Ruske slovo 37

ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО

Е В О Ь Д Р Ю Д У

РОК LXXIV ЧИСЛО 37 (3802) НОВИ САД, 14. СЕПТЕМБЕР 2018.

Центер Дюрдьова прешли пияток, 7. септембра, нащивели Гаос аниматоре” котри два годзини заба” вяли наймладших валалчанох и дзеци зоз других општинских местох, як и старших котри у тим тиж мали вельку розвагу. Озвученє и рижнофарбово ошвиценє, а найвецей интересантни бависка и змаганя того вечара орґанизивани за дзеци шицких возростох. Забава почала на 19 годзин на вельким паркинґу у центре валала при парку и пияцу зоз орґанизованьом рижних змаганьох медзи дзецми у вецей катеґорийох, а познєйше аниматоре мали вецей точки у котрих указали акробатски схопносци на жеми и у воздуху на длугоких пантлїкох, та з огньом и рижнофарбовим лед ошвиценьом. Дзеци забавяли аниматоре и кловнове, алє и гевти цо ходзели на високих древених ногох – караґульох, котри прицагли найвецей уваги, як и акробациї аниматорох док наступали з огньом и док виводзели рижни акробациї ошвицени з лед ошвиценьом. Днї чуда” у нашей општини отримани по трецираз, ” двараз у Жаблю опрез будинка општини и по першираз у Дюрдьове. Покровитель Општина Жабель, на инициятиву Нерими Шовлянски, бувшей членїци Општинскей ради котра була задлужена за културу. С. Саламун

ОГЛЯД НУ ЦЕ НА ПРЕ ШЛОСЦ П

оволуєме читачох новинох „Руске слово” же би помогли препознац особи на старих фотоґрафийох. Пре точне идентификованє особох на сликох, хтори маю окремну музейну вредносц, потребна помоц од ширшей явносци. Шицки фотоґрафиї настали у дакедишнєй фотоґрафскей роботнї Бруґошових у Руским Керестуре. Кажду фотоґрафию ше подпише зоз одредзену шифру, та кед же препознаце даєдну, лєбо вецей особи на фотоґрафиї, модлїме Вас же бисце явели до Заводу на число телефона 021/548-421, лєбо на мейл: zavod.rusini@gmail.com.

Фотоґрафия: 0708P

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

Фото: Златко Колєсар

” А Д У Ч ДНЇ ”

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ

■ ШКОЛСКИ БРЕНЧОК ВОЛА ДЗЕЦИ

ИНТЕРМЕЦО

НОВИ САД (2)

РУСКА КНЇЖКА У БИБЛИОТЕКИ

Кнїжки нагромадзене благо швета, достойне нашлїдства ґенерацийох и народох. Г. Д. Торо

У

Библиотеки Матици сербскей єст кнїжки на руским язику од початку нашей писменосци. Найлєгчейше их мож найсц з помоцу кнїжки „Библиоґрафия кнїжкох Войводини”, у виданю Матици сербскей, у хторей єст часц – Кнїжки на руским язику. Шицки кнїжки заведзени у диґиталним каталоґу и доступни читачом у складзе з правилами хаснованя у тей Библиотеки. У Городскей библиотеки у Новим Садзе, у оддзелєню „Аница Савич Ребац”, дзе змесцени кнїжки на других язикох, нєт кнїжки на руским язику. Од библиотекарки Лїляни Косиєр дознали зме же длуго уж нїхто нє питал пожичиц кнїжку на руским язику, та тоти стари виданя цо були у Библиотеки, 1991. року премесцени до Фонду завичайней збирки, хтора ше находзи у Улїци Цара Душана, число 27, а там поряднє сцигую и часописи по руски и наш тижньовнїк Руске слово. Би бли оте ка у Ви верш ней ра ди АП Войводини у катеґориї спе ци ял них би блиотекох, медзитим и там єст кнїжки на нашим язику. Гелена Лабудович з тей Библиотеки гвари же то з найвекшей часци кнїжки хтори видати з помоцу даєдного секретарияту, та вец обовязни прикладнїки змесцени у тей библиотеки, алє єст и кнїжки хтори зазначени як дарунок. Алє лєм у тей библиотеки ше чува шицки Слу жбени гласнїки на шицких державних уровньох, на шицких слу жбених язикох, у видвоєних текох. Даниєла Попов гвари же ше праве тоти Гласнїки найвецей хаснує у їх Библиотеки. В. В.

2 РУСКЕ СЛОВО

14. СЕПТЕМБЕР 2018.

ЗМИСТ

УВОДНЇК Пише: Иван САБА ДОШ, главни одвичательни редактор

НА КОНЦУ, НА НАС ШЕ СТОЇ ■ Тижньовнїк 4–5. Представянє лїстинох за Национални совит Руснацох

■ Нашо места 9. Школски патроли у вербаскей општини

■ Економия 12. Знїщованє амброзиї у Керестуре

■ Култура и просвита 18. Нови сликовнїци Дружтва за руски язик, литературу и културу

■ Людзе, роки, живот 20–21. Лєтня владическа резиденция у Шидзе

■ Мозаїк 26–27. Вистава фотоґрафийох Ивани Медєши

■ Духовни живот 28. Стретнуце „Слово живота” у Керестуре

■ Информатор

30–33. Мали оглашки и In memoriam

■ Спорт 34–35. Кросфит тренинґи у Вербаше

■ Интермецо 38–39. Хладок и горуци тепши

Насловни бок: Початок школи у Коцуре Автор фотоґрафиї: Златко Колєсар

Початок школи, ламачка, оберачка, виберанки... Шицко указує же лєто при концу, чи нам то по дзеки, чи нє. Так и ми помали виходзиме з „Лєтнєй шеми”. Перше нам „Интермецо”, дзе того лєта могло дознац дзе и у хторих библиотекох мож пренайсц кнїжки по руски, заменї порядна рубрика „Анатомия нашого часу”, у хторей нашо явни особи, фаховци и дружтвени активисти маю нагоду дац власне, авторске видзенє актуалних проблемох и зявеньох у рускей заєднїци. Понеже зме у виберанковим периодзе за нови зволаня националних совитох, тей єшенї найчастейше то будзе „Предвиберанкова анатомия”, наменєна ношительом лїстинох, кандидатом и вообще актером виберанкового процесу. Предвиберанково активносци уж порядно провадзиме, насампредз на бокох „Тижньовнїка”, лєбо у других рубрикох кед то потребне, у мири и обсягу же би читаче достали шицки потребни информациї, а шицки учашнїки на виберанкох були єднак заступени. Попри представяня лїстинох и програмох, нє менєй значни и ткв. „сервисни” информациї о виберанковим процесу – гоч ше дараз можебуц и нам видзи же ше о тим пише вельо, пракса указує же вше єст ище цошка повесц. Остатнї приклад, о хторим будземе (ознова) и детальнєйше писац, дотика ше упису гласачох зоз шорох меншинских националних заєднїцох до Окремного виберацкого списку. Треба мац на розуме же ше то роби лєм на особну вимогу гласача, а нє по автоматизме, як цо ше полнолїтни особи уписую до Общого виберацкого списку по хторим ше гласа на локалних, парламентарних лєбо предсидательских виберанкох. Тиж так, гоч з новима законскима ришенями, шицки пременки у особних податкох уписаних гласачох компетентни державни орґан ма ажуровац по автоматизме, велїм тим цо ше нєдавно селєли лєбо меняли презвиско, на сайту РИК, дзе мож превериц статус, односно упис до Окремного виберацкого списку, пременки нє реґистровани. Значи, най нам нє будзе чежко прешейтац ше до општинскей, односно городскей управи и особнє превериц статус.

* ”РУСКЕ СЛОВО” – гласнїк по руски * Виходзи каждого пиятку * Снователь Национални совит рускей националней меншини * Видава НВУ ”Руске слово”, Нови Сад * Перше число вишло 15. юния 1945. року у Руским Керестуре * Адреса: НВУ ”Руске слово”, Булевар ошлєбодзеня 81/VII, 21000 Нови Сад * Редакция: одвичательни редакторe – Борис Варґа, Ясмина Дюранїн, Микола М. Цап, Микола Шанта * редакторе/ки рубрикох – Мирон Горняк-Кухар, Александар Паланчанин, Олена Планчак-Сакач, Славица Фейса, Ана Маркович, Вероника Вуячич * новинарке/ки – Мария Афич, Влада Дїтко, Сандра Саламун, Златко Колєсар, Марина Джуджар * лекторка – Блажена Хома-Цветкович * ґрафична редакторка – Люпка Цвеїч * ґрафични дизайнерки – Мария Гудак, Таня Салонтаї * Телефони: 021/6613-697, 021/6624-708, 021/6623-076; 021/6621-433 * Телефакс 021/528-083 * Предплата за цали рок: у жеми 1 500 динари, а у иножемстве 100 евра * Жиро-рахунок Banca Intesa a.d. Beograd 160-923244-82 * Девизни рахунок 1 6 0 - 0 0 5 0 8 7 0 0 2 4 9 9 9 - 5 3 * Р у ко п и с и ш е н є в р а ц а * Д ру ку є Д ру ка р н я ” M a x i m a g r a f ” П е т р о ва р а д и н * E-mail: redakcija@ruskeslovo.com * Web site: www.ruskeslovo.com * YU ISSN 0350-4603 * COBISS SR-ID 15915778 * Друковани тираж 2 000 *

Директорка МАРТИЦА ТАМАШ *** Главни одвичательни редактор ИВАН САБАДОШ

14. СЕПТЕМБЕР 2018.

РУСКЕ СЛОВО 3

ТИЖНЬОВНЇК

ПРЕДСТАВЯМЕ ВИБЕРАНКОВО ЛЇСТИНИ

3. „ЗА РУСНАЦОХ – ЖЕЛЬКО КОВАЧ”

В

иберанкова Лїстина „За Руснацох – Желько Ковач” треца хтору Републична виберанкова комисия преглашела за виберанки нового зволаня Националного совиту Руснацох. Тота лїстина преглашена 4. септембра, на нєй 12 кандидати, поднєсла ю Ґрупа виберачох „За Руски Кере стур”, за ню стоя 106 полноважни вияви виберачох, а ношитель єй Желько Ковач, машински технїчар зоз Руского Кере стура. Хто твори лїстину „За Руснацох – Желько Ковач”? – Виберанкову лїстину „За Руснацох – Желько Ковач” поднєсла ґрупа виберачох зоз Руского Кере стура. На лїстини 12 кандидати котри з найвекшей часци високо квалификовани и скоро шицки заняти и робя у своїм фаху. Насампредз то лї сти на вред них, од ви чате ль них людзох котри анґажовани у рускей заєднїци на рижни спо соби, а векшина уж и були члени Националного совиту або даєдного його фахового одбору. Важне наглашиц же скоро половка лїстини исти особи котри були кандидати и у прешлим зволаню и же су дошлїдни єдней лїстини, же нє преходза з єдней на другу! Цо лїстина видзи як нєшка найвекши проблеми у рускей заєднїци? – Як предсидатель Вивершного одбору Националного совиту Руснацох, у прешлих штирох рокох стретал сом ше зоз рижнима про-

4 РУСКЕ СЛОВО

блемами у нашей заєднїци. Єдни з найвекших то нєдо статочне хаснованє правох хтори нам по законох оможлївени – рушаюци од образованя, дзе родичи нєдзечнє уписую свойо дзеци до руских оддзелєньох, по хаснованє свойого язика там дзе нам оможлївене – у державних орґанох и явних службох. З часци то пре нашу нєзаинтере сованосц, алє и пре факт же на тих ме стох (ПИО, здравство, суд, полиция, општини...) нєт до статочне число занятих хтори бешедую по руски, гоч ше на тото держава обовязала зоз законами. Яки ришеня понука ваша лїстина, у ра ми кох ком пе тен ци й ох НС? – Важне анимирац наших людзох же би були активни у заєднїци, же би вжали учасц у орґанизациї рижних програмох по наших ме стох. Жадаме потримац и проєкт обнови Старей рускей хижи хтора при концу зоз адаптацию, же би була „бисер” нє лєм Кере стура алє цалей рускей заєднїци. Маме идею направиц проєкт виртуалней музейней збирки у Кере стуре, хтори би у наступним периодзе облапел и Стару руску хижу, Руску одлогу у Дюрдьове, Етно-збирку у Коцуре, Руски двор у Шидзе... Тиж так, упарто и витирвало глєдац ришенє и мотивовац родичох же би дзеци уписовали до руских оддзелєньох у Коцуре и Дюрдьове. Тиж значне предлужиц зоз тим цо уж започате а цо ше указало як до-

бре: одход дзецох зоз порядней и виборней настави до Лєтнєй школи до Попраду (Словацка Република), одход дзецох до Жимскей школи до Зем плин скей Те пли ци (Сло вац ка Ре публи ка), при ход дзе цох на Драм ски ме мо ри ял, стрет ну ца предшколских дзецох, семинари за про свитних роботнїкох, стипендова нє пред школ цох, школя рох, штредньошколцох и студентох. Окреме мушиме потримац младих хтори маю важну улогу у нашим дружтве. Млади маю вше добри и креативни идеї за нови и иншаки програми. Прето треба предлужиц одход на руски фе стивали до иножемства, по ставяц рижни нови змисти у рамикох наших фе стивалох, писац проєкти на рижни теми а зоз презентованьом очуваня нашого идентитету. Цо лїстину „За Руснацох – Желько Ковач” квалификує же би у шлї ду ю цим ман дату за сту па ла Руснацох пред державу? – Правда же кандидати на нашей лїстини лєм зоз Руского Кере стура, алє закладанє за Руснацох у наших ме стох исте як и за Кере стурцох, та як и у прешлим мандату так и у тим, потримаме кажду здраву и основану идею котра будзе на общи ха сен ца лей на шей за єд нї ци. З оглядом же робота у Националним совиту важна и значна, жадаме буц отворени за шицки питаня цо у його компетенциї, и активно участвовац у заєднїцкей роботи.■ И. С.

КАНДИДАТИ НА ЛЇСТИНИ „ЗА РУСНАЦОХ – ЖЕЛЬКО КОВАЧ” 1. Желько Ковач, 1973, машински технїчар, Руски Керестур 2. Яким Винаї, 1986, новинар, Руски Керестур 3. Марина Дудаш, 1991, мастер педаґоґиня, Руски Керестур 4. Иван Емейди, 1992, дипломовани економиста, Руски Керестур 5. Ярослав Фейди, 1977, дипломовани машински инжинєр, Руски Керестур 6. Каролина Папуґа, 1976, професорка руского язика, Руски Керестур 7. Желько Орос, 1989, фахови економиста, Руски Керестур 8. Тихомир Фейди, 1972, дипломовани инжинєр електротехнїки, Руски Керестур 9. Татяна Бучко-Рац, 1967, професорка математики, Руски Керестур 10. Мирко Надь, 1985, поднїматель, Руски Керестур 11. Деян Будински, 1997, студент, Руски Керестур 12. Мария Стрибер, 1972, професорка класней настави, Руски Керестур

14. СЕПТЕМБЕР 2018.

tiznjovnjik@ruskeslovo.com

КАНЦЕЛАРИЯ ЗА ЛЮДСКИ И МЕНШИНСКИ ПРАВА

РЕПУБЛИЧНА ВИБЕРАНКОВА КОМИСИЯ РЕПУБЛИКИ СЕРБИЇ

НЄОБХОДНЕ И ОСОБНЕ АНҐАЖОВАНЄ ГРАЖДАНОХ ПРЕГЛАШЕНА ШТВАРТА РУСКА ЛЇСТИНА Сербия створела шицки условия за отримованє виберанкох за

национални совити националних меншинох, сообщела директорка владовей Канцелариї за людски и меншински права Сузана Паунович. Источашнє поволала шицких припаднїкох националних меншинох най вихасную свойо виберанкове право и виду на виберанки 4. новембра. Пауновичова наглашела же без особного анґажованя припаднїкох националних меншинох у цалим проце су їх права нє годни буц витворени у полней мири, бо за упис до Окремного виберацкого списку нєобходна особна вимога гражданох. – При пад нї ки на ци о нал них мен ши нох би ше тре ба ли ин формо вац о ви бе ран ко вих пра вох, о ви бе ран ко вим про це су, о потре би упи со ва ня до Окрем но го ви бе рац ко го спи ску, як и о ва жно сци ви бе ран ко вей парти ци па циї – за ключе ла ди ректор ка Кан це ла риї за люд ски и мен шин ски пра ва Су за на Пау но вич. Тих дньох, и министер державней управи и локалней самоуправи Бранко Ружич, у розгварки з висланством ОЕБС-а за национални меншини, здогаднул же тото Министерство у предходним период зе помогло же би ше през законски рамики унапред зело статус националних меншинох у Сербиї, визна-

ПОТЕРАЗ 14 ЛЇСТИНИ, РУСКИ НАЙВЕЦЕЙ По доступних податкох РИК, за директни виберанки за национални совити националних меншинох у Сербиї, котри буду отримани 4. новембра, по стреду, 12. септембра, придати штернац лїстини. Од 18 националних заєднїцох хтори свойо совити буду виберац на тот способ, лїстини придали осем заєднїци, медзи нїма и Руснаци. Потераз по єдну лїстину придали мадярска, нємецка, ромска и румунска национална заєднїца, Бошняки, Бунєвци и Словаци по два, а Руснаци уж маю штири преглашени лїстини. То 1. „Руснаци вєдно”, 2. „Буц и остац РУСНАК – ОЛЕНА ПАПУҐА”, 3. „За Руснацох – Желько Ковач” и 4. „Руска будучносц”. Термин за придаванє виберанкових лїстинох по 19. октобер.

чуюци же прилапени штири важни закони у тей обласци у чиїм пририхтованю участвова ли и национални совити националних меншинох, а по сле 15 рокох, порушани и Фонд за национални меншини. Ружич виявел же национални меншини творя 13 одсто популациї и представяю вельку драгоциносц Сербиї и компаративну предносц у одношеню на велї други держави у реґиону. По його словох, Сербия у дзепоєдних сеґментох одношеня ґу националним меншином да лєко опрез даєдних членох Европскей униї, а спомнути прилапени закони о националних меншинох похва лєли и ОЕБС и други мед зинародни институциї. РП/ИС/АП 14. СЕПТЕМБЕР 2018.

Републична виберанкова комисия 7. септембра преглашела штварту лїстину за виберанки за членох Националного совиту рускей националней меншини – „Руска будучносц”. Лїстину поднєсла Ґрупа виберачох „За младих Руснацох”, а на нєй 12 кандидати. Ношитель лїстини Стеван Самочета, дипломовани професор спорта и физичного воспитаня зоз Коцура. За лїстину „Руска будучносц” стоя 101 полноважни вияви виберачох.

