у Керестуре мал двох занятих, а то направиме през розвиванє роботи – значи вєдно з Керестурцами. Затераз є лєм на помоци, а стаємна робота ище єдней службенїци на тим Шалтеру завиши и од Керестурцох, односно же би их було вецей як клиєнтох нашей Банки – наглашел на концу Зоран Перуничич. КЕРЕСТУР ЯК ПРИКЛАД ЗА МЕНШИ ШТРЕДКИ Док дакеди кажде векше, та, и менше место, мало и по два-три банки, тераз тоти места остали без банкох. О тим проблему зме побешедовали зоз Милошом Мацутом, Директором Реґионалного центру Ерсте банки. – Наисце, нашо менши места остали без експозитурох банкох, бо ше вше патри економски бок дїлованя – гвари Милош Мацут. – Концепт ширеня Ерсте банки Сербия у малих местох завиши од позитивного дїлованя таких єдинкох. Маме места у котрих гражданє до першей банки муша путовац и двацец-трицец километри. То барз нєвигодне, алє нам ше нє виплаци отвориц експозитуру. Медзитим, Мацут гвари же су задовольни з Керестуром. – Керестур нам на даяки способ и оглядни. Значи, ма прейсц одредзени час же бизме достаточно розширели роботу, же би ше тот приклад вец применєло и у других менших штредкох, а на добрей зме драги ґу тому. Нажаль, велї отворели рахунок у нашей банки, алє и далєй свойо средства примаю на рахунки у другей банки. ■

До шедзиска нашого Националного совиту Руснацох (НС) у Руским Керестуре, концом прешлого тижня сцигли руски учебнїки наменєни нашим першокласнїком и дзецом у предшколских установох, хтори финансує НС. У тим тижню учебнїки ше розпосила по наших местох. НС того року обезпечел 56 учебнїки „Руски язик з роботнима лїстками” за предшколски дзеци, 65 учебнїки „Руски язик” за 1. класу, за ученє руского язика як виборного предмета школяром у наших местох и 60 учебнїки за виронауку „Исус нас водзи ґу нашому оцови нєбесному”. Учебнїк „Руски язик з роботнима лїстками” за предшколски дзеци у дзецинских заградкох достаню 45 дзеци у Керестуре, тройо у Коцуре и осмеро у Дюрдьове. „Руски язик” за 1. класу основней школи за ученє руского язика як виборного предмету достаню школяре у 14 местох. Учебнїки за виронауку хтори наменєни за першу и другу класу, достаню школяре шицких школох дзе ше учи нашу грекокатолїцку виронауку. У Керестуре то 22, у Коцуре 21, у Дюрдьове 4, у Новим Садзе 1, у Вербаше 3, у Шидзе 4, у Бачинцох 2 и у Беркасове и Бикичу по 1 школяр. Спомнути учебнїки Национални совит обезпечел од видавателя Заводу за видаванє учебнїкох, а того року за тоту намену опредзелєл коло 140 000 динари. Першокласнїком у школох дзе руски язик виборни предмет НС купел и флаєри зоз Привитну писню як и окремни беджи хтори пририхтує нєвладова орґанизация „Приятелє дзецох Сербиї”. Привитну писню поетеси Ивани Нешич, на руски язик прешпивала писателька Мелания Римар. У школох дзе порядна настава на руским язику, у Руским Кересуре и Коцуре, тоти дарунки своїм школяром першей класи обезпечую сами школи. М. Афич

РУСКЕ СЛОВО

НАШО МЕСТА НОВИ КАРИТАСОВ ПРОЄКТ – ТЕЛЕФОНСКИ ЦЕНТЕР ЗА СЛУХАНЄ „НЇТКА”

ПОМОГНЄШ И КЕД ДАКОГО ВИСЛУХАШ

Каритас нашого Апостолского еґзархату за грекокатолїкох Сербиї пририхтує нови проєкт наволани Телефонски центер за слуханє „Нїтка” (Нит) хтори би мал почац робиц концом новембра того року. По 10. октобер тирва приявйованє волонтерох – слухачох: чия обука будзе 10. и 24. октобра. – Идея за таки проєкт настала дзекуюци длугорочней роботи у Каритасу, и тому же зме видзели як гнєтка духоховни, т.є. психолоґийни потреби поставаю векши од материялних. Вше частейше могло чуц „Дзекуєм вам же сце ме вислухали”. Таке искуство маю и нашо священїки на парохийох, та зме пришли на идею же можебуц нашим людзом то найпотребнєйше, а таке дацо Каритас по тераз нє понукал у ширшей форми, за векши круг людзох. Прето формуєме Телефонски центер за слуханє „Нїтка” хтора повязує того хто слуха и хто бешедує – толкує вивершни директор нашого Янко Катона Каритасу Янко Катона.

БУДЗЕ ОБУКА ЗА ВОЛОНТЕРОХ

– За волонтерох – слухачох уж маме приявени особи, од штредньошколцох по старших, рижних фахох. Важне же би мали афинитету за таку роботу, а на обуки увидза свойо способносци. Прето поволуєме шицких заинтересованих же би дакус свойого часу даровали и видвойовали за других – гвари Катона. Обука за волонтерох будзе з двох часцох. Перша, психолоґийна едукация, будзе у керестурским Каритасу 10. октобра, а тренинґ отрима др Йовица Лукич з Беоґраду, док 24. октобра духовни тренинґ отримаю паноцове. Приявиц ше за обуку мож по 10. октобер ґу Сонї Виславски на тел. 064 880 19 61.

Координаторка центру будзе Соня Виславски з Руского Керестура, котра при концу студийох психолоґиї. – Пре вше чежшу економску ситуацию людзе лєдво виходза украй та чловек ма чувство же траци шлєбоду и контролу над своїм животом и часто у нїм превладаю неґативни думки и нєзадовольство. Тото виволує потребу за алкоголом, дроґу, части и самозабойства и у таких ситуацийох и цала фамелия вельо церСоня Виславски пи. Прето наша идея настала у Каритасу – же бизме отворели центер за слуханє наменєни шицким тим хтори маю потребу же би ше вислухало їх проблеми. Циль центру помогнуц людзом же би ознова на живот патрели позитивно, же би зоз ситуацийох хтори ноши живот научели цошка позитивне – толкує Соня. – Кед же волонтер преценї же одредзеней особи потребна даяка фахова помоц, унапрями го на фахову институцию, або особу. Центер за слуханє будзе функционовац так же буду отворени фиксни телефонски линиї, затераз у Керестуре, Коцуре, Кули, Новим Садзе и Бачким Бреґу (при Сенти). Волонтере буду дежурни по даскельо годзини у дню и тижню, кед ше людзе годни явиц. Вшелїяк же заґарантована подполна анонимносц, а будзе отворена и меил адреса на хтору ше годно явиц до Центру. – Центер наменєни людзом у шицких наших парохийох, алє и другим, вирним и нєвирним, нє лєм Руснацом або католїком, а годно ше явиц по руски, сербски и мадярски. Поволанка будзе коштац того цо вола кельо коштаю порядни импулси у фиксней телефониї, а робиме на тим же би линия постала безплатна. Затераз зме обезпечели средства за рок роботи Центру – толкує Катона. М. Афич

ДОМ ЗДРАВЯ ЖАБЕЛЬ

ДО ЛЇКОХ ПРЕЙҐ „ГАЛО”

У Доме здравя Жабель и його трох здравствених станїцох – у Дюрдь о ве, Чу ро ґу и Ґосподїн цох, особи котри роками поряднє пию исти лїки однєдавна нє муша чекац за рецепт при лїкарови, алє го можу до стац з поволанку на теле фон до здравственей станїци дзе припадаю. На теле фон даю особ ни подат ки меди цин скей ше стри, котра их прешлїд зи лїкарови, а виписани рецепт их причека на шалтеру исти, лєбо ютред зень, алє и лїки у апатики,

10 РУСКЕ СЛОВО

бо и там буду обвисцени о потребних лїкох. – Уведли зме нови модел пребераня лїкох за тих цо хронїчно хори. Источашнє зменшуєме гужву у ординацийох, алє и пациєни нє муша укладац додатни напори и чекац у чекальньох. Досц лєм же би наволали и можу превжац лїки котри их причекаю у апатики дзе им ше наплаци и предвидзена партиципация 50 динари – гварел др Душан Блачоєвич, директор Дома Здравя Жабель. С. Б.

2. ОКТОБЕР 2015.

NA[O MESTA КОЦУРСКЕ ДОБРОДЗЕЧНЕ ОГНЬОГАСНЕ ДРУЖТВО

УСПИШНА АКЦИЯ ДАВАНЯ КРЕВИ

општинскей ради задлужена за координацию роботи зоз меснима заєднїцами, републичнима орґанами, орґанизациями, вирскима заєднїцами и здруженями гражданох у Општини Вербас Йована Вуйтович тиж як доброволєц. МЕСТО ПРЕСЛАВИ БУДЗЕ ҐАРАЖА Коцурски огньогасци акциї до бродзечного даваня креви Коцурске добродзечне огньогасне орґ анизую два раз до рока, а дружтво того року наполнює 85 роки од снованя Дружтва, медзитим, вєдно зоз акцию хтора була як виявел предсидатель здруженя орґанизована у фебруару, Златко Надьфеї, ювилей нє будзе ДОД того року назбера ло означени бо шицки финансийни осемдзешат єдинки креви. Вчера, попри акциї даваня средства Дружтво унапрямює на будованє ґаражи за свойо два камио- креви, орґанизоване и порядни. Пре нєдостаток простору, єден не ремонтованє огньогасних од камионох през жиму муши буц камионох хторе финансийно паркирани у Вербаше, покля ґара- подпомогла Ме сна заєднїца жа нє будзе готова. Коцур. Т. Ходак

Коцурске добродзечне огньогасне дружтво з нагоди дня огньогасцох, внєдзелю, 27. септембра орґанизовало уж традицийну акцию добродзечного даваня креви. Тота акция була штернаста по шоре у їх орґанизациї,

а до просторийох ДОД крев пришли дац трицец шесцеро добровольци, од хторих двацец тройо сполньовали здравствени условия за даванє креви. Крев на початку дали и сами огньогасци, а акцию потримала и член

БРАНКО ЮГИК З РУСКОГО КЕРЕСТУРА

У СЛИКИ И СЛОВОХ

„ОШКРАБАЛ” ШУМНИ ДИНАРЧОК

ПРИРИХТУЮ ШЕ ЗА ЄШЕНЬСКИ ДИЖДЖИ

Челєднїкови Бранкови Югикови з Руского Керестура нєдавно ше ошмихло щесце у бавискох на щесце. На даскелїх тикетох на котрих ше ошкрабує добиток, Бранко достал вецей як 140 000 динари. До того бависка ше упущел дзешка у авґусту того року кед купел тикет за 80 динари, а перши добиток му бул 10 000 динари. Розуми ше же го то прицагло же би бавел и далєй, та кажди дзень куповал по даскельо тикети, углавним у обидвох керестурских буткох у центре валала, а даєден и кед ше нашол у Кули. Други добиток бул 100 000 динари, а щесце як кед би ше залїпеБранко од Державней лутриї достал ло за ньго, та о пар днї ище на даи промотивни материял скелїх тикетох „ошкрабал” добитки и вєдно достал вецей як 140 000. Гвари же кед ше прераховал, до тикетох шицкого коло 4 000 динари, та кед одбиє и порицию 20% на тот найвекши добиток, заш лєм му досц остало. Бранко и його супруга нє маю стаємну роботу, та ше им тот пенєж барз здал и уж и нашол свойо место, за огриву, як и даяки оправки по обисцу. Як виявел, у його случаю ше указало же вредзи бавиц, прецо є барз задовольни, гоч нажаль, нє барз добре кед чловек муши раховац на приходи од бавискох на щесце. Алє, праве у таким чаше жиєме. М. Афич 2. ОКТОБЕР 2015.

На найкритичнєйших местох у валалє, дзе после вельких дижджох вода стої и прави проблем гражданом Керестура. Копац ше почало прешлого тижня у Русинскей улїци, на часци од улїци Ю.Н.А. по Ґабра Ороса. Тендер за окончовательох роботи розписал Завод за вибудов Кула, а найлєп-

ши условия понукло подприємство „Extra auto Transport” з Вербасу. Средства, 336 тисячи динари, за окончованє роботох обезпечели Месна заєднїца зоз самодоприносу, и Општина Кула, 144 тисячи динари. С. Н.

РУСКЕ СЛОВО 11

ЕКОНОМИЯ ПОШЛЇДКИ ЗАВЕРАНЯ ГРАНЇЦИ

ЧКОДУ ШЕ ИЩЕ ПРЕЦЕНЮЄ Криза державох у реґионє, хтору спричинєл прилїв велького числа вибеженцох зоз Азиї од дружтвеного проблему постал предмет политичних зраженьох двох державох. Кед прешлого тижня заварта гранїца медзи Горватску и Сербию, було ясне же привреди обидвох державох буду очкодовани, а буду направени и додатни трошки трецим державом хторим Сербия и Горватска лєм транзитни жеми

ре нєможлївосц же би ше за кратки час остарала за огромне число вибеженцох, Горватска очежала уход до держави, и прето настали вербални зраженя медзи власцами у Сербиї и Горватскей. Пре оштру реторику водзацих, Горватска уведла екстремну миру забрани уходу шицких превозкох зоз реґистерскима таблїчками Републики Сербиї. Реакция нашей держави була забрана увозу шицкей роби зоз Горватскей. По утаргованю забрани, шицки вивожнїки поволани же би преценєли яка чкода направена, алє точни урядово податки ище нєт. НАШО ПРИВРЕДНЇКИ ШЕ ТИЖ ОБАВАЛИ Кед би потирвала лєм дзень, лєбо два длужей, забрана увозу роби зоз Сербиї би спричинєла вельки чкоди нашим привреднїком, та и роботнїком. По уводзеню забрани увоженя роби, одкупйоваче паприґи котри вивожа до Горватскей стопирали одкуп. Як гварел Павле Малацко зоз подприємства „Т-пам”, вони даскельо днї нє одкупйовали паприґу, понеже ше камион хтори одвезол робу до Горватскей нє могол врациц назад. Лєм з того подприємства ше з Керестура до Горватскей дньово вивожи од 20 до 60 тони паприґи и гоч за тоти даскельо днї паприґаре мали кому предац паприґу, кед би таки стан потирвал, у валалє би могло назберац векши количества паприґи, цо би вец вплївовало и на цену. За розлику од поживових продуктох, хтори пре їх квалитет треба превезц за кратки час, на швидкосц превоженя продуктох як цо то мебель уплївую лєм термини випоручованя. Тапетарня „Комфорт” зоз Руского Керестура свойо продукти пласує до иножемства, а їх роба преходзи през Горватску. Власнїк того подприємства Иґор Рац гвари же през тоту гранїцу тижньово вивежу коло 12 камиони меблю. – По уводзеню забрани зме отримали схадзку з роботнїками и порадзене же будземе робиц покля маме капацитети за чуванє роби. Ми маме термини за придаванє,

Пре гранїчни забрани можу буц очкодовани и роботнїки

12 РУСКЕ СЛОВО

Продукция меблю у Руским Керестуре, а готови продукти камиони вожа прейґ гранїци

алє понеже ситуация позарядова, нє требало би плациц пенали пре пребити термини. Нашо продукти на час направени и буду кеди-теди предати, а кед би така ситуация потирвала найвекши проблем би нам бул нєдостаток простору за одкладанє продуктох – гварел Рац. ПОТУПЙОВАНЄ CEFTA СПОРОЗУМЕНЯ Сербия 2006. року зоз осем державами: Горватску, Албанию, Босну и Герцеґовину, Болгарску, Чарну Гору, Македонию, Молдавию и Румунию и Косовом як царинску територию, подписала єдинствене милтилатералне Спорозуменє о шлєбодней тарґовини у Юговосточней Европи, хторе, медзи иншим, подписнїком оможлївело ширенє тарґовища за шицки продукти и исти условия тарґовини за шицких продуковательох. За три днї, кельо тирвали блокади, на гранїци Сербия – Горватска ше назберали камиони зоз других державох, цо грожело очкодовац и їх привреду, понеже жеми CEFTA спорозуменя 60 одсто своєй роби пласую до жемох Европскей униї. Податки о вивозу горватских продуктох до Сербиї и сербских продуктох до Горватскей, хтори обявела Привредна комора Горватскей и наш министер за тарґовину, туризем и телекомуникациї Расим Ляїч розлични, алє обидва боки указую же медзи двома державами звекшани уровень робней черанки. Министер привреди Сербиї Желько Сертич новинаром у Привредней комори Сербиї гварел же Горватска з одлуку заврец гранїчни преход Баяково за цали терховни транспорт загрожела компаниї зоз Сербиї и Горватскей, понеже тота драга значна за транспорт тарґовинскей роби зоз цалого реґиону до/зоз ЕУ.■ Сенка Надь 2. ОКТОБЕР 2015.

