Issuu

ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ

У ШКОЛИ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

ØÈÖÊÈÌ Ó ÊËÀÑÈ ÓØÈÒÈ ÇÀÙÈÒÍÈ ÌÀÑÊÈ

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

Гоч, правда, же хаснованє маскох за велїх дискутабилне пре контрадикторни информациї самих фаховцох о їх ефикасносци у зопераню инфекциї, ґест Чордашовей мацери треба похвалїц. Понеже нам и школяре гварели же им нє лєгко так длуго буц у маскох, мож лєм пожадац же би цо скорей престала така безпечна мира и же би ше шлєбодно у школи могли справовац и дружиц єдни з другима. М. А.

Фото: Оля Русковски

Нєдавно почал нови школски рок, и нажаль, у нєнормалних условийох пре епидемию корона вирусу. Як познате, пре тоту причину єдна з предписаних безпечних мирох и тота же и школяре муша под час настави ношиц маски, гоч єст и процивеня. У Основней школи „Петро Кузмяк” у Руским Керестуре у IV б оддзелєню хторе водзи учителька Верунка Медєши призначуєме похвални ґест єдней мацери. Тамара Чордашова, мац малей Мии ушила шицким 8 дзивчатом у класи украсни пантлїки на власи и маски зоз платна, а хлапци достали по два маски. Дзивчатски маски интересантни по тим же ше их нє муши заквачиц за ухо, алє на вельки ґомбички хтори пришити на спомнути траки. Маску достала и учителька хтора и визначела тот красни ґест.

РОК LXXVI ЧИСЛО 37 (3906) НОВИ САД, 11. СЕПТЕМБЕР 2020.

ОГЛЯДНУЦЕ НА ПРЕШЛОСЦ

■КОРУНА

ПАПРИҐАРСКЕЙ СЕЗОНИ

Фотоґрафия: 0125P-B1697

Фотоґрафия: 0341N-B1472

Фотоґрафия: 0169N

оволуєме читачох новинох „Руске слово” же би помогли препознац особи на старих фотоґрафийох. Пре точне идентификованє особох на сликох, хтори маю окремну музейну вредносц, потребна помоц од ширшей явносци. Шицки фотоґрафиї настали у дакедишнєй фотоґрафскей роботнї Бруґошових у Руским Керестуре. Кажду фотоґрафию ше подпише зоз одредзену шифру, та кед же препознаце даєдну, лєбо вецей особи на фотоґрафиї, модлїме Вас же бисце явели до Заводу на число телефона 021/548-421, лєбо на мейл: zavod.rusini@gmail.com.

Даєдни фотоґрафиї обявюємє вецей раз, понеже за нїх дотераз нєт нїяки податки.

ИНТЕРМЕЦО ДОБРОДЗЕЧНИ ОГНЬОГАСНИ ДРУЖТВА

НОВИ СА Д

гньогасни союз Городу Нови Сад самостойне здру же нє до брод зеч них огнь о га сних дру жтвох на териториї Городу Нови Сад и Општини Сримски Карловци. Союз основани пре лєгчейше и заєднїцке витворйованє задаткох, насампредз у защити од огня, алє и у защити животного стредку и еколоґиї, безпечносци, туризмa, польодїлстве и лєсарстве, привреди, спорту и подобне. У составе Городского союзу єст 14 добродзечни дружтва зоз териториї Городу Нови Сад, а то ДОД „Др Лаза Костич” з Нового Саду, вец добродзечни дружтва Футоґ, Кать, Будисава, Руменка, Кисач, Беґеч, Петроварадин, Сримска Каменїца, Стари Лединци, Буковац, Ковиль, Клиса и Индустрийне добродзечне огньогасне дружтво Явного городского транспортного подприємства (ЈГСП). – Огньогасни союз Городу Нови Сад основани 1949. року, и од теди ше порядно отримує схадзки предсидательства и рочни скупштини, а актуални предсидатель Лазар Перич. По плану орґанизуєме городске огньогасне змаганє, алє за под-

младок и юниорох орґанизуєме и Квиз знаня, вец маме и змаганє „Майстор огньогашец” на хторим ше склапяю и розбераю огньогасни апарати, вец змаганє „Хто швидше, хто вецей” кед огньогасци гаша зоз огньогаснима апаратами, а отримуєме и Мемо-

Часто сотрудзую секретар ОС Городу Нови Сад Даниєла Плузаров и секретар ОС Войводини Александра Видович

риял „Радивой Савин Рада”. Коло змаганьох координуєме роботу у огньогасних дружтвох членїцох Союзу, препатраме польопривредни машини кед жатва житаркох – толкує секретар Союзу Даниєла Плузаров. Союз ма фахову службу у хторей заняти три особи, а находзи ше у Улїци Йована Суботича 11 у Новим Садзе. В. В.

Огньогасни союз Городу Нови Сад находзи ше у будинку хтори писатель Лаза Костич подаровал огньогасцом

2 РУСКЕ СЛОВО

11. СЕПТЕМБЕР 2020.

ЗМИСТ

УВОДНЇК Пише: Иван САБАДОШ, главни одвичательни редактор

■ Тижньовнїк 4. „Руске слово” на конференциї о меншинских медийох

■ Нашо места 7. Гуманитарна акция у Керестуре

■ Економия 10–13. Сезона паприґи: Род зменшани, цена могла буц векша

■ Руске слово у швеце 14–15. Статус и меншински права Руснацох у европских державох

■ Култура и просвита 18–19. Нови школски рок почал и у ШОМО Кула

■ Мозаїк 20–21. Рецепти Милани Младеновски на Инстаґраму

■ Людзе, роки, живот 22–23. Поток Шидина, природна прикраска шидскей општини

■ Духовни живот 26. Ювилей керестурских Малих шестрох

■ Информатор 28–32. Мали оглашки и In memoriam

■ Спорт 36–37. Старт наших клубох у фодбалским першенстве

■ Интермецо 38–39. Хладок и горуци тепши Насловни бок꞉ Красну паприґу ше садзи и у Коцуре Авторка фотоґрафиї꞉ Оля Русковски

ПРИРОДА ПРОБЛЕМУ Остатнї случованя у Радио-телевизиї Войводини, хтора пре буджетски зрезованя муши одпущиц 200 дочасово занятих, младих и фахових людзох, ознова актуализовали „анї тад зи, анї тамаль” ситуацию у хторей ше длуго находзи Покраїнски явни сервис. Наисце, анї у законодавстве анї у фаху нєт єдинствена дефиниция же цо то явни медийни сервис. Ище зоз студийох, запаметал сом єдну хтора ше ми видзи найєдноставнєйша, а ґу тому точна, хтора гвари же то медий у власносци гражданох хтори прави програму „о шицким, за шицких”. Значи, о рижних темох, гоч су можебуц нє интересантни и нє животно значни каждому, и за каждого поєдинца у авдиториюму, а нє лєм за комерциялно моцну цильну ґрупу, лєбо векшину популуса. Єдине огранїченє же тоти програми муша сполньовац продукцийни, етични и културолоґийни стандарди важаци у дружтве, и по можлївосци шириц их, преглїбйовац и богациц. Прето, лєм явни медийни сервиси, попри информованя и розваги, маю и продукую змисти за дзеци, старих, за цалу палету марґиналних ґрупох, едукативни и културни програми, реґиони и меншини – национални, язични, вирски... Праве у тим остатнїм сеґменту, меншинских програмох, наш РТВ шампион медзи явнима сервисами, лєбо, голєм декларативно, ма шампионски амбициї у тей сфери. Нє лєм у реґиону, алє и на европским уровню. Гоч ше мойо становиско углавном нє пачи анї беоґрадским медийним фаховцом, анї колеґом з редакцийох на векшинских язикох Покраїнского сервиса, у крешенду безконєчних дискусийох о оправданосци, мисиї и сущносци РТВ-а вше заступам тезу же праве програми на меншинских язикох оправданє, мисия и сущносц постояня и дїлованя Радио-телевизиї Войводини. Без нїх, як би розумно могло потолковац отриманє и отримованє ище єдного реґионалного явного медийного сервиса, попри националного РТС-а, у такей, реално нєвелькей и нєпребогатей держави? Правда, можебуц Би-Би-Си ма самостойни реґионални секциї, и АРД заправо зложени з „ландерских” явних сервисох, алє ми нє Велька Британия, а анї зме нє Нємецка. Чи би нє практичнєйше и туньше було дописовательство РТС-а у Новим Садзе, як цо єст у Нишу, лєбо аж трочлена „лєтаца екипа” хтора цалу Покраїну „покрива” за єдну углядну телевизию з националну фреквенцию, у просековим обсягу 5-10 минути до тижня? Мало єст розумни арґументи процив. И прето на тих правдох треба инсистовац. Складам ше же треба ришовац системски проблеми медийного сервиса – насампредз финансованє и континуитет кадровей обнови. Явни медийни сервис муши жиц од предплати хтору шицки будземе плациц. Лєм финансийно нєзависни медий будзе нєзависни медий, актер, а нє орудиє политики. Буджетски хаснователь, на концу, лєм буджетски хаснователь. Забрана запошльованя, з другого боку, приводзи до истого цо и подобна забрана у, наприклад, здравстве – млади фаховци одходза, а специялистични служби и диспанзери по домох здравя и шпитальох ше гаша. Медзитим, системске ришенє ше, голєм у актуалней констелациї моцох и дружтвеней атмосфери, нє нагадує. Алє часточне ришенє, заш лєм, мож глєдац. У контексту предходней арґументациї, такволани меншински редакциї, пре саму свою природу, найбаржей на вдереню и прето ше им помогнуц муши скорей як другим. Иншак, дойдземе барз блїзко ґу ситуациї же будзе загрожене сполньованє ґарантованих меншинских правох у обласци информованя, а то нїч инше, алє їх гашенє. Думам же себе, нїхто з шампионскима амбициями нє шме давац таки авто-ґоли.

* ”РУСКЕ СЛОВО” – гласнїк по руски * Виходзи каждого пиятку * Снователь Национални совит рускей националней меншини * Видава НВУ ”Руске слово”, Нови Сад * Перше число вишло 15. юния 1945. року у Руским Керестуре * Адреса: НВУ ”Руске слово”, Булевар ошлєбодзеня 81/VII, 21000 Нови Сад * Редакция: одвичательни редакторe/ки – Олена Планчак-Сакач, Ясмина Дюранїн, Микола М. Цап, Микола Шанта * редакторе/ки рубрикох – Мирон Горняк-Кухар, Александар Паланчанин, Олена Папуґа, Мартица Тамаш, Славица Фейса, Вероника Вуячич * новинаре/ки – Мария Афич, Влада Дїтко, Лидия Кухар, Андреа Медєши, Оля Русковски * лекторка – Блажена Хома-Цветкович * ґрафична редакторка – Люпка Цвеїч * ґрафични дизайнерки – Мария Гудак, Таня Салонтаї * Телефони: 021/6613-697, 021/6624-708, 021/6623-076; 021/6621-433 * Телефакс 021/528-083 * Предплата за цали рок: у жеми 1 500 динари, а у иножемстве 100 евра * Жиро-рахунок Banca Intesa a.d. Beograd 160-923244-82 * Девизни рахунок 160-0050870024999-53 * Рукописи ше нє враца * Друкує Друкарня ” Maxima graf” Петроварадин * E-mail: redakcija@ruskeslovo.com * Web site: www.ruskeslovo.com * YU ISSN 0350-4603 * COBISS SR-ID 15915778 * Друковани тираж 2 000 *

Директор др БОРИС ВАРҐА *** Главни одвичательни редактор ИВАН САБАДОШ

11. СЕПТЕМБЕР 2020.

РУСКЕ СЛОВО 3

ТИЖНЬОВНЇК КОНФЕРЕНЦИЯ ОЕБС О МЕНШИНСКИХ МЕДИЙОХ

КОДЕКС „РУСКОГО СЛОВА” ПРЕПОРУЧЕНИ И ДРУГИМ ЗАЄДНЇЦОМ Попри общих проблемох на медийней сцени у Сербиї, медиї на меншинских язикох зочую ше и з нєлоялну конкуренцию на проєктних конкурсох, под знаком питаня отриманє меншинскей програми на приватизованих медийох, а обачлїви и уплїви националних совитох у хторих маю сновательни права. Интерни кодекс „Руского слова” и Националного совиту Руснацох препоручени як можлїви одвит на остатнї проблем

анцелария Орґанизациї за безпечносц и сотруднїцтво (ОЕБС) у Сербиї и Нєзависне дружтво новинарох Сербиї (НУНС) пияток, 4. септембра, орґанизовали онлайн конференцию на тему „Представянє анализи и розгварка о медийох на язикох националних меншинох” на хторей представене виглєдованє о меншинских медийох у Сербиї, пейц роки после процесу приватизациї, котре направел новинар Недим Сейдинович. У конференциї хтора пре епидемиолоґийну безпечносц отримана онлайн прейґ платформи „Zoom” участвовали представнїки Министерства култури и информованя Републики Сербиї и меншинских медийох, медзи котрима

и НВУ „Руске слово” о чиїх активносцох на полю унапредзеня професийних и етичних стандардох у новинарстве бешедовал директор Установи др Борис Варґа. Шеф Мисиї ОЕБС у Сербиї Андреа Орцио визначел значенє такого виглєдованя у контексту уставного ґарантованого права на шлєбодне информованє на мацеринским язику, хторе предусловиє же би кажди граждан, зоз шорох меншинских заєднїцох бул активни и интеґровани учашнїк шицких дружтвених процесох у ширшей заєднїци. Шицки учашнїки Конференциї зложели ше же нєзависни медиї на меншинских язикох нєобходни у демократским дружтве, и же циль и потреба держави же би их потримовала и розвивала. Тема конференциї, презентоване виглєдованє Недима Сейдиновича „Медиї на язикох националних меншинох – виглєдованє и анализа” представя документовану, фактичну и финансийну слику финансованя меншинских медийох пейц роки после процесу приватизациї. Сейдинович у викладаню акцентовал на проблеми методолоґийней природи, як цо дилема котри то меншински медиї – тоти цо маю континуитет змистох на язикох националних