КАНДИДАТИ НА ЛЇСТИНИ 4. „РУСКА БУДУЧНОСЦ” 1. Стеван Самочета, 1990, дипломовани професор спорта и физичного воспитаня, Коцур 2. Мелания Мали, 1994, студентка, Коцур 3. Соня Виславски, 1992, дипломована психолоґиня, Руски Керестур 4. Иґор Барна, 1992, студент, Дюрдьов 5. Иван Канюх, 1991, студент, Нови Сад 6. Тамара Салаґ, 1995, студентка, Дюрдьов 7. Андрей Орос, 1997, студент, Руски Керестур 8. Йован Живкович, 1998, студент, Нови Сад 9. Ивана Чордаш, 1999, студентка, Нови Сад 10. Моника Гарди, 1980, орґанизаторка културних активносцох, Коцур 11. Татяна Цап Имрич, 1984, специялиста – фахова воспитачка, Суботица 12. Тимотей Рац, 1992, инжинєр информацийних технолиґийох, Коцур

РУСКЕ СЛОВО 5

ТИЖНЬОВНЇК У ШИДЗЕ ОТРИМАНИ ОКРУГЛИ СТОЛ О ПРОБЛЕМАТИКИ МИҐРАНТОХ

ВИГЛЄДОВАНЯ ЗА ЛЄПШИ СТАТУС У Шидзе прешлого тижня отримани округли стол на тему „Локални политики и прилапйованє миґрантох – учасц гражданох и други питаня”, хтори з потримовку локалней самоуправи у Шидзе орґанизовала нєвладова орґанизация „Ґрупа 484”. Округли стол була нагода за представянє прелиминарних резултатох виглєдованя на тоту тему, хтори у марцу того року окончени у Шидзе, Суботици и Зомборе Пишe: Владимир ДЇТКО

Р

езултати представел Синиша Воларевич, програмни координатор проєкта „Ґрупи 484”. Виглєдованє ше одношело на учасц гражданох у креїрованю локалних политикох кед слово о приходу миґрантох. Проєкт витворени з потримовку Фондациї за отворене дружтво. Як визначел Воларевич, циль проєкта же би ше помогло витвореню локалних политикох за уключованє миґрантох до локалних заєднїцох спатраюци реални жаданя, потреби и можлївосци каждей заєднїци окреме. СПАТРИЦ РЕАЛНИ МОЖЛЇВОСЦИ Виглєдованє облапело гражданох, представнїкох локалней самоуправи и институцийох, потим локалней привреди, як и зоз самима миґрантами. – Особи вибрани спрам напредок одредзених мерадлох и поставяю им ше питаня о одредзених темох, а питаня таки же нєт точного, або

ЗНАЧНИ ПИТАНЯ О ИНФОРМОВАНЮ Єден сеґмент виглєдованя ше одношел и на информованє хторе вязане за присуство миґрантох. Наводзи ше же гражданє маю упечаток же информованє нє вше благочасове и же ше случує аж кед придзе до даяких ексцесних ситуацийох. Найчастейше гражданє, як наведли, доставаю информациї зоз нєформалних каналох- жридлох, а медиї би могли буц значни фактор у креїрованю явного думаня – наведзене у анализи.

нєточного одвиту. Обчекованє же би учашнїки у виглєдованю шлєбодно и отворено виражели свойо становиска, идеї и предлоги, же би бешедовали о їх замеркованьох и о том цо вони дожили, або чули о питаньох о хторих слово. На таки способ и у марцу того року у Шидзе окончени виглєдованя зоз двома ґрупами гражданох и по єдна зоз представнїками локалней самоу-

6 РУСКЕ СЛОВО

прави и институцийох, представнїками привреди и самима миґрантами. Питаня поставени 27 гражданом Шиду и седем миґрантом – гварел Синиша Воларевич. После обробених одвитох заключене же присутне нєдовириє до людзох хтори маю моц и уплїв. Тиж же лєпши живот даґдзе индзей як ту, а при миґрантох ище евидентне присуство нєизвесносци хтора ублагана зоз векшу дозу надїї до лєпшого. През проєкт обробене пребуванє миґрантох у прилапююцих центрох, потим яке информованє о питаньох вязаних за присуство миґрантох, чи єст можлївосци же би достали роботу, уключованє дзецох миґрантох до порядней настави у школох, яке одношенє жительства ґу миґрантом и яки локални политики и активносци у вязи з миґрантами. ДОК СУ ТУ, ПОТРЕБНА ПОТРИМОВКА Окремни аспект виглєдованя були и такволани илеґални миґранти хтори урядово звонка системи, бо су нєреґистровани. Дзе вони пребуваю, яке одношенє гражданох ґу тей ґрупи миґрантох, чи спричинюю потупеня явного мира и шора, або окончую каребни дїла и чи институциї достаточно анґажовани же би им помогли. – Присуство миґрантох локална самоуправа може вихасновац и за розвой и обнову локалней инфраструктури и рост и розвой тарґовини, погосцительства и подобне. Тиж и за обезпечованє нових роботних местох людзом хтори робя з миґрантами. У Шидзе ше по тих питаньох досц добре знашли вироятно и пре искуства з вибеженцами у войнох дзеведзешатих рокох прешлого вику. У найвекшей мири миґрантом Сербия нє место дзе сцу остац занавше. Алє покля ту пребуваю, потребна им помоц. Вони нам гварели же су задовольни пре шлєбоду рушаня, цо у дзепоєдних державох нєт и же ту гуманше одношенє ґу нїм. Думаю же би могли буц лєпши 14. СЕПТЕМБЕР 2018.

tiznjovnjik@ruskeslovo.com

условия змесценя, лєпше костиранє и гиґиєна – гварел Воларевич. Цо ше дотика одношеня локалного жительства ґу миґрантом, вони думаю же нє загрожую миґрантох гоч було и ексцесни ситуациї з початку їх пребуваня на просторе општини Шид. Як позитивни приклад наведзене уключованє дзецох до порядней настави у школох, алє обачлїве же просвитним роботнїком нє лєгко и же нєт достаточно прекладательох за персийски и арабски язик, або даєден други язик хтори хасную миґранти. Кед слово о їх роботним анґажованю, найвекши проблем язичне препреченє, бо нє знаю сербски язик.

ЗВЕКШУЄ ШЕ ЧИСЛО МИҐРАНТОХ Спрам найновших урядових податкох хтори сообщел др Крсто Куреш, главни координатор здравствених службох за миґрантох, пондзелок на подручу општини Шид бул 791 миґрант. У прилапююцим центре „Адашевци” 520 и 271 на „Принциповцу”. Ґу тому треба додац же єдно число миґрантох на подручу општини пребува илеґално (нє реґистровани) так же вец їх число сиґурно вецей як 800. За поровнанє, 3. авґуста було вєдно 464 миґрантох. У „Адашевцох” було 286, а на „Принциповцу” 178. За дакус вецей як мешац, їх число ше значно звекшало.

Зоран Семенович, заменїк предсидателя општини Шид привитал таке виглєдованє як хасновите, як и саму розгварку на округлим столє. – После першобутних проблемох кед миґранти пришли до нашого штредку на початку миґрантскей кри-

зи, ми ше добре орґанизовали и реаґовали, и на помоци миґрантом и на ришованю проблемох хтори ше зявйовали през час їх пребуваня на просторе нашей општини. Хвильково як найвекши проблем ришованє положеня миґрантох хтори илеґални на нашим подручу же би и вони були уключени до урядовей помоци – гварел Зоран Семенович.■ 14. СЕПТЕМБЕР 2018.

STANOVISKA Пише: Лариса ОНОДИ, новинарка

БОРБА ЗА НАТАЛИТЕТ? Жени/мацери у Сербиї конєчно дочекали длуго наявйовани вименки Закона о финансийней потримовки фамелийом з дзецми. Понеже уквилююци слоґани за стимулованє народзованя, на щесце, нє прилапени, держава „одлучела” на иншаки способ звекшац число новонародзених бебох у Сербиї. Наявене же кажда положнїца достанє од держави 100 тисячи динари за перше дзецко, за друге два раз тельо, за треце кажди мешац 12 тисячи наиходзаци дзешец роки, а за штварте по 18 тисячи за дзешец роки. У шоре. Закон ше почало применьовац, а зоз нїм требали буц облапени и мацери котри нє були стаємно заняти, цо у шоре, прето же по тераз тоти жени були дискриминовани и нє доставали мешачну „плацу” док су на положнїцким хорованю. Алє кед достали надополнєнє од держави, верим же им нє було шицко єдно, прето же даєдним з нїх виплацени менєй як тисяч динари. И министерка за демоґрафию ше зложела же то нє у шоре, алє тераз треба пременїц закон, а то годно потирвац. Нє можем вериц же и после телїх рокох и далєй положнїци таки понїжени, з оглядом на каждодньове спозорйованє же гражданох у тей держави єст вше менєй, же нам треба вецей дзеци и подобне. Так було и пред двацец роками, кед ше народзело мойо перше дзецко. Так було и кед сом народзела друге дзецко, кед зме були у приватнїка приявени на минималну плацу. Каждого мешаца ґазда доставал од держави минималну плацу котру ми требал виплацовац покля сом на положнїцким, вон ми давал половку з тей суми, а другу половку затримовал. И йому то було цалком у шоре. Кед сом му загрожела зоз инспекцию, бешнєл и гнївал ше, алє ми и далєй виплацовал лєм половку. Теди то було досц за штири пакети пелюхох. За терашню „плацу” положнїца, кед достанє тисячку, нє може купиц анї пакет пелюхох. Прето же у Сербиї, у котрей наталитет катастрофални, маржи на опрему за беби астрономски. У нас фляшки, формули за беби, кочики, посцелки, шматки и ципелки коштаю вецей як у богатих европских жемох. Ша дзеци нашо богатство, озда тарґовци муша на нїх добре заробиц. И нє вредзела анї петиция котру подписали стотки тисячи гражданє за утаргованє ПДВ на беби опрему. Держава ше правела шалєна, тарґовци вилобирали и остало по старим. Тераз, ниа, маме нови закон котри будзе стимуловац родичох же би мали вецей дзеци. Так голєм задумали политичаре, а резултати увидзиме о даскельо роки. Становиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово”

РУСКЕ СЛОВО 7

НАШО МЕСТА СКУПШТИНA ОПШТИНИ КУЛА

ПРИЛАПЕНИ РЕБАЛАНС БУДЖЕТА На схадзки Скупштини општини Кула найвецей бешедоване о локалним буджету котри звекшани за 387 милиони динари як цо то було першобутно плановане зоз буджетом за 2018. рок, котри прилапени у децембру прешлого року

Б

уджет звекшани зоз средствами з висших уровньох власци и дзекуюци новому кредиту з Комерциялней банки з котрим Општина рефинансовала уж постояци кредит при Банки Интези, пре камату котра скоро на поли менша. З буджету котри тераз виноши 2 милиярди 214 милиони 775 тисячи динари, аж трецина опредзелєна за капитални инвестициї. МИЛОЇЧИЧ БЕШЕДОВАЛ О ИНВЕСТИЦИЙОХ Медзи найзначнєйшима капиталнима инвестициями, предсидатель Општини Кула Велибор Милоїчич у Руским Керестуре начишлєл реконструкцию центру, фабрику води и милион и 200 тисячи за реконструцию топнїку Дом култури Руски Керестур. Медзи иншим, начишлєни и роботи на поцискуюцим воду Червинка – Кула, законченє роботох на Спортскей гали у Сивцу, вибудов драги Сивец – Стапар, отримованє драги Крущич – Бачки Ґрачац, початок роботох на вибудови Спортскорекреативного центру у Кули, ушоренє парку у Кули, як и центрох у Червинки, Сивцу и Липару. Опредзелєни средства и за Дом култури у Сивцу, як и за реконструкцию месней канцелариї у Сивцу, як и виробок вецей проєктних документацийох. Милоїчич ище раз наявел отверанє нового будинку Дому здра вя у Кули, а спомнул же нєодлуга буду при ватизовани, одно сно видати под закуп и шицки державни апатики, з котрих предвид зене же лєм єдна останє у со ставе Дому здравя, цо и нєобходне за його функ ционованє. У плану же би як технолоґийни звишок зоз стимулованима одпремнїнами роботни ме ста напущ ели 14 фармацеут ски технїчаре и єден фармацеут. З видаваньом державних апатикох, закупец буд зе мац обовязку же би кажда апатика предлужела зоз роботу, а буд зе мац и обовязку одкупиц шиц ки лїки зоз лаґеру. ГРАЖДАНЄ ОДЛУЧА ЦО З ПЕНЄЖОМ ОД ПОРЦИЇ Од бор нї ки при лапе ли и Пред клад Ло кал но го ак ци й но го пла ну за уключо ва нє гра жда нох до про це су при но ше ня од лу кох о спо со бе тро ше ня буд жет ских сред ствох по осно ви пор циї на ма є ток за пе ри од од 2018. по 2021. рок. При лапе ни и Пред клад Сектор скей страте ґ иї ру рал но го ро звою з ак ци й ним пла ном од 2018. по 2020. рок. з котрим тре ба же би

8 РУСКЕ СЛОВО

до при нє сол отри му ю цому ро звою Оп шти ни, окре ме пре можлї во сци котри по ну ка ИПАРД про гра ма потри мов ки. Скупштина прилапела и вименки Кадровского плану Општинскей управи Кула з котрима у кабинету предсидателя роботу достанє ище єден помоцнїк, а число занятих у локалней самоуправи ище вше 425, з 437 местох за кельо єст дошлєбодзенє. Як поведзене, глєдане дошлєбодзенє же би ше обезпешело роботу ище тром воспитачком у ПУ „Бамби”, дзекуюци чому шицки дзеци у Кули прияти. Без розправи дата согласносц на вименки Програмох дїлованя ЯКП „Руском” з Руского Кере стура и ЯКП „Радник” зоз Сивцу за 2018. рок, на Звити о роботи установох чий снователь Општина Кула – Дом култури Червинка и Дом култури Сивец, та на програму роботи за 2019. рок – Дом култури Сивец и Дом култури Руски Кере стур, и на Статут ЯКП „Пречисцовач Вербас – Кула” Вербас. Место Дьордя Перунича, дотерашнього члена Општинскей ради котри задзековал на тоту функцию, вибрана Миляна Рабренович зоз Крущичу, котра по словох предсидателя Општини будзе задлужена за социялнодружтвени питаня. Одборнїки прилапели и Ришенє з котрим ше менує Желька Маджарева на место директора ЯКП „Радник” зоз Сивцу. Одборнїцка ґрупа Социялистичней партиї Сербиї на тим зашеданю локалного парламенту бойкотовала гласанє, як гварел єй предсидатель проф. др Велибор Васович, пре нєобєктивне информованє локалного медию зоз остатнього зашеданя кед ше гласало о директорох Домох култури у Сивцу и Червинки.■ М. Джуджар 14. СEПТEMБЕР 2018.

mesta@ruskeslovo.com

У ОПШТИНИ ВЕРБАС ФОРМОВАНИ ШКОЛСКИ ТРАНСПОРТНИ ПАТРОЛИ

ВЕКША БЕЗПЕЧНОСЦ ШКОЛЯРОХ У вербаскей општини родичи орґанизовано помагаю дзецом дойсц до школи и зоз школи пойсц дому

З

оз формованьом школских транспортних патролох, у хторих родичи и наставнїки, школяре основних школох у општини Вербас, тих дньох достали защиту на крижних драгох коло своїх образовних установох. Слово о єдинственей акциї у цалей Сербиї и предлуженю проєкта „Полиция у локалней заєднїци”. Идею о векшей безпечносци учашнїкох у транспорту, окреме школярох на драги з дому по школу, вєдно обдумали и витворели Полицийна станїца Вербас и Општина Вербас. Началнїк Полицийней станїци Вербас Владо Ґлодьович, визначел же обуку за школски транспортни патроли закончели 27 особи хтори тераз буду унапредзовац безпечносц на драгох коло основних школох.

ДЗЕЦИ ШЕ УЧА И ОД ПОЛИЦАЙОХ У Основней школи „Йован Йовановч Змай” у Дюрдьове, з початком школского року полицає з Полицийней управи Жабель пред початком и по закончею обидвох зменох патролирую коло школи, пре защиту, окреме першокласнїкох. Пре защиту школярох, у тим школским року ПУ Жабель за школярох отрима вецей преподаваня, єдно з нїх отримане прешлого тижня. За школярох нїзших класох, прешлого тижня, штварток 6. септембра, у дюрдьовскей школи отримане преподаванє котре часц проєкта „Основи безпечносци дзецох”, а того дня на тему – „Цо роби полиция” и „Полиция защитнїк дзецох”. Школяром бешедовал Ґоран Ниємчевич, помоцнїк командира ПУ Жабель. Заплановани ище седем тематски преподаваня, хтори буду орґанизовани у ОШ за вецей возрости. С. Саламун 14. СЕПТЕМБЕР 2018.

Члени школских транспортних патролох мали официйну обуку зоз транспортнима полицаями Полицийней станїци Вербас, и почали реґуловац транспорт на даєдних крижних драгох, а у општини им и уручени дипломи же успишно закончели обуку. – Сотруднїцтво з Општину Вербас и гражданами през проєкт „Полиция у локалней заєднїци” почали зме ище 2015. року, и з рока на рок обдумуєме нови активносци през хтори роботу полициї приблїжуєме ґу явносци. Того року, през формованє школских транспортних патролох витворели зме партнерске одношенє медзи полицию, локалну самоуправу, школами и родичами – визначел началнїк Полицийней станїци Вербас Владо Ґлодьович и додал же тоти патроли спрам закону можу реґуловац транспорт у зонох школох, означени су зоз рефлектуюцима брушлїками и хасную стоп-палїчки и пищалки. Предсидатель Општини Вербас Милан Ґлушац з тей нагоди визначел же ше таку акцию запровадзує першираз у Сербиї, а окрем наймладших гражданох, хасен буду мац и шицки гражданє. Коцурска ОШ „Братство єдинство” достала штирох членох школскей патроли, котру успишно закончели. Члени коцурскей школскей патроли роботнїки школи Янко Радванї и Саша Тодич, потим родитель и член Школского одбору Александар Суботин и Драґомир Докманович. Школска патрола треба же би реґуловала транспорт опрез школи и на крижних драгох коло школи у чаше кед дзеци приходза до школи и одходза дому.■ А. Маркович/З. Колєсар

РУСКЕ СЛОВО 9

НАШО МЕСТА ОПШТИНA ВЕРБАС

ОСЕМНАЦ МИЛИОНИ ЗА РОБОТИ НА ВОДОВОДУ Kонтракти за софинансованє проєкту вибудови, санациї и реконструкциї водових обєктох у явней власносци, як и обєктох фекалней канализациї, у вредносци векшей як 350 милиони динари, прешлого тижня уручени представительом 20 локалних самоуправох у Войводини, у Нерадину у Сриме. Єдна з општинох у хторей ше будзе витворйовац проєкт и Општина Вербас, хтора за санацию вентилох и арматурох у шахтох водоводней мрежи достала 18 милиони динари, а предсидательови Општини Миланови Ґлушцови контракт уручел предсидатель

Покраїнскей влади Иґор Мирович. Контракти уручел Мирович з нагоди обиходзеня роботох на опреманю и повязованю студнї на жридлу „Ириґ” у Нерадину. Як визначел Мирович, Покраїнска влада у предходних двох рокох инвестовала вецей як 700 милиони динари до вибудови и реконструкциї водоводней мрежи у 55 валалох Войводини. – Политика Покраїнскей влади ясна, а циль нам отримац уровень финансованя у обласци вибудови и реконструкциї водоводней и канализацийней мрежи у населєних местох ширцом Войводини – гварел Мирович и додал же пре звекшанє квалитета води и унапредзеня водоподмирйованя идуцого року буду видвоєни значни средства за тоту намену. Ґлушац визначел же у Вербаше важне модернизовац водоводну мрежу и зменшац утрати, а шпорованє оможлїви же би ше пенєж унапрямело до других значних проєктох. – Дзекуюци Покраїнскей влади на потримовки, з тима средствами витворени условия же би ше после вецей як трицец роки меняло елементи водоводней мрежи – додал Ґлушац. А. М.

НЕВЕНКА БАЖИК ЗОЗ ШИДУ ПРОДУКУЄ ЕҐЗОТИЧНУ ОВОЦ

ЧЕКА ШЕ ПЕРШИ УРОЖАЙ БАНАНОХ У дворе Нeвенки Бажик, пензионерки зоз Шиду, мож видзиц рижни еґзотични овоци, квеца и други рошлїни. Невенка позната по їх пестованю и допатраню, а кед єдна овоц дакус вецей наросла, прицагує окремну увагу преходнїкох по Цанкаровей улїци. Слово о банани. – Достала сом ю у черепу, була можебуц 50 центиметри висока. Посадзела сом ю до заградки и прияла ше. Бриґи сом мала кед ше почала приблїжовац жима, бо сом нє знала як ю охранїц. Орезала сом ю на лєм 20 центиметри и закрила зоз лїсцом и конарами, положела сом фолию и прекрила зоз глїну. Кед пришла яр, пошла сом ю ошлєбодзиц защити – и мам цо видзиц, вона уж почала гонїц. Тераз уж досц наросла и думам же ю за наиходзацу жиму нє будзем орезовац алє даяк закруцим и добре ю защицим, та ше наздавам же єй будзе добре – приповеда Невенка Бажик о еґзотичней овоци док нам указує банану.