ЕКОНОМИЯ ПРОДУКЦИЯ ОЛЄЙОВОГО РЕПЧЕНЮ

НАЙВЕКШИ ТРОШОК ЗА ГНОЙ Олєйов репчень треца олєйова рошлїна на швеце по количестве випродукованого поживового олєю, а окреме є важна як медзишаце у житних плодорядох. Пестує ше пре нашенє котре ма 40-48 одсто олєю и 18-25 одсто бильчки Рочна вредносц олєйового репченю 25 милиярди евра – кед продукция 65 милиони тони и цени 400 евра по тони. Ґу тому, треба мац у оглядзе и можлївосц продукциї биодизелу, макуху, желєней маси за статок и подобне. Як визначела инжинєрка аґроекеономиї зоз Польопривредней фаховей служби Вербас Емилия Баяц, у Сербиї вигодни климатски условия и прето ше польопривредни продукователє опредзелюю за тоту културу, а єй продукция завиши од економских резултатох продукциї. Укладаня до материялу нє вельки, трошки нашеня и пестицидох тиж нє вельке обтерхованє, док найвекши трошок за гной зоз котрим ше муши гноїц по предвидзених количествох, же би ше обезпечело стабилни урожай. Трошки механїзациї вариябилни и то завиши як обезпечене ґаздовство и чи потребни роботи можеме поробиц з власну механїзацию, як и трошки закупу жеми. Коефициєнт економичносци котри просеково 3,3, указує же слово о барз економичней польодїлскей продукциї. Вон варира з рока на рок зависно од цени нашеня по тони и од витворених урожайох, алє вшелїяк тоту рошлїну треба запровадзиц до плодоряду, бо под час вельких сушох, як цо то було того року, або, вообще, кед нєт досц дижджу под час ключних веґетацийних периодох при других културох, тота олєйовка добре подноши суши и дава високи урожаї.

НЇЧ НА БОРҐ Додатна бриґа то и нєсиґурна продукция репченю, бо ше нє контрачи, та нє мож напредок вжац нашенє и хемийни средства, цо значи же шицко треба кончиц з власних средствох, та як будзе. Наприклад, може олєярня повесц же нє одкупює, та вец парасти нє знаю цо робиц з урожайом.

У коцурским хотаре мало хто продукує олєйов репчень

З тей нагоди, бешедовали зме и з парастом Владимиром Буилом зоз Коцура, хтори ма искуства у продукциї тей култури. – Олєйов репчень шеєм уж вецей роки, з одредзенима паузами, а нє знам чи ше ище дахто у валалє занїма зоз тоту културу. Досц завиши од того яка єшень, та кед преценїм же сухе и же ми нашенє нє зидзе до половки октобра, вец ше анї нє лапам до роботи. Репчень дакус чувствительни, та муши здобуц добру кондицию по жиму, муши мац одредзену грубину кореня, и дас штири лїсца, же би могол добре стартовац на яр. З яри, вец, уж лєгчейше, прикармює ше, защицує од инсектох и потим нєт вельо роботи – визначел Буила и додал же му репчень одвитує, понеже ше и шеє и тлачи у медзи-сезони, кед ище нєт роботи. Шеє ше у другей половки септембра, а тлачи пред житом и ярцом. Окрем того, одвитовал му и одкуп. Кед ма векши поверхносци, олєярня му посила свой камион, лєбо го одвеже и сам. – Цена репченю добра, ниа, того року ми зродзело 15 метери по гольту, а цена була 4,4 динари. Медзитим, тераз дакус иншака ситуация, понеже ше нє одкупює у околїску, алє аж на сиверу у Суботици, лєбо Бачкей Тополї, та треба пре ваґон репченю вожиц 50 километери же би ше го предало. Можебуц то и єдна з причинох прецо сом ше того року нє одлучел пошац репчень – гвари Владимир. Т. Ходак/А. Маркович

ИСКУСТВА ЗОЗ СЛУНЕЧНЇКОМ У ДЮРДЬОВСКИМ ХОТАРЕ

СУША И ПТИЦИ НАЧКОДЗЕЛИ ЗАРНУ

У дюрдьовским хотаре тлаченє слунечнїку закончене прешлого тижня, и тераз очиглядне же суша и птици начкодзели зарну. Урожай бул од тони по тону и двасто килограми по гольту, цо вельо менєй як прешлого року, кед начурело од тони и осемсто кили до два тони по гольту. Того року окреме, алє и прешлих рокох урожай очкодовали шпаки и тащки, та є зменшани за штварицу, або 2.ОКТОБЕР 2015.

пиятину. Тлачидба тирвала даскельо днї, бо го лєм даскелї Дюрдьовчанє шею, нє вецей як пецеро. Шею го найчастейше у Ливадох, дзе писковитша жем. Аконтна цена 40 динари, як и за сою. Дюрдьовчанє слунечнїк углавним предаваю до жабельского подприємства „Уникоп” д.о.о., а тим котрим слунечнїк бул влажни, мушели го одвожиц до Мошорину на сушенє. С. Барань

РУСКЕ СЛОВО 13

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ФОТО-МОНОҐРАФИЯ О ТВОРЧОСЦИ ФИЛМСКОГО И ТЕЛЕВИЗИЙНОГО ЗНЇМАТЕЛЯ СЛАВУЯ ХАДЖИЧА

ЖИВОТ ОБДУМАНИ ЗОЗ СЛИКУ Славуй Хаджич знял на тисячи новинарско-знїмательски репортажи, 496 документарни филми за Кино клуб, Неопланту, ТВ Нови Сад и ТВ Беоґрад и 12 бавени филми. За свойо роботи достал вкупно 69 награди и припознаня

лавуй Хаджич бул новинар, знїматель, режисер, сценариста и монтажер, комплетни телевизийни и филмски творитель, єден з пионирох и доаєнох свойого реме сла и уметно сци у Войводини, шведок часу и бурней историї другей половки 20. вику. Народзени є 1934. року у Вуковару, а умар 2007. року у Новим Садзе. Роснул и школовал ше у Товаришеву, а потим у Новим Садзе и Беоґрадзе. Робел за Радио-телевизию Сербиї (ТВ Беоґрад), а потим у Явней медийней установи РТ Войводини (ТВ Нови Сад). З камеру и фото апаратом обишол цали швет. Єден є з тих хтори за живота поробел тельо же нє лєгко анї начишлїц. Барз значна його робота на фундаментованю професийней кинематоґрафиї у Войводини, а за информованє о подїйох з Войводини значна його робота за хронїку „През Войводину” на ТВ Беоґрад, чий є вецейрочни автор. Найзначнєйши подїї, филми, знїмки, прилоги, фотоґрафиї з професий-

Госцованє Сербского народного театра з Нового Саду у Праги 1967. року. На фотоґрафиї Станоє Душанович, Франя Живни, Драґутин Колєсар, Славуй Хаджич, Йован Путник и Иван Хайтл

14 РУСКЕ СЛОВО

нией и уметнїцкей роботи Славуя Хаджича представени у обсяжней и богато илустрованей фото-моноґрафиї, на вецей як 500 бокох, хтора обавена у априлу того року. Моноґрафию з насловом „Живот обдумани зоз слику”, вершински, професийно, алє и з людску цеплоту, през здогадованя гевтих хтори познали, любели и почитовали Славуя Хаджича порихтала його супруга Миряна Хаджич, а видаватель „Артпринт медиа” зоз Нового Саду. Новини „Руске слово” медийни покровитель тей значней моноґрафиї, вєдно зоз друкованима медиями других националних меншинох у Войводини понеже як телевизийни знїматель и режисер Славуй Хаджич знїмал и афирмовал шицки фе стивали, културни и други подїї шицких националних заєднїцох у Югославиї, Сербиї и Войводини, та и манифестациї Руснацох. Моноґрафия „Живот обдумани зоз слику” ма 18 поглавя зоз стотками сликох, хтори попри живота и дїла Славуя Хаджича описую и розвой филмского новинарства, документарного филма и телевизиї у Войводини, Сербиї и Юго славиї. На самим початку моноґрафиї його „Прилоги за биоґрафию”, текст хтори Славуй Хаджич написал ище 1994. року, а потим шлїдза ище 17 поглавя зоз написами фаховцох зоз обласци фотоґрафиї, филма и медийох о його творчосци у обласци фотоґрафиї, филма и филмскей репортажи, його роботи у телевизиї Беоґрад и ТВ Нови Сад, здогадованя. Професийни розвой и успихи Славуя Хаджича документовани зоз вибором зоз преси, зоз податками зоз

Славуй Хаджич

Зоз наградзеней колекциї „Златне око 1963.”

обласци филмоґрафиї, толкованьом штирох биоґрафских филмох и емисийох о Славуйови, начишльованьом наградох хтори достал и установйованьом Награди „Славуй Хаджич” 2007. року. По одлуки Управного одбору РТВ Войводини Награду „Славуй Хаджич” додзелює ше на Дзень РТВ Войводини, 29. новембра, найеминентнєйшим творительом за їх вкупну авторску творчосц. У 2013. року тоту награду достал новинар и редактор Михал Рамач. Кнїжка понука и богату библиоґрафию и индекс особних менох.■ М. Тамаш 2. ОКТОБЕР 2015.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА У ВЕРБАШЕ ОТРИМАНИ 37. ФЕСТИВАЛ ФОЛКЛОРНИХ ТРАДИЦИЙОХ ВОЙВОДИНИ

МЕДЗИ УЧАШНЇКАМИ И ШТИРИ РУСКИ АНСАМБЛИ

И КЕРЕСТУРЦИ ПОЙДУ НА РЕПУБЛИЧНЕ ЗМАГАНЄ

Фото: Петар Брил

Вербаше, прешлого викенду, отримани 37. Фестивал фолклорних традицийох Войводини. Першого дня, пияток, наступели дзецински ансамбли, всоботу и внєдзелю наступали ансамбли одроснутих, а медзи нїма и штири руски ансамбли. Так ше нащивительом представели Дом култури Руски Керестур – його Дзивоцка и Хлопска шпивацка ґрупа, Тамбурови оркестер и Танєчна ґрупа ветеранох, з РКУД „Др Гаврїл Костельнїк” зоз Кули участвовала Женска шпивацка ґрупа, аматере КПД „Дюра Киш” зоз Шиду зоз двома шпивацкима ґрупами – Мишану младшу и Мишану старшу, як и Женска шпивацка ґрупа КУД „Петро Кузмяк” з Нового Орахова. Попри спомнутих ансамблох, на тото найвисше змаганє у обласци пестованя народней

Kерестурска Танєчна ґрупа ветеранох идзе далєй

Селекторка Фестивалу Слободанка Рац з Бачкей Тополї одлучела же на 43. Саборе народней творчосци Сербиї, хтори будзе отримани 17. октобра у Петровцу на Млави, Войводину буду преставяц: КУД „Србия” Кула з приказом танцох зоз Бачкей, Женска шпивацка ґрупа „Личко оґнїште” КУД „Приґревица” з Приґревици, Женска шпивацка ґрупа КУД „Бранко Радичевич” Стара Пазова, ґайдаш Зоран Белянски зоз Стапару, алє и Танєчна ґрупа ветеранох Дома култури Руски Керестур, у хореоґрафиї Ґабриєли Саянкович, зоз танцом „Вербунґ на Горнїци”. У танєчней точки участвує и Хлопска шпивацка ґрупа, а провадзи их Тамбурови оркестер Дома култури под руководительством Юлияна Рамача Чаму. На Фестивалу участвовали Ораховчанє ...

... и шидянске Дружтво

2. ОКТОБЕР 2015.

традициї пласовали ше и Женска жридлова шпивацка ґрупа керестурского Дома култури и Женска шпивацка ґрупа КУД „Жатва” зоз Коцура, алє нє наступели у Вербаше. Остатнього дня Фестивалу, внєдзелю, була орґанизована и вистава виробкох старих ремеслох, та традицийних єдлох националних заєднїцох у Войводини, хтори були виложени на штандох опрез ЦФК. Под час Фестивалу приказани етнолоґийни, етномузиколоґийни, сценски и подобово вредносци националних заєднїцох у Войводини, а смотру и того року провадзел секретар Союзу аматерох Войводини Саво Мучибабич. Фестивал фолклорних традицийох Войводини орґанизовали Културни центер Вербас, Союз аматерох Войводини, Завод за културу Войводини и Центер за физичну културу, а финансовали го Општина Вербас и Покраїнски секретарият за културу и явне информованє.■ Ана Маркович

РУСКЕ СЛОВО 15

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ОЗНАЧЕНИ ЕВРОПСКИ ДЗЕНЬ ЯЗИКОХ

ВЕЦЕЙЯЗИЧНОСЦ ЗМОЦНЮЄ КОНТАКТИ На Филозофским факултету у Новим Садзе З ДРУГИМА ЛЮДЗМИ тиж означени Европски дзень язикох, хтори ше од 2001. року означує 26. септембра у 47 державох-членїцох Совиту Европи. Тот дзень ше означує пре указованє значносци ученя язикох и промоцию медзикултурного диялоґу, як и язичного и културолоґийного богатства Европи. Найменєй половка шветового жительства бешедує на двох, лєбо вецей язикох. Двоязичносц оможлївює лєгчейше ученє додатних язикох, злєпшує роздумованє и змоцнює контакти з другима людзми и їх културами, а знанє вецей язикох помага и кед ше глєда роботу. У Кино-сали Филозофского факултету бул отримани концерт хорох, а на нїм участвовал и новосадски мишани Хор „Гармония”. О. П-С.

***

СЛОВА ФРАНЦУЗКОГО ПОХОДЗЕНЯ

Европски дзень язикох у Основней школи „Братство єдинство” у Коцуре означени пияток, 25. септембра на годзинох язика през бешеду и други интересантносци. У коцурскей школи школяре окрем руского и сербского язика уча и анґлийски язик, та французки и италиянски як виборни. На годзинох язика було бешеди

о значносци язикох и о означованю Европского дня язикох. На годзинох странских язикох школяре правели панои хтори познєйше виложели у голу школи. Окреме цикави були годзини французкого, на хторих школяре мали задаток пренайсц цо вецей слова французкого походзеня у сербским, односно руским язику. Т. Х.

