Ruske slovo 37

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ

ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО

ФЕСТИВАЛ ”PIANO CITY” ПЕРШИРАЗ У НОВИМ САДЗЕ а вецей як двацец локацийох у Новим Садзе, през викенд отримани клавирски концерти на хторих наступели вецей як шейдзешат пиянисти. Фестивал почал пияток, у Синаґоґи з концертом на хторим виведзени композициї написани за тоту нагоду. А през викенд були отримани концерти у Дунайским парку, Музею Войводини, Французким културним центру, Музею сучасней уметносци, та и на Автобусней станїци. Хто путовал пияток пополадню, у голу на Медзимесней автобусней станїци

РОК LXXIII ЧИСЛО 37 (3750) НОВИ САД, 15. СЕПТЕМБЕР 2017.

Н

В. Вуя чич

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

■ 25 РОКИ ОД ВЕЛЬКИХ ПРЕМЕНКОХ: ИНТЕРВЮ З АКАДЕМИКОМ ПАВЛОМ РОБЕРТОМ МАҐОЧИЙОМ

другима, концерт отримал и познати новосадски дириґент, аранжер и пияниста Александар Дуїн. Фестивал “Piano City Novi Sad” порушало Mistyland, же би и Нови Сад бул Piano City® мрежи по углядзе на вельки европски метрополи. Задумка же би ше урбани простор звучно трансформовало, так же ше клавирску музику зоз концертних дворанох виселї на улїци и площи и рижни други отворени простори. В. В.

Фото: Зденко Лазор

Фото:

у Новим Садзе, приємно бул нєсподзивани зоз клавирским концертом. Пиянисти виводзели мадярски, русийски, и ромски романси, клавирски обробки страней поп музики, та и филмску музику. У Дунайским парку, внєдзелю през поладнє, медзи

ОГЛЯДНУЦЕ НА ПРЕШЛОСЦ оволуєме читачох новинох „Руске слово” же би помогли препознац особи на старих фотоґрафийох. Пре точне идентификованє особох на сликох, хтори маю окремну музейну вредносц, потребна помоц од ширшей явносци. Шицки фотоґрафиї нас тали у дакедишнєй фотоґрафскей роботнї Бру ґошових у Руским Ке рес туре. Кажду фотоґрафию ше подпише зоз одредзену шифру, та кед же препознаце даєдну, лєбо вецей особи на фотоґрафиї, модлїме Вас же бисце явели до Заводу на число телефона 021/548-421, лєбо на мейл: zavod.rusini@gmail.com.

П

■ ЗАПАХ ЄШЕНЇ И ВИНА

ПОМОГНЇЦЕ, РОЗПИТАЙЦЕ ШЕ, ПРЕПОЗНАЙЦЕ! Фотоґрафия: K006b_0200N

ИНТЕРМЕЦО ЦЕНТЕР МЕСТА И НАЗВИ УЛЇЦОХ

НОВЕ ОРАХОВО лавна улїчка у Новим Орахове длугока вецей як пейц километри, та є єдно з месГ тох котре ма найдлугши улїчки. У центру

У новим валалє перши два улїчки достали мено ЮНА и Улїца Бориса Кидрича. Треца улїчка, котра будована наволана 13 май, понеже того дня перши колонисти сцигли до Нового Орахова. Скорей 10 роки, було вецей нови улїчки, котри нє мали урядово мена и локална власц принєсла предлог за их назви, цо и прилапене. Улїчки наволани: Кратка, Курта, Баґремова, Пекарска и подобнє, а єдна достала мено Улїца Штефана Чакана. Праве, Штефан Чакан бул главни орґанизатор колонизациї Руснацох на простори нєшкайшого Нового Орахова. Вон остатнї роки жил у Орахове дзе є и поховани. Лю.Рац

Фото: Любо Рац

валала ше находзи будинок месней заєднїци, пошта, велька самопослуга, мотел, главна автобуска станїца. Тота длугока улїчка подзелєна на два часци, та ма два мена Петефи Шандора и Торньошска драга. Попри главней у валалє єст ище 23 улїчки. Руснаци ше 1946. року населєли на простори нєшкайшого Орахова. Теди то була лєм улїца коло калдерми од Бачкей Тополї до Сенти. Салаши було вельо, та коло даєдних було и шорики хижи, алє тоти шори нє мали урядово мена. Людзе их наволали Дамянов шор, Миланов дильов, Чизиков, Ритийов, итд. по менох ґаздох чийо салаши були на дильовох.

2 РУСКЕ СЛОВО

15. СЕПТЕМБЕР 2017.

ЗМИСТ

УВОДНЇК Пише: Борис ВАРҐА, главни одвичательни редактор

■ Тижньовнїк 4–5. Госци з иножемства на Оберачки грозна у С. Карловцох 6–7. Пририхтованє за преславу Националного швета

■ Нашо места 9. У Шидзе дзеци миґрантох уча язик и буду ходзиц до школи 11. Вистава ручних роботох и сувенирох у Кули

■ Економия 12. Робота польочуварскей служби на териториї Општини Кула 13. Пошлїдки суши у дюрдьовским хотаре

■ Култура и просвита 14. Рочнїца Етно клубу „Одняте од забуца” 17. Диґитализация школох у Вербаше

■ Руске у швеце 18–19. Интервю зоз академиком Павлом Робертом Маґочийом

■ Мозаїк 20–21. Вечар за младих у Шидзе

■ Людзе, роки, живот 22–23. Лаурa Ликов з Нового Саду 24–25. Наша госцинска – Ана Провчи зоз Шиду

■Духовни живот 28. Кирбай у Миклошевцох

■ Информатор

30–33. Оглашки и In memoriam

■ Спорт 33–35. Локални фодбалски лиґи 36. Змаганє СБ „Яша Баков” у риболове

■ Интермецо 38–39. Хладок и горуци тепши На насловним боку – Кристина Шолтис и Милан Гнатко, члени КПД „Иван Котляревски” з Бикич Долу Автор фотоґрафиї – Зденко Лазор

НЄДОВИРИЄ И СТРАХ Розгварки зоз академиками Юлияном Тамашом и Павлом Робертом Маґочийом завераю єден циклус материялох, котри новини „Руске слово” обявйовали од лєта прешлого, 2016. року. Слово о 25-рочнїци од вельких пременкох у Юговосточней Европи, котри з падом комунизма порушали „нове националне будзенє” шицких народох цо були у социялистичним блоку, медзи нїма Руснацох и Українцох. На тоту и други теми, на округлу рочнїцу, прешлого лєта бешедовали зме зоз амбасадором України Олександром Александровичом и єдним зоз сновательох Шветового конґресу Русинох/Руснацох/Лемкох Дюром Папуґом. Руснаци у бувшей СФРЮ мали цалком иншаки третман, як гевти на Горнїци. Медзитим, зоз розпадованьом Югославиї и будзеньом балканских национализмох, Бачванскосримски Руснаци постали жертви скоро шицких войнох, окреме у периодзе од авґуста 1991. по юний 1992. року. Першираз за два и пол децениї, новини „Руске слово” обявели детальну серию фельтонох и репортажох о виганяню Руснацох зоз Миклошевцох и Петровцох, алє и страданю Руснацох котри були воєно мобилизовани у Войводини. У медзичаше ше война преселєла до України. Там тераз главна кризна точка у Европи, котра, за розлику од югославянскей войни, може прероснуц до озбильного медзинародного конфликту. Шицки тоти материяли даю вам голєм часточни, алє комплексни одвит на питанє – яки политични статус Руснацох на Балкану и у Штреднєй Европи, а тиж и на тото яка интеракция представительох русинского руху и европскей України. Новини „Руске слово” нє заступали анї єден бок, намагали ше буц нєутрални, професийни и читачом понукнуц думаня релевантних собешеднїкох. З виложеного, можеме заключиц же медзи карпаторусинским рухом и европску Україну иснує нєдовириє и страх – фрустрация од нєприпознаваня и подозривосц ґу сепаратизму. Нє жадаюци преувелїчовац, по шицким судзаци, тот, ище вше бениґни реґионални проблем и надалєй будзе присутни, бо вон тераз индиректно повязани зоз заоштрованьом одношеньох медзи Києвом и Москву. Пишце нам – redaktor@ruskeslovo.com

* ”РУСКЕ СЛОВО” – гласнїк по руски * Виходзи каждого пиятку * Снователь Национални совит рускей националней меншини * Видава НВУ ”Руске слово”, Нови Сад * Перше число вишло 15. юния 1945. року у Руским Керестуре * Адреса: НВУ ”Руске слово”, Булевар ошлєбодзеня 81/7, 21000 Нови Сад * Редакция: одвичательни редактор Иван Сабадош – редакторе/ки – Дюра Винаї, Мирон Горняк-Кухар, Михайло Зазуляк, Александар Паланчанин, Олена Планчак-Сакач, Славица Фейса, Ясмина Дюранїн, Александра Лендєр; новинаре/ки – Мария Афич, Влада Дїтко, Марина Джуджар, Сандра Саламун, Златко Колєсар * Язична редакторка – Блажена Хома-Цветкович * Технїчна редакторка – Люпка Цвеїч; компютерски обробок – Вероника Вуячич, Мария Гудак, Таня Салонтаї * Телефони: 021/6613-697, 021/6624-708, 021/6623-076; 021/6621-433 * Телефакс 021/528-083 * Предплата за цали рок: у жеми 1 500 динари, а у иножемстве 100 евра * Жиро-рахунок Banca Intesa a.d. Beograd 160-923244-82 * Девизни рахунок 160-0050870024999-53 * Рукописи ше нє враца * Друкує Друкарня ” Maxima graf” Пет роварадин * E-mail: ruske.redakcija@gmail.com * Web site: www.ruskeslovo.com * YU ISSN 0350-4603 * COBISS SR-ID 15915778 * Друковани тираж 2 000 *

Direktorka MARTICA TAMA[ *** Glavni odvi~atelqni redaktor dr BORIS VAR]A

15. СЕПТЕМБЕР 2017.

РУСКЕ СЛОВО 3

ТИЖНЬОВНЇК ИҐОР МИРОВИЧ НАЩИВЕЛ ИНДУСТРИЙНУ ЗОНУ У ОПШТИНИ ШИД

ПОКРАЇНА ПОМАГА РОЗВОЙ ЛОКАЛНИХ ШТРЕДКОХ Предсидатель Покраїнскей влади Иґор Мирович, пондзелок нащивел роботи першей фази вибудови будуцей Индустриней зони при Адашевцох нєдалєко од Шиду. Слово о роботох вибудови приступней драги у длужини коло 800 метери. Мирович констатовал же роботи, хтори окончує подприємство „Катаґо“ зоз Руми, добре напредую.

КАРЛОВАЦКА ОБЕРАЧКА

ДОБРА НАГОДА ЗА СТРЕТНУЦА У Сримских Карловцох од 7. по 10. септембер отримана оберачка грозна хтора ма длугу традицию у културно-туристичним, односно, привредним конаре Войводини. Манифестация богата з рижнородну програму, а стретнуца визначних госцох и делеґацийох з иножемства, уж узвичаєни

Н

а тогорочней Оберачки у Карловцох три днї пребу ва ла штиричлена делеґация зоз брат ского городу Бардей о ва, зоз Републики Словацкей. Предвод зел ю заменїк го родо началнїка того ме ста, Иван Лешчишин. Час хтори ма ли ви хаснова ли за розгварки зоз горонача льнїком Сримских Карловцох, Ненадом Миленковичом о будуцим сотруднїц тве окреме кед слово о можлїво сцох приманя Сримских Карловцох до културного скарбу УНЕСКО-а, дзе Бардей ов уж вецей як 10 роки. Сотруднїцтво Карловцох и Бардейова тирва уж вецей як 15 роки, а нарок ше означи 10-рочнїца од братименя. ВОЗПО СТАВЕНЕ СОТРУДНЇЦТВО У ВЕЦЕЙ ОБЛАСЦОХ

– Тота Индустрийна зона на барз вигодним месце, бо ту такой авто- драга Беоґрад–Заґреб, а лєм даскельо километри далєй и гранїца зоз Републику Горватску. Покраїнска влада финансийно помага вибудов капиталних проєктох, хтори оможлївя прицагованє домашнїх и странских инвеститорох и отверанє нових роботних местох – гаврел Мирович. Вон додал же Покраїна обезпечи средства и за предлуженє роботох у тей зони, як цо то електрификация. Тота индустрийна зона у шидскей општини єденаста у Войводини хтору финансує Покраїна, и наведзени добри приклади зонох у Кикинди, Бачкей Тополї и Старей Пазови. Заменїк предсидателя општини Шид Зоран Семенович, привитал високого госца и подзековал АП Войводини на помоци. За першу фазу, як гварел, Покраїна опредзелєла 16 милиони динари, а тельо обезпечела и локална самоуправа. Покраїнски секретарият за польопривреду, лєсарство и водопривреду опредзелєл и шейсц милиони динари за одводни ярки, односно другу фазу, а тиж тельо обезпечела и локална самоуправа. Вл. Дї.

4 РУСКЕ СЛОВО

Всоботу пополадню Сримски Карловци нащивел його екселенция, амбасадор України у Сербиї Олександр Александрович, хторого приял городонача льнїк Сримских Карловцох Ненад Миленкович. У длугшей розгварки бешедо ване о да льшим сотруднїцтве у обласцох спорта, култу ри, и привреди у наступним период зе. Амбасадор нащивел и Першу сербску ґимназию „Бран ко Радичевич”, дзе дакеди бул профе сор и ей директор Еману ил Козачински зоз Києва, зоз України. Нащивел най значнєйши историйни ме ста у Сримских Карловцох и упо знал ше з його богату историю. У розгваркох амбасадора Украї ни и го родо нача ль нї ка Срим ских Карлов цох були при сут ни и

15. СEПТEMБEР 2017.

ТИЖНЬОВНЇК ГРОЗНА 2017

И ДОГВАРКИ пред сидатель Союзу Руснацох Українцох Сербиї Боґдан Виславски и Велимир Паплац ко. ПЕРШЕ ПОРАДА, А ВЕЦ ДЕҐУСТАЦИЯ Традицийна манифе стация у Карловцох того року отримана вельо скорей як прешлих ро кох, а причина за тото то дозреванє грозна мешац скорей як звичайно.

Оберачка ше отримує уж вецей як 80 роки и на нєй єст вше вецей туристох, як зоз иножемства так и зоз цалей Сербиї. Найвекша характеристика манифестациї вински штанди, понеже є пошвецена винаром, винїцаром и оберачки грозна у Карловцох. За три днї любителє добрей капки мали нагоду деґустовац розлични файти вина, випродуковани з рижних файтох грозна и то при 18-нац винарох хтори мали свойо штанди на Централней площи. Попри интере сантней културноуметнїцкей програми и розпатраня културноисторийних памятнїкох Сримских Карловцох, госци, попри вина и гразна однєли и красни упечетки.■ Пририхтала С. Фейса

15. СЕПТЕМБЕР 2017.

ОТРИМАНИ ШЕСТИ КОНҐРЕС – СФУЛО

ВИБРАНА НОВА ПРЕДСИДАТЕЛЬКА У Львове од 24. по 26. авґуст того року отримани Шести конґрес Шветовей федерациї українских лемковских орґанизацийох (СФУЛО), а котри бул и виберанкови. На Конґресу участвовали представителє орґанизациї Охрани Лемковини (ЗАД), орґанияациї Лемкох Канади, орґанизациї Лемкох (Польска), Союзу русинох-українцох Словацкей Републики, Союзу Руснацох Українцох Сербиї и Всеукраїнске дружтво „Лемкивщина” з України. На Конґресу були присутни и представителє обласней и городскей власци, як и представителє церкви. З оглядом на тото же Конґрес бул виберанкови, вибрана нова предсидателька, нове предсидательство и нова Контролна комисия. Предходна предсидателька София Федина нє жадала предлужиц окончованє тей функциї, так же за кандидатох за предсидателя предложени Василь Мулеса з Перечину, Степан Майкович з Львова и Ярослава Галик з Яремчи. Медзитим, Василь Мулеса и Степан Майкович поцагли свойо кандидатури, та за предсидательку вибрана Ярослава Галик. Галикова поход зи з фамелиї депортованих Лемкох/Русинох/Українцох зоз Польскей. Жиє у Яремчи у Ивано-Франковскей обласци, а народзена є 1953. року. Закончела Медицински факултет у Чернївцох, а окрем у України, робела и у Русийскей Федерациї, як и у Французкей. Друковани єй три кнїжки и то „Лемкивщина – край наших предкох”, „Мала Українка у вельким Паризу”, и ,,Шветло очох моїх”. Источашнє вибране и нове предсидательство СФУЛО до котрого вошли Боґдан Виславски и Велимир Паплацко зоз Союзу Руснацох Українцох Сербиї ), Андрей Хомик и Михайло Хомик (ЗАД), Андрий Ротко и Максим Маслей (Канада), София Федина, Василь Мулеса и Степан Майкович (Україна), Василь Шлянта и Наталия Гладик (Польска), Петро Сокол и Павло Боґдан (Словацка) и Дубравка Рашлянин (Зоз Союзу Русинох Горватскей). За заступнїка СФУЛО за Европу вибрани Стефан Клапик з Польскей, а за затупнїка за Америку, Марко Говански. На Конґресу прилапени и три Обрацаня (Звернення), и то до предсидателя України, предсидателя Верховней ради и предсидателя влади, до Шветового Конґресу Українцох, як и до предсидателя Львовскей державней администрациї, предсидателя Львовскей обласней ради и городоначалнїка Львова. Обрацаня ше одноша на означованє 75-рочнїци од початку депортациї з Лемковини, як и орґанизованє програми з нагоди зявеня сепаратизма на субетнїчних жемох, дзе компактно жию Лемки-Русини-Українци. Вибрана и Статутарна комисия, з представителями шицких субєктох, котра ма предложиц вименку статута СФУЛО. У исти час отримани и Стретнуца українскей дияспори, на котрих участвовали делеґати СФУЛО, як и Фестивал лемковскей култури ,,Гомин Лемкивщини”, котри отримани у валалє Зимна вода при Львове. На Конґресу присуствовала делеґация Союзу Руснацох Українцох Сербиї у котрей були Боґдан Виславски, предсидатель Союзу, як и Тарас Чапко и Душан Михалек. (Рутенпрес)

РУСКЕ СЛОВО 5

ТИЖНЬОВНЇК ПРИРИХТОВАНЯ ЗА ЦЕНТРАЛНУ ПРЕСЛАВУ ОЗНАЧОВАНЯ НАЦИОНАЛНОГО ШВЕТА РУСНАЦОХ У СУБОТИЦИ

УКАЖМЕ НАЙЛЄПШЕ ЦО МАМЕ Як нашей явносци познате, тогорочна Централна преслава означованя Националного швета Руснацох у Сербиї нарок, у януаре, будзе у Суботици. Як и дотераз, преслава у орґанизациї Заводу за културу войводянских Руснацох, а з потримовку локалней самоуправи и домашнього КУД, тераз то Дружтво Руснацох у Суботици Пише: Михайло ЗАЗУЛЯК

П

о сле одред зених початних почежко сцох, того лєта ше конєчно и конкретно поча ло з пририхтованями за Централну пре славу означованя Националного швета Руснацох у Сербиї, нарок у януаре, у Суботици. У тим напряме запровадзени контакти насампредз з локалну городску самоуправу, як и з нашим Дружтвом Руснацох, а ношитель орґанизованя Централней шветочно сци – Завод за културу войводянских Руснацох (ВР). Основани и Орґанизацийни одбор за Централну пре славу, чийо членство и надалєй отворене и по потреби ше го будзе преширйовац. СВЯТОЧНИ ПРОСТОР ДА ОКРЕМНИ УПЕЧАТОК Як нашо новини поинформовала о.д. директора Заводу за културу ВР Анамария Ранкович, перша схадзка Орґанизацийного одбору за пририхтованє централней програми у Заводзе отримана 22. авґуста, а до Орґани-

ОД ТЕРАЗ ТРЕБА РОЗДУМОВАЦ О ПРОГРАМИ – Програма пре простор будзе можебуц вецей камерна, ю ше ище обдумує, а Орґанизацийни одбор пробує анґажовац наших вершинских интерпретаторох як у класичней, так и у шицких файтох музики. У святочней сали и балкони хтори предвидзени за телевизийну технїку, а пре мале число шедзискох, годно ше отвориц склєняни дзвери и додац ище карсцелї, пояшнєли нам домашнї, хтори, медзи иншим, окреме визначели же шицки госци хтори приходза до Суботици наступац, та аж и церковни хори, жадаю наступац праве у тим просторе – гварела предсидателька Орґанизацийного одбору Олена Планчак-Сакач.

