Issuu

ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ

ОГЛЯДНУЦЕ НА ПРЕШЛОСЦ

ОЗНОВА МАМЕ АПЛИКАЦИЮ ЗА МОБИЛНИ ТЕЛЕФОНИ

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

■ ЕКОНОМИЯ: ТЛАЧИДБА СОЇ И СЛУНЕЧНЇКУ

Фотоґрафия: 0858P оволуєме читачох новинох „Руске слово” же би помогли препознац особи на старих фотоґрафийох. Пре точне идентификованє особох на сликох, хтори маю окремну музейну вредносц, потребна помоц од ширшей явносци. Шицки фотоґрафиї настали у дакедишнєй фотоґрафскей роботнї Бруґошових у Руским Керестуре. Кажду фотоґрафию ше подпише зоз одредзену шифру, та кед же препознаце даєдну, лєбо вецей особи на фотоґрафиї, модлїме Вас же бисце явели до Заводу на число телефона 021/548-421, лєбо на мейл: zavod.rusini@gmail.com.

Даєдни фотоґрафиї обявюємє вецей раз, понеже за нїх дотераз нєт нїяки податки.

НАЙКРАСШИ ЗАГРАДКИ

Ó ÁÈÊÈ×Ó ÞÐÅÊÎÂÎ ÌÀÞ ÊÂÅÖÀ È ÍÀ ÄÐÀÆÅ È Ó ÄÂÎÐÅ Познате же ше Бикичанє намагаю украшиц свой валал, а тому доприноши и Юрекова фамелия хтора ше стара же би квеца було нє лєм у дворе, алє и на драже опрез хижи у Чапаєвей улїци дзе биваю. Ґазди-

ня Катица гвари же од яри по позну єшень єст надосц квеца. Ма мушкатли хтори ше цагаю и стародавни домашнї, турски гвоздзики, рижни файти кактусох, а тераз у рижних фарбох квитню босорчата, а помали доходза и вчасни єшеньски ружи. Катица нам гвари же квецу треба вельо любови и труду коло нїх же би шицко крашнє квитло. Припознава же єй у роботи, кед треба залївац, помагаю супруг Данил и син Йовица. Вчас рано, або познєйше ґу вечару квеце треба позалївац же би жем добре упила и вец будзе швиже и красне през дзень. Вл. Дїтко

Фото: Иґор Маґоч

После трох рокох, Новинско-видавательна установа „Руске слово” ознова направела свою апликацию за мобилни телефони у популарней предавальнї апликацийох Ґуґл плей (Google play). У апликациї годно пречитац вистки з катеґорийох „Руске слово”, Рутенпрес, МАК, як и колумни наших стаємних сотруднїкох. Апликация предвидзена за хасновательох андроид оперативних системох на своїх телефонох и таблетох. Плануєме у наиходзацим чаше обезпечиц и хасновательом иос оперативних системох же би превжали апликацию, як и други новосци. Апликация безплатна, а мож ю зняц на телефон так же ше пойдзе н а https://play.google.com и удурка ше Ruske slovo. Най здогаднєме, пред трома роками НВУ „Руске слово”, вєдно зоз НВУ „Глас люду”, участвовала у проєкту котри нам обезпечел таку апликацию. Проєкт тирвал єден календарски рок, а апликацию зняли вецей як 200 читаче. Я. Дю.

РОК LXXVI ЧИСЛО 39 (3908) НОВИ САД, 25. СЕПТЕМБЕР 2020.

■ НОВООРАХОВЧАНЄ ПРЕСЛАВЕЛИ ДВА РОЧНЇЦИ

ИНТЕРМЕЦО ДОБРОДЗЕЧНИ ОГНЬОГАСНИ ДРУЖТВА

90 РО КИ ПРО ЦИВ ОГНЯ И ДРУ ГИХ БИ ДОХ

Руским Керестуре формованє Добродзечного огньогасного дружтва почало 1929. року. Вимога котра послата Општини Кула на перши завод нє була прилапена, алє после того и власцом було ясне же то нєобходне и Дружтво, дзекуюци насампредз Миколови Павловичови, нєпостредному порушовачови тей инициятиви, достати шицки „папери” за леґалну и по шицких законских нормох роботу на защити людства и маєтку у тим нашим валалє. Перши закони о защити процив огня на наших просторох настали под час царици Мариї Терезиї. На першим месце було зоз Законом реґуловане же комини муша буц муровани зоз твардого материялу котри ше нє можу запалїц. Кед о рускокерестурских огньогасцох слово, вшелїяк ше муши мац на розуме и традиция, алє и добра орґанизованосц. То и предусловиє же би ДОД функционовало найлєпше у складзе зоз можлївосцами котри у прешлих рокох нє вше були добри. Хибело и пенєжу, хибели технїчни средства, униформи.., алє дзеки за чесну роботу було вше. За тоти дзеведзешат роки през Дру жтво прешли людзе шицких

На Рочней скупштини

професийох, маєтного стану лєбо дружтвеного статусу у валалє, алє шицки, и ище раз шицки, зоз єдинствену дзеку – окончовац тото за цо Дружтво и оформене. Треба визначиц и же ше нє ставало з роботу, та аж и кед нє було пенєжу анї за основне. Зоз роботнима акциями шицких, од наймладших по найстарших, оправяни Дом и прилагодзени є ґу потребом. Дружтво децениями функционує валалу на добре, а валал то, по потреби и кельо ше могло, знал и врациц. Лю. Дудаш

2 РУСКЕ СЛОВО

25. СЕПТЕМБЕР 2020.

ЗМИСТ

УВОДНЇК Пише: Олена ПЛАНЧАК-САКАЧ, заменїца главного одвичательного редактора

■ Тижньовнїк 4. Активносци рускей заєднїци у Горватскей

■ Нашо места 7. Милош Вучевич треци раз вибрани за городоначалнїка Нового Саду

■ Економия 10. Отримани „Днї поля” Институту за землєдїлство и заградарство

■ Култура и просвита 16–17. Концерти наших дружтвох у Новим Садзе и Новим Орахове

■ Литературне слово 19–22. Поезия, огляди, подобово прилоги

■ Людзе, роки, живот 24–25. Ґеновева Шанта, коцурска учителька

■ Духовни живот 28. У Дюрдьове преславени Кирбай

■ Информатор 30–33. Мали оглашки и In memoriam

■ Спорт 36. Дюрдьовски когуцики успишни на Златибору

■ Интермецо 38–39. Хладок и горуци тепши

Насловни бок꞉ Концерт у Новим Орахове Автор фотоґрафиї꞉ Иґор Маґоч

НАША ТЕРАШНЬОСЦ НОВА РЕАЛНОСЦ Шейсц длугоки мешаци прешли без културних змистох, нє лєм у рускей култури, алє вообще, у цалим окруженю, та и планетарно. Людзе ше нє шмели зиходзиц, мушело ше почитовац социялну дистанцу, так же култура була перша на вдереню, окреме гевта єй часц котра ше витворює тимски, бо ше нє могло отримовац проби. А без пробох нєт можлївосци витвориц културни змисти, бо потребни час за їх пририхтованє. Прето култура перша префункционовала у он-лайн простору, та ше репризно патрело у виртуелним швеце и представи, и концерти, и филми.., нащивйовало музеї и ґалериї. Застановени бул комплетни процес творчосци у швеце култури, у тих уметносцох дзе потребна тимска робота, а термини планованих манифестацийох ше меняло и премесцало вше глїбше до єшенї. Кед ше пандемия дакус примирела и мири ублажели, три нашо дружтва, зоз допущеньом локалних самоуправох, орґанизовали – Фестивал у Шидзе, означованє рочнїцох у Новим Орахове, а Руски културни центер у Новим Садзе отримал Рочни концерт. И вшадзи ше почитовало епидемиолоґийни мири, ношело маски, дезинфиковало простор, отримовало физичну дистанцу. Отверанє културних подїйох указало же заинтересованей публики єст, же велї пожадали присц, поуживац и подружиц ше, бо чловек дружтвене єство и тото нє може пременїц анї пандемия. Так средства, хтори опредзелєни по рижних конкурсох хтори дружтва достали, ше кус покус реализую на адекватни способ, троша ше за цо су и наменєни. Алє реализация нє цалком така яка була пред пандемию. Шидянски Фестивал нє могол угосциц нашо оркестри, Фестивал нє бул змагательного характеру, алє лєм ревиялного, так як ситуация допущела, алє є, заш лєм отримани, континуитет зачувани, цо у датих обставинох и найважнєйше. Як ше буду плановац подїї у наиходзацим чаше, ище вше ениґматичне, бо пандемия ше лєм примирела, а фаховци нєпреривно опоминаю же опущованя нє шме буц и мири ше муши почитовац. У окруженю и у Европи вирус корона ше ознова розбовчує. Цо нам приноши єшень и жима, ище лєм увидзиме. Знаме лєм же зме у тим року прикрацени за велї нашо найвекши фестивали як цо то Мемориял, „Ружа”, „Жатва”, „Най ше нє забудзе”, а як будзе зоз тима манифестациями хторим термин вєшенї и вжиме, ище вше зме нє сиґурни же ше отримаю, бо шицко завиши од того вирусу корона, хтори нам живот з кореня пременєл. И, кед зме у марцу чули предвидзованя же нїч исте нє будзе после пандемиї, аж тераз поставаме свидоми кельо ше шицко пременєло и як ше спомалшено врацаме до нормали, а наша терашньосц нова реалносц.

* ”РУСКЕ СЛОВО” – гласнїк по руски * Виходзи каждого пиятку * Снователь Национални совит рускей националней меншини * Видава НВУ ”Руске слово”, Нови Сад * Перше число вишло 15. юния 1945. року у Руским Керестуре * Адреса: НВУ ”Руске слово”, Булевар ошлєбодзеня 81/VII, 21000 Нови Сад * Редакция: одвичательни редакторe/ки – Олена Планчак-Сакач, Ясмина Дюранїн, Микола М. Цап, Микола Шанта * редакторе/ки рубрикох – Мирон Горняк-Кухар, Александар Паланчанин, Олена Папуґа, Мартица Тамаш, Славица Фейса, Вероника Вуячич * новинаре/ки – Мария Афич, Влада Дїтко, Лидия Кухар, Андреа Медєши, Оля Русковски * лекторка – Блажена Хома-Цветкович * ґрафична редакторка – Люпка Цвеїч * ґрафични дизайнерки – Мария Гудак, Таня Салонтаї * Телефони: 021/6613-697, 021/6624-708, 021/6623-076; 021/6621-433 * Телефакс 021/528-083 * Предплата за цали рок: у жеми 1 500 динари, а у иножемстве 100 евра * Жиро-рахунок Banca Intesa a.d. Beograd 160-923244-82 * Девизни рахунок 160-0050870024999-53 * Рукописи ше нє враца * Друкує Друкарня ” Maxima graf” Петроварадин * E-mail: redakcija@ruskeslovo.com * Web site: www.ruskeslovo.com * YU ISSN 0350-4603 * COBISS SR-ID 15915778 * Друковани тираж 2 000 *

Директор др БОРИС ВАРҐА *** Главни одвичательни редактор ИВАН САБАДОШ

25. СЕПТЕМБЕР 2020.

РУСКЕ СЛОВО 3

ТИЖНЬОВНЇК РЕПУБЛИКА ГОРВАТСКА

ОТРИМАНИ ОКРУГЛИ СТОЛ „РУСНАЦИ ВЧЕРА, НЄШКА, ЮТРЕ” О

У Ораховици у Републики Горватскей од 11. по 13 септембер отримани Округли стол под назву „Руснаци вчера, нєшка и ютре”

кругли стол хтори отримани у одпочивалїщу „Меркур” орґанизовал Союз Русинох Републики Горватскей з финансийну потримовку Совиту за национални меншини РГ. Сход под тоту назву отримує ше уж вецей роки, а звичайно роби прейґ трох панелох – двох заєднїцких и єдного по специфичних питаньох за кажду ґрупу учашнїкох. Найчастейше на тим Округлим столє участвую члени предсидательства Союзу Русинох РГ хтори розправяю о специфичних питаньох и проблематики вязаней за роботу културних и културно-уметнїцких дружтвох, членох Союзу, як и о їх предстояцих активносцох. Друга ґрупа учашнїкох то Совит и редакция Новей думки, односно друкованих виданьох Союзу. Понеже познате же у видавательстве на руским язику у Горватскей нєт стаємно занята особа, алє и редакция, и сотруднїки, и сама редакторка свою роботу окончую гонорарно, у тей ґрупи ше узвичаєно розправя о чечуцих проблемох и глєда ришеня за отриманє будучносци рускей преси у Горватскей. Треца ґрупа панелистох то представнїки и члени радох рускей националней меншини зоз Городу Заґребу, Осиєцко-бараньскей и Вуковарско-сримскей жупаниї, Городу Вуковару и општинох Боґановци и Томповци. Тота ґрупа розправя о конкретних проблемох рускей заєднїци. Представнїки и члени локалних меншинских радох маю полни мандат и найповоланши су дац свойо замеркованя, бо су шицки виберани на виберанкох по предписаньох о вибераню Радох и представнїкох националних меншинох хтори часц державного законодавства, а виберали их директно припаднїки самей рускей заєднїци. ПРОБЛЕМИ ПРЕ МИҐРАЦИЇ И КОРОНУ През три панели хтори були понукнути, могло ше дознац о проблематики у наших културних и културно-уметнїцких дружтвох, та так видно же кед слово о Руснацох у Горватскей, тераз вецей нє проблем же нєт пенєжи як цо було скорей, алє же у заєднїци нєт досц фахового кадру за обласци култури хтори ше пестує у рамикох меншинских дружтвох. Обачлїве тиж же пре вельке висельованє до жемох заходней Европи, проблем и нєдостаток особох з хторима би ше одредзени проєкти витворело, алє и самих фолклорних аматерох. Тота проблематика на тельо обачлїва же уж вельки почежкосци коло формованя фолклорних ґрупох у руских валалох, а у городох ситуация ище критичнєйша. Ситуацию додатно очежує и ситуация коло актуалней пандемиї вируса корона, пре хтору фаховци з обласци фолклору скорей приходзели з Войводини, тераз нє можу приходзиц и помогнуц. Розумлїве, и при Руснацох у Горватскей корона погубела континуитет числених активносцох, и шицки ше прилагодзую як можу. Так могло дознац же пред Союзом, односно Дружтвами хтори члени Союзу, у тим року остали ище

4 РУСКЕ СЛОВО

Учашнїки Округлого стола

9 нєвитворени манифестациї, алє єст надїя же буду витворени голєм часточно. Окреме ше буду потенцирац збуваня хтори епидемиолоґийно нє ризични як цо то Саям кнїжкох у Вуковаре хтори орґанизує Союз Русинох РГ, а на хтори приходза шицки национални меншини хтори маю видавательство, потим шицки други манифестациї хтори мож отримац на отвореним, а кед годно, дзепоєдни ше попробує отримац скорей як предвидзени жимски период. Вшелїяк, то нє можлїве за манифестацию „Крачун у Заґребе”, алє будзе ше наздавац найлєпшому и попробує отримац шицко цо годно. ОДЛЇВ МЛАДИХ ЗОЗ ЗАЄДНЇЦИ Друге зявенє хторе замерковане уж давно, алє з рока на рок постава вше обачлївше, то одлїв з рускей заєднїци, асимилованє и акултурация до векшинскей заєднїци. Млади, алє и нє лєм млади людзе, у векших варошох, окреме у таких як Заґреб, траца ше з видогляду и нєставаю у маси хтора их окружує. Як гварене през дискусию на Округлим столє, же млади швет векшином аполитични и анационални, то нормалне и цалком розумлїве, алє же шерцо нє задурка моцнєйше кед ше учує свойо слово, то уж чежко похопиц, окреме старшим ґенерацийом хтори цали живот, як аматере, жию и пестую свой язик и културу. Праве у тим напряме, Ради и представнїки рускей националней меншини з полну моцу, алє и барз потребну помоцу шицких хтори ше можу уключиц, попробую позберац и на єдним месце зблїжиц цо векше число Руснацох, як младших так и старших. До тей активносци ше уключа шицки структури рускей меншинскей заєднїци, а Союз Русинох РГ през фахову службу и з моцами хтори ма на розполаганю, попробує прейґ уж традицийней манифестациї „Крачун у Заґребе”, понукнуц друженє Руснацом шицких ґенерацийох з векшей часци Горватскей. Озбильни розправи ше водзело и коло наступного попису жительства хтори би, як и у векшини европских державох, мал буц отримани идуцого року. Представнїки и члени Радох рускей националней меншини тиж мали вецей заключеня и предкладаня, а шицки водза ґу тому же би ше унапредзел живот рускей националней заєднїци у Горватскей и же би постала присутнєйша и препознатлївша у явносци.■ А. Балатинац 25. СЕПТЕМБЕР 2020.

tiznjovnjik@ruskeslovo.com

ОНЛАЙН КОНФЕРЕНЦИЯ ЦЕНТРУ ЗА РЕҐИОНАЛИЗЕМ

МЕНШИНСКИ ЗАЄДНЇЦИ И МЕДЗИДЕРЖАВНИ ОДНОШЕНЯ Конференция Центру за реґионализем о положеню меншинских заєднїцох у постюгославянских державох отримана пияток, 18. септембра он-лайн формату, а у фокусу були актуални одношеня у троугельнїку Горватска Сербия – Чарна Гора. Учашнїки пробовали спатриц ключни проблеми зоз хторима ше стретаю припаднїки сербскей националней меншини у Чарней Гори и Горватскей, и горватскей и чарногорскей националней меншини у Сербиї. Як поведзене ка Конфернциї, сущносц меншинскей проблематики у державох хтори настали после розпадованя бувшей Югославиї, же з новима державами настали и нови меншини хтори за розлику од традицийних меншинских заєднїцох, угавним ище у борби за свой статус. Понеже ше нє єднак знаходза у новей улоги, случело ше же место же би вони були мости сотруднїцтва, часто були точки дзелєня и зраженьох медзи матичнима державама и державох у хторих жию. Найочигляднєйши приклад, хтори бул визначени и на Конференциї, то одношеня Сербиї и Горватскей дзе ище вше остали отворени, питаня хтори нєришени – гранїци, сукцесия и особи цо нєстали. Ту и питанє статуса сербскей националней меншини у Горватскей, як и горватскей националней меншини у Сербиї. Подобна ситуация и зоз гражданами Чарней Гори хтори ше вияшнюю як Серби, а хтори по становиску компетентних зоз Републики Сербиї, обезправени и дискриминовани як национална меншина. Спред Националного совиту Руснацох, на Конференциї участвовала предсидателька його Одбору за службене хаснованє язика и писма Олена Папуґа, хтора визначела же, гоч тематика Конференциї з тей нагоди нє була фокусована на традицийни меншини, у сущносци шицки меншински заєднїци дзеля исти основни проблеми. – Шицки учашнїки зоз реґиону констатовали же шицки национални меншини маю исти проблеми. То, насампредз, миґрация до державох Европскей униї пре числени проблеми и худобство. Потим вельки проблем и централизация. Пре спомнути почежкосци живота на валалє велї припаднїки националних меншинох ше селя до вельких городох дзе им ше траци национални идентитет. Визначени и проблем у образованю. Дзепоєдни меншини маю цалу образовну вертикалу, а други нє. Но, и тоти хтори маю ришени образовни сеґмент стретаю ше зоз проблемом учебнїкох, финансованьом и подобне. Визначени и проблем партиципациї меншинох у политики. Дзепоєдни парламенти у реґионє маю ришени тот проблем, а други нє – потолковала Олена Папуґа. На Реґионалней онлайн Конференциї участвовали директор Центра за реґионализем Александар Попов, руководитель Проєкта Фондациї „Ханс Зайдел” у Сербиї и Чарней Гори Клаус Фисинґер, предсидатель Сербского националного совиту у Чарней Гори др Момчило Вуксанович, представителька Самостойней демократскей сербскей странки зоз Горватскей Анета Владимиров, предсидатель Демократского союзу Горватох у Войводини Томислав Жиґманов, предсидатель Националного совиту Чарногорцох у Сербиї Драґолюб Малович, др Ґоран Башич зоз Центру за виглєдованє етницитета, предсидатель Европского руху у Чарней Гори Момчило Радулович и професор Факултета политичних наукох у Заґребе др Синиша Таталович. А. П. 25. СЕПТЕМБЕР 2020.