***

РОЗУМИЦ ШЕ ЗОЗ ШВЕТОМ Европски дзень язикох хтори ше означує 26. септембра, дзень пред тим означени и у Основней и Штреднєй школи „Петро Кузмяк” у Руским Керестуре. Тот дзень ше означує од 2001. року у 47 державох членїцох Сови-

16 РУСКЕ СЛОВО

ту Европи же би ше указало на значносц ученя язикох и промоцию медзикултурного диялоґу, та и язичного и културолоґийного богатства Европи. О тим дню бешеди було на годзинох язикох хтори ше виучує у тей Школи, а попри руского и сербского то и русийски, анґлийски, нємецки, италиянски, у Ґимназиї и латински язик, або на годзинох оддзелєнского старшини. Школяре Ґимназиї зоз професорку Еуфемию Чапко пририхтали и окремни презентациї народних присловкох, загадкох и других висловох паралелно на вецей спомнутих язикох, а потим их виложели на паноу у учальньох и у школским голу. Школяре туристичного напряму з тей нагоди обєдинєли означованє Европского дня язикох и Шветового дня туризма (27. септембер). Зоз професорку анґлийского язика Кристину Куколь и професорку аґенцийского и готелиєрского дїлованя Бояну Милянич, у корелациї на сербским и анґлийским язику, пририхтали презентациї рижних туристичних манифестацийох хтори ше отримує у општини Кула. М. А. 2. ОКТОБЕР 2015.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ОТРИМАНА СХАДЗКА ВИВЕРШНОГО ОДБОРУ У КПД „КАРПАТИ”

КОНЦОМ ОКТОБРА 25-РОЧНЇЦА ДРУЖТВА

КПД „Карпати” у Вербаше прешлого тижня отримана схадзка Вивершного одбору на хторей розпатрани финансийни стан, бешедоване о вибору руководителя секциї хторого би плацел Национални совит Українцох, як и о манифе стацийох у прешлим и наступним периодзе. У прешлим периодзе Дружтво мало велї активно сци и участвовало на спортских и културних манифе стацийох як цо то змаганя у рамикох Спорт ских бавискох „Яша Баков”, „Най ше нє забудзе”, „Мелодиї руского двору”, алє и схадзки зоз представителями Националного совиту Руснацох.

ФОРМОВАНА БИБЛИОТЕКА ДРУЖТВА Понеже „Карпати” участвую у значним проєкту Заводу за културу войводянских Руснацох, тих дньох закончени роботи на формованю бази кнїжкох, односно библиотеки Дружтва. Главна идея позберац руски кнїжки и формовац електронску базу фонда кнїжкох хтори ше находза у просторийох Дружтва, а електронска база будзе придата Заводу же би ше ю далєй интеґровало до националней библиотеки. З тей нагоди, предсидатель Дружтва Деян Загорянски поволує Вербащанох же би до библиотеки подаровали кнїжки хтори нє хасную, алє тиж и стари фотоґрафиї, малюнки и документи хтори би були значни за историю Руснацох на тих просторох.

У наступним периодзе Дружтво пред собу ма пре славу 25-рочнїци снованя, а з тей нагоди будзе орґанизована святочна Скупштина. На схадзки бешедоване и о других змистох пре слави хтора би мала буц отримана концом октобра. После преслави шлїдза и СБ „Яша Баков”, односно змаганє у ґуґланю и штреляцтве хторе будзе орґанизоване у Вербаше, а точни датум будзе познати у наступним периодзе. Члени ВО вибрали Владу Мученского як делеґата за Вивершни одбор Бавискох „Яша Баков”, а Дружтво потрима и його кандидатуру за идуцого предсидателя СБ. З руководителями секцийох ше радзело кеди хтора секция руша з отримованьом пробох, а КПД „Карпати” буду и инициятор предкладу хтори потримаю и нашо значни институциї же би уметнїк Владо Няради бул предложени за Награду општини Вербас.■ А. Маркович

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ ДАНИЕЛ РОЗЕНФЕЛД НАЩИВЕЛ СВОЮ ДЇДОВЩИНУ

МОЦНИ КОРЕНЇ КАЖДИ МЛАДНЇК ТРИМАЮ Пишe: Танита ХОДАК

Даниел Розенфелд народзени у Кливленду на Флориди. Одроснул медзи Американцами дзе му анґлийски язик бул перши язик, но мац го одмалючка учела бешедовац и по руски. Приповедала му приповедки о Коцуре, о тим дзе є народзена, о Руснацох... Даниел роками слухал мацер як крашнє бешедує о живоце на валалє и задумовал як вон випатра. Того лєта и пришол до ньго

ац нас шицких троїх, (мойо два старши шестри и мнє) учела же нам коренї у Войводини, у Коцуре и околїску. Толковала нам же зме з єдного боку Руснаци, а одмалючка зме зоз ню бешедовали по руски. Часц фамелиї нам була релативно блїзко, алє вельку родзину маме у Сербиї и

У Етно клубу видзел облєчиво и старину з нашей прешлосци

18 РУСКЕ СЛОВО

познали зме их лєм прейґ фотоґрафийох – гвари Даниел бешедуюци з америцким акцентом, алє по руски. Його мац Марча з валалу пошла ещи 1968. року, та му го описовала, так як го теди запаметала. ВАЛАЛ ЗАДУМОВАЛ ЯК З МАЦЕРОВИХ ПРИПОВЕДКОХ – Моя мац народзена у фамелиї Новакових у Коцуре. Кед пришла до Америки, зоз собу вжала стари фотоґрафиї з Коцура, а найскорей же то були фотоґрафиї з пейдзешатих рокох прешлого вику, кед вона ещи була у валалє. Но, теди ше и иншак жило. Слухал сом же людзе були худобни, та на столє нє раз бул лєм єден хлєбик за вечеру. Вжиме ше топело лєм до єдней хижи у цалим обисцу, а кед ше ишло спац, дзеци такой бежали под перинку зограц ножки. У тим чаше на улїцох ещи вше було блато, велї драги нє були асфалтовани – приповеда Даниел о тим цо му мац бешедовала. Тот челєднїк, надумани одкриц свойо руски коренї и дотхнуц жем у валалє о хторим тельо слухал, бул порихтани на тото 2. OKТОБЕР 2015.

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ же цо увидзи док авион злєци до Сербиї. Медзитим, за вецей як штерацец роки, одкеди Даниелова мац нє у Коцуре, валал ше барз пременєл, а Даниел додава – за сто осемдзешат ступнї. СТРЕТНУЦЕ З КОЦУРОМ Двацецосемрочни Даниел, пришол до Коцура, влєце, коло Кирбаю, теди кед валал, так повесц, „найживши”. Перше го у нашей жеми фасциновали широки попреплєтани поля хтори обачел ещи з авиона, а потим и валал, у хторим го, як гвари, барз крашнє привитали. – Коцур вообще нє таки як сом обчековал. Понаправяни нови хижи, людзе крашнє пооблєкани, вообще ме нє здогадує на тото цо сом слухал телї роки од мацери. Очиглядно же ше шицко барз пременєло. У валалє ме дочекала шицка родзина, бул сом барз крашнє привитани, и випитовали ше о моїх... Наисце сом ше чувствовал як часц тей фамелиї – толкує Даниел. Даниел обишол валал на бициґли, цо нєможлїве там дзе вон нєшка жиє, порозпатрал стари будинки, обишол теметов и на нїм поглєдал своїх предкох. Єдна з причинох його приходу була и 250-рочнїца хтора означена у грекокатолїцкей церкви, а нащивел и Етно клуб. Окремне дожице му були праве валалски роботи – научел правиц домашнї галушки, вєдно з нину зарезали когута на юшку, а з родзину и палєнку пекол. – Пачи ше ми валал, и дзечнє бим у нїм остал. Ту шицко так блїзко, и вшад зи род зина и люд зе хторих познаш. У нас, на Флориди, шицко широке, а же биш дошол од єдного по друге обисце, треба досц часу. Ту, заш, єдна род зина за єдним, а друга за другим углом, блїзко предавальня и центер, та за пол год зини мож сцигнуц по други конєц валала. То ми ше наисце пачи – приповеда Даниел о перших упечаткох. СТАРШИ ЛЮДЗЕ ИНШАКИ, АЛЄ МЛАДИ ИСТИ Окрем старих будинкох хтори го одушевели, барз ше му попачели людзе у Коцуре. – На Флориди сом до осемнац рокох жил зоз родичами, а потим сом ше преселєл и од теди жиєм сам. Так и други мойо парняки. Людзе у нас кус иншаки, и нє таки упутени єдни на других як ту. Верим же и ту маю бриґи, алє я по нїх тото нє видзим. Часто ше дружа, бешедую, забавяю ше, як кед би нє було ютрейшого дня. Даниел у Коцуре упознал и младих, и вельо часу препровадзел з нїма. 2. ОКТОБEР 2015.

З родзину у Коцуре робел, з родзину и одпочивал

– З родзину сом обиходзел валал, робел и бешедовал, а з младима слухал музику, єдол сладоляд и бавел компютерски бависка... Можем повесц же так як и у мнє дома. Видзи ше ми же млади у Коцуре и у Америки маю подобни интере сованя, алє, у каждим случаю, було ми цикаве и иншаке, бо сом з нїма бешедовал по ру ски – гва ри Да ни eл, хтори мал часу обисц и Нови Сад. ФОТОҐРАФИЇ БУДУ ЧУВАЦ ПАМЯТКИ Младому леґиньови днї у Даниел зоз свою фамелию у Америки Коцуре були виполнєти, бо з велїма сцел побешедовац и упознац их, алє и усовершиц руски язик. Вше зоз собу ношел свой фото-апарат же би шицко могол зазначиц. – Наисце сом мал приємни одпочивок у Коцуре, и мило ми же сом одлучел присц. Наздавам ше же ше ознова врацим, а любел бим каждого року ту присц. Найкрасша памятка буду мойо дожица, о хторих шведоча фотоґрафиї. Накад зи пойд зем дому, будзем мацери бешедовац о валалє о хторим вона мнє телї роки бешедовала. Повем єй и укажем як ше пременєл, прекрашел. Можебуц ю будзе цагац тадзи, та други раз и вона придзе зо мну – гвари Даниел. По сле ме ша ца у Ко цу ре, на ави о ну од лє цел до Аме ри ки пол ни з упечат ка ми, и мир ней со ви сци же се бе спол нєл ещи єд но жа да нє. Упо знал ва лал у хто рим да кеди жи ла його мац, його ба би и дї до ве. ■

РУСКЕ СЛОВО 19

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ СТРЕТНУЦЕ: ЯНКО МУДРИ З ДЮРДЬОВА

САЛАШСКА КРАСА Пишe: Михаил РАМАЧ

Янко Мудри свойо найкрасши днї у дзецинстве препровадзел у баби и дїда на салашу, и од теди, та по нєшка, ище вше тирва тота любов ґу салашскому животу. По законченю основней школи виучел ремесло и постал шлосер, єден час бул заняти, а вец ше одлучел преселїц на салаш. Сцел жиц по своїм

ред 25 роками, Дюрдьовчань Янко Мудри, познати як Рамбо, одлучел пременїц свої живот, зохабел роботу, и пошол жиц на салаш. Каждодньова рутина занятого чловека Янкови ше нє барз нє пачела, та прето свой мир индзей поглєдал. – Седем роки сом робел у Новим Садзе як шлосер. За тот час сом пременєл два подприємства, алє сом вше сцел буц свой ґазда. Сцел сом жиц у складзе з природу, нє понагняц на роботу и з роботи дому. Сцел сом єсц тото цо сам випродукуєм, простоповедзено, пришол сом на салаш же бим лєгчейше и лєпше жил – почина бешеду Рамбо о своїх мотивох одходу з валалу. Док бул заняти, завадзало му и тото же нє мал шлєбоду приношиц власни одлуки хтори були вязани за роботу, алє мушел робиц так як други сцели. Кед при-

20 РУСКЕ СЛОВО

шол жиц на салаш, гвари ше подцагнул смужку на потерашню роботу и прешвечел ше же принєсол добру одлуку. ЗАЛЮБЕНИ ДО ПРИРОДИ – Прицагла ме природа, чисти воздух и швижа вода. Тераз можем лєгац и ставац кеди сцем, вжиме лєгам до дзевец годзин, а рано ставам коло седем. Док сом бул заняти, мушел сом ставац на штири годзин рано же бим на час сцигол на роботу. Вельо часу сом трацел на прешеданє з єдного до другого автобуса. У жимушнїм чаше сом по ноци одходзел на роботу, а по ноци сом ше и врацал. Кед сом сцигол дому, нє мал сом часу за роботи по обисцу, а дзе ище за дацо друге. Шицко би було у шоре кед бим од плаци могол добре жиц, справиц хижу. Алє од мешачних заробкох уж теди нє могло добре заробиц – памета Рамбо як було док бул заняти. У бешеди з Янком нє мож нє обачиц задовольство док приповеда о шицким тим цо провадзи живот єдного салащаня. Раз єден 2. ОКТОБЕР 2015.

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ старши чловек гварел же на салашу фино лєм госцом, и же жиц на на нїм нє вше так идилично як цо ше велїм видзи, но, наш собешеднїк у каждим аспекту живота на салашу видзи якуш красу. – Любим кажду рочну часц на салашу, бо кажда з нїх на свой способ чаривна. Вяри крашнє кед ше доокола природа будзи, док вєшенї, после дюрдьовского Кирбаю почина опадовац лїсце, помали ше рихта жима, и наисце зна буц красна тота часц рока. Пред трома роками, кед було вельо шнїгу, попрагал сом конї, та сом ношел жени до валалу древа и санкал ше.