6 РУСКЕ СЛОВО

зацийного одбору (за тераз) меновани Олена ПланчакСакач, за предсидательку и як особа задлужена за обдумованє и пририхтованє програмох Централней пре слави, Иван Гарди, Олґа Карлаварис, Мария Тот, Татяна Колєсар Ґвоїч, Ґабриєла Саянкович и Анамария Ранкович. Присутни поинформовани же у Суботици отримане стретнуце з членїцу Городскей ради задлужену за културу, Миро славу Бабич, и придата вимога за резервованє сали у Городскей хижи „Велька рада” („Велика већница”) и за други про стори, понеже, як плановане, у „Велькей ради” будзе отримана Шветочна академия, у сали „Ве стибил” вистави уметнїкох зоз Суботици, а у „Белавей сали” промоция моноґрафиї. У тим реномованим про сторе, у голу Городскей хижи можлїве орґанизовац виставу етно столох, док би Служба Божа у рамикох Централней пре слави мала буц у францисканскей церкви. Же ше идзе напредок у пририхтованьох гутори и податок же прешлого тижня, 7. септембра, делеґация Орґанизацийного одбору нащивела Городску хижу у Суботици, насампредз пре спатранє технїчних условийох того про стору, а з дзепоєднима членми Орґанизацийного одбору за Централну пре славу у Суботици була и екипа РТВ. Як гвари Анамария Ранкович, на тей першей схадзки Орґанизацийного одбору у авґусту присуствовал и предсидатель Управного обору Зводу за културу ВР Миломир Шайтош, котри гварел же барз важне же би 15. СЕПТЕМБЕР 2017.

ТИЖНЬОВНЇК програма з нагоди швета нє була „реприза” наших фе стивалох, алє же би Руснаци и себе, и ширшей заєднїци, указали тото цо тераз маю найлєпше. Источашнє, запровадзованє нового концепту будзе и добре пририхтованє за означованє Националного швета Руснацох 2021. року, хторе би було у Новим Садзе, кеди вон будзе и Европска пре столнїца култури. Шайтош присутних здогаднул же ше уж длугши час бешедує о пременки концепту програми централней пре слави нашого швета, та означованє у Суботици нагода за його запровадзованє. ПРОГРАМУ ШЕ ПРИСПОДОБИ УСЛОВИЙОМ – Про стор Городскей хижи у Суботици барз святочни, святочна са ла шицка трепеци од фарбох у розкошних витражох, алє тот про стор нє класични про стор за отримованє програми, та нам домашнї пояшнєли як го мож трансформовац и за таки потреби. З оглядом на тот факт и саму програму ше буд зе прилагод зовац ґу тим условийом – гварела пред си дате ль ка Орґ а ни за ци й но го од бо ру Оле на Планчак-Сакач, и визначела же перше цо члени Орґанизацийного одбору обачели то же до того про стору нє годно уклопиц окремну сценоґрафию, алє мож вихасновац про стор за застави, дзе мож положиц нашу, руску заставу, а нашо символи буду видлївши, вироятно, опрез святочней са ли при етно столох и на промоциї кнїжки, дзе про стор тото допущує, як и на окремней подобовей вистави на самим уход зе до будинку Городскей хижи. Вона над-

помла же ше у святочней са ли наход зи концертни клавир, єден зоз седем найква литетнєйших у Европи, та ше у обдумованю програми буд зе пробовац анґажовац наших пиянистох, аж и тих хтори у тей хвильки нє у Сербиї. У Суботици єст можебуц найменєй Руснацох як по других наших ме стох, та з тим и зменшани капацитети, окреме же маю вельки проблемом нєдо статку свойого про стору за роботу, на першей схадзки Орґанизацийного одбору визначена потреба же би ше цо векше число Руснацох зоз того городу уключело до орґанизованя програмох з нагоди швета, бо то и барз добра и важна нагода за представянє нашей меншини у тим мултинационалним штредку.■ 15. СЕПТЕМБЕР 2017.

STANOVISKA Пише: Mирон ДЖУНЯ, публициста

О БАВИСКОХ, КЕД О ХЛЄБУ НЄТ (ВЕЦЕЙ) ЦО ПОВЕСЦ Харизма сримского боку Нового Саду ше повторює: после спонтаного феномену воланого Еґзит (тиж народзеного з бачкого боку Дунаю, давного 2000. року), вимесцованє „Gradić-fest”-у до Петроварадину, указує свойо ефекти у полним розмаху у одношеню на лоньску праксу. Як иншак розтолковац удатносц манифестациї Фестивала улїчних гудацох котри у континуитету уж седемнасти раз тирва кажди рок у Новим Садзе, а котри того року як ношаца манифестация „GradićFest”-у, успишно позберал вецей културни подїї до своєй орбити и обєдинєно их представел заинтересованей явносци перши три днї септембра. Вшелїяк же заслугу у тим шицким треба приписац насампредз тиму позбераному коло аґилней вивершней директорки Натали Белянски, котри звонка политичних калкулацийох (читай: буджетних редукцийох, лєбо манипулацийох – КЦ НС, Стерийово позорє...) яки у остатнї час компликую отримованє и дїялносц велїх, та и примарних културних манифестацийох и институцийох у общедружтвеним рамику, посцигли винїмкови консензус злучуюци датумски и на истим локалитету одбуванє вецей подїйох котри наставали у варошу остатнїх рокох, як наприклад „Синема сити”, най спомнєм голєм даєдну викричаншу, а требало би их ту чишлїц ище надосц... Могло би ше у пракси виглєдовацкого новинарства тераз пробовац вартац яки модел применєни за реализацию такей єдней зложеней подїї у ище зложеншей ситуациї медзи пануюцу городску (и державну) политичну номенклатуру, наспрам приблїжованя прокламованей титули Нового Саду як пристолного европского варошу култури о даскельо роки, алє верим же нагоди и часу за евалуацию (и) о тей теми ещи будзе. Обсяг статї нє дошлєбодзує акцентованє ище дзепоєдних детальох коло самого ивенту, а (бридкей) хвилї (другого и трецого дня) як такей нє фазон давац увагу. Наглашиц бим лєм замеркованє єдней учаснїци до чийого суду верим, медзи иншим и пре вецейрочну праксу на плану тих файтох збуваньох: Ґенерални упечаток же ше паралелне мултикултурне крижанє того типу нє зошлїсло до вашарского карактеру, котри нєридко грожи деґрадовац таки подняца. Напроцив – андерґраунд, чи аванґарда, з тей нагоди ше цалком удатно представел такв. мейнстриму, односно, варош достал (попри Еґзиту) ище єдну подїю по котрей годзен достац широки публицитет по сучасних общих мерадлох, зоз чим ше може цешиц крачаюци вочи вигласаней титули за 2021. рок. Обашка, (ч)и усприч зложеней и проблематичней общедружтвеней ситуациї. Становиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово”

РУСКЕ СЛОВО 7

НАШО МЕСТА ОТРИМАНА СХАДЗКА СКУПШТИНИ ОПШТИНИ ШИД

ПРИЛАПЕНИ РЕБАЛАНС БУДЖЕТА Одборнїки Скупштини Шид прилапели ребаланс буджета општини за 2017. рок, хтори тераз коло 1,2 милиярди динари

О

дборнїки Скупштини општини Шид прешлого пиятку прилапели Одлуку о вименкох и дополнєньох буджета општини за 2017 рок, з хтору вкупни проходи утвердзени на суму 1,2 милиярди динари. До чечеуцей буджетней резерви опредзелєни 12 милиони динари, до стаєменй резерви два милиони, цо значи же вкупно розпоредзени средства виноша 1.194.843.700,00 динари. Як пред приношеньом одлуки обгрунтовала Ядранка Недич, руководителька Оддзелєня за финансиї и буджет, таки крочай бул потребни пре усоглашованє приходох и розходох, и порядного финансованя буджетних хасновательох. НОВА СИСТЕМАТИЗАЦИЯ РОБОТНИХ МЕСТОХ

Одборнїки, прилапели и Звити о витвореню приходох и росходох за перши шейсц мешаци того року. Як уводнїчар, Ядранка Недич гварала же вкупни приходи були коло 393 милиони динари, односно 38,25 одсто од вкупно планованих средствох и надпомла же у прешлим року у истим чаше витворенє буджета виношело 32,80 одсто. СО принєсла и одлуку о максималним чишлє заняих на нєодредзени час у орґанизацийних часцох општини Шид по законских предписаньох и за 2017 рок шидска општина ма право на 449 занятих на нєодредзени час. Як обгрунтовал Ромко Папуґа, началнїк Општинскей управи, после ступаня одлуки на моц, буджетни хаснователє маю 60 днї же би принєсли документи о новей систематизациї роботних местох и зменшали число занятих там дзе то потребне, бо у процивним нє буду доставац средства зоз буджету. Спрам тей одлуки, Општинска управа будзе мац 90 занятих, Предшколска устаноца „Єлица Станивукович Шиля” 115, ЯКП „Водовод”

8 РУСКЕ СЛОВО

80 и ЯКП „Стандард” 91 занятого. Значне було и приношенє Одлуки о снованю месних заєднїцох, бо як обгрунтовал началнїк Папуґа, нова одлука будзе усоглашена зоз новима законскима предписанями, же би нє була вецей посилана на Уставни суд же би оценьовал єй уставносц и же оможлївює же би були розписани виберанки за Совити Месних заєднїцох. Одборнїки принєсли и Одлуку з хтору розпоредзени буджетни средства зоз фонду за защиту и унапредзованє животногчо штредку, а слово коло 19 милиони динари. ВИМЕНКИ СТАТУТА ЗАВОДУ ЗА УРБАНИЗЕМ На вимаганє Општинскей ради, до дньового шора пияткового скупштинского зашеданя положена точка о даваню согласносци на вименки Статута Заводу за урбанизем, потим, на Програму роботи Центру за соялну роботу, з хтору тей установи оможлївене же би достала лиценцованих роботнїкох за старанє и помоц старим и хорим особом, як и персоналних асистентох. Прилапени и дополнєня и вименки дїлованя ЯКП „Стандард” з хторима, як обгрунтовала директорка Славица Сремац, тото подприємство будзе овласцене и за отримованє будинкох нє лєм за гиґиєнске отримованє и кошенє трави, алє и за дробнєйши оправки у будинкох, а то ше насампредз одноши на отримованє гранїчного преходу Батровци. И на тей схадзки у остатнєй точки дньового шора було вецей пита-

ня одборнїкох. Цветина Аничича (СРС) интере совало як ше будзе одредзовац звишок занятих буджетних хасновательох, бо як гварела, у Културно-образовним центре, тройо заняти звишок. Драґана Рдаова-

ШКОЛЯРЕ МИҐРАНТИ Одборнїца Цвєткович дотхла и актуални питаня о миґрантох. Опитала ше чи дакому надополнєта чкода хтору спричинєли миґранти потераз, а тиж ю интересовали информациї школяре миґранти. – Зоз хтору одлуку и хтори орґан локалней самоуправи дал потримовку же би дзеци миґранти почали ходзиц до школох у шидскей општини. Родичом тото питанє нє обгрунтоване, и пре нєдостаток информацийох случели ше процивеня родичох же би дзеци миґранти були вєдно у класи з їх дзецми.

новича (СНС) интерсовало як орґани зо вац напла цо ва нє ви но ше ня шмеца у Вишнїчеве же би шицки виношели шмеце и плацели тоту услугу. Вон ше опитал и прецо ше, пре сушу, нє преглаши елементарна нєпогода и нє поможе парастом хтори мали утрати. Наташа Цвєткович (СДС) ше опитала прецо ше нїч нє роби на ушореню городскей депониї шмеца, и прецо ше нє чисцує поток Шидина. Тиж ю интресовало, же кеди локална самоуправа на розкрижйох оможлїви потребну сиґнализацию, як цо вимага закон. Бо, пре тоти нєдостатки, вожацки испит годно покладац лєм у Сримскей Митровици.■ Владимир Дїтко 15. СЕПТЕМБЕР 2017.

НАШО МЕСТА АКТИВНОСЦИ ЧЕРВЕНОГО КРИЖУ У ШИДЗЕ

КРЕАТИВНО-ЕДУКАТИВНА РОБОТНЯ

У ра ми кох по ряд них актив но сцох Чер ве ни криж у Шид зе орґ а ни зує ро бот нї пси хо со ци ял ней помо ци зоз дзец ми ми ґ ран та ми у двох при лапю ю цих цен то рох „Ада шев ци” и „Прин ци по вец”. Як ви значує Ду ши ца Поле та, се кре тар ка Чер ве но го кри жу, те ми хто ри ше ви кла дац на ро бот нь ох пре вен ция та рґ о ви ни зоз люд зми, пер ша помоц як и знач носц и уло га тей гума ни тар ней орґ а ни за циї. Тиж так, єд на з те мох и здрав стве на пре вен ти ва, точ нє й ше особ на ги ґ и є на, а отри мує ше и кре атив но еду катив ни ро бот нї. – Про секово на роботнї приходза 15 дзеци. Дакеди вецей, дакеди менєй, у зависно сци од теми хтора ше виклада. Роботнї отримуєме вовторками и пиятками од 11 по 13 годзин. Тримаме и окремни роботнї на хторих дзеци упознаваме зоз сербским язиком и писмом кирилку – наводзи Душица Полетан. У тих активно соцх участвую заняти у Червим крижу, а тиж и волонтере Єлена Шушкич зоз Шиду, хтора ма закончени Учительски факултет, потим Биляна Симич, студентка економиї задлужена за першу помоц, Йова-

ОЗНАЧЕНИ ДЗЕНЬ ГОРОДУ СУБОТИЦИ

НАСТУПЕЛИ И НАШО ШПИВАЧКИ Дзень городу Суботици ше означує 1. септембра, як здогадованє на час кед пред 177 роками Суботица достала статус шлєбодного кральовского городу. Того року означованє Дня городу було 1. и 2. септембра зоз рижнима манифестациями, бул полумаратон, концерт симфонийного оркестра и наступели музични состави. Представело ше и Дружтво Руснацох у Суботици зоз двома точками „Накошени марадики” и „Ей, там на гори”, а насупели Тамара Емеди и Уна Андонович, хторих на синтисайзеру провадзела Мая Емеди. Шпивачки пририхтала Наталия Ґрунчич. И. Г.

15. СЕПТЕМБЕР 2017.

на Петкович и Надя Билкан, школярки Ґимназиї „Сава Шуманович” хтори задлужени за викладаня о превенциї тарґовини з людзми. Душица Полетан визначує же тераз актуални роботнї на хторих дзеци миґранти уча сербски язик, нє лєм приповедац, алє и писац. Дзепоєдни у тим барз успишни. Вл. Дї.

ОТРИМАНА СХАДЗКА ЗА БЕЗПЕЧНОСЦ ОПШТИНИ ШИД

ДЗЕЦИ МИҐРАНТИ БУДУ ХОДЗИЦ ДО ШКОЛИ

На прешлотижньовей схад зки општинского Совиту за безпечносц розпатрени актуални стан о миґрантскей кризи. Схадзка була заварта за явносц, а о заключеньох по сле схадзки новинарох поинформовал Предраґ Вукович, пред си дате ль Оп шти ни и спомнутого цела. Вон гварел же найзначнєйша безпечносц и здравє шицких жительох шидскей општини и же хвильково у двох прилапююцих центрох єст менєй як 1 000 миґрантох. Предсидатель Вукович додал же проблем представяю нєреґистровани (илеґални) миґранти и же локална самоуправа будзе вимагац же би тим миґрантом нє було дошлєбодзене же би хасновали простор дакедишнєй фабрики „Ґрафосрим” дзе ше вони збераю и затримую. На схадзки бешедоване и о актуалним питаню же

би дзеци миґранти з початком нового школского року рушели до школи. Вукович гварел же би найвироятнєйше миґранти школяре до школи ходзели у Адашевцох, Моровичу и Ердевику, алє нє мал подробнєйши податки на тоту тему. На схадзки бул и Иван Ґерґинов, помоцнїк републичного комесара за вибеженцох и миґрациї и гварел же ше миґрантом школяром оможлїви же би були у такволаней инклузивней системи образованя и же тоти дзеци буду добродзечно ходзиц до школи. – Думам же у цалей Сербиї єст коло 300 таки дзеци по 14 роки старосци, а у Oпштини Шид коло 80. Перше будзе запровадзени анкетни поступок медзи родичами и вец ше увидзи кельо дзеци буду ходзиц до школи – гварел Ґерґинов. Вл. Дї.

РУСКЕ СЛОВО 9

НАШО МЕСТА ОПШТИНА ЖАБЕЛЬ

РЕҐРЕСОВАНЄ ПРЕВОЗУ ШТРЕДНЬОШКОЛЦОМ И СТУДЕНТОМ Општина Жабель и того року штредньошколцом котри ше школую у школох у Жаблю, Новим Садзе, Темерину, лєбо у Бечею, будзе надополньовац трошки путованя до школи. Зависно од того хторей катеґориї припадаю, буду мац право на реґрес од 10, 20 и 100 одсто (од септембра того, по юний идуцого року). Школяре котри до школи путую до Нового Саду, Темерину, лєбо Бечею маю право на реґрес од 10 одсто, а котри путую до Жаблю 100 одсто. Реґрес од 20 одсто можу витвориц школяре котри треце, або штварте дзецко у фамелиї, реґрес од 100 одсто за школярох котри ше сами стараю о себе и нє маю приходи, як и

школяре котри ходза до Специялней штреднєй школи „Милан Петрович” у Новим Садзе. Прияву за витворйованє права на реґрес за драгово трошки ше виполнює у Услужним центре Општини Жабель, дзе мож достац и потребни информациї, як и на число телефона 021/210-22-91. Плановане же Општина Жабель по штредок септембра розпише конкурс и за реґресованє превозу студентох, а будзе надополньовани лєм превоз до Нового Саду. Студентску автобуску мешачну карту мож хасновац од октобра, та прияви за реґресованє превозу треба придац по 25. септембер. С. С.

АКТИВНОСЦИ РУСКЕЙ МАТКИ

МЕСНА ЗАЄДНЇЦА КОЦУР

ПЛАНИ ЗА СЕПТЕМБЕР И ОКТОБЕР

ПЕНЄЖ ОД КИРБАЮ ЗА ЗАКОНЧЕНЄ ПАМЯТНЇКА

До плану активносцох Рускей матки, Стретнуце младих поетох, литературних и музичних творительох РМ у Руским Керестуре будзе отримане 23. септембра, а на Стретнуце буду поволани и госци з Кули, Коцура, Вербасу, Елемиру, Шиду, Сримскей Митровици и Горватскей. Ище вше нє познати точни датум отримованя Подобовей колониї ,,Коцур 2017”, цо ма одредзиц Месни одбор РМ Коцур, док Други медзинародни русински филмски фестивал ,,Русин филм фест” у Шидзе будзе 7. октобра, у орґанизациї Реґионалного одбору РМ за Срим. Тогорочна тема филмох будзе период по Другей шветовей войни и Акция ,,Висла”. О спомнутих активно сцох, як и о предкладаню текстох за треце тогорочне число глашнїка РМ ,,Руснак”, бешедоване вчера вечар у Руским Кере стуре на Управним одборе РМ и Редакцийним одборе глашнїка, алє лєм информативно, понеже нє було кворума за одлучованє, так же ше одлуки нє приношело. М. Дж.

10 РУСКЕ СЛОВО

На схадзки Совиту Месней заєднїци Коцур, котри отримани прешлого тижня, єдна зоз точкох дньового шора було и розподзельованє пенєжу. Одлучене же би ше пенєж котри достати од закупу местох за Кибрай потрошело на законченє памятнїку „Слунко шлєбоди”, опрез ОШ „Братство єдинство”, котри подзвигнути на чесц погинутим Коцурцом у Другей шветовей войни. Предсидатель МЗ Коцур Желько Бєлан, коментаровал нам тоту одлуку. – Од закупу местох за Кирбай вкупни приход бул 268 000 динари, а попри закончованя „Слунко шлєбоди” на чесц погинутим памятнїка, предкла- Коцурцом у Другей шветовей войни дане и же би ше з того пенєжу положело закрице на ґаражу за огньогасни камион – визначел Бєлан. По проєкту, за закончованє роботох на памятнїку, одно сно на площи на котрей є по ставени, потребни коло 400 000 динари, та попри МЗ, у тим финансийно помогнє и Општина Вербас. Месна заєднїца Коцур по конєц рока планує финансийно помогнуц законченє ґаражи за огньогасни камион, поставиц троязични табли у главней улїци за означованє менших улїцох у Коцуре и финансовац посипованє дражкох зоз трозгу коло коцурского беґелю Дунай–Тиса–Дунай. З. К. 15. СЕПТЕМБЕР 2017.