10 РУСКЕ СЛОВО

Вона ше цеши и зоз стеблом сибирского кивия, а ма го уж 24 роки. Слово о двох древкох опрез ґаражи. Лєм ше поряднє ореже, а нє муши ше пир-

скац и дава одлични плоди. Окрем кед є швижи, хаснує ше и за сладке, маджун и сок. Двор Бажикових прикрашує и велька лоза „Отела” хтора ше розконарела, а Невенка ю унапрямує же би ше добре розширела и забрала места кельо єй треба. Лозу ше нє пирска, лєм ше ю зяри ореже и познєйше заламе, та вец добре родзи. Двор прикрашую и клематиси, били, каменково и червени, потим гибискус, потим вистерия як и лимун, помаранче, маслина и нар. О квецу, хторого єст надосц, треба и досц простору. – Же би заградка и двор так крашнє випатрали треба уложиц вельо любови, труду и знаня. Рошлїни кажди дзень треба допатрац. Нє купуєм средства за прикармйованє, бо то шицко драге. Сама направим такволани сируп зоз покриви хтори одстої у води, а вец то прецадзим и мишам з воду и так залївам – гварела на концу Невенка и поволала нас же бизме ознова пришли док банана зродзи. Вл. Дї. 14. СEПТЕМБЕР 2018.

mesta@ruskeslovo.com

ШТВАРТИ ЛЄТНЇ ФЕСТИВАЛ РУЧНИХ РОБОТОХ И СУВЕНИРОХ У КУЛИ

НА ЧЕСЦ ЖЕНСКЕЙ КРЕАТИВНОСЦИ Штварти Лєтнї фестивал ручних роботох и сувенирох отримани 7. септембра у центре Кули, на платоу опрез пошти, а на нїм свойо роботи викладали коло 20 викладаче з општини и з других местох. Фестивал пред численима нащивителями отворела предсидателька СО Кула Татяна Класни и спред орґанизатора Здруженя женох „Идея” з Кули Серафина Бики. Обидва визначели важносц потримац творчосц вредних женох, алє и дзецинску, цо того року окреме акцeнтоване. Бикийова отвераюци Фестивал визначела же Здруженє „Идея” основане 2014. року и його членїци схопни у вецей файтох ручних роботох, вредни у сотруднїцтве з подобнима здруженями ширцом Войводини, а намагаю ше пренєсц свойо знаня на младши ґенерациї. Тото успишно робя у сотруднїцтве з ПУ „Бамби”, чийо дзеци и на тим фестивалу мали свой штанд на хторим предавали свойо ручни роботи. На Фестивалу участвовали коло 20 викладаче, векшином женски здруженя з кулскей општини, медзи нїма и „Байка” з Руского Керестура, алє и з даскелїх околних местох. Свойо ручни виробки попри дзецох з Предшколскей установи „Бамби”, викладали и особи зоз Здруженя МНРО „Белава птица” и велї поєдинци. Пред отвераньом виведзена и кратка културно-уметнїцка програма у хторей участвовали дзеци з „Бамбия”, Танєчни клуб КУД „Дурмитор” з Кули, Шпивацке КУД

„Сербия” – Милена Никитович, и рецитаторка Лїляна Кнежевич зоз писню „Сказка о древорубачови” Михайла Ковача, як и з „Белавей птици” Никола Савич, Жана Жарич и Мирослав Виславски. Нащивителє и преходнїки, од 10 годзин до вечара на штандох мали нагоди опатриц и купиц найрижнороднєйши ручни роботи, уникатни сувенири и колачи. Фестивал иницировало и уж штвартираз орґанизовало кулске Здруженє женох „Идеа”, з потримовку Туристичней орґанизациї и Канцелариї за економски розвой Општини Кула, а финансийно найвецей помогли числени приватнїки зоз Кули. М. А.

ЗДРУЖЕНЄ СПОРТСКИХ РИБАРОХ „КОЛЯК”

ЗМАГАНЄ У ВАРЕНЮ РИБОВОГО КОТЛЇКУ

Рибаре Здруженя спортских рибарох (ЗСР) „Коляк” ше по перши раз опробовали у змаганю вареня рибового котлїку, а шицко зоз жаданьом же би тото змаганє постало традицийне. После шицких змаганьох котри орґанизує ЗСР „Коляк”, орґанизатор вше пририхта и полудзенок, алє нїґда на мению по тераз нє було риби. Франтую рибаре медзи собу же по тераз варели шицко, лєм рибов котлїк нє. Прешлей соботи орґанизовали клубске змаганє у вареню рибового

котлїку, на котрим участвовало максималне число змагательох котре орґанизатор огранїчел на штернац. У кухарских схопносцох на рускокерестурским базену у лєтнїковцу ЗСР „Коляк” ше змагали штернац, а дванац екипи зоз Руского Керестура и по єдна з Боґоєва и Крущичу. Кажда екипа мала главного кухара и ище пецерих членох. Члени екипи нє мушели буц и члени Здруженя. 14. СЕПТЕМБЕР 2018.

Фахови жири, котри зоз тайним гласаньом и бодованьом смаку, фарби и увареносци меса одлучовал же чий котлїк найсмачнєйши, бул у составе − Михайло Костелник, Никола Хрин и Янко Марич. Перше и друге место завжал Юлин Винаї з Руского Керестура, односно екипи „Бандурова 1” и „Бандурова 2”, а треце место завжал Юґослав Димитриєвич з Крущичу „Цукийова екипа”. Перши три места наградзени зоз котлїками, а трецепласовани добитнїк свою награду подаровал наймладшому присутному хлапцови. Главни кухар у двох екипох Юлин Винаї за собу ма длугорочне искуство у кухарских схопносцох, окреме пририхтованю єдлох з риби, алє сиґурно же нє обчековал и перше и друге место. – После тих наградох шицки радосци за моїм столом, правда то нє єдина награда, а иншак вше варим по своїм рецепту и преверено знам же будзе смачне – толкує побиднїк. М. Дж.

РУСКЕ СЛОВО 11

ЕКОНОМИЯ ЗНЇЩОВАНЄ АМБРОЗИЇ ПРЕДПИСАНЕ ЗОЗ ЗАКОНОМ

ПЕНЄЖНИ КАРИ ЗА НЄСОВИСНИХ Уредба о мирох за зоперанє и знїщованє амброзиї наклада же без огляду чи ше амброзия находзи на будовательней або польопривредней жеми, на ушорених лєбо нєушорених поверхносцох, єй знїщованє обовязне

Т

очно одредзене же хто задлужени за кажду поверхносц, та так власнїки польопривредних парцелох, односно арендаше задлужени за знїщованє того коровча, потим кажде задлужени за шицки други парцели котри у власносци тей особи, як цо то рижни будовательни поверхносци, без огляду чи су у населєним месце чи звонка. Велька часц обовязки ше одноши на явни подприємства. Так ЯП „Води Войводини” задлужене за простор коло беґельох и яркох у їх инґеренциї, а за ушорйованє простору коло локалних, медзимесних и драгох висшей катеґориї, тиж задлужене компетентне явне подприємство. О ДИЛЬОВОХ ШЕ СТАРА ЯКП „РУСКОМ” На терху локалних комуналних подприємствох пада обовязка знїщованя амброзиї и отримованє желєних поверхносцох у населєних местох. – ЯКП „Руском” як поверенїк задлужене за знїщованє амброзиї, а можем повесц же того коровча у населєних местох и на явних поверхносцох нє маме. Други проблем то амброзия у обисцох на приватних поверхносцох, дзе ми нє можеме интервеновац на свою руку. Часц наших роботох то кошенє амброзиї у хотаре, у першим шоре ше патри коло дильовох и виходи з дильовох на калдерму, окреме на драгу М5. За нас проблем поверхносци коло долїнох, там ми нє можеме приступиц, понеже нє розполагаме зоз таку озбильну механїзацию. Шицко цо зме у можлївосци ми и покошиме, а долїни уж цалком прероснути з надом – гвари Йоаким Надь, руководитель услужно продуковательного сектору у ЯКП „Руском”. Вон додал же „Руском” поряднє коши поверхносци коло драги за Водицу, Улїцу Ирини Провчи, драгу за Косанчич. Драга ґу Крущичу нє у їх инґеренциї, алє ю нєдавно скошели, понеже трактор з косачку ишол до Крущичу. У плану покошиц ище даскельо дильови котри зароснути з амброзию. ЛЄМ ЄДЕН ПОЛЬОЧУВАР

О проблему амброзиї на польоприврених парцелох нам бешедовал кере стурски польочувар Владимир Шимко. – На териториї цалей держави принєшени Закон котри предвидзує обовязне знїщованє амброзиї, за цо предписани пенєжни кари. На польопривередних парцелох предвидзена кара од 16 000 динари по єдним парцелним числу, нє по велькосци парцели,

12 РУСКЕ СЛОВО

та анї нє поєдинєчно по єдному власнїкови. У керестурским хотаре єст надосц амброзиї, алє ше углавним почитує кед ше вирекнє писане опомнуце, после котрого власнїк ма три днї же би реаґовал, чи опирскац амброзию, чи скошиц, то його обовязка. Кед ше тото нє випочитує, шлїдзи приява, а можем повесц же сом потераз нє мал ище анї єдну пенєжну кару – потолковал Шимко. У ситуацийох кед ше зяви амброзия на штред парцели, наприклад у сої, нє вирека ше опомнуце, понеже то урожай котри будзе пошвидко витлачени. Векшином опоминал за зароснути конци, и за сцернянки котри после жатви барз швидко заросли. – Кажди дзень ше трудзим обисц цо векшу часц хотара за котру сом задлужени, мушим повесц же напарто, ґу тому ту и проблеми зоз горивом, алє и тот проблем препознати у Општини, та нам помагаю – гварел Шимко. Най здогаднєме як роби польочуварска служба на териториї Општини Кула – зоз гашеньом ЯП „Завод за вибудов” загашена и польочуварска служба котра робела у його рамикох, теди за Керестур були задлужени двоме польочуваре. Прешлого року, чуванє хотара препущене приватней фирми, котра тоту роботу достала на тендеру општинБЕЗПЕЧНОСЦ скей управи. Шицки польочуваре маю статус службених особох, а – По хотаре нєт крадзи, гоч було слуїх робота огранїчена лєм по питачаї же паприґаром бул украднути моторчок зоз поля, алє знова мушим по- ню того же нє шму „привесц” весц же цо обчековац кед го ґазда охаби особу. Нажаль, од прешлого року за без надпатраня, ґу тому ту загрожена и безпечносц же ше запалї моторчок, а од цали керестурски хотар задлуженього дацо инше, та и жито, сцерень, ни лєм єден польочувар, а тераз або дозрета кукурица и соя – надпом- му помага колеґа зоз Кули котри нул керестурски польочувар Владимир задлужени за терен од Кули, та по Шимко. Хладзальню з обидвох бокох.■ М. Джуджар 14. СЕПТЕМБЕР 2018.

ekonomija@ruskeslovo.com

ДЮРДЬОВ

БУЛ ДОБРИ РОК ЗА БОСТАН Сезона зрезованя диньох у дюрдьовским хотаре прешла початком септембра и тирвала коло два мешаци, а тогорочни урожай лєпши як прешлорочни

У

Дюрдьове єст вше менєй продуковательох бостану, тераз коло дзешец котри найвитирвалши. Причина иста – вельо роботи, уложене вше чежше наплациц, нєстабилни цени и тарґовище, а нє исную одкупни места дзе би продукователє свойо продукти могли придац з довирийом. – Виходзи же накупци лєпше преходза як ми продукователє. Купели по 35, а предаваю по 60 динари. Могли би и ми одвожиц и предавац, алє у тей хвильки таке нє виводлїве, требало би дакого додатно анґКаменко Отич у фамелийней роботи обрабя жем, продукує динї ажовац и купиц превозку, то ознова уклаи карми статок данє, а нє знам кеди го и чи го вообще врацим – гварел Каменко Отич, польопривреднїк з Дюрдьова, котри бостан пестує була иста, 30-35 динари – гварел Каменко. Накупци на ище од дзецинства. велько найчастейше приходза з Банату, Суботици и Традицию продукциї ґереґох нашлїдзел од своїх роди- околних местох, найчастейше куповали тону до тони и чох, цо почало пред вецей як пейдзешат роками. Тоту пол. традицию предлужел зоз супругу и сином. Бостан преПРЕ ДИЖДЖ ПОПРЕПАДАЛ ПЛОД И ЛОЗА важно предавали опрез обисца, а дакеди, як гвари, док були щешлївши часи, до пред коло давцец роками, преТого року на двох местох у валалє и трох ланцох дидавали на Рибним пияцу у Новим Садзе, котри бул цен- ректно на фолию посадзел „ананас” и „ґалию”. Пресаду тер за предай домашнїх продуктох з валалу. нє рихта у пластенїку бо то вимага додатну роботу и – Бостан у варошу бул два раз драгши. Теди зме за укладаня. Задовольни є же ше його способ роботи укакратки час предали полни коч, а дому вше ишли з нову зал як добри, алє на хвилю нє мож уплївовац. Того року поручебнїну за ютредзень – гварел Каменко. Теди люд- пре диждж попрепадали плод и лоза. Прето шицки прозе мали довирия єдни до других, а терашнї часи цаком дукователє желєняви у валалє додатно пестовали и прииншаки, та Отич єден медзи валалчанами котрому ше кармйовали плод, алє ше нє удало надополнїц цо страцеудало наплациц придати продукти. не. Пред даскельома роками на довириє дал два тони динї – Лїсце динї у єдней часци хотара було як згорене, а у купцови зоз Суботици, котри од нього одкупйовал рока- другей нє було таке, алє то завиши и од типу динї – гвами. Нїґда му нє заплацел. Нажаль, таке ше у валалє слу- рел Каменко. – З другого боку, дижджи котри начкодзечовало велїм польопривреднїком и за придате зарно сої ли желєняви и даєдним вчаснєйшим житарком, добре и кукурици до силосу. уплївовали на плод кукурици и сої. Фамилия Отичових, як и векшина польопривреднїкох ЦЕНА ДОБРА, АЛЄ ВИОСТАЛА СЛАДОСЦ котри жадаю вихасновац свой простор, обєкти и знанє, продукую вецей житарки и статок, з чим завераю круг Отич садзел ґереґи и под контрактом, алє ше анї так нє продукциї и потреби за живот. У фамилиї Отич маю и удало предац по задоволююцей, шоровей цени. Векши- парадичи котри предаваю на велько и кармя швинї и цену предавал накупцом до валалу и до Банату, алє нє вид- лята за предай. Медзитим, Каменко нє задовольни же ше зел перпективу, та престал з тоту роботу. Медзитим, гва- вельо увожи и же ше домашнї продукти, од житаркох по ри же тот рок за урожай бул добри, як и цена. месо, нє предава у векших маркетох. Так ше нє дошлє– Ґереґу при концу сезони могло предац по 25-30 ди- бодзує же би домашнї продукователє заробели. Ґу тому, нари, цо барз добре, а пред даскельо роками могло на- держава ше нє анґажує зорґанизовац задруґи же би плациц по седем динари. И за динї бул добри рок. Од по- функционовали як дакеди и же би домашнї продукти бучатку сезони скоро нє меняли цени, були 35 динари, а ли доступнєйши гражданом, од чого би и держава мала пред двома роками и по 40 динари, тиж на велько. На хасен. мало зме слабо предавали, а цена була медзи 50 и 60 ди– Видзел сом же у маркетох предаваю туньши увозни нари по кили. Лєм, квалитет и кванитет нє були задово- ґереґи, алє сом видзел и яки им конарчки и фарба скорлююци, пре дижджи нє була сладка. Влонї, гоч була су- ки. Ми котри знаме як випатра здрава и дозрета ґереґа ша, продукция була лєпша, а лоза добра и у септембре, нїґда таке нє купиме – заключел Каменко.■ и зродзело коло трицец одсто вецей як того року, а цена С. Саламун 14. СЕПТЕМБЕР 2018. РУСКЕ СЛОВО 13

ЕКОНОМИЯ СОТРУДНЇЦТВО НАУКИ И ПРИВРЕДИ

ЗА СУЧАСНЕ ТАРҐОВИЩЕ ПОТРЕБНЕ СУЧАСНЕ ЗНАНЄ

Пише: Мирон ГОРНЯК КУХАР

Без знаня нєт напредованя, а нам треба примена сучасних наукових досягох у реалней економиї. То драга за економичнєйше и лєгчейше ришованє проблемох велїх хтори глєдаю роботу и хтори у нєподзековних условийох сцу розвивац власни бизнис

Б

ида, безпенєжносц и нєзанятосц нас нагнали же бизме глєдали кратши и економичнєйши спо соби ришованя тих проблемох у чежких условийох, кед нам чловек, його схопносци и знанє можебуц и найвекши капитал. Приклади єст вельо як ше людзе трудза и знаходза. Прешлого тижня обнародоване же у Новосадским институту за польодїлство и заградкарство робя вецей як сто науково виглєдоваче, створени вецей як 1 300 сорти нашеня и гибридох, од хторих 1 000 реґистровани у швеце, так же НС нашенє у отвореней конкуренциї на шветовим тарґовищу рошнє од Арґентини по Китай, у вецей як 30 жемох. Медзитим, за векши подняца потребна и векша потримовка. Предсидатель Европского совиту за виглєдованє професор Жан Пєр Бурґиньон прешлого тижня нащивел Универзитет у Новим Садзе, з тим же тот Совит явна институция за финансованє наукового и технолоґийного виглєдованя. Средства ше додзелює прейґ отворених конкурсох за проєкти хтори водза виглєдоваче з искуством, лєбо гевти на початку своєй кариєри. Циль то потримовка найлєпшим идейом и прицагованє талантох.