кед би зме жили на салашу, нє барз ше єй спачело. Були зме мешац у Дюрдьове, и вец зме заш лєм пошли на салаш. Там зме препровадзели 20 роки, а нєшка Снежа ознова у валалє. Думам же нам потребна хижа у валалє, понеже приходзим кеди ґод ми дацо треба – гвари Рамбо. ДЗВИГАЛ КУЛЇ И НА ЗМАГАНЬОХ

Янко Мудри ище як леґинь любел дзвигац кулї и костирац ше на здрави способ. То резултовало з тим же бул моцни и мал красну розвиту мускулатуру, прето и достал таке назвиско. Дзвиганє кульох му наисце ишло одрук, та ше почал ше кус озбильнєйше заНЄ РАЗ МУ ЖИМА ЗА НОХЦИ ЗАШЛА нїмац з теди, такволану, атлетску ґимнастиЯнко свой самостойни живот почал ище у ку, а нєшка познатшим боди билдинґом. младосци, кед ше врацел з войска. Од роди- Рамбо бешедує же як то було буц атлета кед чох пошол кед мал 21 рок жадаюци креиро- тот спорт у тедишнєй держави бул на самим вал сам свой живот. У валалє ше затримал початку. – Добри резулатати у вежбаню сом полєм три роки, а вец рушел по драги хтору сцигнул так же сом мерковал на кост. Єдол сам себе зарисовал. – На салаш сом пришол зоз штирома шви- сом варени вайца, варену курчецину, рибу, нями, єдну стару краву и даскельома кура- кромплї, рискаши, пил сом радосц млєка. ми. Спочатку сом нє мал свой салаш, та сом Нєшка єст велї хемийни средства хтори ше пошол до єдного мойого пайташа. Салаш хаснує у спорту, алє я таке нє припознавам, бул празни и поваляни, та ми понукнул двор бо то може чкодзиц чловековому орґанизму на хаснованє. Прицагнул сом єден стари – гвари Рамбо и толкує же ше у тедишнї комби у хторим сом мал кавч и єдну фоте- чаше о тим спорту нє барз знало, а єдине лю, тельо лєм же бим могол спац. Коло ком- жридло информованя му були кнїжки и людбия сом спущел шопку дзе ми стал шпорет зе хтори ше занїмали зоз истим. Купел кулї, на хторим сом варел. Так сом жил од вча- а справи за вежбанє сам справел. И нєшка сней яри по позну єшень, а вец сом пригнал вежба и гвари же то прето же сце буц здрави. Велї паметаю же Рамбо ище як млади лестари автобус хтори бул дочасово оспособени за живот. У нїм сом жил ище три роки. ґинь бул єден з найлєпших у атлетскей ґимКед сом ше оженєл, почал сом будовац са- настики. У пририхтованьох и консултацийлаш – бешедує Рамбо о драги хтору прешол ох му помагал Петрови Челикови спортиста на хторого ше Янко упатрал. док нє витворел свой сон. – Челик ми наисце помогнул, бо ме упутйПейц роки мушел жиц у присподобених превозкох, и припознава же то анї кус нє овал як треба вежбац. Од нього сом научел лєгко. Вжиме на салашу зна так моцно сци- же кеди хтори мускулни ґрупи треба вежбац, снуц, же накеди престал топиц, такой му за як длуго и так далєй... – гвари Рамбо. Окрем боди билдинґу, Янко у младосци грал на принохци заходзело. – У Дюрдьове сом купел хижу и пошвид- мки и наступал даскельо раз з оркестром на ко упознал мою жену Снежану. Побрали зме фестивалу „Червена Ружа”. Гоч нєшка вецей ше, алє кед сом єй спомнул же бим любел нє грає, люби зашпивац руски шпиванки. На салашу наш собешеднїк ма и помоцнїка хторого у франти вола „управнїк ранчу”, а то Ненад Чепски хтори з Рамбом госцолюбиво дочекує шицких хтори их приду нащивиц. Животну приповедку Янка Мудрия Рамба найлєпше описує стих шпиванки зоз сериї „Салаш у малим риту” у хторей познати слова „...Гей салаши, ознова ше ґу вам врацим”. – Кед бим ше ознова народзел, заш бим жил на салашу – гвари Янко, любитель природи, рекреациї и Янко шведок же за щесце нє потребни музики.■ високи палати 2. ОКТОБEР 2015.

НЄ СТАВА МУ ДО КРИЖОХ Спортска активносц и здрави стил живота и нєшка Янкови помагаю у каждодньових роботох. Як гвари, вежбанє го вше одбивало од алкоголу и циґаретлох, а кед слово о физичней роботи, анї кус му нє чежко дзвигац чежки мехи. Рамбо на своїм салашу ма вецей як 20 крави, 5 конї, швинї, гуски, пси, а кури трима його жена Снежа на валалє, понеже их на салашу нападаю лїшки. Интересантне и тото же Рамбо и ловар хтори нє штреля на дзиви животинї, алє их карми и помага им прежиц.

РУСКЕ СЛОВО 21

медзи

простор

РОК II ОКТОБЕР 2015. число 12 Число ушорел: Ян Мезей

за кафу и виключеня НЄЧИСТИ РОБОТИ

к видзиме, „Водова фестˮ випатра, умера и вецей нє Стинґ лєм цошка пищал и нїхто го нє слухал. Алє цо? станє на ноги. Зоз другого боку, фестивал „Днї папри- Публики нєт. Дзешец вечар, заш нїч. Кед пол ноци, а ґиˮ потентнєйши як гоч кеди и през його капури пентри- Стонси уж на птици у воздуху на пол драги за Париз... Редакция прето контактовала людзох за котрих порую вше вецей и млади и стари. Валалчанє,педик, нє шицки знаю цо ше шицко случовало гевтого фамозного твердзене зоз телевизийнима знїмкми же були на „Дньфестивалского викенда, алє вшелїяк ше указало же „Днї ох паприґиˮ, а нє на чимшик цо требало заменїц „Водопаприґи” пред собу маю длуготирвацу будучносц и чежко вуˮ. Питанє котре зме ше им опитали було: „Прецо Паприґияда, а нє Пеперси, Ю Ту, Стонси и Стинґ? (гоч, же дацо друге пошвидко обегнє тоту манифестацию. „Октоподски пипалкиˮ редакциї Медзипростору до- агей, за Стинґа ище и мож розумиц)”. анонимус 1: Шак, знаце, ту ше и наєме и наприповедаме, ходза до рижних сферох и структурох дружтва, та так дознаваме же ше под час Дньох паприґи случовал ище єден постретал сом родзину зоз Бикич Долу, шак мнє вецей нє треба. потенциялно вельки анонимус 2: „гепенинґˮ – котри Пать, мам тоти ту препад. Ниа, штерашмати. Кед ше у цец днї после даме нїх нє будзем нялсебе право обгрунтокошиц на Кирбай вац тот нєуспих. Препасц уж на самим старту, алє чекай ше лє’ и на „Паприґиядиˮ Нєзадовольна младзе же вец, ша гат? деж, пре нєзадовольанонимус 3: Слухай, знам я цо ши и хто ши и цо гевство же цошка таке урбане як „Водоваˮ препадло, а таке руралне як „Днї паприґиˮ вше успишнєше, ришела на- ти на базену, знайце же и тото цо нам зоз „ХАРПˮ-ом роправиц радикални протест и скончованє такей ситуациї. бице, и цо на нас зоз авионох пущаце, то нас нє забиє, а План и шлїд збуваньох бул таки, ниа: орґанизовац цо- цо нас нє забиє од того зме моцнєйши. Нє може нам нїхшка гет векше и обєктивно прицагуюцше за кажде пев- то нїч, знаш? анонимус 4: Пать я нєшка нє варим! Варим пондзелок, не єство и зоз тим звалїц тоти валалски рурални тренди. Главни зоз того дружтва, Я. Ю, перше цо поробел то же вовторок, стреду... соботу, алє брату кед „Днї паприґи” я патрел же би цо скорей достал на лотоу. Було дакус гу- там, и сцем ше по уха намасциц зоз тоту кощецину и мосто на вицагованю, чи будзе число 21, чи 27, алє докон- жеш ме забиц алє нє пойдзем на Ю Би Форти!ˮ И точка. медзипростор: Алє тото цо хваташ то овчецина... ца ше вискладало же уджобнул седем предвидзени. Е, анонимус 4: Аж по уха ше сцем намасциц кощецини, потим цо? На шлайс ше по швидким поступку зволало три мена: „Red hot chili peppers”, „U2” и „Rolling Stones”, нє знам чи ме розумиш?! Остатнї два бешеди, замерковали сце, у терашнїм чаше а за кажди случай и Стинґ, кед же даєден ˮстонсашˮ нє витрима од возбудзеня же ма „виволацˮ на дуел „Днї па- водзени, та прето же попри ХАРП-а, ми знаме и през час приґиˮ. И ниа, бина ту, Джеґер се слункує на душеку, путовац, та, ниа, одкаль нам анкета. И гей же кед сце доКит Ричардс у карчми при базену дзелї ґротескно нє- шли по конєц текста, вец се заврачани и виложени масмачни дукати келнером, басиста Флеа облєчени до бо- нипулациї котра плод нашей масовней гипнози. Амалґам Икс АКА Ґруз 200 тоши сладзи живот бабом цо рушели до Водици, покля

ИЩЕ ЄДЕН НЄУСПИХ БУНТА МЛАДИХ

ХВИЛЯ У ШВЕЦЕ ...

Я. К.

22 РУСКЕ СЛОВО

... ХВИЛЯ У НАС 2. OKTOБЕР 2015.

... за кафу и виключеня ДОБРЕ ЗНАНИ И КРАСНИ РУСКИ ЗВИЧАЇ

ДАЄДНИ СПОСОБИ ЯК ПОНУКНУЦ И ПОЧАСЦИЦ

КРАДЗА ИДЕНТИТЕТA

– Нє будзеце єсц, гей, може одкладац? – Кeд сцеш єдз тото, гоч и шицко, ми одруциме, насправди нїяк нє випадло. – Маме палєнки кед сцеш, алє то така „за майстрохˮ, треба насправди або нє мац смаку, або буц добре застругани же биш таке таргнул. – Єдз кельо сцеш, то уж и так мало пойсц псови. – Попробуй, учерпнї себе, алє насправди треба буц „бисерˮ же би ци ше таке пачело. – Ниа ци, єдз, алє кед тото можеш поєсц, вец твоя насправди нє кухарка, алє дератизаторка, кед шмем повесц. – Видзим же ши видзел же на гевтей фляшки пише „кайсаˮ, усипем ци кед сцеш, алє слухай тото, фляшка була цали два тисячи динари. Ей, задумай себе, два тисячи! То насправди лєм за вельки швета. Пать, даме ци и зоз тей, кед ци тота ту „мишанаˮ нє добра? Може вец „мишанаˮ кед є уж на столє? – Ниа, маме лєм тей салами. Ей, нє верел биш, кедиш сом ю псови дал и нє сцел! – Пать, нє єдз, видзим же ци ше нє пачи, нє мушиш на силу, насправди, зохаб. Айд одкладам. – Ей, цо мержим тих цо ми финкаю, „я би кайсуˮ, або „я лєм бишалму пиємˮ, патри мам и таки, алє може ци зоз тей ту насипац, нє? Цо пише на нєй „турґуня-грозно-яблукоˮ, може, нє? Шимрак Елеватор

Я. К.

У СТРАХУ ОД НОВОГО КРУГА РАЦИОНАЛИЗАЦИЇ

ВАШО И НАШО ФАВОРИТИ, ЛЄБО ЦО РОБИЦ ПОКЛЯ ГОДЗИНКА НЄ ВИБИЄ КОНЄЦ РОБОТНОГО ЧАСУ – Повикруцац осиґурачи и садац кельо раз записка рахункарова УПС шкатулка. – Змагац ше хто може попиц вецей погари води одразу. – Влапиц на конку при мушкатлох донґова, завязац му за ножку єден конєц цверни, а други конєц за клайбас, та читац кельо круги обраци. – Положиц два (або вецей) китайски годзинки єдну ґу другей, та ше ставяц же котра скорей оддурка дзешец минути. – Висц вонка на циґарет-павзу, найсц єден брамушнїк, викопац го (зоз лопату котру опитаме од домара) и приложиц го ґу даєдному другому брамушнїку, та патриц як ше буду тоти два дружтва нє пахац и биц. – Кед же будинок фирми ма вецей поверхи, поробиц психосоциялни експеримент: у прижемю повесц скандалозни трач у вязи шефа, и чекац кеди дойдзе по бифе у подкровю. – Кажде з офису вифотокопирує свой задок на копирапарату, потим ше отвераю облаки и „портрети” випу2. ОКТОБЕР 2015.

щує источашнє. Чий папер будзе найдлужей лєциц у воздуху, тот ше преглашує за „лєтацогоˮ и ма вариц кафу шицким. – Замерковали сце же на паркинґу єден найлонови мещок, пре якиш нєрозтолковлїви воздушни струяня, танцує до круга. Цагаце ширки, и тот котри вицагнул найкратшу, треба же би зоз своїм ходом имитовал тот мещок, алє и зоз фляшу у рук, источашнє справяюци гримаси же є припити. Хто од присутних ше перши нє стрима и почнє ше шмеяц, идзе занятим купиц пампушки з еврокремом. – Змагац ше хто вецей секунди витрима нє дихац. Тот котри перши „попущиˮ муши пойсц по портира и назад зоз метер тоалет паперу котри му стирчи зоз задку будї у панталонох. – Змагац ше у ботованю по интернет-порталох. Наприклад, хто „наґвазда” вецей плуси на анкети чи здравши качи, чи кури вайца. Вшелїяк, фаворизуйце тот дробизґ яки тримаце на маєтку у родимим краю. Радосав Шимпанзо

РУСКЕ СЛОВО 23

МОЗАЇК БОРИС РЕГАК И АНТОНИЙ КОЛОШНЯЇ,

НА МОТОРКОХ ОБИШЛИ Пише: Мая ЗАЗУЛЯК

Свойо перши моторки Борис Регак и Антоний Колошняї зоз Руского Керестура достали такой по законченю основней школи. Тераз, после вецей як децениї, тоти двоме любителє моторкох прешли коло 7 000 километри лєм на путованьох по Европи, дзе нащивели 12 жеми, а були и у шицких местох у Войводини у хторих ше отримує мото-стретнуца орисова перша моторка була Томос автоматик (Tomos Automatik), а Антонийова Томос ATX (Tomos ATX). Моторки на хторих ше тераз вожа им треци по шоре, Борисови Хонда „шедоу” (Honda Shadow), а Антоний затераз хаснує братову Сузуки „фривинд” (Suzuki Freewind), док себе пошвидко нє купи BMW GS, лєбо Хонду „трансалп” (Honda Transalp). На своєй першей длугшей драги на моторкох, Антоний и Борис були пред пейцома роками, кед нащивели Мадярску, Словацку и Ческу, а пред двома роками були и у Румуниї. Того року у авґусту мали найдлугшу руту, прешли 3 700 километри, векшину драги ше вожели по горох, цо им и бул циль. Дзешец днї путовали по Чарней Гори, Босни и Герцеґовини, Горватскей, Словениї, Австриї, Нємецкей, Италиї и Швайцарскей.

– На нашим першим путованю, циль нам бул – Мото GP (Moto Grand Prix) обегованє у Брну, у Ческей, а пред тим зме зашли и на мото-стретнуце до централней Словацкей. На путованьох маме нагоду видзиц наисце прекрасну природу, знаменїтосци, упознаваме нових людзох.

Борис

Антоний

24 РУСКЕ СЛОВО

У Румуниї зме обишли вецей места, а цали час зме ше вожели по Карпатох, дзе познати преход Трансалпина, як и Трансфаґарашан, за хтори гваря же є и найлєпша драга за моторки на швеце. Там зме

нащивели и дворец ґрофа Дракули – толкую млади байкере.

НЇҐДА ШЕ НЄ ВРАЦАЮ ПО ИСТЕЙ ДРАГИ Обидвоме студираю, алє уж роками и робя – Борис ше занїма з польопривреду, а Антоний роби зоз оцом авто-кломферай. Вон прешлого року бул и у Америки на програми „Work&Travel” („Роб и путуй”), у Сиверней Дакоти, дзе на двох местох робел як кухар, а заробени пенєж вихасновал за тогорочне путованє по Европи. – Того року зме и у Сербиї видзели прекрасни места, за хтори велї анї нє знаю, як наприклад меандри Увцу. У Чарней Гори зме були на штучним острове. През Горватску зме цали час мали красни попатрунок на морйо, бо зме ше вожели по ядранскей маґистрали коло моря, а и спали зме у кампу на плажи. У Словениї зме, медзи иншим, були на Бледским озеру, а у Австриї на найвисшей асфалтованей драги у тей жеми, хтора ше находзи на 2 800 метери надморскей висини, и тото нам цошка найкрасше цо зме видзели на тим путованю. У Нємецкей зме сцели видзиц познати дворец Нойшванштайн, хторого волаю и Дизнийов дворец. Медзитим, вошли зме лєм до двора, бо була барз велька гужва и требало чекац седем годзини же би ше вошло нука. У Италиї зме мушели 2. OKTOБЕР 2015.

МОЗАЇК БАЙКЕРЕ З КЕРЕСТУРА

ПОЛ ЕВРОПИ барз мерковац кед зме ишли през преход Passo dello Stelviо, дзе драга водзи „як гад” и барз є узка, алє зме мали щесца же нє була велька гужва. У тей держави зме преходзели и през узки тунел яки ридко дзе єст – длугоки штири километри, у єдним напряме, и мушиме припознац же ше през нього було дакус страшно вожиц. Швайцарска нам була найдальша точка, а кед зме ше врацали, ишли зме по другей драги, же бизме видзели и иншаки места – гваря вони.