НАШО МЕСТА КОЦУРСКИ ОГНЬОГАСЦИ УЧАСТВОВАЛИ НА КУПУ ВОЙВОДИНИ

ЧЛЕНИ ВШЕ АКТИВНЄЙШИ Коцурски огньогаци можебуц и найактвинєйше огньогасне дружтво у општини Вербас, та нє чудне же єдини зоз Општини були приявени участвовац на Купу Войводини – прешлей нєдзелї участвовали на Купу огньогасного союзу Войводини у Зренянину. Ище вше нє знаю же яки їх пласман, алє, як гваря, то анї нє найважнєйше На змаганє на котрим були коло 60 екипи, коцурски огньогасци приявели 3. оддзелєне огньогасне єдинки, односно своїх найстарших членох. Змага ли ше у вежби на

огньогасней моторней пумпи и було их 10 у екипи. Преглашени перши три места, а екипи котри нє освоєли анї єдно з

КУЛА

ВИСТАВА РУЧНИХ РОБОТОХ И СУВЕНИРОХ У орґанизациї Здруженя женох „Идея” з Кули, Туристичней орґанизациї (ТО) Општини Кула, а з потримовку Општини и Канцелариї за локални економски розвой Општини Кула, у Ленїновей улїци (опрез дакедишнього биоскопу) у Кули, штварток, 31. авґуста отримани Лєтнї фестивал ручних роботох и сувенирох.

Свойо продукти викладали коло трицец викладаче зоз скоро цалей Войводини, медзи нїма и членїци домашнєй „Идеї”, Здруженя женох „Байка” з Руского Керестура, як и Гелена Хома з Нового Саду. Фестивал отворели предсидателька Здруженя женох „Идея” Серафина Бики и директор ТО Владимир Станкович, а у пригодней културно-уметнїцкей програми на отвераню участвовала и Дзивоцка шпивацка ґрупа Руского КУД „Др Гавриїл Костельник” з Кули, хтору пририхтал Сашо Палєнкаш. Фестивал тирвал од 10 до 19 годзин, а за шицких учашнїкох и нащивительох орґанизована и томбола з дарунками учашнїкох, дзе шицки числа дацо дoстали. М. З. 15. СЕПТЕМБЕР 2017.

перших трох, нє знаю же кельо мали боди, алє им резултати змаганя буду послати по мейлу. По словох члена екипи коцурских огньогасцох, Яноша Надьфея, резултат нє таки важни, а вельо значнєйше же ше зоз тим змаганьом реактивовали даєдни старши члени котри остатнї роки нє були таки активни у Дружтве. Коцурски ДОД на Купу Войводини представял Општински огньогасни союз, а на змаганю их провадзел и предсидатель Општинского огньогасного союзу Саво Ґркович. З. К.

НОВОВЕРБАСКА ПАРОХИЯ У ГУМАНИТАРНЕЙ АКЦИЇ

ПОМОЦ ЗОЗ ДОБРИМА ЗВИКНУЦАМИ Людзе часто гваря же нє можу помогнуц другому, прето же нє маю пенєжи або часу. Mедзитим, можеме помогнуц и без пенєжох, лєм треба дакус унапрямиц свойо каждодньови звикнуца, гварел нововербаски парох церкви Святого Владимира у Новим Вербаше о. Иґор Вовк з нагоди порушованя гуманитарней акциї. Акция “Закрутка за гендикеп” почала од Здруженя з истим меном и тирва од 2013. року, а порушали ю особи з инвалидитетом. Процедура досц єдноставна, потребне зберац закрутки зоз пластичних фляшох и накадзи ше назбера одредзене количество, пластику ше ноши на рециклажу, а пенєж унапрямени за помоц особом з инвалидитетом. До спомнутей акциї уключени вецей як 1 000 предшколски установи и школи, седем министерства, шейсц амбасади и вецей як 400 явни и приватни подприємства. Парохия церкви Святого Владимира ше уключела до гуманитарней акциї пред мешацом и за кратки час назберала векше количество закруткох. – Подзековни сом шицким хтори по тераз принєсли пластику, а жадам поволац и других же би ше приключели. Достаточно же би ше у цеку тижня здогадли дакус редуковац свойо звикнуца и охабяли закрутки з боку и внєдзелю, пред Службу Божу, здогадли принєсц до церкви. Тиж так, пластику можу однєсц и до гоч хторого другого подприємства хторе провадзи тоту акцию. Зоз тим малим ґестом поробиме вельо и за других, алє и за себе и за свой духовни мир – потолковал о. Вовк. Гражданє можу зберац закрутки зоз пластичних фляшох од млєка, йоґурту, води, олєю, шампону, оплеменївачох и других продуктох хтори ше хаснує у обисцу. А. Л.

РУСКЕ СЛОВО 11

ЕКОНОМИЯ РОБОТА ПОЛЬОЧУВАРСКЕЙ СЛУЖБИ НА ТЕРИТОРИЇ ОПШТИНИ КУЛА

ЄДЕН ЧУВАР У КЕРЕСТУРСКИМ ХОТАРЕ Польочуварска служба котра робела у рамикох Заводу за вибудов Општини Кула загашена прешлей єшенї, понеже и Завод загашени 1. децембра 2016. року. У рамикох тедишнєй польочуварскей служби були заняти дванацецерме польочуваре и єден координатор, а з того числа двоме польочуваре свою роботу окончовали на териториї керестурского хотара

З

авод за вибудов кулскей општини загашени пре нєможлївосц финансованя зоз державней каси, понеже му снователь була локална самоуправа, а заняти польочуваре розпоредзени на други роботни места, углавним у општинских комуналних подприємствох. Же би ше польочуварску службу обновело, Општина Кула розписала Явну набавку за найвигоднєйшого понукача 17. марца 2017. року, котри би тоту роботу окончовали як приватне подприємство по контракту на єден рок. Конкурс раз предлужовани и два раз меняни, а вимагал и високи критериюми рижних ИСО стандардох, сертификатох, висококвалитетну опрему и лиценцираних роботнїкох Физично технїчного обезпеченя (ФТО). Так на Конкурс сцигло лєм єдно понуканє зоз подприємства „Стар мастер” д.о.о., котре понукло цену 18 милиони динари без ПДВ, односно 21 милион и 600 тисячи зоз ПДВ. АНҐАЖОВАНИ КОМПЕТЕНТНИ ОСОБИ

амброзию. У шицких случайох, окрем кед крадза, и кед нє направена чкода, польочуваре перше опоминаю виновнїка и аж на други завод ше го приявює за потупенє за котре предвидзена материялна кара.

ЦО РОБИЦ КЕД ШЕ КРАДНЄ? – Роботу польочуварскей служби окончуєме од 1. мая У случаю крадзи, польочуваре маю шицки овласценя того року, анґажовани зме по контракту на период од єдного рока. У рамикох нашей орґанизациї маме 15 польо- як цо ма и полиция, окрем приводзеня и затримованя у чуварох и єдного координатора, то число котре одредзе- другим обєкту, як цо то робя полицає дочасово у станїла Општинска управа, а з того єден у керестурским хо- цох, за цо их треба причекац. Кед же ґазда влапи крадотаре, штирме у кулским, двоме у Крущичу, єден у Липа- ша на своїм полю на дїлу, нє шме применьовац силу, мору, штирме у Сивцу и троме у Червинки – дознаваме од же го затримац, алє потребне же би волал польочуварску службу, а може и полицию. директора „Стар мастер”, Педї – Понеже нашо польочуваре лиМладеновича. РЕЗУЛТАТИ АНАЛИЗОВАЦ цен цировани роботнїки ФТО, маю Польочуварска служба компеНА ЖИМУ допущенє и за ношенє оружия, цо тентна нє лєм за крадзи, алє и за шицку чкоду цо ше прави по хоХотар кулскей општини ше пресцера потераз нє запровадзене пре прецетаре, як цо то кажде очкодованє на вецей як 48 000 гектарох, и чи польо- ньованє же нєт ризику. Польочуваре културох на цудзих польох, палє- чуварска служба котра ма петнац особи маю статус службених особох, овланє остаткох од жатви, ґаженє по може буц, и яка ефикасна, то би уж тре- сцени су же би затримали толвая и цудзих парцелох, виводзенє стат- бал указац час. Резултати сиґурно будзе шицко цо ма зоз собу на месце крадку на пашу на цудзе польо, або видно по законченей ламачки, кед ше зи, як цо то превозка, накраднуте и подобне. Кед же толвай нападнє попрейґ цуд зого поля, зберанє закончи и шицки роботи у хотаре. На териториї рускокерестурского хо- льочувара, вон ма право одреаґовац остаткох польопривредних културох без писаного допущеня тара свою длужносц поряднє окончує и применїц силу. Можем повесц же єден польочувар, а понеже сезона обе- польочуварска робота ефикасна, по ґазду парцели. Потим, то и виношенє шмеца рачки паприґи, по потреби му помагаю тераз зме успишно влапели даскельо як на польо, так и на дильови, яр- ище троме – єден зоз Крущичу, єден зоз крадошох, котри прешлїдзени полики и беґельчки, випущованє фе- Червинки, котри задлужени за часц хо- цийней управи, опоминаме и по покалних и одрутних водох. Одорй- тара котра ше дотика з керестурским треби прешлїдзуєме на потупову каованє зоз дильовох, та и нєодви- ткв. Валтером и Косцелїском, и з Билей ру за шицки файти потупеньох – и новокулскей часци тиж приход зи гварел Младенович.■ чательне обрабянє польох, одноєден. Марина Джуджар сно зароснути парцели, окреме з

12 РУСКЕ СЛОВО

15. СЕПТЕМБЕР 2017.

ЕКОНОМИЯ У ДЮРДЬОВСКИМ ХОТАРЕ

КУКУРИЦА БАРЗ ПОДРУЦЕЛА

Того року подєднак подло, и гевтим котри калкуловали, та засадзели або пошали вецей рошлїни, а Општина Жабель єдна з општинох у котрей зазначени екстремно мали урожаї

Т

ропски температури и дефицитарносц влаги того року направели вельки проблем польопривреднїком, бо рошлїни барз мало напредовали и швидко ше „зашушовали”. Кукурици дозрела за коло мешац, та и вецей як єй бул оптимални час. У подобним стану соя, цукрова цвикла и слунечнїк. У дюрдьовским хотаре од польопривредних рошлїнох и того року, як и прешлих, найзаступeнши соя, потим кукурица и жито. Медзитим, того року ше випатра нїкому нє удало заробиц, пре вельку сушу яку паметаю лєм найстарши Дюрдьовчанє котри гваря же таке було пред вецей як пейдзешат роками. СТЕБЛА ПО КОЛЄНА Концом авґуста у дюрдьовским хотаре почала ламачка и обачиц же ше лупа зарно на полю, док робота у кукурици ище вше нє закончена. Начурело од тони до тони и пол по ланцу, цо коло три раз менєй як прешлого року. Шицки нашеня подруцели, нє лєм кукурици, чийо лїсца почали подгорйовац ище у юнию, та уж теди могло

ЗАКУП НЄ ПОПУЛАРНИ Польопривреднїки ше наздаваю же им ше одбиє плаценє голєм порциї и одводньованє, а дакому и репрограмує кредит у банки. Потамаль польопривреднїки у Дюрдьове обачлїво одуставаю од закупу жеми, односно аренди, бо су по терашнєй цени за сою и закуп жеми, коло двасто евра у минусу. Медзи нїма и тоти котри одлучели дойсц до средствох так же предаю польопривредну жем, або даєдну польопривредну машину же би себе купели огриву за жиму, або дзецом цо потребне за школу.

заключиц же за ню будзе подли рок. Теди почало одруцованє лїсца, пре константно вельки високи температури и нєдостаточно влаги. Тей сезони ше рошлїни баржей сушели як цо напредовали и дозревали. Чутки кукурици на єдним полю розличней велькосци. Тому допринєсол и квалитет жеми у одредзених пасмох хотара, алє и применєни, або нє применєни аґротехнїчни мири. Кукрица розлично наросла, та єст и такей цо доросла лєм до пол метера, алє и такей на котрей анї нє було плоду, та є вихаснована за карменє статку, за силажу. Од хоротох найзаступенши микротоксини котри присутни у сушних рокох, а о тим ше нагадовало ище вчас влєце. Лєпше прешли тоти котри руцели хлївски гной ище пред даскельома роками, бо вон затримовал влагу котру рошлїна и того року хасновала. 15. СЕПТЕМБЕР 2017.

Медзитим, тоти цо го руцели вєшенї и заорали, нє прешли добре. Нє було дижджу, та ше нє розпущел и нє упил влагу, та баржей завадзал як цо помагал рошлїни. СИҐУРНЕ ЛЄМ ЖЕ ГОРИВО ДРАГЕ Аконтна цена кукурици 40 динари, а Дюрдьовчанє ю найчастейше придаваю на двох местох – у Землєдїлскей задруґи „Дьордє Зличич” и Общей землєдїлскей задруґи „Чуроґ”. Пре сушу того року будзе проблем и купиц нашеньску сою, бо є зосушена и нєправилней форми и баржей здабе на малку кромплю як на зарно сої. Услужне тлаченє сої зменшане за тисяч динари, а за ламанє кукурици ше ище нє зна. Сиґурне лєм же гориво барз драге. Министерство польопривреди, лєсарства и водопривреди явно обецало помоц найзагроженшим општином, чийо урожаї страдали пре сушу, а медзи нїма и Општина Жабель. – У нашей општини нє було векши паданя дижджу, та є єдна з найзагроженших, а у подобним положеню општини Титель и Бечей. Чекаме одлуку ресорного покраїнского секретарияту и министерства, та як поведза, таки и мири будземе преберац. Прешвечени сом же даякей помоци будзе, алє нє и якей. Кельо сом чул од вецей комбайнерох, кукурици єст медзи седем и дванац метери – гварел Владимир Чонкич, член општинскей ради Општини Жабель задлужени за польопривреду. Вон тиж гварел же на основи тророчней анализи Комисия за преценьованє чкоди од суши Општини Жабель до Покраїнского секретарияту за польопривреду, лєсарство и водопривреду послати Звит о стану урожаю у Општини Жабель, дзе визначене же тророчни просек урожаю кукурици и цукровей цвикли менши за 50 одсто, а сої за 70 одсто. ■ Сандра Саламун

РУСКЕ СЛОВО 13

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ХОР КПД „КАРПАТИˮ НАСТУПИ НА ЄШЕНЬСКИМ ОТВЕРАНЮ ЗАШЕДАНЯ СКУПШТИНИ

ВЕРБАСКИ ХОР ОДШПИВА ГИМНУ РЕПУБЛИКИ СЕРБИЇ Початком октобра ище єден хор зоз руских културно-уметнїцких дружтвох виведзе державну гимну пред найвисшима уряднїками и дипломатами у Републики Сербиї. Штварток, 7. септембра, народна посланїца Олена Папуґа нащивела КПД „Карпатиˮ и отримала нєформалну пораду зоз аматерами хорскей секциї, а главна тема бул наступ Хору Дружтва на єшеньским зашеданю Народней скупштини Републики Сербиї у Беоґрадзе. Вербаски аматере би найвироятнєйше 3. октобра требали одшпивац гимну „Боже правдеˮ пред найвисшима представителями сербского Парламенту, народнима посланїками и членми дипломатского кору держави Сербиї. – Думам же барз важне же бизме ше як малочислена заєднїца указали пред самим державним верхом. Зоз тим указуєме же пестуєме нашу културу, алє и почитуєме державу у хторей жиєме. Медзи народнима посланїками зме уж препознати як професийни, алє насампредз, културни и подзековни госци Народней Скупштини – гварела народна посланїца Олена Папуґа. Народна посланїца Папуґова поинформовала предсидателя Дружтва Деяна Загорянския, дириґентку Надїю Воротняк и хористох о детальох и протоколу наступу и нащиви Беоґраду. Вербаски аматере после святочносци отвераня єшеньского зашеданя буду мац нагоду послухац едукацию о Скупштини, опатра будинок и кабинети визначних дипломатох зоз прешлосци, а през тото розпатранє хторе тирва годзину и пол Вербащаньох буду водзиц кустоси. За госцох потим обезпечени и полудзенок у ресторану у Улїци краля Милана, а госцованє у Беоґрадзе пополнї и орґанизована нащива храму Святого Сави зоз фаховима водичами. Предсидатель дружтва Деян Загорянски гварел же то будзе свойофайтова награда вербаским хористом.

– Ище прешлого року зме ше радзели же би наш хор наступел на такей важней подїї. Медзитим, теди було барз часу за пририхтованє, алє зме ше порадзели зоз дириґентку Воротняк же пробуєме отримац континуитет пробох и же ше добре порихтаме за нарок. Поспишело нам ше и думам же одлични час за таки наступ, понеже хор у тим периодзе путовал лєм до Осєку. Хористом хибело дакус самодовирия, та нащива посланїци Папуґовей пришла у правим моменту же би их мотивовала – гварел Загорянски. Хор КПД „Карпатиˮ будзе штварти хор хтори пестує преважно руску музику и хтори одшпива гимну на єшеньским зашеданю Скупштини. Окрем вербаского, нагоду же би наступели у тим будинку мали ище три хори зоз рускей заєднїци, Хор „Гармония” зоз Нового Саду и Хор Дома култури и церкви Святого оца Миколая зоз Руского Керестура, як и Хор „Розанов” зоз Дюрдьова. Того року подїя будзе ище векша, прето же ше того року означує 100 роки од поставяня фундаментох нєшкайшого будинку Народней Скупштини. А. Лендєр

ЕТНО КЛУБ „ОДНЯТЕ ОД ЗАБУЦА”

ОЗНАЧИ ШЕ 10-РОЧНЇЦУ ИСНОВАНЯ

Етно клуб „Одняте од забуца” у септембру означує 10 роки од снованя и з тей нагоди будзе отримана преслава, односно означованє того ювилея, алє датум отримованя ище нє прецизовани. Прешлого пиятку, 8. септембра, отримана схадзка Управного одбору Етно клубу, на котрей ше члени порадзели же цо шицко треба зробиц по означованє 10-рочнїци снованя Етно клубу „Одняте од забуца”. У просторийох Етно клубу „Одняте од забуца” у Коцуре на схадзки УО Клубу розпатрани плани и активносци за наиходзаци период. У остатнї чаше ше робело на ушорйованю старей дзияковнї, алє пре вецей причини, преширенє Етно клубу нє закончене так як було плановане – по 9. септембер, односно по датум кед пред 10 роками основани Клуб, та порадзене же би потребни роботи були закончени по „Костельникову єшень“ визначела предсидателька Етно клубу Аранка Медєши. – Пре вецей причини зме нє могли орґанизовац и отримац програму з нагоди рочнїци праве на датум на котри

14 РУСКЕ СЛОВО

Клуб почал робиц. През лєто зме мали вельо роботи коло ушорйованя старей дзияковнї, дзе ше прешири Етно клуб, велї роботи нє завишели лєм од членох Клубу, алє и од майстрох, а пре вельки горучави зме анї нє могли робиц цали дзень. Остало ище вибетоновац просториї, полїпиц плочици, обилїц и офарбиц древени часци – значи, єст ище досц роботи, алє по „Костельникову єшень” то шицко покончиме – визначела Медєшова. На схадзки догварене же тогорочна Подобова колония Месного одбору Рускей матки Коцур будзе пошвецена 10рочнїци Етно клубу, а тема Колониї будзе „Одняте од забуца”. Плановане же Колония була отримана 30. септембра у лєтнєй учальнї ОШ „Братство єдинство”, лєбо у Етно клубу. Вистава роботох з Подобовей колониї будзе и часц програми означованя 10-рочнїци снованя Етно клубу, под час тогорочней „Костельниковей єшенї”. З. Колєсар 15. СЕПТЕМБЕР 2017.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА OСНОВНА И ШТРЕДНЯ ШКОЛА ЗОЗ ДОМОМ ШКОЛЯРОХ „ПЕТРО КУЗМЯК”

УНИФОРМУ ДЗЕЦИ НОША ДЗЕЧНЄ

У керестурскей школи од початку нового школского року школяре основней школи облєчени у каменкових маїцох – школских униформох, направена нова компютеризована учальня за потреби шицких школярох. Пре нєдостаток кадру, школяре од пиятей по осму класу нє маю наставу з нємецкого язика

И

ще вше тирва преписованє школярох першей класи штреднєй школи зоз школи до школи, и менянє напрямох по самих школох. Тераз пополнєте вецей од половки капацитету школярского дому. У школским дворе и цалим будинку препознатлїви шицки школяре, понеже ноша каменково маїци зоз школским лоґом. Реакциї и думаня о нових униформох, т. є. маїцох подзелєни. Векшина дзецох их ноши дзечнє, а тих дньох достали и по другу маїцу. Обидва маїци финансовали родичи самостойно. – За униформи ше опредзелєли родичи на Совиту родичох, а на исти способ и вибрани випатрунок униформох, котри нє буду вельке обтерхованє за родичох – гварела директорка Школи Хелена Пашо Павлович. НОВА КОМПЮТЕРИЗОВАНА УЧАЛЬНЯ Зоз средствох локалней самоуправи простория роботнї котра була часц кабинету за Технїчне образованє обновена и присподобена до меншей компютеризованей учальнї, а наменєна є за потреби шицких школярох. У наставней програми од пиятей по осму класу єст и нємецки язик, но пре нєдостаток кадру у школи, и почежкосци при пренаходзеню потенциялних викладачох, ище вше нє отримана анї єдна годзина нємецкого язика. Консултуюци школского инспектора, принєшена одлука же нє мож пременїц предмет нємцкого язика за русийски, понеже уж шицки школяре маю учебнїки, та и причину же го учели од пиятей класи. – Наставнїк котри викладал нємецки язик прешол на друге роботне место, так зме од авґуста глєдали дакого хто би могол присц викладац, алє зме нє нашли. На лїстини нєзанятих при Служби за обезпечованє роботи нєт нїкого у ширшей околини, брали зме до огляду и студентох котри нє закончели студиї, алє нєт заинтересованих – дознаваме од директорки Пашо Павлович, та додава же за тот мешац пренашли ришенє, так же пополад-

15. СЕПТЕМБЕР 2017.