14 РУСКЕ СЛОВО

Же би вредни таланти и добри идеї нє були у циню корупциї, „вязох” и манипулативних интересних ґрупох на чкоду цалей заєднїци, треба розвивац и дружтвену свидомосц, односно дружтвени науки. Так з мотом „Виглєдуй през ноц, у знаню моц”, „Ноц виглєдовачох” будзе отримана у 26 городох Сербиї, 28. и 29. септембра, з акцентом на дружтвени науки, у амбиєнту мултикултурално сци и мултиконфе сионално сци. ПЕРШИ САЯМ НАУКИ ЗА ПРИВРЕДУ У НОВИМ САД ЗЕ Перши Саям „Наука за привреду”, на вельким про сторе и з велїма учашнїками бул влонї у Новим Садзе и треба ше наздавац же ше нє барз запожнєло и же то заш лєм знак амбициозним и младим людзом, виглєдовачом и поднїмательом же маю свойо шанси и на тих про сторох. – Сцеме же би млади остали у Сербиї, же би их привреда упознала и обезпечела им роботу, а за тото нам треба сотруднїцтво науки и привреди – гварел подпредсидатель Покраїнскей влади Дьордє Миличевич отвераюци перши саям „Наука за привреду”. 14. СЕПТЕМБЕР 2018.

ekonomija@ruskeslovo.com

У Мастер центру, на вецей як 500 квадратних метерох ше представели 23 викладаче, 14 факултети и три институти – за лєсарство, поживово технолоґиї и „Био Сенс”, з Универзитета у Новим Садзе, потим универзитети зоз Чарней Гори и Републики Сербскей, Универзитет „Едуконс”, Покраїнска влада, Министерство просвити, як и французка реґия Вал дОаз. По словох Миличевича, за розвой ше муши обдумац нови механїзми хтори го буду стимуловац. У сотруднїцтве, позитивни ефекти нє витвори лєм привреда, алє и наукововиглєдовацки институциї подробнєйше увидза реални потреби привреди и тарґовища и так лєпше можу плановац свою будучносц. И член Городскей ради Нового Саду задлужени за привреду Милорад Радоєвич бешедовал о моцнєйшим повязованю привреднїкох и представнїкох науки, а то предусловиє за практичну примену, а кед ше далєй патри, за отверанє нових роботних местох. – Нє мож ше уключиц до сучасного тарґовища без сучасного знаня. Иновациї представяю нови жридла росту. И Нови Сад и АП Войводина вельо укладаю до науки. Ту треба мац у оглядзе же польопривреда и сектор информацийних технолоґийох найперспективнєйши у Сербиї. Нови технолоґиї надрилюю потребу нєпреривней едукациї, бо ше тарґовищни условия меняю з дня на дзень. Пре шицко тото, Город Нови Сад вельо инвестує до образованя, и жадам же би тот Саям бул традицийни – заключел Радоєвич. ВАЖНЕ УЧАСТВОВАНЄ ЛОКАЛНИХ САМОУПРАВОХ По словох предсидателя Привредней комори Войводини Бошка Вучуревича, анимировани коло 2 000 привредни субєкти, з тим же важне участвованє и локалних самоуправох. За Саям вельо значи така манифестация, наглашел ґенерални директор Новосадского сайма Слободан Цветкович. – Очекуєм же тота, перша манифестация войдзе до порядного календара Сайма, а ми привитуєме кажду креативну инициятиву и отворени зме за сотруднїцтво. Саям то єдно место дзе наукововиглєдовацки орґанизациї можу найсц жридла финансованя, а источасно и помогнуц привреди – заключел Цветкович. И наисце, концом того року, по програми, будзе други саям „Наука за привреду”. Уход на перши новосадски Саям „Наука за привреду” бул безплатни, цо у нас вироятно було потребне за початак, алє у розвит14. СЕПТЕМБЕР 2018.

ших економийох ше кажде хасновите знанє добре плаци. Же ше озбильнєйше роби на повязованю и реализованю концепта „Наука за привреду” видно, наприклад, и по тим же на основи Конкурса за финансованє програми сотруднїцтва наукововиглєдовацких орґанизацийох и привреди, хтори влонї вяри розписал Покраїнски секретарият за високе образованє и наукововиглєдовацку дїялносц, секретар того Секретарияту др Зоран Милошевич уручел 28 контракти вредни 18 милиони динари. Тоти контракти концом рока уручени привредним дружтвом зоз Сримскей Митровици, Конака, Нового Саду, Беоґраду, Панчева, Зомбора, Раткова, Горнього Милановца, Суботици и Индїї, хтори сотрудзовали з рижнима факултетами и институтами. З тима контрактами Покраїна субвенционує 50 одсто вредносци сотруднїцтва хторе привреднїки, углавним приватни зоз цалей Сербиї, витворели з науковима установами з Войводини. БЕОҐРАДЯНЄ НАПЛАЦУЮ ИНТЕРЕСАНТНОСЦИ И ВИГЛЄДОВАНЯ Беоґрадянє на своїм Сайме уж длуго промовую и комерциялизую науку. Влонї, приблїжно кед и у Новим Садзе, отримани 11. Фестивал науки под назву „Єден на єден”, на хторим указани 53 розлични поставки и штири вистави, а була и науково-фантастична бина на хторей ше зявели науковци зоз седем розличних жемох. Участвовали вецей як 60 науково и образовни институциї и вецей як 700 науковци. Велї зявеня и подїї мож потолковац з науку, та так нащивителє могли видзиц як за рижнима спортами стої медицина, хемия, физика, потим цо ше случує у нашим целу кед ше збию два авта, подробносци о диносаурусох и других животиньох и инше. Фестивалски карти коштали 450 динари, цо значи же нащивителє за нєвельки пенєж могли видзиц вельо поучного и интересантного, а презентере могли дацо и заробиц.■

ВЕЛЬКИ ПОТЕНЦИЯЛИ У СОТРУДНЇЦТВЕ З КИТАЙОМ Орґанизоване сотруднїцтво, од докторских студийох по заєднїцки виглєдованя, Универзитета у Новим Садзе (УНС) зоз китайским, шанґайским Универзитетом „Дяо Тонґ”, могли зме видзиц концом прешлого року. Тот Универзитет важи за найлєпши универзитет у Китаю, а 2016. року там були двоме студенти УНС. У Новим Садзе, на тот завод професоре з китайского Факултета за науку о материялох и инжинєрство представели, медзи иншим, и свойо виглєдованя з обласци биоматериялох и материялох у продукциї литиюм-йонских батерийох. Импресивни податки о тим шанґайским Универзитету – основани є 1896. року зоз тедишнїм царским декретом, ма 31 факултет, 63 програми основней настави, 250 мастер програми, 203 докторски програми, 28 постдокторски програми и 11 главни державни лабораториї, националних инжинєрских и виглєдовацких центрох. З того видно огромни потенцияли, а за нас и вельо можлївосци за сотруднїцтво и напредованє у рижних обласцох спрам своїх афинитетох.

РУСКЕ СЛОВО 15

КУЛТУРА И ПРОСВИТА

ПОЧАЛ НОВИ ШКОЛСКИ РОК И ЗА

ШЕЙСЦ ВОСПИТНИ ҐРУПИ У КЕРЕСТУРЕ У керестурскей Дзецинскей заградки „Цицибан” ПУ „Бамби” з Кули, 3. септембра почал нови школски рок за вєдно коло 140 дзеци од двох по седем роки хтори подзелєни до 5 воспитних ґрупох, а од того 35 буду ходзиц по Пририхтуюцей предшколскей програми. Лїстина чеканя хтора була после упису ше помали зменшує, бо ше дзепоєдни младши дзеци виписую, а їх места пополнюю дзеци з лїстини. Нове од того року же утаргнуте и пополадньове оддзелєнє у цалодньовим пребуваню. Предшколски дзеци векшином змесцени у цалодньовим пребуваню Дзецинскей заградки, и їх у „Цицибану” на родительскей схадзки прияли ище пияток, 28. авґуста. За 10-ерих и їх родичох, хтори лєм пол дня буду пребувац у оводи, 3. септембра вихователька Емилия Костич пририхтала приєм и упознала их зоз шицким цо их чека у тей установи. Друге оддзелєнє предшколских дзецох водзи вихователька Оленка Русковски, а главна вихователька того року у „Цицибану” будзе Ксения Вучкович. У цалим „Цицибану” 140 дзеци возросту од рока до седем рокох подзелєни до шейсц воспитних ґрупох. У наймладшей, яшельковей, дзе дзеци од рока до трох, єст два оддзелєня – Младша яшелькова ґрупа у котрей 15 дзеци, а з нїма роби Олена Рац, медицинска шестра-ви-

хователька, и Старша яшелькова, дзе уписани 20 дзеци при Андреи Чернок, медицинскей шестри-виховательки. У обидвох ґрупох помоцни воспитач Ясмина Чапко. Найчисленша ґрупа обданїщова, дзе уписани 105 дзеци, хтори под зелєни тиж до двох ґрупох. Младша/штредня ґрупа ма 24 дзеци и виховательку Блаженку Мецек, а Штредня/старша 28 дзеци, з хторима роби вихователька Ксения Вучкович. Обидвом ґрупом помоцни воспитач Мария Дюрчянски. М. А.

У КОЦУРЕ СЕДМЕРО ПРЕДШКОЛЦИ Прешлого пондзелку, 3. септембра, окрем за школярох, нови школски рок почал за дзеци котри нарок руша до першей класи, а од того септембра су у Предшколскей установи „Герлїчка” у Коцуре.

16 РУСКЕ СЛОВО

Того року до рускей предшколскей ґрупи уписани седмеро дзеци котри нарок треба же би рушели до школи, а у предшколскей ґрупи окрем бависка, дзеци прейду през обовязну пририхтуюцу програму же би ше пририхтали за нови школски обовязки котри их чекаю нарок. Коцурска руска предшколска ґрупа на початку рока у составе руско-сербскей мишаней пририхтуюцей ґрупи понеже воспитачка Серафина Яґлица на хорованю, та су при воспитачкох Марики Мезеї и Ксениї Уйфалуши, а воспитачки зоз дзецми котри у рускей ґрупи, бешедую по руски. Окрем седмерих руских предшколцох, до руско-сербскей цалодньовей ґрупи уписани и 19 дзеци од 4 по 6 роки. Як и каждого року, у ґрупох предшколцох, дзе ше бешедує по сербски, єст вецей дзеци, та так до сербскей пририхтуюцей полдньовей ґрупи при воспитачки Єлени Буиловей уписани 18 дзеци, а до сербскей цалодньовей ґрупи при восптачкох Марияни Роґанович и Николети Шкорич того року уписани 23 дзеци. По податкох котри хвильково єст и шлїдуюцого року би требало буц формоване руске оддзелєнє першей класи у ОШ „Братство єдинство” у Коцуре. З. К. 14. СЕПТЕМБЕР 2018.

kultura@ruskeslovo.com

ПРЕДШКОЛСКИ ДЗЕЦИ

У ДЮРДЬОВЕ ШУМНЕ ЧИСЛО ДЗЕЦОХ

Концом прешлого тижня у Предшколскей установи „Дюрдєвак” у Дюрдьове формовани три предшколски ґрупи, у котрих и мишана ґрупа, а у котрей ше учи по руски и у котрей єст красне число дзецох. Пондзелок предполадньом, у ПУ подзелєни 85 дзеци до штирох ґрупох, 63 до трох ґрупох предшколского возросту и 22 пейцрочни дзеци тиж до полдньового пребуваня.

Дзеци и родичох привитали Светлана Бошков, директорка ПУ „Дзецинство” котрей припада ПУ „Дюрдєвак”, и Даница Андрич, главна воспитачка у дюрдьовскей ПУ котра достала ґрупу пейцрочних дзецох. Ґрупу достали воспитачки Весна Ґолуб, Марияна Перович и Марина Сабадош, котра воспитачка у мишаней ґрупу у котрей ше учи по руски, до котрей прияти єденацецеро дзеци – Андрей Балїнт, Ален Балоґ, Марко Бастая, Андрей Ґнип, Милана Йованов, Серґей Михальовски, Стефан Михальовски, Владимир Молнар, Йован Нота, Валентина Пушкаш и Марко Станкович, седмеро предшколского и штверо пейцрочни. По приєму, з дзецми и родичами воспитачки отримали схадзку на котрей потолковали способ функционованя ґрупи, як и обовязки дзецох и родичох. З ґрупи и того року за члена Совиту родичох ПУ вибрана Сенка Станкович. У дюрдьовскей ПУ нове тото же од того школского року формоване перше оддзелєнє „Дюрдїц”, у котрим тророчни, штиро и пейцрочни дзеци уча по Монтесори програми на сербским язику. Учи их монтесори воспитачка Александра Виславски зоз Дюрдьова. У ґрупи єст 27 дзеци котри на адаптациї од конца авґуста, а пошвидко буду робиц по програми у котрей вецей нє буду участвовац родичи. – У подполносци нам опремена хижа, маме нови мебель и окремни бависка котри нам обезпечела управа Предшколскей установи зоз Жаблю и Општина Жабель. Задовольна сом зоз одволаньом и з тим як прилапена тота нова програма – гварела воспитачка Виславски. С. Саламун 14. СЕПТЕМБЕР 2018.

ШКОЛА ЗА ОСНОВНЕ МУЗИЧНЕ ОБРАЗОВАНЄ З КУЛИ

У НОВИМ ШКОЛСКИМ РОКУ 166 ШКОЛЯРЕ Нови школски 2018/19. рок почал 3. септембра и у Школи за основне музичне образованє (ШОМО) з Кули и єй оддзелєню у Руским Керестуре, зоз вкупно 166 школярами, и 24 школярами на пририхтуюцей настави. Од того, у керестурским оддзелєню єст 38 школярох и 9 у пририхтуюцей класи. Вкупне число школярох за коло пейц проценти менше як влонї – дознава Рутенпрес од директорки Лїляни Барна Никитович. По єй словох, з оглядом на ґенерални тренд зменшованя числа дзецох и школярох, Школа ище и задовольна зоз числом уписаних школярох. У ШОМО, у 13 индивидуалних класох шицки 190 школяре и того року буду стандардно виучовац клавир, виолину, кларинет, тамбуру и гармонику, а од шицких и далєй найпопуларнєйши клавир, на хтори вєдно уписани 85 школяре, и од того 20 у Керестуре. У керестурским оддзелєню у новим школским року попри клавира, 12 школяре виучую тамбуру, пецеро гармонику и єден школяр кларинет. До першей класи уписани 11 школяре, и то шесцеро на клавир, єдно на гармонику и штверо на тамбуру. До пририхтуюцей класи уписани дзевецеро школяре. Наставнїки хтори робя у керестурским оддзелєню то Мирон Сивч за клавир и гармонику, Геленка Гарвильчак за тамбуру, Мирко Преґун за клавир и гармонику и Ладислав Тамаши наставнїк солфедя, а наставнїк у матичней школи и Керестурец Владимир Медєши. Як у розгварки зоз директорку Лїляну Барна Никитович дознаваме, Школа у новим школским року нє ма кадрово проблеми, односно ма достаточно наставнїкох з полну норму, а нє було анї технолоґийного звишку. Матични школски будинок, хтори ше находзи у рамикох будинку Пионирского дому, нє вимага даяки векши интервенциї понеже шицок простор од учальньох за индивидуалну и ґрупну наставу по концертну салу дава одлични условия за роботу. Од роботох на отримованю у тим школским року єдино потребна реконструкция котларнїци, або преходзенє на зогриванє на ґаз. Цо ше дотика видзелєного оддзелєня у Керестуре, по словох директорки Барна Никитович, гоч воно роби у условних просторийох у будинку Школи „Петро Кузмяк”, тот простор заш лєм нєадекватни, та по розвойним плану Школи глєда ше адекватнєйше змесценє за тото оддзелєнє. Нове у ШОМО и же ше интензивнєйше будзе робиц на витвореню давней идеї же би ше подобне оддзелєнє отворело и у Сивцу. У Плану роботи ШОМО и за наступаюци рок участвованє школярох на єденац змаганьох, починаюци од 63. Фестивалу Музичних и балетних школох Сербиї и Републичного змаганя, по змаганя за поєдинєчни иснтрументи на хторих школяре кулскей Школи роками зазначую барз красни успихи. Школа и надалєй предлужи свою улогу у културним понуканю општини Кула, понеже у своєй концертней сали зоз 122 местами орґанизує вельочислени концерти класичней музики, попри концертох своїх школярох. М. А.

РУСКЕ СЛОВО 17

КУЛТУРА И ПРОСВИТА 18. СХАДЗКА АКТИВУ ВОСПИТАЧОХ/ВИХОВАТЕЛЬКОХ РУСКОГО ЯЗИКА

НОВИ СЛИКОВНЇЦИ ДРАГОЦИНА ЛИТЕРАТУРА У Руским Керестуре, 8. септембра, отримана 18. схадзка Актива воспитачкох/вихователькох руского язика, а домашнї схадзки була Предшколска установа „Бамби”, односно єй керестурске оддзелєнє „Цицибан”. Виховательком уручени сликовнїци за наймладши дзеци

В

єдно з домашнїма схадзку орґанизовало Дружтво за руски язик, литературу и културу, а попри седем керестурских вихователькох присутна була и воспитачка з Дюрдьова, док з Коцура и Нового Саду нє могли присц. О записнїку зоз 17. схадзки бешедовала секретар Дружтва Ирина Папуґа, а вона потим виховательком подаровала штири сликовнїци за наймладших хтори нєдавно вадало Дружтво. То сликовнїци „Єшеньска розгварка”, „Хто цо роби”, „Домашнї животинї” и „У нашим краю птички шпиваю”, а свою рецензию о нїх пречитала мр Гелена Медєши. – Сликовнїци єдно зоз средствох розвиваня бешеди при дзецох, а читац або приповедац дзецом барз важни сеґмент живота. У тим розвиваню любови ґу читаню и ґу мацеринскому язику вельо можу помогнуц и воспитачки – визначела Медєшова, та наглашела же намира видавателя насампредз була збогациц литаратуру за руски дзеци, окреме за дзеци предшколского возросту. Сликовнїци барз красни, сучашнє опремени з квалитетнима фотоґрафиями у фарбох, а насампредз квалитетно у єдноставних римованих стихох представене кажде поняце. Сликовнїца „Єшеньска розгварка” пошвецена рошлїном. Як стої у рецензиї Медєшовей, єдна часц текстох о єшеньских овоцох и желєняви обявени у Зборнїку „Ластовичка 2”, алє дописани и нови поняца. Животиньом пошвецена сликовнїца з назву „Домашнї животинї”, дзе нашоровани и крашнє илустровани 13 домашнї животинї, а кажда спомнута у женским, хлопским и штреднїм роду, як наприклад кура-когут-курчата. Дружтво за руски язик наймладшим подаровало и сликовнїцу наволану „Хто цо роби” и у нєй ошпивани трицец дзевец занїманя пошоровани по азбучним шоре, а облапени и стародавни и сучасни занїманя.

18 РУСКЕ СЛОВО

Штварта сликовнїца пошвецена птицом цо жию у тих крайох, а наслов єй „У нашим краю птички шпиваю”. У нєй на дзецински способ представени 27 птици, а у стищкох дати їх найглавнєйши прикмети. О шицких сликовнїцох пречитани потим и рецензиї других авторох, вихователькох – Александри Колбас, Олї Балїнт, Оленки Русковски, Серафини Яґлици, Марини Сабадош, професорки класней настави Мариї Стрибер, професоркох руского язика мср Сенки Бенчик и Ана- Мариї Рац и писательки Серафини Макаї. Ирина Папуґа потим комплет нових сликовнїцох уручела и каждей виховательки, як и до библиотеки у „Цицибану”, тиж и єден прикладнїк нєдавно видрукованого „Словнїка народного руского язика”, та и други найновши виданя Дружтва. Папуґова визначела же сликовнїци видати дзекуюци финансийней помоци одвитуюцих покраїнских секретариятох, а два сликовнїци дзекуюци и донатором зоз иножемства, о чим ше стара член Дружтва Гавриїл Колєсар зоз Канади. На сликовнїци даровали фамелиї Шимково, Семаново и Гелена и др Штефан Семчешеново зоз ЗАД, та зоз Канади Любка и Дюра Семаново, Ґенка и о. Янко Колошняйово, Силвестер Новак, Иван Шимко, о. Владимир Мудри и Олґа и Владимир Мученсково, хторим Папуґова и з тей нагоди щиро подзековала. Присутни воспитачки/виховательки подзековали за тоти дарунки и потвердзели же сликовнїци барз красни и же им буду драгоцина помоц у каждодньовей роботи. Дознаваме же их заинтересовани годни пренайсц и у кнїжкарньох по наших местох.■ М. Афич 14. СЕПТЕМБЕР 2018.

kultura@ruskeslovo.com

ГОРОДСКИ МУЗЕЙ ВЕРБАС У ШВЕТОВЕЙ ЕНЦИКЛОПЕДИЇ

ВИКИПЕДИЯНЄЦ СТАЖИСТА ОКСАНА МУДРИ-НЕДИЧ Городски музей Вербас, з потримовку Министерства култури и информованя, уключени до програми приблїжованя найширшей шветовей явносци змистох хтори установа ма на розполаганю през анґажман википедиянца стажисти. Тоту програму запровадзує Викимедия/Википедия, а Городски музей у Вербаше осма установа у Сербиї хтора уключена до програми. Єден стажиста Викимедиї/Википедиї тих дньох диґитализує найвреднєйши материял Городского музею и през фотоґрафиї и слова го представя веб нащивительом установи, хторих з дня на дзень вше вецей. – Програма стажированя представя єден з Викимедийових проєктох хтори ше першираз реализовало 2010. року у Британским музею. Википедиянца стажисту ше вибера зоз шорох искусних Википедиянцох/Викимедиянцох и їх улога постредовац медзи ҐЛАМ институциями (ґалериї, библиотеки, архиви, музеї) и конарчком Викимедиї. Тот Википедиянєц ма нагоду порушац институцию на сотруднїцтво и обезпечиц адекватну обуку у ушорйованю Википедиї, шлєбодних лиценцох и подобне. Модели сотруднїцтва розлични и найчастейше ше присподобюю институцийом. Перши Википедиянєц

стажиста у Сербиї окончовал праксу у Универзитетскей библиотеки „Светозар Маркович” 2014. року. Од теди по нєшка реализовани вкупно 10 програми у осем институцийох. Википедиянєц стажистка Оксана Мудри-Недич, у периодзе од 15. авґуста по 15. септембер роби у Городским музею у Вербаше на диґитализациї старих и ридких кнїжкох, розгляднїцох, плакатох и фотоґрафийох и їх поставяню на „Викиизворник” и до Викимедийовей архиви. Окрем того, стажиста буд зе орґанизовац обуки ушорйованя Википедиї за занятих у Городским музею – стої на Википедиї. Як з тей нагоди визначела арехеолоґ-висши кустос Городского музею Весна Ґрґурович, по тераз написани шлїдуюци статї: Городски музей Вербас, Илия Милованчев, Павле Коїч, Кароль Сирмаи, Музей револуциї у Вербаше, Добродзечне огьногасне дружтво у Вербаше, Иса Секицки, Фридрих Лоц, Йоганес Вайденгайм, Бела Пехан, Антропозооморфна псевдофибула з Вербасу, Археолоґийни локалитет Шуваков салаш – Клиса, Иштван Дєнґе, Милета Лесковац, Флора Шифлер, а дополнєти уж постояци статї: Чарнок, Йожеф Пехан и Ґимназия „Жарко Зренянин”. А. М.