Драга „як гад” – преход Passo dello Stelviо

Вец ше щекуєме на одредзених местох – наглашую вони.

СУЩНОСЦ МОТО-СТРЕТНУЦОХ ДОБРЕ ДРУЖЕНЄ

ЗОЗ СОБУ БЕРУ ЛЄМ НАЙПОТРЕБНЄЙШЕ На своїх путованьох, Антоний и Борис углавним шпя у кампох, дакеди и у хостелох, а на моторкох маю „бисаґи” и куфрики, до хторих ше змесца лєм найпотребнєйши ствари. – Обовязно береме шатор и мех за спанє, цо менєй шмати, алат за моторки и шмати за диждж, без хторих нє рушаме, бо нє ставаме анї кед почнє падац. Же бизме ушпоровали час, а и пенєжи, береме єдзеня, як и шпоргецик на ґаз, хтори наменєни праве за кампованя – гваря вони и додаваю же кажди байкер обовязно муши мац опрему

Видзели и Бойнїцки замок у Словацкей

2. OKTOБЕР 2015.

Вше уживаю у природи и знаменїтосцох

– чижми, моторкашски панталони, якну, рукавици, пас (ремень), подшапку, хтора щици од витру, а найважнєйше мац кациґу. Шицко тото себе обезпечели з часом, бо така опрема, просекового квалитету, кошта коло 800 еври. Тогорочне путованє млади байкере плановали рок, а информовали ше прейґ интернету, углавним на сайтох дзе други моторкаше пишу о своїх искуствох. Гоч нєшка велї нє рушаю на путованя без GPS-у, вони двоме ше, заш лєм, воля знаходзиц хаснуюци мапу. – Сцеме же би нам путованє було авантуристичне, та на уходзе до каждей держави купуєме мапу. Правда же длугoки путованя на моторкох ризични, алє нє треба так роздумовац, бо бизме вец нїґдзе нє пошли. Кед ше дахто бої вожиц ше, нє треба анї же би рушал. Вшелїяк же треба буц добри шофер, буц осторожни и знац шора своєй моторки. Керуєме авто-драги, бо ше по нїх идзе лєм просто и нїч нє мож видзиц, алє идземе по маґистралох. Найволїме ше вожиц по горох. По нїх нїґда нє идземе вєдно, бо нам нє исти моторки, нє вожиме з исту швидкосцу, та нє сцеме завадзац єден другому.

Борис и Антоний и єдни зоз сновательох керестурского мото-клубу „Fire eyes”, хтори постої од 2009. року. Раз рочнє, члени Клубу орґанизую мото-стретнуце у валалє, на хторе приходза моторкаше зоз рижних местох, як и з иножемства. Прешлого року орґанизовали и гуманитарну акцию, а ходза и на други мото-стретнуца. На таких стретнуцох ше слуха рокенрол музику, жанр хтори ше найчастейше и повязує з моторкашами, а маю и свой специфични стил облєканя. Гоч людзе часто маю предрозсудки же шицки байкере „опасни типове”, Борис и Антоний наглашую же байкере барз дружелюбиви, а на сходох мож упознац людзох рижних професийох. Тиж мож обачиц же вше вецей єст и байкерки. – Єст таких цо цали живот жию по байкерски, алє и велїх хтори през тидзень дохторе, автомеханїчаре и подобне. Моторкаше дружелюбиви, вше помогню кед затреба, окреме на драги. Шицко ше зводзи на друженє, на мото-сходох ше нє прави розлики медзи людзми. У нашей жеми людзе анї нє маю нательо предрозсудки, як у других европских державох у хторих зме були – гваря вони. Гоч ше нєдавно лєм врацели з драги, уж маю план за шлїдуюце путованє, лєм, як гваря, перше муша зашпоровац пенєж за таку длугоку драгу. Жадаю дойсц по Нордкап, найсивернєйшу точку Европи и прейсц коло 10 000 километри. Но, тераз сезона уж при концу, та моторки помали одкладаю до ґаражох, а накадзи видзе перше ярнє слунко, виноша их и правя нови километри. ■

РУСКЕ СЛОВО 25

ДУХОВНИ ЖИВОТ У СРИМЕ ЗАЄДНЇЦКА РЕАКЦИЯ НА ВИБЕЖЕНСКУ КРИЗУ

РИЖНИ ВИРИ И НАЦИЇ ВЄДНО ПОМАГАЮ

Напрямки Церкви у одношеню на вибеженцох дал папа Франциско, аж и з оштрима словами же нє помаганє вибеженцом – ровне воєному злодїйству. У Шидзе анґажовани национални, реґионални и парохийни каритаси хтори сотрудзую зоз Червеним крижом

Фото: Евґения Данчо

Пишe: Мирон ГОРНЯК КУХАР

онтекст у хторим ше одбува велька миґрация з Блїского востоку ґу заходним жемом Европи зложени и уплївує на одношеня ґу миґрантом у конкретних ситуацийох и у рижних державох. Папа Франциско гварел же вибеженцом треба помогнуц, алє и же причина кризи нєсправедлїва и подла дружтвено-економска система у швеце, з тим же миґрациї ноша и безпечносни ризик за европски жеми пре „опасносц од инфилтрованя”. Напарта ситуация виволана з миґрантску кризу медзи Сербию и Горватску по велїх оценох ма причини и у нєдостатку єдинственей политики Европскей униї коло того питаня. Амбасадор Австриї у Беоґрадзе Йоханес Айнеґер прешлого викенда виявел же єдине ришенє то заєднїцки приступ ґу проблему, цо ше одноши и на Сербию и Горватску. Остатнї днї, миґрантска рута идзе през Срим, та и през нашо места.

МЕРКЕЛОВА: ВЕЖНЇЦЕ БИБИЛИЮ ДО РУКОХ З оглядом на рижни коментари о „исламизациї Европи” и „мурискох християнства”, нашо священїки наводза як канцеларка Нємецкей Анґела Меркел влєце, на питанє як вона дума зачувац Европу од исламизациї, кратко одвитовала: „Почнїце ходзиц до церкви и вежнїце Библию до рукох”. Як наглашела, у Нємецкей анї 10 одсто вирнїкох нє ходза до церкви, та ту векши проблем, а нє у нєоправданим страху од, уж и дотераз милионскей и вецейдеценийней присутносци муслиманох у Европи.

26 РУСКЕ СЛОВО

З тей нагоди добре визначиц же у Шидзе анґажовани национални, реґионални и парохийни каритаси и Грекокатолїцкей и Римокатолїцкей Церкви, хтори сотрудзую зоз Червеним крижом у гуманитарних акцийох и волонтерских анґажованьох. ГУМАНИ ОД ПОЧАТКУ КРИЗИ Як гварел директор Каритасу Сербиї о. Владислав Варґа, Каритас Сербиї присутни зоз свою помоцу од початку кризи вибеженцох, гоч досц сциха, пре политично нєдефиновану ситуацию. – Прето почали числени розгварки зоз Червеним крижом Сербиї, Комесариятом за вибеженцох и другима державнима институциями, та конєчно посцигнута догварка же би Каритас вецей дїйствовал у Канїжи и Суботици, а у Прешеву у сотруднїцтве з Червеним крижом – потолковал о. Варґа. Так пошвидко организована перша донаторска конференция котру отворел у Беоґрадзе предсидатель Каритасу Сербиї митрополит Станислав Хочевар, з директором националного Каритасу, а присутни були Каритаси Италиї, Нємецкей, Голандиї и Швайцарскей, Луксембурґу, як и представнїк Каритасу Интернационалис. После того ше почало писац проєкти и дзелїц гуманитарну помоц, єдзенє, средства за гиґиєну, цепле облєчиво и друге. Програми помоци направени зависно од рушаня вибеженцох, котри часто меняю драгу путованя през околни держави. Декан беоґрадски о. Владислав Варґа здогаднул же папа на авдиєнциї початком септембра дал конкретне 2. ОКТОБЕР 2015.

ДУХОВНИ ЖИВОТ предкладанє же би кажда парохия, манастир, святилїще – вжали по єдну вибеженску фамелию, а вон сам у двох ватиканских парохийох вжал два фамелиї вибеженцох. То источасно и прави увод до святого року “Божого милосердия”, котри того року будзе шветочно отворени у Католїцкей Церкви. И у Мадярскей ше зявели велї позитивни инициятиви. Єден з найвекших манастирох у Европи, манастир монахох доминиканцох у Панонхалми приял числених емиґрантох, а помоцни владика Будапешту, Янош Секели гварел: – Кед нє помогнєме емиґрантом, вец ше одрекаме од своїх християнских кореньох. Тиж, у Горватскей початком септембра отримани округли стол на спомнуту тему у хторим участвовали шицки Церкви и Церковни заєднїци после котрого послати заєднїцки апел за помоц миґрантом хторого потписали: надвладика Пулїч, як предсидатель Владическей конференциї Горватскей, православни митрополит Порфириє, представнїки протестанских Церквох, як и муслиманскей и єврейскей заєднїци Горватскей. Штредком септембра отримана першираз на спомуту тему координацийно-донаторска конференция европских Катитасох, дзе попри коло 30 державох бул присутни и наш национални координатор Дарко Тот, котри представел нашу ситуацию и потреби у помоци миґрантом у Сербиї.

У БЕОҐРАДЗЕ

ОДХОДЗИ НУНЦИЙ ОРЛАНДО АНТОНИНИ У церкви Христа Краля у Београдзе, 24. септембра, ексцеленция апостолски нунций Орландо Антонини ше одпитал од числених присутних, бо после шейсц рокох служби у Сербиї, одходзи до заслуженей пензиї, до родного краю Аквили, нєдалєко од Риму. Амбасадор Ватикану Орландо єден з ридких нунцийох у Сербиї котрого одликовал предсидатель Сербиї. Предсидатель Томислав Николич му 15. юлия додзелєл Орден застави другого ступня

РИМОКАТОЛЇКИ И ГРЕКОКАТОЛЇКИ ЗОЗ ЧЕРВЕНИМ КРИЖОМ З нагоди помоци вибежен цом, то го ти жня у Шидзе ше зишли директор Каритасу Сербиї о. Владислав Варґа, координатор Каритасу за Срим о. Йозо Дуспара, декан сримски и парох шидски о. Михайло Режак, римокатолїцки парох у Шидзе о. Микица Бошнякович и па рох бер ка совски о. Вла ди мир Еде лин ски Миколка. – Зишли зме ше же бизме видзели потреби и можлївосци, же цо можеме зробиц и помогнуц у наших парохийох – гварел о. Режак. – Тиж, о. Варґа и о. Дуспара ше стретли зоз координаторку Червеного крижа у Шидзе Душицу Палетан и обишли Принциповец, дзе место за прилапйованє вибеженцох. Видзели зме же треба два файти пакетох – менши за тих хтори лєм у преходзе през Шид, Принциповец и други пункти, и векши пакети за людзох хтори прешпя и затримую ше даскельо днї у Шидзе. Помоц ше будзе зберац у даєдней нашей, лєбо римокатолїцкей парохиї, а волонтере ю буду паковац до тих векших лєбо менших пакетох – потолковал о. Режак. Як гварел, парохия у хторей будзе одложена помоц, будзе длужна и превесц ю на место дзе ше ю подзелї, а подзеля ю волонтере. Грекокатолїцким парохийом нє будзе лєгко превезц помоц, бо нє маю одвитуюцу превозку, комби, та ше буду мушиц знаходзиц. Помоц вибеженцом би требала сцигнуц уж того тижня зоз меґамаркетох, то роба од наших продуковательох, хтору плаци Каритас и прешлїдзи тим цо су у потреби. ■ 2. ОКТОБEР 2015.

Нунций Орландо Антонини пожадал владиком же би и далєй служели у гармониї

„за окремни заслуги у розвиваню и утвердзованю приятельских одношеньох медзи Сербию и Ватиканом”, як наглашел предсидатель Николич. На Служби Божей 24. септембра були представнїки предсидателя Републики, амбасадоре, визначни госци и числени вирни, як и шицки прейцме владикове зоз Сербиї, медзи котрима и наш владика Георгий Джуджар. Нунцийови, за його присутносц у мено святишого Оца папи у нашей жеми, и за його вельку моралну помоц Католїцкей Церкви у Сербиї подзековали митрополит Станислав Хочевар у мено владикох, а патер Винко Маслач у мено монашеских заєднїцох. Директор Каритасу Сербиї о. Владислав Варґа нунцийови подзековал у мено Каритасу Сербиї и шицких пейцох владических Каритасох и визначел нунцийово порученє же би Каритас бул видлїви знак Католїцкей Церкви у Сербиї и слика нїжней любови Божей ґу каждому у потреби. Тиж так, подзековал му и за вельке анґажованє у активованю Каритасох Европи у прешлорочних вилївох у Сербиї, як и за його вельку потримовку нашей єдиней грекокатолїцкей парохиї у Беоґрадзе. На розходзе, нунций охабел и свой „тестамент” владиком у Сербиї, котри походза зоз штирох националносцох и двох обрядох, же би наступали єдинствено и як правдиви шведкове Католїцкей Церкви, котра обєдинює рижни народи и рижни обряди у гармониї и єдносци. Олгица Радович (Лендєр)

РУСКЕ СЛОВО 27

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 27. септембра 2015. року занавше нас зохабел наш вредни и добри оцец, дїдо и прадїдо

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 26. септембра у своїм 77. року живота, после длугей и чежкей хороти занавше нас зохабел супруг, оцец, дїдо и прадїдо

ДЮРО ПАП – ДЮРДЕС (1938–2015) з Нового Саду, народзени у Петровцох Остали лєм красни памятки на час препровадзени зоз тобу. Нїґда це нє забуду: супруга Любица, син Ярослав, нєвеста Весна, унуки Даниєл зоз супругу Райну, Денис и Давид, дзивка Весна зоз унуком Сашом, унука Сандра зоз супругом Ненадом и праунуки Стефан и Невена, унука Андреа зоз супругом Мирославом и праунуки Йосип и Иван Спочивай у мире Божим! Свойому братови

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ

ВЛАДИМИР НАДЬ – МИТЬОВ (1933–2015) з Руского Керестура

З любову и почитованьом памятку на ньго занавше буду чувац син Елемир, нєвеста Оленка, унука Таня, нєвеста Геленка, унука Наташа Фейдийова зоз супругом Ярославом и праунукове Иван и Даниел, унука Весна Медєшова зоз супругом Деяном Спочивайце у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 30. септембра наполнєли ше дзешец роки од кеди нє з нами наш мили оцец, швекор, дїдо и прадїдо

Дня 15. фебруара 2016. року наполня ше трицец роки як вецей нє з нами наша мила мац, швекра, баба и прабаба

ВЛАДИМИР МОНАР НАТАЛА МОНАР (муляр) народзена Козар з Руского Керестура З любову и почитованьом памятку на нїх чуваю дзивка Натка, дзивка Меланка зоз супругом Михалом, унуки Сенка, Сашо и Владко зоз фамелиями Спочивайце у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 29. септембра наполнєли ше дзешец роки як нас занавше зохабела наша мила

МАРИЯ ДЖУДЖАР народзена Сабо (1938–2005) з Руского Керестура Нїґда нє допущиме часу забуца висцерац вашу присутносц з боляцих нам шерцох. З почитованьом вашо наймилши дзивки Геленка, Марча зоз супругом Кимом, унука Наташа зоз Дюром и праунуки Адриана и Єлена Спочивайце у мире Божим!