STANOVISKA Пише: Александар САВАНОВИЧ, новинар

ЕҐЗИЛ ЗОЗ ЦИВИЛИЗАЦИЇ

Нє знам як ви, алє мнє тот 2020. рок якош пребарз длуго тирва. Од початку пандемиї, позарядового стану и живота под масками шицко ше якоших розцагло, предлужело, час спомалшено чече, а тот кошмар нїяк да ше закончи. А до потерашнього билансу анї сом нє укалкуловал свойо други, порядни кошмари – пробованє живота без партийней кнїжочки у тей жеми, у тей професиї хтора по плацох у ранґу касирки у супермаркету. Повед бим же Ковид-19 лєм дотлукол уж слабеньку надїю же тот рок рутински приведзем ґу концу, як цо гваря фодбалски коментаторе. Єден од тих узвичаєних проблемчкох, з хторим иншак рутински виводзим шора, попри традицийней борби з одплату рати кредита за рефинасованє рати гевтого предходного кредита, то и сезонска бриґа – як мудро вихасновац шлєбодни днї у народу познатшим як рочни одпочивок. Заверанє Греческей пре корону и туристично-политични водвиль у Чарней Гори, того року ми одлично послужели. Место „нє мам пенєжи”, на питанє чом ше нє идзе на морйо, триюмфално сом могол репликовац „нє пущаю нас!”. Корона послужела як одлична вигварка и еуфемизем хтори прикриє факт же нє можем анї у власней жеми вижиц цали мешац, а нє ище лєтовац у цудзей його половку. Но, та, дефицит приятельских иножемствох за лєтованє надрилєл други алтернативни опциї – лєтуйме у своєй жеми, одкрийме валалски, етно-туризем и природни красоти отечества хтори, поправдзе, наисце єст вельо. Єдине цо ту насправди длобе до оч то цени у даєдних познатших домашнїх дестинацийох, на уровню монденских лєтовалїщох Єгипта, лєбо Турскей. У тим чаше нєзастановлївей миґрациї людзох з валалу до городу, важаца политика ценох у руралним туризме, видзи ми ше, нє так же наполнї валали з гражданством... А най нє повем же нє мала фрустрация кед нє маш досц анї за одпочивок у власней держави. Алє, ту алтернатива алтернативи. Односно, родзина, приятель, лєбо познати хтори ма обисце, салаш, викендицу, лєбо гоч яки закрити обєкт даґдзе звонка городу, а дзечни є прияц госцох. Кошице траву, обераце у овоцнїку, дацо вимуруєце лєбо вилєєце, рубеце древа за огриву, влєчеце кабли бо водоводу нєт... и уживаце у миру и цихосци. Слава Богу, та сом влєце мал таку нагоду. Док други плацели пекельни змесценя по корона-тарифи на Дивчибарох, я мал полни пансион плус активносци и роботи хтори у квартелю у городзе нїґда нє будзем мац нагоду робиц. Рай, одпочивок, природа. Домашня палєнка и вино, и вода зоз студзенки. Без сиґналу мобилного и интернету. Шицко то у валалчику у хторим векшина обисцох празни, бо домашнї доходза лєм на тидзень-два вжиме и през лєто. Думам себе, могли би то видавац туристом, заробиц дацо. А главни адут и реклама, праве тото – без сиґналу и интернету. Терапия процив зависносци од диґиталних знїщовачох часу. Кед ше, медзитим, врациме до реалносци, епидемия корони потвердзела тото цо уж знаме – капацитети, стандарди, комунална и инфраструктурна опременосц наших туристичних потенциялох, чесц винїмком, нє бог зна яка. Єст ту ище вельо робиц же биш домашньому туристови могол наплациц европски цени. Алє, госцопримства єст, а найвецей праве у тих еґзилох зоз цивилизациї. За початок, досц и то. Становиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово”

РУСКЕ СЛОВО 5

НАШО МЕСТА ПИЯЦ КРАСНИХ СТВАРОХ” У КУЛИ

”

ЛЄДВО ДОЧЕКАЛИ ПОНУКНУЦ СВОЙО ПРОДУКТИ Манифестация „Пияц красних стварохˮ, отримана прешлого викенду, 17. и 18. септембра у Кули, а на нєй участвовали вецей як 80 продукователє з рижних городох Войводини, алє и зоз Сербиї. Дводньова програма була отримана у улїци Йосипа Крамера, а нащивительом були понукнути рижни продукти – маджуни и соки з арониї, рижни продукти з бундави и лаванди, лїковити рошлїни, а и прекрасни ручни роботи. Окрем продуковательох квеца на пияцу були и пчоларе, цукраре и рижни здруженя гражданох, медзи хторима и Здруженє женох „Байкаˮ зоз Руского Керестура. Директор Туристичней орґанизациї општини Кула Владимир Станкович, з тей нагоди гварел же на дводньову манифестацию були приявени вецей од 80 продукователє зоз Сербиї, хтори после длугшей павзи, лєдво дочекали нагоду понукнуц купцом свойо продукти. На дводньовей програми участвовали коло 30 продукователє зоз цалей општини Кула, а гевти други на манифестацию пришли зоз рижних часцох Сербиї.

Орґанизованє манифестациї помогла општина Кула, зоз потримовку Туристичней орґанизациї општини Кула и Здруженя женох „Идеяˮ зоз Кули, а пияц отримани зоз обовязним почитованьом шицких мирох превенциї и защити з цильом зопераня ширеня вирусу Ковид-19. Ан. М.

У ОПШТИНИ КУЛА

О ЕПИДЕМИОЛОҐИЙНЕЙ СИТУАЦИЇ

МОЖ ШЕ ПРИЯВИЦ ЗА „ДРУГУ ШАНСУˮ

ЧИСЛО ХОРИХ ШЕ ЗМЕНШУЄ

У Основней школи „Петефи бриґадаˮ у Кули и того школского 2020/21. року будзе дата можлївосц одроснутим особом же би здобули диплому законченей основней школи. Настава будзе тирвац од октобра по марец, а того року годно виберац способ отримованя настави, хтори будзе нєпоштредни, лєбо он-лайн. За тот час мож закончиц лєм єден циклус: перши од 1-4 класу, други 5. и 6. класа, треци циклус 7. и 8. класа. По законченей основней школи шицки буду мац шансу безплатно закончиц и двомешачну фахову обуку за одредзене занїманє, а младши од 18 рокох и порядно предлужиц штредню школу.

Заинтересовани кандидати зоз шицких местох општини Кула треба же би ше приявели до Националней служби за обезпечованє роботи у Кули, або до школи „Петефи бриґадаˮ (723-944, 060/766-82-28). Условиє кандидатом же би мали найменєй 15 роки. Надпомнєме же за даскельо прешли роки, 126 одроснути особи зоз шицких местох кулскей општини, та и зоз Руского Керестура, достали свидоство же закончели основну школу. Тота „друга шансаˮ єдинствена нагода же би ше закончело основну школу, достало диплому и мало векши шанси найсц одвитуюцу роботу, поготов кед ше вихаснує и можлївосц обучиц ше за даяке занїманє. М. А.

6 РУСКЕ СЛОВО

На остатнєй схадзки Кризного штабу општини Кула, хтора отримана початком септембра, констатоване же ше ситуация у општини злєпшує цо ше дотика Ковиду-19. Нєурядово дознаваме же єст менєй инфицированих и у Руским Керестуре. У кулскей општини медийом нє доступни и конкретнєйши податки о тей хороти, як то случай у других општинох, прето ше дознава лєм зоз нєформалних жридлох, бо анї здравствени установи нє овласцени давац таки податки. Нєформално дознаваме же число позитивних на вирус и у цалей општини менше, а тиж и у Керестуре, як и же позитивни на вирус зоз лєгчейшу клинїчну слику. Општински Кризни штаб на спомнутей схадзки принєсол нови мири же би ше зопарло епидемию Ковиду-19, понеже число инфицированих менше, а вони ше одноша на роботу погосцительних обєктох. Принєшена одлука же би ше роботни час предлужело за єдну годзину, цо подрозумює роботу локалу нука до пол ноци, а вонка до 01 годзин. У наступним периодзе будзе звекшана контрола роботи тих обєктох. На схадзки Кризного штабу тиж поведзене же школски рок у шицких установох добре почал и же обезпечени шицки потребни защитни средства. Кед бешеда о ковид-ситуациї, Керестурцом значне же у сушедней оджацкей општини од 27. авґуста преглашена позарядова ситуация пре звекшанє инфицированих од корона вирусу. Як уж познате, жирячиско вирусу була фабрика „Маґна” дзе заняти и коло 10 Керестурци. М. А. 25. СЕПТЕМБЕР 2020.

mesta@ruskeslovo.com

СКУПШТИНА ГОРОДУ НОВОГО САДУ

На схадзки Скупштини Городу Нового Саду хтора отримана пондзелок, 21. септембра, дотерашнї городоначалнїк Милош Вучевич (СНС) ознова вибрани за першого чловека городу, а одборнїки вибрали и нове зволанє Городскей ради. На схадзки, хтора пре епидемиолоґийни мири отримана у сали Скупштини Войводини, за Вучевича гласали 70 од 78 городских одборнїкох, шесцеро були процив, а два гласи були нєважаци. Як визначене на скупштинским зашеданю, Вучевич перши городоначалнїк у 270-рочней историї Городу Нового Саду хтори достал треци мандат за шором. Нова скупштинска векшина у Новим Садзе формована коло Сербскей напредней странки, у хторей, попри 48 одборнїкох СНС, и 10 одборнїки СПС, по тройо одборнїки ПОКС, ЛСВ, СВМ и СПАС, з потримовку по єдного одборнїка меншинских – Русийскей странки и влашскей странки Правдаˮ. Новосадску скупштинску опозиˮ цию, затераз, творя по тройо одборнїки СРС и ДСС. И дзепоєдни члени Городскей ради останю на функцийох хтори окончовали у предходним мандату. Далибор Рожич (СНС) остава задлужени за културу, Оґнєн Цвєтичанин (СНС) за спорт и младих, Мира Раденович (СНС) за урбанизем и еколоґию, Александар Кравич (ЛСВ) за транспорт, а Милорад Радоєвич (СПС) остава

Фото: В. Вуячич

ГОРОДОНАЧАЛНЇК МИЛОШ ВУЧЕВИЧ ДОСТАЛ ТРЕЦИ МАНДАТ

член Городскей ради задлужени за ресор привреди. Нови члени Городскей ради зоз СНС буду Адрияна Месарович, задлужена за буджет и финансиї, Милован Амиджич за ресор управи и предписаньох, Дина Вучинич за образованє, др Драґан Стаїч за здравство, а Здравко Єлушич за комунални дїялносци. Бранка Бежанов (ПОКС) у Городскей ради достала сектор социялней защити. За заменїка городоначалнїка вибрани Милан Дюрич, хтори у предходним мандату бул член Городскей ради задлужени за управу и предписаня. И. С.

У ОПШТИНИ ЖАБЕЛЬ

БУДЗЕ ПОСТАВЕНА ПЕРША ПРЕВОЗКА ЗОЗ МАМОҐРАФОМ

Фото: Format Zabalj

Жени хтори маю вецей як штерацец роки од октобра годни поробиц безплатни мамоґрафски препатрунок у Жаблю и Чуроґу. Предсидатель општини Жабель Чедомир Божич ше прешлого тижня, на схадзки зоз помоцнїцу секретара за здравство др Снежану Боянич, догварел же жени зоз тей општини годни безплатно поробиц мамоґрафски прептарунок, у сотруднїцтве зоз Домом здравя Жабель. Општина Жабель будзе медзи першима у Войводини до котрей придзе превозка зоз мамоґрафом. Роби ше о пилот-проєкту под назву „Перша мамоґрафия”. Тот проєкт финансує Покраїнска влада, реализує го Клинїчни

25. СЕПТЕМБЕР 2020.

центер Войводини, а провадза го и Институт за явне здравє Войводини и Институт за онколоґию Сримска Каменїца. На таки способ ше водзи рахунку о женох зоз руралних штредкох у општинох у котрих нєт мамоґраф. У општини Жабель перши мамоґраф будзе поставени у Жаблю опрез Дома здравя од 5. октобра и поволує ше жени од 45 по 49 роки же би заказали свой препатрунок при медицинских шестрох, або своїх дохторох. Заказованє почнє од пондзелку, 21. септембра. Мамоґрафия будзе безплатна, а зоз собу треба вжац особну карту, або даєден други особни документ. О тим прецо важна така файта препатрунку у Жаблю будзе орґанизоване преподаванє на тоту тему, котре почнє на 10 годзин, а будзе го водзиц др Снежана Боянич, котра гвари же ше мамоґрафию роби аж после штерацетого року живота. – Жени до 40 рокох ходза на ултразвук, а после штерацетих рокох ше роби мамоґрафию. Праве прето ше тот проєкт и вола „Перша мамоґрафия”, бо жени од 41 по 49 роки треба же би поробели свой перши мамоґрафски препатрунок. Циль проєкту же би ше пошвидшало процедуру и час чеканя од часу одкриваня тумору по саму операцию. У нас тераз тот период тирва два мешаци, у швеце вон 45 днї, а ми маме ясни циль, а то 35 днї – виявела дохторка Боянич. Л. Кх.

РУСКЕ СЛОВО 7

НАШО МЕСТА ЕВРОПСКИ ТИДЗЕНЬ МОБИЛНОСЦИ У ВЕРБАШЕ

АКЦИЇ ЗА ЗДРАВШИ ЖИВОТНИ ШТРЕДОК У рамикох Европского тижня мобилносци, котри ше означує од 16. по 22. септембер, Еколоґийни рух Вербасу и Здруженє „Критична маса” – бициґлисти Вербасу, отримали трибину о нємоторизованим транспорту. Як визначене на тим сходзе, план отримуюцей урбаней мобилносци зажил у велїх жемох Европскей униї, алє у нас є нє заступени у достаточней мири. Прето треба змоцнїц граждански активизем на тоту тему и вплївовац на формованє стратеґиї и планскей документациї, котри би були на хасен пешаком и бициґлистом. О тим бешедовал предсидатель Еколоґийного руху Вербасу Ратко Дюрдєвац, дипломовани транспортни инжинєре Александар Николич з Вербасу и Деян Стойкович з Нового Саду. Николич гварел же треба же би ше дестимуловало прейґмирне хаснованє моторних превозкох, окреме у менших варошох як цо то Вербас хтори у ровнїни, а достаточно вельки же би ше у нїм розвило пешацку и бициґлистичну инфраструктуру. Зоз тим би ше чувало и животни штредок, та бенефити препознал и Еколоґийни рух Вербасу. – На трибини вигласана и Декларация о нємоторизованим транспорту у котрей виражени жаданя гражданох о стратеґийних документох, планох и проєктох, а у єй змисту визия локалней заєднїци котра розвива отримуюци способ рушаня и транспорту, зоз инфраструктуру котра доступна, повязана, безпечна людзом. Чува ше и животни штредок, та Декларация промовує квалитет и гуманосц простору, бере до огляду розлични потреби гражданох, хтори добри шицким гражданом општини Вербас – сообщене з Еколоґийного руху.

Општина Вербас и Канцелария за младих орґанизовали штанд у центру варошу, та зоз гражданами бешедоване о предносцох бициґли и предносцох шейтаня, а подзелєни и промотивни материяли, броцаки и друга опрема. – З тоту манифестацию ше жада обрациц увагу же транспорт єден зоз заґадзовачох воздуху и заґадзовачох животного штредку у урбаних штредкох, же треба зменшац емисию заґадзуюцих материйох и звекшац квалитет воздуху. До того можеме дойсц зоз векшим хаснованьом бициґлох и шейтаньом, з активносцами котри добри и поєдинцови котри их практикує, алє и цалей заєднїци – заключене на штанду на Площи Николи Пашича у Вербаше. О. Р.

НОВООРАХОВСКИ БРИҐИ

ВОДА МА ВЕЛЬО ЖЕЛЄЗА тами у Торньошу, Новим Орахове и ҐунаБриґи пре нєквалитену воду за пице, рошу, уж тих мешацох, указую же жадаю нє обишли анї Ораховчаньох, та и вони пошвидко конкуровац на проєкти. ходза по воду за пице на еко-студню, но Тоти три ва ла ли маю вєдно 5 000 у Месней заєднїци ше наздаваю же ше жи те ль ох, цо ви пол нює усло вия за квалитет води злєпша, понеже дотераз конкурованє, та буду конку ро вац за положени 70 одсто нови водоводни циправенє кана лизациї, док ше розпи шу ви. Документация обезпечена и за меняпроєкти у ЕУ. нє 30 одсто нових цивох, хтори ище треТей єшенї ше на 8 салашох коло Ораба пременїц. хова уводзи 1,5 км водоводу, бо там людГайналка Шипош, секретар Месней зазе маю статку, а лєє ше и 2,5 км драги до єднїци Нове Орахово, гвари же у води у Ґунарошу, так же на цалих 11 километим валалє нєт арсену, алє же у їх води трох будзе з асфалтну драгу повязани єст вельо желєза, та Мадярска держава Ґунарош и Нове Орахово. будзе финансовац купованє филтерох за Тоти роботи будзе финансовац Репупречисцованє води од желєза. На екостуднї, зоз хторей валачанє ноша воду за Гайналка Шипош, секретар блика Сербия, а шицко тото ше роби прето же би ше повязали два валали и пице єст шейсц филтери и мож повесц МЗ Нове Орахово же би ше отворело можлївосц за розвой же є здрава за пице. У Новим Орахове жию коло 1 800 жителє, єст месни привреди у Торньошу, Ґунарошу и Новим Орахове. Досамодопринос, та досц роботи котри ше роби у валалє тераз, кед ше ишло до Ґунарошу, мушело ше заобиходфинансовани зоз того пенєжу. У Месней заєднїци ше зиц 18 километри, а зоз нову драгу путованє ше скраци Ол. П. рихтаю и за европски проєкти, та зоз заєднїцкима робо- на 11км з Орахова.

8 РУСКЕ СЛОВО

25. СЕПТЕМБЕР 2020.

mesta@ruskeslovo.com

СО ЖАБЕЛЬ

ЧЕДОМИР БОЖИЧ ОСТАВА НА ЧОЛЄ ОПШТИНИ На Скупштини општини Жабель хтора отримана пондзелок, 21. септембра у биоскопскей сали у Жаблю, конституована нова вивершна власц и вибрани предсидатель Општини, заменїк предсидателя Општини и члени Општинскей ради. За предсидателя Општини вибрани Чедомир Божич, котрому то треци мандат. Вибрани под час схадзки пришагали. Предсидатель спомнул же циль витворйованя Стратеґиї отримуюцого розвою општини Жабель же би по 2030. рок достала статус Еколоґийней општини у Републики Сербиї. Нове зволанє тераз будзе мац 7 ресори: урбанизем и будовательство, локални економски розвой и европски интеґрациї, инвестициї, реґионалне сотруднїцтво и сотруднїцтво зоз фондами, ресор за социялну и здравствену защиту, за рурални розвой, два ресори за комунални дїялносци и ресор за спорт и туризем. Л. Кх.

РОЗРИШЕНИ ДЛУГОРОЧНИ ПРОБЛЕМ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

ВИСЕЛЄНИ КРАВИ ЗОЗ ФАРМИ „КВАРКˮ Уж єст дас мешац и пол як коло 1 000 крави зоз приватней фарми „Кваркˮ у Руским Керестуре, власнїка Александра Радуловича зоз Червинки, виселєни, а фарма остала цалком празна. Тот факт коло 20 керестурским парастским ґаздовствством барз значи, бо вони од тих кравох роками мали вельки чкоди, а тиж роками тирвала и їх борба за ришованє того проблему. Попри тим же крави правели чкоди на польох, виволали и даскельо транспортни нєщесца на реґионалней драги Кула – Керестур, а од здохлїнох валалу грожела и епидемия. Пробовали зме дойсц до информацийох цо ше случело же крави нараз вивежени зоз керестурскей фарми. Дознали зме лєм нєурядово, од тих цо то видзели, же крави на камионох за даскельо днї одвежени оталь и же су преселєни на фарму дзешка коло Кикинди. Поправдзе, керестурским парастом хтори доокола фарми (хтора на 150 гектарох), маю свойо поля, маю свойо поля, анї нє таке важне цо ше точно случело. Поправдзе им оддало же вецей нє буду мац стаємни бриґи зоз тим чи им крави спашу и поталямбаю кукурици, паприґи, бетелїни... А таке церпели скоро од початку як фарму отворел власнїк Радулович 25. СЕПТЕМБЕР 2020.