IN MEMORIAM

АНА РАЦ (1931–2018)

Дня 4. септембра, у Руским Керестуре у своїм 87. року, умарла Ана Рац, длугорочна ґлумица и радио шпивачка. Народзена є 19. децембра 1931. року у Руским Керестуре, дзе закончела основну школу и нїзшу ґимназию. Потим закончела тарґовинску школу у Кули. Ище як школярка ґимназиї почала шпивац у хору и теди замерковани єй гласовни схопносци и шпивацки талант. Року 1947. од Петра Ризнича Дядї достала першу театралну улогу у фалаце „Пепелнїчка” и од теди ше почала анґажовац у театру. Кед основани Аматерски руски театер „Дядя”, уж була позната як добра ґлумица. Мала за собу вецей як 20 роки ґлумецкого искуства. През вецей мандати була и 14. СЕПТЕМБЕР 2018.

член управних целох Аматерского руского театру по 1991. рок. Як 18-рочна дзивка шпивала наживо у директним преносу шветочносци з нагоди початку роботи Радио Нового Саду 1949. року. Познєйше зняла за наш Радио значне число руских народних шпиванкох. За свою длугорочну културно-уметнїцку дїялносц Ана Рац достала велї награди, медзи котрима Златна плакета Аматерского руского театру „Дядя”, Златна значка Културно-просвитней заєднїци Сербиї и Искри култури Културно-просвитней заєднїци Войводини. Ана Рац похована 5. септембра на теметове у Руским Керестуре. Вичная єй памят! Дю. Л.

РУСКЕ СЛОВО 19

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ РУСКИ ДОМ – ЛЄТНЯ ВЛА ДИЧЕСКА РЕЗИДЕНЦИЯ У ШИДЗЕ

СИМВОЛ ЦАЛОГО ГОРОДУ

Пише: Владимир ДЇТКО

И попри тим же єден з найпознатших стародавних будинкох у Шидзе з часом препадал, свою красу нє трацел. Слово о Лєтнєй владическей резиденциї у Шидзе, познатшей Шидяньом под назву – Руски двор. Иснує од далєкого 1780. року, прежил велї бурї у историї, прежил войни у вецей державох, з єдним словом – витримал. На початку нового столїтия, после 2000. року, почала його обнова

У резиденциї малюнки зоз Уметнїцкей колониї Руски двор” ”

П

од час пароха о. Михайла Малацка звалєни стари и вислужени такволани анекс будинка у хторим бул санитарни ґузел и збудовани нови. Будинок достал нове закрице, бо роками премакал, а през жиму часто и до пойда навяло. Теди обновени и даскельо просториї. З приходом нового пароха о. Михайла Режака, роботи на ушореню резиденциї предлужени. Режак гвари же цалком обновене прижемє, як и просториї на поверху, а окреме визначує обновени просториї хтори ище од 1973. року хаснує Предшколска установа „Єлица Станивукович Шиля”. ДОНАЦИЇ З ИНОЖЕМСТВА Як и кажда обнова и тота подрозумйовала нови облаки и дзвери, патоси, електроинсталацию, водоводни и канализацийни инсталациї... Уведзене и нове, сучасне зогриванє на цеплу воду хтора ма кружни цек, а у загради вивартана студня глїбока 72 метери. У просторийох дзе пребуваю дзеци положене найсучаснєйше патосово

20 РУСКЕ СЛОВО

зогриванє, а у других просторийох покладзени калорифери. Кед була обнова просторийох Дзецинскей заградки, паноцец надпомина же справени и нови санитарни ґузел присподобени ґу дзецом же би нє мушели одходзиц вельо далєй. – Шицки роботи хтори по тераз зробени, нє випатрали би нєшка так кед бизме нє мали донациї, односно пенєж з иножемства. Найвецей нам помогла орґанизация „Церква у потреби” зоз Келну зоз Нємецкей, а помогнул и Каритас з Италиї, точнєйше зоз Милана. Вони наисце опредзелєли значни средства за обнову простору дзе Дзецинска заградка – гвари о. Режак и предлужує же ше од самого початку наздавали же будзе врацени маєток владичества, же будзе обновени, алє тиж так же будзе и средства за його порядне отримованє. – Квартелїна од Дзецинскей заградки, на хтору вше мож раховац, нє достаточна за отримованє будинка, а парохиянє у Шидзе тиж нє можу сами отримовац будинок – гвари о. Михайло Режак, парох у 14. СЕПТЕМБЕР 2018.

ljudze@ruskeslovo.com

Шидзе и декан сримски. Режак як дальши приоритетни роботи на обнови будинка визначує потребу ришованя проблему влаги, односно подрезованє мурох, а гвари же ше будзе мушиц ришиц и проблем отвореней пиньвици у дворе, такой коло анекса резиденциї. То пиньвица за хтору ше роками анї нє знало же иснує, а отворена є у маю 2014. року, кед вшадзи доокола були моцни дижджи и вилїви. З оглядом же є блїзко коло будинка, паноцец застарани же годна поцагнуц и звалїц цали анекс. – И иконостас будземе мушиц защициц, як и лавки у церкви, а и саму церкву нам у плану обилїц – гвари о. Режак, хтори до длугорочних планох заплановал и ушоренє пойда на резиденциї, хтори, як гвари, годно присподобиц за рижни намени. ОТВОРЕНА ЗА РИЖНИ ЗМИСТИ Кед ше почало з роботами на ушорйованю и обнови будинка, з часом и условия у резиденциї поставали вше лєпши. Будинок „ожил” и резиденция з хтору ше Шидянє цеша, отвера свойо дзвери за отримованє рижних дружтвених, културних и духовних змистох. – По тераз зме отримали седем подобово колониї под назву Уметнїцка колония „Руски двор”, надалєко познати Фе сти-

вал тамбурових орке строх „Мелодиї Руского двору”, а у резиденциї и про сториї за Каритас, потим за рижни здруженя – Здруженє за потримовку родичом дзецом з окремнима потребами „Отворене шерцо”... Пребуваю у резиденциї и ґлумци на Драмским фе стивалу „Свратиште у позориште”, хтори орґанизує режисер Цветин Аничич, у будинку ше орґанизує у дру ги подо бо во коло ниї Здруже ня сербско-русийского приятельства, а того року зме по першираз мали и сход вивидзо вачох зоз ве цей го родох Сербиї. Добре познате же ше у Ру ским дво ре по ряд нє отримую и Духовни стретнуца паноцох нашого Апо столского еґзархату, а по други раз зме орґанизовали и Духовни вежби за жени вирнїци – бешедує о. Михайло Режак о числених змистох под закрицом резиденциї.■

У Руским дворе обновени просториї Дзецинскей заградки И ВИНЇЦАРЕ Ю ХАСНУЮ Отец Режак визначує же пошорена и дакеди запущена пиньвица под будинком резиденциї. Пиньвицу од 2011. року хаснує винария ДОО „Руски двор” за потреби змесценя гордовох з вином и палєнку. Тиж, у тим крашнє ушореним амбиєнту ше отримує и вечера после Фестивалу тамбурових оркестрох „Мелодиї Руского двору”.

ДАКЕДИ БУЛ МАНАСТИР Од 1920. року у будинку резиденциї бул и Манастир часних шестрох Василиянкох. Вони ше вецей як 80 роки старали о будинку, як и о церкви. Шпивали на богослуженьох и були активни у духовним живоце парохиї Преображеня Господнього. Зоз Шиду пошли 2002. року, кед резиденция престала исновац як манастир. После Другей шветовей войни у резиденциї єден час бул и дом за дзеци хтори остали без родичох, а познєйше и музична школа покля нє збудовани Руски дом. 14. СЕПТЕМБЕР 2018.

РУСКЕ СЛОВО 21

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ НАШ ГОСЦ: ВЕСНА ПОЛЯК З АВСТРАЛИЇ

ПАМЯТКИ НА БЕЗБРИЖНИ ЧАСИ Пише: Славица ФЕЙСА

Дакедишнї школяре Основней школи „Владимир Назор” у Петроварадину, у авґусту преславели 40-рочнїцу од часу кед ю закончели. За тоту нагоду бувши єй школяре поприходзели з цалого швета, а Весна Поляк допутовала з Австралиї

Л

З пайташками при паноу

22 РУСКЕ СЛОВО

єтушнї час вше найлєпши за одпочивки, алє и за стретнуца тих цо ше давно нє видзели. Тото потвердзую и дакедишнї школяре петроварадинскей Основней школи „Владимир Назор”, нєшка „Йован Дучич”, хтори ше у авґусту зишли и пошедали до лавкох у хторих давно шедзели осем роки. Вони пред штирома децениями закончели Основну школу, а тераз ше ознова до нєй врацели подзелїц найкрасши памятки з дзецинства. Орґанизовали ше прейґ Фейсбук ґрупи „Ґенерация Петроварадин”, хтора настала пред седем роками. Того року з Австралиї допутовала и Весна Поляк, Рускиня, хтора ше до тей далєкей жеми з фамелию одселєла пред 35 роками. – Петроварадин мой дом, єднак так як и Аделайд у Австралиї дзе мойо найблїзши – приповеда Весна, и нє криє емоциї, окреме кед бешеда о сходу ґенерациї народзених 1963. року.

– За шицко „виновати” Воїслав Секулич хтори жиє и роби у Нємецкей, а хтори нас позберал. Понеже зме основне образованє закончели 1978. року, одлучене же штири децениї означиме так як ше и швечи, перше у школи з наставнїками, а вец з музику – гвари Весна хтора на сходзе стретла и парняка Иринея Гудака, Брацика з хторим, док ходзели до истей школи, зачерали класи. – Нє паметам прецо, алє добре знам же я прешла до класи дзе ше учело анґлийски язик, а Брацик прешол до тей дзе странски язик бул русийски – приповеда Полякова и предлужує о самим сходзе, о безбржних часох у школи и перших бавискох коло нєй, о учительох и наставнїкох... ВЕРЕЛИ ЗМЕ ДО ЛЮДСКЕЙ ДОБРОТИ – Гоч з ким приповедам, кажде поцешени же бул школяр праве тей школи, и склада ше же тото цо нас научели и тото цо нам усадзели нашо наставнїки, и нєшка паметаме. Нє була важна лєм наука, верели зме до доброти людскей норови, до приятельства... Нєшка, кед зме оцудзени єдни од других и кед робиме од рана до 14. СЕПТЕМБЕР 2018.

ljudze@ruskeslovo.com

вечара, барз нам знача праве тоти вредносци. Паметам же кельо раз сом шедла за компютер вистата, а вец обачела порученє и видзела же на мнє нє забули велї мойо приятелє, було ми барз мило же нам нє найважнєйше тото материялне, алє людске – озвец ше. Прето ше радуєм же сом часц тей приповедки и же ше можем щиро набешедовац, зашпивац, та кед треба и затанцовац – гвари Весна. Фейсбук ґрупа „Ґенерация Петроварадин” позберала велїх прихильнїкох, а за тоту нагоду направени и онлайн пано оддзелєньох А, Б, Ц и Д, на хторим нєшкайши фотоґрафиї бувших школярох и їх наставнїкох. На паноу виписани и мена тих цо вецей нє з нїма. ОДХОД НЄ МОГЛО ЗАОБИСЦ На поволанку Весновей тети, мацеровей шестри хтора жила у Австралиї, Поляково ше пред 35 роками одселєли до Аделайду. Весна теди мала 20 роки и после стреднєй медицинскей школи закончела перши рок студийох психолоґиї. – Сцигли зме у октобру 1983. року и паметам же сом перши три тижнї лєм плакала. Мой оцец бул прешвечени же Австралия идеалне место за живот нашей фамелиї, а и мац ше з тим зложела. Знашли ше у новим штредку, достали роботи, а так було познєйше и зо мну и зоз мою шестру Єлену, хтора ище ту, у тедишнєй Югославиї, закончела медицину. Я ше ознова уписала на перши рок студийох психолоґиї и закончела их за штири роки. Нєшка Весна занята як психолоґ у социялней служби, а окреме єй мило же и єй дзеци Даниєл и Тамара позакончовали факултети и же робя у своїм фаху. – Мойо дзеци – то моя фамелия – предлужує вона. – Вони уж такповесц свойо

НАСТАВНЇК – У Основней школи зме мали наставнїка Тапавицу хтори водзел хор. Найволєли зме го – приповеда Весна и памета як раз пошли на смотру хорох до Сараєва. – Мушели зме шицки єднак випатрац у униформох, зоз завязану пионирску хусточку, лєм за обуй була бриґа... А вец наставнїк пошол до дутяну „Борово”, дзешка у центру вароша, и глєдал ципели за „свойо”дзеци, бо нас так волал. Кед ше му опитали кельо му треба, гварел – 70 пари – през шмих приповеда Весна. 14. СЕПТЕМБЕР 2018.

людзе, робя, путую, лєгко ше вшадзи знайду... Були и ту, у наших крайох, обишли родзину, окреме шестринїцово дзеци у Коцуре, з хторима су „на вязи” прейґ дружтвених мрежох. Знаю и по руски и по сербски, гоч дзекеди помишаю тоти два язики – приповеда наша собешеднїца хтора приход з Австралиї вихасновала и за нащиву Коцуру, праве на Кирбай. – За 35 роки як зме оталь пошли, штири раз сом була ту, а шестринїци Славки Русковсковей сом обецала же раз пойдзем и на коцурски Кирбай. И пошла сом на ньго, до нїх, була їх госцинска и з краснима упечатками и полним шерцом одходзим. Весна Поляк за приход до Сербиї по першираз достала одпочивок аж седем тижнї, бо вше по тераз могла лєм два або три. Прето добре вихасновала тот час и з приятельками обишли аж и Пешту. Єдна з нїх виволала: – Одкеди Весна ту, мушим припознац же нас шицких реозрушала, „зобудзела” з якейшик летарґиї у хторей зме були, та зме ше вшадзи винашли. Я єй гварим же бим нє пошла на Фестивал „Улични свирачи”, бо бим нашла даяку вигварку, а так сом нє могла нїч повесц кед знам же вона аж з Австралиї пришла, а мнє мержи з дому висц? Цали авґуст прешол у друженьох, обиходзеньох, путованьох, и шицко позитивне як у даякей сказки – гвари Беатрица Ковач, Веснова блїзка приятелька. Задовольна же шицко цо задумала и покончела, Весна ше перших септемберских дньох рихтала до Австралиї. Орем шматох у куфрох однєсла и памятки, а у души – мир.... Гвари же радосц каждого єй приходу до краю дзе одрастала, нї зоз чим нє мож поровнац.■

Весна (друга з лївого боку) медзи фолклорашами

ПАМЯТКИ – Дзецинство паметам и по тим же сом танцовала у новосадскей Матки. Барз сом любела ходзиц на фолклор, и часто ми на розум приходзи як зме ше крашнє дружели, наступали... Учитель Штефан Гудак и його супруга учителька Вира нас зазберовали, а паметам и велїх других хтори нам прикрашели одрастанє – гвари Весна.

РУСКЕ СЛОВО 23

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ СТРЕТНУЦЕ ЗОЗ АНУ БУЛЬЧИКОВУ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

СВОЙО РУСКЕ ВШЕ ЧУВАЛА

Пише: Марина ДЖУДЖАР

Одросла у Вербаше на Руским шоре, там препровадзела и цали живот, покля ше 2012. року нє преселєла до Руского Керестура. Свойо руски коренї вше чувала, у їх обисцу ше лєм по руски бешедовало, гоч були меншина у вельким штредку. Перши штири класи основней школи и вона и брат ходзели до руского оддзелєня

П

По пияту класу Ана (треца з лївого боку) ходзела до рускей класи

осле лєтнєй паузи, ознова починаю штвартково стретнуца и друженя за старших у просторийох Каритасу у Руским Керестуре. Єдна з порядних, котра дзечнє одходзи на спомнути друженя, то и Ана Бульчикова котра остатнї шейсц роки жиє у Руским Керестуре, а ту ше приселєла зоз Вербасу. Теди ище жил и єй брат Дюра, а од кеди остала сама, стретнуца у Каритасу єй наисце вельо знача. Спомнути друженя понукаю нагоду за розгварку, франту, розвагу, преславу родзених дньох, уживанє на балу, та и за молитву. – Друженє у Каритасу за мнє вше цошка окремне, там нас єст коло двацец жени и

двоме або троме хлопи, по рокох зме єдни другим приблїжни, а думам же нєт векшей розлики як 15 роки медзи нами. Там нагода же бизме ше набешедовали и подружели зоз нашима. Ту сом упознала людзох котри мнє по рокох приблїжни. Славиме родзени днї, здогадуєме ше на младосц, опатраме слики и подобне. Шветкуєме и церковни швета, теди маме и нагоду за молитву, а после Крачунского посту вше єст орґанизовани и єден дзень зоз музику, кед и ми маме нагоду зашпивац шпиванки з нашей младосци – гвари Ана Бульчикова. Руска писня ше зашпива дакеди и без обовязки на розходу зоз новима приятелями. З ВЕРБАСУ ДО РУСКОГО КЕРЕСТУРА У Руским Керестуре Ана нашла свой мир на Циґлашоре, зоз своїма родзинами и товаришками у Вербаше ше поряднє чує на телефон, а з часу на час их и обидзе. Як ю дзечнє дочекую у Вербаше, так и дзвери єй дома вше отворени за госцох. Попри тим, своїх ма и ту у валалє, ту и родзиново, понеже єй мац родом з Руского Керестура, сушедово, а найвецей нови приятелє котрих упознала праве на друженьох у Каритасу. – Пред шейсцома роками вєдно зоз братом Дюром зме пришли до Руского Кере-

24 РУСКЕ СЛОВО

14. СЕПТЕМБЕР 2018.

ljudze@ruskeslovo.com

стура, нажаль, после чежкей хороти вон ше упокоєл, алє така була судьба. Велї мойо приятелє у Вербаше, з часу на час ме дахто з нїх обидзе, а ходзим и я до нїх. Но, мам и я єдну товаришку з валалу котра ме поряднє нащивює, а ту и родзини кед дацо треба. Керестур ми нє бул страни анї док сом була млада, часто сом ходзела, понеже сом ту мала братнякох и шестринїци. ҐЕНЕРАЦИЇ ПАРАСТОХ Могло би повесц же Руснакови дзешка усадзене у креви же би ше занїмал зоз польопривреду. Без огляду же фамелия Ани Бульчиковей були у варошу, їх родичи ше занїмали з польопривреду, а як нам потолковала, и вона и брат нїґда нє подумали пойсц зоз жеми. Обисце Бульчикових и у Вербаше було праве парастске. Робели и одросли на жеми, ґу тому занїмали ше и зоз статкарством, а продукти зоз свойого ґаздовства предавали на пияцох од Вербасу, та аж по Нови Сад. У Сримскей Каменїци мали свою викендицу, дзе була и велька винїца, алє нажаль, з роками им то постала терха, та ю предали дзеведзешатих рокох. Робота на пияцох нїґда нє була лєгка, часто ше случовало же ше до позних годзинох рихтали за пияц, а рано вчас, дакеди и скорей як ше розвиднєло, одходзели на пияц. – З польопривреди ше жило, алє то були цалком иншаки часи, паметам же нашо продукти котри зме ношели по пияцох вше могло предац. Було глєдане и ценєне шицко цо ношело прикмету „домашнє”. Садзели зме желєняву, тиж так и овоци були з наших овоцнїкох, єден бул на полю а други у Сримскей Каменїци коло велькей винїци. И у обисцу було овоци, а шицко цо ше нам видзело же звишок, предавали зме. Занїмали зме ше и зоз статкарством, на пияцу зме предавали и живинске месо, як и шицки млєчни продукти, а була ту и за-

З братом Дюром 1964. року

14. СЕПТЕМБЕР 2018.