28 РУСКЕ СЛОВО

ВЛАДОВИ НАДЬОВИ (1933–2015) з Руского Керестура Од брата Михала зоз супругу Марию и дзивками Єлку и Оленку зоз фамелиями Спочивай у мире Божим! Мила наша нино, прешол смутни рок од кеди ши пошла од нас. Дзекуєме ци за шицку племенїтосц, любов и доброту хтору ши нам нєсебично давала. Най це у цихосци вичного мира провадзи наша любов, моцнєйша од часу. Будземе це любиц занавше.

МАҐДАЛЕНА ПРОДАНОВИЧ (1925–2014) Памятку на тебе чуваю фамeлиї Миятов, Катона и Балинт

НОВЕ ЧИСЛО ТЕЛЕФОНА У ДЮРДЬОВСКЕЙ ПАРОХИЇ Грекокатолїцка парохия у Дюрдьове информує своїх парохиянох же у канцелариї парохиї од того мешаца пременєне число телефона. Нове число парохиї у Дюрдьове тераз 021/27-3493.

Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основи члена 10. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о поднєшеней вимоги за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта Ношитель проєкта „Телеком Сербия” а.д., Таковска 2, Беоґрад, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта базней станїци за мобилну телефонию „НС 225/НСУ225 – ПОПОВИЦА” СРИМСКА КАМЕНЇЦА, у улїци Фрушкогорска драга 161, Сримска Каменїца, на катастерскей парцели число 2764, К.О. Сримска Каменїца, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110, Нови Сад, роботни днї од 10 до 15 годзин. Шицки заинтересовани, у чаше 10 днї од дня обявйованя того обвисценя, можу дац свойо думанє у писаней форми на адресу Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду.

2. OKTOБЕР 2015.

* дзе цо будзе *

У ЗАВОДЗЕ ПРОМОЦИЯ КНЇЖКИ ШТЕФАНА ГУДАКА Промоция кнїжки „Вини и зради” автора Штефана Гудака, преложена на українски, будзе отримана на пондзелок, 5. октобра 2015. року, на 12 годзин у просторийох Заводу за културу войводянских Руснацох, улїчка Футожска число 2/3, Нови Сад. О кнїжки буду бешедовац прекладателє Вира Бродович и Зоя Шанта, як и академик проф. др Юлиян Тамаш, Ирина Гарди Ковачевич и Микола Шанта.

ИНФОРМАТОР Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основи члена 10. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

Городска управа за защиту животного штредку на основи члена 29. пасус 1. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї” число 135/04 и 36/09), обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о принєшеним ришеню з котрим ше утвердзує же нє потребне преценьованє вплїву застатого стану на животни штредок Проєкта „Вибудов бензинскей станїци зоз шлїдуюцим змистом: предайни обєкт зоз рестораном поверхносци прижемє (П), закрице, резервоар за чечни нафтни ґаз (ТНҐ) поверхносци 30 кубни метери, два резервоари за нафту и нафтни деривати поверхносци 2х60 кубни метери, манипулативней поверхносци, паркинґ, острова зоз азимутами, тотем, прецекалїще ТНҐ, пумпа ТНҐ, защитна ограда ТНҐ, сепаратор и тротоар” у Новим Садзе Ношитель проєкта „CONSULT SUPPORT CENTER” ДОО Беоґрад, Пери Слиєпчевича число 13, Беоґрад, хторого на основу полномоци заступаю адвокати Никола Шиян и Даница Константинович зоз Нового Саду, Войводи Мишича число 15, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованє вплїву на животни штредок Проєкта „Вибудов бензинскей станїци зоз шлїдуюцим змистом: предайни обєкт зоз рестораном поверхносци прижемє (П), закрице, резервоар за чечни нафтни ґаз (ТНҐ) поверхносци 30 кубни метери, два резервоари за нафту и нафтни деривати поверхносци 2х60 кубни метери, манипулативней поверхносци, паркинґ, острова зоз азимутами, тотем, прецекалїще ТНҐ, пумпа ТНҐ, защитна ограда ТНҐ, сепаратор и тротоар” у Новим Садзе. После запровадзеного поступку, Городска управа за защиту животного штредку дня 24. септембра 2015. року принєсла ришенє число VI-501-878/15, зоз котрим ше утвердзує же за предметни проєкт нє потребне преценьованє вплїву застатого стану на животни штредок. З цильом обвисцованя заинтересованей явносци текст ришеня обявює ше у цалосци: Городска управа за защиту животного штредку, на основи члена 10. пасус 4 и 5. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, чс. 135/04 и 36/09) и члена 192. пасус 1. Закона о общим управним поступку („Службени новини СРЮ” число 33/97 и 31/01 и „Службени глашнїк РС” число 30/10) и члена 11., 34. и 36. Одлуки о Городских управох Городу Нового Саду („Службени новини Городу Нового Саду”, число 52/08, 55/09, 11/10, 39/10, 60/10 и 69/13), поступаюци по вимоги ношителя проєкта „CONSULT SUPPORT CENTER” ДОО Беоґрад, Пери Слиєпчевича число 13, Беоґрад, за одлучованє о потреби преценьованє вплїву на животни штредок Проєкта „Вибудов бензинскей станїци зоз шлїдуюцим змистом: предайни обєкт зоз рестораном поверхносци прижемє (П), закрице, резервоар за чечни нафтни ґаз (ТНҐ) поверхносци 30 кубни метери, два резервоари за нафту и нафтни деривати поверхносци 2х60 кубни метери, манипулативней поверхносци, паркинґ, острова зоз азимутами, тотем, прецекалїще ТНҐ, пумпа ТНҐ, защитна ограда ТНҐ, сепаратор и тротоар” у Новим Садзе приноши

РИШЕНЄ

1. Утвердзує ше же за „Вибудов бензинскей станїци зоз шлїдуюцим змистом: предайни обєкт зоз рестораном поверхносци прижемє (П), закрице, резервоар за чечни нафтни ґаз (ТНҐ) поверхносци 30 кубни метери, два резервоари за нафту и нафтни деривати поверхносци 2х60 кубни метери, манипулативней поверхносци, паркинґ, острова зоз азимутами, тотем, прецекалїще ТНҐ, пумпа ТНҐ, защитна ограда ТНҐ, сепаратор и тротоар” у Новим Садзе (у предлуженю улїци Корнелия Станковича) на катастерскей парцели 3854/9 КО Нови Сад I, ношителя Проєкта „CONSULT SUPPORT CENTER” ДОО Беоґрад, Пери Слиєпчевича число 13, потребне преценьованє вплїву на животни штредок. 2. Одредзує ше же ношитель Проєкта, Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта „Вибудов бензинскей станїци зоз шлїдуюцим змисту: предайни обєкт зоз рестароном поверхносци прижемє (П), закрице, резервоар за чечни нафтни ґаз (ТНҐ) поверхносци 30 кубни метери, два резервоари за нафту и нафтни деривати поверхносци 2х60 кубни метери, манипулативни поверхносци, паркинґ, острова зоз автоматами, тотем, прецекалїще ТНҐ, пумпа ТНҐ, защитна ограда ТНҐ, сепаратор и тротоар” у Новим Садзе (у предлуженю улїци Корнелия Станковича) на катастерскей парцели 3854/9 КО Нови Сад I, ношителя Проєкта ДОО Беоґрад, Пери Слиєпчевича число 13, потребне преценьованє вплїву на животни штредок, у поглядзе обсягу и змисту виробку у складзе зоз членом 17. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок и Правилнїком о змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, число 69/05). Студия о преценьованю вплїву на животни штредок треба мац окреме шлїдуюци: – miri htori obezpe~a зменшану емисию заґадзуюцих материйох у воздуху у складзе зоз Законом о защити воздуха (“Slu`beni gla{n<k RS”, ~islo 36/09 i 10/13) и другима важацима предписанями хтори реґулую тоту обласц; – miri htori obezpe~a же поступанє зоз одрутнима водами и квалитет одрутних водох будзе у складзе зоз Законом о водох (“Slu`beni gla{n<k RS”, ~islo 30/10 i 93/12) и другима подзаконским акатами хтори уредзую тоту обласц, зк и Одлуком о

2. OKTOБЕР 2015.

ОБВИСЦЕНЄ

НСЛ23-Йована Дучича” у улїци Булевар Йована Дучича7, у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 7770/13, К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110, Нови Сад, роботни днї од 10 до 15 годзин. Шицки заинтересовани, у чаше 10 днї од дня обявйованя того обвисценя, можу дац свойо думанє у писаней форми на адресу Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду.

санитарно-технїчнима условиями за випущованє хаснованей водидо явней канализациї водох (“Slu`beni gla{n<k RS”, ~islo 17/93); – miri htori obezpe~a защиту поджемних водох и жеми; – miri htori obezpe~a же управянє зоз одртуками будзе у складзе зоз Законом о управяню зоз одрутками (“Slu`beni gla{n<k RS”, ~islo 36/09 i 88/10) – мири защити животного штредку у цеку пририхтуюцих роботох на локациї; – плановоани обєкт нєобходно архитектонски и гортикултурално прилагодзиц ґу нєпоштредному окруженю; – miri za|iti od mo`l<vih нєщесцох yk i miri za odklonqovanw po{l<dkoh u slu~ax udesnih situacijoh; – предвидзиц способ поступаня и мири хтори предвжац у случаю вимесцаня и по преставаню роботи обєкта; – применїц технїчни мири з цильом зменшаня заґадзеня воздуха од емисиї випарююцих орґанских зєдинєньох, доручи податки на предпусани обрасци и окончи успих у евиденцию при Аґенциї за защиту животного штредку у складзе зоз Правилнїком о технїчнима мирами и вимогами хтори ше одноша на дошлєбодзени емисийни фактори за випарююци орґански зєдинєня хтори походза зоз процесу маґазионованя и транспорта бензину (“Slu`beni gla{n<k RS”, ~islo 1/12, 25/12 и 48/12); – предвидзиц и описац програму провадзеня характеристичних заґадзуюих материйох за предметни проєкт на квалитет воздуха, води и жеми.

ОБГРУНТОВАНЄ

Подношитель вимоги, адвокати Никола Шиян и Даница Константинович, зоз Нового Саду, Войводи Мишича число 15, „CONSULT SUPPORT CENTER” ДОО Беоґрад, Пери Слиєпчевича число 13, Беоґрад, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок Проєкта „Вибудов бензинскей станїци зоз шлїдуюцим змистом: предайни обєкт зоз рестораном поверхносци прижемє (П), закрице, резервоар за чечни нафтни ґаз (ТНҐ) поверхносци 30 кубни метери, два резервоари за нафту и нафтни деривати поверхносци 2х60 кубни метери, манипулативней поверхносци, паркинґ, острова зоз азимутами, тотем, прецекалїще ТНҐ, пумпа ТНҐ, защитна ограда ТНҐ, сепаратор и тротоар” у Новим Садзе (у предлуженю улїци Корнелия Станковича) на катастерскей парцели 3854/9 КО Нови Сад I, Город Нови Сад. Локация и намена проєкта у складзе зоз Ришеньом зоз хторим ше видава локацийска дозвола число V-353-428/13 od 19. новембра 2014. року, хтори видала Городскей управи за урбанизем и квартельни роботи Городу Нового Саду. У складзе зоз Законом о преценьованю вплїву на животни штредок, о поднєшеней вимоги обвисцена явносц з оглашованьом у средствох явного информованя и МЗ „Роботнїцки”. У зоз законом предписаним терминє нє доручени думаня заинтересованих орґанох, орґанизацийох и явносци. Posle rozpatrany vimogi no{itely prowkta i podatkoh o predmetnej lokaci<, harakteristikoh i precenqovanw mo`l<vih vpl<voh navedzenogo prowkta na ìvotni {tredok, а maxci u oglydze же предметна бензинска станїца ма капацитет векши од 100 кубни метери и може мац значнєйши вплїв на животни штредок-точка 14. подточка 13. Уредби о утвердзованє лїстини проєктох за хтори обовязна преценьованє вплївох и Лїстини проєктох за хтори ше може вимагац преценьованє вплїцох на животни штредок (“S.G. RS” ~islo 114/08), tot or}an u skladze zoz ~lenom 10. pasus 4. Zakona o precenqovanx vpl<voh na ìvotni {tredok odlu~el è potrebne precenqovanw vpl<voh. Zoz ~lenom 10. pasus 5. Zakona o precenqovanx vpl<vu na ìvotni {tredok predpisane è zoz odluku zoz htoru utvredzuw è potrebne precenqovanw vpl<voh prowktoh na ìvotni {tredok, nadlw`ni or}an moè odredzic i obsyg i zmist studi< o precenqovanx vpl<voh, co u tim slu~ax zrobene. Змист Студиї о преценьованю вплїву дефиновани зоз точку 2. диспозитива того ришеня а причини за одредзованє обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву проєкта утвердзованє и вреднованє можлївих поштредних и нєпоштредних вплївох роботох обєкта на животни штредок на предметней локациї и єй околїска зк и утвердзованє и предклад мирох зоз хторим ше можлїви чкодлїви вплїви под час роботи обєкта можу зопрец, зменшац и одклонїц. Ked {e utverdzovalo htori obovyzni ~asci htori Studiy mu{i mac (to~ka 2., pasus 2) tot or}an {e okreme rukovodzel zoz zakonskim na~alom (prevenciy i predostro`nosci) è ka`da aktivnosc mu{i buc planovana i zaprovadzena na sposob è, medzi in{im, predstavy najmen{i rizik za lxdske zdravw ta pre toto potrebne zoz Studix dokazac è za predmetni prowkt budze primenwna najlwp{a rozpoлaгаxca i dostupna tehn<ka, iнсталациї oprema. Na osnovi gore navedzenogo, ri{ene yk u dispozitive. Pouka o pravnim l<ku: Prociv togo ri{eny moè {e viyvic àlba Pokra<nskomu sekretariytu za urbanizem, budovatelqstvo i za|itu ìvotnogo {tredku u ~a{e 15 dn< od dny primany ri{eny, pрейґ того tim or}anu. Zainteresovana yvnosc moè viyvic àlbu prociv togo ri{eny u ~a{e 15 dn< od dny obyvjovany u sredstvoh yvnogo informovany, прейґ того or}anu.

РУСКЕ СЛОВО 29

ИНФОРМАТОР

BUDZEME PATRIC NA TV VOJVODINA 2 ТВ МАҐАЗИН, нєдзеля, 4. октобер 2015. року

– Звит зоз Орґанизацийного одбору „Червеней ружи”; – О новей драги по котрей миґранти иду до жемох Заходней Европи; – Зоз манифестациї „Домашнї шпайз” з Руского Керестура – Оберачка грозна – О комуналних роботох и старих ремеслох у Дюрдьове, як и о учасци РКЦ у вельким колу хторе ше пририхтує за Ґинисову кнїжку рекордох. У предлуженю од 21 годзин сце годни патриц октоберски фамелийни маґазин „Широки план” у хторим привитаме Марию Новак зоз Коцура, хтора уж длугши час жиє у Канади.

MALI OGLA[KI DIHTOVANW oblakoh i dzveroh zoz neopren-}umu. Telefon: 063/8238-767. PRAVIME po meri roletni i garmonikovo dzveri. Tel: 063/8238-767 i (025) 5827-710. *** ВЛАГА? Изолуєме влажни хижи. 063/440-470; 063/102-41-14.