2011. року. Док фарма була у власносци ПК „Перши майˮ, вецей як 30 роки, и на нєй ховани буяци-герефорди, пасовиска були шорово оградзени. З новим власнїком место же би напредовала, фарма помали препадала, голєм цо ше дотика огради, та крави шлєбодно уходзели до польох. Як о тим на вецей заводи писало и „Руске слово”, власнїки околних парцелох твердзели и документовали зоз фотоґрафиями, же крави на фарми гладую и прето за єдзеньом правя чкоди на цудзих польох, находзело ше их аж и на теметове же єдза квеце и подобне. Кед им крави направели чкоди, парасти ше бунєли при власнїкови, було приявйоване и инспекцийом на шицких уровньох, глєдали помоц и прейґ Месней заєднїци, дзе ше окреме анґажовал и предсидатель Совиту Владимир Олеяр, прейґ народней посланїци Олени Папуґа хтора о тим поставяла питаня у Народней скупштини. Апеловали и до здруженьох за защиту животиньох на рижних уровньох, прейґ познатих електронских и писаних медийох на сербским язику, писали и петициї и молби на вецей як 15 адреси... Дзешка 2017. року о тей керестурскей бриґи дознала цала Сербия и

осудзовала таке нєдзбале старанє о статку. Власнїк фарми заш мал свойо толкованя и твердзел же вельо того преувелїчане, од чкодох до числа транспортних нєзґодох, же то локални политични прицисок на ньго пре закуп державней жеми, же за нову ограду потребни вельки пенєж, же му крадню крави и целата, а здех статку муши буц... Дзепоєдни парасти, пре очкодовани поля и приватно тужели власнїка фарми, алє нє бог зна цо посцигли. Дознаваме же ше найвекша часц очкодованих радше пристала догвариц з власнїком без суду, розуми ше, по його условийох, алє кельо-тельо достали, и так було роками. Як шицко точно було и кадзи ше правда баржей нагинала, найлєпше знаю тоти цо у тим мушели участвовац. Єдно заш лєм сиґурне, а за Керестурцох барз боляце. И дакедишня комбинатова фарма, хтора була позната же перша увезла файту герефордох чийо месо було ценєте и вивожене... У часох нєславних подозривих приватизацийох прешла як и велї у держави. Цо будзе далєй нє зна ше, но нєшка остала пуста, и без роботнїкох з валалу, и як и хладзальня стої препаднута, як церень заджобнути глїбоко у талпи Керестура. М. Афич

РУСКЕ СЛОВО 9

ЕКОНОМИЯ НОВОСАДСКИ ИНСТИТУТ ЗА ЗЕМЛЄДЇЛСТВО И ЗАГРА ДАРСТВО

ЄШЕНЬСКИ ДНЇ ПОЛЬОХ БУЛИ ОНЛАЙН Традицийни єшеньски Днї польох новосадского Института за землєдїлство и заградарство, хтори єдна з найвекших польопривредних манифестацийох у нашей жеми, отримани 18. септембра на оглядних польох Института, на Римских шанцох при Новим Садзе

юци тому наш Институт конкурентни на ершираз, у согласно сци з епидомашнїм и шветовим тарґовищу. демиолоґийну ситуацию и почи ту ю ци епи де ми оло ґ и й ни ми ри ПРЕДСТАВЕНИ НОВИ хтори принєсла Влада Сербиї, тоГИБРИДИ И СОРТИ горочни Днї поля пре зентовани онлайн. Шицких нащивительох онлаИнститут як установа од националйн пре зен та циї, хто ра отри ма на ного значеня, вельку увагу пошвецує пияток, од 10 по 11 год зин, привитрансферу технолоґийох и трансферу тала др Светлана Балешевич Тунауки до пракси. бич, директорка Института за зеПомоцнїк директора за комерциялни млєдїлство и заградарство. Вона роботи, дипл. инж. Федор Миладиновизначела же тот Институт ма навич, визначел же гевто цо продуковатеци о нал не значе нє за Ре публи ку лє можу очековац, то вершинска ґенетиСербию и здогадла же є найважнєка квалитетного шаца, хторе запаковане йша вяза хтора повязує науково видо мехох з ознаку НС СЕМЕ. Здогаднул глєдованя у обласци польопривреже тераз час же би ше вибрало шаце за ди зоз польопривреднїками и прожито и препоручел три нови сорти „нс дукцию на їх польох, а осем децемила”, „нс футура” и „нс обала”, од хтониї Института потверд зує же є ус- Светлана Балешевич Тубич рих ше у будучносци вельо очекує. пишни у своєй роботи. Вон наявел же за наиходзацу сезону, за ярню шатву, Професорка Балешевич Тубич визначела же улога Института же би помогол продуковательом же би вєдно зоз буду у понуканю два нови гибриди кукурици НС 4000 и новосадскима сортами и гибридами и по технолоґиї НС 6000, як увод до новей сериї гибридох, як и даскепродукованя хтору ше им препоручує, були цо успи- льо нови гибриди слунечнїку и штири нови сорти сої. шнєйши, же би були найлєпши и же би успишно прево- Шаце польопривредни продукователє можу купиц дизишли шицки виволаня зоз хторима ше стретаю у про- ректно, на Институту, або прейґ дистрибутерох. Днї польох вше були нагода же би ше польопривредни дукциї. продукователє, хтори приду опатриц оглядни поля Института на Римских шанцох, прешвечели на конкретним ҐАРАНЦИЯ БЕЗПЕЧНЕЙ ПОЖИВИ прикладу, на веґетациї польопривредних културох, до Предсидатель Управного одбору Института проф. др вредносци наукових виглєдованьох и наукових креацийБоґдан Кузманович сообщел же Институт з правом заслу- ох хтори ту настали. Найактуалнєйши сортимент сої, кукурици, слунечнїку жел статус институциї зоз националним значеньом, бо його улога же би обезпечел поживову безпечносц нациї, и и алтернативних рошлїнових файтох патрачом предстана тим ше интензивно роби. З укладаньом до науки у по- вени онлайн. ■ М. Тамаш льопривреди ше посцигує вершински резултати и дзеку-

10 РУСКЕ СЛОВО

25. СЕПТЕМБАР 2020.

ekonomija@ruskeslovo.com

ВЛА ДИМИР КАНЮХ ЗОЗ ДЮРДЬОВА, ПРОДУКОВАТЕЛЬ СОЇ И КУКУРИЦИ

ПАМЕТА ШЕ И ЛЄПШИ РОКИ

Продукция сої, кукурици и слунечнїку у дюрдьовским хотаре того року була барз чежка и специфична. Мале количество дижджу и його нєровномирне паданє вплївовало на квалитет зиходзеня зарна, на защиту од коровча и урожай

а велїх парцелох период зиходзеня тирвал и до три тижнї. У таких обставинох зявел ше проблем, же хтори то оптимални час за пирсканє процив коровча. – Того року сом пирскал скорей як сом садзел, и скорей як цо зишло зарно, алє потим длуго нє падало, та ше пирсканє нє удало. Потим сом пирскал и поверхово, алє без огляду на шицко, корвча ознова єст. Мам 25 ланци под сою и наздавам ше же просекови урожай будзе коло 17, 18 метери по ланцу. Потераз сом садзел Рубин, Паладор и Венди и шицки сорти сої ми ше указали як добри – приповеда польопривредни продукователь Владимир Канюх. Цо ше дотика самей продукциї сої людзе вєшенї руцаю од 80 по 110 кили мапу (штучни гной котри у себе ма 52 одсто фосфору). На наших польох робени анализи чийо резултати указали же жем у тей часци Войводини худобна зоз фосфором, док калиюму єст досц. То єдна з

причинох прецо людзе руцаю мап и на таки способ злєпшую квалитет жеми. КУКУРИЦА КУС ЛЄПШОГО КВАЛИТЕТУ Кукурица у дюрдьовским хотаре потераз ма добри урожай. Зарно кукурици солидне, влага од 13 до 15 одсто. Того року було вецей поверхносци под кукурицу як под сою и людзе вецей садзели слунечнїк котрого було коло 300 ланци, цо нє звичайне у Дюрдьове. – Цо ше дотика кукуруци, видзи ми ше же вона будзе кус лєпшого квалитету як влонї. Тото цо зме олупали, урожай коло 61 метер по ланцу. То вчаснєйша сорта кукурици и посадзена є у Малих нївох, дзе жем кус подлєйшого квалитету, та ше наздавам же на квалитетнєйшей жеми будзе и векши урожай. Гевто цо нас застарало, то тогорочна цена кукурици котра, за тераз, 14 динари, цо барз мало. То уж даскельо роки назадок така ситуация зоз кукурицу, а тот хто причека лєто достанє кус вишу цену – гвари Владимир. Того року ше случело же кукурици нє було досц, вельо ше глєдало стару кукурицу, та людзе котри ю мали на лаґеру кус лєпше прешли зоз цену, котра концом юлия и початком авґуста була од 19 по 22 динари. Алє у тим чаше кед ше ю глєдало, було мало людзох котри ю мали. ОРҐАНИЗОВАНЕ ЧУВАНЄ ХОТАРОХ Општина Жабель уж даскельо роки орґанизує чуванє урожаю на коло 30 000 гектарох, у сотруднїцтве зоз польопривреднима продукователями зоз цалей општини и зоз аґенцию котра задлужена за чуванє хотарох. Тота акция ше у прешлих двох рокох указала як барз успишна, та ше ю и того року орґанизовало. Чуванє ше орґанизує окреме у єшеньским периодзе кед у хотарох, єст найвецей роботи, а тогорочне чуванє почало 5. септембра и будзе тирвац 40 днї. ■ Л. Кухар

25. СЕПТЕМБЕР 2020.

РУСКЕ СЛОВО 11

ЕКОНОМИЯ ЗЕМЛЄДЇЛЕЦ ЯНКО ҐАЙДОШ ЗОЗ КОЦУРА

СОЛИДНИ РОК ЗА СЛУНЕЧНЇК И СОЮ

Пише: Оля РУСКОВСКИ

У коцурским хотаре того року було досц слунечнїку и сої, бо ше польопривреднїки, попри нєзаобиходней кукурици, часто одлучую за тоти култури. Тлачидба слунечнїку закончена, а тлачидба сої ше помали приводзи ґу концу

войо упечатки о тогорочним стану у хотаре, кед слово о тих двох землєдїлских културох, з нами подзелєл землєдїлец Янко Ґайдош. О слунечнїку тот коцурски продукователь гвари же на його полю тота култура заступена роками. – Могло би повесц же одкеди робим жем, та продукуєм и слунечнїк. Каждого року тоту културу мам на досц вельких поверхносцох, углавним на 20–30 гольтох, а то завиши од того дзе и як мож положиц слунечнїк, плодоряд ше муши почитовац, та кеди кельо видзе. Того року сом мал коло 30 гольти под слунечнїком – почина приповедку Янко. На Ґайдошових парцелох нєт нашенє анї з єдней нашеньскей хижи окреме, заступени нашеня од вецей продуковательох и, як гвари, кед слово о нашеню, вше хаснує вецей гибриди. Того року ше так потрафело же мал лєм странски гибриди. – Вше видзе дацо нове, та на своєй жеми мам заступени и по 4-5 файти слунечнїку, нїґда лєм єдну. Пробуєм и нови нашеня, алє углавним то стандардни гибриди. ДОБРИ УРОЖАЙ, ИЩЕ ЛЄПША ЦЕНА Янко предлужує же гоч хвиля того року була пременлїва и за даєдни землєдїлски култури нєвигодна, нє обачел же му дижд-

12 РУСКЕ СЛОВО

Янко Ґайдош

жи котри падали єден час спричинєли даяки проблеми. – Слунечнїк лєпше подноши сушу, окреме тот котри ма моцнєйши корень. По законченей тлачидби можем заключиц же виєдначени урожай бул на каждей парцели, нє було вельки осцилациї. Шицко завиши и од квалитету жеми, як и од паданьох, понеже даґдзе падало вецей дижджу, а даґдзе менєй. Урожай ше руша ту даґдзе коло 21 метер. Нє бул максимални, 25. СЕПТЕМБЕР 2020.

ekonomija@ruskeslovo.com

алє зоз шицким просекови, та сом задовольни. Одкупна цена слунечнїку ше у Коцуре руша коло 34-35 динари, и векша є як гевтого року, а то анї нє конєчна цена. – Кажде ма уж даяке свойо особне искуство, алє кед поровнаме зоз прешлим роком, думам же тот рок кущичко лєпши. Можебуц и урожай за ниянсу лєпши, алє цена сиґурно висша – гутори Ґайдош. Наш собешеднїк нє хаснує нїяки окремни субвенциї, субвенционовани продукциї, лєбо кредити. Як гвари, хаснує лєм тото цо держава дава порядне за реґистровани ґаздовства. Осиґуранє прешлих рокох хасновал, углавним за жито и ярец, а того року прешло без осиґураня. – Нє мож знац кельо ше може зродзиц и на цо можеш раховац кед починаш робиц. Урожай углавним ту дзешка, алє цена ци може злєпшац ситуацию, бо кед цена лєпша, нормално же лєпши и условия за роботу, а и заробок. Обща слика и заключок кед слово о тогорочней тлачидби слунечнїку таки же тот рок лєпши як прешли – визначел Ґайдош. НЄТ ПРОБЛЕМИ АНЇ ЗОЗ СОЮ Кед у питаню соя, Янко того року роби 15 гольти. Єдна половка поверносцох з тоту културу покошена, а друга половка будзе покошена тих дньох. – Мал сом першу и другу ґрупу зреня. Перша ґрупа то вчасни сорти, вони покошени, а друга ґрупа будзе покошена найвироятнєйше того тижня. Урожай, котри просеково ту коло 20 метери, повед бим же векши як гевтого року, а векша и цена, ко-

25. СЕПТЕМБЕР 2020.

тра у тей хвильки (нє конєчна, лєм аконтацийна) 40 динари – гутори Ґайдош. Вон надалєй толкує же проблеми зоз сою того року, на щесце, нє було. Єст роки кед соя зна подруциц, пре рижни причини, алє того року у коцурским хотаре дала добри штреднї урожай. – Соя того року мала оптимални условия, лєто нє було барз горуце и, мож повесц, же мала оптимални условия за розвой – одвитовали єй температура, релативна влажносц воздуху и же дижджи мало падали. Таки вигодни условия були праве у мешацох кед вона квитнє и формує мауни. Можем повесц же маме єден добри рок цо ше дотика сої у Коцуре, та сом задовольни – щиро гвари Янко. Як припознава, соя го того року нє розчаровала, а видзи ше му же нє розчаровани до єй тогорочного урожаю анї нїхто од продуковательох. Зоз ошмихом додал – може ше случиц же дахто нєзадовольни же нє положел сою того року, бо єст и таких. Даєдни парасти велї роки кладли сою, того року прескочели, а рок солидни и цена добра – толкує Ґайдош. На концу, гвари наш коцурски землєдїлец, затераз шицко прешло добре, а наздава ше же добре будзе и тото цо ище нє скошене. – Задовольни сом и з єдну, и другу културу. Най нас хвиля потрима тераз з єшенї, же бизме могли по сухим поробиц шицки роботи котри потребне, без даяких вельких тензийох. Можебуц будзе чкоди нарок од телєй суши, алє голєм того року шицко будзе поробене по добрей хвилї – закончел приповедку параст зоз Коцура Янко Ґайдош.■

ЯВНА ПОВОЛАНКА ПОЛЬОПРИВРЕДНЇКОМ

СУБВЕНЦИОНОВАНЄ КАМАТИ На основи потримовки запровадзованя польопривредней политики руралного розвою општини Кула за 2020. рок, розписана Явна поволанка польопривредним продуковательом на териториї општини Кула хтори заинтересовани за субвенционованє камати, або надополнєня за краткотирваце кредитованє польопривредней продукциї – набавку основних средствох у 2020. року. Явну поволанку ше упутює реґистрованим польопривредним продуковательом зоз териториї општини Кула хтори заинтересовани за польопривредни краткотирваци кредити у дїловних банкох за набавку основних средствох, на период од 12 мешаци, зоз учасцу општини у субвенционованю камати и/лєбо надополнєня, у висини 100 одсто. Вкупни средства за субвенционованє каматох и/лєбо надополнєньох за одобрени краткотирваци кредити виноша 4.000.000 динари и обезпечени су з буджету општини за 2020. рок. Суму кредиту виплацує дїловна банка подношительови вимоги у минималней суми од 100.000 динари и максималней суми до 1.000.000 динари, зоз роком одплацованя на 12 мешаци, без валутней клаузули. Прияви за учасц на явней поволанки зоз потребну документацию треба поднєсц на писарнїци Услужного центру Општинскей управи Кула (пулт писарнїци), Ленїнова 11, Кула, у завартей коверти зоз назнаку „Приява за субвенционованє каматох и/лєбо надополнєнє за краткотирваци польопривредни кредити за 2020. рок. Прияви хтори нє направени у складзе зоз тоту явну поволанку нє буду прилапени. Термин за подношенє приявох зоз потребну документацию док ше нє потроши средства, а найпознєйше по 31. децемебр 2020. року. Текст явней поволанки будзе обявени и на огласних таблох месних заєднїцох, а додатни информациї мож достац на число телефона: 025/751-187. Ан. М.

РУСКЕ СЛОВО 13

РОК XXXL СЕПТЕМБЕР 2020. число 475

Число ушорел: Любо Инґе Дудаш

Плаца на поли – Цо то за робота, нагнївал ше єден наш дакедишнї брат, лєбо лєм родзина, кед приял першу пензию, робота иста, а плаца два раз менша... Кед би ище задуло... Лєжа, так, у хладку двоме бувши нам браца, а вец, нараз, нєдалєко од нїх ше авто преврацел. Од преврацаня випадла и актовка, розтресла ше и почали залєтовац по сто евра... Гвари перши другому – Дабоме на лєжацо, очом нє вериц, а задумай тераз кед би витор задул дакус на наш бок, могли бизме ше и збогациц... О заєднїцтве Пита ше єден „їх”, єдному „нашому” же дзе того року надумал пойсц на лєтованє... – До Турскей, гвари му тот одразу. – А прецо же до Турскей, увредзено ше опитал перши. – Морйо красше, любезнєйши су, цени нїзши, а и, баш кед сцеш – зоз нїма зме вєдно жили длужей як з вами...

ШМИХ ВШЕ ЗДРАВИ!

ЗОЗ ШИЦКИХ БОКОХ Єден о Лалови Шедзи, так, Лала на лавочки пред обисцом, у хладку коло штерацец ступнї, а вон ше зної у першняку...! Наишол тамадз сушед та ше чудує – Та цо, гвари, шедзиш сушед у першняку, нє видзиш яка горучава, а и ти цали презноєни? – Та, озда нє... Ша нє горуцо мнє од першняка, алє од горучави... Тато нам купи куцова Случело ше, раз лєм, так же Пиротянєц цалу фамелию одвед на вечеру до ресторану. Кед уж вечера була при концу, поволал келнера и замодлєл го же би тото цо остало запаковал псови за вечеру... – Тато нам купи куцова, тато нам купи куцова, зрадовали ше дзеци надармо... О спорту дакус – Як ше по китайски гвари столни тенис? – Як то же нє знаш – Ша пинґ – понґ!

НОВА НАУКА – НОВИ ДОСЯГИ

МАЙСТРОВЕ ЗА – НЄ ЗНАМ ЦО...

Знало ше дакеди хто мурує, а хто малтер прави, миша и довожи, алє часи нови пришли. Нєт школи за мулярох, та лєм по пракси зоз интернету. А там, нє знаш чого нєт... Єдни пишу як ше губи, други як ше прави, треци же анї єдни пойма нє маю. Так то вше и було. Паметам приповедку же кед „гевти” и „гевти други” попод „Вельки беґель” сцели тунел викопац, та найтуньше понуканє за роботи дали нашо бувши браца Му Йо и Га Со. На питанє же як цена така нїзка вони одповедли же нараз, з обидвох бокох беґелю почню копац и у штредку ше стретню. Двараз менєй часу, а и цена за тельо нїзша. – А цо будзе, здогаднул ше єден з комисиї, кед ше нє стретнєце? – Цалком нїч страшне, одповед Му Йо, у истей цени достанєце два тунели! Цошка з тей приповедки ме здогадло на керестурске, новше, мурованє... З розума спадло Инґейови

14 РУСКЕ СЛОВО

О розуме як талу – Опатри, лєм, нашого милого сина, яки є мудри, озда шицок розум нашлїдзел одо мнє, цеши ше мац... – Маш право, потвердзує оцец, я мой розум ище вше мам. Ратота Рихтала супруга ратоту за фриштик свойому мужови кед нараз, вошол вон и просто до кухнї, а ґу шпоргету... – Меркуй, жено, додай ище дакус олєю, преврац ратоту, єдну по єдну, швидше то, слабо ши то посолєла... – Додай олєю, дзе олєй, зменшай температуру, меркуй загори ци то, останєм през фриштика... – Розум це зохабел, чи цо? Нє видзиш же єден бок пригорел, а други ище сирови...? – О, господи, цо з тобу, ти думаш же даскельо вайца нє знам упражиц? – Оєй, та дзе... Лєм сом сцел же биш знала як мнє док гонїм авто, а ти шедзиш при мнє...!