4 РУСКЕ СЛОВО

меншинох, чи тоти цо достаню дочасово проєкти за вецейязичне информованє. Нєєднаки шанси на проєктних конкурсох Сейдинович акцентує як главну причину и механїзем уплїву на шлєбоду медийох и їх условйованя. Славица Трифунович з Министерства култури и информованя Републики Сербиї визначела шицко позитивне цо держава зробела у обласци защити меншинских медийох, од порядного буджетского и конкурсного финансованя, по преседани у периодзе приватизациї. Вона виявела же ше зоз тим звитом нє муши кажде зложиц, алє же го треба пречитац же би ше достало ширшу слику медийней слики меншинских медийох у Сербиї. Праве у тим року закончує ше ґарантовани пейцрочни период у хторим нови власнїк нє шмел меняц програмску структуру и обсяг програми на меншинских язикох у приватизованих електронских медийох. Прето вецей учашнїки Конференциї спозорели же нєобходни интензивни мониторинґ и натпатрунок чи меншинска програма останє достаточно заступена и у тарґовищних условийох. Окремна увага на конференциї дата одношеню меншинских националних совитох и медийох над хторима вони маю сновательни права. Автор Звиту Недим Сейдинович критиковал обачлїви уплїв совитох на ушорйовацку политику тих медийох, хтора ше вец нє фокусує на корпус колективних меншинских правох, алє на партийни политики. Медзитим, предсидатель Националного совиту Мадярох Єне Гайнал оштро критиковал звит, твердзаци же ше роби виключно о индивидуалним попатрунку на ситуацию з боку єдней особи. Як приклад добрей пракси, у виглєдованю о меншинских медийох Недима Сейдиновича позитивно оценєни и другим меншинским заєднїцом и медийом препоручени Интерни етични медийни кодекс, котри концом прешлого року подписали Национални совит Руснацох и НВУ „Руске слово”. Директор „Руского слова” др Борис Варґа потолковал напрямки и механїзми Интерного кодексу хтори реґулує и огранїчує одношеня медзи медийом и ношительом сновательних правох, як охрану од прициску и цензури, а засновани є на законских предписаньох и инсистує на почитованю Кодекса новинарох Сербиї. Як гварел, тот модел длуго пририхтовани з фахову потримовку Мисиї ОЕБС и НДНВ, алє и на основи практичних искуствох и каждодньовей новинарскей роботи медия на меншинским язику. Прето є преверени, практични и применлїви и у других подобних заєднїцох и медийох.■ Пририхтал И. С. 11. СЕПТЕМБЕР 2020.

tiznjovnjik@ruskeslovo.com

КООРДИНАЦИЯ НАЦИОНАЛНИХ СОВИТОХ И РА ДИО-ТЕЛЕВИЗИЯ ВОЙВОДИНИ

ВЛА ДА СЕРБИЇ МОЖЕ РИШИЦ ПРОБЛЕМИ

Нєдавни вименки уредби о буджету хтори принєсла Влада Републики Сербиї, Пре одлуку Влади Сербиї о зменшаню буджетних даваньох за финансованє дїялносци Явного медийного сервиса Радио-телевизиї Войводини, за 201 милион динари, покраїнски медийни сервис од септембра розтрагнул контракт з вецей як 200 особами занятима прейґ аґенцийох. Понеже ше зменшанє числа занятих одноши и на меншински редакциї РТВ-а, стреду, 2. септембра, у просторийох Руского културного центра у Новим Садзе отримана схадзка Одбору за информованє Координациї националних совитих зоз представителями Радио-телевизиї Войводини. На схадзки зволаней на инициятиву Националних совитох Руснацох и Бунєвцох, бешедоване о евентуалних пошлїдкох на обсяг и квалитет информованя меншинских заєднїцох на покраїнским медийним сервису, и о можлївих способох як ришиц актуални проблеми. Представительох найвекших националних совитох чийо шедзиско на териториї АП Войводини и Координациї о актуалней ситуациї у Радио-телевизиї Войводини поинформовали главни и одвичательни редактор Другей програми Телевизиї Войводини Мирко Канюх, главни и одвичательни редактор Трецей програми Радия Воїн Попович и його помоцнїца Златица Няради. Представителє Радио-телевизиї Войводини гварели же и попри зменшаня числа занятих, за тераз, нє загрожене информованє на язикох меншинских заєднїцох, и же руководство Явней медийней установи зробело шицко же би ше затримало цо вецей людзох. По їх словох, права адреса дзе би ше требало опитац прецо пришло до шицкого того – то Влада Републики Сербиї. Гоч повод стретнуца у РКЦ була актуална ситуация з одпущованьом занятих, предсидатель Националного совиту Руснацох Борислав Сакач хтори водзел схадзку, спозорел же проблеми у меншинским инофмованю треба системно ришиц, а нє єден по єден, же би ше ознова повторйовали. – Дошли зме до ситуациї же нам ше одредзени нашо здобути права годни зменшац. Длугорочно патрено, нови законски уредби би могли спричинїц вельо проблеми – о рок, лєбо два, велї з новинарох здобуду право на одход до пензиї, а нє будземе мац леґални, законски рамики на їх роботни мест прияц нових людзох – гварел предсидатель Националного совиту Руснацох Борислав Сакач у вияви за РТВ. Предсидатель Координациї националних совитох, Стефан Стойков, зоз болгарского националного совиту наявел же Координация шлїдом спомнутого будзе вимагац приєм при актуалней предсидательки Влади Сербиї. – Случованя у Явним сервису можу як пошлїдок мац зменшанє здобутих меншинских правох у обласци информованя. Прето будземе вимагац схадзку зоз предсидательку Влади Републики Сербиї. За тераз, дефиновани два вимоги. Перша, же би ше нашло и надополнєло средства хтори зоз ребалансом буджета вжати од РТВ. Слово о суми од 201 милион динари, а хтори нєобходни за квалитетне информованє и роботу шицких, та и редакцийох националних заєднїцох. Друга вимога ше одноши на Комисию хтора одлучує о приманю роботнїкох на места тих хтори би пошли до пензиї, лєбо же би дошлєбодзела приєм нових младих и школованих людзох – гварел предсидатель Координациї Стефан Стойков. Як могло чуц на схадзки, Влада Републики Сербиї стабилни партнер шицким националним совитом и Координациї, та виражене наздаванє же ше схадзка зоз премиєрку отрима цо скорей и же резултат будзе позитивни. А. П. 11. СЕПТЕМБЕР 2020.

STANOVISKA Пише: Mирон ДЖУНЯ, публициста

ЦЕПЛЕ-ЖИМНЕ-ВИМЕНКОВО (ЛЄБО, КАЖДИ ЗҐОДНИ АЛИБИ ЗНАЧИ) Оживйованє театралного (взагально, културного) живота, по умертвеним (коронарним) лєту, коинцидує з початком нового школского року. Новосадски главни драмски ивенти – Стерийово позорє и Инфант (Фестивал нового и алтернативного театру) з узвичаєней майско-юнийскей аґенди, загнати за чечуци мешац. За беоґрадски Битеф, цо му тераз сезона, ище сом нїч нє чул. У Сараєве МЕСС порозцаговани през широки календарски розпорядок, звичайно онлайн, подобно як запровадзене и з нєдавно законченим филмским фестивалом, у Валтеровим варошу, на хторим тиж приказани режийни деби нашей Штайнфелдовей. Нєурядово – управа Драмского мемориялу Петра Ризнича Дядї ше надумовала отримац смотру цо ю пандемия вяри саботирала, средства, як гваря, достати, алє присутне и обаванє же вибух новей габи (знова) покарабаши плани орґанизатором. Уж видзене, по виберанкох за зацменє на солстиций. Гоч обераци синдром винїмково бул ридки при школярох, якош як кед би ше сподзивало же то годно, ознова, спричинїц парализу общей системи. Важне же ше вше трафи даяки алиби зґодни за карантинизацию. Чом так гварим? Га – у хвильки писаня тексту сом у пристолним варошу, дзе нє мож пришмердзиц анї до єдного явного обєкту без маски, покля на другим боку, наприклад, базен на Ташмайдану нацискани з людзми без защити. Далєй – праве у остатнїм викенду за нами отримани Инфант у Новим Садзе, по першираз нє у вецейдеценийней орґанизациї Културного центру НС. Институциї цо дзешка под час надобудного директора Андрея Файґеля вигнала латинку зоз своєй назви и сукцесивно ше зведла на филиялу Радио Беседи – напевно же таки алтернативни, шлєбодоумни фестивал анї кус нє хиби. Нєжадане чадо превжали у рамикох такв. Калеидоскопу култури ОПЕНС 2021 – орґанизаторе (войводянского) пристолу култури у Европи, нарок. Треба оправдац средства достати за тоту причину. А кажди зґодни алиби значи. Цикаве же у Културним центре у остатнїм чаше буджет обтерховани з плацами пецерих (дискретно) новоприятих занятих. Можем думац же яки би ту бул (провизорни) алиби, так як цо здумуєм за себе виокременосц (лєбо, поправдзе, алиби) з чечуцих подїйох, яку сом себе вибрал на початку ещи цалей тей небулози. Повторюєм – нє дайце ше спреведнуц! Становиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово”

РУСКЕ СЛОВО 5

НАШО МЕСТА ЕКИПА ЕМИСИЇ „З ТАМАРУ У АКЦИЇ” НАЩИВЕЛА РУСКИ КЕРЕСТУР

ЖАДАЮ ПРЕДСТАВИЦ „ПРЕСТОЛНЇЦУ” РУСНАЦОХ Екипа популарней ТВ емисиї „З Тамару у акциї”, хтора помага социялно загроженим фамелийом, 3. септембра нащивела Руски Керестур и зняла прилоги зоз хторима представи руску националну заєднїцу. Авторка емисиї Тамара Ґруїч, виявела за „Руске слово”, же у рамикох знїманя емисиї у Сивцу, дзе тих дньох помагаю обновиц дом єдней фамелиї, нащивели и „нєурядову” престолнїцу Руснацох у Сербиї же би голєм часточно представели руску заєднїцу, єй историю, обичаї и културу. ˗ Наш сериял почали зме од сиверу Косова, през цалу Сербию и лєдво зме дочекали присц до Войводини. Ту зме вяри зняли перши 9 фамелиї, а вец ше претаргло знїмац пре корону. Тей єшенї плануєме помогнуц ище 16 фамелийом на тей териториї. Кед глєдаме идеалну фамелию котрей треба помоц, то обявиме и на дружтвених мрежох, помага нам и социялна служба. Понеже ми нє гуманитарна орґанизация, алє ТВ емисия, глєдаме и телевизийну приповедку, напр. фамелию з вецей дзецми и подобне, хтора може анимировац патрачох, пренєсц и красне порученє, а и же би мали хижу хтору можеме поробиц за предвидзени час. На тот завод нашли зме єдну таку фамелию у сушедним Сивцу, и понеже нам циль и промоция природних доброх, култури и шицкого цо специфичне у єдней општини, так, медзи иншим, вибрали зме зайсц и до Руского Керестура, бо розуми ше же знам же вон нєформална престолнїца Руснацох у Сербиї. Барз ше радуєм же Руснацох першираз представиме у нашей емисиї, и шицки зме були возбудзени док зме ше пририхтовали, глєдали даяки инересантносци на википедиї и подобне. То красна нагода упознац ше и зоз вашу заєднїцу, обичаями,

културу и традицию – виявела авторка емисиї Тамара. За тоту нагоду екипа РТС-у нащивела и зняла прилоги у Замку, у музейней збирки, и шедзиску Националного совиту, а тиж нащивела и найстаршу хижу о хторей ше стара НС. Домашнї им були предсидателька Туристичного здруженя Любица Няради и предсидатель Вивершного одбору Националного совиту Руснацох Желько Ковач. Вони ТВ екипи представели Руснацох и їх живот на тих просторох, а з тей нагоди у народним облєчиве була облєчена и Нярадийова и три млади дзивки – Адриана Надь, Клара Катрина и Кяра Будински. Екипа тиж познїмала звонка и знука нашу катедралну церкву св. оца Миколая, цо им оможлївел парох о. Михайло Малацко, а шлїдуюци дзень Руски Керестур и його знаменїтосци познїмали и зоз дроном. Емисия „З Тамару у акциї” емитує ше на явним сервису РТВ Сербиї кажди пияток на 21 годзин. М. А.

У ДЗЕЦИНСКЕЙ ЗАГРАДКИ „ЦИЦИБАН”

ПОДАРОВАНИ ДВА КЛИМИ До обєкту дзецинскей заградки „Цицибанˮ у Руским Керестуре, пред початком нового школского року, инсталовани два нови клими, хтори прейґ донаторох – симпатизерох обезпечел Месни одбор Сербскей напредней странки.

6 РУСКЕ СЛОВО

Клими инсталовани до двох преднїх учальньох у старим обєкту дзецинскей заградки, дзе найстарши дзеци, т.є. тоти зоз предшколскей ґрупи, а вони од того року буду у цалодньовим пребуваню. З тей нагоди „Цицибанˮ нащивела делеґация СНС на чолє зоз предсидательом Иґором Фейдийом, а за дарунок им подзековали виховательки на чолє з координаторку Андрею Чернок. У новим школским року у „Цицибануˮ будзе и коло 11 метери нового мурику, понеже стари бул уж барз нєбезпечни за дзеци хтори ше бавя коло нього и там маю гомбалки. Тоту роботу орґанизовала Ме сна заєднїца (МЗ) и секретар Михайло Пашо, а ЯКП „Рускомˮ донирало материял и роботу. М. А. 11. СЕПТЕМБЕР 2020.

mesta@ruskeslovo.com

ГУМАНИТАРНА АКЦИЯ ЗА ЛЕНУ И АЛЕКА З РУСКОГО КЕРЕСТУРА

ДЗЕЦОМ ТРЕБА ОБЕЗПЕЧИЦ ЛЄПШИ УСЛОВИЯ ЗА ЖИВОТ У Ру ским Ке ре сту ре порушана ище єдна векша гуманитарна акция у тим року, у хторей ше будзе помагац Чапковей фамелиї, бо им треба нове закрице на хижи. Трицецтрирочна Марина Чапко, мац двоїх дзецох Алека и Лени, концом пре шло го ро ку остала без супруга Михала, хторому ше теди зберало помоц за трансплатацию шерца, а хтори нєодлуга як акция порушана, нажаль умар. Марина зоз скромним пенєжом, хтори до става, нє може сама оправиц хижу, та прето о.д. секретара Ме сней заєднїци Михайло Пашо и директор ЯКП „Руском” Иґор Фейди порушали гуманитарну акцию. – У єдней з нащиви Чапковей фамелиї, кед зме з Иґором ношели дарунки Марини и єй дзецом, видзели зме у яких чежких условийох тоти дзеци рошню. Обисце нє ма закрице, мури и повала премакаю, облаки и дзвери стари, нєфункционални, та зме теди надумали порушац даяку гуманитнарну акцию у хторей би ше тей фамелиї помогло. Перше ше муши направиц нове закрице, а потим кед ше людзе одволаю, дзецом ше

обезпечи кавчи и писа ци столи, же би мали основни условия за одрастанє и ученє, понеже дзеци школя ре тре цей и пиятей класи основней школи. Потим будзе требац изоловац хижу, обезпечиц нови облаки и дзвери, понеже приходзи жима. З оглядом же то гра жда нє Ке ре стура, думам же бизме требали буц зложни и помог нуц Чапковим, так як цо зме гуманосц уж нєраз указали – гварел Пашо. Акцию збераня помоци потримали даскельо спонзоре з валалу хтори вифинансую закрице, а клоферска роботня „Лимар Мандич”, власнїка Райка Мандича зоз Кули, тиж як спонзор, обезпечи роботнїкох за оправянє закрица. З тей нагоди, шицки людзе добрей волї поволани же би ше приключели ґу акциї и помогли материялно, або финансийно. За подробнєйши информациї мож наволац о.д. секретара Ме сней заєднїци Михайла Пашу на число телефона 065⁄2-703-305. Ан. М.