ОБВИСЦЕНЄ

о принєшеним ришеню з котрим ше утвердзує же нє потребне преценьованє вплїву застатого стану на животни штредок проєкта „Обєкти комплекса станїци за обезпечованє зоз горивом: дїловни обєкт поверхносци По+П, приручни маґацин поверхносци По+П, прижемне закрице, три поджемни резервоари за нафтни деривати, поджемни резервоар за ТНҐ и интерна транспортна драга” на маґистралней драги М-7 Нови Сад–Зренянин, ношителя проєкта Драґана Єлича зоз Нового Саду Ношитель проєкта Драґан Єлич зоз Нового Саду, улїца Светозара Милетича число 14, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок застатого стану проєкта „Обєкти комплекса станїци за обезпечованє зоз горивом: дїловни обєкт поверхносци По+П, приручни маґацин поверхносци По+П, прижемне закрице, три поджемни резервоари за нафтни деривати, поджемни резервоар за ТНҐ и интерна транспортна драга” на маґистралней драги М-7 Нови Сад-Зренянин на катестерскей парцели число 4484, К. О. Кать, Город Нови Сад. После запровадзеного поступку, Городска управа за защиту животного штредку дня 24. септембра 2015. року принєсла ришенє число VI-501526/15, зоз котрим ше утвердзує же за предметни проєкт нє потребне преценьованє вплїву застатого стану на животни штредок. З цильом обвисцованя заинтересованей явносци текст ришеня обявює ше у цалосци: Городска управа за защиту животного штредку, на основи члена 10 пасус 4 и 6. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, чс. 135/04 и 36/09) и члена 192 пасус 1 Закона о общим управним поступку („Службени новини СРЮ” число 33/97 и 31/01 и „Службени глашнїк РС” число 30/10) и члена 11., 34. и 36. Одлуки о Городских управох Городу Нового Саду („Службени новини Городу Нового Саду”, число 52/08, 55/09, 11/10, 39/10, 60/10 и 69/13), поступаюци по вимоги ношителя проєкта Драґана Єлича зоз Нового Саду, улїца Сватозара Милетича число 14, за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок застатого стану проєкта „Обєкти комплекса станїци за обезпечованє зоз горивом: пословни обєкт поверхносци По+П, приручни маґацин поверхносци По+П, прижемне закрице, три поджемни резервоари за нафтни деривати, поджемни резервоар за ТНҐ и интерна транспортна драга” на маґистралней драги М-7 Нови Сад–Зренянин приноши

РИШЕНЄ

1. Утвердзує ше же за „Обєкти комплекса станїци за обезпечованє зоз горивом: дїловни обєкт поверхносци По+П, приручни маґацин поверхносци По+П, прижемне закрице, три поджемни резервоари за нафтни деривати, поджемни резервоар за ТНҐ и интерна транспортна драга” на маґистралней драги М-7 Нови Сад–Зренянин на катестерскей парцели число 4484, К. О. Кать, Город Нови Сад, ношителя проєкта Драґан Єлич зоз Нового Саду, улїца Светозара Милетича число 14, нє потребне преценьованє вплїву застатого стану на животни штредок. 2. Ношитель проєкта ше обовязує же проєкт виведзе на способ як описани у точки 8. змиста вимоги як и у складзе зоз технїчну документацию и условиями и мирами защити хтори утвердзели други овласцени орґани и орґанизациї, а котри дати у прилогу Вимоги як и же будзе окреме запровадзовац шлїдуюци мири за зоперанє, зменшанє, и одклоньованє чкодлївих вплївох на животни штредок: – З цильом защити поджемних водох обезпечиц випитованя и контролу нєпрепущаня, баждареня и чисценя резервоара пре утвердзованє евентуалного пречурйованя горива зоз резервора; – Же би ше заолєйовани одрутни води виключно прейґ таушеднїка сеператора масци и олєю, хтори потребне поряднє чисциц и отримовац и одстраньовац одрутни олєї и жґриту на предписани способ, у складзе зоз Законом о водох („Службени глашнїк РС”, число 30/10 и 93/12) и другима важацима предписанями хтори реґулую тоту обласц;

30 РУСКЕ СЛОВО

– Окончиц гортикултурне ушоренє и ожелєньованє шллєбодних поверхносцох (поверхносци зоз траву, жбунаста и висока веґетация); – Обезпечиц управянє зоз настатима нєопаснима и опаснима одрутками у складзе зоз Законом о управяню зоз одрутками („Службени глашнїк РС”, число 36/09 и 88/10) и другима важацима предписанями хтори реґулую тоту обласц; – Запровадзиц мири защити од огня у складзе зоз согласносцу компетентних орґанох на предвидзени мири защити од огня. 3. Ношитель проєкта муши обезпечиц окончованє програмох нєпреривного провадзеня вплївох проєкта на животни штредок у складзе зоз важацима предписанями хтори облапя провадзенє квалитети поджемних водох прейґ убудоавних пиєзометерох и заолєйованих одрутних водох на сепараторе – таложнїку масци и олєю и же податки хтори достати зоз мониторинґом доручує Аґенция за защиту животного штредку и Городскей управи за инспекцийни роботи – Обласц инспекциї за защиту животного штредку.

ОБГРУНТОВАНЄ

Ношитель проєкта Ношитель проєкта Драґан Єлич зоз Нового Саду, улїца Светозара Милетича число 14, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок застатого стану проєкта „Обєкти комплекса станїци за обезпечованє зоз горивом: дїловни обєкт поверхносци По+П, приручни маґацин поверхносци По+П, прижемне закрице, три поджемни резервоари за нафтни деривати, поджемни резервоар за ТНҐ и интерна транспортна драга” на маґистралней драги М-7 Нови Сад–Зренянин на катастерскей парцели число 4484, К. О. Кать, Город Нови Сад. У складзе зоз Законом о преценьованю вплїву на животни штредок, о поднєшеней вимоги обвисцена явносц з оглашованьом у средствох явного информованя и МЗ „Кать”. У, зоз законом предписаним терминє нє доручени думаня заинтересованих орґанох, орґанизацийох и явносци. Локация и намена проєкта у складзе зоз Думаньом о условийох за накнадне видаванє будовательней дозволи, число 111 941/2015 од 24. фебруара 2015. року, хторе видало ЯП. „Урбанизем” Нови Сад. Иснуюци комплекс станїци за обезепечованє горива ма поджемни резервоар за ТНҐ хтора ма 30 кубни метери и три поджемни двокоморни лєжаци резервоари за нафтни деривати од хторих резервоар P1 поверхносци 100 кубни метери звонка функциї док два резервоари хтори у функциї поверхносци коморох 40+60 кубни метери (комора P2 за евро дизел и комора P3 за БМБ 95) поверхносци коморох 40+60 кубни метери (комора P4 за БМБ 95 и комора P5 за евро дизел). На основи документациї хтора доставена з вимогу, по запровадзеним поступку розпатраня вимоги, тото цело утвердзело же ше предметни проєкт находзи под точку 14., подточку 13. – Обєкти за подмирйованє моторних превозкоих з горивом (бензински пумпи), Лїстини II Уредби о утвердзованю Лїстини проєктох за хтори обовязне преценьованє вплїву и Лїстину проєктох за хтори мож вимагац преценьованє вплїву на животни штредок („Службени гласнїк РС”, число 114/08) як и т критериюм за одлучованє о потреби виробку студиї о преценьованю вплїву на животни стредок – хтори ма складзищни капацитет вецей як 500 м3 у населєньох. З приложеней документациї утвердзене же проєкт нє представя значного заґадзовача животного стредку и же з применьованьом мирох защити животного стредку и з програму провадзеня хтори предвидзени у Вимоги и у тим ришеню, будзе обезпечени предписани квалитет животного стредку, та нє потребне робиц Студию о преценьованю вплїву уж постояцого стану проєкта на животни штредок. Кед же ношитель проєкта поступи у складзе з условиями хтори утвердзени з точку 2. и 3. диспозитиву того Ришеня, у цеку порядней роботи проєкта ше нє зявя неґативни ефекти хтори би значнєйше вплївовали на животни штредок. На основи горе наведзеного, ришене як у диспозитиве. Поука о правним лїку: Процив того ришеня може ше виявиц жалба Покраїнскому секретарияту за урбанизем, будовательство и защиту животного штредку у чаше 15 днї од дня приманя ришеня, прейґ того орґану. Заинтересована явносц може виявиц жалбу процив того ришеня у чаше 15 днї од дня обявйованя у средствох явного информованя, прейґ того орґану.

2. OKTOБЕР 2015.

СПОРТ ЧЛЕНИ ГОРЯЦКОГО КЛУБУ „ГОРА” ЗОЗ ВЕРБАСУ

ЗМАГАНЯ У ОРИЄНТИРИНҐУ ПРИНЄСЛИ МЕДАЛЇ

Члени Горяцкого клубу „Гора” зоз Вербасу, хтори ше змагаю у дисциплини ориєнтиринґ, прешлого тижня од Клуба достали дарунки, кнїжку „Приповедки з гори” хтору пририхтал вершински алпиниста Миливой Ерделян. Кажди змагатель кнїжку достал як подзекованє за успихи хтори зазначели на змаганьох у тей дисциплини. Остатнє змаганє у ориєнтиринґу отримане 19. септембра у Сенти, а на нїм ше змагали младши школяре, юниоре, сениоре и ветеранє. Дополадня, кед ше змагали младши школяре, два вербаски екипи освоєли медалї, a пополадню, старши катеґориї освоєли шейсц медалї. – Змаганє було моцне, у каждей катеґориї було просеково 5–6 екипи, а з Вербасу участвовали 16 змагате-

Млади вербаски горяки

Кажди змагатель достал дарунок – кнїжку

лє – визначел Владица Чирич з ГК „Гора” и наглашел же тот спорт, a окреме змаганя у нїм, дзецом интересантни, та ше вони вше вецей и уписую на ориєнтиринґ. – Тот Kлуб тераз ваш, упознали сце тренерох, змаганя, а нєшка вам сцеме подзековац на добрих успихох на змаганьох, и прето вам каждому даруєме кнїжку з тематики спорту зоз хторим ше занїмаце – визначел предсидатель ГК „Гора” Владимир Папуґа. У тим Клубу з нагоди Дня ошлєбодзеня и Дня општини Вербас, 24. октобра, планую орґанизоавац змаганє у Вербаше, на хторе буду поволани екипи зоз Сириґу, Кикинди, Зренянину, Бечею, Сенти, Чортановцох у хторих ше Вербащанє змагали тей сезони. А. Маркович

АТЛЕТСКИ КЛУБ „РУСИН”

ХВИЛЯ ПОГУБЕЛА РЕЗУЛТАТИ На Першенстве Сербиї за младших пионирох, хторе внєдзелю, 27. септембра отримане на стадиону Воєней академиї у Беоґрадзе, Атлетски клуб „Русин” з Руского Кересту-

ра представяли шесцеро атлетичаре. Барз подла, дижджовна хвиля, шицким учашнїком онєможлївела посцигованє замеркованших резултатох, так же и медзи керестурскима

Кристина Катона

2. OKTOБЕР 2015.

атлетичарами найлєпши пласман – штварте место – витворела Кристина Катона у скаканю до висока, з прескочену палїцу на висини 1,40 метери. Тот Кристинов резултат спод єй уровню, понеже нєдавно прескочела палїцу на 1,51 метер, з чим ше пласовала на финалне змаганє за Куп Сербиї, у Крушевцу 3. октобра. Тони Пашо завжал 5. место у руцаню кулї, хтору доруцел на 7,33 м, Микола Накич у скаканю до висока завжал 6. место (прескочел 1,30 м), Неманя Стойков у руцаню вортексa завжал 10 место (руцел 34,80 м), Дарко Надь у скаканю до далєка зоз доскоченима 3,78 м бул 11, а Микола Папуґа ше обеговал на 60 м, алє на тим змаганю нє вошол до финалу. М. Зазуляк

РУСКЕ СЛОВО 31

СПОРТ БАЧКА РУКОМЕТНА ЛИҐА

ПЕРШЕ ЗМАГАНЄ У СПОРТСКЕЙ ГАЛИ

РК „Русин” – РК „Войпут 2” (Суботица) 32:36 (15:17) Одбавене перше першенствене рукометне змаганє у спортскей гали у Руским Керестуре. Нє памета ше же на єдним рукометним змаганю було тельо патрачох. Пришли людзе патриц рукомет, алє и спортску галу. Окрем малих технїчних нєдостаткох, у гали було шицко у порядку. На початку змаганя, делеґат лиґи Милан Ловрич уручел Славкови Гербутови пригодни дарунок, як найлєпшому ґолґетерови у прешлей сезони у Бачкей р у ко м е т н е й лиґи. Славко у прешлей сезони дал 148 ґоли. У першим полчасу змаганя, екипи ше зменьовали же хто будзе водзиц. Бавело РУКОМЕТАШЕ ЕЛИМИНОВАНИ ше „ґол –за–ґол”, а ЗОЗ КУП ЗМАГАНЯ аж у 25. минути РК „Русин” – РК „Сивец 69” 22:42 госци ше резултатски дакус одлїпе(14:21) Руски Керестур: Спортска гала, па- ли. На початку друтрачох 150. Судийове Даниєла Ковачевич и Милица Ґашпаровски. Виклю- гого полчасу екипа ченя: Русин 8 минути, а Сивец 6 мину- зоз Суботици нати. правела розлику РУСИН: Планчак, Пирожек, Мудри осем ґоли, хтори (5), Тома (2), Самарджич (3), Боянович по конєц змаганя (7), Гербут (4), Андрей Надь, Алексей було чежко здогоНадь (1), Баран, Пашо, Варґа (1). нїц. Вовторок одбавене КУП змаганє РуУ ослабеней и син – Сивец 69 и заслужено победзела подмладзеней екигосцинска екипа зоз Сивцу. пи Русина найлєпРусин форсирал младу екипу, а ку- ши бул Гербут, риозитет того змаганя же ше нє било хтори оправдал анї єден пенал, анї за Русин, анї за Сиепитет ґолґетера вец. У Спортскей гали у Руским Кересту- лиґи зоз прешлей сезони. ре и на тот завод було досц патрачох. В. Сеґеди

Руски Керестур: Спортска гала, патрачох 300. Судийове: Даниєла Ковачевич и Милица Ґашпаровски. Седмерци: РК „Русин” 2–2, РК „Войпут 2” 4–4. Виключеня: обидва екипи по 10 минути. РУСИН: Планчак, Бучко, Пирожек, Мудри (5), Папуґа (5), Тома, Катона (1), Самарджич, Боянович (3), Гербут (10), Надь, Виславски, Салак (2), Хома (6), Варґа.

32 РУСКЕ СЛОВО

ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА ЗОМБОР

ПОБИДА РУСИНА У КЛЯЇЧЕВЕ

ФК „Кордун” (Кляїчево) – ФК „Русин” 0:1 (0:1)

Кляїчево: стадион ФК „Кордун”, патрачох 100. Судия: Янкович (Оджак). Ґол за Русин дал Янко Кулич у 41. минути. Жовти картони у екипи Русина достали: Барна, Чизмар, Голик, а червени картон достал Павлович у 63. минути. Бавяч змаганя: Янко Кулич. РУСИН: Ж. Орос, Чапко, Голик, Барна, Й. Гарди, Павлович, Б. Орос, Чизмар, Я. Кулич (Б. Орос младши), Д. Гарди (Катона), Рац.