нями будзе приходзиц наставнїк котри викладал и дотераз, а од октобра рахую же буду мац тирвацше ришенє. ИЩЕ НЄ КОНЄЧНЕ ЧИСЛО ШКОЛЯРОХ У ПЕРШИХ КЛАСОХ ШТРЕДНЄЙ ШКОЛИ У шицких штреднїх школох, та и у рускокерестурскей тирва премесцанє школярох, з оддзелєня до оддзелєня, та и зоз школи до школи. У першей класи ґимназиї з руским наставним язиком була уписана и єдна школярка котра нє знала по руски, а понеже ше ошлєбодзело єдно место у сербским оддзелєню, тераз є преписана там. На подобни способ ше премесцаю и школяре з єдней до другей школи, та ше виписую и уписую школяре до оддзелєня напряму туристичного технїчара и оддзелєня ґимназиї зоз сербским наставним язиком. Мож обчековац же обидва оддзелєня зоз сербским наставним язиком буду пополнєти, понеже кед ше дахто випише, такох ше упише нови школяр. Затераз нє пришол анї єден нови школяр до руского оддзелєня ґимназиї, алє єст родичох и потенциялних школярох котри ше розпитую за таку можлївосц. Познате же преписованє интензивне по децембер, а часто ше то случує и початком другого полроча. У руским оддзелєню ґимназиї тераз єст 17 школярох, а пополнєти 19 места, понеже єдна школярка уписана по Индивидуалней образовней програми (ИОП). Як приходзи до пременкох у перших класох, так ше меня и число змесцених у школярским доме – интернату, прето же вецей од половки змесцених школярох уписани до першей класи. Тераз у интернату змесцени 46еро школяре розпоредзени у трох воспитних ґрупох, а його капацитет 70 места. Обчекує ше звекшанє того числа, по спатраню на скорейши роки, вше єст вецей школярох уписаних пред жиму, котри керую путованє.■ Марина Джуджар

РУСКЕ СЛОВО 15

КУЛТУРА И ПРОСВИТА БЕЗПЛАТНИ ПРОЄКЦИЇ ФИЛМОХ У МУЗЕЮ У ВЕРБАШЕ

О БРОНЗОВИМ ПЕРИОДЗЕ, АЛЄ И СУЧАСНОСЦИ У периодзе од двох тижньох у Городским музею у Вербаше буду приказани 11 филми зоз тематику археолоґиї и историї

О

д пондзелку, 4. септембра, та по 18. септембер, Городски музей у Вербаше орґанизує проєкциї филмох зоз 18. Медзинародней смотри археолоґийного филму. Филми ше указує каждого роботного дня на 18 годзин, а шицки проєкциї безплатни. – Народни музей у Беоґрадзе орґанизує тоту смотру уж 18 роки и фаховци правя узши вибор, а процедура же би ше филми презентовало ширцом других музейох досц єдноставна. Ми конкуровали зоз проєктом и вимога нам одобрена. Того року будзе уж пияти раз же ше таку подїю орґанизує у нашим музею и плануєме предлужиц таку праксу – гварела Весна Ґрґурович, кустос Городского музею у Вербаше. Першого дня приказани филм „Доме, сладки трапезоидни доме” хтори бешедує о нашим, найпознатшим археолоґийним наход зиску на Дєрдапу, Лепенски вир. Вовторок, 5. септембра, указани филм о бронзовим периодзе нашей историї, а у тим витвореню пре зентовани найновши одкрица зоз находзискох на териториї Словацкей. На стреду любителє филма мали нагоду опатриц интере сантну проєкцию о старим городзе на Сицилиї хтори зоз помоцу сучасней 3Д технолоґиї на филме цалком реконструовани. Штварток, 7. септембра, приказане нємецке витворенє о криюмчареню драгоциних уметнїцких дїлох, а пияток филм о археолоґийних находзискох у нашей жеми на водоцеку Колубари. Од 11. септембра, почала интере сантна животна приповедка о чловекови хтори цалком само стойно направел музей гайзибанох. Вовторок указани археолоґийни приказ о старим городзе, грече скей колониї у

16 РУСКЕ СЛОВО

Либиї. Стреду патраче мали нагоду видзиц филм о дакедишнїх методох за вирабянє алату зоз природних материялох (керамика, бронза, камень, ко сци, роги, скора...). На штварток, 13. септембра, будзе указана проєкция у хторей анализована моц дзепоєдних старих цивилизацийох, а на пияток сучасни, документарни филм о тим же як ше пе-

нєж заробени од тарґовини зоз антиквитетами хаснує за финансованє терористичних ґрупох. За остатнї дзень смотри, 18. септембер, охабене витворенє словацкого автора „Бронзови час, духовни живот и ритуали” у хторим патраче годни дознац яку улогу и уплїв мали шамани у живоце людзох зоз бронзового часу чловече ства, а у филме приказани погребни обичаї и обряди. – З оглядом на тематику филмох нащивеносц музею солидна. Вшелїяк же би було лєпше кед би ше гражданє ошмелєли и поряднєйше приходзели на проєкциї. Насампредз прето же наисце єст интересантни теми, алє и барз добри, цикави документарни форми – гварела Весна Ґрґурович. Городски музей окрем проєкцийох за гражданство уведол и орґанизовани нащиви основних и стреднїх школох, та каждого дня филми опатра коло 100 гражданє.■ А. Лендєр 15. СЕПТЕМБЕР 2017.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ВЕРБАС УЖ ЗАПРОВАДЗЕЛ СУЧАСНИ ФОРМИ ОБРАЗОВАНЯ

ДИҐИТАЛИЗАЦИЯ ШКОЛСТВА ПОЧИНА „Ученє на далєкоˮ и хаснованє апликацийох на мобилних телефонох у ришованю тестох, лєм даєдни зоз сучасних методох хтори ше хаснує у вербаских школох

инистерство просвити, науки и технолоґийного роМ звою уводзи велї пременки до школскей системи од початку того школского року. Медзи новинами ше наход-

за нови, дополнєни и осучаснєни предмети, уводзенє униформи до основних школох, алє и свойофайтова диґитализация водзеня наставного процесу. До пилот проєкту „епросвита” од 1. септембра, та по конєц першого полроча, требали би буц уключени 200 школи, а спочатку електронску евиденцию буду мац лєм директоре и наставнїки, а познєйше и родичи и школяре. При велїх просвитних роботнїкох праве тот сеґмент виволал двойнїсти коментари, алє у вербаскей општини ше од таких новинох нє боя. По остатнєй екстерней контроли аж шейсц од дзевец школох оценєни зоз найвисшу оцену, а Основна школа „Светозар Милетич” єдна зоз найлєпше оценєних школох на териториї Школскей управи Нови Сад. Потераз вецей раз участвовала у рижних проєктох осучасньованя и збогацованя настави. Школа уж ма софтвер за дописну школу прейґ хторого дзеци, хтори нє у можлївосци ходзиц на наставу, лекциї и домашнї задатки можу провадзиц на рахункару у обисцу. Учителька Таня Полдруги гвари же така система дава позитивни резултати. ПРЕВОЗИСЦ ЗАСТАРЕНИ ШКОЛСКИ СИСТЕМИ – То предвидзене за старши класи, а я мам школярох по пияту, та сом нє мала директни контакт зоз тим софтвером, алє чуєм лєм позитивни коментари. Мушиме провадзиц сучасни тренди и нови технолоґиї насампредз же бизме себе олєгчали роботу, а вец и превозишли застарени школски системи. Наздавам ше же тото зажиє и нє будзе ми чежко прилагодзиц ше – гвари Полдругийова. У тей школи пред двома роками поставени фундамент и за електронски дньовнїк, а директорка Ружица Маркович гвари же позитивне же професоре и учительки уж порихтани и упознати зоз таку систему. – Тот софтвер ше хвильково нє хаснує, бо чекаме ориґинални, универзални софтвер за шицки школи од Министерства просвити. Ми таку систему запровадзели медзи першима и искуствия хтори уж маме нам олєгчаю же бизме цо скорей вошли до процесу, а важне и тото же и векшина дзецох уж упозната зоз тим. Прешвечени зме же то вельо сиґурнєйша и транспарентнєйша система роботи, а кед раз тото постанє каждодньова рутина наставнїки годни вельо лєгчейше и креативнєйше робиц – толкує директорка Маркович. Кед у питаню стреднї школи, Вербас и ту ма добри приклад уводзеня сучасних технолоґийох до каждодньових, застарених школских програмох. Стредня фахова

15. СEПТЕМБЕР 2017.

Драґана Симич, професорка хтора хаснує апликациї за мобилни телефони у настави

школа „4. юлий” зоз Вербасу уж скоро два роки ма цалком нови концепт водзеня годзинох „Информатики и рахункарства” хтори преподава Драґана Симич. Вона уведла систем „вивраценей учальнї” дзе видео знїмок заменює лекцию. Тото цо у тим викруцене же школяре дома зоз помоцу видео лекцийох уча, а на годзинох робя домашнї задатки. Панї Симичова мала моцни мотиви за порушованє такей системи. ВИДЕО ЗНЇМОК ЗАМЕНЮЄ ГОДЗИНУ – Наставна програма за даєдни предмети нє меняна дзешатки роки, а за мой предмет то поражуюце. Дзецом ше информатика зведла на бавенє бавискох и дружтвени мрежи, а я им сцем понукнуц вецей. Научела сом их як направиц блоґ, научела их хасновац такволани „клауд платформи” – толкує Симичова. Наймоцнейши ефект вона посцигла зоз уключованьом мобилних апликацийох до каждодньовей настави през ришованє и правенє тестох. – Вони нє можу задумац анї пол годзини без мобилних телефонох, та сом праве прето вихасновала апликацию за мобилни же бим правела кратки преверйованя знаня. Школяр ма 20 секунди же би одвитовал, так же нє ма часу за „ґуґланє”, преписованє... Так зме вєдно почали вежбац и за други предмети, цо ми окреме мило – гвари Драґана Симич. Приклади за модернизованє наставного процесу у вербаскей општини єст ище вельо. Ище важнєйша порихтаносц руководзацого и наставного кадру, алє и школярох, же би модернизовала функционованє школи и уключела ше до сучасних цекох. Остатнє зоз чим ше Основна школа у Савиним Селу може похвалїц то комплетно опремени кабинет за информатику у вредносци од милион динари (20 рахункари, 2 проєктори, 2 смарт телевизори, лап топ, 2 проєкторски платна). Тоту донацию школа освоєла лєм зоз помоцу гласаня и бодованя прейґ дружтвених мрежох.■ А. Лендєр

РУСКЕ СЛОВО 17

ROK XI

СЕПТЕМБЕР 2017

АКА ДЕМИК ПАВЛО РОБЕРТ МАҐОЧИ

^islo 39 (141) Розгварку водзел: Борис ВАРҐА

Фото: Юлиян Неваляни

ИНТЕРВЮ

ОКРЕМ ГОРОХ, НЄ МАЮ ПРИЯТЕЛЬОХ „Кажди Карпатски Русин – Русин, алє нє кажди Русин Карпатски Русин”

Д

вацец пейц роки тому, розпад СССР и конєц Жимней войни у Юговосточней Европи моцно ше одражели на нове националне будзенє Руснацох и Українцох. После паду комунизма Українци достали нєзависну державу, а Русини можлївосц же би ше здружовали. О двох и пол деценийох Шветового конґресу Русинох/Руснацох/Лемкох (РРЛ), їх одношеню з Україну и другима державами, як и о будучносци карпаторусинского руху, бешедуєме з историчаром академиком Павлом Робертом Маґочийом зоз Торонта. Учашнїк сце у стваряню Шветового конґресу

РС РРЛ, яки настал пред 25 роками. Питанє за вас,

як науковца, яке значенє тей „кровней” институциї за Русинох у швеце?

– Перши Шветови конґрес Руснацох, котри отримани у Медзилаборцох у мацу 1991. теди ище у Чехословацкей, мал ключне значенє. Нє лєм же вон символизовал препородзенє нашого народу, бо народ уж як таки исновал, лєпше поведзено – вон лєм обновел (свидомосц о. – Ред.) Карпатских Русинох. Цо думам под поняцом стваряня, або обновйованя Карпатских Русинох? (ушорйовацка политика „Руского слова“ нє ма опредзелєнє у вязи ориєнтациї руского националного идентитету. – Ред.). По сле законченя Першей шветовей войни и розпадованя Габзбурґскей империї, оцовщина Карпат ских Руси-

18 РУСКЕ СЛОВО

нох була под зелєна мед зи даскелїма державами. Двацец пейц роки познєйше, на концу Другей шветовей войни, єдна часц нашого народу, Лемки, були насилно депортовани зоз Карпатох. Гоч векшей часц нашого народу було допущене остац на оцовщини, нови комунистични режими у совєт скей України, Польскей, Чехо словацкей, Румуниї и Мадярскей, забранєли карпаторусинску националносц и язик. Єден аспект Шветового конґреса РРЛ теди у Медзилаборцох особнє ми бул и окреме важни. Єдного вечара под час Конґреса поволал сом меншу ґрупу писательох, Олену Дуц Файфер, Володимира Фединишинца, Ивана Петровция и Петра Трохановского, же бизме ше позберали у обисцу паноца Франтїшека Крайняка, котри теди бул грекокатолїцки парох у Медзилаборцох. Окремни резултат того стретнуца була дискусия о потреби стваряня стандардох русинского язика и предвидзованє почежкосцох котри можу настац кед ше тот процес започнє. У одредзеним смислу, стретнуце у обисцу оца Крайняка було перше медзинародне стретнуце на котрим ше бешедовало о русинским язику. Предложел сом идею же нам треба орґанизовац векше стретнуце, у цилю же би ше розпочало озбильну роботу на кодификованю русинского язика. Тото вшелїяк одведло ґу першому Медзинародному конґресу русинского язика, котри отримани о рок, у новембру 1992, у Бардейовских купельох у Словацкей. 15. СЕПТЕМБЕР 2017.

РУСКЕ У ШВЕЦЕ ли сце на чолє Шветовей ради РРЛ (вивершРС ниБуорґ ан Шветового конґресу Русинох/Русна-

цох/Лемкох. – Ред.) и почесни сце єй предсидатель. Яки резултати вашого предсидательского мандату? – Понеже Карпатски Русини, як и велї европски заєднїци, народ без своєй держави, одвше сом думал же им треба єдно цело, котре будзе пред шветову заєднїцу представяц їх интереси. У сущносци, тото цело то Шветови конґрес РРЛ. Прето, под час мойого мандату як предсидателя Шветовей ради, од 2005. по 2009. рок, дал сом найвецей од себе же бим помогнул при орґанизованю стретнуцох зоз державнима службенїками зоз шицких державох дзе жию Карпатски Русини, а тиж и стретнуца зоз мултинационалнима целами, як цо то Европска уния и Ватикан. Тоти стретнуца були у рижних формох, як наприклад, особни нащиви у Вашинґтону амбасадом України, Польскей, Словацкей, Мадярскей, Горватскей, Сербиї, Румуниї, Ватикану и Европскей униї. Тиж так, у Києве зме ше нє раз стретали зоз амбасадором Зєдинєних Америцких Державох и дипломатичним представнїком ЕУ у України. Тиж важне, же зме доручели сообщеня и писма предсидательом їх владом о тих наших специфичних проблемох. Наприклад, контактовали зме министрох образованя и култури у Словацкей о статусу русинского язика. Зоз предсидательом Мадярскей комуниковане у вязи Катедри русинскей филолоґиї у Нїредьгази, а зоз Владу Сербиї у вязи того же чи Войводянским Руснацом треба вияшньованє у вязи такволаней матичней жеми за доставанє статуса националней меншини и кед то так, прецо би то мушела буц Україна, а нє Словацка. То лєм дзепоєдни од велїх питаньох котри зме порушали зоз урядовцами у вязи интересох Карпатских Русинох. Важне зазначиц же у першей декади ХХІ вику, на шицких наших стретнуцох зоз урядовцами, нашо домашнї пристали же би ше стретли и зо мну, и зоз представителями Шветового конґресу РРЛ, свидоми же ше стретаю зоз представителями окремней националносци – Карпатскима Русинами. Док сом бул на чолє Шветовей ради РРЛ, на вимогу велїх зме усвоєли официйну заставу и националну гимну Карпатских Русинох. Карпатски Русини у каждей жеми маю свою окремну националну гимну, як и свойо окремни фарби и символи на застави, алє у Шветовим конґресу РРЛ зме преглашели єдну заєднїцку заставу, зоз прекрасним гербом, медведзом, и заєднїцку гимну „Я Русин бил, єсм и буду” на слова нашого националного будителя з ХІХ вику Александра Духновича. Тиж так, под час мойго мандату, як предсидателя Шветовей ради, уложени велї намагання же би ше Шветови конґрес РРЛ направело же би бул демократичнєйши, репрезентативнєши и инклузивнєши. Од початку сом бул скептични у вязи принципох же кажда держава у котрей жию Карпатски Русини треба же би була представена лєм зоз єдну орґанизацию. Лєпше кед би кажда держава була представена зоз ґрупу, составену з рижних орґанизацийох. Наприклад, зоз Сиверней Америки од самого снованя 1991. року, член Шветового конґресу РРЛ бул Карпаторусински виглєдовацки центер, нєпрофитна орґанизация култури, реґистрована у держави Ню Йорк. Без огляду, на кажди Конґрес делеґация Сиверней Америки ишла вше составена зоз шейсц-седем найактивнєйших карпаторусинских орґанизацийох, зоз Зєдинєних Америцких Державох и з Канади. Пред тим як сом постал предсидатель Шветовей ради, на шестим Шветовим конґресу РРЛ у Праги 2001. року предложел сом же бизме одшмелєли младих (по 30 роки), же би орґанизовали Шветови форум рускей младежи. На щесце, на Конґресу котри бул отримани два роки познєйше, 2003. року у Прешове, отримани и перши Шветови форум ру15. СЕПТЕМБЕР 2017.

25 РОКИ ОД ПРЕМЕНКОХ У ЮГОВОСТОЧНЕЙ ЕВРОПИ скей младежи. Думам же то бул найлєпши розвой карпаторусинского руху. Од 2003. року Шветови форум рускей младежи ше отримує кажди два роки, вєдно зоз Шветовим конґресом РРЛ. Даскельо учашнїки тих Форумох уж маю важну улогу у державох, у котрих жию. У руским руху сце були актер и историчар на-

РС уковец. Чи ше у вас зражовали улоги русинского и українского историчара?