ЕПИДЕМИОЛОҐИЙНА СИТУАЦИЯ У ОПШТИНИ КУЛА

ЧИСЛО ХОРИХ ШЕ ЗМЕНШУЄ На остатнєй схадзки Кризного штабу општини Кула, хтора отримана 3. септембра, констатоване же ше ситуация у општини злєпшує цо ше дотика Ковиду 19. Нєурядово дознаваме же єст менєй инфицированих и у Руским Керестуре. У кулскей општини медийом нє доступни и конкретнєйши податки о тей хороти, як то случай у других општинох, прето ше дознава лєм зоз нєформалних жридлох, бо анї здравствени установи нє овласцени давац таки податки. Нєформално дознаваме же число позитивних на вирус и у цалей општини менше, а тиж и у Керестуре, як и же позитивни на вирус маю лєгчейшу клинїчну слику. З оглядом на позитивну ситуацию вирусу корона, општински Кризни штаб на спомнутей схадзки принєсол и нови мири з нагоди актуалней ситуациї коло зменшо11. СЕПТЕМБЕР 2020.

ваня, зопераня и гашеня епидемиї Ковиду 19, а хтори ше одноша на роботу погосцительних обєктох. Принєшена одлука же би ше роботни час предлужело за єдну годзину, цо подрозумює роботу нука у локалу до пол ноци, а вонка до годзини. У наступним периодзе будзе звекшана контрола роботи тих обєктох. На схадзки Кризного штабу тиж поведзене же школски рок у шицких установох добре почал и обезпечени шицки потребни защитни средства. Кед бешеда о Ковид ситуациї, за Керестурцох значне и же у сушедней оджацкей општини од 27. авґуста преглашена позарядова ситуация пре звекшанє инфицированих од корона вирусу. Як уж познате, жирячиско вирусу була фабрика „Маґна” дзе заняти и коло 10 Керестурци. М. А.

РУСКЕ СЛОВО

НАШО МЕСТА ЗОЗ СХАДЗКИ УПРАВНОГО ОДБОРУ РУСКЕЙ МАТКИ

НА ШОРЕ ПОДОБОВА КОЛОНИЯ И СТРЕТНУЦЕ ПОЕТОХ

У канцелариї Рускей матки у Руским Керестуре, 4. септембра отримана заєднїцка схадзка єй Управного одобору и Редакцийного одбору глашнїка РМ „Руснак”, на хторей розпатрани наиходзаци активносци тей орґанизациї. Перша на шоре Друга подобова колония „Еуфемия Гарди 2020” хтора будзе 12. септембра, 26. септембра Пияте стретнуце поетох литературних и музичних творительох Рускей матки у Руским Керестуре, a на обидвох подїйох будзе по 17 учашнїкох. УО поинформовани о шицких орґанизацийних питаньох, програми за тоти два подїї, хтори нєпоштредно пририхнари за пририхтованє програми и за коктел за учашнїкох, цо тує керестурски Месни одбор Матки. На дньовим шоре були и информациї о анґажованю Ру- вєдно 50 000 динари. Програма би була 28. децембра, на дзень снованя РМ, тескей матки коло рихтаня просторийох за Ґалерию подобових роботох у Руским Керестуре. По словох предсидателя ди би було и отверанє вистави малюнкох зоз Другей подоРМ Дюру Папуґу, о поднєшених вимогох Националному со- бовей колониї, зоз пригодну програму за хтору задлужени виту Руснацох и Школи „Петро Кузмяк” о тим питаню, кон- Мария Дорошки и Славко Пап. – Сцем наглашиц же ми проєкт за Глашнїк правели на яр, статовали же на урядово вимоги нє достали нїяки одвит од алє понеже го нє потримал НС, нє одобрени є анї у ПокраНС, а потераз анї зоз Школи. їнским секретарияту, а так исто – На вецей заводи зме контактовали и за означованє рочнїци. Но, назоз МЗ Руски Керестур и предсидатеПОТРИМОВКА РОБОТНЇКОМ здаваме ше же тераз буду потрильом Општини Кула хтори нам помамани на тим Конкурсу Одбору РТВ гали и з нїма зме вєдно утвердзели тото предкладанє же би як початне риЗоз схадзки УО Рускей матки до явного сер- за културу – заключел предсидашенє место за подобово роботи було у вису РТВ Войводини, т. є. ґенералному дирек- тель Папуґа. На схадзки УО були присутни першей учалнї з лївого боку у Замку. торови Миодраґови Копривицови послате соДогварене тиж було же поднєшеме и общенє зоз хторим ше вимага нє одпущовац седем особи, алє лєм з Кули и вимогу до Школи цо зме поробели 17. вецей як 200 роботнїкох. Зоз сообщеньом ше Керестура, док з Вербасу, Новоавґуста. Теди були рочни одпочивки, дава потримовку же би ше проблем ришело го Саду, Коцура и Шиду оправта нам директорка обецала же одви- нє зоз одпущованьом роботнїкох, поготов же дано нє пришли. Прето и о натую од 1. септембра, и тераз зме з ню так загрожена робота праве редакцийох на ступних активносцох бешедоваконтактовали, алє ше ище нє одвола- меншинских язикох, та ше одражи и на ради- не лєм за Кулу, дзе ше, кед годно по традициї уключа до манифела, а без согласносци Школи ми нє йску и тв програму рускей народносци. Со об ще нє по сла те ґене рал но му ди рек то ро стациї Костельникова єшень, а можеме тото реализовац, бо Замок даґдзе у октобру, новембру, плаШкола ма на хаснованє. Но, наздава- ви РТВ и другим руским медийом. ную орґанизовац и приказованє ме ше же ше тото позитивно риши – двох филмох о Руснацох – „Воскресенє народа” Джона Липотолковал Папуґа. На схадзки УО було бешеди и о проєкту РМ за означова- ґетия и Мариї Силвестри, о будзеню свидомосци русинсконє 30-рочнїци од єй снованя, хтора будзе 28. децембра того го народу у жемох штреднєй Европи, а други филм „На свороку. За тото РМ конкуровала на Конкурс Одбору за култу- єй жеми” о Руснацох у наших крайох, чий автор Григорий ру НС за скромни средства и то за єдно число глашнїка РМ Миронов. М. А. Руснак, то 35 000 динари за друкарски трошки и 15 000 ди-

У ШИДЗЕ

Фото: ПР Општини Шид

ПОСТАВЕНИ „ЛЄЖАЦИ ПОЛИЦАЄ”

8 РУСКЕ СЛОВО

Локална самоуправа у Шидзе ше на початку нового школского року остарала же би на висши уровень подзвигла безпечносц школярох. Же би вожаче автох и моторкох зменшали швидкосц блїзко школох и дзецинских заградкох, поставени шейсц технїчни препреченя. На асфалтну драгу поставени такволани „лєжаци полицає”. Тоти препреченя поставени у улїцох Златка Шнайдера, Велька Влаховича, 12. априла, Петра Кочича и два у Карадьордьовей улїци. Вл. Дї. 11. СЕПТЕМБЕР 2020.

mesta@ruskeslovo.com

ТРИБИНА ПРОЄКТУ „ЗДРАВА ЖЕНА – МОЦНА ЖЕНА”

ПОДАТКИ О НАСИЛСТВУ ЗАСТРАШУЮЦИ У рамикох проєкту Шветовей банки, Влади Републики Сербиї и Дома здравя „Велько Влахович” – „Здрава жена – моцна жена”, прешлого штвартку, 3. септембра, у велькей сали Скупштини општини Вербас отримане преподаванє на тему „Насилство Фото: www.vrbas.net над женми и ковид-19”. Трибину отримали патронажни шестри зоз Служби поливасилства, постарац ше за нїх и обезпелентней патронажи, а циль трибини чиц им защиту. До проєкту ше уключебул дзвиганє свидомосци и потреби за ла и Сербия и пошвидко достанєме ноборбу процив насилства над женми у ви протоколи по котрих будзе требац нових околносцох хтори настали пре поступац же би ше стануло на конєц пандемию вируса. насилством над женми. На тоту тему Гоч насилство над женми нєприємна зме приповедали зоз женами хтори затема, воно присутне, а як могло чуц на няти у Општинскей управи, а наш циль преподаваню, под час пандемиї ескали- же бизме у цеку септембра тоту тему рало. приблїжели и женом у Дому здравя, – Нажаль, ище єден пошлїдок вируса Червеним крижу, у школох, а потим и корона, то евидентне пороснуце насил- по валалох општини Вербас – гварела ства над женами. Лєм по 15. май зме патронажна шестра вербаского Дома мали аж шейсц забойства женох у Сер- здравя Тат`яна Радович. биї, а насилство постало ґлобалне зявеПроєкт потримала и Комисия за пронє под час пандемиї ковид-19. Зєдинє- вадзенє и витворйованє родней ровнони нациї евидентовали зявенє и такой правносци општини Вербас. порушали проєкт по котрим треба у на– Циль нам же бизме тоту тему прийкратшим року пренайсц жертви на- блїжели цо векшому числу женох, алє

источасно почитуюци мири борби процив вирусу, з котрима предвидзене огранїчене число особох у завартим просторе. Прето зме одлучели орґанизовац цо векше число преподаваньох, на вецей розичних местох, же би цо векше число женох з розличних установох, подприємствох и орґанизацийох могло чуц як треба реаґовац и цо зробиц кед видно перши знаки насилства – гварела предсидателька Скупштини општини Вербас и членїца Комисиї за провадзенє и витворйованє родней ровноправносци Саня Жиґич. Тоти активносци Дома здравя ше финансує з Проєкту за розвой здравства зоз пожички Шветовей банки. Уключованє шицких компетентних институцийох и превозиходзенє патриярхалних одношеньох у дружтву важни же би ше зменшало число случайох насилства над женми. Як заключене на трибини, у случаю насилства над женми важне же би система, алє и поєдинци знали препознац тото насилство котре ше манифестує на розлични, часто и прикрити способи. О. Р.

ЛОКАЛНА САМОУПРАВА У ШИДЗЕ ПРЕДАВА СВОЙ БУДИНОК

ДРУГИ РАЗ НА ЛИЦИТОВАНЄ Општинска Комисия за розполаганє з нєрухомосцами у Шидзе розписала явну оглашку за предаванє квартельно˗дїловного будинку у вибудови, чий є власнїк, а хтори ше находзи у улїци Святого Сави 61. Вкупна поверхносц будинка 1 061 квадратни метери, а будинок нє вибудовани доконца. Понукнуца зацикавених ше прима по 25. септембер по 12 годзин, а явне лицитованє будзе отримане 28. септембра на 10 годзин у сали Скупштини општини Шид.

11. СЕПТЕМБЕР 2020.

Як у оглашки и наведзене, слово о другим явним предаваню, а одредзена тарґовищна цена 33 959 440 динари. Ище прешлей єшенї, кед надумане предац будинок, овласцени преценїтель одредзел же тедишня тарґовищна цена будинка 42 449 000 динари. Отримане и перше предаванє, а будинок нє купени. По закону, кед ше предаванє окончує други раз, вец ше зменшує и початну цену и тераз є утвердзена на спомнути 33 959 440 динари. Як нам пояшнєл Милан Филипович, општински правобранитель, кед же будинок нє будзе предати у другим предайним кругу, вец ше розписує оглашку за треци круг. По його словох, закон одредзел же початна цена теди нє може буц нїзша як 50 одсто од преценєней вредносци. Слово о будинку хтори почати будовац ище початком 2000-тих рокох, а потераз є нє закончени гоч ше находзи на атрактивней локациї. У прижемю би мал буц дїловни простор, а на поверхох квартелї. З оглядом же нєдалєко од будинка чече поток Шидина, у франти тот будинок дзепоєдни гражданє наволую „Скадар на Шидини”. Чи будзе предати з другого пробованя, а до општиснкей каси ше злєє спомнути пенєж, остава видзиц. Вл. Дї.

РУСКЕ СЛОВО

ЕКОНОМИЯ ОДКУП И ОБЕРАНЄ ПАПРИҐИ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

РОД ПРЕПОЛОВЕНИ, ЦЕНА МОГЛА БУЦ ВЕКША Пише: Андреа МЕДЄШИ

Перши одкуп червеней роговей паприґи у Руским Керестуре того року почал коло 20. авґуста, кед цена за килу була 70 динари, док озбильнєйши одкуп роговей паприґи почал пред тижньом, коло 1. септембра. Цена од теди варира, алє є углавним 55 динари за першу класу, док ше другу класу роговей паприґи предава по цени 29 динари за килу

огорочни род паприґи, як гваря продукователє, преполовени, а рижни сорти паприґи одкупює ше на вецей местох, у керестурских подприємствох „Изґлед”, „Т-пам” и „Маньо” зоз Футоґу прейґ заступнїка Аци Зарубици, хтори попри билей паприґи бабури одкупюю и парадичову, рогову паприґу и феферону. До валалу одкупйовац паприґу приходзи и „Дарком”, а ту и домашня Землєдїлска задруґа „Керестурска паприґа”. – У нашим подприємстве „Изґлед” одкупюєме 1. класу по цени од 55 динари за килу и 2. класу по 29 динари, и тоти цени затераз таки, гоч ше чувствує же пойду и горе. Маме розлични пакованя – ґайби, бокси, мехи, з тим же того року велї людзе заинтересовани за другу класу хтора ше пакує до боксох, понеже то вельо туньше и продукователє можу анґажовац вельо менєй наднїчарох. На нашим одкупним месце, поглєдованє за паприґу векше як цо ше понука, та людзе нє маю проблем зоз пласманом – толкує Фемка Чизмар, спред подприємства „Изґлед” и додава же по єй думаню рок за паприґу солидни, єст досц и 1. и 2. класи но, як гвари, як и каждого року и урожай и квалитет паприґи индивидуални при каждому продуковательови.

10 РУСКЕ СЛОВО

Заступнїк Ацо Зарубица, хтори за подприємство „Маньо” зоз Футоґу одкупює билу паприґу бабуру, парадичову, феферону и рогову паприґу, гвари же му найвецей преходзи 2. класа, хтору одкупює по цени од 28 до 32 динари за килу. ПРЕДАВА ШЕ И ПО КЛАСОХ, И МИКС” ” – Паприґу пакуєме до боксох, дзе станє коло 220 кили, береме другу класу, и „микс” першей и другей класи, алє понеже того року перша класа паприґи добра, та „микс” продукователє менєй понукаю. Тот хто нє пребера паприґу, кед пойдзе на польо и видзи же ма коло 30 одсто першей класи вон обера за „микс”. Обера ше шицко шором, такой ше на польох до боксох, руца до трактора, ноши на одкупне место и идзеце дому. Нє муши ше до вечара чекац и до мехох преберац паприґу, а и наднїци за таке оберанє виду туньше. Першокласна паприґа ше одкупює за накупцох, а другокласна паприґа идзе за индустрию. Цени од 28 до 32 динари за другу класу, за „микс” од 33. до 35. динари, даґдзе и 38 динари, а перша класа од 55 до 60 динари, 11. СЕПТЕМБЕР 2020.

ekonomija@ruskeslovo.com

дахто понука и 63-65 динари, у зависносци чи купцови нагло треба купиц паприґу и як ше го прешвечи же квалитет паприґи добри – приповеда Зарубица и додава же, по його думаню, и кед би у валалє було дупло вецей паприґи, шицка би була предана. Предсидателька Землєдїлскей задруґи „Керестурска паприґа” Душица Орос гвари же того року паприґи єст на поли менєй у одношеню на лоньску сезону, а по єй думаню, по конєц септембра паприґи будзе вельо менєй. Як гвари, пре нєстабилну хвилю з рока на рок, и нєпредвидлїви лєта, найсиґурнєйше положиц защитни мрежи, до чого ше як продукователька и сама прешвчела. – У юнию було жимно, було вельо дижджу, та паприґи хвиля нє барз одвитовала. Паприґа люби кед ше ю залїва од долу, и кед ма вельо слунка. Прешлого року зме першираз положели защитну мрежу и видзели зме же ма добри ефект. Нє мали зме опеклїни од слунка, нє маме анї того року, паприґа була швижа, тварда, нє „варела” ше на слунку, и того року вельо вецей людзе купели мрежу. Бабура и парадичова паприґа одпорнєйши, алє рогова чувствительнєйша, та од тераз нам защитна мрежа будзе приоритет. Затераз лєм Република давала 50 одсто врацаюцих средствох на конкурсу за защитни мрежи, а було би добре кед би и Покраїна мала таки конкурс. Заш лєм, мрежу кед ше раз купи остава вецей роки, за розлику од фолиї або системи капка по капка – толкує Оросова. З оглядом на тото же рок за паприґу бул слабши и род зменшани, цена би по шицким требала буц векша. По словох Душици Орос, маюци у оглядзе же Керестур постал центер и продукциї и одкупйованя паприґи, диктує и єй цену, а нєраз на свою чкоду. ЗЛОЖНО ТРИМАЦ ДОБРУ ЦЕНУ – Того року зме обчековали векшу цену, бо, ґенерално, вшадзи у Сербиї слабши рок за паприґу. Контактуєме зоз продукователями и на югу Сербиї, и вони тиж у подлей ситуациї цо ше роду паприґи дотика, медзитим, там цена паприґи висша. У нїх цена за першу класу була и до 100 динари, док поведзме у Шидзе була и до 120 динари по кили. На початку, кед цена у Керестуре спадла на 60 динари, сциговали нам слики зоз „Меркатора”, „Лидла” дзе ше наша паприґа предавала по цени од 200 динари за килу. Думам же би ше ми, продукователє, требали тримац даякей цени. Паприґа нє була така дозрета кед ше ю

11. СЕПТЕМБЕР 2020.