града полна з квецом, од перших подшнїжнїкох, та по єшеньски ружи – толкує наша собешеднїца. У єй вельким дворе и нєшка єст полно живини, а радує ше и шицким младим котри ше вилягню. Донєдавна мала и кози, алє видзела же єй то уж велька бриґа. Заградка и нєшка полна зоз квецом, ту и подаєдно древко овоци, цо лєм потвердзує же любов ґу такому стилу живота принєсла зоз собу, а пренашла ше на валалє. – Вельке обисце вимага и вельо роботи, алє якош ми шерцо полне кед ту живина, мачка зоз мачатми и заградка полна з квецом. ИНШАК БУЛО У МЛАДОСЦИ У обисцу дзе одросла од вше чували руски язик. Оцец и дїдо були Вербащанє, а гвари нам же им родичи бешедовали же було важне же би ше їх оцец оженєл з Рускиню. Так обидвойо дзеци, Ана и єй брат ходзели до руских оддзелєньох по штварту класу, покля могло. Од пиятей класи вербаски дзеци ходзели до мишаних оддзелєньох дзе настава була на сербским, а у ґимназиї було и школярох зоз других местох, та и Руснацох зоз Коцура. – Пре мишани штредок у котрим зме жили, ми ше дружели зоз шицкима, алє вше кед було нагоди були зме у руским дружтве, и можем повесц же сом ше нїґда нє почувствовала як менєй вредна попри векшинского народу. У варошу нє мали нагоду ходзиц до ґаздиньох, як цо то було на валалє, алє з другого боку варош понукал шпациранє по кор зоу, одход на „иґранки”, а обовязно вше ходзели и на традицийни руски бали.■

Ана (у штредку) з пайташками

ВШАДЗИ РОДЗИНИ Понеже су фамелия з велького роду, Ана ма родзини у каждим руским месце, та и ширше. Трудзели ше зачувац родзинске чувство зоз шицкима, так, з почитованьом одходзели на шицки Кирбаї по руских местох, як и на рижни преслави, понеже у роду уж єст велїх котри ше розишли по цалей Войводини. И нєшка отримую контакти, кед нє иншак, вец голєм на телефон.

РУСКЕ СЛОВО 25

МОЗАЇК ПЕРША САМОСТОЙНА ВИСТАВА ФОТОҐРАФИЙОХ ИВАНИ МЕДЄШИ

РОЗГЛЯДНЇЦИ ЗОЗ ПРИРОДИ Пише: Вероника ВУЯЧИЧ

ХТО ИВАНА МЕДЄШИ

Ивана Медєши спонтано фотоґрафує дзеци, пайташох и природу. Преширює основу, хтору здобула на курсу фотоґрафиї, ма нови, сучасни и интересантни идеї. Зоз добру орґанизацию и добру потримовку екипи колеґох направела фотоґрафиї за самостойну виставу

У

просторийох Сербского културного центру, у Новим Садзе, на Булевару Михайла Пупина 3/3, отворена перша самостойна вистава фотоґрафийох „Розгляднїци зоз природи” Ивани Медєши. Виставу отворел директор „Медия Ґрупи” Слободан Йованович, a вон и привитал шицких присутних и представел авторку як їх сотруднїцу. Фотоґрафиї настали з найвекшей часци у природи зоз рижних друженьох и кажда ма власну приповедку. Авторка гварела и же их направела

26 РУСКЕ СЛОВО

Ивана абсолвентка на Факултету технїчних наукох у Новим Садзе, на напряме Ґрафичне инжинєрство и дизайн. Закончела и курс фотоґрафиї, а зоз своїма колеґами основала ґрупу „Уфоткованє” у хторей ше и сама фахово усовершує. Ґрупа звичайно зазначує гуманитарни подїї, а потераз мали два вистави. Ивана Медєши ше занїма и зоз сток-фотоґрафию, ґрафичним дизайном и сублимацийну пресу, а фотоґрафиї обявює у часопису МАК и на порталу „Медия Ґрупа”.

як розгляднїци, бо жадала же би розгляднїци були зоз єй путованя по природи, по амбиєнту у хторим доминує желєна и белава фарба. Вистава будзе отворена по соботу, 15. септембра, у просторийох Сербского културного центру. Ивана обявює фотоґрафиї у часопису „Медия Ґрупи”, односно єй фотоґрафиї були илустрациї ґу новинарским написом и з того єй предложене же би могла и виставу порихтац. Нє требало єй вельо часу же би порихтала виставу.

– Понукли ми пред двома тижнями и такой сом знала цо жадам приказац, лєм сом ище нє знала на яки способ приказац. И пред даскельо днями, з помоцу єдного колеґи ришела сом же то будзе на тот способ як су приказани и же би були як розгляднїци зоз природи. Фотоґрафиї диґитални, обробени су у фотошопу, алє маю тему и вираз того цо ми важне на каждей фотоґрафиї, а то фокус на основним деталю. Тото цо у колору то фокус фотоґрафиї, а тото цо блядше лєбо чарно-биле то лєм прето же би нє було вельо желєнїдла, бо так як стоя на вистави, трацел би ше погляд. На таки способ баржей визначени фокус – толкує авторка Ивана Медєши. 14. СЕПТЕМБЕР 2018.

mozajik@ruskeslovo.com Кед почала студирац, Ивана гвари же ю фотоґрафия нє интересовала. Алє з часом ше заинтересовала и уписала ше на курс фотоґрафиї, нєзависно од факултету. Вец почала преширйовац основи хтори здобула на курсу. Купела фотоапарат, и зоз добру екипу колеґох почала фотоґрафовац. – Нас єст штверо цо маме тоту ґрупу „Уфоткованє”. Вєдно робиме, нас штверо-пецеро, порадзиме ше же цо будземе сликовац, наприклад, портрет и вец идземе вєдно и кажде фотоґрафує портрет, вец поведзме панораму и подобне. Так зме ше увежбали. Коментаруєме фотоґрафиї, а шицки зме розлични и кажде иншак дума, так же дакеди знаме и по 45 минути коментаровац даєдну фотоґрафию. Алє вше маме и заєднїцки коментари и кед ше зложиме вец ю можеме и обявиц – толкує Ивана. Теми на Иванових фотоґрафийох рижни, алє видвоює ше природа, дзеци и млади. – Гей, прето же то мойо дзеци, мойо кумчата найбаржей, вони ту зо мну и хаснуєм кажду нагоду буц зоз нїма, вше сом медзи нїма. Вец ту и дружтво, и вше хаснуєм нагоду висликовац и зазначиц хвильку – гвари Ивана Медєши.

ПРЕШОЛ И ДРУГИ УПИСНИ ТЕРМИН НА ФАКУЛТЕТОХ

НА РУСКЕЙ КАТЕДРИ ДВОЙО СТУДЕНТИ

Д

руги уписни термин за школски 2018/2019. рок на Филозофским факултету у Новим Садзе тирвал од 3. по 14. септембер. Приявйованє кандидатох було 3. и 4. септембра, а покладанє примацого испита було 6. и 7. септембра. Конєчна ранґ лїстина обявена 12. септембра и упис нових студентох на жадани напрями бул 13. и 14. септембра. Кандидати котри покладали примаци испити у першим испитним термину, уписовали ше на факултет од 6. по 13. юлий. На Оддзелєню за русинистику Филозофского факултету у Новим Садзе, за тот академски рок могли ше уписац штверо студенти котри би були на буджету и дзешецеро на самофинансoваню, вкупно штернацецеро. Того року уписали ше двойо студенти – по єден у першим и другим уписним кругу. Обидвойо студенти ше буду школовац зоз буджету. Як обявене на сайту факултету, рочна школарина за державянох Републики Сербиї котри ше самофинансую виноши 65 000 динари, а за студентох з иножемства 2 000 евра. На сайту мож пречитац и шицки други важни информациї. Приєм бруцошох на Филозофским факултету будзе пондзелок, 1. октобра, а настава за шицких студентох того факултета почина 2. октобра. Т. Салаґ

СТУДЕНТСКИ КУЛТУРНИ ЦЕНТЕР НОВИ САД

ВИКЕНД ЗОЗ СТРИПОМ

Медєшова роби як ґрафични дизайнер, а фотоґрафия єй баржей як гоби. Плановала и на ладю пойсц як фотоґраф, алє так ше єй у живоце поскладало же є за тераз ту. Робота єй ґрафични дизайн, а фотоґрафия гоби и у тим ужива. И як кед би послухала совит майстра фотоґрафиї Ґези Ленарта же треба перше школу виучиц, а аж вец фотоґрафовац тото цо ше люби. Закончує факултет, роби, а фотоґрафия приходзи спонтано, та и предава слики и на сток сайтох. ■ 14. СЕПТЕМБЕР 2018.

Уж традицийни, 12. по шоре „Новосадски стрип викенд” Студентского културного центру Нови Сад, отримує ше пияток, 14. септембра, и всоботу, 15. септембра, у просторе „Фабрика” на Булевару деспота Стефана. У цалодньових програмох, през викенд буду представени вецей аспекти стрип-култури, од промоциї нових виданьох и видавательних хижох, прейґ роботньох и школох рисованя, по тематични преподаваня, хтори того року обробя феномен 3Д стрипу. Буду вистави роботох углядних авторох: Есада Рибича, Стевана Субича и Леа Пилиповича, як и творох европских стрип-авторкох, хтори орґанизовани у сотруднїцтве зоз Французким институтом у Сербиї. Попри спомнутих змистох, обидвох дньох буду отримани и популарни берзи стрипа, а фестивал на соботу вечар будзе закончени зоз концертом. И. С.

РУСКЕ СЛОВО 27

ДУХОВНИ ЖИВОТ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ – СТРЕТНУЦЕ „СЛОВО ЖИВОТА ЗА МЛА ДИХ”

ХТО ПРЕЖИЛ, МОЖЕ ПОМОГНУЦ И ДРУГОМУ Стретнуце „Слово живота за младих”, перше у тим школским року, отримане всоботу, 8. септембра, у парохийним Каритасу, а госц хтори винєсол свойо шведоченє бул Владимир Малацко зоз Кули. През питаня модератора Стретнуца Янка Катони, Малацко, двацецдворочни леґинь и успишни у бизнису, з младима подзелєл свойо чежки животни искуства велїх зависносцох и суїциду, и як ше з нїх виратовал, а потим одвитовал и на питаня присутних. Потим пречитани коментар за „Слово живота” за тот мешац, хторе провадза два милиони людзе у цалим швеце, а то виреченє з Євангелиї „Зоз полну чесноту примце усадзене слово хторе ма моц виратовац вашу душу” (Як 1,21). Як за „Руске слово” гварел координатор Стретнуца Янко Катона, то штварта сезона як ше отримує таки стретнуца, а им циль потримовка жиц по євангелских принципох хтори ше виноши у толкованьох, кажди мешац другого вибраного виреченя з Євангелиї. – Скорей зме их мали кажди мешац, а тераз дакеди и препущиме кед нє маме одвитуюцу особу за го сца. Стретнуце конциповане так же ше пречита коментар на євангелске виреченє, а вец дахто виноши свойо животне шведоченє на тоту або подобну тему. Тото стретнуце було найнащивенше, а по виявох велїх и найудатнєйше по тим же людзе отадз цошка у себе однєсли – потолковал Катона. Гоч ше госц терашнього Стретнуца Владимир Малацко вияшнєл як атеїст, заш лєм пожадал и на єдним вирским стретнуцу даровац младим свойо искуста. Цо го на то мотивовало, Малацко за „Руске” виявел: – Гоч я нє вирнїк, мнє була велька чесц присц на тото вирске стретнуце, гоч то випатра и процивсловне. Ту сом почувствовал вельке порозуменє и прилапйованє, а думам же нам заєднїцка основа.

О тей заєднїцкей основи дополнєл и Катона кед гварел же Владимира зоз його „дна” и на, як сам гварел, „крочай од самозабойства” виратовала мац, односно єй безусловна любов, а християнє знаю же Бог тиж безусловна и милосердна любов, хторей мацеринска любов найподобнєйша. Тиж Владимир, як пошведочел, найщешлївши кед роби добре другим и то му дава смисел живота. То тиж заєднїцка основа з християнским животом и прето и мож добре сотрудзовац почитуюци єдни других, гоч зме у дачим иншаки. На питанє цо го понука же би так оголєно виношел нє таку красну и приємну правду о себе другим, Владимир потолковал: – Я насампредз то робим прето же сцем помогнуц младим хтори преживюю подобни чежкосци. Думам же то и можем зробиц, понеже сом шицко и сам дожил и превозишол. Свойо искуство преточел сом и до кнїжки хтора ма висц нєодлуга. Вона будзе єдна велька бомба по тим же є до конца и, най повем, аж „брутално” щира. З ню жадам правиц трибини за младих, у чим уж и мам потримовку дзепоєдних познатих особох. На Стретнуцу було и особи з Кули, Коцура, Нового Саду, Беоґраду. М. А.

У ВОДИЦИ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

БЛАГОСЛОВ ЗА ПОЧАТОК ШКОЛИ

У Водици, 9. септембра, на Служби Божей на 11,30 годзин, бул Школярски дзень за початок нового школского року, молитва за Божи благослов школяром, студентом, за успих у здобуваню знаня и ученя. По концу Служби священїки пошвецели и школски ташки наймладшим школяром, а Службу служели домашнї парох о. Михайло Малацко и о. Янко Колошняї зоз Канади, док о. Владимир Медєши споведал.

28 РУСКЕ СЛОВО

О євангелскей притчи о талантох хтора була пречитана, наказовал о. Колошняї и поволал шицких присутних же би вше будовали свойо одношенє з Богом и так на найлєпши способ умножовали свойо таланти и даровали их и другим. Парох Малацко подзековал о. Колошняйови на його пребуваню медзи нами, його Служби Божо и казанї, и пожадал му щешлїве врацанє до Канади. Парох ше тиж надовязал на дзень пред тим преславене швето Рождество Богородици и на євангелске читанє того дня о шестрох Марти и Мариї. Так як цо Мария вибрала найлєпшу часц, же шедзела при Исусових ногох и слухала його слово, Боже слово, и нам би требало буц найважнєйша основа у живоце, та и у школованю. На Школярским дню попри Керестурцох, було и поєдинцох з других местох, за шицких на концу пририхтана закуска, а за наймладших и бависка. М. А. 14. СЕПТЕМБЕР 2018.

duhovni@ruskeslovo.com

ПРЕСЛАВЕНИ КИРБАЙ У МАЛИХ ШЕСТРОХ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

ЯК И МАРИЮ, БОГ ВОДЗИ КАЖДУ ОСОБУ На швето Рожде ства Пре святей Богородици – Малу Матку Божу, хтору керестурска парохия св. оца Миколая означела 8. септембра, у манастире Исусових малих шестрох на Циґлашоре преславени и Кирбай. Кирбайску Службу Божу служели домашнї капелан о. Михайло Шанта и коцурски парох о. Владислав Рац, а наказовал домашнї капелан о. Владимир Медєши. Вон потолковал значносц народзеня Пречистей Мариї у историї спашеня, а єй родичи хтори нє могли мац дзеци з витирвалу молитву у старосци вимодлєли єй народзенє. Гоч була мац Исусова, Мария прежила и вельки нєбезпеки и чежки хвильки.

– Вельо раз и нам нє ясни Божи план зоз нами, и церпиме, алє кажде церпенє прилапене од Бога приноши смисел – визначел о. Медєши и на концу повинчовал шестром храмове швето, на хторе особи цо ше висповедали достали и подполни одпуст. На кирбайскей Служби попри домашнїх ше строх ш. Мартини и ш. Кристини були два шестри з манастира у Беоґрадзе, шестра служебнїца Вероника, и числени вирни, з векшей часци старши парохиянє хтори там през рок приходза на Службу Божу и други приятелє и почитователє малих шестрох. М. А.

У БАЧИНЦОХ

ОМАЛЬОВАНА НУКАШНЬОСЦ ЦЕРКВИ

У церкви Святого апостола и євангелисти Луки у Бачинцох у цеку ушоренє нукашньосци церкви, а окончователь подприємство „Амброшич” зоз Зомбора. По словох пароха о. Дарка Раца, церква у Бачинцох мальована зоднука ище давного 1958. року. – После роботох на горизонталней гидроизолациї, або подрезованя влаги и нового закрица, тераз малюєме нукашньосц, цо будзе тирваце. Тоти роботи ше окончую дзекуюци донациї католїцких орґанизацийох зоз Нємецкей – гвари о. Дарко. Вон надпомина и же вирни зоз своїма пенєжнима прилогами допоможу же би церква була ище ушоренша як потераз. Седмошвичнїк даровали Славица и Никола Колошняї зоз Нємецкей, а кивот даровал анонимни дарователь. Шицки 14. СЕПТЕМБЕР 2018.

шейсц крижи у церкви буду нови, а даровали их браца Югасово, Михал зоз Вуковару, по походзеню з Бачинцох и його брат Звонко зоз Бачинцох. Нову подставку за кандило и швичку даровал Дарио Барич зоз Славонского Броду, хтори приятель бачинскей парохиї, а тиж буду покладзени и нови лустери у церкви. Тиж у планє и виписац фреску на проскомидийнїку, а будзе анґажовани майстор уметнїк Иван Перак зоз Далмациї. На фрески у византийским стилу буду Мария и Йоан под хрестом. – З тим заокружиме ушоренє нукашньосци церкви, а тоти роботи були барз потребни. Остава нам ище поробиц и вонкашню фасаду церкви, алє то остава за убудуце – гварел нам на концу парох о. Рац. Вл. Дї.

НАПРАВЕНЕ ЗАКРИЦЕ ОПРЕЗ ВЕРАНДИ

Парохия Святого апостола и євангелисти Луки у Бачинцох, на конкурсу општини Шид за додзельованє средствох вирским заєднїцом достала 50 000 динари. Тоти средства вихасновани за будованє закрица опрез веранди парохийного будинка. По словох пароха о. Дарка Раца, на достати пенєж доложени ище 14 000 динари и купени потребни материял. Роботи окончел майстор Звонко Загорянски зоз Бачинцох. Тераз закрице длугоке коло 12 метери и служи же би була положена ґарнитура, стол и карсцелї. Вл. Дї.