– Буц науковец, значи учиц през цали живот. Кед дахто озбильно и стално виглєдує прешлосц, нєобходно же би ше дзепоєдни його попатрунки розвивали и меняли. Карпатских Русинох виучуєм од штредку 60-тих рокох прешлого вику, а 1990. сом постал прешвечени же нашо людзе треба же би остали тото цо су и цо вше були – окремни народ. Седемдзешатих рокох сом бул историчар нє лєм за цалу централну Европу, алє окреме и за Україну. И прето я нє видзим контрадикцию медзи тима двома улогами. Україна типична европска жем, у смислу же то держава у котрей жию даскельо народи, або народно сци: Руси, Поляки, Євреє, Нємци, Румунє, Болгаре, Кримски Татаре, Мадяре и Карпатски Русини. За розлику од традицийней українскей историоґрафиї, я нє думам же Карпатски Русини часц Українцох (українского народу. – Ред.), алє же су окремни народ. У правним смислу, шицки тоти народи Українци, прето же су гражданє України. Прето, медзи гражданами України єст Українцох русийского истоийского походзеня, а тиж так польского, єврейского, кримскотатарского и других историйских спадкох, а то значи и карпаторусинского. Обачели сце же хаснуєм термин „Карпатски Русин” як назву за наш народ, а нє лєм обични термин „Русин”. Причина прецо то так барз єдноставна, алє и барз важна. „Русин” то нєпрецизни термин, котри ше примарно хасновало як назва за Восточних Славянох котри жили у Польско-литовскей униї и познєйше у Габзбурґскей империї. З другима словами, то етноним котри ше хасновало за народи котри ше нєшка идентификую як Билоруси и Українци. Чи то значи же наш народ Українци, або Билоруси? Можебуц шицко тото звучи дакус конфузно, алє ше наздавам же наслов єдней з моїх новших кнїжкох лєгчейше може шицко тото потолковац: „Кажди Карпатски Русин – Русин, алє нє кажди Русин Карпат ски Русин”. З другима словами, Карпатски Русини маю свою историйну оцовщину – Карпатску Рус. Нєшка то територия мед зи гранїцами штирох державох. Вони окремни восточнославянски народ, котри ровноправни, алє розлични од трох восточнославянских народох: Русиянох, Билорусох и Українцох.■ (Обширнєйши текст интервюа читайце на www.ruskeslovo.com)

РУСКЕ СЛОВО 19

МОЗАЇК ПЕРШИ ВЕЧАР ЗА МЛАДИХ – РОК КОНЦЕРТ У ШИДЗЕ

МАЛО ПУБЛИКИ, АЛЄ ВЕЛЬКА ПОТРИМОВКА На першим Вечаре за младих – Рок концерту, хтори отримани 1. септембра у просторийох и у орґанизациї младих членох КПД „Дюра Киш” у Шидзе, наступели музичаре з Руского Керестура и зоз Шиду

К

онцерт отворели штредньошколци з Керестура – шпивачка Кристина Афич и музичаре Жарко Остоїч и Павле Рац, хтори ю провадзели на ґитарох. Вони виведли єдну авторску нумеру, як и даскельо обробени руски и сербски шпиванки, а такой после нїх ше Сашо Палєнкаш, искусни керестурски музичар, представел зоз вельочисленима авторскима, як и з

Жарко, Кристина и Павле

публика хтора пришла, давала наисце вельку потримовку музичаром. Єдна з нащивительох була и Татяна Радакович зоз Шиду. – Шицки були одлични. Сале супер, його сом слухала и скорей, вецей раз, а тота млада, по моїм, нова ґрупа барз добре грала, одушевена сом з нїма. Анї „Бандитосох” сом пред тим нїґда нє чула. Шицки наисце крашнє звучали и було супер, та ми барз жаль же нє було вельо публики. Поволали зме велїх пайташох, алє, нажаль, пре обовязки, нїхто нє могол присц. Я би други раз полїпела плакати, же би вецей людзе знали за тото Николина и Сашо збуванє – визначела Татяна, хтора и членїца Шпивацкей даскелїма обробенима композициями. ґрупи у КПД „Дюра Киш”. Тот наступ бул окреме упечатлїви по тим Тот перши Вечар за младих – же Сашо, окрем на ґитари, грал и на Рок концерт у Шидзе двох инструментох хтори ридко мож чуц отримани у рамикох и з – на концовки и фуяри. Тиж так, у нагоди ювилейного, векшини виведзених шпиванкох, першидзешатого фестивалу раз з нїм грала на тапану и керестурска „Мелодиї Руского двору”, штредньошколка Николина Шарич. хтори бул ютре дзень. – Сашови требалo дакого же би з нїм – Було задумане же бизме у грал, та ше питал мнє чи будзем, бо рамикох Фестивала направели обачел же сом на пробох фолклору часто и єден вечар за младеж. так, зоз „зезаня”, „лупала” по тапану. Сашу сом першого волал, Пристала сом, пробовали зме грац и потим Кристину, Павлея и удало ше нам. Задовольна сом як прешол „Бандитоси” Жарка, бо сом чул же и тот перши наступ, гоч сом пред тим мала вони добри, а треца ґрупа, барз вельку трему, бо граєм лєм дас три „Бандитоси”, то наш локални, тиж так квалитетни тижнї. Алє, нє було вельо публики, та було и опущено. бенд. Нє сцел сом рушиц пребарз амбицийно, бо би вец Нє так чежко грац на тим удерним инструменту, тот проєкт мушел буц вельо иншаки, та зме з тей нагоди алє руки ище як боля – гварела Николина после тото збуванє затримали на локалним уровню. наступу и додала же є ище нє сиґурна чи предлужи и Важне нам було видзиц чи таки єден проєкт може зажиц далєй грац на тапану, алє нїч нє виключене, кед будзе у Шидзе – гварел Далибор Болдиш, єден з орґанизаторох ище даяка нагода. того Вечара и додал же у Шидзе чежко позберац младих Локални, шидски бенд „Бандитоси” наступел на концу Руснацох, цо потвердзела и слаба нащивеносц. ■ Вечара за младих, хтори бул слабо нащивени, алє Мая Зазуляк Гарди

20 РУСКЕ СЛОВО

15. СЕПЕТЕМБЕР 2017.

МОЗАЇК ВИХОДЗИ НОВИ

МУЗИЧНИ ВЕЧАР „АКУСТИКА РУТЕНИКА” ДРУГИ ПО ШОРЕ

ЯК МЛАДИ ДОЖИВЮЮ РУСКИ ШПИВАНКИ? У орґанизациї младих зоз новосадского Руского културного центра, музични вечар „Акустика Рутеника” будзе отримани пияток, 29. септембра, у просторийох РКЦ-а у Новим Садзе. Главни орґанизаторки того вечара Александра Живкович Бучко и Саня Дивлякович дея самей „Акустики Рутеники” же би ше млади, як виводзаче так и публика, лєпше упознали зоз рускима шпиванками. – На тим вечаре будземе мац нагоду послухац обробки наших руских народних и забавних шпиванкох, так як ю млади виводзаче дожили. Можебуц нас нєсподзиваю зоз нєзвичайнима аранжманами и ритмами до котрих пооблєкаю познати шпиванки, а праве тому ше и наздаваме. Мелодийно и текстуално буду то исти шпиванки, алє пре саме акустичне виводзенє и нови аранжмански идейни ришеня, буду то „нови” шпиванки. И того року вечар будзе змагательного характера, єдну награду да фахови жири, а другу публика. Запланована и ревиялна часц вечара, алє нє одкриєме вам шицко, придзеце, та увидзице – толкує єдна од орґанизаторкох, Саня Дивлякович. Поволанка за приявйованє за участвованє на тим вечаре була отворена по 1. септембер. – Було досц заинтересованих котри нам ше явяли же би ше информовали вецей о вечаре и пропозицийох. До конца, приявело ше красне число младих зоз велїх наших местох, так же и тогорочна програма будзе интересантна и удатна – гвари Саня. Учашнїком остало ище лєм же би ше цо лєпше порихтали и указали на тим вечаре же яке їх дожице рускей музики. – Обчекує ше наисце цикави вечар. Одкеди за програми за младих у РКЦ-у задлужени ми два, видзи нам ше, же нам ше удало орґанизовац наисце интересантни и нєзвичайни вечари, та ше будземе намагац, нє розчаровац анї тераз. З тей нагоди, поволуєме шицких котрих зме зацикавели з тоту приповедку, шицких котри любя нашо руски шпиванки, котри нє мали шмелосци приявиц ше того року, най приду до новосадского Руского културного центра 29-го септембра потримац шицких учашнїкох. Розуми ше, нєт ґенерацийней дискриминациї, так же поволани шицки же би пришли уживац у добрей музики – гвари Саня Дивлякович. Вецей информациї о самим музичним вечаре „Акустика Рутеника” годни сце видзиц и на Фейсбук профилу Руского културного центра. Тамара Салаґ

НОВЕ ДВОЧИСЛО МАК-У И НОВА РОК ШПИВАНКА „У фокусу” авґустовско-септемберского двочисла МАК-у, хторе вишло того тижня, призначени младежски лєтнї збуваня, а ту и вистка о новей рускей рок шпиванки кантавтора Михаила Рамача з Дюрдьова, з назву „Смаркошка”

И

15. СЕПТЕМБЕР 2017.

Нову писню мож послухац на МАК-овим Ютюб каналу (Mihail Ramac – Smarkoska), як и на сайту makmagazine.bandcamp.com, дзе ю мож и безплатно презняц. У рубрики „У фокусу” тиж так и интервю з двойнятами Кристину и Лидию Горняк з Дюрдьова, успишнима школярками и активнима членїцами дюрдьовского КУД „Тарас Шевченко”, потим розгварка з Владимиру Буила з Керестура о єй гобию – мальованю, а у тим двочишлє представени и МАК-ов длугорочни сотруднїк Борис Ройко з Керестура. У „Упечаткох” призначене як прешол тогорочни „Еґзит”, як и „Сиґет” фестивал у Мадярскей, а „Швет науки и технолоґиї” пише о Терези Будински и Маркови Буилови, хтори участвовали на проєкту у иножемстве. „Спорт и рекреация” представя Ивану Виславски з Панчева, хтора ше занїма зоз штреляцтвом, як и Николу Регака, фодбалского ґолмана зоз Нємецкей. И у тим чишлє, медзи иншим, мож ришиц тест, видзиц о чим ше у МАК-у дакеди писало, научиц дацо нове у рубрики „Так и нїяк иншак”, нашмеяц ше читаюци рубрику „Дньова доза Руснацох”... М. З. Г.

РУСКЕ СЛОВО 21

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ ЛАУРА ЛИКОВ З НОВОГО СА ДУ

ЗАЛЮБЕНА ДО ПРИРОДИ Пише: Марина ДЖУДЖАР

Л

По оцови Рускиня, по мацери Мадярка, а одросла у Бачким Петровим Селу, чечно бешедує и розуми штири язики. З розвиту националну свидомосцу и вельку мултикултуралну толеранцию, успишно ше знашла у новим штредку, у Новим Садзе, дзе є занята на Природно-математичним факултету

ауров оцец, Руснак з Руского Керестура, осемдзешатих рокох пошол з валалу за роботу. Так ше случело же ше оженєл з Мадярку, та основали красну мултикултуралну фамелию, но, на родни край нє забули. Два дзивчата одрастали свидоми богатства двох националносцох, и дзечнє препровадзовали час и у баби и дїда у Керестуре. – Здогадуєм ше красних хвилькох зоз дзецинства, вше було даяки интересантносци, видумани бависка, першого влапеного мотиля, боговей катички, щенятох, заячатох и числених животиньох котри сом жадала мац – памета Лаура. Же ю любов ґу природи будзе водзиц през цали живот, могло видзиц одмалючка, кед ше барз интересовала за рошлїни, животинї и швет коло себе. Занїмала ю кажда птичка и инсект котрого збачела. – Ище од оводарских дньох, а мойо гваря же и скорей, була сом заинтересована за телевизийну програму з природним змистом, едукативни емисиї на „Дискаверию” ми були наймилши. По законченей штреднєй хемийней школи сом принєсла конєчну одлуку о студираню на Катедри за еколоґию – защиту животного штредку. З каждим положеним испитом, виходом на терен и виглєдованьом сом була вше сиґурнєйша до своєй одлуки, та сом так знала же нє станєм на основних студийох – приповеда Лаура. Студиї на єй одсеку подрозумюю вельо теренскей настави, цо за авантуристох и залюбених до природи обовязки претваря до релаксациї. Пред каждим одходом на

22 РУСКЕ СЛОВО

терен, и дзень-нєшка гвари же є барз возбудзена и лєдво чека цо будзе видзиц нове... Студиї єй оможлївели упознац природни красоти ширцом Сербиї и Чарней Гори. – На штвартим року основних студийох, на єдней факултативней екскурзиї котру предводзел проф. Анте Вуїч, на Дурмитору сом спознала роботу и дїялносц Лабораториї за виглєдованє и защиту биодиверзитету, котра ше занїма зоз охрану природних богатствох на Балкану – бешедує наша собешеднїца. Дзекуюци членству у тей Лабораториї, опредзелєла сом ше же будзем виглєдовац осом подобни мухи, лєбо квитково мухи котри задлужени за опращковйованє квиткох. – Велї ше ми опитали же у чим смисел наших виглєдованьох, но то цалком озбильне, а тоти инсекти хасновити. Вони препознатлїви по своїх моцних и обачлївих фарбох, по способе на котри лєца и по тим же су части госци на квиткох. Квитково мухи обезпечую еколоґийни и економски услуги чловечеству – гутори наша собешеднїца, виглєдовачка. ЦАЛУ СЕЗОНУ Є НА ТЕРЕНУ Теренске виглєдованє подрозумює виход и пребуванє на очуваних бивальнїкох, котри часто оддалєни од населєньох, на пажицох и у лєсох, скоро цали рок, од яри та до єшенї. – Инсекти лапаме зоз мрежочку, подобно як цо зме видзели у рисованих филмох, потим их кладземе до склєняних фляшичкох, змарзаме их, та преджобуєме з ґомбошками и одношиме до лабораториї за дальши ви15. СЕПТЕМБЕР 2017.

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ питованя вязани за ґенетику. Мушим надпомнуц же лапаме лєм точно одредзени файти, лєбо праве щесце кед найдземе нову файту – приповеда Лаура полна ентузиязма и упечаткох з природи, и дополнює же праве дожице буц звонка цивилизациї, и чуц лєм чвиринканє птицох, жуборенє води и одгук природи, котри за ню значнєйши и од знаменїтосцох вельких метрополох. През шлєбодни викенд одходзи дому, на валал, та так балансує галайк, гуру и швидки живот у Новим Садзе, як гварела, подобно як и єй фаху, кед монотоносц препровадзеного часу у лабораториї заменї з уживаньом на теренских виглєдованьох. – Же теренска робота нє лєгка, то сиґурно можем повесц, можебуц випатра же нє, алє наприклад, квитково мухи найактивнєйши през поладнє, та мож вистац подобнє, як и на полю. Но, под час пребуваня на рижних Лаура зоз своїм виглєдовацким тимом виглєдованьох мам нагоду дружиц ше и уживац у рити. И кед мам нагоду лєтовац як цали обични швет, я то жних природних околїскох. Купала сом ше у лядових рипри спо до бим ґу своїм интересованьом. Ище сом нїґдзе кох и озерох на Алпох, на приморю Корзики, обишла нє бу ла же бим нє спатрала природу и з мойого угла – з сом векшу часц Греческих приморских пажицох и горошми хом бе ше дує Лаура. ских лєсох, Копаоник познам скоро як власни валал... З моїма приятелями, виглєдовачами, зме ше випендрали ПРЕНОШИ СВОЙО ИНТЕРЕСОВАНЯ на криву туреню у Пизи, часто зме у околїску Сараєва, НА МЛАДШИХ вожели зме ше на зип-лайну по Дурмитору... Здогадуєм ше же сом пре потреби виглєАктивни є МАЛИ, А ТАКИ ЗНАЧНИ ИНСЕКТ дованя першираз лєцела на о р ґанизатор авиону ище як млада студентка – Приповедка о виглєдованьох осом подобних мухох нє наїв- популарних на– гутори Лаура. на, цалком є озбильна, а достаточно повесц же на териториї Дзечнє путує и путовала би Сербиї єст вецей як 300 файти, а констатно ше пренайдзе и по- укових манивецей, алє нєт часу. На путова- даєдну нову. После пчолох, вони найзначнєйши инсекти, опра- ф е с т а ц и й о х ньох спознала рижни култури и щковйоваче квиткох. Кед би нє було тельо тоти инсекти, нє бу- „Ноц биолоґнационалносци, а з каждого єй ло би доброго урожаю, желєняви и овоци, та мож повесц же мо- иї” и „Фестивалу науки” у оставаю мили памятки. жебуц анї чоколади, прето же би нє було инсекта котри опращ– Сликерня вше у моєй та- ковюю квиток какава. Зменшанє популациї квиткових мухох рамикох Пришки, зазначуєм хвильки, а по- на одредзеним подручу єден з вельких указательох же екоси- род но-мате манайвецей стретнуца з природу. стема загрожена, а кед би ше нє реаґовало адекватно, пошлїд- тичного факултету, на котрих Опатрам свойо албуми през ки можу буц катастрофални – толкує млада виглєдовачка. з интере сантжиму, кед нє сезона моєй робоно сцами едукує дзеци, младих, а часто и старши ґенерациї о природи коло себе. – Задовольна сом кед видзим же нашо млади нащивителє преприповедую о тим цо видзели и научели. Наисце важне же бизме едуковали дзеци о значносци и вредносци природного штредку и його очуваню. Понеже вони наша будучносц, и тоти котри маю очувац животни штредок як за нас, так и за богату екосистему – свидома Лаура котра науку нє занягала на департману за биолоґию и еколоґию на Катедри за еколоґию и защиту животного штредку, уж закончує свою дисертацию.■ 15. СЕПТЕМБЕР 2017.

РУСКЕ СЛОВО 23

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ НАША ГОСЦИНСКА: АНА ПРОВЧИ ЗОЗ ШИДУ

УПОЗНАЛА БРАТНЯКОХ З ПОЛЬСКЕЙ

Пише: Владимир ДЇТКО

Анов дїдо з Польскей ше концом XIX вику приселєл до Босни. Велї роки познєйше, Анов оцец ше преселєл до Сриму. Од оца часто слухала о блїзкей фамелиї у Польскей з хтору ше нїґда нє видзели... По тот рок, кед ше єй сполнєло жаданє на хторе роками чекала

Ч

асто ше гвари же „живот пише романи”, а подобне би могло повесц и кед слово о Ани Провчи, народзеней Бурдина, зоз Шиду, хтора цалого живота мала вельке жаданє упознац братнякох з Польскей, а о хторих роками лєм слухала. Гоч животна приповедка єй фамелиї нє така єдноставна, сама животна драга Бурдинових наисце цикава. ЙОСИП ОСТАЛ У СРИМЕ Того лєта, у авґусту, до Шиду пришли Аново братняци – Ян Бурдина и други братняк тиж Ян, и сами медзи собу братняци од двох власних братох. Потим, ту були ище двоме Аново братняци – Антек и Йосип Бурдина, хтори жию коло городу Леґница у Польскей. Бурдиново так починаю свою приповедку... – Наш дїдо, Максимилиян, як 18-рочни леґинь ище 1898. року зоз Польскей приселєл до Босни, до места Селиште при Баня-

24 РУСКЕ СЛОВО

луки. Року 1905. ше оженєл з Полякиню Маґдалену и мали пейцох синох и два дзивки. Єден з тих синох бул Анов оцец Йосип. У спомнутим валалє жили по 1946. рок, а вец ше дїдо врацел до Польскей, бо баба умарла. Медзитим, Анов оцец ше нє врацел до Польскей зоз своїм оцом и братами, алє ше приселєл до Бикичу дзе бул слуга. Оженєл ше зоз ґаздову дзивку у хторого робел, алє нажаль, супруга му умарла при породу. Познєйше ше Йосип оженєл з Наду Еделински з Беркасова и мали двойо дзеци, Франя и Ану – толкую Бурдиново свойо фамелийни вязи и їх коренї. Ана Провчийова нам потим приповеда же єй оцец 1964. року пошол до Польскей нащивиц оца (Анового дїда), а кед ше врацел, приповедал о фамелиї хтору його найблїзши нє упознали. УПАРТОСЦ ШЕ ВИПЛАЦЕЛА Йосип умар 1987. року, а Анова мац Нада 1998. року. Ана нам гвари же ю вше ци15. СЕПТЕМБЕР 2017.