Душица Орос

почало оберац и кажди дзень ше спущовало цену и думам же теди требало стануц з обераньом, та би цена поросла. Так зробели того року у Банату – вони у старту мали 70-80 динари за килу досц длуго, аж нам гварели же мали уценьованя з боку купцох же Керестур дава вигоднєйше, понеже ми центер одкупу, и шицки ше ориєнтую спрам нас. Зоз тим же ми спущовали цену, уценьовали продуковательох и по других местох. Медзитим, у Банату ше продукователє здружели, тримали цену и у старту лєпше прешли. Исто так робя и долу на югу Сербиї. Ми тото ище вше нє посциги – толкує Душица, а як причину таких поступкох наводзи: – Можебуц то прето же нас єст вельо, алє голєм продукователє хтори маю векши парцели би требали водзиц рахунку о тим да нє спущую цену. Я розумим же ше людзе боя же нє сцигню пооберац, бо маю вельки укладаня, алє того року могли причекац, бо нє було тельо вельо роду и паприґа нє дозревала так швидко. Могло ше отримац цену, гоч од лєм 70 динари. Єдного року, поведзме, квалитет паприґи бул барз добри, вшадзи цена була висша, коло 60 динари, лєм у нас була 45 динари за килу. Догварели зме ше же отримаме схадзку, на хторей зме ше порадзели да паприґу нє обераме, а на концу, тоти цо на схадзки були найгласнєйши, перши ютредзень пошли оберац. Прето визначуєм же мушиме буц зложни – приповеда Оросова и предлужує꞉ – Кере стур по стал вельки одкупни центер и нам тераз нєобходне же би зме шицки функционовали як єден. Кед ше ми накупци, поведзме, питаю кельо ше ту чека же би ше накладло єден шлепер, и кед им повем же досц два годзини, нє веря. Долу у Сербиї єден шлепер полня 5 днї, прето же нє маю таки поверхно сци. Купци кажди дзень чекаю продуковательох же би им наоберали паприґи, бо єй нєт вельо. Нам дньово по 15–16 шлепери паприґи виходза з валалу, а можебуц и вецей. Нє знам чи продукователє того свидоми, яку ми маме моц кед цена у питаню, прето думам же найважнєйше же бизме були зложни, бо то наша робота, наш труд и нашо укладаня у питаню. А кед ми нє будземе почитовац свою роботу, нє будзе нїхто други – заключує Душица Орос. ■

РУСКЕ СЛОВО 11

ЕКОНОМИЯ ПОЛЬОПРИВРЕДНИ ПРОДУКОВАТЕЛЬ ПЕТРО БЕСЕРМИНЇ ЗОЗ КОЦУРА

ЧЕЖКИ РОК ЗА ПАПРИҐУ Пише: Оля РУСКОВСКИ

У коцурским хотаре уж нє таке нєзвичайне видзиц польо засадзене зоз паприґу. Култура котра донєдавна була главна рошлїна керестурских польох, нєшка досц заступена и при коцурских польопривреднїкох. А кед ше поля зоз паприґу зачервенєю, то значи же пришол час за оберанє

ден з коцурских польопривреднїкох котри уж штварти рок у роботи зоз паприґу то Петро Бесерминї. Як гвари, перши два роки робел у Руским Керестуре зоз братом своєй супруги Снежани, а остатнї два роки роби сам. – Понеже моя супруга зоз Керестура, ту ше и зявело интересованє за паприґу. У Керестуре зме мали паприґу на поверхносци од 6 гольти, а тераз робим 3 гольти. Гоч поверхносц менша, и на трох гольтох єст досц роботи – почина приповедку Петро. Як гвари, робота зоз паприґу почина вяри и през цали рок треба буц анґажовани коло нєй и допатрац ю. – Я научел же ше паприґа на Дзень женох шеє, а на керестурски Кирбай пресадзує. То даяки оптимални рок, може буц 10 днї тадзи лєбо тадзи, алє то даяки ориєнтир. Перше ше шеє до пластенїкох, а ручно ше розруцує нашенє. Потераз зме хасновали домашнє нашенє, котре ми виберали и випродуковали пресаду, а того року сом нашенє сцел дакус обновиц, та сом купел „Супериорово” зоз Институту. Петро щиро припознава же думал же то будзе лєпше, алє нє випадло баш добре, прето же „Супериорово” нашенє на концу було горше як домашнє. Його нєзадовольство дзеля и даєдни паприґаре зоз Керестура котри тиж того року пробовали тото нашенє и, як гвари Бесерминї, за „Супериор” нїхто вецей нє сце анї чуц. – Наяр кед ше пресадзовало були вельки дижджи, жимно, та пресада стала, нє росла. После дижджох кед пришло слунко, „Супериорова” заостала, остала мала и спрела. Третирал сом ю и зоз хемию же би

12 РУСКЕ СЛОВО

ше дацо вицагло з нєй, алє заш лєм заостала за домашню. На концу сом мал досц фину пресаду и бул сом задовольни. Алє, нашо нашенє одпорнєйше и нарок сиґурно будзем шац лєм домашнє, нє плануєм куповац нїякe друге – толкує наш собешеднїк. ВЕЛЬО ХОРОТИ, ВЕЛЬО ПИРСКАНЯ По словох того польопривреднїка зоз Коцура, кажди рок специфични и окремни за себе, а того року хвиля була барз пременлїва, та мож повесц же рок бул чежки. – Хороти, инсекти, вируси, шицкого того року було барз вельо. А тото од чого ше найвецей боїме, то бактериозна пламеняча, и того року єй нє було и нє знам чи дахто вообще мал проблем з тим. Шицко друге – трипси, ґринї, вируси, вируси после жатви, вируси котри пришли з нашеньом, було пламенцу, шицко нам правело проблеми. Поведзме, потераз ше од пламенцу пирскало два раз, найвецей три раз, а того року було пейц ґенерациї пламенцу. Так же, вельо було пирсканя, и думам же урожай нє будзе максимални. Квалитет можебуц и будзе, алє урожай нє – щири Бесерминї. Як нам потолковал, диждж неґативно вплївує на паприґу, понеже вона люби слунка и кед ше єй од долу дава води, вец нє треба анї нїяка защита, анї нїч друге. А того року було и дижджу и слунка, и таки обставини идеални за розвой шицких можлївих хоротох. – Хаснуєм и осиґуранє, а наяр зме мали и каменцу хтори побил паприґу теди ище у початних фазох кед була пресадзена. Достали зме одчкодованє, надополнєли нам 11. СЕПТЕМБЕР 2020.

ekonomija@ruskeslovo.com

пресаду и наднїци, та з оглядом на тото як даєдни други прешли, ми и ище и досц добре. Од општини, гвари, нє достава нїяку помоц, а од держави достал субвенциї на систему за наводньованє капка по капка, з тим же ше за тото конкурує наяр. Потребне приказац рахунки и шицко випочитовац як конкурсна процедура идзе, а достал 50 одсто од цени без ПДВ-а.

– Кед идзе микс, вец ми за преберанє нє треба роботнїкох, понеже шицко идзе до бокс-палетох, на полю ше пакує и директно идзе на одкуп. Єст ту досц проблеми, високи наднїци, роботнїком зоз Змаєва треба плациц и превоз, алє знаходзим ше даяк – гвари Петро.

ПОЧИНА ОЗБИЛЬНЕ ОБЕРАНЄ

Учленєл ше и до Здружена паприґарох у Руским Керестуре, а понеже вони маю фаховца за защиту, там може чуц и совит вше кед му дацо потребне, а отамаль бере и хемию. – И ми медзи собу, коцурски паприґаре, сотрудзуєме и радзиме ше цо би, як би... Ту и Аґрозавод, Польопривредна фахова служба, та сотрудзуєм и з нїма. Вони нас обвисцую кеди треба пирскац од пламенцу, прето же ше ту час муши точно випочитовац. Потребне третирац точно у одредзени час кед ше лягню ваїчка од пламенцу, нє шме ше запожнїц, а анї зробиц скорей, бо вец нєт ефекту пирсканя. Средства за тото досц драги, як и за други пирсканя, а того року их було окреме вельо. Так же, вельо єст укладаня, а увидзиме яки будзе конєчни резултат – щири Бесерминї. Кед слово о будуцих планох, Петро гвари же нє планує преширйовац роботу, останє на тей поверхносци од 3 гольти, лєм роздумовал же би можебуц могол нарок пробовац кус садзиц и парадичовей паприґи. – Роздумовал сом же можебуц би могло подзелїц кус, полу парадичовей паприґи, полу тей червеней. Зоз тим бим и роботнїки длужей мали роботи у мнє, понеже парадичова паприґа почина скорей, а нєт анї тельо пирсканя, анї пребераня. Дакус ма нїзшу цену, алє парадичова паприґа идзе до бокс-палетох, та менєй єст и роботи. Алє, то ище нє сиґурне, плануєм, а увидзиме цо и як будзе до яри. Єдно сиґурне – же зоз паприґу предлужуєм робиц и надалєй и нє плануєм од нєй одустац – з ошмихом закончел приповедку коцурски польопривреднїк и паприґар Петро Бесерминї.■

Потераз ше у Бесерминьових два днї оберало паприґу, а того тижня планую почац и на велько. – Влонї сом вчас почал оберац и теди ище паприґа нє мала цену. И тераз сом вчас почал, одкуп нє бул орґанизовани, цена нє була вигодна, та сом оберанє претаргнул и причекал най ище кус огреє. Тераз и накупци уж почали волац, отворени и даскельо одкупни места, попри Керестура, єдно место отворене и у Коцуре, цо ме наисце радує, а за нас паприґарох то вельке олєгчанє. Увидзиме як будзе исц, чи ше будзе преберац, чи пойдзе до миксу, ище нє знаме. Як гвари Петро, перше рушело зоз цену од 70 динари за першу класу, а вец спадло на 50 динари. Тераз цена ту коло 55 динари на велько, а накупцом ше предава по 65 динари. Цена другей класи ту од 28 по 33 динари, и як гвари, углавним коло 1. септембра каждого року цена паприґи почина роснуц. – Мнє ше видзи же глєданє досц вельке, же у Керестуре уж першираз обране шицко и же остало мало добрей паприґи, мало першей класи. Думам же цена будзе дакус вигоднєйша. За тот рок нє обчекуєм даяки вельки урожай. Дацо ше зароби, алє думам же нє будзе таки заробок яки би требал буц на паприґи. Алє, кед би и так остало, було би добре – бешедує Бесерминї. И кед ше пресадзує, и кед ше обера паприґу, Петро анґажує наднїчарох. Як гвари, ма ґрупу роботнїкох зоз Змаєва з котрима сотрудзує одкеди роби з паприґу, а за преберанє вше пробує найсц жени з Коцура.

11. СЕПТЕМБЕР 2020.

СОВИТУЄ ШЕ И ЗОЗ ФАХОВЦАМИ И ЗОЗ ПАПРИҐАРАМИ

РУСКЕ СЛОВО 13

РОК XIV

СEПTEMБEР 2020. число 50 (148)

РУСНАЦИ У НЄШКАЙШЕЙ ЕВРОПИ (I)

ВЕЛЬКИ РОЗЛИКИ И У СТАТУСУ, И У ХАСНОВАНЮ МЕНШИНСКИХ ПРАВОХ

Пририхтала: Олена ПАПУҐА

Пише: Олена ПАПУҐА

Шицки заєднїци Руснацох, Русинох, Лемкох хтори жию у нашим старим краю, терашнїх державох Польскей, Словацкей, Мадярскей, Румуниї, Ческей, з винїмком України, нєшка гражданє Европскей униї. Нашо найблїзши сонароднїки у Горватскей тиж часц ЕУ. Сербия, як и Україна, декларовали намиру приступиц ґу тей заєднїци. О тим як Руснаци витворюю свойо национални права и чуваю свой национални идентитет у державох у хторих жию, ознова сце годни читац у рубрики „Руске у швецеˮ наших новинох

ед ше пове Горнїца, перша асоцияция наших людзох на Стари край и завичай то Карпати, Україна и Словацка. Медзитим, у тих двох сушедних державох можебуц и найвекши розлики у статусу и институцийних меншинских правох русинскей заєднїци. У України урядове становиско же су субетнїчна ґрупа державотворного народу. У Словацкей здобули високи уровень институцийного припознаня, алє после деценийох асимилациї запровадзованє и хаснованє меншинских правох идзе помали.