БАЧИ ДЮРА З КЕРЕСТУРА

ПРАВДА ИСТА

КОЧ У БЛАЦЕ Єст тому уж два гинта, кед у лапошу при валалє до блата залєзнул коч. Такой оформена валалска комисия же би випитала чий то коч, прецо залєзнул и як го треба ратовац. Направени записнїк, обвисцена о тим општинска власц, та тот проблем розпатрали шицки релевантни фактори у валалє и на уровню општини. Явене о тим и до министерства. Пришол министер особнє и дал вияву за медиї. Гварел же коч залєзнул до блата пре части єшеньски дижджи хтори нас нєсподзивали, алє щесце же нєт векши чкоди, а з коча нїч нє хиби. Ище додал же цо скорей треба принєсц нови закон о вицагованю з блата, у хторим буду реґуловани шицки таки и подобни питаня. Калдерму нє споминал. Єдней ноци, кед уж сциснул мраз, пришол якиш челєднїк зоз штирома коньми и даскельома моцнима хлопами, та „по сухим” вицагли коч з лапошу. Нїхто их нє видзел, бо було цма. Анї по нєшка их нє пренашли. Прешло од теди ище два гинта. У лапошу нїхто вецей нє залєзнул. Направена калдерма? Нє, алє положени знак на хторим виписане спозоренє: „Меркуй, блато!” А вибудов калдерми през лапош и далєй остал приоритет. Призначел: Ю. П. 25. СЕПТЕМБЕР 2020.

ЗОЗ ДРОБНИМА СЛОВАМИ

НЇЧ БЕЗ ОКУЛЯРОХ... Нагнївани Микола дудре и лярма по обисцу, з песцу биє по столє... Чита писмо котре му сцигло од општини. – Яка вас заш нашла водарина, одводньованє, наводньованє, порциї на то, порциї на гевто... – Тото я плациц нє будзем, такой рано идзем до Кули та им я укажем – дудрал и далєй себе до бради. – Нїч нє знаю лєм порцию питац, яґод кед би мнє пенєж з нєба падал на стол... Познала Маря, супругов обичай кед станул на лїву ногу, та ше сама вимкла до другей хижи, нїби, телевизию патриц, бо цошка яґда єст. Рушел Микола на першим автобусу, такой з рана, до Кули. Зоз автобусней станїци просто до општини кед там – чекальня преполна. Нагнївани шицки, а скоро шицки тримали и даяки папер у рукох. Жубротаю, дудру, алє нїхто, заш лєм, прегласно. Зогнул ше Микола, як и шицки пред тим и потим, на шалтер, та почал панї толковац прецо вон ту пришол аж зоз Керестура. Такой достал число канцелариї, алє и число хторе потвердзовало же є двацец штварти по шоре... Аууу ! Но, заш лєм, ришел Микола причекац, та цо будзе. Дзень и так уж бул пред препасцу та нач двараз приходзиц пре исте. Годзина, мурова, вше помалши, алє ишла. Прешло и єденац, а шор нє вельо менши. Прешло и вецей годзини. Заблїсло, конєчно, и його число и Микола ше скоком и бегцом през цали конк рушел ґу спомнутей канцелариї. Так по руски, з дзверох почал на цали глас младей паночки котра ту робела же вон то нє виплаци... – Помали, крашнє – змирйовала Миколу паночка. Дайце ми тото вашо писемко най го и я пречитам – була сцерпезлїва и змирена општинска службенїца. Микола сичал кельо могол, алє усприч ше нє усуд зел. – А, ви уж уплацели на жиро рахунок кельо ту пише? – Прето сом и пришол. Сцем вам повесц же я койдзеяки водарини зоз сушу лєбо вилїви плациц нє будзем! Врацела му млада панї папер и крашнє зоз пальцом указала єден шорик, зоз дробнима словами писани. Вжал Микола окуляри, намесцел их на верх носа и помали почал розчитовац цо уж писало. А писало лєм же гражданє перше муша виплациц и вимириц тото цо держава од нїх вимага, а аж потим ше маю право и жалїц по истим члену истого закона... Прелїґнул, якош, Микола нє малу ґомбовцу, обрацел ше и просто на автобуску. Автобус, тот до Керестура, праве пошол, та му нє остало нїч, лєм заволац ше на таксистох... – Нїч ше ми нє питай – оддудрал Марї – алє ми другираз зоз писмом дай и окуляри, бо без нїх нїч.

З ПОШТАРОВЕЙ ТОРБИ

МАСКИ – То ти, Ганьо? Ша нє мож це препознац як ши зняла чарне! Алє, заш лєм сом це препознала по тим вельким носу котри ци стирчи спод маски. – Гей, Левоно, то я. – увредзено предлужела... И я би тебе нє препознала, лєм по твоїх устох цо их надлугоко и нашироко отвераш под тоту маску... Так и Ганя нє остала длужна пайташки. – Чула сом же доходзел ґу тебе ґдовец Петро... – Гей, бул маляр Петро. Пришол ошацовац предню хижу кельо треба материялу и кельо будзе коштац билєнє. А, чула сом же у це видзели електричара Миколу гевтого тижня у твоєй хижи у ґачох. – Ти, Ганьо, знаш яка слаба струя у нашей Сентомашскей улїци. Майстор електричар вечар пришол заменїц лицну на осиґурачу. И док я ишла превериц у хижи на шалтер чи швици, мой пес Бурко одквачел ше зоз кольчка и зоз ланцом почал сушедову мачку оганяц. А мачка просто спод столїка на котрим стал Микола. Бурко за мачку и зоз ланцом заквачел єдну ножку на столїку. Мачка сцекла на сушедов мурик, а Бурко прето бул бесни, та лапел за Миколу за ногавку. Так Бурко натресал зоз ню док ю нє розтаргал аж по задок. – Но, цо сом знала?... Ша, нїч... Майстра нука до приклєта... Знял панталони... Я ше лапела их пошиц. У тим, кед прешло тото бреханє и тот галайк, Йоска, сушеда, през фиронґлу обачела Миколу у ґачох, а вонка уж бул змерк... И то було єй масло за приповедку по валалє. Ша ми, озда, два ґдовици найлєпше знаме цо робели майстрове у нас. А, за шицких нас останє тайна, цо наисце була правда, а цо нє, спод тих двох маскох. Дюра Салонтаї

Владимир Дудаш Иванов 25. СЕПТЕМБЕР 2020.

РУСКЕ СЛОВО 15

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ШВЕТОЧНОСЦ У НОВИМ ОРАХОВЕ

ТАМБУРАШЕ У РУСКЕЙ МИСИЇ очитуюци шицки мири хтори предвидзує защита од корони, сала Дома култури у Новим Орахове пияток була полна, а по реакцийох публики було видно же нєможлївосц отримованя фестивалох допринєсла же людзе лєдво дочекали буц на даяким концерту. Пред концертом ораховски парох о. Владислав Рац одслужел Службу Божу у грекокатолїцкей церкви, так як то вше и було пред отримованьом манифестациї пошвеценей присельованю Руснацох до того валалу. Пре позарядови стан и тогорочни зменшани можлївосци за пестованє своєй култури, Ораховчанє нє могли означиц 13. май зоз, уж традицийним концертом, та окрем 20. рокох Тамбурового оркестра, того вечара отримана и преслава 74. рокох од приселєня, зоз наступом фолклорашох и рецитаторох КУД „Петро Кузмякˮ, їх госцох-тамбурашох зоз Чантавиру, и заєднїцкого оркестра зоз наших дружтвох зоз Коцура и Вербасу. Кон церт у Доме кул ту ри, зоз при вит ни ма сло ва ми, отворели Олена Папуґа, покраїнска по сланїца, парох о. Владислав Рац, Владимир Маґоч, а на окремни спо соб под зековане и Томиславови Джуньови, Любомирови Ґовльови и Едвинови Джуньови же помогли у орґанизованю тей пре слави. На концерту бул и Желько Ковач, предсидатель Вивершного одбору Националного совиту Руснацох, Йоаким Грубеня зоз Союзу Руснацох Українцох Сербиї, представителє локалней власци зоз Бачкей Тополї. Ораховски тамбураше, хторим бул пошвецени тот вечар, понеже славели 20. роки як ше першираз зишли и почали вєдно грац, зоз добрим вибором писньох, грали и шпивали за душу, так як то лєм добри тамбураше занаю. Публика з нїма шпивала цали вечар. На самим початку Тамбурови оркестер мал 10 членох: Михайло Еделински, Ярослав Провчи, Жолт Надь (нєшка жию у иножемстве), а терашнї члени, Ґоран Еделински, Борис Маґоч, Владимир Маґоч, Золтан Дудаш, Любо Рац, Славко Джуджар, Золтан Чабаи и Душко Шпрох. Тераз уж, дав-

16 РУСКЕ СЛОВО

Фото˸ Иґор Маґоч

Концерт, з нагоди 20. рокох роботи Тамбурового оркестра КУД „Петро Кузмякˮ и означованя 74. рокох од приселєня Руснацох до того валалу отримани пияток, 18. септембра, у Доме култури у Новим Орахове

ного 1999. року, же би нє думали на бомбардованє и шицко цо нас знашло, дзешецерме любителє рускей музики ше позберали у пиньвици Михайла Еделинския и кажду нєдзелю пополадню ґрали за свою душу. Гваря, енерґия була така барз добра же им було мало и кратко грац лєм нєдзелями, та позберали и танєчнїкох и шпивачох и после того, дватисячитих рокох приходза златни роки за ораховски културно-уметнїцки живот, а треба надпомнуц же 2004. року отворели и Руски дом. Тамбурови оркестер КУД „Петро Кузмякˮ у 20. рокох своєй роботи посцигнул вельо успихи. У своїм валалє Новим Орахове до нєшка маю мисию отримованя рускосци, бо без нїх нє було анї фолклорней секциї, анї удатних шпивачох, хторих провадза на шицких фестивалох. Тамбурови оркестер ше може похвалїц же наступал на рижних руских и мадярских фестивалох у Словацкей, Польскей, Мадярскей, а на нашим Фестивалу дзе ше оценює гранє и наступ, т. є. на „Мелодийох руского двору” у Шидзе кед штири раз освоєли перше место, три раз були други, а раз треци. Концерт закончени зоз заєднїцким наступом ораховских, чантавирских, вербаских и коцурских тамбурашох, шивачками Настасю Сакач и Дарину Михняк и одяву Татяни Дудаш и Кинґи Надь, хтори водзели конферансу по руски и по мадярски.■ Ол. Папуґа 25. СЕПТЕМБЕР 2020.

kultura@ruskeslovo.com

ОТРИМАНИ РОЧНИ КОНЦЕРТ РКЦ У НОВИМ САДЗЕ

ПУБЛИКА ШЕ ЗАЖАДНЄЛА КУЛТУРНИХ ЗМИСТОХ

После длугшого часу зациху у култури, новосадски Руски културни центер отримал свой рочни концерт, хтори пре пандемию бул два раз одказовани. Концерт указал же културни змисти хибя людзом, а пре кратки час за його пририхтованє, гоч и у чежких условийох, Дружтво отримує квалитет

Фотоґрафиї: В. Вуячич

Руским културним центру у Новим Садзе, всоботу вечар, 19. септембра, отримани Рочни концерт, звонка узвичаєного термину. З оглядом на вирус корона и можлїве погоршанє ситуациї коло пандемиї, руководзаци одлучели отримац Рочни концерт тераз кед условия тото допущую и достали одобренє од компетентних зоз городскей управи и Кризного штабу. Концерт мал буц отримани у дворе, алє гласна музика зоз сушедства тото онєможлївела, та ше концерт отримало у велькей сали РКЦ. Иван Канюх, водитель вечара, поволал предсидателя Националного совиту Руснацох Борислава Сакача же би привитал госцох и отворел концерт: Фолклорна ґрупа ветеранох одтанцовала „Бунє– Понеже ше зисцели условия за вац ки танци” хореоґрафа Миодраґа Цветковича-Баотримованє Рочного концерту, дзеньца, а уметнїцкого руководителя Миломира Шайкуєм же зме ше зишли у таким читоша. Танцошох провадзел оркестер РКЦ под рукошлє и винчуєм учашнїком же ше им водством Мирослава Папа. за кратки час удало пририхтац проХлопска шпивацка ґрупа ше представела зоз граму. Указало ше же у терашнїх нєтрома композициями: „А я себе порадзим” и „А вигодних условийох створена наша я хлапец Капущань”, обидва композициї у араннова реалносц, а по предвидзованю жману Мирослава Папа, и композицию „Вела луфаховцох то будзе и наша будуца нока” у аранжману Борута Павлича, хтори и уметва нормалносц. Уживайме у програнїцки руководитель Хлопскей шпивацкей ґрупи. ми хтора шлїдзи – гварел Сакач. Ана Римар Симунович виступела як солистка и Перши ше мали нагоду предстаодшпивала два композициї „Мала гвизда” комповиц Хор „Гармония” зоз штирома зитора Мирона Сивча и народну Солистка композициями: „Дона нобис пацем” канон, „Све док је благог ока” Иси- Ана Римар Симунович „Червена ружа трояка”. Фолклорна ґрупа ветеранох одтанцовала танєц дора Баїча, „Ганїчко душичко” у аранжману Винка Жґ„По зем плин ски” хо ре о ґ ра фа Ми ло ми ра Ша й тоша у анца, „Били орґони” Якима Сивча, а у аранжману Мипро вад зе ню ор ке стра РКЦ, а под ру ко вод ством Миророслава Папа, под дириґенством Сузани Ґрос Маркович. слава Папа. На гармоники их провадзел Давор Сабо. Оркестер РКЦ виведол композицию „Фантазия” на три народни теми, под руководством и у аранжману Мирослава Папа. На самим концу наступел госцуюци Смикови оркестер „Нонет”, хтори виведол композицию „Бесаме мучо” и „Нонет микс” под уметнїцким руководством и у аранжману Борута Павлича. Програму заварла Фолклорна ґрупа ветеранох зоз греческим танцом „Сиртаки”, чий хореоґраф Миломир Шайтош. Концерт отримани по шицких епидемиолоґийних мирох, на уход зе ше мерало температуру и дезинфиковало руки, публики нє було анї вельо, анї мало, пре епидемию, алє присутни кляпкали щиро и громко шицким учашнїком на концерту. Люд зе ше зажаднєли културних збуваньох, бо културних змистох нє було уж шейсц мешаци. ■ О. П-С. 25. СЕПТЕМБЕР 2020.

РУСКЕ СЛОВО 17

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ОТРИМАНА ДРУГА ПОДОБОВА КОЛОНИЯ „ЕУФЕМИЯ ГАРДИ 2020.”

МАЛЬОВАЛИ У МИРНЕЙ, РОБОТНЕЙ АТМОСФЕРИ Подобова колония „Еуфемия Гарди 2020.”, друга по шоре, отримана всоботу, 19. септембра, у орґанизациї Месного одбору Рускей матки на хторей участвовали 15-цецеро подобово творителє зоз Руского Керестура, Кули, Вербасу, Зомбора и Нишу

третнуце подобових творительох отримане у Спортскей гали у Руским Керестуре, на хторим участвовали и початнїки и исуснєйши маляре, рижних ґенерацийох, а хтори по подобовим платну мальовали од портретох по мотиви з природи. Орґанизаторе задовольни зоз одволаньом малярох аматерох, а з оглядом на скромни културни змисти у тим 2020. року медзи уметнїками була обачлїва и потреба за твореньом, друженьом и черанку малярского искуства. – То уж други рок як орґанизуєме Колонию и думам же була успишнєйша як прешлорочна, и наздаваме ше же так будзе и надалєй. Одволало ше красне число преверених аматерох уметнїкох, хтори уж вецей раз участвовали на колонийох, а було и тих младших хтори на таки способ уча од искуснєйших и здобуваю знанє. Задовольни зме же ше нам поспишело орґанизовац Колонию, понеже було обачлїве же людзом хибело друженє – гварела предсидателька Месного одбору Рускей Матки Мария Дорошки. Слова Дорошковей потвердзела и єдна з учашнїкох, Дєрдї Шарич, лїкарка по фаху зоз Зомбора, хтора гварела же таки подобово стретнуца права нагода за друженє уметнїкох, алє и же би єдни другим помогли у усовершованю малярскей технїки. – Свой шлєбодни час препровадзуєм у мальованю з акварелом, учим сама и барз ми драгоцини тоти подобово колониї кед ми дахто прекоментарує роботу – чи кед ю похвалї, чи кед предложи цо бим могла вименїц, усовершиц. Думам же подобово колониї нєобходни пре друженя уметнїкох, гоч, нажаль, того року их було мало пре

18 РУСКЕ СЛОВО

емидемийну ситуацию. Алє тоти ридки стретнуца барз драгоцини, бо зме почувствовали же цошка вредзиме, же маме увагу. До Керестура сом пришла зоз колеґиню Ядранку Наранджич, тиж зоз Зомбора, як представнїки Дружтва за борбу прцив рака у Зомборе, а ми часто як Здруженє поволани на колониї рускей заєднїци. Роками зме були учашнїки на подобовей колониї у Шидзе, и барз нас обрадовала поволанка зоз сушедного Руского Керестура – задовольно приповеда Дєрдї. Тогорочна подобова Колония отримана по проєкту Рускей матки за финансованє и софинансованє програмох и проєктох очуваня култури и уметносци рускей заєднїци, як и програмох и проєктох у обласци туризма општини Кула у 2020. року, у безпоштредней орґанизациї Месного одбору Рускей матки у Руским Керестуре. О финансийней потримовки Подобовей колониї предсидатель Рускей матки Дюра Папуґа гварел꞉ – Того року зме мали потримовку од Заводу за културу войводянских Руснацох у виду финансийней помоци од 45 000 динари и потримовку од општини Кула зоз суму 20 000 динари и думам же то барз значне же зме достали финансийну потримовку и же можеме на таки способ промововац подобову уметносц при Руснацох. Зоз тих средствох учашнїком обезпечени авторски платна и олєйово фарби, зарамйованє малюнкох и полудзенок, а буду потребни и средства за друкованє каталоґу у хторим буду обєдинєни шицки роботи зоз тей Подобовей колониї, же би остал тирваци шлїд того стретнуца – гварел предсидатель Рускей матки, Дюра Папуґа и додал же вистава тих малюнкох запланована концом рока, 28. децембра, же би ше роботи малярох аматерох затримало праве у Руским Керестуре.■ Ан. Медєши 25. СЕПТЕМБЕР 2020.

СЕПТЕМБЕР 2020. рок ЧИСЛО 9

Ася ПАПУҐА САМСОН

***

А кед Ню ейдж афирмативна филозофия уж виплокана и кед Фейсбук постава основне жридло информацийох о лїку процив коронавируса, кед Буда вше баржей здабе на малого, тлустого, мурцавого и нєуглядного пайташа з дзецинства, цо му заграда просто твоєй капури и цо ровно єднак ма лїву папучу на правей ноги, а праву на лївей, а точносц податкох гордо потвердзує зоз: Гееей, знаже же правда, баба ми гварела’’, ”кед реалне ришенє замервене як жуваче у дзецинских власох, а драга анксиозносци проста, тварда и стабилна як дїдова драбина до пойда, гибаль тота до чардаку медзи шветами, кед ци у психолоґовей чекальнї розтолкую же у шоре же биш заказац розгварку, алє мушиш дакус причекац,

25. СЕПТЕМБЕР 2020.

бо єст барз вельо суицидних, та раз озда сцигнєш и ти на шор, кед Фреди Круґер постава реалнєйши од урядовей особи на телевизиї одвичательней за твою судьбу, кед бистри и ясни сон скапе накадзи капки води злєю капри з очох и кед ци уж лєм Жвир з першох контролує тїлесну температуру и цалосни психофизични стан, е, теди ши ту. Алє ши и нє. Нє шицко твоя вина. Нє шицко твоя обовязка. Дакеди мож и нїч. Дай мено свойому демонови же биш знал з ким маш роботи. Полож жвератко опрез Бубуша, най ше бої вон. И дихай. И нїч. Дакеди треба нїч.

РУСКЕ СЛОВО 19

literaturne@ruskeslovo.com

Олена ПЛАНЧАК- САКАЧ

НОВ

И ВИ

АНЯ Ут новоей рубр и язикпублико ки будз у на д як и к вани кнеме пр спос ругих я нїжки р їжки н едставя а словоб читазикох жеуских ав рускимц т а” то ел б лите упозна є „Литеи ше на рох л т р рату рну и зоз на атурногот прод йнов о укци ш ю. у

РАНО

Зденка ВАЛЕНТ БЕЛИЧ

Будзи ше цихе, змарзнуте, жимске рано помалючки, лєгучко так умилно, биле, пенасте, мегке як мохотка... По кутох двора ище дирґоня глїбоки цинї зоз прешлей ноци. За нами ше цагаю лєнїви крочаї од вчера док поспано пиєме свой ранши чай припатрам ше як вон кажде рано пошвецено збера отрушини зоз нашого стола и карми премарзнути птици. У цихосци нашей хижи, без гласу модлїм пребаченє за шицки свойо препущеня... Док мраз пука гласно на шицки боки през воздух, як ляд прициснути зоз терху.

МАЛЮНОК Далєко у Япону дзе сом нїґда нє була виходзи слунко и квитню черешнї лєм пре квет. Японци пию чай на ритуални способ почитуюци длугоку традицию. Малюнки чуваю скруцени як дакедишнї були або перґаменти нє обичай же би прикрашовали мури. Кед пию чай у кругу вибраних Приятельох, розкруцую малюнки и вєдно уживаю у уметносци. Малюнок влапена хвилька, як птица до своєй клїтки, же би ше го дожило потребна хвилька оддиху... Японци тото знаю.