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ кавело дознац кус вецей о фамелиї, и нє лєм тото, сцела ше зоз нїма и упознац. Як роки преходзели, тоти жаданя були вше моцнєйши. Пробовала наша собешеднїца дойсц до братнякох у Польскей и прейґ емисиї „Све за любав”, хтора велїм помогла найсц родзину або блїзки особи, алє нажаль, тото ше єй нє удало. А вец чула же у єдним валалє у Бачки єст векше число Полякох цо там жию, розпитовала ше и при предсидательови месней заєднїци и, наишла на перши шлїд – дошла до податкох о своєй родзини. Прейґ интернету возпоставела контакт. У маю 2016. року Анов власни брат Франьо одпутовал до Польскей упознац родзину. Того року у маю, то зробела и Ана. ПАМЯТКИ ЗА ЦАЛИ ЖИВОТ Вєдно зоз сином Славеном Ана рушела на драгу длугоку коло 1.100 километри. У Польскей була даскельо днї, упознала найблїзших, як и околїско одкаль походза и єй коренї по оцови. – Перше, барз ми мило же сом ше стретла зоз своїма братняками и же ше ми конєчно сполнєло жаданє упознац их. Наисце там, у Польскей, барз крашнє и мали зме цо видзиц, було часу за бешеду, алє и за нащиву городу. Тоти даскельо днї хтори сом там препровадзела, озда занавше будзем паметац, но мойо вельке жаданє було же би и мойо братняци пришли до мнє, до Шиду. Догварели зме ше же би то було такой того лєта, док ище красна хвиля. Так и було, и пред кус вецей як мешацом, вони пришли до нас – приповеда Ана. Моцни чувства ознова настали кед ше стретли ту, у Шидзе, а домашнї им були Ана и єй супруг Звонко, познати привреднїк и власнїк подприємства „Трендкомерц”. Красну хвилю госци з Польскей вихасновали, та нащивели и братняка Франю у Беркасове, його винїцу, а вец и познати манастир при Беркасове – Святу Петку. Внєдзелю з Ану пошли до нашей, грекокатолїцкей церкви на Службу Божу и барз ше им пачело, и церква, и обряд...

– И у нас, подобно як и ту, на вецей конарох. Видно же єст и богатих и худобних. У Польскей єст и штреднєй класи людзох, алє и барз богатих хтори обрабяю по 3 000 гектари жеми и маю свойо фарми. Тот хто худобни достава помоц од держави, а як чуєме, и у вас так. Крашнє нам було ту, у родДРАГА НЄ ПРЕПРЕЧЕНЄ зини, набешедовали зме ше и Бурдиново гваря же им путованє з Польскей по вид зели околїско. Час нам Сербию нє було чежке, но, кед сцигли на гранїцу Гор- швидко прелєцел, и мушиме ватскей и Сербиї, на гранїчним преходзе мушели че- ше врациц дому, алє з вельким кац два и пол годзини. Бул то такволани лєтнї шпиц жаданьом и обецунку же ше кед ше туристи зменюю и кед єст вельки гужви на одтераз буд земе частейше стретац у нас, у Польскей, и гранїчних преходох. – Анї нам тото нє завадзало, бо зме знали же лєм да- ту у Шидзе – гварели на концу скельо километри далєй у Шидзе и Беркаксове наша Бурдиново, а з таким жаданяродзина хтора нас чека – гварели нашо собешеднїки ми ше зложела и Ана Провчиз Польскей. йова.■

15. СЕПТЕМБЕР 2017.

У Польскей Ана упознала шицку родзину

НЇҐДА НЄ ПОЗНО ЗА РОДЗИНАНЄ Ана роками пробовала дойсц до братнякох у Польскей, аж и прейґ єдней емисиї хтора помага людзом пренайсц найблїзших. Аж влонї вона дошла до податкох о своєй, длуго глєданей родзини. Того року у маю их пошла до Польскей упознац, а анї єй братняци нє остали длужни, та нєдавно пришли до нєй, до Шиду

РУСКЕ СЛОВО 25

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ ЯК (НЄ) СКАПАЛ РОКЕНРОЛ (XII)

УЧЕЛИ ЗМЕ ГРАЦ ПО СЛУХУ Пише: Сандра САЛАМУН

Владимир Кочиш з Дюрдьова мал седемнац роки кед з товаришами оформел ґрупу у котрей шпивал и грал на ґитари. Рокенрол поставал вше популарнєйши, углавним на забавох, „иґранкох”, концертох и ґитариядох. Осемдзешатих рокох ше у кафичох могло чуц забавну и рок музику, алє накадзи на сцену наступели дзеведзешати, рок музика у валалє, так повесц, замарла

П

ерше стретнуце з ґитару Владимир Кочиш мал у бачика Михала Лїкара, Дюрдьовчаня, и нєпреривно му нє дала мира кеди ґод бул у ньго. Шацовал ю, а вец на нєй пробовал грац. Учиц ноти почал у штвартей класи основней школи. Учел ше у „огньогасцох”, дзе ше теди сходзели млади музичаре, и барз швидко ше „обрал ” од рокенрол звука. Седемдзешатих рокох рокенрол (Р’Н’Р’) бул у експанзиї, була то иншака музика у одношеню на звуки яки були по теди. Була моцнєйша и енерґичнєйша, та ше младим, окреме гевтим бунтовнєйшим, тот стил попачел. Теди Владимир зоз своїма парняками каждей нєдзелї пополадню одходзел до Младежского дому на „иґранки”

ОЗВУЧЕНЕ ОБИСЦЕ И ФАМИЛИЯ – Теди, а и тераз, ше нє можем наслухац музики. Вше находзим нови и стари добри писнї. Дакеди сом волєл швидши ритми, тераз баржей, мирнєйши. Видзи ми ше же тераз лєпше препознавам деталї котри ми скорей нє тельо значели. Почал сом слухац и блуз, любим патриц концерти, окреме ми мили концерт Deep Purple з Япону, гварел Владимир Кочиш. Док шпивал любел имитирац Желька Бебека и Сеида Мемича Вайту.

26 РУСКЕ СЛОВО

котри були орґанизовани за седму и осму класу. Там ше на бини зменьовали оркестри, грали дзекеди и народну музику, алє преважно Р’Н’Р’. Велї хлапци теди жадали грац на ґитари, або бубньох, бо музичаре були популарни, нє було You Tube, лєм плочи и ґрамофони котри були барз драги. Владимиров оцец обачел синову прихильносц ґу музики, и барз му жадал подаровац даяки инструмент. Оцови було лоґичне же би Владимир вибрал медзи тамбурку и гармонику, алє тота лоґика нє була иста як и лоґика його сина, хтори шнїл о иншим. – Акустичну ґитару сом на концу достал од брата. Познєйше сом пожадал и електричну, алє теди инструменти и музична опрема були барз драги. Одлучел сом даяк заробиц пенєж. После годзинох у дзевятей и дзешатей класи одходзел сом до майстра котри правел змоцньовач. Там сом заробел „Маршал поячало” и звучнїки. Теди то за мнє було велька радосц и щесце – гварел Владимир Кочиш. КРЕАТИВНИ „ШВОРЦ” Такой по тим, у дзевятей класи, 1975. року, з товаришами з Дюрдьова Славком Кишом и Славком Ґнипом, 15. СЕПТЕМБЕР 2017.

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ Владимир ше сходзел у єдней старей хижи у валалє, а познєйше и у просториї за бину у Младежским доме дзе тиж на мире могли учиц грац. Кед починали, Владимир єдини дакус знал грац прето же знал и на тамбурки. Ентузиязму и любови ґу Р’Н’Р’ музики мали и „на вивоз”, шорово вежбали, та о єден час кажде сам научел грац на своїм инструменту. Киш грал на бубнох, Ґнип на бас ґитари, а Кочиш шпивал и грал на ґитари. Кед научели грац дзешец шпиванки, могли наступац, док главни бенд на забавох мал паузу. Вше патрели грац тото цо други ґрупи нє грали, а наступали у Р’Н’Р’фазону – фармерки, кошуля, плїтки патики и пущени длугоки власи. Перше мено їх бенда було „Шворц”, а познєйше, кед наступали звонка валалу, пожадали мац озбильнєйше мено, та бенд пременєл назву и постал „Саркофаґ”. Найчежше им було добре „зняц” як треба одграц даєдну шпиванку, и гоч им бул найдоступнєйши радио, чежко лапали станїци, а додатни антени нє було. Владимир гвари же найлєпше влапали сиґнал беоґрадских радио станїцох кед радио повязали зоз алуминиюмским лавором, котри поставели на пойд. З радия шпиванки знїмали на маґнетофонску траку, а опрез радия поставели микрофон котри вишел од горе. – Случовало ше таке же дахто почал гласно бешедовац у обисцу, або ме волац, а я почал знїмац писню котру сом мешацами чекал. Яка то теди була трапеза! Тоти ситуациї ми тераз барз симпатични, окреме кед нам ше удало

Владимир синови падаровал свою першу ґитару и купел му тото цо жадал – Fender Stratocaster

И СИН ШЕ „ОБРАЛ” Зоз сином Василийом Кочиш часто коментарує наступи и солистох и ґрупох, та зоз нїм и з дзивками Сенку, Катарину и супругу Любку порядно одходзи на концерти, манифестациї и фестивали дзе наступаю Р’Н’Р’ бенди. Владимир у валалє наволали вични рокер. Окрем обисца, звучнїки и шнури зоз радия розцагани аж по заграду, а музика вше уключена. Ище вше найволї слухац Led Zeppelin,... шпивача и ґитаристу Geri Mur, а од новших Dzo Bonamasa. Син Василиє од оца нашлїдзел дванацку акутичну ґитару, подаровал му Fender Stratocaster, а у колекциї ма и електричну Jacson ґитару.

Популарне було пущац длугши власи

15. СЕПТЕМБЕР 2017.

знаяц. Требало мац вельо сцерпеня же би ше до конца научело єдну шпиванку на шицких инструментох – памета Владимир Кочиш. МУЗИКА БУЛА ЇХ ПРЕОКУПАЦИЯ

Кочиш приповеда же нєшкайши музични виводзеня и тедишнї нє мож поровнац, бо вони дакеди нє мали нїяки додатни ефекти, мали єден приключок од ґитари, хтори требало укапчац до „поячала”. Тераз цалком иншака приповедка... – Були зме щешлїви же граєме на бини. Музика була наша преокупация. Нашо ґенерациї иншак слухали музику, як нєшкайша младеж. Тераз мож найсц ноти, єст рижни симулатори, мож видзиц на знїмку як ше дацо грає. Инстументи дакеди мали иншаку мелодичносц, а тераз музика ма вецей деталї – приповеда Кочиш. Одкеди нє наступаю Владимир часто грал пре себе, бо ше нє находзел у нових жанрох, а ґрупа вецей нє наступала бо члени, єден по єден почали одходзиц до войска, а потим и пре обовязки у фамелийох. Пред одходом до войска Владимир пошол робиц и жиц до Нового Саду. Там два роки грал у бенду котри познєйше формовани до визначней ґрупи „Балкан”. У войску пущал музику на розглас, а кед ше 1981. року врацел уж видзел же Р’Н’Р’почал вимерац. Гоч му тераз чежше грац, бо му, як гвари, пальци загрубли, часто є у синовей хижи дзе комплетна музична опрема и його стара, и тота нова. Гвари же кед би теди давно, кед формовали ґрупу, мали приступ ґу такей технїки яку мож тераз купиц, сиґурно би дзень а ноц, вежбали.■ (Предлужи ше)

РУСКЕ СЛОВО 27

ДУХОВНИ ЖИВОТ КИРБАЙ У МИКЛОШЕВЦОХ

СТА РА ЙМЕ ШЕ О ДУХОВНО СЦИ На швето Рождества Пресвятей Богородици у Миклошевцох, пияток преславене храмове швето – Kирбай, з Архиєрейску Службу Божу, хтору предводзел крижевски владика Никола Кекич. Понеже Кирбай на роботни дзень, у церкви було векше число старшей популациї. Як наглашел домашнї парох о. Яким Симунович, ґаздинї котри дочекую госцох и рихтаю полудзенок на Служби були дзень скорей, а тоти котри пришли на тото святочне Богослуженє, най пренєшу Божи благослов и владиково слова гевтим котри нє могли присц. У казанї владика Кекич ше огляднул на Марийов живот и єй пошвеценосц Господу Богу. Поучел присутних и о тим яки при Жидзох були обичаї и потолковал же ше три раз на дзень модлєлї, алє у тедишнї час женом нє було дошлєбодзене буц на шицких молитвох. Медзитим на мо-

ПАНОЦОВЕ ЗОЗ ГОРВАТСКЕЙ И СЕРБИЇ Зоз кир Кекичом на Богослуженю сослужели паноцове з Горватскей и Сербиї. Зоз Сербиї були о. Михайло Режак, о. Владислав Варґа и о. Владимир Еделински Миколка, а зоз Горватскей, попри домашнього пароха о. Якима Симуновича були ище о. Владимир Маґоч, о. Владимир Седлак и о. Олеґ Закалюк. Споведал о. Маґоч, Апостол читал миклошевски дзияк Тонко Лїкар, а Евангелию о. Владимир Седлак.

литви 18 благословох, були обовязни буц и жени. Мария одрастала у таким окруженю, жила за дзень кеди ше зяви Месия о котрим ю учели родичи, Йоаким и Ана, бо до школи нє ходзела, та вец можеме розумиц єй подполну преданосц поволоаню и нависценю котре єй принєсол ангел Господнї. Владика тиж потолковал же як то було при Марти и Мариї, так и при нас; треба ше старац о жемовим єдлу же би цело жило, алє и о духовним, же би и дух жил. Духовне пред Богом важнєйше, алє анї тїлесне, док зме на тим швеце, нє можеме занєдзбац, гоч нє потребне давац

превельку увагу тїлесному. Владика припомнул присутним же при Руснацох обачлїва окремна повязаносц з Марию, бо кед ше Руснаци з Бачкей приселєли до Петровцох и Миклошевцох, обидва церкви котри збудовали пошвецели Богородици, у Петровцох Покрову Пресвятей Богородици, а у Миклошевцох Рождеству Пресвятей Богородици. Кир Никола наказовал по руски и по горватски. Вон подзековал парохияном и шицким котри ше модля за паноца Якима, Миклошевского пароха, котри пре хороту ма одредзени почежкосци и паноцови самому, же прилапел криж котри му Бог послал, а Бог му дал моци же би могол и далєй служиц. Владика тиж наявел же до єшенї Миклошевчанє достаню нового пароха. На концу Служби Божей, парох о. Яким подзековал шицким паноцом котри сослужели на Служби Божей, владикови и шицким котри возвелїчали тото прекрасне швето – Рождество Пресвятей Богородици. Одпустови обход коло церкви з читаньом Евангелийох закончени зоз шпиваньом Многолїствия и владиковим благословом. Кирбайски шатри уж давно нє масовни у Миклошевцох, бо вироятно нє маю заробок яки би жадали, пре мале число жительох, алє нашло ше ту за наймладших шицко цо потребне же би ше забавели и однєсли дому даяке бависко з Кирбаю. По валалє у предвечарших годзинох було видно вельо авта, цо знак же госци на Кирбай ище вше приходза, алє после роботи.

У ВОДИЦИ

БЛАГОСЛОВ ЗА НОВИ ШКОЛСКИ РОК

З нагоди початку нового школского року, внєдзелю у Водици означени Школярски дзень за школярох и студентох. Службу Божу на 11.30 служел капелан о. Влади-

28 РУСКЕ СЛОВО

мир Медєши, наказовал о. Михайло Шанта, споведал парох о. Михайло Малацко, а шпивала шпивацка ґрупа под руководительством Лидиї Пашо. – Важне же би и родичи, и дзеци модлєли за успишни школски рок – наглашел у казанї о. Шанта – и нїґда нє забудзме же нас Бог нїґда нє зохаби, и теди кед нам нє идзе. Почежкосци то можлївосц же бизме дали шицко од себе и утвердзели виру. После Служби, на хторей було красне число вирних медзи хторима и даскельо фамелиї з Коцура, о. Медєши благословел школски ташки и шицких присутних. Парохия и каритасово волонтере пририхтали ошвиженє за шицких присутних. М. С. 15. СЕПТЕМБЕР 2017.

ДУХОВНИ ЖИВОТ МАЛА МАТКА БОЖА И КИРБАЙ У ИСУСОВИХ МАЛИХ ШЕСТРОХ

ОТВОРЕНЕ ШЕРЦО ЗА БОГА Керестурска парохия пияток преславела швето Рождество Богородици – Малу Матку Божу. На тото швето у каплїци Исусових малих шестрох на Циґлашоре преславени и Кирбай. Кирбайску Службу Божу служел парох о. Михайло Малацко хтори и наказовал. Апостол читал Янко Цап, а у каплїци окрем Исусових малих шестрох, шестрох Служебнїцох, було и красне число вирних.

Парох у казанї наглашел Марийов приклад хтора у цихосци слухала Боже слово и мала отворене шерцо за Бога: – Тото швето нам указує нови тип побожносци и любови – през слуханє и стретнуце глїбоко у своєй души зоз Господом Богом ми можеме, як и Мария, духовно народзиц Исуса Христа хтори гварел „Дзе двойо або тройо у мойо мено, там и я медзи нїма”. На Малу Матку Божу Богослуженя були и у Катедралней церкви на 8 и 19 годзин, як и Велька Служба Божа у Водици на 10 годзин хтору служел и наказовал капелан о. Владимир Медєши, а споведал о. Михайло Шанта. М. С.

НА КИРБАЙ У ДЮРДЬОВЕ

РУКОПОЛОЖЕНЄ ДИЯКОНА ДАНИЛА ЗАДРЕПКА На швето Рождество Богородици, кед и Кирбай у Дюрдьове, штварток, 21. септембра, будзе рукоположенє, священїчеке пошвецанє Дюрдьовчана диякона Данила Задрепка, котре у тей церкви нє було коло трицец роки. Шпивана Служба Божа будзе на 10 годзин зоз спомнутим пошвецаньом, а познєйше и зоз обходом коло церкви. По законченю Служби новопошвецени паноцец будзе дзелїц свой благослов и обращики за памятку. С. С.

СВЯЩЕНЇКИ З РУМУНИЇ НАЩИВЕЛИ КАРИТАС У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

ВЄДНО ЗА ДОБРО

Керестурску парохию Св. оца Миколая того тижня нащивели дзевецме грекокатолїцки священїки з Румуниї. После вечаршей Служби Божей госци нащивели Каритас дзе ше представели и упознали з каритативну роботу у Руским Керестуре. Госцох привитал домашнї парох о. Михайло Малацко и прейґ презентациї им бешедовал о початкох каритативней роботи у керестурскей парохиї, хтора почала ище 70-их рокох. Парох наглашел же Каритас то вислов парохиї, а волонтере то лєм рука хтора доходзи до особох хторим потребна материялна помоц, а ту и орґанизованє стретнуцох за дзеци, младих и стари особи. Медзи присутнима були и керестурски капеланє о. Владимир Медєши и о. Михайло Шанта, представителє коцурского Каритасу, як и домашнї волонтере.

ПОМОЦ ШКОЛЯРОМ И ДРУЖЕНЯ Од пондзелку у Руским Керестуре Служби Божо на 18 годзин. Тиж так, Каритас орґанизує традицийну помоц школяром, зберанє прилогох за школски прибор, як и шмати и обуй за дзеци. Помоц мож принєсц на парохию або до Каритасу. Од штвартку у Каритасу ознова друженя за старши особи хтори починаю на 15 годзин. 15.СЕПТЕМБЕР 2017.