Фото: http://www.cemerica.sk

Фото: https://zakarpattya.net.ua

УКРАЇНА:

14 РУСКЕ СЛОВО

ЕВРОПСКИ ИНТЕҐРАЦИЇ И ВИМОГИ ЗА ПРИПОЗНАНЄ

Руснаци з України жили у рижних державох, Австро-Угорскей, Мадярскей, Чехословацкей, Совєтским Союзу, тераз у самостойней нєзависней держави. Були виложени асимилациї, алє ше то нїкому нє поспишело. Руснаци у сучасней держави України жию и нє миря ше зоз фактом же су єдини од шицких Руснацох у рижних державох нє припознати. После паду комунизма и „русийскей чижмиˮ, шицки жеми цо су нєшка у Европскей униї Руснацом врацели право декларовац ше як Руснаци, лєм Україна то анї по

нєшка нє поробела. Урядове становиско держави же Русини часц українского народу. Яке будзе надалєй одношенє ЕУ ґу Руснацом у України, увидзи ше. Алє то нє будзе пошвидко, бо Україна анї нє на пол драги у европских интеґрацийох, кед би ше у предпиступних догваркох вироятнє поставело питанє нєприпознаваня Руснацох. У цалим швеце на єдним месце, Руснацох єст найвецей праве на Подкарпатю у України, як тот свой реґион Руснаци одвше наволую. Держава урядово тоту традицийну назву нє припознава, та ше тот реґион по сучашнє наволує Закарпатє, а официйно Закарпатска обласц. – У сучасней України Руснаци чувствую свой идентитет, вон моцнєйши при народу хтори жиє по валалох, а у варошох асимилация векша пре вплїв державних институцийох, а шицки школи, оводи, факултети маю наставу лєм по українски. По попису жительства у України було 10 600 Руснацох. Алє приватни анкети и попис цо правели русински орґанизациї гваря же лєм на Подкарпатю єст вецей як 300 000 Руснацох. Тото назначене число, 10 600, то значи же ше Русини вияшнєли як други, а вец назначели же су Русини. Велї ше боя тото поробиц на попису, а велї анї нє знаю же и вияшньованє на таки способ заш лєм гутори о тим же хто Руснак. Держава нє ма податки о Русинох, то „лєм другиˮ. Як ситуация указує и попис 2012, хтори нє дал Русином можлївосц же би ше вияшнєли як Русини. Україна єдине цо нам дала, то формованє русинских орґанизацийох. У законох хтори реґулую права националних меншинох у України нє спомнути Руснаци, а у одвитох на поставени питаня Влада України одвитує же у тей држави нєт орґана 11. СЕПТЕМБЕР 2020.

rsusvece@ruskeslovo.com

СЛОВАЦКА:

ИНСТИТУЦИОНАЛИЗОВАНИ НАРОДНИ ПРЕПОРОД

Найвисши державни орґани хтори ше стараю о меншинох то Одбор за национални меншини и етнїчни ґрупи, хтори роби при Влади Републики Словацкей, то Рада влади за людски права, национални меншини и родну ровноправносц дзе Русини маю двох членох, Милана Яна Пилипа и Петра Медвидя, хтори були кадидовани Фото: https://www.rusynshop.sk

хтори би припознал Руснацох. Кажде ше може вияшньовац усно як сце, алє русинскей националносци нєт – шицки Українци – толкує предсидатель Реґионалного здруженя подкарпатских Русинох Микола Бобинец. У актуалним державним парламенту України єст 8 посланїкох – депутатох зоз Подкарпатя, алє анї єден з нїх нє станул на бок Русинох. Влада, министерства, або даєдни други державни институциї нє маю Руснацох хтори би совитовали предсидателя, министрох, або посланїкох о проблемох Руснацох. Влада України ма министерство за културу, зоз хторого ше помага меншином, а посланїки маю Одбор за националносци и релиґию, алє ше там нїґда нє бешедує о Руснацох и їх проблемох.

Русини у Словацкей у сучасней Европскей униї, шлєбодно мож повесц, доживюю препород. Яке гнобенє доживйовали под час тоталитаризма, нє сцу ше здогадовац. Русинска националносц, як и грекокатолїцка вира, були забранєни од 1950. по 1991. рок, та ше могли вияшньовац як Українци, або Словаци. Русински язик, на хторим бешедовали, бул українски. Велї нє сцели буц Українци, та ше радше асимиловали до Словацох, цо гутори податок же на попису єст 210 000 грекокатолїкох и 50 000 православних, а Словаци су. Кед спаднул тоталитаризем, Словацка такой дошлєбодзела вияшньованє Русином по їх националней основи. – У сучасней держави права националних меншинох заґарантовани з Уставом Републики Словацкей, держава ище нє ма закон о националних меншинох, алє нова Влада тот закон пририхтує и пошвидко будзе вигласани, а Медзинародни закони и повелї о правох меншинох Словацка шицки потвердзела. Русинох у Народней ради Словацкей (парламенту) єст, алє їх схопносц анґажовац ше за Русинох - ровна нули. Значи, за наш народ нє робя нїч. Так було одвше. Вони у парламенту спред партиї, а нє спред Русинох, бо ґарантоване место за меншини нє постої ˗ гвари портпарол Округлого стола Русинох Словацкей Петро Медвидь, хтори и член Одбору за национални меншини и етнїчни ґрупи и совитнїк за Руснацох предсидательки Словацкей Зузани Чапутовей.

на виберанкох и вибрани су. Пилип заступнїк Одбору Ради влади Словацкей за людски права, национални меншини и родну ровноправносц, а Петро Медвидь и Ана Плишкова меновани за совитнїкох Зузани Чапутовей за проблеми русинскей националней меншини. – Средства за роботу русинских орґанизацийох дава Фонд за потримовку националних меншинох. Рочнє, за роботу шицких русинских орґанизацийох, держава наменєла 500 тисячи евра. На тоти средстава ше за културу конкурує прейґ проєктох, та ше средства дзелї зоз тих наменєних еврох за русински фестивали и друге. Прешла Влада вигласала Закон о фонду за потримовку култури националних меншинох, так же ше средства одредзує точно, без можлївосци злохаснованя, а вони шицки зоз буджету. У комисиї за дзелєнє средЗА 20 РОКИ – ДВА РАЗ ВЕЦЕЙ ВИЯШНЄНИХ ствох єст Русинох хторих вибераю руОд 1991. року Русини єдина национална меншина у Словацкей хто- сински орґанизациї – визначел предсирей число рошнє. Шицки други меншини ше зменшовали. На попису датель Здруженя русинскей интелиґен1991. року у Словацкей було 17 197 Русинох. Русински мацерински язик циї и член комисиї Фонду за потримовбул 49 099 особом, а мацерински русински язик Словацом по вияшньо- ку националних меншинох инж. Ян Липински. ваню бул 27 868 особом. Значи, институцийни рамик за сполНа попису 2001. року Русинох було 24 201, мацерински русински язик бул 54 907 особом, а мацерински русински язик ˗ народносц словацка 28 ньованє меншинских правох русинскей 885 особом. заєднїци єст. Медзитим, на питанє наНа попису 2011. року як Русини ше вияшнєли 33 482 особи, мацерин- шим собешеднїком, чи свидомосц о ски русински бул 55 469 особом, а мацерински русински язик – народ- идентитету и припадносци русинскей носц словацка 22 857 особом. националней меншини у Словацкей роФаховци, хтори ше занїмаю зоз русинским питаньом, гваря же у Сло- шнє, чи ше траци, одвит же ше траци, вацкей може буц од 150 000, та аж и до 200 000 Русинох, бо ше як греко- гоч на фестивалох то так нє випатра. У католїки на попису 2011. року вияшнєли 210 000 особи, а як православ- пракси, число людзох хтори ше вияни 50 000 людзе. Знаюци же Словаци скоро виключно нє маю тоти два шнюю як Русини рошнє, алє кед треба вири, мож раховац же то Русини хтори ше вияшнєли як Словаци, та на же би родичи уписали дзеци до русиноживйованю їх руского идентитета треба робиц. скей школи, вони то нє сцу…■

11. СEПTEMБEР 2020.

РУСКЕ СЛОВО 15

КУЛТУРА И ПРОСВИТА САЯМ ТЕТОВАЖОХ У ЧЕСКЕЙ РЕПУБЛИКИ

ПРИПОЗНАНЄ СЛАВОВИ ПАЛЄНКАШОВИ У восточней Републики Ческей, у городзе Оломоуц 29. и 30. авґуста отримана „Tattooˮ конвенция, односно саям тетоважох, на хторей участвовал и Славо Палєнкаш родом зоз Руского Керестура, а хтори бул анґажовани у рисованю уметнїцких малюнкох на пилкох хтори були награди за найлєпших 33-ох „tattooˮ майстрох на тим сайме

нґажованосц Слави Палєнкаша то и свойофайтове припознанє за його ориґиналносц, автентичносц и насампредз талант ґу применєней уметносци. Як гварел автор рисункох, до сотруднїцтва пришло кед зоз нїм прейґ дружтвеней мрежи Фейсбук контактовал орґанизатор спомнутей манифестациї, и предложел же би його пилки, хтори, у першим шоре и були наменєни за декор „tattooˮ салонох, представяли дарунок найлєпшим учашнїком у правеню тетоважох. – Шицко почало кед ми орґанизатор тей манифе стациї прейґ Фейсбуку по слал слику плакати же ше отримує „tattoˮ конвенция у Че скей. Нє витворели зме теди нїяку конкретну комуникацию, понеже слика була лєм у форми поволанки, та сом ше двоєл чи му спомнуц цо робим и предложиц даяке сотруднїцтво. Потеди сом свойо уметнїцки роботи предавал лєм у Сербиї, нїґда у иножемстве, та прето дилема була векша. На концу сом ше одважел, представел му свойо роботи, хтори ше му барз попачели, и на мойо вельке нєсподзиванє предложел ми же бим за їх манифе стацию направел награди за учашнїкох – приповеда Славо. На манифе стациї кажди „tattoˮ майстор, одно сно „tattooˮ студио, мал по єдного учашнїка хторого тетовирал, а на концу жири у каждей од 10 катеґорийох, додзелєл награди за перши три найлєпши тетоважи. – З оглядом на тото же було рижни катеґориї у тетовираню – чарно-била тетоважа, тетоважа у фарби, илустрована, реалистична итд, зоз каждей катеоґориї ше наград-

16 РУСКЕ СЛОВО

зовало найлєпших трох тату майстрох. Комисия и публика потим гласали, и трицец торйо як награди достали мойо пилки – толкує Славо, и додава же тота цалком нєзвичайна уметнїцка робота, рисованє по пилкох, насампредз и наменєна за декор ентериєра, а найвецей их поручую, як гвари, любителє нєобичней уметносци, звичайно власнїки „tattooˮ салонох. За намальовани 33 пилки Палєнкашови требало даскельо мешаци, попри порядней роботи. Рисунок на пилкох представя защитни знак манифестациї у Оломоуцу, рисовани є зоз шлєбодну руку, а технїку рисованя автор у франти наволує „знанє и знаходзенєˮ – Пилки сом офарбел зоз чарним спрейом, потим ишла била подлога у форми коректора, прейґ нього ишла скица зоз клайбасом, а вец прейґ клайбаса сом рисовал зоз лайнерами, односно маркерами, рижней грубини. З початку требало кус експериментовац з материялами и випробовац вецей технїки, хтора фарба зоз хтору як реаґує, на концу сом шицко сам пренаходзел же бим достал цо квалитетнєйшу и реалнєйшу слику – толкує наградзени самостойни уметнїк. И попри тим же манифестация требала буц отримана того року у маю, пре шветову пандемию з вирусом корона була премесцена за остатнї викенд у авґусту. На нєй присуствовало коло 100 учашнїкох, зоз пейцох жемох, а пре благшу ситуацию з вирусом у Републики Ческей отримана є зоз зменшаним капацитетом, алє без обовязки ношеня защитних маскох. Пре ище вше актуални вирус корона и контроли путованя до иножемства зоз Сербиї, наградзени автор, нажаль, мушел препущиц за ньго тото окремне збуванє.■ Ан. Медєши 11. СЕПТЕМБЕР 2020.

kultura@ruskeslovo.com

У ШИДЗЕ ПОРИХТАНИ ЗА ФЕСТИВАЛ ТАМБУРОВИХ ОРКЕСТРОХ „МЕЛОДИЇ РУСКОГО ДВОРУ”

ИНШАКИ КОНЦЕПТ ПРЕ ВИРУС КОРОНА У Шидзе шицко порихтане за 13. фестивал тамбурових оркестрох „Мелодиї Руского двору”, хтори будзе отримани на ютре (соботу, 12. септембра), а почнє на 19 годзин, на лєтней бини у порти Лєтней владическей резиденциї. У складзе зоз актуалним епидемиолоґийним станом пре пандемию вируса корона, тогорочни Фестивал будзе цалком иншаки як предходни 12, перше же нє будзе змагательного характеру, а потим и же нє будзе госцох оркестрох зоз КУД- ох зоз наших местох у Войводини, або Републики Горватскей. Як нас поинформовал Златко Манько, предсидатель КПД „Дюра Киш”, хторе и орґанизатор Фестивала, на Фестивалє наступя оркестри зоз Шиду и то СКУД „Святи Сава”, СКУД „Єднота”, ГКУД „Шид” и КПД „Иван Котляревски” зоз Бикичу зоз наступом Жридловей женскей шпивацкей ґрупи. Тиж наступя и домашнї оркестер, як и Старша и Младша шпивацка ґрупа КПД „Дюра Киш”. Вони буду мац 10 минути же би ше представели вокално-инструментално зоз музичнима нумерами. Орґанизатор предвидзел же би на бини було найвецей 15 учашнїкох, а цо ше дотика публики, буду поставени 120 карсцелї на одвитуюцей дистанци, а шицки хтори приду на фестивал як публика, буду мушиц ношиц защитни маски. Хто нє придзе зоз маску, годзен ю достац на уходзе до порти. Орґанизатор и того року одлучел же би нащивителє на уходзе место карти давали добродзечни прилоги.

Предсидатель Манько додава же кед же будзе падац диждж, Фестивал будзе отримани у Руским доме, односно у просторийох КПД „Дюра Киш” тиж зоз запровадзованьом превентивних епидемиолоґийних мирох, цо будзе чежше запровадзиц як на отвореним просторе. Фестивал ше отримує у року велького ювилея кед КПД „Дюра Киш” означує 100-рочнїцу од иснованя Дружтва, а после фестивалскей часци у Руским доме у дворе и сали будзе отримани коктел. Вл. Дї.

КУД „ЖАТВА” ЗОЗ КОЦУРА

ФЕСТИВАЛ НЄ БУДЗЕ ОТРИМАНИ

Пандемия корона вирусу котра ище вше тирва и далєй чежко пада шицким аматером зоз Културно-уметнїцкого дружтва ,,Жатва” зоз Коцура. Як гварел предсидатель того Дружтва Микола Шанта, покля ше епидемиолоґийна ситуация нє стабилизує, вон на свою одвичательносц нє будзе нїкого волац. – Нашо амбициї були же бизме стредком авґуста отримали манифестацию „Коцурска жатва”, котра того року мала буц 41. по шоре. Медзитим, покля тирва терашня епидемиолоґийна ситуация зоз корона вирусом, отримац манифестацию нє можлїве, та найвироятнєйше же того року анї нє будзе отримана – щиро гвари Шанта. Як визначел, члени Дружтва ше можу сходзиц, можу ше орґанизовац и робиц, алє на власну одвичательносц. 11. СЕПТЕМБЕР 2020.

– Руководитель тамбуровей секциї бешедовал зоз дзецми и їх родичами, и вони ше порадзели же би почали робиц. Дзеци жадаю грац, та тих дньох отримани и перши проби тамбурового оркестра у тей сезони. А шицки други, як и шпиваче, шлєбодни поступиц так як сами жадаю и як ше порадза. Чекаме вигоднєйши часи, наздаваюци ше же ше тота ситуация з вирусом корона цо скорей нормализує, же бизме шицки вєдно на мире могли предлужиц там дзе шицко стануло – гварел на концу предсидтаель коцурского Дружтва Микола Шанта. О. Р.