РУСКЕ СЛОВО 29

informator@ruskeslovo.com ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Моєй милей шестри, хтора нас зохабела 4. септембра

МЕЛИТУ ВУЯДИНОВИЧ народзену Сеґеди (1951–2018) з Нового Саду

АНА РАЦ народзена Медєши (1931–2018) з Руского Керестура Од шестри Марчи з Вербасу

Моєй милей тети

Спочивай у мире Божим!

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ

ГАНЧИ РАЦ (1931–2018) з Руского Керестура

Од Марики зоз фамелию з Кули

OСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 7. септембра, занавше зме ше розишли зоз нашу

Йовґен Мудри зоз фамелию

Вичная памят!

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 4. септембра 2018. року зохабела нас наша мила андя

АНА РАЦ (1931–2018) з Руского Керестура

Спочивай у мире Божим!

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 6. септембра 2018. року на- Дня 9. септембра 2018. року наполнєли ше двацец штири роки полнєли ше штерацец днї як нас як нас зохабел наш мили занавше зохабел наш мили

Памятку на ню буду чувац фамелиї Рацово и Рамачово з Нового Саду Спочивайце у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 13. септембра 2018. року, наполнєли ше три роки як нас зохабел наш мили син, супруг, оцец, швекор и дїдо

ЙОВҐЕН ФЕЙСА (1946–2015) з Коцура ЮЛИЯН БУЧКО ЙОАКИМ БУЧКО з Руского Керестура З любову и почитованьом памятку на Вас чуваю мац и супруга Натала, як и брат и син Кимо зоз фамелию Спочивайце у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 8. септембра наполнєли ше шейсц роки як нє з нами наш мили и добри супруг и тато

ВЛАДИМИР ДЖУДЖАР (1957–2012) з Руского Керестура Ту ши! У наших шерцох и красних здогадованьох. Супруга Меланка, дзивка Оксана и жец Дарко Спочивай у мире Божим!

30 РУСКЕ СЛОВО

Твоя любов и доброта навики будзе медзи нами и занавше останєш у наших шерцох и каждодньових молитвох. У смутку за тобу оставаю мац Мария, супруга Зденка, дзивка Вероника, син Ивица, жец Бранко, нєвеста Милкица и унучата: Николина, Антоний и Лука Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 8. септембра 2018. року наполнєли ше шейсц смутни роки як нас занавше зохабел наш мили син и брат

ВЛАДИМИР ДЖУДЖАР (1957–2012) з Руского Керестура Памятку на ньго навики буду чувац мац Мелана Джуджарова, як и шестра Вирка зоз Душком Спочивай у мире Божим!

14. СEПТЕМБЕР 2018.

informator@ruskeslovo.com СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 15. септембра 2018. року наполнї ше рок як нє з нами

OСТАТНЇ ПОЗДРАВ Нашому милому

ЮЛИЯН ГЕРБУТ (1943–2017) МИРОНОВИ СИВЧОВИ з Руского Керестура Од Павлини и Владимира РускаЗ любову и почитованьом памятку йових и Славици, Мирослава и на тебе чува супруга Оля дзивки Мирослави Ґостоїч Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 15. септембра 2018. року наполнї ше рок як нє з нами

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 12. септембра наполнєли ше шейсц роки як ше преселєл до вичносци наш

ЮЛИЯН ГЕРБУТ (1943–2017) СЛАВКО НАДЬ з Руского Керестура (1960–2012) Час преходзи, а боль стої и жиє у зоз Суботици смутку котри ши за собу зохабел. Чуваме це у наших шерцох и памяткох. З любову и почитованьом памятТвойо наймилши, син Саша, нєвеста ку на тебе вично чуваю твойо наймилши Маряна и унуки Давид и Адам Спочивай у мире Божим! Спочивай у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 12. септембра наполнєли ше шейсц мешаци як ше упокоєл наш мили супруг, оцец и дїдо

ЯНКО ГАЙДУК (1937–2018) з Руского Керестура Ожалосцена супруга Ирина, дзивка Весна и унука Емина Вичная памят!

CENOVN>K MALIH I POSMERTNIH OGLA[KOH – mala ogla{ka do 20 slova ko{ta 200 dinari – mala ogla{ka vecej yk 20 slova ko{ta 300 dinari – uramikovani tekst ogla{ki, abo vin~ovanki ko{ta 500 dinari – posmertna ogla{ka na wdno polqo ko{ta 600 dinari – posmertna ogla{ka na dva poly ko{ta 1 200 dinari. Cenovn<k va`i od 1. мая 2015. roku Ogla{ki mo` poslac na mejl office@ruskeslovo.com лєбо ruske.redakcija@gmail i uplacic na rahunok Novinsko-vidavatelqnej ustanovi “Ruske slovo” u Бanki Inteza ~islo 160-923244-82. Informaci< mo` dostac na telefon 021/ 6613-697. 14. СEПТЕМБЕР 2018.

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Прешло шейсц мешаци як престало дуркац шерцо нашей милей мацери, швекри и баби

ЕВҐЕНИЇ ШАЙТОШ народзеней Ковач (1936–2018) з Нового Саду У своїх шерцох и молитвох памятку на ню чуваю син Миломир, нєвеста Наташа и унуки Настася и Татяна Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Прешли шейсц смутни мешаци як ши вецей нє з нами

ЕВҐЕНИЯ ШАЙТОШ (1936–2018) з Нового Саду Днї препровадзени з тобу, твоя пожертвовносц и любов, длуго останє у наших думкох и шерцох. Твоя дзивка Мира, жец Миша и унук Милан Античово, унука Ивана Рац зоз супругом Владом и дзивочку Кристину Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 9. септембра 2018. року наполнєл ше рок як нє з нами наша мила мац, швекра и баба

МАРИЯ РУСКАЇ народзена Виславски (1933–2017) з Нового Саду З любову, почитованьом и подзековносцу, памятки на ню буду у своїх шерцох вично чувац дзивка Наташа Шайтошова зоз супругом Миломиром и унуки Настася и Татяна Най спочива у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 2. септембра 2018. року наполнєло ше 19 роки як нє з нами наш мили оцец, швекор и дїдо

МИРОН РУСКАЇ (1928–1999) з Нового Саду Памятку на ньго у своїх шерцох и молитвох вично буду чувац дзивка Наташа Шайтошова зоз супругом Миломиром и унуки Настася и Татяна Най спочива у мире Божим!

РУСКЕ СЛОВО 31

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 15. септембра 2018. року наполнї ше рок як нє з нами наша мила супруга, мац и баба

МЕЛАНИЯ МАЛАЦКО народзена Паплацко (1939–2017) з Руского Керестура Памятку на єй милу подобу и добре шерцо чуваю супруг Владо и синове Владо, Юлин и Дзвоно зоз фамелиями Спочивай у мире Божим!

* дзе цо будзе *

НА СОБОТУ ЗМАГАНЄ ВЕТЕРАНОХ У МАЛИМ ФОДБАЛУ Ище єдно змаганє у тогорочним циклусу Спортских бавискох „Яша Баков” будзе отримане идуцого викенду, 15. септембра, у Новим Орахове. На тот завод змагац ше буду ветеранє у малим фодбалу. Участвовац буду екипи чийо члени народзени по 1983. рок, односно цо маю 35 роки и старши. Сход екипох на 9 годзин.

OGLA[OVANW 021/6613-697, 021/6624-/708 e-mail: ruske.redakcija@gmail.com ЦЕНОВНЇК КНЇЖКОХ НВУ “РУСКЕ СЛОВО” Владимир Ґарянски: КОНЬ ЗОЗ ЧУДЕСНЕЙ НОЦИ .400 дин. Дюра Латяк: РУСНАЦИ (I том) . . . . . . . . . . . . . . . . . . .500 ДИН. Мелания Римар (вибрала и пририхтала): КОГУЦИК ЯРАБИК . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .200 дин. Юлиян Тамаш: СКЛАДАНЄ ИДЕНТИТЕТОХ . . . . . .500 дин. Себастиян Няради: ИНИСУР – РИКА КНЯЗА . . . . . .300 дин. Саша Сабадош: ДАРМОЄДИ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .200 дин. Гавриїл Костельник: РОСА И СЛУНКО . . . . . . . . . . . . .500 дин. Микола Мушинка: ОД УСНЕЙ ПО ПИСАНУ ЛИТЕРАТУРУ . . . . 400 дин. Олена Планчак-Сакач: ШИТКО . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .300 дин. Mihajlo Kova~: ^ELYDZ DRINKOVA . . . . . . . . . . . . .400 din. Irina Gardi-Kova~evi~: КОТУЛЬКИ И ҐОМБУЛЬКИ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .300 дин. Људмила Попович и Надија Мирошниченко: САВРЕМЕНА УКРАЈИНСКА ДРАМА . . . . . . . . . . . . . . . .500 дин. Людмила Попович и Надїя Мирошниченко: СУЧАСНА УКРАЇНСКА ДРАМА . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .500 дин. Любомир Белей: СЛАВЯНСКИ ЯЗИК . . . . . . . . . . . . . . . . . 400 дин. Янко Рамач: НА КРИЖНЕЙ ДРАГИ . . . . . . . . . . . . . . . . . . .500 дин. Мелания Римар: ГАЙЗИБАН НА ШПАРҐУ . . . . . . . . . . . .300 дин. Микола Шанта: ШАНТОВКИ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .400 дин. Серафина Макаї: ЗЛАГОДА . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .300 дин. Славица Шовш: БЕЗСОНИ ЛАНЦУЩОК . . . . . . . . . . . . . .300 дин. Мирон Жирош: ГОРНЇЦА БАЧВАНСКО-СРИМСКИХ РУСНАЦОХ (II том) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .400 дин.

32 РУСКЕ СЛОВО

МАЛИ ОГЛАШКИ ПРЕДАВАМ два локали у Руским Керестуре. Локал число 5 зоз инвентаром – бувша парфимерия и локал число 7. Обидва у тарґовищним центре. Телефон 065/2788-290. ***

НОВИ ТАКСИ ПРЕВОЗ Йовґен Сабадош, тел. 062/225-135, Руски Керестур.

ПОСИЛАЙЦЕ НАМ СВОЙО РЕЦЕПТИ Як и прешлого року, „Руске слово”, як часц лєтнєй шеми, предлужи зоз рубрику „Хладок и горуци тепши”. Поволуєме вас шицких же бисце зоз читачами „Руского слова” подзелєли рецепти, дали поради коло вареня, як лєгчейше и швидше направиц полудзенок, колачи и даяки єдла. Пишце нам на адресу – РУСКЕ СЛОВО (ЗА РУСМАК), Булевар ошлєбодзеня 81, Нови Сад 21000, лєбо на емаил rusmak@gmail.com. Можеме сотрудзовац и прейґ Вайберу 069 67 33 15. Пошлїце нам идеї и висликуйце свой стол, окреме кед є креативни, бо зоз тим, єдни другим даме дзеку и вариц, и аранжирац.

е нам ме, пихшц й у з д у р т и , со руц ахнє! Ище раизнай нам з игоєм но п р п т ур ф х о ш п е т

14. СEПТЕМБЕР 2018.

ИНФОРМАТОР/СПОРТ ДЗЕЦИНСКИ ФОДБАЛСКИ ТУРНИР У ДЮРДЬОВЕ

ПОДЗЕЛЄНИ СЕДЕМ ПОГАРИ На фодбалским стадиону Фодбалского клуба „Бачка 1923” у Дюрдьове прешлого тижня закончени тродньови Дзецински фодбалски турнир на котрим участвовали екипи зоз тринац местох Войводини и Сербиї. Змагали ше штерацец осем екипи фодбалерох седем возростних ґенерацийох – од седем по тринац роки зоз Беоґраду, Обреновцу, Валєва, Зренянину, Нового Саду, Темерина, Руми, Шайкашу, Мошорину, Катю, Чуроґу, Бачкого Ярку и Бечею. Пропозициї – наймладша ґенера-

ция, народзени 2005. року, бавели з 11 фодбалерами у екипи, док други ґенерациї бавели зоз 7 бавячами. На тей спортскей манифестациї, котра мала циль промововац здрави живот зоз спортом, подзелєни седем погари, преглашени найлєпши тим у каждей ґенерациї, а члени тима достали и по медалю. Уручели им их Марко Милетич, предсидатель спомнутого Здруженя и Душко Михелц, заменїк предсидателя Совиту МЗ Дюрдьов. Турнир орґанизовани под подкровительством Општини Жабель и його Спортского союзу, а у орґанизациї Здруженя „Спорт за шицких”. С. С.

ШК „ОМЛАДИНЄЦ”

ДЕРБИ ЗАКОНЧЕНИ НЄРИШЕНО Почали змаганя и у єшеньскей часци сезони у шаху. Шаховски клуб „Омладинєц” зоз Коцура єшеньску часц сезони отворел зоз дерби змаганьом на госцуюцим терену процив ШК „Вербас” зоз Вербасу и одбавел нєришено. Омладинєц ярню часц сезони закончел на одличним другим месце зоз лєм бодом менєй од першопласованей екипи „Лайош Сеґи” зоз Байши од котрей и дожили єдине пораженє. ШК „Вербас” першу часц сезони закончел у стредку таблїчки зоз лєм єдну побиду, та коцурски шахисти на тим шаховским змаганю були фаворити. Медзитим, стретнуце по догварки, котра у шаху дошлєбодзена, одбавене нєришено 3:3. Шицки змаганя закончени з ремийом. 14. СEПТЕМБЕР 2018.

За „Омладинєц” на тим змаганю бавели Споменко Павичевич, Стеван Перич, Ґавра Коларич, Ґоран Попович и Миряна Шолая. Шлїдуюце стретнуце ШК „Омладинєц” будзе бавиц у Коцуре процив екипи ШК „Раванґрадске айкуле” зоз Зомбору. З. К.

РУСКЕ СЛОВО 33

СПОРТ СПОРТСКИ КЛУБ „ОЛИМП” У СТАРИМ ВЕРБАШЕ

ПРОФЕСИОНАЛНИ ПРИСТУП ҐУ КРОСФИТУ

Пише: Ана МАРКОВИЧ

Тривко Сворцан о кросфиту (CrossFit) чул ище на закончуюцим року студийох, 2013. року, кеди кросфит мал лєм єдно представительство у цалей Сербиї. Заинтересовало го, бо то було цошка цалком иншаке, по теди ше у терховньох робело лєм бодибилдинґ, а кросфит оможлївйовал иншаки тренинґ, за перформанси

З

а релативно кратки час, єден рок, пробовал барз вельо тренинґи и вежби, аж и участвовал на єдним змаганю, алє плацел „цех” велькому жаданю и до стал барз озбильне покалїченє пре хторе длуго паузовал. – После того сом научел и добри и подли боки кросфиту. Добри боки же єст барз вельо базични вежби з рижнима реквизитами, робота у менших ґрупох, од 10 по 15 особи, ефект ґрупи, з тим ше кросфит найвецей пиши, прето же шицки маю чувство припадносци и єдни другим даваю потримовку. Ту и змаганє, шицки робя исти тренинґи, нормално, присподоби ше обтерхованє, и так ше можу медзисобно тестировац члени ґрупи у терховнї, видзиц дзе су у одношеню на других. Потим, док робице цали час маце потримовку тренера. Подли боки же єст барз мало фахових тренерох, кросфит ма курс хтори тирва лєм два днї и после того нащивителє курсу доставаю лиценцу же можу отвориц кросфит терховню и робиц з людзми, а нє маю прави методични приступ. План и програма постоя, алє су часто нє добри, вельо ше форсира вежби олимпийского дзвиганя терхи, комплексни ґимнастични вежби, а тоти вежби барз моторично и технїчно вимагаюци и нє треба их робиц з початнїками, а у каждей терхов-

34 РУСКЕ СЛОВО

нї коло 90 одсто КФ початнїки. Праве пре тоти вежби настава вельке число покалїченьох и прето КФ на подлим гласу – приповеда Сворцан, хтори власнїк терховнї „Олимп” у Старим Вербаше, а тренинґи у своїм доме почал тримац початком 2015. року, такой после законченя основних студийох. ПОСТАВЕЛ СЕБЕ ЗАДАТКИ И ПРИНЦИПИ – Перше то було лєм за приятельох и познатих, бо сом того року предлужел з мастер студиями. Озбилнєйше сом з роботу почал 2016. року, кед сом закончел и мастер студиї. Идея за роботу длуго наставала, знал сом же зоз своїм факултетом чежко найдзем роботу, та сом ю мушел сам себе направиц. Мой оцец цали живот дзвига терху, дал ми перше ґаражу най бим робел, а по сле и його дїловни про стор, а уж пред конєц факултета сом почал правиц дзепоєдни реквизити. Родичи ми помогли финансийно найвецей кельо могли, без нїх бим нє могол почац, а кед сом почал робиц, сам сом себе задал одредзени задатки и принципи, як треба же би тренинґ випатрал, як ше я мушим справовац, як терховня треба же би ше 14. СEПТЕМБЕР 2018.

sport@ruskeslovo.com

розвивала, мал сом циль и ишол сом ґу ньому – приповеда наш собешеднїк хторому главни мотив бул же би направел терховню у хторей будзе шицко гевто цо му хибело у терховньох у хторих по теди тренирал, а вируциц шицко гевто цо завадза. ПРИЯТЕЛЬСКА АТМОСФЕРА У ТЕРХОВНЇ Шицки хтори приходза до його терховнї знаю же можу раховац на фахову особу тренера и на приятельску атмосферу. – Ту ше шицки дружа, бешедую, а я мам особни приступ ґу шицким хтори приходза, а нє лєм твардо професионални. Розменюєме искуства, думаня и совити. Треца ствар добре орґанизовани ґрупи, так же шицки маю можлївосц виберац термини, и знаю же кед приду же нє будзе гужва, алє максимум 8 особи. Гевто цо сом жадал вируциц, то превелька нагромадзеносц зоз справами, людзми и жвератками. Громада людзох хтори приходза до терховнї кеди сцу, робя цо сцу, а нє знаю анї як ше вола особа коло нїх. И робя без фаховей особи, цо обично предусловиє за покалїченє – гварел Тривко. У тей хвильки у його терховнї тренираю коло 50-60 особи, а велї з нїх ту вежбаю од початку його роботи. Як гвари, вони му помогли же би ше розвил, бо пришли медзи першима, отвореного роздумованя, пробовали тренинґ зоз нїм, попачело им ше, и далєй ширели приповедку... Тривко ше у тим подполно пренашол понеже ше школовал за физичне вежбанє и на себе почувствовал кельо то може помогнуц. – Чувствуєм ше феноменално у своєй скори, мам лєпши квалитет живота и то сом жадал подзелїц з другима. Кажди дзень уходзим до терховнї зоз жаданьом помогнуц другим людзом. То гевто найзначнєйше – заключує вон. ДВА ФАЙТИ ПРОГРАМИ, У ЗАВИСНОСЦИ ОД ЦИЛЬОХ Же би обдумал кажди конкретни тренинґ, Тривко хаснує знанє хторе достал на факултету, же би ше випочитовало шицки правила нормалного розвою людского цела през вежбанє. – На першим месце найзначнєйше елиминовац шансу за покалїченя. Вец достац максимални ефект за утрошени час и енерґию. Поставям циль за кажди мешац, кажди тидзень и кажди дзень. И у одношеню на циль виберам средства з хторима го витворим, односно вежби, число повторйованьох и серийох, темпо и подобне... Мам два ґрупни програми, перша павербилдинґ, цо микс класичного павербилдинґу и бодибилдинґу, и углавним го вибераю хлопи. Тота програма направена за гевтих хторим циль злєпшанє мускуловей моци и волумену, а кажди тренинґ ма и часц пошвеце14. СEПТЕМБЕР 2018.