20 РУСКЕ СЛОВО

ОГЛЯДНУЦА РЕЦЕНЗИЇ КРИТИКИ

СЛОВО

И тот дзень пришол кед зоз струнким целом прекрасна Иродиядова дзивка зоз святочним танцом Седем шлаєрох и розкошнима словами писнї обчаровала цара Ирода. У запенєней царскей креви зявела ше занєшеносц зоз красу и одушевиє з младосцу, та єй зоз доберанима словами обецал сполнїц кажде жаданє. Вона прибегла ґу своєй мацери возбудзено и шептаюци ше опитала: – Цо най глєдам? – Йованову главу – гварела Иродияда жимна як камень. Жаданє го запрепасцело, Ирод нє бул добрей дзеки, алє слова ше вознєсли и кружно одгуковали по палати оштро дзвоняци, так же обецане було сполнєне. Остатнї днї лєта припекли цихосц, по пустих улїцох як у студньох слова ше зоз сцихшаним шепотом збивали одгукуюци: – Забити найлєпши спомедзи нас... Писнї зоз новообявеней збирки на сербским язику „Медзи двома побрежями” (Између две обале, Нови Сад, 2020)

25. СЕПТЕМБЕР 2020.

СТИХИ ЗОЗ ШТРЕДКУ ГАРМОНИЧНОГО КРУГА (Олена Планчак-Сакач, „Између две обале”, песме, Фондација Група север, Нови Сад, 2020) ед бизме сцели одредзиц место поезиї на К скали душевних моцох чловека, нашли бизме ше медзи двома побрежями – медзи

рацийом и емоцию, медзи материялним и осетовим, медзи чистим умом и страственим ужитком и медзи конкурентну форму живота и метафизичну всеприсутносцу. Поезия, як и наостатку кажда форма уметносци – капча хтора годна помириц и повязац два процивни сили хтори ше вше боря у людским духу – осетову и розумову – же би их приведла до складу и допринєсла установеню цалосносци души чловека хтора дзекуюци трецому принципу – принципу креациї – пренаходзи свой ратунок. Евидентне же Олена Планчак-Сакач интуитивно нагадовала постулати о централним месце уметносци у гиєрархиї душевних моцох чловекових кед писала Медзи двома побрежями, и же прето то постало фундаментални принцип єй поетского виразу. Лирски субєкт тей збирки представя центер гармоничного зєдинєня импулсу за материю з єдного боку и импулсу за форму з другого. Праве лирски субєкт живе жридло краси хтори як свойо одраженє пренаходзи красу и у своїм окруженю и то нє лєм у найинтимнєйшим кругу, алє и у просторе, штредку, пейсажу, значи у окруженю у найширшим смислу того слова. Вецка ше тоту красу, хтору можебуц и нє препознава як зарї власного єства цо сцекли, намага артикуловац як дацо цо наисце видзене. Цошка як фарбенє швета з власну душу и його нєпреривне повторне одкриванє. Поезию тей авторки бизме шлєбодно могли наволац „женским писмом”. През писнї читателя провадзи цинь ґаздинї цо става вчас рано и цо през хижу ноши швижи пахняци хлєб, алє и духовну поживу замишену кед ше почало розвидняц з инстинктивну потребу же би зоз ню накармела и задоволєла блїзших, и же би пошорела и ушорела уж установени гармонични круг коло себе. З искусним оком у швидким преходзеню лирска героїна контролує тот порядок и препознава його знаки при заспаних тварох своїх дзецох, супруговим накруценим векеру, при суки, при колеґох хтори уж шедза на своїх местох и розвиваю давно почати приповедки. У першей поетскей збирки Олени Планчак-Сакач могли бизме обачиц три основни характеристики. Перша рефлексия заснована на сцигшаней дозретосци, друга артикулация визуалних импресийох, а треца „диялоґичносц”, односно задумани собешеднїк. Кед бизме почали од остатнєй, части мена, ословйованя лєбо посвяти у писньох шведоча о значним месце собешеднїка у творчей стратеґиї тей поетеси. Тоту другу – артикулацию визуалних импресийох – пренаходзиме практично у каждей писнї, хтори найчастейше починаю з 25. СЕПТЕМБЕР 2020.

лирску дескрипцию пейсажу, а у хторих ше визуалне, односно його дожице, хаснує як утока на хторим потим поетеса з фарбами свойого одушевия домалює поетски слики. Як наприклад у писнї Єгипет у пейцох сликох кед гвари: „Зелена река, што живот значи, лењо се пружа / кроз мала кукурузна и тршчана поља” або у Бодруму „Катарке бродовља проболе су / небо без облака, просула се / сунчана прашина морем / бљешти све до хоризонта”. Мотиви дозреваня и узретосци як трецу характеристику и як резултат посцигованя идеалного злученя красного и етичного часто стретаме у тих писньох. У нїх думка дозрева до стиху як цо ше цесто дзвига и постава хлєб. Думки нарошню у нас по димензиї полного смаку. Поетеса дозретосц видзи у рукох своєй мацери, у розпукнутей ґереґи, у овоцнїкох и винїцох, у писнї цо дозрева на ґамбох наших дзецох; сладзи ше зоз смислову полноту узретого грозна, а узрети плоди, зоз хторима є окружена, з часом даваю нашенє и основу за будуци живот. Збирка „Медзи двома побрежями” ше состої зоз пейцох циклусох, як и з проложскей и епиложскей писнї. Перши циклус „Путованє през час” можеме читац и як литературни бедекер и обиходзенє визначних местох хтори маю универзалне и наднационалне значенє. Авторку водза импресиї и визуални дожица „Пейзаж”. Писнї у першим циклусу часто инспировани з историю, алє и з литературнима и историйнима подобами (Шекспир, Данте Алиґиєри) хтори яґод кед би ознова ожили и постали нашо сучашнїки, а же их як звичайних людзох можеме стретнуц на драже. През цали ряд видлївого и лиризацию видзеного тоти стихи читаме и як намаганє же би ше влапело нєвидлїве и нагадане. У другим циклусу „Укрижени час”поетеса установює партнерски теми, бешедує о попреплєтаних животох и судьбох, а то источашнє ище єдна манифестация женского писма и принципа – одвичательносц за других, односно вереня же шицко зоз шицким повязане и же ше кажди наш поступок одражує на животи людзох хтори нас окружую. У трецим циклусу „Шлїди часу” пренаходзиме еґзистенциялни теми. Олена пише о шмерци „Друге побрежє”, народзеню „Два цела”, о вири як духовней моци… Першобутна еґзистенцийна подвоєносц праве з виру як духовну вертикалу ше претворює до святого тройства, а ту приходзиме по тиж часто присутни мотиви зоз християнскей провениєнциї. Штварти циклус „Премрежени час“ на перши попатрунок почина зоз социялну тему, алє поправдзе гутори о тим цо ми єдни другима. Пияти циклус „Краса часу” представя рефлексиї о дозреваню и дозретосци. Поетеса у автопоетских стихох наволаних праве так - „Писня”, зоз хтору започина збирку, о поезиї пише як о заокруженей думки, о спреводзки и нагаданим змисту. За Олену Планчак-Сакач поезия значи глєданє словох глїбших од того швета. Стихи доживює як влапени хвильки хтори здабу на птицу влапену до клїтки, лєбо як интермецо медзи ридкима случованями. Поезия, як видзиме по збирки писньох „Медзи двома побрежями“, за Олену Планчак-Сакач нєменовани простор шлєбоди хтори єй оможлївює жиц и исновац медзи двома побрежями. Зоз сербского преложел Саша Сабадош

РУСКЕ СЛОВО 21

literaturne@ruskeslovo.com

Олена ПЛАНЧАК- САКАЧ

НОВ

И ВИ

РАНО

Зденка ВАЛЕНТ БЕЛИЧ

20 РУСКЕ СЛОВО

ОГЛЯДНУЦА РЕЦЕНЗИЇ КРИТИКИ

СЛОВО

25. СЕПТЕМБЕР 2020.

РУСКЕ СЛОВО 21

Мирон ДЖУНЯ

О ПОРТРЕТУ УМЕТНЇКА У НАЙЛЄПШИХ РОКОХ Вочи новей кнїжки драмох Звонимира Павловича, направиц би огляднуце на предходну(-и) и поцагнуц основни концепцийни паралели. Збирно спатрано, Павлович у роботи цага през свойо дїла даскельо тематски фурми, котри ше преробено зявюю як подполно нови креативни цалосци. У векшини случайох винєшени и по саму сцену. Тота и така реинтерпретация власного дїла (алє и других авторох) поступок яки надиходзи Папгаргайово преробки Костелникових приповедкох, як замерковал Юлиян Тамаш, и лапа крочай з актуалнима тенденциями у сучасним театралним швеце, та и професийней бранши. После насловней драми “Клїтки за щешлївих” дзе ше обрабя фамелийну саґу Друґетийових, вязаних за нашу (пред)историю з феудалних часох, Павлович ше у (тиж насловней) Зазберовачох труп” лох” позабавел з Костельником. Прето и споминам пасус скорей два (три) авторитети з руского литературного пантеона. Попри Образох на скори” и студиї ” Медзи природу и доктрину”, доставаме автентични ” фалат, сиґурно наративно водзеней драмскей фабули, фасцинантно фактоґрафийно подкрипене. Достойно гаризми оца нациї, та аж и як биоґрафийни прилог. Нє такой-таки схопни автор би ше умервел у таким єдним Ґалиматиясу. Ствар смаку, алє сом Павловича з тим дїлом предложел менторови за суґерованє министерству коло обовязней школскей лектири. Дзешка ше з тим дїлом заокружує на найкрасши способ (потерашнє) авторово заоберанє з традицию, гоч драма сама по себе кореспондує и з християнску тематику, як и пошлїдками тоталитарних режимох на судьбу поєдинца и ґрупи, медзи иншим – обачлївих у взагальним опусу. Топонимия Горнїци (Галичини) такповесц перманента орнаментика Павловичових дїлох. Нови зборнїк представя заобраценє ґу интимней Фаустовскей драми автора, шлїдом вельких темох инспированих з архаїчним митом Дзивки и Шмерци, дзе ше вец тота алеґория крижа з другима, подобнима архетипами, повед бим, класичней литератури, и нє лєм литератури. Голєм два од трох драмох и з тей нагоди пресликовює даяки скорейши елаборациї, (Забранєна репродукция, Танєчна школа..) схопно интеґрованих и препакованих до нових цалосцох. Сам макабристични, ґотски поступок нє нове при Павловичови, то будзе же правило, а сама фиґура Фам фатал ше стабилизовала як обще место, голєм кед бешеда о литератури по руски, о чим ище годно буц (а требало би) бешеди. Рецензия придата, дїло у друку… Число ушорел Сашa Сабадош, фотоґрафиї Андреа Новак

22 РУСКЕ СЛОВО

25. СЕПТЕМБЕР 2020.

kultura@ruskeslovo.com

МЕДЗИНАРОДНА НАУКОВА КОНФЕРЕНЦИЯ У ПОЛЬСКЕЙ

УКРАЇНЦИ И ЇХ СУШЕДИ ПРЕЗ ВИКИ У Перемишлю, 11. и 12. септембра, у юговосточней Польскей, отримана Друга медзинародна наукова конференция под назву „Українци и їх сушеди през вики: политика, економика, релиґия, култура и сучасни живот”. Конференцию орґанизовало Українске историйне дружтво у Польскей. Пре ситуацию зоз корона вирусом часц конференциї отримана на живо, часц он-лайн, а роботи шицких учаснїкох, уключуюци и тих цо физично нє могли буц присутни, буду видруковани у окремним Зборнїку роботох зоз конференциї. Зборнїк будзе доступни шицким заинтересованим у идуцим року. Приявени були вецей як 60 реферати фаховцох гуманитарних наукох зоз України, Словацкей, Сербиї и Польскей. Циль конференциї була черанка думаньох, упознаванє учаснїкох медзи собу и презентация їх наукових здобуткох, а тиж так и творенє нових контактох. Таки подїї барз потребни, бо як гварел предсидатель Орґанизацийного комитету Роман Дрозд, доказ тому праве вельке число приявених рефератох и попри барз зложених условийох у чаше вирусу корона. Иншак, програма конференциї пре зложеносц ситуациї даскельо раз преформатована док нє достала конєчну форму. По сле шветочного отвераня конференциї, дзе окреме привитани двоме визначни историчаре и жителє Перемишля – професор Степан Заброварни и доктор Олександер Колянчука – професор Роман Дрозд уручел медалю Українского историйного дружтва у Польскей каменярови Шимонови Моджеєвскому, предсидательови Дружтва „Маґурич”, котре уж вецей як 30 роки ратує од знїщованя и забуца стари українски теметови. На Медзинародней науковей конференциї у Перемишлю, гоч нє були физично присутни, у урядовей програми зоз сообщенями участвовали и штири особи з рускей заєднїци у

Сербиї: Микола М. Цап („Нєпознати интервю владики Дионизия Нярадия з нагоди його нащиви Филаделфиї (ЗАД) 1926. року”), проф. др Янко Рамач и доц. др Даниела Марчокова („Новини Peštbudinske vedomosti (1861–1867) о Русинох Угорскей и Галичини и о словацко-русинских културних, политичних и националних одношеньох”), мср Ана Римар Симунович („Сакрализация простору у миту оцовщини Руснацох Михайла Ковача”) и Велимир Паплацко („Одношеня Русинох и Українцох зоз сушедами на просторох дакедишнєй Югославиї”). Вшелїяк же би наукова конференция була ище успишнєйша кед би ше шицки приявени учаснїки зишли у Перемишлю, дзе ше на тот завод нашли лєм учаснїки з Польскей. Заш лєм, факт же после конференциї видзе Зборнїк роботох дава надїю же и сообщеня наших учаснїкох буду тирвацо зачувани и буду на розполаганю шицким заинтересованим науковцом. В. Паплацко

У КОЦУРСКЕЙ ОСНОВНЕЙ ШКОЛИ

У ОШ „ЙОВАН ЙОВАНОВИЧ ЗМАЙ“

СЦИГЛА ВЕКША ЧАСЦ УЧЕБНЇКОХ НА РУСКИМ ЯЗИКУ

ДАЄДНИ ШКОЛСКИ КНЇЖКИ ШЕ ИЩЕ ВШЕ ЧЕКА

Як и у других наших школох дзе єст порядна настава на руским язику, так и у Основней школи „Братство єдинство” у Коцуре, прешлих рокох ше случовало же руски учебнїки барз пожнєли, та сцигли концом школского рока, лєбо були нє видруковани, або подлого квалитету. Пре таку ситуацию були нєзадовольни и школяре, и учительки и наставнїки, алє и директоре тих образовно-воспитних установох. По словох директорки коцурскей Основней школи Сенки Мученски, видавателє учебнїкох на руским язику за котрих ше школяре того школского року опредзелєли то приватна Видавательна хижа „Клет” и державни Центер за нїзкотиражни учебнїки, дакедишнї Завод за видаванє учебнїкох зоз Нового Саду. – Заводово учебнїки ище нє сцигли и пожня и того року, та ту маме дакус проблем. Учебнїки котри наручени зоз „Клет”-у углавним шицки випоручени и сцигли до наших школярох, та настава може функционовац поряднє и без проблемох. Подаєден учебнїк котри пожнї, як нам обецане зоз тей Видавательней хижи, будзе обезпечени по конєц того тижня – визначела директорка Мученскова спред Основней школи у Коцуре. О. Р.

Школски рок у цеку, школяре вредно уча и витворюю свойо школски обовязки, алє подаєдни школяре ище вше нє достали свойо учебнїки. На концу прешлого школского рока школяре и Їх родичи ше опредзельовали на яки способ и од хторей видавацкей хижи буду куповац учебнїки. Так ше даєдни опредзелєли купиц комплет учебнїки прейґ школи, даєдни школяре нашлїдзели учебнїки од старших школярох, а даєдни сами куповали учебнїки. Праве першокласнїки достали комплет учебнїкох од општини Жабель. Школяре котри куповали прейґ школи куповали прейґ Колибри буку (Kolibri book) и тоти учебнїки сцигли пред початком школского року, на час. Медзитим, школяре котри учебнїки доставаю задармо, од Министерства просвити, як треце дзецко у фамелиї лєбо як ношителє социялней помоци, тоти дзеци ище вше нє достали свойо учебнїки, чом то так, достали зме одвит же пожня. У Дюрдьовскей основней школи того року єст три одзелєня у котрих ше насатва одвива на руским язику и то друга, пията и осма класа котри учебнїки по руски брали од видавательних хижох Клет и Завод. Л. Кх.

25. СЕПТЕМБЕР 2020.

РУСКЕ СЛОВО 23

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ ҐЕНОВЕВА ШАНТА, ДАКЕДИШНЯ КОЦУРСКА УЧИТЕЛЬКА

И НЄШКА БИМ ИСТЕ РОБЕЛА

Пише: Оля РУСКОВСКИ

Учителька Ґеновева зоз унуком Душаном, дзивку Олесю и сином Здравком

У живоце каждого дзецка, попри мацери и оца, ище єдна особа барз значна. Вона дзеци научи перши букви, пренєше им перши знаня, з єй подпорку вони направя перши озбильнєйши крочаї у своїм школованю. Єй мудри слова, совити и красни хвильки препровадзени у лавки, школяре паметаю и споминаю през цали живот. Велїм зоз коцурскей школи праве тота особа була учителька Ґеновева Шанта ҐЕНОВЕВА – ЗАЩИТНЇЦА ПАРИЗУ Як приповеда учителька Ґеновева, нє було єй ясне прецо єй родичи дали праве таке мено. Алє, жаданє єй бачика було же би ше волала праве так. – Мойо мено нїхто нє могол запаметац, та сом була и Ґеновена, Ґеновела, Ґеорґина и вшелїяк ме волали, и нє любела сом свойо мено. Алє, раз ми ше єден професор опитал чи я знам цо мойо мено значи. Я нє знала, та ми гварел же Ґеновева була французка святителька, защитнїца Паризу. Так сом ше цешела, и одтеди ми мойо мено нє завадза – з ошмихом нам виприповедала.

24 РУСКЕ СЛОВО

аша собешеднїца народзена у Руским Керестуре, 1951. року, у Нярадийовей фамелиї. Першираз крочела тримаюци ше за руки своїх родичох, оца Михала и мацери Амали, а їх благи слова и потримовку памета и нєшка. Дзецински днї препровадзела у бависку з двома шестрами, старшу Марчу и младшу Весну, на цихих и мирних валалских улїцох. У куцику шерца тоти „слички” и нєшка викукую з громади памяткох. – По законченим основношколским образованю у Керестуре, мойо жаданє було уписац ше до польопривредней школи. Медзитим, мойому оцови ше тота идея нє барз пачела и пробовал ме унапрямиц на учительску професию. Гоч сом нє мала дзеку, послухала сом го и уписала ше до Учительскей школи у Зомборе – почина свою животну приповедку Ґеновева. РОБОТА И ДРАГА ДО КОЦУРА

Образованє у Учительскей школи у тедишнїм чаше тирвало пейц роки, и як преходзел час, нашей собешеднїци ше тота єй професия барз попачела. З каждим дньом вше баржей уживала у шицких предметох и шицких знаньох котри єй тота школа понукала.