РУСКЕ СЛОВО 17

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ОПШТИНА ВЕРБАС

ОСНОВНЕ МУЗИЧНЕ ОБРАЗОВАНЄ

ПРЕДШКОЛСКИ ДЗЕЦИ МУША БУЦ НА НАСТАВИ Од 1. септембра и Предшколска установа „Бошко Буха” предлужує свою воспитно-образовну роботу у шицких 12 обєктох у општини Вербас, почитуюци мири и препоруки Министерства просвити, науки и технолоґийного розвою. Єден з тих обєктох и „Герлїчка” у Коцуре. Як сообщене зоз ПУ „Бошко Буха”, провадзаци предписани мири Министерства просвити, науки и технолоґийного розвою дзе наведзене же лєм дзеци чийо обидвойо родичи заняти можу ходзиц до предшколскей установи, окончена ревизия уписаних дзецох и визначене обєктивне число дзецох котри би требали ходзиц до предшколскей установи. Число дзецох, котри розподзелєни по обєктох, ґрупох, уключуюци и число воспитачох котри з нїма буду робиц, вкупно виноши 1.050. Як нам гварела вихователька Ксения Уйфалуши, котра у коцурскей „Герлїчки” водзи руску пририхтуюцу ґрупу, шицки предписани мири защити ше почитує.

– У рускей ґрупи єст 16-цецеро дзеци, и предшколци обовязни присуствовац на настави 4 годзини дньово, а гевти младши маю цалодньове пребуванє. Предшколци муша мац и потвердзенє од педиятра же су здрави. На уходзе шицким мераме чи нє маю горучку, а родичи обовязни ношиц маски, увесц дзецко, без затримованя у просторийох у оводи – гварела Ксения. Попри Уйфалушовей зоз руску ґрупу роби и вихователька Марина Штрбац, а обидва ше намагаю сполнїц шицки задатки зоз дзецми, алє и олєгчац им покля ше епидемиолоґийна ситуация нє стабилизує. – Блишово и мегки бависка нє хаснуєме, хаснує ше лєм тоти котри мож поумивац и дезинфиковац, цо ше и роби после каждей ґрупи и на концу наставного дня. Док ище красна хвиля и кед маме нагоду, намагаме ше цо вецей часу з дзецми препровадзовац вонка, же би цо менєй були у завартим просторе, а цо вецей на швижим воздуху – гварела на концу вихователька зоз коцурскей дзецинскей заградки Ксения Уйфалуши. О. Р.

18 РУСКЕ СЛОВО

ШИЦКИ ШКОЛЯРЕ ЗА

кере стурским оддзелєню Школи за основне музичне образованє (ШОМО) з Кули нови 2020/21. школски рок почал 1. септембра, а шицки школяре вибрали наставу у школи, а лєм єден школяр вибрал наставу он-лайн. У керестурским оддзелєню у новим школским року єст 43-йо школяре од першей по шесту класу, од чого дзешецеро уписани до першей класи, а винїмок же на тот завод нєт уписаних до пририхтуюцого оддзелєня. У тим оддзелєню найвецей школяре заинтересовани за клавир, та и у першей класи уписани 5 на тот инструмент, алє нє вельо заостава анї тамбура дзе єст тройо нови школяре, док двойо уписани на гармонику. Кед ше поздава число шицких школярох при наставнїкох хтори викладаю у тим оддзелєню, то випатра так же Мирко Преґун ма 14 школярох на клавире, Геленка Гарвильчак 14 на тамбури цо и норма, та прето ище двох школярох превжал наставнїк Владимир Медєши хтори виклада у Кули, док наставнїк Мирон Сивч ма 5 школярох на кла-

11. СЕПТЕМБЕР 2020.

kultura@ruskeslovo.com

У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

НЄПОШТРЕДНУ НАСТАВУ

вире и 8 на гармоники. Теорийни предмет солфедьо и того року преподава Ладислав Тамаши. По словох наставнїци Гарвильчаковей, на анкетованю, яки способ настави вибераю, скоро шицки родичи, окрем єдного школяра, вибрали нєпоштредну наставу у школи. Бо познате же у музичней школи и виучованє инструмента настава и так индивидуална, дзе лєм наставнїк и школяр, вироятнє и прето так векшина вибрала. Вшелїяк же то и лєпше за школярох, а у школи ше меркує на защитни мири, та и годзини кус скрацени же би ше после каждей дезинфиковало учальню. Гоч правда же керестурске оддзелєнє ШОМО нє ма вельо простору за свойо активносци, та у тих специфичних условийох то и додатна усиловносц наставнїком шицко добре орґанизовац, а же би школяром було вигодне. До нового школского року и у ШОМО уходза з надїю же вон нє будзе як лоньски, кед пре епидемию нє було анї закончуюци концерти, претаргнути и змаганя найлєпших, алє же на концу заш лєм годни и другим указац цо научели.■ М. Афич

КОНКУРС ВИДАВАТЕЛЬНЕЙ РЕДАКЦИЇ НВУ „РУСКЕ СЛОВО”

СЦИГЛО ДЗЕВЕТНАЦ РУКОПИСИ Конкурс Видавательней редакциї, хтори бул розписани на початку рока, закончени є зоз 31. авґустом. Сцигло осемнац рукописи. Таке нєсподзивююце число понукнутих рукописох бешедує же постої озбильне число наших людзох хтори жадаю охабиц шлїд на руским язику, гвари одвичательни редактор Микола Шанта. Рукописи розличних жанрох, єст поезиї, приповедки и романи, за дзеци и за старших, а єст и науково-публицистични роботи. Понукнути рукописи прешлїдзени членом Видавательного совиту на читанє и вони би их, вєдно зоз редактором Миколом Шантом и директором др Борисом Варґом, требали ранґовац. После ранґованя, кажди автор достанє писмени одвит о оцени свойого рукописа. Тота робота би требала буц закончена до 15. октобра, а вец шлїдзи процес обезпечованя средствох и робота на вибраних рукописох. На конкурс свойо рукописи послали: Владо Няради „Драми”, Янко Павлович „Приповедки”, Михал Рамач „Перли”, преклади зоз шветовей поезиї, Янко Сабадош „Проза”, Дюра Латяк „Моноґрафия Театра”, Желько Гаргаї „Дакеди було”, проза, Ирина Жеґарац „Заход слунка”, поезия, Любица Кнежевич „Монах и я”, роман, Ирина Гарди Ковачевич „Дзень за дньом”, поезия, Олена Планчак-Сакач „Помедзи два побрежя”, поезия, Олена Планчак-Сакач „Карпатски шаркань”, илустрована приповедка за дзеци, Владимир Еделински Миколка „Роботни звикнуца и духовни живот Руснацох у Шидзе”, публицистика, Дюра Салонтаї „З поштаровей торби”, анеґдоти и гуморески, Сашо Палєнкаш „У єдним диху”, проза за младих, МАК-оф виданє, Кристина Афич „Поезия”, Славе Шанта „Шлїдом нєзабуца”, Владимир Кочиш „Рамик за Аниму”, поезия, Блажена Хома Цветкович „Язични пораднїк” и Мелания Боянович „Чапаши”, роман у наставаню. Зоз тих рукописох, хтори буду ранґовани и селектовани оформи ше Видавательни план за 2021. рок. О. П-С.

ФИЛОЗОФСКИ ФАКУЛТЕТ У НОВИМ САДЗЕ

НА РУСИНИСТИКИ ЄСТ ИЩЕ ШЛЄБОДНИ МЕСТА

На новосадским Филозофским факултету и нашим Оддзелєню за русинистику после першого и другого уписного термину, за тераз, уписани єден студент на студийну ґрупу Руски язик и литература. Студенти хтори студираю на студийней ґрупи Журналистика, а нашого су руского походзеня, можу вибрац руски язки и покладац го место сербского язика. Тиж так студенти зоз студийних ґрупох Културолоґиї и Социялней роботи можу виберац вецей предмети хтори понука у своїх студийних програмох Оддзелєнє за русинистику, як и наш руски язик. О. П-С. 11. СЕПТЕМБЕР 2020.

РУСКЕ СЛОВО 19

МОЗАЇК МИЛАНА МЛА ДЕНОВСКИ – НОВИ РЕЦЕПТ, КРОЧАЙ ДАЛЄЙ

🍰 И КАПУШНЇКИ НА ИНСТАҐРАМУ Пише: Тамара САЛАҐ

Особа хтора люби вариц лєгко дойдзе до рецептох зоз рижних народних кухньох. Так и Милана, прейґ познанства зоз даєднима Руснацами, почала вариц руски єдла. Перше цо коштовала од наших руских народних єдлох були капушнїки. Нєодлуга потим надумала и сама напражиц тото смачне єдло

илана Младеновски зоз Жаблю закончела Стредню шкоМ лу ,,22. октобер”, ткв. економска

школа, у Жаблю, а потим закончела и мастер на факултету Технїчних наукох у Новим Сад зе, напрям защита на роботи. Варенє єй єден зоз главних гобийох и гоч єй лєм 25 роки, уж ма полну теку виписану з рецептами хтори часто вари. – У Општини Жабель и ва лал Дюрдьов у хторим жию Руснаци. Одма лючка знам за нїх и познам даскельо Руснацох, знам о їх култури, єд зеню, а найвецей о нїх дозна ла сом од баби мойого леґиня,

ДОБРИ СОВИТИ У КУХНЇ – ВШЕ ЗНАЧА Кухарка Милана, окрем рецептох, на профил кладзе и рижни совити, наприклад, хтори витамин за цо добри, за цо помага, и подобни хасновити надпомнуца. Вона досц знаходлїва у кухнї. При мами ше научела вариц, алє найлєпши совити, нормално, ище вше достава од баби. – Кед ми дацо нє було ясне, або кед сом дацо нє знала, углавним сом помоц и совит питала од моєй баби. Так и дзень нєшка. Вона наисце барз добре вари. Ма рецепти же „одприлики того, одприлики гевтогоˮ, алє наисце зна посовитовац. Так, наприклад, кед охабям цесто у ванґли най викишнє, пред тим ванґлу поолєюєм же би лєпше кисло, кед пресолїм єдло, уруцим до ньго кромплї най вицагню тоту соль и ище наприклад, до шицких єдлох до хторих ше кладзе парадичанки, кладзем цукру же би нє було таке квашне – совитує Милана.

20 РУСКЕ СЛОВО

алє и од моєй добрей пайташки, а вони тиж Рускинї. Ма ла сом нагоду пробовац и даєдни руски єдла, та сом так дошла до капушнї кох хто ри ми були барз смачни и одлучела сом же их научим загнєсц и пражиц. Мушим припознац же сом ше досц добре знашла у тим рецепту и же ре зултат бул барз добри – приповеда Милана. Скорей, як цо першираз напражела капушнїки, Милана вельо часу препровадзовала коло шпоргета, а вариц и експериментовац у кухнї почала пред даскельома роками. – Интере сантне тото же сом скорей вообще нє любела вариц, тот фах ме нє интере совал. До кухнї сом уход зела лєм кед треба ло єсц. Пред даскельома роками, ма ла сом кус шлєбодного часу, та сом пробова ла увариц єдно єдло, друге, треце. Моєй фамелиї ше попачело, шицко цо сом мишела, пекла або варела було им барз смачне, та ме то по ри ва ло и пред лу же ла сом рихтац рижни нови рецепти. Теди сом похопела же ми ше то, уствари, пачи и же ми досц добре ид зе. Тераз уживам док варим и то, думам же, ключ же би кажди рецепт, т.є. єдло було смачне. Любим и коштовац шицко цо наварим, алє тиж так, як и кажде, любим и кед мнє дахто дацо навари – щиро приповеда наша собешеднїца. ОБЯВИ НА ПРОФИЛУ Понеже ю єй блїзки особи барз хва лєли и дава ли єй потримовку, Милана надума ла направиц крочай да лєй.

– Длуго сом роздумова ла же цо бим могла да лєй поробиц, сцела сом направиц крочай да лєй. Под час карантина, кед зме шиц ки ма ли вельо шлєбодного часу, вельо сом варела, мишела, пекла, фи ло ва ла, потим сом поча ла фото ґрафовац шицки єдла и надума ла направиц инстаґрам˗профил – гвари Милана. Миланов профил на инстаґраму ше вола co o king.with.lo ve_mm и там любителє вареня, а и шицки други, можу видзиц єдла хтори вона готови, а тиж и красни фотоґрафиї рецептох. 11. СЕПТЕМБЕР 2020.

mozajik@ruskeslovo.com Милана найволї мишиц цеста, а то найволя и єй домашнї кед готує. – Гваря же сом позната по добрих мини˗пицох. На инстаґраму обявюєм рижни єдла. И цеста, и колачи, и варени єдла, же би було каждому по дакус. Намагам ше же би то були швидки рецепти, же би нє були барз компликовани и же би намирнїци були нєдраги. Цо ше дотика рецептох, мам даєдни хтори сом сама видумала, наприклад, єден з нїх то колач зоз банану и кексами, а даєдни сом видзела на странских сайтох, та сом вец достала идею навариц подобне єдло. Любим поопатрац и рецепти у рижних новинох, або кухаркох дзе мож найсц и стародавни рецепти, а дома любим вариц єдла по мамових и бабових рецептох. Кед слово о фотоґрафийох, понеже шицко кладзем явно, фотоґрафия наисце муши прицагнуц увагу шицких хтори ме провадза, а и хтори нє. Фотоґрафуєм углавним сама, а дакеди ше любим консултовац и зоз братом, бо вон креативни и вше ма добри идеї. Любим кед фотоґрафиї маю змисел, односно, тото цо кладзем як позадину, же би мало вязи зоз тим єдлом, же би ишло з нїм як прилог, або подобне. Сцем же би фотоґрафиї мали красни и ясни фарби и же би нє були празни, же би мали красну декорацию – приповеда Милана. У ВАРЕНЮ НЄТ ПРАВИЛА Як и кажда блоґерка, або влоґерка, так и Милана на инстаґраму направела и єден giveaway (дарованє) на хторим даровала апарат за пампу-

11. СЕПТЕМБЕР 2020.

шки. То нагода же би прицагла младих, а и страших же би провадзели єй роботу. Понеже варенє нє таке популарне при младших ґенерацийох, Милана осамена медзи своїма приятелями кед слово о тей теми. – Мойо приятелє нє барз заходза до кухнї, алє шицки одушевени з тим цо я робим, аж ше ми часто питаю чи бим з нїма варела, учела их, а попри тим, мнє важне же мам их вельку потримовку. Затераз ми варенє лєм гоби, алє любела бим єдного дня отвориц дацо дзе бим можебуц могла и предавац свойо упечени и вифиловани єдла. Мала сом нагоду правиц кетеринґ за приватни збуваня, цо ми тиж дало, най так повем, витор до хрибта. То ми вельке жаданє и плануєм витвориц го. Попри того любела бим ше занїмац и зоз роботу у фаху – закончує Милана. Як би вредна и амбицийна Милана гварела – нєт правила у вареню, и кед дахто тото люби, треба же би ше пошвецел тому. Порученє хторе вона дава шицким младим людзом нє вязане лєм за варенє, треба буц упарти и витирвали у тим цо ше люби робиц. Треба вериц до себе и нє треба ше бац од нєуспиху.■

РУСКЕ СЛОВО 21

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ ПОТОК ШИДИНА ВАЖНИ ВОДОЦЕК У ОПШТИНИ ШИД

ПРИКРАСКА ПРИРОДИ И ЧУВАР ОД ВИЛЇВОХ Пише: Владимир ДЇТКО

СТАРИ МОСТ ЗОЗ ЦЕГЛОХ На потоку хтори преходзи през Шид єст седем мости. Перши на самим уходзе до городу збудовани зоз цеглох на звод, такв. бовтгайташ и то по нєшка найстарши мост. Други пейц збудовани зоз армированого бетону, а окреме обтерховани мост у улїци Святого Сави на важней драги хтора ше пресцера од гранїци з Републику Горватску у напряме авто-драги и Сримскей Митровици. Там з обидвох бокох поставени и два мосцики же би по нїм преходзели и людзе.