ну розвиваню експлозивносци. Тренинґи углавним тирваю 50–55 минути, а програму ше меня мешачно. Друга програма кросфитнес, цо микс класичного часу физичного воспитаня хтори нас уча на факултету и даєдних вежбох и моделох зоз КФ. Тота програма направена за гевтих хтори би робиц „од шицкого покус” у єдним тренинґу (моц, верткосц, витирвалосц). Основни циль тей програми балансовано розвивац цале цело, моц, кондицию. Єднак го вибераю и хлопи и дзивки. Тренинґи углавним тирваю 45–50 минути, а програму ше меня у зависносци од мешачного, тижньового, дньового цилю – потолковал Сворцан, а шицки хтори приходза сами одлучую хтору програму жадаю у одношеню на свой циль. РИЖНИ ТЕРМИНИ – И ПРЕД ПОЛАДНЬОМ И ПОПОЛАДНЮ Термини за ґрупни тренинґи од 10 по 21 годзин, од пондзелку по пияток, а постої можлївосц Тривка анґажовац як индивидуалного тренера, цо вон вецей препоручує спортистом, док рекреативцом препоручує ґрупни тренинґи. Терховня „Олимп” ше находзи у Улїчки Шайкашска 6 у Старим Вербаше, а реґистровани є и член Паверлифтинґ союзу Сербиї. Того року участвовали и на державним першенстве у паверлифтинґу, дзе на змаганю Тривков оцец Борко Сворцан поставел нови державни рекорд у своєй катеґориї. Кед Тривко почал робиц мал єдну малу просторию, без струї и патосу, алє огромне жаданє за щиру роботу. Нєшка простор випатра цалком иншак, нащивительох вше вецей, а найвецей гевтих хтори приходза з цалком другого концу городу, та и Ловченцу, Коцура и других валалох же би тренирали праве ту, зоз потримовку правого професионалца и у атмосфери о хторей ше у кругу вербаских спортистох и рекреативцох уж навелько чуло. Шицки хтори го сцу контактовац годни прейґ дружтвеней мрежи facebook, на його особни, або профил Спортски Клуб Олимп, або на мейл svorcant@gmail.com и число телефона 063 715 02 25. ■

СПОРТ ЗА МУСКУЛИ И ХАРАКТЕР Кросфит спада до ґрупи фитнес вежбаня. Як файта спортскей активносци реґистровани є 2000. року. Його иноваторе Ґреґ Ґласман и Лорен Дженаи. Базує ше на функционалних рухох хтори уключую велї елементи як цо: интервални тренинґ високого интензитету, олимпийске дзвиганє терхи, плиометрия, ґимнастика, стронґменски вежби... Главни циль кросфиту же би створел широку фитнес програму хтора дава резултати хтори ше можу вимерац през кондицию, моц, схопносц, характер и витирвалосц. Ефикасни є и у худнуцу и будови мускулох.

РУСКЕ СЛОВО 35

СПОРТ ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА СУБОТИЦА

ИСКРА ПОБЕДЗЕЛА У СЕНТИ ФК „Сента” (Сента) – ФК „Искра” 2:4 (0:2) Ґоли за Искру: Ґаґович 2, Янкович и Малацко. ИСКРА: Калинич, Пєшевац, Иван, Дякович, Родич (Ваяґич), Сталевич (Златич), Ґаґович (Шанта), Малацко, Янкович, Дамян Ґубаш и Сердар. Искрово госцованє у Сенти було после двох вязаних побидох, та ше очековало же Искра и у тим змаганю попробує предлужиц зоз добрима резултатами. Сента екипа котра нє вельки кандидат за верх таблїчки, медзитим на домашнїм терену добре бавя и часто барз чежко на тим терену освоїц шицки три боди, алє ше Искровим фодбалером удало и тото. Одлични терен и условия за бависко у Сенти оможлївели же би фодбалере Искри и на тим змаганю приказали добри фодбал и указали же помали уходза до форми котра их крашела и у першей полусезони прешлого року. Искрово бавяче од початку госцом дали до знаня же су хвильково лєпша екипа и же пришли до Сенти победзиц и освоїц шицки три боди. Добре бависико оможлївело же би Искра творела шанси, а у першим полчаше два и вихасновала. У 10. минути центарфор Искри Ґаґович после красней акциї дал перши ґол и оможлївел своєй екипи ище розтерхо-

ванше бависко. До конца першого полчасу Искра прейґ истого бавяча дала и други ґол, та зоз предносцу од 2:0 пошла на одпочивок Патраче на стадиону у Сенти очековали же ше добре бависко Искри предлужи и у другим полчаше и же Искра рутински змаганє приведзе ґу концу зоз свою побиду, медзитим и домашнї реаґовали и жадали дац ґол. Искра и далєй предлужела зоз добрим бависком и нєодлуга здобула и прешвечлїву предносц аж од 4:0. Ґоли за Искру у другим полчаше дали Малацко и Янкович. Домашнї ше и попри такого резултату нє придавали. Гоч зоз бавячом менєй, понеже єден бавяч зоз домашнєй екипи, кед бул резултат 3:0 за Искру достал червени картон, домашнї заш лєм перше зменшали резултат на 4:1, а у останєй минути зоз пеналу и на 4:2, и то резултат зоз котрим и закончене змаганє. После штирох одбавених колох Искра ма три побиди и єдно страцене змаганє, та є зоз 9 освоєнима бодами на трецим месце на таблїчки. Перши два екипи, Раднички зоз Баймоку и Пролетер зоз Равного Села маю лєм по єден бод вецей од Искри. У шлїдуюцим колу, котре на програми на нєдзелю, Искра у општинским дербию дочека екипу Сутєски зоз Бачкого Доброго Поля. З. К.

ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА ЗОМБОР – АПАТИН

ПЕРШЕ ПОРАЖЕНЄ РУСИНА ФК „Будучносц” (Параґе) – ФК „Русин” 2:0 (0:0)

ПАРАҐЕ: стадион ФК „Будучносц”, патрачох коло 200. Судия на стретнуцу бул Б. Алексич зоз Каравукова. Подзелєни штири жовти картони, по два каждей екипи. У екипи Русина жовти картони достали: Чизмар и Дюканович. РУСИН: Михайло Надь, Малацко, Голик, Ланчужанин, Боян Надь, Орос, Маркович, Веселинович, Дюканович, Чижмар и Стефан Кочиш. У другим полчаше до бависка вошли: Катона заменєл Кочиша, Будински Марковича, а Гарди Малацка. Прешлей нєдзелї, 9. септембра, у штвартим колє Подручней фодбалскей лиґи Зомбор – Апатин, Русин дожил и перше пораженє у єшеньскей часци першенства. После одличних бавискох у перших трох колох пришло и до слабшей партиї Русинових фодбалерох. Гоч екипи були подєднаки по квалитету на тим змаганю, заш лєм домашнї вихасновали гришки охрани Русина у другим полчаше. У першим полчаше бавело ше углавним на штредку те-

36 РУСКЕ СЛОВО

рена зоз полунагодами на обидвох бокох. У другим полчаше таке бависко ше предлужело. Но, заш лєм, домашнї з упартим нападом украдли лабду дас на 30 метери од ґолу Русина, створели нагоду и дали ґол. Пошвидко домашнї посцигую и други ґол, и то було шицко. Кед би нє було тих двох ґолох скоро би анї нє було цо писац о тим змаганю. Єдине оправданє за слабше бависко Русина то подли терен, нєровни, зоз дзирами у високей трави. Но, вигварки нєт, бо як було домашнїм, так було и Русиновцом. Екипа домашнїх з тоту побиду направела добри увод до предстояцих финалних стретнуцох у куп змаганю на териториї Општинского фодбалского союзу Бачка Паланка. После того стретнуца, ФК „Русин” на пиятим месце на таблїчки зоз седем бодами. За тераз Русин ма 2 побиди, єдно нєришене и єдно страцене стретнуце. На нєдзелю, 16. Септембра, Русин бави у Керестуре, на домашнїм терену, процив екипи „Тврдява” зоз Бачу. Змаганє почина на 16 годзин. Я. В. 14. СEПТЕМБЕР 2018.

sport@ruskeslovo.com

ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА НОВИ САД

БАЧКЕЙ ТРИ БОДИ ФК „Бачка 1923” – ФК „Єдинство” (Руменка) 2:1 (2:1) ДЮРДЬОВ: стадион ФК „Бачка 1923”, патрачох коло пейдзешат. Главни судия Марко Митрович з Нового Саду, помоцни Предраґ Радєн з Будисави и Дуня Вукчевич з Нового Саду. Стрилци: Янкович у 35. минути и Павлов у 40. минути (з пеналу). Судия подзелєл пейц жовти картони бавячом екипи Єдинства. БАЧКА: Иґнїч, Дякович, Данґубич, Янкович, Павлов, Пантич, Д. Тривунович, Маркович, Балоґ, Солдат и Ґелич. Вименки: у другим полчасу у 46. минути до бависка вошли Роґич место Янковича и Павлович место Балоґа, а у 83. минути Ерделян место Павлова. У пиятим колу єшеньскей часци першенства, внєдзелю, 9. септембра, на стадиону у Дюрдьове домашнї клуб дочекал фодбалерох ФК „Єдинставо” з Руменки, котри по законченю ярнєй часци першенства на таблїчки Подручней лиґи Нови Сад завжал треце место. Ґоли за Бачку дали Янкович у 35. минути, а пейц минути потим, у 40. минути змаганя ґол дал заменїк капитена Павлов. На початку стретнуца вельо шанси мали госци, алє Бачка ше добре бранєла, а мала и дакус щесца. Но, у двацетей минути, после вельо шанси госцом ше удало дац перши ґол. Петнац минути познєйше искусни бавяч Бачкей Ранко Янкович вировнал резултат, а пейц минути познєйше судия оправдано пискал пенал, а сиґурни зоз пенал точки бул Урош Павлов. Бачки то треца побида у тей часци першенства, а друга на домашнїм терену и пред домашнїма навиячами. По те-

раз Бачка зазначела, попри трох побидох, єдно страцене змаганє, дзе достала пейц и нє дала анї єден ґол, як и єдно нєришене змаганє. Побиди зазначела лєм на домашнїм терену. После того змаганя дюрдьовска Бачка остава на пиятим месце з 10 бодами. У шлїдуюцим, шестим колє ФК „Бачка 1923” з Дюрдьова ше будзе змагац на соботу, 15. септембра на 16,30 годзин, у Новим Садзе, дзе им будзе домашнї штвартопласовани РФК „Нови Сад 1921”, котри ма єдну побиду и три боди вецей як Бачка. Потим ше змаганє отрима на дюрдьовским терену, на нєдзелю, 23. септембра, кед дочекаю ОФК „Сириґ” зоз истоменого места, котри седми на таблїчки зоз шейсцома бодами. С. С.

ОПШТИНСКА ФОДБАЛСКА ЛИҐА ШИД

БЕРКАСОВЧАНЄ У ВЕРХУ, БАЧИНЧАНЄ НА СПОДКУ Внєдзелю бавени змаганя трецого кола Општинскей фодбалскей лиґи Шид, на хторих ознова призначени вельо ґоли. Фодбалере Сримцу з Беркасова добри змаганя зоз

БИКИЧАНЄ БЕЗ ПОРАЖЕНЯ У штвартим колє Медзиопштинскей фодбалскей лиґи Срим, ОФК „Бикич” на госцованю у Будяновцох бавел 0:0 процив Младосци. Гайдук з Вишнїчева на госцованю у Оґару победзел Шумар зоз 2:0, а ФК „Обилич 1993” зоз Куковцох победзел дома Напредак зоз Жарковцу зоз 2:0. На таблїчки Гайдук треци зоз дзевец бодами, ФК „Обилич 1993” пияти зоз седем бодами, кельо ма и ОФК „Бикич” на седмим месце. У пиятим колє, на нєдзелю, ОФК „Бикич” будзе бавиц зоз екипу ФК „Фрушка гора” з Руми, а у Вишнїчеве Гайдук дочекує ФК „Обилич 1993”.

14. СEПТЕМБЕР 2018.

прешлей першенственей сезони предлужели и у новей сезони. Дома победзели Напредак зоз Вашици зоз резултатом 6:3. ОФК „Бачинци” бавели подло, та стретнуце у Ердевику страцели од ФК „Ердевик 2017” зоз 4:0. Омладинєц у Батровцох победзел Борец з Илинцох 6:1, а у Люби госци зоз Ямени, ФК „Ґраничар” победзел домашнє ФК „Єдинство” зоз 3:1. И у Моровичу госци були лєпши и победзели домашнє Єдинство зоз 3:0, а у Шидзе Єднота победзела Синдєлич з Ґибарцу зоз 2:0. На таблїчки Єднота перша зоз дзевец бодами кельо маю и Сримец на другим и ФК „Ердевик 2017” на трецим месце. За нїма значно уж на початку першенства заоставаю Ґраничар на штвартим месце зоз штирома бодами, кельо маю и Єдинство (Морович) на пиятим и Єдинство (Люба) на шестим месце. По три боди освоєли Омладинєц (Батровци) на седмим и ОФК „Бинґула” на осмим месце. По єден бод маю Напредак на дзевятим месце и дзешати Синдєлич, и предостатнї, єденасти ОФК „Бачинци”. На остатнїм, дванастим месце ФК „Борац” (Илинци) без бодох. Вл. Дї.

РУСКЕ СЛОВО 37

ИНТЕРМЕЦО Аня Гудак

ХЛАДОК И ГОРУЦИ ТЕПШИ (од Танї Фейса)

Лазанї

Поступок Попражиц цибульку з пол кили меса, додац кус солї, попру и присмачки по смаку. Кед месо готове, додац пире з парадичох, алє мерковац же би шицко нє було барз ридке. Треба увариц и билу мачанку на єдней ложки олєю и ложки муки, (заляц зоз штирома шольками млєка, од 2 деци). Цесточка за лазанї треба положиц до горуцей води, тельо лєм же би цеста омегчали, а нє и же би ше уварели. До помасценей тепшички перше положиц цесто за лазанї, на цесто положиц даскельо ложки мачанки, на ню потрец качкаваль, ознова положиц цесто, вец млєтe месо, потим ознова цесто и так док ше нє потроши и цесто и месо, з тим же мачанка и на нєй натарти сир муша буц на верху. Печиц 40 минути на нєвелькей температури.

Потребне: ■3 цали вайца ■ ½ кили готовoгo цеста ■ ½ литри йоґурту ■ ½ шольки олєю ■ 1 шолька квашней води ■ ½ пращка за печенє ■ ложичка солї

38 РУСКЕ СЛОВО

Потребне: ■ готови цесточка за лазанї ■ пол кили млєтого, билого меса з курчеца ■ главка цибулї ■ 4 шольки млєка ■ ложка муки ■ ложка олєю ■ пире з парадичох ■ соль, попер, присмачки, або готова коцка за юшку ■ сир (качкаваль)

(од Люпки Цвеїч)

Ґибаница

Поступок Барз ше лєгко и швидко прави тот рецепт. Шицки состойки зоз миксером помишац. До тепши положиц папер за печенє и складац цесто. Кажду гото ве цесто вжац и мачац до на пра ве но го густого филу и так згужване складац до тепши. Полєко класц и нє прицискац, бо у про цив ним ґибаница будзе дзиркава. Кед останє филу, преляц по цесту. Печиц на 200 ступнї, дас 40 минути, док нє почервенї. 14. СЕПТЕМБЕР 2018.

ИНТЕРМЕЦО ХЛАДОК И ГОРУЦИ ТЕПШИ

(од Танї Салонтаї)

Швидки кекси

Нє мушице кажди раз кед вам ше є дацо сладке исце до предавальнї. Тоти колачи ше правя за 20 минути, а состойки уж маце у кухнї. Поступок Перше зоз миксером у мисочки розмишайце марґарин зоз цукром, додайце ванелийов цукер и 2 вайца. У другей мисочки помишайце муку, какао и соду бикарбону. Зєдиньце тоти два мишанїни зоз руку, на концу можеце додац на ре за ну чо кола ду. Розцагнїце цесто и виберайце кекси зоз фурмочками за кекси.

Потребне: ■ 200 ґр марґарину ■ 250 ґр. цукру ■ 1 мещок ванелийового цукру ■ 2 векши вайца ■ 350 ґр муки ■ 1 ложичка соди бикарбони ■ 100 ґр какао ■ 150 ґр чоколади (може, а нє муши)

Положце их до тепши на папер за печенє и вец до зогратей рерни. Треба их печиц ЛЄМ 10 минути на 200 ступнї.

Пише: Емилия ЧИЗМАР

РОЗДУМОВАНЄ НАГЛАС – У ХЛА ДКУ Знаш гевто, кед лєм опатраш у бутику, и почнє запор, и диждж нїяк най прейдзе, и гопа: одразу купени шос за „док схуднєш дас три кили” и блїщаца сукня за дочек! #силиприроди оци най , дай ми м О, Вселено треба, гуркотам ед скричим к спущим слухалку и кед мож щешлїва и праве я, , я м є л д е а х то р и к дарунку з ервени добитнїц а ач плациц дв лєм треба у. н за поштари ь #амин

„Препоручела бим вам млєте, то ше лєгко рихта...” „Нє пачи ше ми цо инсинууєце. До-ви-дзе-ня!... А кельо минути треба пражиц?” #сучаснєйшаодсучасней #кухарка

ОК, людзе, цо зме ше зезали–зезали. Коцурски кирбай прешол – кадзи за дочек? Шмишне, шмишне, га? А вец БУМ! Шедзиш дома и патриш Ґранд. #раздва лованю нє у фи а г а м з й На почнє!!! ки2018 н #вибера

14. СЕПТЕМБЕР 2018.

РУСКЕ СЛОВО 39

ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО

Е В О Ь Д Р Ю Д У

РОК LXXIV ЧИСЛО 37 (3802) НОВИ САД, 14. СЕПТЕМБЕР 2018.

Центер Дюрдьова прешли пияток, 7. септембра, нащивели Гаос аниматоре” котри два годзини заба” вяли наймладших валалчанох и дзеци зоз других општинских местох, як и старших котри у тим тиж мали вельку розвагу. Озвученє и рижнофарбово ошвиценє, а найвецей интересантни бависка и змаганя того вечара орґанизивани за дзеци шицких возростох. Забава почала на 19 годзин на вельким паркинґу у центре валала при парку и пияцу зоз орґанизованьом рижних змаганьох медзи дзецми у вецей катеґорийох, а познєйше аниматоре мали вецей точки у котрих указали акробатски схопносци на жеми и у воздуху на длугоких пантлїкох, та з огньом и рижнофарбовим лед ошвиценьом. Дзеци забавяли аниматоре и кловнове, алє и гевти цо ходзели на високих древених ногох – караґульох, котри прицагли найвецей уваги, як и акробациї аниматорох док наступали з огньом и док виводзели рижни акробациї ошвицени з лед ошвиценьом. Днї чуда” у нашей општини отримани по трецираз, ” двараз у Жаблю опрез будинка општини и по першираз у Дюрдьове. Покровитель Општина Жабель, на инициятиву Нерими Шовлянски, бувшей членїци Општинскей ради котра була задлужена за културу. С. Саламун

ОГЛЯД НУ ЦЕ НА ПРЕ ШЛОСЦ П

оволуєме читачох новинох „Руске слово” же би помогли препознац особи на старих фотоґрафийох. Пре точне идентификованє особох на сликох, хтори маю окремну музейну вредносц, потребна помоц од ширшей явносци. Шицки фотоґрафиї настали у дакедишнєй фотоґрафскей роботнї Бруґошових у Руским Керестуре. Кажду фотоґрафию ше подпише зоз одредзену шифру, та кед же препознаце даєдну, лєбо вецей особи на фотоґрафиї, модлїме Вас же бисце явели до Заводу на число телефона 021/548-421, лєбо на мейл: zavod.rusini@gmail.com.

Фотоґрафия: 0708P

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

Фото: Златко Колєсар

” А Д У Ч ДНЇ ”

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ

■ ШКОЛСКИ БРЕНЧОК ВОЛА ДЗЕЦИ