– Кед сом закончела Учительску школу, ришела сом пойсц и на студиї. Уписала сом ше на Природно-математични факултет у Новим Садзе, на напрям ґеоґрафиї. Студентски днї були интересантни, наисце сом уживала у упознаваню нових людзох и красоти городских улїчкох. Медзитим, кед сом була на другим року студийох, од Марчи Виславсковей сом достала поволанку же бим преподавала музичну културу у основней школи у Коцуре. Вона знала же я то барз любим, и нє було ми чежко одлучиц ше на таки крочай. Та, як сом пошла до Коцура, так сом у нїм и остала – з ошмихом предлужує. Як млада наставнїца, Ґеновева почала преподавац музичне школяром од штвартей по осму класу. Гвари, уживала у каждей годзини препровадзеней зоз школярами. – Вредно зме робели, алє зме ше и дружели. Водзела сом и хор, уведла сом двогласне шпиванє, и по 50-цецеро школяре були члени тей секциї. Оформела сом и гармоникашски оркестер, участвовали зме на рижних змаганьох, путовали... Були то красни часи. Попри любови ґу роботи, у Ґеновим шерцу ше зявела и искра другей файти любови кед упознала свойого будуцого супруга Юлина Шантового. Нє прешло вельо часу кед обидвойо жадали вєдно препровадзиц кажду хвильку. 25. СЕПТЕМБЕР 2020.

ljudze@ruskeslovo.com

– Єден час зме жили у Сараєве, Юлин робел як поживови инженєр у фабрики кексох „Сарко”. Народзело ше нашо перше дзецко, дзивочка Олеся и нашому щесцу нє було конца. Алє, гоч живот у тим варошу бул красни, мнє шерцо цагало дому. После пар мешаци, спаковали зме куфри и врацели ше до нашого Коцура – приповеда Ґеновева. Юлин почал робиц у вербаскей фабрики „Медела”, дзе познєйше бул и директор. Ґеновева достала стаємну учительску роботу у коцурскей школи. За тоту младу малженску пару шлїдзели днї виполнєти зоз щесцом, миром, злагоду... – Музику и театер сом вше любела, та сом почала водзиц и драмску секцию. Ґлумела сом ище як мала у дзецинских драмских фалатох у школи, предлужела як дзивка зоз режисером Драґеном Колєсаром, а любов ґу ґлуми сом жадала пренєсц и на своїх школярох. Здогадуєм ше, порихтали зме драмску сказку „Длугоки, окати и брухати” з котру дзецинска ґрупа участвовала на Драмским мемориялу „Дядя” у Керестуре. Мойо школяре, вєдно зо мну перши у историї представени як коцурски дзеци керестурскей публики на Драмским мемориялу. ЧЕЖКИ ЧАСИ У ФАМЕЛИЇ Гоч випатрало же радосц у Шантовей фамелиї нїч нє може погубиц, пришли и чежки, смутни часи, котри охабели глїбоки шлїди на учительку. – Кед Олеся мала 5 роки, народзел ше Владко котри умар малки од уродзеней шерцовей хиби. То нам бул перши вельки стрес у живоце. О три роки ше народзел Здравко, котри нам бул велька радосц и лїк за боляци шерца. Алє, кед Здравко мал лєм 10 мешаци, Юлин настрадал у кругу фабрики у транспортней нєзґоди и я остала сама з двоїма дзецми – зоз слизами у очох учителька бешедує о тим периодзе живота. Ґеновева одтеди знала же муши буц моцна пре свойо двойо дзеци. З помоцу родзини, приятельох, шицких найблїзших котри ю по-

25. СЕПТЕМБЕР 2020.

тримовали у найчежших хвилькох, мушела далєй предлужиц жиц моцно, сцискаюци малючки ручки своїх наймилших. – Чежко було, и за шицко сом ше мушела сама вибориц. Алє, мойо дзеци ми давали найвекшу силу. Була то моя єдина радосц и найвекша потїха. СВОЮ ПРОФЕСИЮ НЄ ПРЕМАХЛА Учителька Ґена сиґурна же свою професию нє премахла, а як гвари, ище и нєшка спомина вельо того цо дожила у школи, у учальнї и коло нєй... – Зоз дзецми ми було наймилше робиц. Найволєла сом першокласнїкох, ту найбаржей видно власни труд и роботу, а дзеци наймилши, злєкнути, приду як тащата, а кед ше отворя, кед почню приповедац, теди су найщирши. Прешли велї ґенерациї, и мирни, и нєсташни, и цихи, и барз гласни, вшелїяки – алє шицки були добри дзеци, и нїґда сом ше на своїх школярох нє поносовала. После велїх отриманих годзинох, школох у природи, екскурзийох и нєзабутих памяткох на морю зоз школярами, пришол час же би учителька Ґеновева пошла до пензиї. – У пензиї сом 12 роки, и попри тим же водзим рахунку о здравю и ришуєм крижальки – найволїм кед придзе мой унук Душан. Вон уж одроснути хлапец, баби помага коло обисца, шалїме ше и барз ше крашнє складаме. А баба му вилагодзи, рихта єдзеня яки вон сце, а вон вец гвари „Бабо, ту у це рай” – з ошмихом приповеда. Своїх бувших школярох учителька Ґена стрета каждодньово, и вше єй мило кед на драже чує „Добри дзень, учителько”. – И нєшка сом задовольна же сом пошла до Учительскей школи, пришла до Коцура и роботни вик препровадзела з малима дзецми. Видзи ше ми же озда нїхто свою роботу нє любел так, як ю я любела, но, познам и велїх цо у тей професиї, так як и я, давали шицко од себе... И сиґурна сом, кед бим лєм могла, ознова бим робела як учителька.■

„ДОК ВИРОШНЄМ, БУДЗЕМ УЧИТЕЛЬКА...” По словох нашей учительки, руски оддзелєня котри водзела вше були числени, и по 30-цецеро у класи. Же було векши бриґи, нє памета, лєм ше по добрим здогадує сотруднїцтва з родичами и на своїх добрих школярох. Алє, дзе єст вельо школярох, там єст и вельо симпатични „бисери”, котри з ошмихом и нєшка спомина. – Случовало ше же ше ґу мнє дзеци озвали зоз „мамо, тату”, поприповедали и тото цо ше дома случовало, та зме ше часто з родичами и нашмеяли. Таки малки, щири, найсладши – дзеци як дзеци. Нє мож ше шицкого анї поздогадац, алє єдно и нєшка споминам. Єдна школярка раз у писменим задатку написала так – „Я док вирошнєм, будзем учителька и будзем ше волац Шанта Ґеновева” – з ошмихом закончела наша собешеднїца.

РУСКЕ СЛОВО 25

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ 75 РОКИ „РУСКОГО СЛОВА” 1945–2020 (XIV)

НОВИ РУКОВОДИТЕЛЄ У „НОВИМ РУСКИМ” После пиятооктоберских пременкох 2000. року, пред рускима читачами ше зявели новини з дополнєним насловом „НОВЕ Руске слово” Кед слово о других виданьох, як цо то „Заградка”, МАК, „Шветлосц” и видаванє кнїжкох, то бул перши задаток котри ше нова руководзаца ґарнитура намагала ришиц Пише: Дюра ЛАТЯК

є було лєгко гоч цо зробиц, бо пенєжи и далєй нє було. Доставало ше их „на ложичку”, лєм тельо же би ше подмирело трошки друкованя, а на минимални плаци ше мушело чекац, и попри тим же нови руководителє мали потримовку тедишнього покраїнского секретара за информованє, Рафаила Русковского. Заняти у подприємстве пристали робиц, без огляду на тото же кеди и кельо буду плацени. Так, 2000. року, роботни колектив Установи предлужел роботу у слїдующим составе: Михайло Варґа, Мартица Тамаш, Владимир Медєши, Александар Паланчанин, Гелена Салаґ, Мария Гудак, Мирон Горняк-Кухар, Люпка Цвеїч, Михайло Симунович, Дюра Пап, Михайло Зазуляк, Славица Сендерак, Наташа Колесар, Мария Биндас, Микола М. Цап, Микола Шанта, Олена Папуґа, Дюра Винаї, Любомир Рамач, Мелания Римар, Татяна Каменїцки, Гавриїл Рац, Олена Планчак-Сакач, Вероника Фейса, Владислав Дудаш, Ева Баран, Цецилия Стрибер и Мирослав Цирба. Од того часу обставини у Установи ше помали почали нормализовац з мешаца на мешац, и з рока на рок. Помали ше стабилизовал и кадрови состав у роботним колективе. Як уж спомнуте, на предлог членох синдикалней орґанизациї, за окончователя длужносци директора Установи вибрани Микола Шанта (познєйше то потвердзел и Кри-

Часц колектива „Руского слова” 2001. року, з директором Миколом Шантом

26 РУСКЕ СЛОВО

зни штаб городу Нового Саду). Рок познєйше є и леґално вибрани на тоту длужносц зоз штирирочним мандатом. ЧАСИ ПОЛИТИЧНИХ ПРЕМЕНКОХ Здогадуюци ше на тоти часи, Микола Шанта пише: „Шицки политични процеси хтори ше зявйовали у нашим дружтве взагалї, у Югославиї, а вец Сербиї, одражовали ше и у „Руским слове”. У моїм роботним вику, векши историйни процеси були: перше розпадованє старей держави Югославиї, початком дзеведзешатих рокох прешлого вику, децения живота и роботи у Милошевичовей тоталитарней системи, дзе нас заквачела и война хтора провадзела тот процес, а вец политични пад Слободана Милошевича, а з нїм и политични пременки хтори ше значно одражели на „Руске слово”. О тим чаше, после политичного паду Слободана Милошевича, о тих пейцох рокох, од 2000. по 2005. чувствуєм обовязку написац, бо сом бул актер даєдних процесох по природи политично-дружтвеней функциї хтору сом теди окончовал, а бул сом директор Новинско-видавательней установи „Руске слово” у тим периодзе. Же би ше могло прировнац же цо поробене у мандату мойого директорованя, мушиме перше подцагнуц смужку и видзиц же цо остало од „Руского слова” до 5. октобра 2000. року. З чим зме розполагали у чаше политичних пременкох, одкаль зме рушели. Здогаднїме ше инфлациї яка у тим чаше була. Плаци роботнїкох були катастрофално мали у реалней вредносци. Як путнїк зоз Коцура до Нового Саду за цалу мою плацу могол сом присц даскельо раз на роботу. А дзе живот фамелиї?! (…) Новини виходзели у тим чаше на малим формату, таким яки є и нєшка, алє у вельо скромнєйшим технїчним випатрунку (чарно-били, рото папер...). Новини були политично офарбени до конца зоз тедишню пануюцу политику у держави хтору водзели политични партиї СПС (Социялистична партия Сербиї) и ЮЛ (Югославянска лївица). Тота политична офарбеносц резултовала з тим же зоз явного, дружтвеного и културного живота Руснацох у тим 25. СЕПТЕМБЕР 2020.

ljudze@ruskeslovo.com

периодзе другей половки дзеведзешатих рокох прешлого вику, були виключени найзначнєйши руски интелектуалци пре свою иншаку политичну ориєнтацию. (…) У Управним одборе „Руского слова” теди було досц тих цо нє Руснаци, цо зме доживйовали як нєприродне. Нє даремно ше гутори – дай чловекови власц та увидзиш яки є! (…) Хибело людске одношенє ґу колеґом, свидомосц же треба каждого зоз заєднїци зачувац у тим бурйовитим чаше. То найбаржей болєло. Познєйше ше почало хасновац за таке справованє поняце – мобинґ. То подрозумйовало омаловажованє физичного випатрунку, рижни други вербални понїжованя, гроженя зоз одказом, цензура у новинох до викривйованя правди... У „Руским слове” у тим периодзе маме: одсуство рускей интелектуалней елити у новинох и других виданьох, проматковска национална ориєнтация зоз опцию же маме 4–5 матични держави, а ключна матична держава нам Сербия бо у нєй жиєме, односно режим яки пановал. За Руску матку то бул идеални амбиєнт за дїйствованє. У „Руским слове” ше отримовали конференциї за пресу Рускей матки хтора претендовала пред режимом представяц шицких Руснацох. Руководзаци особи у Рускей матки були источашнє и члени ЮЛ-а. Максимална цензура у новинох. Даєдни мена ше буквално нє шмели зявиц на бокох новинох. Велька шанса за людзох з марґини. Видавательна дїялносц у тим периодзе скоро знїщена. Зоз того периоду паметам даскелї наслови, як цо то Антолоґия рускей поезиї хтору пририхтала Наталия Дудаш, а хтора нєреално одражує стан у рускей поезиї, бо було важне заступиц идеолоґийно блїзких (...). Два историйни кнїжки нє утемелєни на историйней правди, хторим главна прикмета була же су антиукраїнски ориєнтовани. То була идеолоґийна платформа пре хтору су и обявени. Чечуца литературна продукция скоро же була загашена. Найлєпши писателє були нєжадани, пенєжи за руски кнїжки держава мало давала, а скоро же и нє було кому обявйовац кед ключни руски писателє були дистанцовани од „Руского слова”. Часопис за литературу и културу „Шветлосц” виходзел з часу на час, зоз прилогами яки були доступни и то у форми двочисла. Часопис „Заградка” углавним виходзел. „Нєпослухна” редакторка була зменєна, часопис ушорйовали вецей особи, пробовало ше отримац континуитет, так як могло. Часопис за младих МАК виходзел з часу на час, углавним нє поряднє. Осмеро роботнїки „Руского слова”, медзи хторима бул и я, послати на примушуюци „рочни одпочивок” хтори тирвал вецей роки. Даєдни особи страцели роботу бо под час бомбардованя, а после траґедиї у будинку РТС у Беоґрадзе и бомбардованя будинку РТВ у Новим Садзе, нє сцели приходзиц на роботу, бо ше бали же би могли буц колатерална жертва политичних манипулацийох режима. Така ситуация була до 5. октобра 2000. року. ПИЯТИ ОКТОБЕР Вец наступели политични пременки, а з нїма и пременки у „Руским слове”. Такой после „револуциї”, кед же тот политични процес мож так наволац, после паданя тедишнього политичного режима, 6. октобра, зишли ше роботнїки „Руского слова” хтори очековали и жадали пременки. На синдикалней схадзки того дня нас було двацец и штверо. На схадзки зме ше догварели же у тим 25. СЕПТЕМБЕР 2020.

новим периодзе „Руского слова”, док ше то институцийно нє пошори, окончователь длужносци директора будзем я, а редактор новинох будзе Любомир Рамач Киме, найискуснєйши новинар медзи нами. Постої документ о тим дзе єст тоти 24 подписи. Почали зме рихтац нове число новинох „Нове Руске слово”, прейґ хторого зме обвисцели наших читачох о подїйох яки ше случели и у дружтве взагалї и у самим „Руским слове.” Як о.д. директора сом такой поволовал тих цо

Зоз схадзки Управного одбору „Руского слова”

за нїх „Руске слово” було роками заварте, же би ше уключели до твореня нового, шлєбодного „Руского слова”. Потримовка наших читачох и интелектуалцох була велька. До новинох ше почало шлєбодно писац. Колумни нам писали углядни професоре и интелектуалци – Юлиян Тамаш, Михал Рамач, Ирина Гарди Ковачевич и велї други. И до Управного одбору були вибрани углядни особи хтори у репресивним чаше мали гражданску шлєбоду буц процив тоталитарного режиму. Перши предсидатель Управного одбору бул Славко Рац, теди предсидатель Вивершного одбору општини Кула, а познєйше проф. др Янко Рамач. Ту бул и визначни адвокат Федор Колєсар, наш успишни привреднїк Любомир Папуґа, др Владимир Лїкар, инж. Святослав Надь... и вшелїяк Михал Рамач, Ирина Гарди Ковачевич... Покраїна з мешаца на мешац почала вше лєпше финансовац „Руске слово”. Такой на початку политичних пременкох, док ше финансованє нє стабилизовало, помоц за финансованє друкарских трошкох часописа „Заградка” и „Мак” зме доставали од Фондациї „Отворене дружтво”. Од Києва, а прейґ Амбасади України у Беоґрадзе, питали зме гуманитарну помоц. Києв нам ю одобрел. Подписац контракт до Министерства иножемних роботох України пошли Рафаил Русковски, адвокат Федор Колєсар и я. Русковски теди бул покраїнски секретар за информованє и културу, а источашнє и предсидатель Општини Вербас. Гуманитарна помоц виношела 100 тони нафти хтори предати општини Вербас и 50 тони паперу хтори одкупели „Войводина промет” и видавательна хижа „Прометей” з Нового Саду. Средства зоз нафти подзелєни руским и українским културно-уметнїцким дружтвом, манастиром, парохийом, институцийом хтори конкуровали за тоти средства, а средства зоз предатого паперу „Войводини промет” пришли на жиро рахунок „Руского слова”. Папер хтори предати „Прометею” претворени до друкарских услугох, так же „Руске слово” два роки трошело тоти средства на обявйованє кнїжкох и друкованє часописох „Заградка” и „Мак”. (Предлужи ше)

РУСКЕ СЛОВО 27

ДУХОВНИ ЖИВОТ КИРБАЙ У ДЮРДЬОВЕ

З МАРИЙОВИМ НАРОДЗЕНЬОМ ПОЧАЛО ОДКУПЕНЄ ЛЮДСКОГО РОДУ Святочно, пондзелок, 21. септембра, на швето Малей Матки Божей, грекокатолїцка церква Рождества Пресвятей Богородици у Дюрдьове преславела храмове швето – Кирбай, а Архиєрейску Службу Божу предводзел наш епарх кир Георгий Джуджар

оз Кирбайом, пондзелок преславени и 120. роки як направена грекокатолїцка церква у Дюрдьове, на месце дзе є и дзень-нєшка, а пошвецена є Рождеству Пресвятей Богородици. Архиєрейску Службу Божу, на 10 годзин, служел наш епарх кир Георгий Джуджар, а сослужели священїки з наших парохийох – о. Алексий Гудак парох вербаски, о. Дарко Рац парох бачински, о. Данил Задрепко капелан коцурски и о. Владимир Еделински Миколка парох зоз Беркасова и вєдно возвелїчали тото швето. Же би Служба Божа була святочна помогли и швичкаре, школяре шестей, седмей и осмей класи основней школи як и церковни Хор „Розанов”, котри зоз своїм духовним шпиваньом провадзел цалу Службу. У Хору шпивал и домашнї паноцец Михаил Холошняй. ПРИШОЛ ДЛУГО ОБЧЕКОВАНИ ЧАС Присутних у церкви, владика у своєй казанї, здогаднул на важносц того швета и гварел же нам рождество Пречистей Дїви Мариї – Божей мацери, приноши вельку радосц, бо пришол длуго обчековани час кед вона народзи Исуса Христа Спасителя цалого людского роду. – Вше кед славиме Марийово швето ми ше здогадуєме на улогу Мацери Божей у Божим плану спашеня людского роду. Можеме повесц же зоз Марийовим народзеньом почина одкупенє людского роду, єй народзенє приноши вельку радосц, бо вона народзи Спасителя. Вона

постала Богородица, и так нас люби же жертвовала свойого Сина за шицких нас, бо вон бул розопяти на криж. У нас видзи дїло свойого Сина, а ми приходзиме ґу нєй и кед зме радосни, и кед смуткуєме и модлїме ю за помоц, охрану и заступнїцтво. Ми ю почитуєме прето же вона найвецей допринєсла спашеню людского роду. Основа єй живота була вира, вира до Бога. Вона була учителька шицким нам, цалей церкви, була учителька вири. Вона ше о нас стара, а од нас завиши чи положиме на перше место, у своїм живоце кажди дзень, Божу волю, а нє свою. Теди буду нашо намири успишни. Вона нас провадзи, учи, вона нам помогнє же бизме були достойни дзеци Божо. У молитви дзекуєме Пресвятей Богородици же чува нашо спашенє и будземе ю паметац – гварел у своєй казанї владика кир Георгий Джуджар. ПРИВИТОВАНЄ И БРАЦКОВАНЄ На концу казанї владика шицким присутним повинчовал Кирбай, а после Служби, була процесия коло церкви зоз читаньом Євангелийох. Потим, у церковней порти було привитованє владики и брацкованє. Пре епидемиолоґийну ситуацию брацкованє було вонка, на отвореним, а шицки присутни почитовали мири защити. Традицийна вашарска часц у Русинскей улїци, того року пре епидемиолоґийну ситуацию нє була.■ Л. Кухар

28 РУСКЕ СЛОВО

25. СЕПТЕМБЕР 2020.

duhovni@ruskeslovo.com

ЗОЗ ПАРОХИЇ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

ШКОЛЯРСКИ ДЗЕНЬ У ВОДИЦИ У Водици Марийовим святилїщу, внєдзелю, 20. септембра, зоз дзецинску Службу Божу на 11,30 годзин означени Школярски дзень – заєднїцка молитва за початок нового школского року. Службу Божу служел капелан o. Владимир Медєши, а парох о. Михайло Малацко споведал и наказовал. Отец Малацко толкуюци євангелске читанє о талантох, визначел же Бог людзом дава рижни таланти цо подрозумує рижни схопносци, хтори треба розвивац и умножовац, алє, як писал св. Павло, єден талант заєднїцки шицким людзом, а то талант за любов. – Бог шицким дал можлївосц любиц. То значи поздравкац, нащивиц старих и осамених, поцешиц смутних, помогнуц... Треба ше лєм потрудзиц же бизме видзели кед дахто смутни, осамени. За тот талант любови будземе одвитовац пред Богом, прето же го шицки маме ПОМОЦ ДОСТАЛИ 14 ФАМЕЛИЇ – поволал о. Малацко присутУ традицийней акциї парохийного Каних. Парох тиж обвисцел вирних ритасу наволаней „Школски прибор” поцо ше роби у парохиї и визна- моц достали 14 фамелиї у потреби за своїх чел же ше закрива катедралу, а школярох. У тей акциї, хтору волонтере за тоти роботи хибя вельо пенє- Каритасу орґанизую пред початком кажи. За тоту намену, як доброд- ждого школского року, вирни подаровали зечни прилоги вирних, затераз 14 000 динари, а тиж и школски прибор и назберани 6 000 еври, цо досц ташки. Кажда фамелия достала наменски бон, за 30 квадрати закрица од 800, кельо ище треба вифинансовац. хтори вихасновали у валалскей кнїжкарнї. Парох гварел єст донациї и Як дознаваме од волонтерох, ище остали за будуцу салу у Водици, а тиж шлєбодни школски ташки, та ше можу и же назберане за акцию Кари- явиц тоти котрим су потребни, а людзе мотасу „Школски прибор” и ви- жу и далєй донирац, понеже школски масловел наздаванє, виру же Бог териял актуални цали рок.