22 РУСКЕ СЛОВО

Старши Шидянє паметаю юлий 1954. року и вельки вилїв Шидини, кед було и людски жертви, звалєни даскельо хижи, а направена велька материялна чкода. После того поток ушорени и преглїбени и вецей вилїви нє було. У фрушкогорским валалє Сот поток преградзени и збудоване познате акумулацийне озеро

елї городи ше можу похвалїц же ше находза на векших або менших рикох, а Шид нє ма рику, алє поток Шидину хтори чече през сам город. Каждодньово людзе преходза прейґ потоку, а мало знаю и кус вецей о гидролоґийних прикметох того нєвелького, алє значного водоцеку. Праве о тих характеристикох зме побешедовали

зоз Владаном Дьордєвичом, дипломованим инженєром польопривреди, хтори заняти у ЯВП „Шидина” у Шидзе. ЗОЗ ВЕЦЕЙ ЖРИДЛОХ – Жридло потоку спод брега Лиска на 282 метери понад морскей висини, а при валалє Люба. Тото цо характеристичне то же поток ма вецей жридла, а найзначнєйше Чаламбир. Вода чече у напряме востокзаход дас седем, осем километри по валал Сот, дзе поток преградзени, а 1985. року формоване штучне акумулацийне озеро чия улога же би зазберовало воду з того подруча Фрушкей гори и нє дошлєбодзовало же би було вилїви. Озеро тиж, окрем тей главней улоги, ма и спортско-рекреацийне значенє, служи за риболов и други активносци – бешедує о основних податкох инжєнєр Дьордєвич и предлужує же гац (брана) на озеру конструована зоз жеми, такволана рефулована зоз гомоґену основу. У озеру єст 1,5 милиони кубни метери води, а ма поверхносц 17 гектари. Зоз 11. СЕПТЕМБЕР 2020.

ljudze@ruskeslovo.com

„каскади” – же би ше виєдначело цек и зменшало поточинову швидку воду. А од Беркасова водоцек одходзи у напряме сивер-юг и при валалє Вишнїчево ше поток улїва до рики Босут на 75 метери надмоскей висоти. Вкупна длужина того цеку виноши 39 километри, и то єден з найдлугших потокох у Сриме. ЖИВОТ КОЛО ПОТОКУ – У подручу дзе ше злїва, нєт Шидина, медзи иншим, чече и попрейґа улїци значнєйши притоки. У горнєй Святого Сави, блїзко при центру города, а на са- часци то жридло Йосина вода и мим побрежю бива Драґана Попов, новинарка. поточок при манастире ПривиГвари же можебуц випатра на Ґлава, як и жриидиличне же бива коло потодло Свята Петка ку (хтори чече за єй двором), при Беркасове. У алє тота слика ма и свой друцеку през Шид поги бок, бо нєсовисни поєдинток ушорени зоз ци одруцаю до потоку тото цо бетонскима подпоим нє треба з обисца. рами на бокох и на З часу на час ше орґанизує сподку, а за Шивичисованє потоку и то випадом, у дальшим єй тра крашнє, алє нєсовисни цеку, тота часц назаш предлужую по старим. волана Шаркудин. Паметам же концом 70-тих, У його злїву ушоабо початком 80-тих рокох рени и числени бебул найвисши уровень води ґелї у рамикох мехтори паметам. Думала сом лирацийних робоже вода войдзе и до двора, алє тох же би ше застана щесце ше то нє случело. новйовало чкоди од Тиж паметам и часи кед вода вилївох. Вецейрочбула така чиста же ше дзеци у нєй купали. Алє, без Шидини ни просек паданьби нє було анї Шиду, бо по историйних жридлох ох дижджу 590 милиметри по перши хижи праве и збудовани коло потоку – гвари квадратним метеру цо просек Драґана Попов. паданьох у Войводини – надпомина инжинєр Дьордєвич. озером ґаздую ЯВП „Води Войводини” и Поток Шидна припада злїву рики Босут Национални парк „Фрушка гора”. хтори, заш, под Савско- Дунайским злївом, односно на самим концу то Чарно„КАСКАДИ” ЗМИРЕЛИ ВОДУ морски злїв. На потоку ше тарупує коровче на побрежю и з часу на час ше винїма Од озера поток чече у напряме восток- мутлянку пре защиту од вилївох хтори ше, заход, ґу валалу Беркасово, и тота часц по- на щесце, вецей нє случую. Пред даскельточинова часц. Прето на одредзених ме- ома роками ушорене побрежє при Спортстох положени бетонски подпори на бо- ским центру, справени дражки и поставене кох, алє и на сподку и справени такволани ошвиценє и лавки за шедзенє..■ 11. СЕПТЕМБЕР 2020.

ШИДИНА ВИЛЯЛА И попри тим же роками поток Шидина випатра питомо, старши Шидянє паметаю же давного 1954. року, бул вельки вилїв, а поток теди ище нє бул преглїбени. У горнїм цеку спаднул моцни диждж хтори пошвидко порушал вельке количество води хтора зоз собу поцагла скошене шено з польох на уходзе до Шиду. На мосце заткало преход, цо ище баржей поцагло воду хтора достала векшу моц и поток ше вилял. У Долнїм шоре, дзе терашня улїца Сави Шумановича, звалєни даскельо старши хижи, а спомина ше же було и людски жертви. Яке було драматичне видно, и по сликох зоз спомнутих часох.

РУСКЕ СЛОВО 23

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ 75 РОКИ „РУСКОГО СЛОВА” 1945–2020 (XII)

„РУСКЕ” ПОД ЧАС ПОЛИТИЧНИХ ПРЕМЕНКОХ

Пише: Дюра ЛATЯК

Штварта фаза у дїлованю „Руского слова” цесно повязана зоз политичнима пременками у тедишнєй Социялистичней Федеративней Републики Югославиї. Криза, яка настала у держави, драстично ше одражела и на обставини у „Руским слове”. Нoвини почали виходзиц нє лєм у зменшаним обсягу, алє кед вишло єдно число, нє знало ше чи видзе и кеди видзе, и друге

кончователь длужносци главного и одвичательного редактора новинох „Руске слово” Юлиян Каменїцки у своєй публикациї „Руске слово” 50 роки („Руске слово”, Нови Сад, 1995) початок тей фази так описує: „Децениями „Руске слово” ше нєпреривно розвивало, же би 1990. року, а поготов при його концу, пришло до стаґнациї, та и реґресиї пре розпадованє Социялистичней Федеративней Републики Югославиї, капанє Союзу комунистох и зявенє вецейпартийней системи и потреси котри з тим настали. Война у окруженю, инфлация, санкциї медзинародней заєднїци процив Югославиї, шицко то чежко потрафело и „Руске слово”. Руски штредки, як цо Миклошевци, Петровци и Вуковар були тиж залапени з войну, а праве там новини мали по традициї надосц вирних читачох и сотруднїкох. За шицких, та и за Руснацох, наступели чежки роки. То були роки 1991, 1992. и 1993, котри ше нїґда нє забудзе, бо нoвини почали виходзиц нє лєм у зменшаним обсягу, алє кед вишло єдно число нє знало ше чи видзе друге и кеди.” Каменїцки констатує у спомнутей публикациї же ше, после оружийних зраженьох у Словениї и видвойованя тей републики зоз составу Югославиї, оружийни

24 РУСКЕ СЛОВО

зраженя розбовчали у Горватскей, та страданє Вуковару барз добре почувствовали велї припаднїки нашого народу котри там жиє, а же злосци войни спознали чежко и Миклошевци, и Петровци. У истим чаше, як пише Каменїцки, у „Руским слове”, попри других проблемох, настали и нєпредвидзени. Тедишнї директор Любомир Медєши одпутовал урядово до Канади и вецей ше нє врацел. Длужносц директора од 29. октобра 1992. по 30. юний 1993. року окончовала Ксения Чинко, алє нє по власней дзеки. Тота длужносц єй наложена по тамаль, покля ше актуални директор нє враци зоз службеней драги... Кед ше дознало же ше директор Медєши вецей нє враци, на функцию директора „Руского слова” 1. юлия 1993. року приведзена Наталия Дудаш зоз цильом же би стабилизовала обставини у колективе. Кед наша Видавательна хижа була у найвекшей кризи, як спомина Каменїцки, директорка Наталия Дудаш у интервюу нашим новином виявела: „Найменши вше наймоцнєйше почувствую економски вдереня. Мойо амбициї очувац новинки же би були руски, же би обстали и добре ше пририхтац за крочай напредок, док тому придзе час. Чежко нам, 11. СЕПТЕМБЕР 2020.

ljudze@ruskeslovo.com

правда иста. Алє наш чловек сце читац новинки кед придзе нєдзеля, а нє нашо поносованя. Кому нєшка лєгко? Кажди час може буц и добри кед сами себе направиме шансу. А то нам тераз нїхто нє бранї. Ми установа чий снователь Скупштина Войводини. З тим наш статус ясно дефиновани. Политични контекст охрабруюци. Порозуменя єст. „Руске” будзе виходзиц. Пенєжи нєт. Медзи тима двома факторами розцагнути штранґ по хторим преходзиме нєшка на пальцох, обаваюци ше най нє спаднєме до прирви цихосци. Кед то так – вец я особнє думам же найгорше шедзиц и чекац и буц увредзени же нам нє так як було дакеди...” ПРЕМЕНЄНИ ФОРМАТ НОВИНОХ И, наисце, пенєжи нє було и нє було ше лєгко знаходзиц у таких обставинох. Та, заш лєм, новини виходза, гоч и у зменшаним обсягу. У 1994. року принєшена одлука о пременки формата новинох, же би ше их могло друковац и у приватней друкарнї. Єдна часц колектива порихтана робиц нє поставяюци нїяки условия, а єдну часц колектива директорка посила на нєплацени „одпочивок”. Подобна судьба знашла и словацки и румунски гласнїки, а „Дневник” и надалєй нє виходзел. Кельо таки мири були условени пре общу безпенєжносц у держави, а кельо пре нєискуство руководзацих и особни суєти, затераз ище вше ризичне оценьовац, гоч велї члени колектива „Руского слова” и нєшка твердза же таки розєдинєни як кед приведзена за директорку Наталия Дудаш, и под час єй руководзеня, нїґда нє були. У 1995. року материялни обставини у держави, та и у „Руским слове”, дакус злєпшани. На достойни способ означена 250-рочнїца од приселєня Руснацох до тих крайох, а тиж так и ювилейна 50-рочнїца „Руского слова”, 50-рочнїца од снованя першей рускей ґимназиї, 25-рочнїца Аматерского руского театра „Дядя” и 25-рочнїца Дружтва за руски язик и литературу. Алє, кед слово о преслави 50-рочнїци „Руского слова”, треба ту спомнуц же зоз списку поволаних висцерани велї бувши члени колектива, цо ше по теди нїґда нє случовало. РОКИ НЄМОЦИ Чежки материялни обставини спричинєли и потребу зменшаня числа занятих у НВУ „Руске слово”. Була то найболяцша мира котру було потребне запровадзиц. Пре поровнанє, зоз уж спомнутей публикациї Юлияна Каменїцкия наводзиме же Установа 1990. року мала вкупно 44 занятих (у публикациї су шицки наведзени по мену и презвиску на 33. боку), а 1995. року тото число зведзене на 28! Остали заняти: Наталия Дудаш директор, Юлиян Каменїцки окончователь длужносци главного и одвичательного редактора, Дюра Пап редактор, Михал Симунович редактор, Гавриїл Колєсар редактор, Владимир Медєши редактор, Любомир Рамач новинар, Владислав Дудаш новинар, Дюра Винаї новинар, Олена Папуґа новинар, Александар Паланчанин новинар, Мелания Римар новинар, Микола Шанта новинар, Мирон Горняк Кухар новинар, Микола Цап редактор, Мирослав Цирба новинар-дописователь, Михайло Зазуляк новинар-дописователь, Мартица Тамаш новинар-дописователь, Олена Планчак-Сакач лектор, Гавриїл Рац фоторепортер, Ксения Чинко службенїк Установи, Мария Биндас службенїк Установи, Ева Баран шеф служби Установи, Михай11. СЕПТЕМБЕР 2020.

ло Варґа службенїк служби Установи, Наташа Колєсар службенїк служби Установи, Мария Гудак служба Установи, Цецилия Стрибер дактилоґраф, Гелена Салаґ дактилоґраф. Та и з того числа, як спомина Любомир Рамач, 9 особи: Мария Биндас, Мелания Римар, Славица Надь (Шовш), Александар Паланчанин, Олена Папуґа, Владислав Дудаш, Владислав Надьмитьо, Михал Варґа и Олена Планчак-Сакач 1993. року послати на плацене одсуство, зоз обовязку же би ше зявели на роботним месце у каждей хвильки кед ше их повола. У документациї Установи o тим зазначени слїдующи податки: У НВУ „Руске слово” 05. 04. 1999. року робели: Наталия Дудаш, директор НВУ „Руске слово”, Гелена Медєши, главни и одвичательни редактор у редакциї новинох „Руске слово”, Владимир Медєши, редактор у редакциї новинох „Руске слово”, Александар Паланчанин, редактор у редакциї новинох „Руске слово”, Хелена Салаґ, дактилоґраф у редакциї новинох „Руске слово”, Мария Гудак, дактилоґраф-коректор у редакциї новинох „Руске слово”, Мирон Горняк-Кухар, новинар у редакциї новинох „Руске слово”, Люпка Цвеїч, технїчни редактор у редакциї новинох „Руске слово”, Ева Баран, кнїжководитель, Михайло Симунович, редактор у редакциї новинох „Руске слово”, Дюра Пап, редактор у редакциї новинох „Руске слово”, Михайло Зазуляк, новинар-дописователь у редакциї новинох „Руске слово”, Мартица Тамаш, новинар-дописователь, Славица Сендерак, новинар у редакциї новинох „Руске слово”, Наташа Колесар, орґанизатор рахунководительней роботи у служби Установи, Мария Биндас, кнїжоводитель, Микола Цап, лектор у редакциї новинох „Руске слово”, Микола Шанта, новинар у редакциї новинох „Руске слово”, Мирослав Цирба, новинар у редакциї новинох „Руске слово”, Олена Планчак-Сакач, лектор у редакцийним сервису НВП „Руске слово”, Цецилия Стрибер, дактилоґраф у редакциї новинох „Руске слово”, Михайло Вaрґа, комерциялиста. Тиж так робели и други заняти за котрих 05. 04. 1999. року принєшєна одлука же под час войни, а зоз плацу од 70 %, нє муша ходзиц на роботу: Олена Папуґа, Дюра Винаї, Владислав Дудаш, Любомир Рамач, Татяна Каменїцки, Мелания Римар, Гавриїл Рац. А тиж так принєшени ришеня же на плаценим одсустве од 01. 07. 1999. року, зоз плацу од 60%, шлїдуюци заняти: Микола Шанта, новинар у редакциї новинох „Руске слово”, Дюра Винаї, новинар у редакциї новинох „Руске слово”, Любомир Рамач, новинар у редакциї новинох „Руске слово”, Олена Папуґа, новинар у редакциї новинох „Руске слово”. (Надпомнуце: То шицки податки зоз 1999. року цо були доступни администрациї НВУ „Руске слово”. Податки нє подполни.) Таки обставини потирвали аж по познати политични пременки у держави после 5. октобра 2000. року. У Установи пановал страх пре можлїве траценє роботи нє лєм прето же би дахто нє бул „по дзеки” директорки, алє пре общу безпенєжносц у держави, котра нє могла поряднє и у достаточней мири финансийно сполньовац свойо обовязки спрам информацийних установох националних заєднїцох. З другого боку, зменшани формат и обсяг новинох нє вимагал комплетне число занятих. З часу на час обставини ше злєпшовали, алє лєм дочасово, без ґаранциї за будучносц.■ (Предлужи ше)