Янко Кулич и Милан Дюрич –ґолґетере Русина

У першим полчасу, перши петнац минути Русин мал инициятиву, потим ше бавело на штредку терена, а вец домашнї почали вецей нападац на ґол Русина. Русинова тактика хасновац контри була удатна и у єдней контра акциї дали ґол. Янко Кулич сцекнул охрани домашнїх и затресол мрежу екипи Кордуну. У другим полчасу домашнї фодбалере вельо раз нападали на ґол Русина, а бависко на терену було оштрейше. У 63. минути з бависка виключени Деян Павлович, достал други жовти картон, так же домашнї мали єдного бавяча вецей на терену. Русин предлужел тактику зоз першого полчасу – на контри, а Кулич у 80. минути зоз двацец метерох Times New Romanзагрожел” ґолу домашнїх. Бавяч Шаула го звалєл и достал червени картон. Зоз мудрим бависком охрани Русин витримал напади домашнїх по конєц змаганя и зазначел, дотераз, найважнєйшу побиду. После змаганя тренер Саянкович виявел же ище лєм старши бавяче (медзи хторима и вон), паметаю як раз победзели у Кляїчеве. Прешлей стреди Русин бавел куп-змаганє у Крущичу, а Павлович „одробел” червени картон, та на нєдзелю годзен бавиц за Русинову екипу. На нєдзелю до Руского Керестура приходзи, у тей хвильки, лидер на таблїчки, екипа БСК зоз 2. OKTOБЕР 2015.

СПОРТ МЕДЗИОПШТИНСКА ЛИҐА ВЕРБАС–ЖАБЕЛЬ–ТИТЕЛЬ

ДЮРДЬОВЧАНЄ ТРИ БОДИ НА ЧЕЖКИМ ГОСЦОВАНЮ „Войводина” (Бачке Ґрадиште) – ФК „Искра” 1:2 ЗВЛАДАЛИ „ЄДИНСТВО” Бачке ҐраФКдиште: Патрачох: коло Искра була тота котра правела наго-

ФК „Єдинство” (Бачке Петрово Село) – ФК „Бачка 1923” 0:2 (0:0)

БАЧКА: Калайджич, Тривунович, Мар ко вич, Ку ру шич, Па влов, Пантич, Янкович, Рац, Летич, Данґубич и Чирин. У другим полчасу до бависка вошли Дюрдїч, Круль и Матич, а вишли Пантич, Летич и Чирин. У штвартим колу Мед зи оп штинскей фодбалскей лиґи Вербас–Ти те ль–Жа бе ль, Бач ка з Дюрдьова победзела на го сцованю у Бач ким Пе тро вим Се лу Єдинство зоз 2:0. По сле трох зазначених побидох у першенстве Бачка предлужела добре бавиц. У першим полчасу добри шанси за ґол мали Данґубич, Маркович и Летич, медзитим ґоли у першей половки бависка нє було. Екипи на одпочивок пошли без ґолох, алє з уходом Круля до бависка атмосфера на терену ше пременєла. Круль вошол на терен у 65. минути, а уж о два минути дал ґол по сле гришки охрани Єдинства. У добрим контра нападу Бачкей, Матич застановени з оштрим стартом опрез каребного про стору Єдинства, а бавяч хтори направел потупенє до стал червени картон. Шлєбодне бице з оддалєно сци 17 метери вихасновал Янкович хтори з моцним бицом под греду дал други ґол у 83. минути, и по ставел конєчни резултат. У тижню за нами бавели и други Бачково селекциї. Пионире 2006. рок побед зели ЖСК зоз Жаблю зоз 1:0, пионире 2005. рок победзели Кабел зоз Нового Саду зоз 3:1, а пионире 2002. рок у Новим Садзе бавели 2:2 процив Юниорa. На госцованю у Буковцу подросток страцел 4:2 од Фрушкогорского Партизану, a ветеранє победзели новосадски Кабел зоз 3:1. Шлїдуюце змаганє Бачка бави на нєдзелю на домашнїм тере ну про цив Мла до сци з Радичевич. М. Рамач 2. OKTOБЕР 2015.

100. Ґоли за Искру: Малеш и Малацко ИСКРА: Филеп, Зарин, Барович (Ваяґич), Юшкович, Дамир Ґубаш, Дрляча, Малеш, Малацко (Колєсар), Кр ня їч (Ни колич), Да мян Ґубаш и Сердар У штвартим колу Медзиопштинскей фодбалскей лиґи Вербас–Титель–Жабель Искра зоз Коцура победзела на чежким го сцованю у Бачким Ґрадишту екипу Войводини зоз резултатом 2:1. Го сцованє у Бачким Ґрадишту за кажду екипу тo добри испит же кельо тота екипа вредзи у тей хвильки, понеже Войводина и кед ма найслабшу екипу, дома нє траци боди и змаганя. На початку змаганя видзело ше же обидва екипи вишли на терен з намиру же би освоєли шицки три боди. Бавело ше оштро, углавним на стредку терена, а першу вигодну нагоду мали Коцурци кед Барович добре виведол єдно шлєбодне бице‚ алє ґолман бул добре поставени и одбранєл го‚ и гоч бависко було ровноправне,

ди. Дамян Ґубаш и Юшкович нєодлуга нє потрафели ище єдну стопроцентну нагоду за гол. Познате правило же кед ше нє вихаснує нагоди за ґол‚ бавячох сцигнє кара‚ ище раз ше потвердзело як точне правило, бо домашнї фодбалере на тим знаганю перши сцигли до ґолa. Тот ґол нє обезхрабрел Искрових фодбалерох котри ше предлужели бориц, та таке бависко принєсло и поровнуюци ґол котри дал Малацко после єдней красней акциї. У другим полчаше ше тиж водзела права борба на терену у хторей кажда екипа мала свойо нагоди. Найлєпшу нагоду, за Искру, мал Малеш котрому бавяч вибил лабду зоз ґол линиї кед ю шицки уж видзели у ґолу‚ а за тоту нє вихасновану нагоду Малеш ше викупел даскельо минути познєйше кед дал, як ше на концу констатовало‚ ґол котри Искри принєсол побиду. После 4. кола Искра ше находзи на 3. месце на таблїчки зоз 9 бодами. У шлїдуюцим колу Искра будзе шлєбодна. З. Колєсар

ШК „ОМЛАДИНЄЦ”

З ЛИДЕРОМ ОДБАВЕЛИ НЄРИШЕНО

У остатнїм колу шаховскей Войводянскей лиґи – ґрупа Бачка у Коцуре госцовала першопласована екипа Сенти зоз котру Омладинєц одбавел змаганє нєришено. Шахисти Омладинца до того змаганя вошли без обтерхованя, понеже главни циль – обставанє у тим ранґу змаганя, обезпечени ище два кола пред тим змаганьом. Шахисти двох клубох ше порадзели, цо у шаху дошлєбодзене, же би одбавели нєришено, та резултат на концу бул 4:4‚ а Сента ше од шлїдуюцей сезони будзе змагац у Другей лиґи. Побиду зазначела Миряна Шолая, страцел Стефан Йока, а ремиї одбавели Карло Бала‚ Владимир Лазор, Споменко Павичевич, Никола Тадич, Ґоран Попович и Ґавра Коларич.

Омладинєц сезону закончел на одличним‚ 3. месце на таблїчки, а тота сезона була и найчежша у историї Kлуба, понеже Омладинєц остал без порядних финансийох зоз Општини Вербас, та ше шахисти за финансованє змаганьох и одходи до других местох знаходзели сами. З. Колєсар

РУСКЕ СЛОВО 33

СПОРТ

Пишу: Ана МАРКОВИЧ и Александар ПАЛАНЧАНИН

У ВЕРБАШЕ ОТРИМАНА СХАДЗКА РОБОТНОГО ЦЕЛА ЗА СПОРТ НАЦИОНАЛНОГО СОВИТУ

ЮВИЛЕЙ БУДЗЕ НАГОДА ОМАСОВИЦ СПОРТСКИ БАВИСКА „ЯША БАКОВ”

Порядна схадзка Роботного цела за спорт Националного совиту (НС) Руснацох отримана прешлого тижня у КПД „Карпати” у Вербаше, а найзначнєйша точка було розпатранє способу означованя ювилейних, 25. Спотрских бавискох (СБ) „Яша Баков”

а зводзенє рахункох успишносци нашей найзначнєйшей спортскей манифестациї ище вчас. По конєц рока маю буц отримани ище штири турнири – у ґуґланю, штреляцстве, шаху и пикаду. Зоз прешлих 23. СБ податки випатраю так: змаганя отримани за 11 спортски днї, на змаганьох були заступени 9 спортски конари, 13 змаганя були екипни, a 6 поєдинєчни. Вкупно участвовали 317 змагателє зоз 11 местох Сербиї и 3 местох з иножемства. Просеково, на каждим змаганю було 6 екипи на хторих ше змагали 24 змагателє. Кед слово о финансийох, у прешлим року на рахунку СБ було 165 616 динари. Розходи ше до того уклoпели, та як резерва у тим року остало 20 тисячи динари з хторима СБ у плусу. Зоз прешлорочней таблїчки обачлїве же до змаганьох найвецей були уключени змагателє зоз Коцура, Вербасу и Дюрдьова, а Руски Керестур з участвованьом на 8 змаганьох на задоволююцим штредку. На дзепоєдних участвовали и спортисти зоз Осиєку, Петровцох и Миклошевцох, з Горватскей. ПРЕМЕНКИ НЄОБХОДНИ – Кед слово о тогорочних бавискох, ище вше нє маме прецизни податки. Насампредз же по конєц рока ище пред нами штири турнири. Мож повесц же податки буду подобни як и прешлорочни. Проблеми з хторима зме ше трапели у прешлим року остали и у тим року, а зявели ше и нови хтори наздавам ше же нове руководство

34 РУСКЕ СЛОВО

Спортских бавискох риши, лєбо ублага – гварел Звонко Салаґ, предсидатель Спортских бавискох „Яша Баков”. У тим року на змаганьох ше частейше зявйовали и екипи зоз Нового Саду, алє ище вше нєт анї єдна екипа зоз нашей часци Сриму – Сримскей Митровици, Бачинцох, Шиду, Беркасова... Очиглядно же тот проблем СБ провадзел и у тим року, а мож предпоставиц же так будзе и у ювилейним року кед ше дацо нє пременї у орґанизацийним поглядзе, як и у роздумованьох жительох зоз спомнутих местох. Конєчне число учашнїкох на Спортских бавискох, по податкох зоз прешлого року векше, бо oкрем числа змагательох, було значне число особох „споза кулисох” зоз местох и орґанизацийох котри були домашнї, тих цо зоз свою роботу помогли же би ше у витворели и реализовали СБ. НАЙЗНАЧНЄЙШЕ ОМАСОВИЦ СПОРТСКИ БАВИСКА Вербаска схадзка Роботного цела за спорт Националного совиту була перша схадзка на хторей ше бешедовало о означованю ювилея хтори предстої. На схадзки, з тей нагоди, присуствовали предсидатель и подпредсидатель Роботного цела, односно СБ Звонко Салаґ и Иван Папуґа, члени Кирил Симунович, Владимир Мученски и Борис Шайтош, як и предсидатель Вивершного одбору Желько Ковач и секретар Националного Совиту Таня Арва Планчак. 2. OKTOБЕР 2015.

СПОРТ Предсидатель Вивершного одбору НС Руснацох Желько Ковач предложел же би ше з нагоди ювилея основало окремни Орґанизацийни одбор хтори, вєдно з Управним одбором (УО) Спортских бавискох, превежнє часц роботох за орґанизованє преслави. Тот Одбор би мал буц формовани у наступним периодзе. – З оглядом же то була перша схадзка роботного цела, бешедоване углавним о предкладаньох и потерашнїх активносцох. По идуцу схадзку би требало предложиц членох Орґанизацийоного Одбору за означованє ювилея Спортских бавискох. Предложене же би члени того одбору були представителє зоз шицких наших Пририхтованє за Виберанкову скупштину местох. Схадзка би мала буц отримана идуцого мешаца и на нєй би члени за тото треба пенєжи и кельо будзе опредзелєне за ознатребали предложиц конкретнєйши часци програми озна- чованє ювилея – гварел Желько Ковач, предсидатель Вичованя значного ювилея. З другима словами, предклада- вершного одбору Националного совиту Руснацох. ня би ше положело на папер, а потим би ше знало кельо Вон надпомнул же би пригодни програми и спортски манифестациї у идуцим року мушели мац представительох зоз ХИБИ ЯШОВА ГАРИЗМА шицких наших местох. Спортски секциї у КУД и клубох би з тей наНаш спортски учитель Яша Баков бул вельки прихильнїк спорту. Нє бугоди мушели буц активнєйши на ло дисциплини хтора го нє интересовала, алє як ше здогадую його, ище жиприцагованю и звекшованю заинви школяре, найбаржей го цикавела атлетика. Бул вельки педаґоґ и знал прицагнуц младих же би пробовали даєден од терсованосци своїх членох за СБ. теди нєзвичайних спортох, як цо атлетика, гокей и подобни. Приповеда ше Означованє ювилея добра нагода же кед ишол по главним шоре, вше го провадзела векша ґрупа младих. Зви- же би учашнїкох було вецей. Окрем о способе и змистох означайно ишли на беґель, купац ше лєбо корчоляц. Завиши хтора часц рока бучованя, бешедовало ше и о прила. рихтованю припознаньох за тоту З єденей нагоди, кед ишол по главним шоре, опрез єдней хижи шедзели баби на карсцельох и, як то бул теди обичай, дружели ше и приповедали о но- нагоду, билтену, моноґрафиї, або восцох у валалє. На нєсподзиванє ґрупи младих хтора го провадзела, Яша подобне и o других питаньох вязаше розбегнул и прескочел их. Школяре хтори го провадзели були на хвиль- них за означованє ювилея. На схадзки Роботного цела, хтоку застати, алє пошвидко ше почали шмеяц. Як реаґовали баби... мож задумац. ри творя члени Управного одбору На чесц нашого велького спортского роботнїка уж двацец пейц роки ше СБ, бешедоване и о наиходзацей отримує Спортски бависка „Яша Баков”. Виберанковей скупштини СБ „Яша Баков”. На нєй будзе вибране нове руководство Бавискох, та и о тим було дискусиї, а кажде од присутних превжал на себе же би у своїм Дружтве контактовал гевти особи котри у Скупштини Спортских бавискох. Окрем того, предсидатель СБ Звонко Салаґ на тот завод присутних поинформовал о активносцох медзи двома схадзками, дзе у тим периодзе отримани 9 спортски змаганя: у кошарки 3 на 3, одбойки, шаху за сениорох, столним тенису, вельким фодбалу за пионирох, вельким фодбалу за сениорох, одбойки на писку, лапаню рибох, фодбалу за сениорох.■ 2. OKTOБЕР 2015.

РУСКЕ СЛОВО 35

НА ФЕСТИВАЛУ ФОЛКЛОРНИХ ТРАДИЦИЙОХ ВОЙВОДИНИ У ВЕРБАШЕ РОК LXXI ЧИСЛО 39 (3648) НОВИ САД, 2. ОКТОБЕР 2015. РОКУ

УЧАСТВОВАЛИ И РУСНАЦИ

■ ГУМАНОСЦ НЄ РОЗЛИКУЄ ВИРУ И НАЦИЮ

Тамбурови оркестер Дома култури Руски Керестур

Фото: Борис Регак

КУД „Др Гавриїл Костельнїк” з Кули

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

РУСКИ КУЛТУРНИ ЦЕНТЕР У НОВИМ САДЗЕ

ПРЕД НАМИ ВЕЛЬКЕ КОЛО ЗА ҐИНИСА 2015” ” Зoз потримовку велїх приятельУ Руским културним центре

Руска ношня подзелєна учашнїком хтори буду танцовац у Вельким колу

■ НА МОТОРКОХ ПО ЕВРОПИ