прейґ добрих людзох помогнє же би ше тоти вельки роботи и докончело. На Служби Божей було досц школярох, штредньошколцох, студентох и родичох найвецей з Керестура, а поєдинєчно и з Коцура. Найчисленши були керестурски першопричашнїки, хтори пред тижньом першираз прияли тоту св. Тайну, активно участвовали у Служби зоз предводзеньом ш. Михаїли, а єден з нїх Дюла Фаркаш читал апостол. Службу о. Медєши закончел зоз благословом присутних и школских ташкох, як и з молитву за успих у ученю у новим школским року. По Служби волонтере Каритасу за шицких пририхтали погосценє. М. А.

У БЕОҐРАДЗЕ

МЕДЗИНАРОДНА СЛУЖБА БОЖА

У Беоґрадзе, у грекокатолїцкей церкви Кирила и Методия у Крунскей 23, внєдзелю була права медзинародна Служба Божа, у котрей були двойо грекокатолїки, госци зоз Львова и єден грекокатолїк Шаришчан зоз Прешова, котри роби у амбасади Словацкей Републики у Беоґрадзе. Госци зоз Львова пришли нащивиц свою шестру Боґданку Мельничук, котра уж вецей роки з фамелию у Беоґрадзе, а єден Руснак зоз Словацкей, аж тераз случайно дознал же маме грекокатолїцку 25. СЕПТЕМБЕР 2020.

Службу у Беоґрадзе и жаль му же то нє знал скорей. Як наглашел парох о. Владислав Варґа, Беоґрад ма барз важну улогу, бо може затримац свой обряд и традицию велїм нашим грекокатолїком зоз реґиона и швета котри ту приходза робиц до рижних амбасадох, подприємствох, або ше ту и длугши час затримую. Госци ше барз зрадовали же нашли своїх братох, а таки стретнуца значни и нашей малей и барз важней заєднїци у Беоґрадзе О. Р. Л.

РУСКЕ СЛОВО 29

informator@ruskeslovo.com

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 20. септембра 2020. року занавше ме зохабел и преселєл ше до вичносци мой мили супруг

ЗДЕНКО КИРАЛЬ (1958–2020) З любову, твоя Славица

Милому шовґрови

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ

ЗДЕНКО КИРАЛЬ Хтори нас нєсподзивано и занавше зохабел. Остали красни памятки на Вас хтори будземе чувац у своїх шерцох Владимир, Зденка, Весна, Сандра, Мирко зоз супругу Весну и Алексейом Кишово ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 20. септембра нєсподзивано нас зохабел наш мили уйко

ЗДЕНКО КИРАЛЬ (1958–2020) Можеме ше лєм цешиц же ши нам бул уйко, вше це будземе споминац и паметац. Спочивай у мире, мили и добри наш Зденко Твойо Мая и Саша зоз фамелиями

30 РУСКЕ СЛОВО

Спочивай у мире Божим! ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 20. септембра занавше нас зохабел и преселєл ше до вичносци

ЗДЕНКО КИРАЛЬ (1958–2020) Мой мили брату, твою любов и доброту навики будземе ношиц у наших шерцох. Твоя шестра Ганча и шовґор Михал Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 27. септембра 2020. року на- Дня 17. юлия 2020. року наполнєполня ше пейц роки як нє з нами ли ше шейсц роки як нє з нами нанаш мили оцец, дїдо и прадїдо ша мила мац, баба и прабаба

ВЛАДИМИР НАДЬ НАТАЛИЯ НАДЬ МИТЬОВО (1933–2015) (1935–2014) з Руского Керестура Памятку на нїх занавше чуваю нєвеста Геленка, унука Наташа Фейдийова зоз супругом Ярославом, унука Весна Медєшова зоз супругом Деяном и праунучата Иван, Даниел и Катарина Спочивайце у мире Божим!

25. СЕПТЕМБЕР 2020.

informator@ruskeslovo.com ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 29. авґуста 2020. року зохабел нас

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 19. септембра 2020. року у своїм 98. року живота, занавше нас зохабела наша мила мац, баба и прабаба

ИРИНА САБО народзена Орос (1923–2020) з Коцура Памятку на ню вично буду чувац синове Славко и Звонко, нєвести Златка и Мелания, унуки Мирослав, Иван, Александра и Александар, жец Ґрадимир, нєвести Драґана и Желька, праунуки Лана, Сара, Сташа, Алексей, Лука и Петро

ЯНКО САБАДОШ – ГИКОВ (1957–2020) зоз Лондону На вистку о твоєй чежкей хороти зме занємели. Розход зоз тобу чежки и боляци. Подзековни зме ци на сердечносци, потримовки и порозуменю. Красни и радосни хвильки будземе чувац од забуца у памяткох. Шестра Олена и шовґор Мими Спочивай у мире Божим! Поховали зме го 19. септембра 2020. року под широке нєбо керестурске.

АКСЕНИЯ ВАРҐА

(21. X 1948 – 13. VIII 2020)

Ясмина зоз фамелию

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ

ЯНКО САБАДОШ (1957–2020) зоз Лондону Будзеш хибиц... твой ошмих, слово, потримовка... У шерцу и думкох будзеш до стретнуца... Ваня, Мико, Ника и Олеґ Дудашово

25. СЕПТЕМБЕР 2020.

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ

ЙОВҐЕН ДЖУДЖАР (9. IV 1937 – 14. IX 2020) з Руского Керестура У молитвох и шерцох вични памятки на це буду чувац син Славко – Джеко, дзивка Терезка, як и унук Иґор зоз супругу Бояну Спочивай у мире Божим! ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 23. септембра наполнєли ше 40 днї як нас зохабела наша кума

АКСЕНИЯ ВАРҐА

ЯНКО САБАДОШ (1957–2020) зоз Лондону

Милому бачикови

АКСЕНИЯ ВАРҐА (21. X 1948 – 13. VIII 2020) з Руского Керестура Будземе це паметац як добру мацер и бабу, по твоєй доброти и дарежлївосци, и як велького борца. Твой син Славко зоз супругу Снежу и дзецми Филипом и Далибором Спочивай у мире Божим

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 23. септембра наполнєли ше 40 днї як нас зохабела наша андя, пайташка и добра душа

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Од 29. авґуста 2020. року нє зоз нами наш бачи

Дзекуєме за шицко. У души и шерцу вєдно занавше.

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 23. септембра наполнєли ше 40 днї як нас зохабела наша мила мац и баба

Красни памятки, нашо розгварки кажди дзень при раншей шолїчки кафи, вше будзем паметац. Мелана Перепелькова Вичная памят!

(21. X 1948 – 13. VIII 2020)

з Руского Керестура Ище вше нє вериме же сце нє зоз нами. Вашу доброту и вашо совити вше будзем паметац, моя мила кумо, и нїґда вас нє забудзем. Марча Юрич зоз фамелию Вичная памят!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 23. септембра 2020. року наполнєло ше три роки як нас зохабел наш мили супруг и оцец

ЯРОСЛАВ САЛАҐ – СУЛЬО (1967–2017) з Руского Керестура Час преходзи... Подзековни зме же зме це мали, а жалосни же це нєт. Хибиш нам, думаме на це и жиєш у наших шерцох. Твойо наймилши: супруга Славка и дзивчата Милица и Ивана Спочивай у мире Божим!

РУСКЕ СЛОВО 31

informator@ruskeslovo.com СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 19. септембра наполнєли ше 40 днї як нас занавше зохабела наша мила

МАРИЯ ФА народзена Катона (1933–2019) з Руского Керестура

ЗЛАТКА РУСКАИ народзена Надь (1942–2020) зоз Сримскей Каменїци Красни памятки буду чувац: син Владко, дзивка Славка, нєвеста Зденка, унуки Мелита и Андреа СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 19. септембра наполнєли ше 40 днї як нас зохабела наша мила шестра и тета

Красни памятки у наших шерцох вично будземе чувац: шестра Любка, Милорад, Илия и Ивана

АНА КОЛБАС народзена Пaпуґа (1938–2000) з Руского Керестура Красни памятки на ню чуваю Колбасово, Папуґово, Шайтошово и Сабово Спочивай у мире Божим! Покраїнски секретарият за урбанизем и защиту животного штредку, на основи члена 10. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС” чс. 135/04) обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о принєшеним ришеню о нєприступаню виробку студиї о преценьованю вплїву на животни штредок Покраїнски секретарият за урбанизем и защиту животного штредку дня 17. септембра 2020. року прнєсол ришенє о нєприступаню виробку студиї о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта Реконструкция черпней станїци „Футоґ“, на катастарских парцелох чс. 6693/1, 6693/2 и 6694/3 КО Футоґ СО Нови Сад.

32 РУСКЕ СЛОВО

У наших шерцох и молитвох будземе чувац найкрасши памятки на заєднїцки препровадзени час. Єй наймилши Вичная памят! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 25. септембра 2020. року наполнюю ше два смутни роки як нє зоз нами наш мили супруг, оцец и дїдо

МИРОСЛАВ МИРОН РАМАЧ (1940–2018) з Дюрдьова

ЗЛАТКА РУСКАИ народзена Надь (1942–2020) зоз Сримскей Каменїци

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 28. септембра наполня ше 20 роки як нє з нами наша мила мац, баба, прабаба и шестра

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 30. септембра наполнї ше рок як нас зохабела наша мила супруга, мац, баба и прабаба

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 29. септембра 2015. року наполня ше 5 роки як нас зохабел мили супруг, оцец и дїдо

ВЛАДИМИР КОЛОШНЯИ (2. XII 1930 – 29. IX 2015) з Руского Керестура Споминаме красни часи препровадзени з тобу. Твойо наймилши Спочивай у мире Божим! Ношитель проєкта Городска управа за будовательну жем и инестициї, улїца Стевана Брановачкоґ чс. 3, Нови Сад. Ришенє о нєприступаню виробку студиї о преценьованю вплїву на животни штредок за предметни проєкт мож достац на увид у просторийох Покраїнского секретарияту за урбанизем и защиту животного штредку Булевар Михайла Пупина 16 (прижемє канцелария чс. 39), або на телефон 021/4874690 або на е-адреси oliveravucinic@vojvodina.gov.rs и natasa.knezevic@vojvodina.gov.rs. Заинтересована явносц може виявиц жалбу на принєшене ришенє у чаше од 15 днї од дня обвйованя обвисценя.

Час преходзи, алє ти з нами и далєй у шерцох и думкох. Твойо наймилши꞉ супруга Лела, дзивки Люпка Тиркайлова зоз супругом Славомиром и Геленка Раґайова зоз супругом Янком, унука Ивана и унукове Иґор и Борис Спочивай у мире Божим!

Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основи члена 10. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о поднєшеней вимоги за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта Ношитель проєкта „CETIN” Младежских бриґадох 90, Нови Беоґрад, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву застатого стану на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС Футожска”, у Новим Садзе,у улїци Футожска 37, на катастерскей парцели число 3447, К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад.. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110а, Нови Сад, роботни днї од 10 до 15 годзин. Шицки заинтересовани, у чаше 10 днї од дня обявйованя того обвисценя, можу дац свойо думанє у писаней форми на адресу Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду.

МАЛИ ОГЛАШКИ ДИХТОВАНЄ облакох и дзверох. Щици од витру, жими, праху, галайку, праху, инсектох. МОНТИРАМЕ: – РОЛЕТНИ

– ГАРМОНИКОВО ДЗВЕРИ – ПАНТЛЇКОВО ДЗВЕРИ – МРЕЖИ ОД СУНЬОҐОХ – ВЕНЕЦИЯНЕРИ – ОПРАВКИ 025/5827-710 060/5088-433

OGLA[OVANW

021/6613-697,066/202-414 e-mail: informator@ruskeslovo.com роботни дзень од 9–14 годзин 25. СЕПТЕМБЕР 2020.

informator@ruskeslovo.com

ВИДРУКОВАНЕ ДРУГЕ ТОГОРОЧНЕ ЧИСЛО „ШВЕТЛОСЦИ”

Република Сербия Автономна покраїна Войводина Покраїнски секретарият за образованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци На основи члена 3. Правилнїка о додзельованю буджетних средствох Покраїнского секретарияту за образованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци за финансованє и софинансованє активносцох, програмох и проєктох националних совитох националних меншинох у обласци основного и штреднього образованя („Службени новини АПВ” число 9/16 и 36/17), а у вязи зоз Покраїнску скупштинску одлуку о буджету Автономней Покраїни Войводини за 2020. рок („Службени новини АПВ”, число 54/19, 12/20, 19/20, 22/20 и 25/20), Покраїнски секретарият за образованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци, розписує

КОНКУРС

Нєодлуга после першого, тих дньох видруковане и друге тогорочне число часописа за науку, литературу, културу и уметносц „Шветлосц”. Число отвера блок ориґиналних наукових прилогох, медзи котрима роботи др Янка Рамача „Кореспонденция Михайла Ковача з Олексом Горбачом” и мср Саши Сабадоша „История Русинох/Руснацох у учебнїкох з историї за основну школу”. З чечуцей литературней продукциї обявени циклус писньох Славка Виная „Писнї зоз забутих дньох” и проза Олени ПланчакСакач „Бависко над бависками”. Рубрика „Зоз шветовей литератури” приноши капиталне дїло старорускей литератури „Слово о походу Игоровим”, котре з давноукраїнского прешпивал Михал Рамач. Мелания Римар автор текста „Литература за дзеци на руским язику у Войводини” у рубрики „Огляди”, а Любомир Медєши подписує текст „Микола Мушинка якого я познам” у рубрики „Портрети”. „Статї и есеї” приноша два тексти: „Русини у арабским швеце” мр Славомира Олеяра и „Страданє Ивана Подкови” Юлияна Папа. „Прикази, критики, рецензиї” информую о збирки писньох Юлияна Тамаша и зборнїку на чесц академика Олекси Мишанича, о котрих пишу Давид Кецман Дако и Микола Мушинка. Як и звичайно, число завера „Упутство за пририхтованє рукописох за друкованє”, з котрим Редакция поволує на сотруднїцтво з часописом „Шветлосц” през писанє ориґиналних наукових и фахових роботох з обласци филолоґийних, линґвистичних и дружтвених наукох. Число илустроване з ґрафиками Силвестера Д. Макая. И тото число часописа „Шветлосц”, як и шицки дотерашнї, мож опатриц на адреси: www.ruskeslovo.com/шветлосц. М. М. Ц. 25. СЕПТЕМБЕР 2020.

ЗА ФИНАНСОВАНЄ И СОФИНАНСОВАНЄ АКТИВНОСЦОХ, ПРОГРАМОХ И ПРОЄКТОХ НАЦИОНАЛНИХ СОВИТОХ НАЦИОНАЛНИХ МЕНШИНОХ У ОБЛАСЦИ ОСНОВНОГО И ШТРЕДНЬОГО ОБРАЗОВАНЯ У АП ВОЙВОДИНИ ЗА 2020. РОК – ДОТИРОВАНЄ ПРИРИХТОВАНЯ И ВИРОБКУ ТЕСТОХ И ЗАДАТКОХ НА МЕНШИНСКИХ ЯЗИКОХ Конкурс ше розписує за финансованє и софинансованє активносцох, програмох и проєктох националних совитох националних меншинох у обласци розвою и дзвиганя квалитету основного и штреднього образованя на язикох/бешеди националних меншинох – националних заєднїцох у Автономней Покраїни Войводини, окреме наменєних за дотированє пририхтованя и виробку тестох и задаткох на меншинских язикох за змаганя на шицких уровньох, од општинского, прейґ реґионалного по републичне, у орґанизациї Министерства просвити, науки и технолоґийного розвою Републики Сербиї. Конкурс ше розписує на вкупну суму 898.895,00 динари, хтори ше розподзелює: 1. за активносци, програми и проєкти у обласци основного образованя 646.448,00 динари и 2. за активносци, програми и проєкти у обласци штреднього образованя 252.447,00 динари. Право участвовац на конкурсу маю национални совити националних меншинох зоз шедзиском на териториї Автономней Покраїни Войводини и то за активносци, програми и проєкти у обласци розвою и дзвиганя квалитету основного и штреднього образованя на язикох/бешеди националних меншинох – националних заєднїцох у Автономней Покраїни Войводини. При розпатраню поднєшених приявох на конкурс и одлучованю о розподзельованю средствох ше применює шлїдуюци критериюми: 1. Одвит на тему проєкту (цилї и активносци проєкту у складзе зоз приоритетами конкурсу, цилї проєкта ясни, конкретни и витворлїви, активносци реални и адекватни за посцигованє цильох);

2. Уплїв предложеного проєкту (велькосц цильней ґрупи, ступень уключеносци цильней ґрупи хторей проєкт наменєни, видлївосц проєкту, отримуюцосц резултатох проєкту); 3. Компетентносц предкладача и потерашнє искуство (потерашнї искуства у реализациї проєктох хтори доприноша унапредзованю образовно-воспитней роботи). Поднєшени прияви розпатра Комисия хтору менує покраїнски секретар за образованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци (у дальшим тексту: покраїнски секретар). Комисия нє будзе розпатрац нєблагочасни и нєподполни прияви, прияви цо поднєсли особи хтори нє овласцени, як анї прияви цо су нє предмет Конкурсу. Покраїнски секретарият за образованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци (у дальшим тексту: Секретарият) затримує право од подношителя прияви, по потреби, питац додатну документацию и информациї, односно за додзельованє средствох одредзиц виполньованє додатних условийох. Прияви и приложену документацию ше подношительом приявох нє враца. Ришенє о розподзельованю средствох приноши покраїнски секретар, на основи предкладаня Комисиї. Ришенє покраїнского секретара конєчне и процив ришеня нє мож уложиц правни лїк. Резултати Конкурсу ше обяви на сайту Секретарияту, при чим Секретарият нє ма обовязку обгрунтовац свойо одлуки. Зоз подношителями приявох хторим средства одобрени Секретарият заключи контракт о финансованю, односно софинансованю активносцох на основи хторого ше виплаци средства. Термин за подношенє приявох то 2. 10. 2020. року. Прияви ше подноши лєм на конкурсних формуларох Секретарияту. Конкурсну документацию мож превжац од 23. 9. 2020. року на web адреси Секретарияту: www.puma.vojvodina.gov.rs Ґу прияви ше обовязно подноши копиї тих документох: –потвердзенє о реґистрациї националного совиту при компетентним орґану и – потвердзенє о порцийним идентификацийним чишлє (ПИЧ). Прияви ше подноши особнє з придаваньом на писарнїци покраїнских орґанох управи у Новим Садзе (будинок Покраїнскей влади), або ше их посила по пошти на адресу: Покраїнски секретарият за образованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци 21000 Нови Сад Булевар Михайла Пупина 16 З НАЗНАЧЕНЬОМ: ЗА КОНКУРС ЗА ФИНАНСОВАНЄ И СОФИНАНСОВАНЄ АКТИВНОСЦОХ, ПРОГРАМОХ И ПРОЄКТОХ НАЦИОНАЛНИХ СОВИТОХ НАЦИОНАЛНИХ МЕНШИНОХ У ОБЛАСЦИ ОСНОВНОГО И ШТРЕДНЬОГО ОБРАЗОВАНЯ – ДОТИРОВАНЄ ПРИРИХТОВАНЯ И ВИРОБКУ ТЕСТОХ И ЗАДАТКОХ НА МЕНШИНСКИХ ЯЗИКОХ ПОКРАЇНСКИ СЕКРЕТАР, Михаль Нїлаш

РУСКЕ СЛОВО 33

СПОРТ ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА ЗОМБОР

ПЕРШЕ РУСИНОВО ПОРАЖЕНЄ ФК „Борац 46” – ФК „Русин” 2:0 (0:0)

Русин: Калинич, Веселинович (Виславски), Голик, Даноєвич (Дринич), Надь, Саянкович, Кулич, Будински (Бранкович), Дюканович, Вуйович, Рац. У 7. колу Подручней фодбалскей лиґи Зомбор, хторе одбавене внєдзелю, 20. септембра у Руским Керестуре, Русиново фодбалере страцели на госцованю у Обровцу од ФК „Борац 46” з резултатом 2:0 (0:0). У досц вименєним составе у одношеню на остатнї даскельо кола, Русин внєдзелю поражени од пиятопласованей екипи зоз Обровцу Борац 46. Перши полчас прешол у ровноправним бависку обидвох екипох, а меранє моцох ше углавним одвивало медзи двома и шеснац метерами. Штредком першого полчасу, покалїчел ше Будински хторого заменєл Бранкович, цо бул и добри указатель як треба бавиц процив русиновцох. Други полчас, цалком друга приповедка. Домашнї ришели по кажду цену дойсц до трох бодох, цо ше им на

концу и поспишело. Бависко почали оштро, на даскельо заводи аж и барз оштро, так же за 45 минути домашнї „заробели” пейц жовти картони, но дали и два ґоли. Екипи хтори бавя процив Русина, свидоми же у тей часци першенства можу победзиц лєм зоз оштрим бависком, подобнє як на змаганю у Буковцу процив Омладинца, и попри тим же Русин теди виборел 1 бод, бо конєчни резултат бул 1꞉1. И попри спомнутого, главна причина прецо Русин на нєдзельовим змаганю нє освоєл анї єден бод, могла би ше приписац одсуству двох бавячох зоз охрани – Кочиша и Вуйовича. Уж на нєдзелю, 27. септембра, до Керестура приходзи ФК „Кордун” зоз Кляїчева, чийо стретнуце добра нагода же би ше змаганє од прешлей нєдзелї забуло, а же би ше потвердзела добра Русинова форма и ище лєпши резултати. Ан. М.