Представителє владического Каритасу з обласци Мараморош представели свою роботу. Вони прейґ проєктох робя з тима цо на даяки способ вируцени з дружтва – з младима хторих занєдзбали родичи и загрожени су зоз дроґу и проституцию, як и зоз старима особами и з анонимнима алкоголичарами. – Ви нам приклад як мож ришовац проблеми – наглашели госци – сподзиваме ше же и нашо парохиї так як и ви, ожию Каритас. Вєдно робиме за добро. Госци поволали волонтерох же би их нащивели у Румуниї. Госци обиду и други Каритаси у Сербиї у Сенти, Шабцу и други. М. Стрибер

РУСКЕ СЛОВО 29

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 12. септембра 2017. року наполнєли ше 40 днї як нас занавше зохабела наша мила супруга и мац

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 9. септембра 2017. року упокоєла ше наша мила мац, швекра и баба

МАРИЯ РУСКАЇ народзена Виславски (1933–2017) з Нового Саду З любову и почитованьом, памятки на ню буду у своїх шерцох вично чувац дзивка Наташа Шайтошова зоз супругом Миломиром и унуки Настася и Татяна Най спочива у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 12. септембра 2017. року наполнєли ше 40 днї як нас занавше зохабела наша нєвеста

МАРИЯ ДЖУДЖАР народзена Надь (1960–2017) з Нового Саду З твоїм одходом настала велька пражнїна. Час хтори ши препровадзела з нами занавше будземе чувац у шерцох. Навики ожалосцени супруг Славко Джуджар Джеко и син Иґор зоз заручнїцу Бояну Най це ангели чуваю! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 12. септембра 2017. року наполнєли ше 40 днї як нас занавше зохабела наша мила

МАРИЯ ДЖУДЖАР народзена Надь (1960–2017) з Нового Саду Мила Марчо, твою милу подобу и доброту будземе навики паметац. Вично ожалосцени оцец Йовґен, мац Ксения и Тереза Джуджарово з Руского Керестура Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 8. юлия 2017. року наполнє- Дня 18. марца 2017. року наполнєли ше двацец штири роки як ве- ли ше двацец штири роки як вецей нє з нами наша мила баба цей нє з нами наш мили дїдо

МАРИЯ ДЖУДЖАР народзена Надь (1960–2017) з Нового Саду

Мила Марчо, памятки на це будземе споминац у смутку и болю пре твой вчасни одход. Нїґда це нє забудземе! Кумово Марча и Любомир Сабадошово з Руского Керестура

ЮЛА МУЧЕНСКИ народзена Грубеня (1907–1993)

ЯКИМ МУЧЕНСКИ (1906–1993)

Памятку на нїх чуваю Фемка зоз дзецми Таню и Наташу и їх фамелиями СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 16. януара 2017. року наполнє- Дня 26. априла 2017. року наполнєли ше седемнац роки як вецей нє з ли ше трицец осем роки як вецей нє нами наша мила мац и баба з нами наш мили оцец и дїдо

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 12. септембра 2017. року наполнєл ше 31 рок як нас занавше зохабел наш мили син и брат

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 14. септембра 2017. року наполня ше 20 роки як нас занавше зохабел

ВЛАДКО КОЛОШНЯЇ (1972–1986) Чуваме це у наших шерцох и красних памяткох. Твойо наймилши, мац Анка и шестри Таня и Славка зоз фамелиями Спочивай у мире Божим!

ЮЛИЯН ГОРНЯК (1923–1997) з Коцура Роки преходза, а ваша любов и доЛЕОНА ПАПУҐА ВЛАДИМИР ПАПУҐА брота занавше останю у наших народзена Хома (1908–1979) шерцох. Дзивка Мария, жец (1912–2000) Юлин и унука Саня Спочивайце у мире Божим! Памятку на нїх чуваю Фемка зоз дзецми Таню и Наташу и їх фамелиями

30 РУСКЕ СЛОВО

15. СEПТEМБEР 2017.

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 4. септембра 2017. року занавше нас зохабел наш мили и добри оцец и дїдо

ЙОВҐЕН МЕДЄШИ (1937–2017) з Руского Керестура Красни памятки на його милу подобу буду чувац син Дюра зоз супругу Славку и його унуки Марина, Наташа и Ясна Спочивайце у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 13. септембра 2017. року, наполнєли ше два роки як нас зохабел наш мили син, супруг, оцец, швекор и дїдо

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ У своїм 80. року живота занавше нас зохабел наш мили и добри оцец и дїдо

ЙОВҐЕН МЕДЄШИ (1937–2017) з Руского Керестура

Вашу милу и добру подобу навше буду паметац, ваш син Славо зоз супругу Верунку и вашо унуки Марияна, Ивана и Кристина Спочивайце у мире Божим! ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 28. авґуста 2017. року, у своїм 87. року, занавше нас напущел наш бачи

ЙОВҐЕН ФЕЙСА (1946–2015) з Коцура ВЛАДИМИР ПАПУҐА Твоя любов и доброта навики будзе медзи нами и занавше останєш у (1930–2017) наших шерцох и каждодньових молитвох. з Вербасу У смутку за тобу оставаю мац Мария, супруга Зденка, дзивка Вероника, син Ивица, жец Бранко, нєвеста Милкица и унучата: Николина, Красни памятки на ньго буду чувац Фемка зоз дзецми Таню и НаАнтоний и Лука Спочивай у мире Божим! ташу и їх фамелиями

OGLA[OVANW 021/6613-697, 021/ 6624/708 e-mail: ruske.redakcija@gmail.com

НА ЗДОГАДОВАНЄ

CENOVN>K MALIH I POSMERTNIH OGLA[KOH

ЦЕЦИЛИЯ МАЛЇК народзена Иван (1919–2004)

ДИМИТРИЄ МАЛЇК (1919–2015) з Коцура

Занавше оставаце у наших шерцох и каждодньових молитвох. Дзивка Зденка Фейса, унука Вероника зоз супругом Бранком, унук Ивица зоз супругу Милку и праунучата Николина, Антоний и Лука Спочивайце у мире Божим!

15. СEПТEМБEР 2017.

– mala ogla{ka do 20 slova ko{ta 200 dinari – mala ogla{ka vecej yk 20 slova ko{ta 300 dinari – uramikovani tekst ogla{ki, abo vin~ovanki ko{ta 500 dinari – posmertna ogla{ka na wdno polqo ko{ta 600 dinari – posmertna ogla{ka na dva poly ko{ta 1 200 dinari. Cenovn<k va`i od 1. мая 2015. roku Ogla{ki mo` poslac na mejl office@ruskeslovo.com лєбо ruske.redakcija@gmail i uplacic na rahunok Novinsko-vidavatelqnej ustanovi “Ruske slovo” u banki Inteza ~islo 160-923244-82. Informaci< mo` dostac na telefon 021/ 6613-697.

РУСКЕ СЛОВО 31

ИНФОРМАТОР

MALI OGLA[KI DIHTOVANW oblakoh i dzveroh zoz neopren-}umu. Telefon: 060/5088-433. PRAVIME po meri roletni i garmonikovo dzveri. Tel: 060/5088-433 i (025) 58-27-710. *** ПОНУКАМЕ квалитетни пелет, брикет, углє „бановичи”, древо у палетох од 1 и 2 кубики. Превоз и витоварянє обезпечени. Руски Керестур, 064/268-3862.

ВЛАГА? Изолуєме влажни хижи. 063/440470; 063/102-41-14. *** ПРЕДАВА ше машину за штриканє TEWIMATIC 5 двошорова – дворядова. Телефон: 062/18-72-420 и 021/6339-767. *** По барз вигодних условийох предавам слунечнїков поґач, екстра квалитету. Руски Керестур 066/937-08-12 и 025/703-226.

* дзе цо будзе * дзе цо будзе *

ПАЛОМНЇЦТВО ДО ДЯКОВА, ОСИЄКУ И АЛЬМАШУ Културно-просвитна рада Грекокатолїцкей парохиї св. апостолох Петра и Павла у Новим Садзе орґанизує паломнїцтво до Дякова, Осиєку и Альмашу 23. септембра 2017. року. Цена превозу 1 500 динари. Приявиц ше мож Гелени Бабич на телефон 064/65-21262. ***

НА СОБОТУ СБ „ЯША БАКОВ“ У ДЮРДЬОВЕ На соботу, 16. септембра, у Дюрдьове будзе турнир у малим фодбалє за ветеранох у рамикох СБ „Яша Баков“. Турнир будзе на стадионє ФК „Бачка“, а почнє на 9 годзин.

32 РУСКЕ СЛОВО

ВИДРУКОВАНЕ ДРУГЕ ТОГОРОЧНЕ ЧИСЛО „ШВЕТЛОСЦИ” После першого, тих дньох видруковане и друге тогорочне число часопису за литературу, културу и уметн о с ц „Шветлосц”. Як и звичайно, число отвера блок уметнїцкей литератури, та ту поезия Асї Папуґа и проза Славомира Олеяра, док у рубрики „Зоз шветовей литератури” вишло трицец штварте предлуженє першого интеґралного прекладу Старого завиту на руски язик, хтори зоз старогреческого преложел др Янко Рамач. У рубрики „Зоз сербскей литератури” вишло шесте предлуженє драгопису „Корея, post sciptum” сучасней сербскей писательки Радмили Ґикич Петрович, котри зоз сербского преложела Мелания Шанта. „Огляди” приноша другу часц дипломскей роботи Весни Бесерминї „Свадзебни писнї и святочни бешеди”, а рубрика „Язик” статю др Любомира Белея „Зєдинююца улога церковнославянского язика”. У рубрики „История” обявени виривок з мемоарских записох др Миленка Палича „Бул сом найкрасши Гортийов катона”

(преклад Сашу Сабадоша), док „Статї и есеї” приноша прилог „Львовски мистични леґенди”, котри пририхтал Юлиян Пап. З нагоди 80рочнїци народзеня и 25-рочнїци шмерци композитора Ивана Ковача, здогадованя на ньго подписує Душан Михалек, музиколоґ з Израїлу и його длугорочни приятель. Микола М. Цап обявює библиоґрафию „Гавриїл Костельник и Руснаци Югославиї у часопису Нива”, док у рубрики „Прикази, критики, рецензиї” представени нови кнїжки Любомира Белея и Олени Планчак-Сакач, о котрих пишу академик Юлиян Тамаш и Ирина Гарди Ковачевич. „Драмски додаток” виполнює текст бабкарскей представи „Коломбина, Пєро и Арлекин”, по мотивох сказки М. Турниєа, котри зоз сербского преложел Владимир Надь Ачим. Число илустроване з малюнками Иґора Обровского, а як и шицки дотерашнї, и тото число часопису „Шветлосц” мож опатриц на веб-адреси: www.ruskeslovo.com/шветлосц. М. М. Цап

15. СEПТEМБEР 2017.

СПОРТ/ИНФОРМАТОР

ЦЕНОВНЇК КНЇЖКОХ НВУ “РУСКЕ СЛОВО” Гавриїл Костельник: РОСА И СЛУНКО . . . . . . . . . . . .500 дин. Микола Мушинка: ОД УСНЕЙ ПО ПИСАНУ ЛИТЕРАТУРУ . . . 400 дин. Олена Планчак-Сакач: ШИТКО . . . . . . . . . . . . . . . . . . .300 дин. Mihajlo Kova~: ^ELYDZ DRINKOVA . . . . . . . . . . . .400 din. Irina Gardi-Kova~evi~: КОТУЛЬКИ И ҐОМБУЛЬКИ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .300 дин. Људмила Попович и Надија Мирошниченко: САВРЕМЕНА УКРАЈИНСКА ДРАМА . . . . . . . . . . . .500 дин. Людмила Попович и Надїя Мирошниченко: СУЧАСНА УКРАЇНСКА ДРАМА . . . . . . . . . . . . . . . . .500 дин. Любомир Белей: СЛАВЯНСКИ ЯЗИК . . . . . . . . . . . . . 400 дин. Янко Рамач: НА КРИЖНЕЙ ДРАГИ . . . . . . . . . . . . . . .500 дин. Мелания Римар: ГАЙЗИБАН НА ШПАРҐУ . . . . . . . . .300 дин. Микола Шанта: ШАНТОВКИ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .400 дин. Серафина Макаї: ЗЛАГОДА . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .300 дин. Славица Шовш: БЕЗСОНИ ЛАНЦУЩОК . . . . . . . . . .300 дин. Мирон Жирош: ГОРНЇЦА БАЧВАНСКО-СРИМСКИХ РУСНАЦОХ (II том) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .400 дин. Звонимир Няради: КАПКА МИ РУЖА ДО ОКА . . . .500 дин. Микола Шанта: ВСЕЛЕНСКА ЧЕРКОТКА . . . . . . . . 300 дин. Ася Папуґа: ГРИШКА . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .200 дин. Владимир Бесерминї: СЛОВО БОЯНА ДВОКРАЯНА 300 дин Агнета Бучко Папгаргаї: ОСЦЕ И ЧЕРЕШНЇ . . . . . . .300 дин. Ирина Гарди-Ковачевич: ГАЛОВ . . . . . . . . . . . . . . . . . .500 дин. Мирон Жирош: ГОРНЇЦА БАЧВАНСКОСРИМСКИХ РУСНАЦОХ (I том) . . . . . . . . . .500 дин. Юлиян Тамаш: ЦЕНТУРИОН – ДЗЕШЕЦ ЛЮБОВНИ ЗАПОВИДИ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .700 дин. Ev}enij ^akan: BA^VANSKI SAFARI . . . . . . . . . . .300 din. Vasilq Mudri: BUDZENW YRI . . . . . . . . . . . . . . . . . . .300 din. Mikola M. Cap: NA @RIDLOH DUHOVNOSCI . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .400 din. Lxbomir Medw{i: ^ASOKROK . . . . . . . . . . . . . . . . . . .400 din. Slavomir Oleyr: NA[ENW . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .500 din. Ana Tama{: ^OM ^OMKA NW MA UHA . . . . . . . . . . .200 din. Samanta Rac Stoilqkovi~: ^ARNA RUSALKA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .200 din. Sa{a Sabado{: POTARGANI ^ERVENI CVERNI . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .200 din. Melaniy Rimar: @VIRKI U AZBUKI . . . . . . . . . . . . .400 din.

ОПШТИНСКА ФОДБАЛСКА ЛИҐА ШИД

ПРЕШВЕЧЛЇВА ПОБИДА СРИМЦА У штвартим колє Општинскей фодбалскей лиґи Шид, фодбалере Сримца з Беркасова були розположени и на госованю у Люби прешвечлїво победзели Єдинство зоз 6:2. ОФК „Бачинци” страцели дома од екипи Ердевик 2017. зоз 3:2, а ОФК „Бинґула” була лєшпа и победзела Єдноту зоз Шиду з резултатом 3:0. Синдєлич з Ґибарцу бул лєпши на госцованю у Ямени и победзел 3:0 процив Ґраничара, а и Єдинство (М) на госцованю у Батровцох победзело Омладинєц зоз 3:0. Мрежа ше нє затресла на змаганю у Вашици дзе домашнї Напредак и Обилич 1993. зоз Куковцох бавели 0:0. На таблїчки перши Обилич 1993. зоз 10 бодами кельо ма и други Ердевик 2017, а бод менєй ма Єдинство (М) на трецим месце. Синдєлич на штвартим и Напредак на пиятим месце маю осем боди, а шести ОФК „Бачинци” и седма ОФК „Бинґула” маю пейц боди, осма Єднота, дзевяти Сримец и дзешати Омладинєц и єденасти Ґраничар маю по три боди, а остатнє дванасте Єдинство (Лю) без бодох. У пиятим колє на нєдзелю, буду бавиц Сримец процив Омладинца, у Шидзе Єднота дочекує ОФК „Бачинци”, а Синдєлич будзе бавиц процив Напредку. Ердевик 2017. дочекує Ґраничар, Єдинство (М) дочекує ОФК „Бинґулу”, а Обилич 1993. дочекує Єдинство (Лю). Бавени и змаганя штвартого кола Медзиопштинскей лиґи Срим, а фодбалере ОФК „Бикичу” ше „пребудзели“ и после трох пораженьох, дома призначели побиду процив Напредку зоз Жарковцох 3:0, и тераз су на таблїчки на тринастим месце зоз трома бодами. Вл. Дї.

ПЕРШЕНСТВО ВОЙВОДИНИ У МТБ БИЦИҐЛИЗМЕ У ШИДЗЕ

ОДЛИЧНИ ПЛАСМАНИ ШИДЯНЬОХ

Предпрешлей соботи у орґанизациї МТБ „Єднота” зоз Шиду на Лїповачи, на Фрушкей Гори, нєдалєко од Шиду, отримане МТБ (маунтин байк) першенство Войводини у бициґлизме. Шидянє на тим змаганю мали барз добри резултати, пейц титули шампиона Войводини и 11 медалї. Милош Живкович победзел у наймладшей катеґориї, як и Соня Божинович истого возросту у катеґориї дзивчатох. Никола Дьокич и Никола Субо15. СЕПТЕМБЕР 2017.

тич освоєли перши два места при младших кадетох. Марко Миїч бул други при кадетох, Мария Танцик Йована Рдаованович и Емилия Дячанин завжали перши три места при кадеткиньох. Соня Живкович постала шампионка Войводини у женскей конкуренциї, а Йована Йованович при юниоркох. Слободан Радованович освоєл титулу у катеґориї мастерс. Шицки вони члени МТБ „Єднота” Шид. Вл. Дї.

РУСКЕ СЛОВО 33

СПОРТ ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА ЗОМБОР

КОНЄЧНО ПОБИДА КЕРЕСТУРСКИХ ФОДБАЛЕРОХ

ФК „Русин“ – ФК „Герцеґовац“ 6:1 мож повесц, вишел у воздуху, кед госцуюСтадион: Яраш, патрачох: 150. ци бавяч направел фаул у своїм каребним Судия: М. Мартинович (Кляїчево) просторе. Сиґурни реализатор каребного Ґоли дали: А. Чизмар у 11(п) и 61, С. бица бул Александар Чизмар, хтори плаДюканович у 33, 43, 50 и 73. минути за совал лабду до нєбранєней часци ґола. Русин После того ґолу, Керестурци ше розбавеРУСИН: Ж. Орос, Вуїчич, Голик, Грнли, и до конца полчасу Срдян Дюканович чяр, Малацко, Павлович, Б. Орос, Тешодал ище два красни ґоли, та ше на паузу вич, Дюканович, Бранкович, Чизмар; ше пошло зоз резултатом 3:0 за „Русин“. Резерви: Тома, А. Кочиш, С. Кочиш, М. Други полчас предлужени у истим ритСаянкович, Будински, Ф. Рац, Орсаґ му, дзе Чизмар дал ище єден, а Дюканович Прешлей нєдзелї, фодбалере Фодбалдва ґоли. Госцуюуци фодбалере зоз Ґайдоского клубу „Русин“ у рамикох штвартого бри дали почесни ґол, и змаганє закончене кола Подручней лиґи Зомбор дочекали зоз конєчним резултатом 6:1 за „Русин“. госцох зоз Ґайдобри. Пред тим змагаТреба похвалїц домашнїх бавячох, як и ньом, анї єдна екипа у перших трох колох тренера Саянковича, хтори добре пририху новей сезони нє мала зазначену побиду, тал екипу за тото змаганє, цо було досц цо значело же ше на терену будзе водзиц права борба, зоз заєднїцким цильом оби- Срдян Дюканович дал штири чежко после трох пораженьох на початку ґоли за Русин сезони. двох екипох – зазначиц перши три боди у После штирох одбавених колох у новей тей сезони. Керестурски Яраш бул слабше нащивени як на пре- сезони, керестурски фодбалере забераю штернасте мешлим змаганю кед русиновци бавели дома, алє то дома- сто, зоз трома бодами. У идуцим, 5. колу Подручней лиґи Зомбор, фодбалере шнїм фодбалером випатра лєм дало додатни мотив же би Русина буду госцовац у Бачким Ґрачцу и буду бавиц проше указали у правим шветлу. Од самого початку „Русин“ рушел моцно на ґол про- цив домашней екипи Борец. Я. Хома цивнїка. Бавело ше на половки госцуюцих бавячох, и ґол,

ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА НОВИ САД

СТРАЦЕЛИ З ДВОМА ҐОЛАМИ РОЗЛИКИ ФК „Обилич” (Змаєво) – ФК „Бачка 1923” 3:1

Дюрдьов: стадион ФК „Обилич”, патрачох коло сто. Главни судия Йован Чулум з Нового Саду. Ґол за Бачку дал: Павлов у 75. минути. БАЧКА: Калайджич, Ерделян, Данґубич, Курушич, Павлов, Пантич (капитен), Цвиїч, Янкович, Д. Тривунович и Матич. Вименки: у другим полчасу до бависка вошли Чирин и Лю. Тривунович. У єшеньскей часци першенства, всоботу, 9. септембра на 16,30, на фодбалским стадиону Фодбалского клуба

Ветеранє победзели уж други раз

34 РУСКЕ СЛОВО

„Обилич” у Змаєве отримане треце коло змаганя у Подручней фодбалскей лиґи Нови Сад у котрей Дюрдьовска „Бачка 1923” страцела з єдним ґолом розлики. Вона ше находзи на седемнастим месце на таблїчки Новосадскей фодбалскей лиґи з єдним бодом. Шлїдуюце змаганє будзе на соботу, 16. септембра на 16,30 годзин, на стадиону ФК „Младосц” у Новим Садзе. ***

ПРЕШВЕЧЛЇВА ПОБИДА ВЕТЕРАНОХ

ФК „Бачка 1923”– ФК „Обилич” (Змаєво) 4:1 (2:0) Ветеранє Фодбалского клуба „Бачка 1923” того пондзелку прешвечлїво победзели на трецим змаганю у Новосадскей лиґи ветеранох з трома ґолами розлики. Три ґоли дал Ружич, а єден Янкович. Перше змаганє бавели у Футоґу з ОФК „Футоґ” дзе бависко закончене 1:1, а друге по шоре бавели дома з ФК „Ветерником” з Ветернику дзе тиж победзели з 2:1 С. Саламун 15. СEПТEМБEР 2017.