КОНЇЦКИ ОБЕГОВАНЯ НА ЖАБЕЛЬСКИМ ГИПОДРОМЕ

ТРАДИЦИЮ ТРЕБА ЧУВАЦ Першe и єдинe тогорочне обегованє на коньох котре орґанизовал Конїцки Клуб „Жабель” було отримане внєдзелю, 20. септембра, на жабельским гиподрому. Обегованя постали традицийна манифестация котра ше отримує раз рочнє, а идуцого року преслави 70 роки од снованя того Клуба. – Клуб ма вецей як штерацец активни члени котри за нарок планую орґанизовац вецей змаганя през рок. Без огляду на терашню ситуацию зоз вирусом, успишно зме орґанизовали тоту подїю на котрей ше присутни притримовали мирох защити. На дзевец дринґацих обегованьох участвовали коло 80 конї чийо власнїки зоз цалей Сербиї, а дзешецеро зоз општини Жабель. Осем обегованя були на 1 600 метери, а обегованє французких кобулох було на 2 100 метери – приповеда Милан Пришич, предсидатель Конїцкого Клуба зоз Жаблю. На 2 100 метери прешвечлїву побиду однєсла Eugenie du Citrus, чий власнїх Маткович Ґоран зоз Суботици. Потим, свою першу побиду освоєл Picolo Party, а його власнїк Прибич Владимир зоз Зомборa. У змаганю под назву „Гражданє Ґосподїнцох” до побиди сцигол Elliot зоз вoжачом Петром Дуличом. У осмим обегованю перше место и златни погар освоєл Жабельски адут Atus Love чий власнїк Милан Пришич. Награда була у пенєжу – 2 500 еври. Свойо

34 РУСКЕ СЛОВО

упечатки о змаганю нам виприповедал побиднїк Милан Пришич. – Барз сом щешлїви пре освоєне перше место. Щиро поведзено, нє обчековал сом водзацу позицию, окреме прето же зме тидзень пред змаганьом нє тренирали кельо би требало, бо сом вельо часу препровадзел у орґанизациї самого змаганя. План ми бул же бим го приявел до катеґориї котра слабша од тей у котрей однєсол побиду – гвари Милан. У ревиялней часци присутни мали нагоду видзиц и повожиц ше у запрагней превозки Йовичовей фамелиї зоз Ґосподїнцох и Беквалцовей зоз Катю. Шицок заробок од предатих картох донирани за лїченє дзивчеца Лани котрей треба 2, 4 милиони динари за оздравенє. Л. Кх. 25. СЕПТЕМБЕР 2020.

sport@ruskeslovo.com

ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА СУБОТИЦА

ОЧЕКОВАНИ ТРИ БОДИ НЄ ОСТАЛИ У КОЦУРЕ ФК „Искра” – ФК „Обилич” (Змаєво) 0:2 (0:1)

ИСКРА: Вучинич, Кудєрски (Колошняї), Барович (Петрович), Сталевич, Ґубаш (Човс), Живанович, Комазец (Суботич), Иван, Янкович, Бокан, Дакич (Юрчук). У Подручней фодбалскей лиґи Суботица прешлого викенда одбавене 6. коло, а коцурска Искра на домашнїм терену одбавела ище єден општински дерби, на тот завод процив Обилича зоз Змаєва. Нажаль, очековани 3 боди нє остали у Коцуре, понеже Змаєвчанє одбавели добре змаганє и заслужено победзели зоз 2:0. Початок змаганя нє нагадовал же ше змаганє закончи зоз побиду Обилича, понеже коцурски фодбалере добре вошли до бависка, творели шанси, алє лабда у тих хвилькох нє сцела до ґолу. Добре бависко Искри тирвало коло 20 минути, а вец помали госци преберали инциятиву и вше вецей грожели ґолманови Искри. Нє вихасновани шанси яґда розчаровали домашнїх фодбалерох, понеже скапала пожертвованосц и мотивованосц зоз початку бависка. Кажда „нїчия” лабда закончела у ногох фодбалерох зоз Змаєва, а кара пре таке бависко сцигла пред концом першого полчасу. После єдней з боку наруценей лабди, бавяч Обилича остал сам у каребним просторе Искри и нє було му чежко з даскелїх метерох дац перши ґол за свою екипу. Очековало ше же тренер Бабич на павзи медзи двома полчасами таргнє своїх фодбалерох и же им ше уда на-

дополнїц предносц. Медзитим, у другим полчаше на терену була иста слика, а як час преходзел так госци бавели вше лєпше, а нє хибело вельо же би Искра прецерпела ище чежше пораженє, понеже госци на два заводи потрафяли рамик Искрового ґола и Искра у тих хвилькох наисце мала щесца. Побиднїк одлучени у 70. минути кед после єдного корнера центарфор Обилича остал сам на другей стативи и рутински дал други ґол за свою екипу. После другого ґола було очиглядне же фодбалере Искри вецей нє маю моци обрациц резултат. После 6 одбавених колох Искра остала на 10. месце на таблїчки и по тераз освоєла 6 боди. У шлїдуюцим колє коцурски фодбалере буду госцовац у Торньошу дзе ю дочека истоменова екипа З. К.

ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА НОВИ САД

ВЕЛЬО НАГОДИ, АЛЄ МАЛО ҐОЛИ ФК „Бачка 1923” – ФК „Гайдук” (Чуроґ) 2:0 (2:0)

ДЮРДЬОВ: стадион ФК „Бачка 1923”, стретнуце судзел судия Филипович зоз Нового Саду. Стрилци були: Д. Тривинович у 34. минути и Ду. Тривунович у 42. минути. Жовти картон у екипи Бачкей достал Ду. Тривинович. БАЧКА: Иґнїч, Др. Тривунович (Ил. Тривунович), Чирин, Деянович (Янкович), Вуйович (Ю. Тривунович), Данґубич, Ж. Тривунович, Маркович, То. Тривунович (Не. Тривунович), Ду. Тривунович (Проданов), Де. Тривунович. Бачка у стретнуцу зоз Гайдуком зоз Чуроґу рутински дошла до побиди. По перши ґол линия нападу мала вельо нагоди, яґод кед би ше змагали хто вецей раз премахнє госцов ґол. Но, заш лєм у 34. минути Дюрдьовчаньом ше 25. СЕПТЕМБЕР 2020.

удало звладац доброго госцового ґолмана хтори успишно бранєл свой ґол. Акция рушела од Желька, а зоз ефикасним копнуцом Душан Тривунович дал ґол. Три минути пред одходом на одпочивок домашнї дали ище єден ґол, а стрилєц бул Душан Тривунович. У другим полчасу, на терену була иста слика. Госци нє вихасновали анї єдну шансу хтору би могли прировнац зоз „зицером”. Нападач Гайдука нашол ше сам опрез ґолу Бачкей, алє бул нє прецизни, та то бул и конєчни резултат того стретнуца. После того стретнуца ФК „Бачка 1923” на шестим месце на таблїчки зоз 14 бодами. У стретнуцу осмого кола Бачка будзе бавиц дерби зоз екипу ФК „Єдинство” зоз Ґосподїнцох. А. П.

РУСКЕ СЛОВО 35

СПОРТ МЕДЗИНАРОДНИ ТУРНИР У ФОДБАЛУ НА ЗЛАТИБОРУ

ДЮРДЬОВСКИ КОГУЦИКИ ЗАЗНАЧЕЛИ ОДЛИЧНИ РЕЗУЛТАТИ Початок септембра бул успишни за когуцикох зоз Дюрдьова котри участвовали на першим Медзинародним турниру „Serbian kids kup” у малим фодбалу на Златибору. Штерацецеро дзеци возросту од осем по тринац роки мали нагоду участвовац на тим турниру, змагац ше и дружиц зоз своїма парняками. Змаганя були орґанизовани всоботу и внєдзелю, а на єдним з нїх ґенерация 2010/2011. зоз Дюрдьова освоєла перше место и златни погар. За найлєпшого бавяча на тим турниру преглашени Велько Тривунович, член дюрдьовских когуцикох. – Барз зме задовольни зоз успихом котри зме посцигли на тим змаганю. Дзеци указали свой потенциял и наисце дали шицко од себе, а то их приведло по перше место. Друга екипа котра бавела приятель-

ски стретнуца, тиж зазначела одлични резултат. Орґанизация турниру була на високим уровню. На турниру участвовали екипи зоз Беоґраду, Нишу, Валєва, Ужица, Пожеґи, Нишу и Сараєва – приповеда тренер Душан Тривунович. Попри спортских активносцох у шлєбодним чаше дзеци мали нагоду обиходзиц и видзиц красоти гори Златибор. Л. Кх.

ЖРК „ВЕРБАС”

ЗМОЦНЄЛИ ШЕ ЗА НОВУ СЕЗОНУ У Женским рукометним клубу „Вербас” почали интензивни тренинґи на початку новей сезони, котру тот Клуб предлужує у „Супер А” рукометней лиґи Сербиї. Предходна сезона претаргнута у марцу, а рукометашки верба-

36 РУСКЕ СЛОВО

ского Клубу були на шестим месце на таблїчки. Кадеткинї були побиднїци державного першенства, а на верху таблїчки були и млади селекциї того Клубу. Пририхтованя почали 15. авґуста, а однєдавна ше тренинґи отримує у сали. З новим помоцнєньом вербаски Женски рукометни клуб дочека перших и шицких будуцих ривалох у новей сезони. Лиґа преширена зоз двома визначнима клубами, ЖРК „Краґуєвац” и „Радинац” зоз Смедерева. ЖРК „Вербас” змоцнєни зоз двома бавячками, зоз Бору и Яґодини. Пред вербаскима рукометашками чежки розпорядок, прето же ше на самим початку стретаю зоз наймоцнєйшима клубами зоз лиґи. Як и прешлей сезони, у перших двох мечох буду бавиц як госци, а треци меч ше будзе бавиц у Центру за физкултуру „Драґо Йовович”, на котрим рукометашки вербаского Клубу обчекую и потримовку од публики. О. Р. 25. СЕПТЕМБЕР 2020.

sport@ruskeslovo.com

ОКРУЖНА КА ДЕТСКА ЛИҐА

ПОБЕДЗЕЛИ ОЗБИЛЬНИХ ПРОЦИВНЇКОХ У рамикох 4. и 5. кола Кадетскей лиґи хтори отримани 12. и 19. септембра на Ярашу у Руским Керестуре, кадети ФК „Русинˮ зазначели два важни побиди – над моцним клубом Младосц зоз Бачкого Петровцу, з резултатом 2:1 (0:0) и процив екипи ФК „Стари Ґрад” зоз Бачкей Паланки зоз истим резултатом – 2:1

д початку стретнуца обидва екипи мали по даскельо добри нагоди за ґол, медзитим, по конєц першого полчасу ре зултат остал 0:0. Други полчас прешол у вельо динамичнєйшим бависку, окреме Русинових хлапцох хтори дали два ґоли. Перши ґол у 50. минти дал Алексей Джуджар, а у 56. минути ґол за Русин дал Неманя Ковачевич. У 86. минути судия запискал фаул кед госци дали ґол и зменшали водзенє Русина на 2:1. По конєц змаганя, русиновци мали ище даскельо добри нагоди дац ґол, єдну з нїх мал Надь такой на початку другого полчасу зоз шлєбодного бица, а другу Стричко хтори потрафел горню греду. Но, заш лєм, по конєц другого полчасу резултат остал нєпременєни. Стретнуце кадетох прешло у борбеней атмосфери, процивнїки були добре пририхтани, бо зазначели три побиди, алє Русиново хлапци и на тим стретнуцу указали же зоз закладаньом и витирвалосцу, та и у ослабеним составе, и такого озбильного процивнїка можу звладац. Русин наступел у составе: Чордаш, Стричко, Бодянец, М. Иличич, Л. Иличич, Н. Ковачевич, Максимович, Надь, Бики, Тома, Зорич и Джуджар, а свойо найлєпше змаганє у дотерашнєй кариєри всоботу одбавели Тадей Бодянец и Марио Иличич, хтори на змаганю бавели на позициї штоперох. ИЩЕ ЄДНО ОДЛИЧНЕ БАВИСКО У шлїдуюцим, 5. колу Кадетскей лиґи, хторе отримане такой шлїдуюцей соботи, 19. септембра у Бачкей Паланки, кадети Русина зазначели ище єдну побиду над ФК „Стари ґрад”, з резултатом 2:1 (0:0). Гоч одношенє моцох на терену од самого початку було ровноправне, госци перши дали ґол у 60. минути, после велькей борби на штредку терена, а хтора ше през цале стретнуце найвецей там и отримовала. Пре малу нєосторожносц, русиновци достали ґол кед домашнї пребили по правим боку и у 60. минути першираз дали ґол. Ключна хвилька збула ше у 75. минути кед домашнї мали вельку нагоду звекшац резултат на 2:0, медзитим Русиновому ґолманови Матеови Чордашови удало ше зоз одличну реакцию аж три раз зачувац мрежу свойого тиму. Но, процивнїкова борбеносц нє зопарла наших хлапцох же би далєй предлужели бавиц добре и отворено, а резултат такей борби приноши виєдначенє Божидара Чонки у 80. минути. По конєц другого полчасу предлужує ше зоз добрим бависком обидвох екипох, алє виєдначени резултат 25. СЕПТЕМБЕР 2020.

остава по 85. минуту, кед и други, скоро идентични ґол на тим змаганю дава исти бавяч, Чонка, зоз копаньом зоз коло 20 метерох, та резултат 2:1 за Русин остал по конєц змаганя. Окрем Божидара Чонки, хтори ше на тим стретнуцу указал як схопни бавяч и дал аж два ґоли, побиди допринєсол и одлични ґолман Матео Чордаш хтори з даскелїма интервенциями виратовал Русинов ґол и нє дошлєбодзел побиду процивнїцкей екипи. Лука Иличич, як бавяч на штредку терена, а хтори пре свою позицию поднєсол найвекши прицисок трох бавячох процивнїцкей екипи, зоз свою схопносцу тиж бере огромну учасц у Русиновей побиди. СТРЕТНУЦЕ НА ШТУЧНЕЙ ТРАВИ На тим змаганю интересантне визначиц и тото же ше Русиново хлапци по першираз стретли зоз бависком на штучней трави. На такей подлоги, под очежанима условиями, хлапцом чежше ишло додаванє, алє ше борели по остатню минуту и труд ше на концу и виплацел. За Русин наступели – М. Ковачевич, Няради, М. Иличич, Попов, Бики, Стричко, Чонка, Тома, Л. Иличич, Чордаш, Зорич, Н. Ковачевич, Максимович, Надь, Джуджар. После одбавених пейцох колох, млади русиновци забераю високе 3. место од 12 екипох, зоз освоєнима 9 бодами. Над нїма лєм екипа кадетох зоз Червинки хтора ма 13 боди и екипа зоз Челарева зоз освоєнима 10 бодами. Шлїдуюце змаганє будзе ше на соботу, 26. септембра, на домашнїм терену, кед у сушедским дербию Русин одбави процив убавеней и искусней екипи Борац зоз Бачкого Ґрачцу.■ Ан. Медєши

РУСКЕ СЛОВО 37

ИНТЕРМЕЦО

ХЛАДОК И ГОРУЦИ ТЕПШИ коляре зоз руских оддзелєньох Ґимназиї „Петро Кузмяк” вєдно зоз професорку Ш руского язика и литератури, Люпку Малацко

под час позарядового стану кед наставу провадзели онлайн, мали задаток записац рецепт по руски, меркуюци на правопис, а вец и висликовац тото єдло. Рецепти подзелєни на три ґрупи: єдла хтори рихтаме за фриштик, за полудзенок, и лакотки. Тоти рецепти обявени

и у окремним онлайн виданю Кухарки. Марина Надь дизайновала кухарку „Фриштик”, Сара Планчак „Полудзенок” а Силвия Маґоч „Райски лакотки”. Ґу тей редакциї ше приключела и професорка Тереза Катона так же школяре мали задаток вираховац калорийну вредносц єдзеня. У шїдуюцих числох „Руского слова” на бокох „Хладок и горуци тепши” буду обявени смачни школярски рецепти.

Aндреа Бучко

Шпаґети у печарковей мачанки Печарки поумивац и нарезац. До палачинкарнї положиц дакус олєю и причекац же би ше зограл. Печарки попражиц так же би вода з нїх випарела. Потим додац половку шметанки. Тото охабиц най дакус вре и вец додац шицку шметанку. При концу додац натарти сир и причекац даскельо минути же би ше розпущел. На концу додац присмачки. Шпаґети увариц у води. Єдло ма 2585 кило-калориї за 4 особи, а єдна порция ма 600 кило-калориї. Состойки:

■ пакованє шпаґетох ■ пакованє шампиньонох

■ шметанка за варанє 0,5 литри

■ трапист сир (дас на

два пальци до мачанки и хто люби мож потрец и по шпаґетох) ■ веґета, соль, попер (по особним смаку)

38 РУСКЕ СЛОВО

25. СЕПТЕМБЕР 2020.

rusmak.ruske@gmail.com

ХЛАДОК И ГОРУЦИ ТЕПШИ Лука Иличич

„Несквик” торта

Состойки Фил 1 ■ 5 бильчки ■ 5 ложки цукру ■ чоколадов пудинґ Фил 2 ■ 5 бильчки ■ 5 ложки цукру ■ ванелийов пудинґ Фил 3 ■ 15 жовчки ■ 10 ложки цукру ■ 10 ложки муки ■ литра млєка ■ 1,5 марґарин ■ 300 ґрами крем шлаґу ■ 400 ґрами „Несквику”

Иґор Маньош

Пририхтали: Лю. Цвеїч и Т. Салонтаї

Поступок готовеня: Витрепац 5 бильчки зоз 5 ложками цукру и до того додац чоколадов пудинґ. Витрепац знова зоз 5 бильчкох и 5 ложкох цукру пуслу и додац ванелийов пудинґ. За треци фил треба витрепац 15 жовчки зоз 10 ложками цукру, потим додац 10 ложки муки и 2 деци млєка: Шицко тото увариц у 8 децох млєка. До горуцей маси усипац 200 ґрами „Несквику”, а кед ше охладзи додац марґарин. Змишац шицко и додац ище 200 ґрами „Нексвику”. Окреме витрепац 300 ґрами шлаґу у 3 децох млєка. Кед ше пореже на 10 фалатки 638 кило-калориї по фалатку.

Пица ролат

Поступок готовеня: Направиц заправочку и кед кус викишнє загнєсц цесто. Цесто роздзелїц на три часци и помасциц з марґарином. Положиц цесто до фрижидера Состойки: най одстої дас 15 минути. Потим го виняц розогнац го и помасциц ■ квас зоз шметанку. До ■ ложка цукру штредку положиц сала■ 400 милилитри ми и колбаси, а по нїх млєка натрец траписту. Закру■ 800 ґрами муки циц ролат, помасциц з ■ марґарин вайцом и посипац го ■ шметанка зоз сусамом. Дакус най ■ вайцо подкишнє у тепши и аж ■ сусам вец класц печиц. Пече ■ салама, колбаса ше 35 минути на 220 ■ сир трапист ступнї. Єдло ма 7733 кило-калориї. 25. СЕПТЕМБЕР 2020.

РУСКЕ СЛОВО

ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ

ОГЛЯДНУЦЕ НА ПРЕШЛОСЦ

ОЗНОВА МАМЕ АПЛИКАЦИЮ ЗА МОБИЛНИ ТЕЛЕФОНИ

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

■ ЕКОНОМИЯ: ТЛАЧИДБА СОЇ И СЛУНЕЧНЇКУ

Даєдни фотоґрафиї обявюємє вецей раз, понеже за нїх дотераз нєт нїяки податки.

НАЙКРАСШИ ЗАГРАДКИ

Фото: Иґор Маґоч

РОК LXXVI ЧИСЛО 39 (3908) НОВИ САД, 25. СЕПТЕМБЕР 2020.

■ НОВООРАХОВЧАНЄ ПРЕСЛАВЕЛИ ДВА РОЧНЇЦИ