СПОРТ

МЕДЗИОПШТИНСКА ЛИҐА БАЧКА ТОПОЛЯ–МАЛИ ИДЬОШ–ВЕРБАС–БЕЧЕЙ

ИСКРА НА ПЕРШИМ МЕСЦЕ Сента – Искра 1:3

Пред почат ком пер шен ства Сента словела за єдного од найвекших кандидатох за одход до висшого ранґу змаганя, та Искру чекало чежке госцованє зоз котрого би гоч и достати бод бул значни. Ґоли за Искру: Дарко Николич, Дамян Ґубаш и Марян Малацко. Состав: Филеп, Дрляча, Барович (Чурґ уз), Юшко вич, Да мир Ґубаш, Ваяґич, Мароєвич (Перович), Малацко, Країнович, Дамян Ґубаш и Сердар (Николич). Одлични терен и условия за бависко у Сенти оможлївели же би фодбаЗмаганє пионирох лере Искри и на тим го сцованю указали же тераз бавя найкрасши и найефикаснєйши фодбал у лиґи. Домашнї ше строєли же И МЛАДШИ ШЕ НЄ ДАЮ перши поража Искру у тей сезони и вошли мотивовано до змаганя, медзитим, стан на терену ше швидко Внєдзелю у Коцуре свойо змаганє одбавели и пременєл и пошвидко Искра превжала бависко до сво- младши пионире ФК „Искри”. Як госц им пришла їх ногох. Шоровали ше нагоди пред ґолом Сенти, алє екипа Младосц зоз Туриї, а резултат бул 6:0 за лабда нє сцела войсц до ґолу. Заш лєм, по сле даскелїх Искру. пре пу щ е них на годох, Ма лац ко дал пер ши ґол за Ґоли дали: Матия Паунович 3, Сара Гарди, ФиИскру. Тот ґол дал кридла Искровим фодбалером, ко- лип Терзич и Дарко Салонтаї. три ище моцнєйше прицисли на ґол Сенти и лєм було Резервни постави истих екипох одбавели нєрипитанє хвильки кеди спаднє и други ґол. Сердар и шено 0:0 Країнович премахли свойо нагоди, а же би ше мирнєНа соботу почина и лиґа старших пионирох Верйше пошло на одпочивок по старал ше Дамян Ґубаш бас–Бачка Тополя и будзе ше змагац и Искра. котри зоз своїм ґолом обезпечел же би Искра по сле Искрово старши пионире на соботу, на 10 годзин, першого полчасу водзела зоз 2:0. у Коцуре дочекаю екипу Олимпия зоз Ґунарошу. Патраче на стадиону у Сенти, од котрих коло 40 було зоз Коцура, очековали же ше добре бависко Искри ней ситуациї у каребним про сторе, 10 предлужи и у другим полчаше и минути пред концох змаганя, судия ТАБЛЇЧКА же Искра рутински змаганє припискал пенал за Искру, алє Дамирови ведзе ґу концу. Медзитим, други 1. Искра 12 бо ди Ґубашови ґолман Сенти одбранєл биполчас принєсол вельо возбудзеня 10 це. По сле одбанєного пеналу домашнї и бависко зоз нервами Коцурцох 2. Виноґрадар (Гайдуково) 9 зоз шицкима моцами рушели на ґол котри пришли до Сенти потримац 3. Байша (Байша) 4. ОФК Вербас (Вербас) 8 Искри и лєгко могло бул и 2:2 на конИскру. 5. На пре дак (На да ль) 7 цу. Таке отворене бависко Сенти даваФод ба ле ре Искри до дру го го 6 ло Искри шанси зоз процивнапад, а полчасу вошли пребарз опущено, а 6. Пролетер (Нєґошево) 6 таку єдну ситуацию на самим концу домашнї були мотивовани голєм 7. Пролетер (Равне Село) 8. Обилич (Нови Кнежевац) 6 вихасновал Дарко Николич котри по ви ров нац ре зул тат. На Ис кро во 9. Нєґош (Ловченац) 5 ставел конєчни резултат 3:1 за Искру. щесце на ґолу бул розположени 10. Раднички 1905 (Баймок) 4 По сле штирох одбавених колох ґолман Александар Филеп котри у 11. Ядран (Фекетич) 4 Искра ма шицки штири побиди и єдидаскелїх ситуацийох одбранєл си- 12. Хорґош 1911 (Хорґош) 4 на є екипа зоз максималним числом ґурни ґоли и у тих хвилькох рато- 13. Сента (Сента) 3 вал Искру. Заш лєм, анї вон нє мо- 14. Сутєска (Бачке Добре Польо) 3 бодох, а то 12 боди. У шлїдуюцим когол шицко одбранїц, та ше дома- 15. Суботица (Суботица) 1 лу котре на програми на нєдзелю, до шнїм удало зменшац резултат на 16. Панония ИМ Тополя (Панония) Коцура приходзи екипа „Панония ИМ 2:1 и привесц змаганє до барз ин1 Тополя“ зоз Панониї. Змаганє почнє на 16 годзин.■ Златко Колєсар тере сантного финишу. По сле єд15. СEПТEМБEР 2017.

РУСКЕ СЛОВО 35

СПОРТ ЗМАГАНЄ РИБАРОХ У РАМИКОХ XXVI СПОРТСКИХ БАВИСКОХ „ЯША БАКОВ”

КЕРЕСТУРЦОМ ЦВЕНКАЛО У рамикох Двацец шестих Спортских бавискох „Яша Баков”, внєдзелю, 10. септембра, отримане змаганє у лапаню риби на дуґов, хторому домашнє було Здруженє спортских рибарох ,,Коляк” з Руского Керестура

З

маганє отримане на ткв. „Лалицкей писти” на беґелю Дунай–Тиса–Дунай, од 10 до 12 годзин. Участвовали дзевец екипи з по трома членми – з Дюрдьова „Тарас Шевченко”, з Нового Орахова „Петро Кузмяк”, з Нового Саду „Руски културни центер”, Бачинцох „Драґутин Драґен Колєсар”, з Вербасу „Папивинґ”, з Коцура „Искра”, з Микошевцох з Горватскей „Миклушевци” и два екипи домашнїх ,,Коляк 1” и „Коляк 2”. Дзекуюци красней и цеплей хвилї, рибаре и госци котри провадзели свойо екипи мали нагоду уживац у при-

СОСТАВИ ЕКИПОХ Побиднїцка екипа „Коляк 2” – Янко Фекете, Яким Джуджар и Юлин Винаї. Другопласована екипа „Коляк 1” – Мирко Фекете, Златимир Рамач и Мирон Лазор. Трецепласована екипа „Миклушевци” з Горватскей наступели у составе – Зоран Свалина, Петро Ґлоґович и Владо Гайдук. Штварте место завжали рибаре з Бачинцох „КПД Драґутин Драґен Колєсар” – Ярослав Папуґа, Славко Кривошия и Сашо Бучко. Пиятопласовани були Вербащанє „Папивинґ” – Иван Папуґа, Мирослав Ґубаш и Звонко Салаґ. У составе коцурскей екипи „Искра” ше змагали – Eвґений Штефанко, Синиша Єж и Златко Хромиш, а пласовали ше на шесте место. Седми були новосадски рибаре „Руски културни центер” – Милан Брекайло, Владимир Сивч и Никола Савич. Осмопласована екипа була „Петро Кузмяк” з Нового Орахова – Яким Гайдук, Владо Ковач и Славко Варґа. На дзевятим месце були Дюрдьовчанє „Тарас Шевченко” у составе – Яким Чапко, Борис Хромиш и Михайло Такач.

36 РУСКЕ СЛОВО

Перше место освоєла екипа керестурского „Коляк-а 2”, у составе Янко Фекете, Яким Джуджар и Юлин Винаї

роди, а вигодна температура води котра нагадує початок єшенї допринєсла красному числу налапаних рибох першопласованих. Но, попри богатшого або слабшого улову змаганє отримане у правим спортским духу. Перше место з влапенима 5 330 ґрамами риби освоєла екипа Керестурцох „Коляк 2”, у составе Янко Фекете, Яким Джуджар и Юлин Винаї, друге место освоєли тиж Керестурци „Коляк 1” екипа, у составе Мирко Фекете, Златимир Рамач и Мирон Лазор з влапенима 5 120 ґрамами риби, а треце место завжали рибаре з Миклошевцох „Миклушевци”, у составе Зоран Свалина, Петар Ґлоґович и Владо Гайдук зоз 1 760 ґрамами влапеней риби. Поєдинєчно тиж найлєпши були домашнї – перше место завжал Мирко Фекете з 2 760 ґрамами риби, друге Яким Джуджар з 2 230 ґрамами, а треце место завжал Златимир Рамач хтори мал 1 940 ґрами влапеней риби. По законченю змаганя Здруженє спортских рибарох ,,Коляк” на базену, у своїм лєтнїковцу, орґанизовало богати полудзенок за шицких учашнїкох и госцох.■ Мaрина Джуджар 15. СЕПТЕМБЕР 2017.

СПОРТ СТОЛНОТЕНИСКИ КЛУБ „РУСИН”

РОШНЄ НОВА ҐЕНЕРАЦИЯ Шейсцме наймладши члени Столнотениского клубу (СТК) „Русин” з Руского Керестура внєдзелю, 10. септембра, у Новим Садзе участвовали на Ревиялним столнотениским турнире за дзеци, односно школярох од першей по осму класу основней школи, цо источашнє бул и їх перши змагательни турнир. Як за нашо новини гварел тренер СТК Драґан Ковачевич, Ревиялни турнир отримани на ново садским СПЕНС-у за младих змагательох з цалей Сербиї. Бавело ше на 11 столох, а за СТК „Русин” ше змагали Матей Макаї (1. кл. ОШ), Иґор Фейди (3. кл. ОШ), Александар Шанта (4. кл. ОШ), Желько Шомодї (5. кл. ОШ, алє ше змагал з рок младшима), як и Матей Сабадош и Велько Шомодї, обидвоме школяре шестей класи ОШ. Столнотенисере перше бавели по ґрупох у своїх катеґорийох, а потим на „главней табли” и Матей Макаї и Желько Шомодї вошли медзи осем найлєпших на турнире у своїх катеґорийох, док Александар Шанта медзи 16 найлєпших бавячох у своєй катеґориї. Як гварел Ковачевич, турнир у Новим Садзе, як всоботу у Бачкей Тополї, представяю пририхтованя тей новей

Фото: Т. Фейди

ґенерациї кере стурских столнотенисерох за службени бодовни турнири, хтори почню у октобру. Тиж наглашел же спонзоре одходу младих змагательох на турнир до Нового Саду були їх родичи, котри плаца и котизацию за участвованє на ревиялних турнирох. М. Зазуляк

ШАХ КЛУБ „РУСИН”

ШАХИСТИ ЦЕСНО ПОРАЖЕНИ ШК „Русин“ 2,5:3,5 ШК „Станишич“

Шахисти керестурского Клуба „Русин“ прешлого викенду бавели перше змаганє дома у єшеньскей часци Медзиопштинскей лиґи Зомбор, дзе у 6. колу госцовала истоменна екипа зоз Станишичу. Состав Русина: М. Венчельовски, Пап, Афич, З. Медєши, Р. Венчельовски, Е. Медєши. Було наявйоване же тото змаганє будзе мац епитет „дербия“ и мож повесц же наисце так було. Керестурци рушели одлично у змаганю, першу партию достал Пап за екипу „Русин“, и шицко указовало на позитивни резултат. Медзитим, домашнї, яґда, вчас почали опущене бависко, рахуюуци же достаню тото змаганє. После штирох змаганьох, резултат бул 2:2 и чекал ше возбудлїви фи15. СЕПТЕМБЕР 2017.

ниш. Остатнї два партиї одлучовали, Керестурци мали лєпши позициї на своїх таблох, алє погришни поцаги допринєсли ремию и пораженю, и конєчному резултату 2,5:3,5 за госцох. После одбавених 6. колох, шахисти „Русина“ забераю 6. место, зоз 6 бодами. Керестурски шахисти идуцого викенду госцую у Светозар Милетичу, дзе буду бавиц процив екипи „Лемешу“ и там одбавя остатнє коло у тей сезони Медзиопштинскей лиґи Зомбор. Я. Хома

ШК „ОМЛАДИНЄЦ”

ПРЕДЛУЖУЄ ПОБЕДЗОВАЦ Омладинєц тей єшєнї бави, можебуц, свою найлєпшу сезону. Од початку першенства у Бачкей лиґи – Суботица Омладинєц страцел лєм єдно змаганє у пиятим колє од Гайдука з Кули. Внєдзелю Омладинєц ослабени, без Карла Бали, Николи Тадича, Стефана Йоки, госцовали у Старей Моравици дзе бавели процив екипи „Чаки Йожеф” и победзели зоз резултатом 4,5:1,5. Шахисти Омладинца на паперу були фаворити процив предостатнєй екипи зоз Старей Моравици. Медзитим, з оглядом на тото коцурскей екипи хибели даскельо стандардни бавяче нє були шицки прешвечени же ше до Коцура враца зоз побиду. Та заш лєм, до Коцура ше врацели без страценей партиї. Побиди зазначели Владимир Лазор, Ґавра Коларич и Миряна Шолая, а Ґоран Попович, Споменко Павичевич и Стеван Перич одбавели реми. После седем одбавених колох Омладинєц на другим месце на таблїчки. У шлїдуюцим колє до Коцура приходза шахисти екипи „Вулкан протектор” зоз Апатину. З. К.

РУСКЕ СЛОВО 37

ИНТЕРМЕЦО

ХЛАДОК И ГОРУЦИ ТЕПШИ (од Серафини Зубич)

Так треба приготовиц: До муки усипац пращок за печенє, додац марґарин и жовчки и млєко и загнєсц цесто. Цесто подзелїц на три часци. Кажду часц розогнац цо ценше и премасциц зоз маджуном (найлєпше з кайсох, а може и иншаки). Орехи пошекац и додац им цукер и єдну трецину посипац по цесту. Скруциц до ролату з обидвох бокох. И так и други два часци цо остали. Печиц на 180 ступнї – 20 минути. Витрепац бильчки зоз видлїчку (нє зоз миксером) Кед цесто на поли упечене, виняц и стредок каждого ролата пополнїц зоз бильчками, а по верху дакус посипац ореха. Врациц до рерни най ше запече.

38 РУСКЕ СЛОВО

Дїдов баюс

Потребне: 300 ґр. муки 1 пращок за печенє 150 ґр. марґарину 8 ложки млєка 3 жовчки и 3 бильчки 200 ґр. ореха (лїсковци, маку, хлєбичкa) 200 ґр. цукру 200 ґр. маджуну

15. СЕПТЕМБЕР 2017.

ИНТЕРМЕЦО/ОГЛАШКИ ХЛАДОК И ГОРУЦИ ТЕПШИ

(од Цецилиї Надь) Потребне: 200 ґрами „петит” кексох 200 ґрами чоколади до цеста 100 ґрами мандулї нарезаних на ценки фалатки

Чоколадови колач Так треба приготовиц: У судзини розмишац млєко, 40 ґрами марґарину и поламану чоколаду, а потим шицко розпущиц на пари, и нєпреривно мишац. Кекси поламац зоз розвалку на дробни фалатки, та их усипац до млєка и чоколади, а тиж додац и нарезани мандулї и сухе грозно. Шицко добре розмишац док ше нє достанє гомоґену масу, а потим ю усипац до фурми хтору сце пред тим помасцели зоз марґарином. Колач охабце у фрижидеру же би ше охладзел.

100 ґрами сухого грозна 400 мл млєка (поцукровац по жаданю) 50 ґрами марґарину до колачох

www.erstebank.rs Еrste телефон: 0800 201 201, 066 89 69 000

це Будз наш т! н клиє

То тото чувство! Erste кредит за рефинансованє попри додатного кеша НКС 8,89%, ЕКС 9,27%* 0% обробок кредитней вимоги Поднєшце вимогу у филияли лєбо онлайн Нам сце вше перши.

Условия за рефинансуюци кредит у РСД: Сума кредита од 50.000 РСД до 1.800.000 РСД. Номинална (пременлїва) каматна стопа на рочним уровню 8,89% (5,35%+3М Белибор). Рок одплацованя кредита до 96 мешаци. Понукнуце важи за рефинансованє обовязкох при других банкох попри преношеня заробку до Erste Bank a.d. Нови Сад. Условия зоз понукнуца ше нє одноша на рефинансованє иснуюцих обовязкох у Erste Bank. Репрезентативни приклад кредита за рефинансованє у РСД. Сума кредита 1.000.000 РСД; термин одплацованя 96 мешаци (8 роки): НКС 8,89% (5,35%+3М Белибор) пременлїва, на рочним уровню: сума мешачней рати: 14.593,20 РСД: вкупно одплаценого после 96 мешаци (8 роки): 1.400.947,20 РСД. Трошок вексли 0,00 РСД. Трошок набавяня звита Кредитного бироа: 0,00 РСД. Надополнєнє за обробок кредитней вимоги 0,00 РСД. ЕКС: 9,27%. Наведзени репрезентативни приклад важи лєм за конкретни случай кед одобрени кредит од 1.000.000 РСД и то на дзень 24.08. 2017. кед окончени обрахунок у нїм. Вредносц 3М Белибора хтори банка применює од 1.07.2017. року до 30.09.2017. року виноши 3,54%.

15. СЕПТЕМБЕР 2017.

РУСКЕ СЛОВО 39

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ

ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО

ФЕСТИВАЛ ”PIANO CITY” ПЕРШИРАЗ У НОВИМ САДЗЕ а вецей як двацец локацийох у Новим Садзе, през викенд отримани клавирски концерти на хторих наступели вецей як шейдзешат пиянисти. Фестивал почал пияток, у Синаґоґи з концертом на хторим виведзени композициї написани за тоту нагоду. А през викенд були отримани концерти у Дунайским парку, Музею Войводини, Французким културним центру, Музею сучасней уметносци, та и на Автобусней станїци. Хто путовал пияток пополадню, у голу на Медзимесней автобусней станїци

РОК LXXIII ЧИСЛО 37 (3750) НОВИ САД, 15. СЕПТЕМБЕР 2017.

Н

В. Вуя чич

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

■ 25 РОКИ ОД ВЕЛЬКИХ ПРЕМЕНКОХ: ИНТЕРВЮ З АКАДЕМИКОМ ПАВЛОМ РОБЕРТОМ МАҐОЧИЙОМ

другима, концерт отримал и познати новосадски дириґент, аранжер и пияниста Александар Дуїн. Фестивал “Piano City Novi Sad” порушало Mistyland, же би и Нови Сад бул Piano City® мрежи по углядзе на вельки европски метрополи. Задумка же би ше урбани простор звучно трансформовало, так же ше клавирску музику зоз концертних дворанох виселї на улїци и площи и рижни други отворени простори. В. В.

Фото: Зденко Лазор

Фото:

у Новим Садзе, приємно бул нєсподзивани зоз клавирским концертом. Пиянисти виводзели мадярски, русийски, и ромски романси, клавирски обробки страней поп музики, та и филмску музику. У Дунайским парку, внєдзелю през поладнє, медзи

ОГЛЯДНУЦЕ НА ПРЕШЛОСЦ оволуєме читачох новинох „Руске слово” же би помогли препознац особи на старих фотоґрафийох. Пре точне идентификованє особох на сликох, хтори маю окремну музейну вредносц, потребна помоц од ширшей явносци. Шицки фотоґрафиї нас тали у дакедишнєй фотоґрафскей роботнї Бру ґошових у Руским Ке рес туре. Кажду фотоґрафию ше подпише зоз одредзену шифру, та кед же препознаце даєдну, лєбо вецей особи на фотоґрафиї, модлїме Вас же бисце явели до Заводу на число телефона 021/548-421, лєбо на мейл: zavod.rusini@gmail.com.

П

■ ЗАПАХ ЄШЕНЇ И ВИНА

ПОМОГНЇЦЕ, РОЗПИТАЙЦЕ ШЕ, ПРЕПОЗНАЙЦЕ! Фотоґрафия: K006b_0200N