РУСКЕ СЛОВО 25

ДУХОВНИ ЖИВОТ ПРЕСЛАВЕНА МАЛА МАТКА БОЖА

КИРБАЙ И 50-РОЧНЇЦА МАНАСТИРА МАЛИХ ШЕСТРОХ Вирни парохиї св. оца Миколая у Руским Керестуре, 8. септембра преславели швето Рождество Богородици – Малу Матку Божу. На тот дзень у манастире Исусових малих шестрох преславени Кирбай и 50-рочнїца як пошвецена каплїца и служена перша Служба Божа у тим манастире. Служби Божо у катедралней церкви були рано и вечар, а шпивана на 10 годзин була у Марийовим святилїщу Водици, дзе було досц вирних. Служел капелан о. Михайло Шанта, а споведал и причащал и парох о. Михайло Малацко. Служба закончена зоз Молебеном до Богородици опрез лурдескей пещери. На 8 годзин рано кирбайска Служба Божа була и у манастире Исусових малих шестрох на Циґлашоре (улїца Владимира Назора), а Службу служел нововербаски парох о. Иґор Вовк. На Служби, векшином були старши особи хтори ту до епидемиї мали порядни богослуженя кажду другу нєдзелю, цо тиж була єдна з мисийох малих шестрох у нашим валалє. Апостол читал Янко Цап, а зоз шестру служебнїцу вєдно шпивали на Служби Божей. У казанї о. Вовк потолковал значенє швета Рождества Богородици, та на факт же Пречисту Дїву Марию родичи Йоаким и Ана мали уж у своїх позних рокох. – То значи же им була найпотребнєйша вира хтору вони мали и Бог ю наградзел и вислухал їх молитви. Нє шмеме забуц же праве вира тота котра нас спаши. Вельо раз у нашим живоце лєм єдно хиби, маме шицко, ходзиме до церкви, модлїме ше, аж и споведаме и примаме причасц, бо зме так научени, алє часто хиби глїбока вира у нашим шерцу – наглашел о. Вовк и заключел: – У нашей молитви Богородице Дїво модлїме радуйся, у тропарох вше єст тото же ˮрадуй шеˮ. Пречиста Дїва

Мария тота цо нам приноши радосц, прето же нам народзела Исуса нашого спасителя и помага нам кед маме проблеми. Та и у тим чаше хоротох, поготов кед вельо єст депресиї, модлїме ше до Мариї. Отец Вовк тиж так повинчовал малим шестром Мартини и ш. Кристини, хтори тераз жию у тим манастире, подзековал им за шицку любов и шведоченє хторе мали ґу каждому. – Їх дзвери вше були отворени каждому, поготов найменшим, тим у потреби, а поготов котрим було потребне стретнуц Исуса – визначел о. Вовк, та потвердзел же анї у богословских школох нє научел вельо того цо му у священїческим живоце було потребне, алє тото научел ту у манастире малих шестрох док бул млади керестурски капелан. – Модлїме ше же би тот манастир жил ище велї роки, та же би мали шестри и далєй зоз своїм прикладом бешедовали о любови Божей – заключел о. Вовк. М. А.

У КОЦУРЕ

ОЧКОДОВАНИ ПАМЯТНЇКИ НА МАЛИМ ТЕМЕТОВЕ

На коцурским Малим теметове, вовторок, 1. септембра, валалчанє нашли поваляни и очкодовани 14 надгробни памятнїки у старей часци и 5 памятнїки у новей часци теметова. У старей часци теметова 8 памятнїки звалєни, а на 6 памятнїкох направена велька чкода, понеже су цалком поро-

26 РУСКЕ СЛОВО

збивани. Нови надгробни памятнїки, котри ше находза у новшей часци теметова лєм звалєни, нє поламани. Як гварел парох коцурски о. Владислав Рац, тоту нємилу подїю и официйно приявел полициї до Вербасу. Истого дня поинформовани шицки компетентни власци у Коцуре и општини, а полицийни експерти вишли на место збуваня и направели записнїк. – На Малим теметове ше стала нємила подїя. Велї памятнїки барз очкодовани лєбо знїщени, а полиция розришела случай и у цеку прешлого тижня нашла же тото поробели 11-рочни и 12-рочни хлапци. Случай прешлїдзени до тужительства, Центру за социялну роботу, та увидзиме цо далєй будзе – гварел о. Рац. Як додал парох о. Рац, полиция розказала виновнїком и їх родичом же би пришли, же би ше идентификовали и пребачели за чкоду котру зробели, алє ше ище вше нїхто нє явел. О. Р. 11. СЕПТЕМБЕР 2020.

duhovni@ruskeslovo.com

НА РОЖДЕСТВО ПРЕСВЯТЕЙ БОГОРОДИЦИ

На Рожество Пресвятей Богородици, 8. септембра, на 12 годзин, Святи Пристол обявел же папа Франциско меновал протоєрея ставрофора Милана Стипича, потерашнього апостолского администратора sede vacante за владику грекокатолїцкей Крижевскей епархиї. Вистка источасно обявена на 12 годзин у Риме и у Крижевцох, у Конзисториялней сали владическей резиденциї, дзе у присустве монс. Милана Стипича и о. Михайла Симуновича, катедралного пароха и диякона Ливия Марияна, епархийного канцелара, вистку сообщел монс. Ґиорґио Линґуа, апостолски нунций у Републики Горватскей. Як сообщене на сайту Крижевскей епархиї, на 12 годзин дзвонєли дзвони Катедрали Пресвятей Тройци и одслужене Благодарениє. Отец Милан Стипич народзени 1978. року у Босанским Новим, БиГ, од оца Владислава и мацери Весни, народзенєй Оляча. Одроснул у Липику, дзе є покресцени. Року 1993. Уписал Надвладическу класичну ґимна-

СРИМСКА МИТРОВИЦА

Фото: www.lem.fm

ПРОТОЄРЕЙ СТАВРОФОР МИЛАН СТИПИЧ МЕНОВАНИ ЗА ВЛАДИКУ КРИЖЕВСКЕЙ ЕПАРХИЇ

зию у Заґребе. На Католїцким богословским факултету у Заґребу дипломовал 2003. року з Екуменскей теолоґиї на тему „История Грекокатолїцкей Церкви на простору бувшей Югославиї”. Як студент бул и у України. Рукоположени є за священїка Крижевскей епархиї по рукох владики Славомира Микловша 2003. року. М. Г. К.

У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

ПОЗИТИВНА МИНУТА И ЗА МЛА ДИХ

МОЛИТВА И БЛАГОСЛОВ ЗА ШКОЛЯРОХ У церкви Вознесения Господнього у Сримскей Митровици, 6. септембра зишли ше дзеци на молитву и благослов школских ташкох на початку школского року. Пре пандемию, до церкви пришли лєм коло 15 предшколски дзеци, дзеци з основней и стреднєй школи и штверо студенти зоз Сербиї и Риму. После кратшей казанї, у хторей им парох о. Владислав Варґа наглашел же ше важне добре учиц на чесц Господа, радосц своїм родичом и на хасен цалому дружтву, дзеци и школски ташки були пошвецени, а на концу им парох подзелєл обращики Богородици, котри себе вжали дому же би им то бул приклад ученя и справованя у живоце. Дзеци котри уж мали першу Причасц, причащали ше, а другим подзелєни благословени фалаток хлєба. Возбудзенє було вельке, як дзецох, так и їх родичох, котри першираз пришли до церкви у маскох пре спомнуту ситуацию. Того року, пре нєвигодну ситуацию, нє була Перша причасц до хторей ше рихтали коло 13 дзеци. Н. П. 11. СЕПТЕМБЕР 2020.

У про сторийох парохийного Каритасу у Руским Керестуре, концом авґуста, першираз отримане духовне друженє Позитивна минута за младих хторе пририхтала шестра служебнїца Михаїла Воротняк. Як потолковала ш. Михаїла, идея за таке друженє ше створела на основи подобних стретнуцох хтори ше уж вецей раз отримало за старших. Циль тим духовним друженьом преглїбиц виру до особного живого Бога у тих нєсиґурних чежких часох подзвигуюци ше понад ситуацию, та потримовац ше у тим медзисобно. Шестра насампредз потримує читац Святе писмо, поготов же го однєдавна маме преложене на руски язик, бо воно тиж основа вири и шицких информацийох о Богу и нашим одношеню з нїм и з нашима ближнїма. На друженю за младих тиж була опущена атмосфера и комуникация, гоч их першираз нє було вельо, алє ше пробує же би и тоти друженя зажили голєм раз мешачно. За старших ше таки стретнуца отримую кажди два тижнї. М. А.

РУСКЕ СЛОВО 27

informator@ruskeslovo.com ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 31. авґуста нєсподзивано нас зохабела

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Нашей милей шестри и нини, хтора нас нєсподзивано зохабела 31. авґуста 2020. року

ЕУФЕМИЯ МАКАЇ народзена Сопка (1944-2020) з Руского Керестура Красни памятки на ню чуваю брат Владо и нєвеста Еуфемия з Вербасу зоз дзецми и унучатми. Спочивай у мире Божим! ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Нашей милей шестри и нини, хтора нас нєсподзивано зохабела 31. авґуста 2020. року

ЕУФЕМИЯ МАКАЇ (1944–2020) з Руского Керестура Нєсподзивала ме и потресла вистка о Твоєй шмерци. Останє єдно празне место у нашей фамелиї навше. Дзекуєм Ци же ши у своїм обисцу дочекала и щиро вислужела оца Роя Макая, дакедишнього найлєпшого фодбалера Руснака у Европи, хтори бавел у Шпаниї, Голандиї и за Нємецки Баєрн зоз Минхену. З почитованьом, ожалосцени Яков Олеар з фамелию зоз Коцура Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 15. септембра наполня ше 3 смутни роки од кеди нє з нами наша мила супруга, мац, швекра и баба

МЕЛАНИЯ МАЛАЦКО (1939–2017) народзена Паплацко з Руского Керестура Памятку на єй доброту и пожертвовносц чуваю єй наймилши: супруг Владо, синове Владо, Юлин и Дзвоно зоз фамелиями Спочивайце у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 8. септембра 2020. наполнєли ше 8 жалосни роки як нас занавше зохабел мой мили брат

ЕУФЕМИЯ МАКАЇ народзена Сопка (1944–2020)

Красни памятки на ню чуваю шестра Ганча Югикова зоз дзецми зоз Канади, сином Славком з фамелию и сином Дзвоном з фамелию Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 10. септембра 2020. року наполнєли ше 4 роки як нас зохабел наш мили супруг, оцец и дїдо

ЛЮБОМИР МОЛНАР (1959–2016) з Дюрдьова З любову и почитованьом супруга Феброния, синове Микола и Иван, нєвести Бояна и Кристина и унуки Ґабриела и Анастасиа Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 13. септембра наполнї ше смутни рок як нас навше зохабела наша шестринїца

АНА КОВАЧ народзена Няради (1934–2019) з Вуковару Твою доброту и любов будземе Красни памятки на ньго навики будзе чувац шестра Вирка зоз навики паметац. Душком Фамелиї Мученски и Петричич Спочивай у мире Божим! Спочивай у мире Божим! ВЛАДИМИР ДЖУДЖАР (1957–2012) з Руского Керестура

28 РУСКЕ СЛОВО

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 8. септембра наполнєли ше 9 жалосни роки як вецей нє з нами наш мили супруг, оцец и дїдо

ЮЛИЯН НАДЬ НАДЬОРДЬОВ (1948–2011) з Руского Керестура Твою любов и доброту будземе чувац навше. Твойо наймилши Спочивай у мире Божим!

11. СЕПТЕМБЕР 2020.

informator@ruskeslovo.com СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 10. септембра наполнєли ше шейсц мешаци як ме зохабела моя мила супруга

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 7. септембра 2020. у своїм 59. року живота зохабел нас мой брат и наш бачи

ВЛАДИМИР ВАРҐА (1962–2020) з Руского Керестура

З любову и почитованьом памятку у своїх шерцох чуваю шестра Мария, Владимир зоз супругу Геленку и їх дзецми, и Валерия Гарвильчаково Спочивай у мире Божим! ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ

МАРИЯ МУЧЕНСКИ народзена Береґ (1937–2020) з Руского Керестура Красни памятки на часи хтори зме вєдно препровадзели навики будзем чувац у своїх думкох и шерцу. Господ най приме молитви мойо за твойо спашенє и мир вични. Навики ожалосцени супруг Яким Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 10. септембра наполнєли ше шейсц мешаци як нас занавше зохабела наша мила мац, баба и прабаба

ВЛАДИМИР ВАРҐА (1962–2020) Нашому кумови остатнї поздрав од Коцурского фамелиї зоз Канади. Куме, спочивай у мире! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 13. септембра 2020. року, наполня ше пейц роки як нас зохабел наш мили син, супруг, оцец, швекор и дїдо

ЙОВҐЕН ФЕЙСА (1946–2015) з Коцура Твоя любов и доброта навики будзе медзи нами и занавше останєш у наших шерцох и каждодньових молитвох. У смутку за тобу остали мац Мария, супруга Зденка, дзивка Вероника, син Ивица, жец Бранко, нєвеста Милкица и унучата: Николина, Антоний и Лука Спочивай у мире Божим!

МАРИЯ МУЧЕНСКИ народзена Береґ (1937–2020) з Руского Керестура Красни памятки на ню буду чувац дзивка Весна зоз супругом Янком, синами Мирославом и Борисом, син Владо зоз супругу Оленку и дзецми Себастияном и Ванеску зоз фамелию, як и унук Мижо и унука Наташа зоз фамелию Господ най приме молитви нашо за вашо спашенє и мир вични. Спочивайце у мире Божим! 11. СЕПТЕМБЕР 2020.

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 8. септембра наполнєли ше штири смутни роки як нас зохабел наш мили брат

OGLA[OVANW ЯНКО ЮГАС (1950–2016) з Руского Керестура Мили наш брату, памятку на тебе у своїх шерцох и думкох навики будземе чувац шестра Фемка зоз мужом и дзецми и шестра Марча зоз дзецми Спочивай у мире Божим!

021/6613-697, 066/202-414 e-mail: informator@ruskeslovo.com роботни дзень од 9-14 годзин РУСКЕ СЛОВО 29

informator@ruskeslovo.com СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 12. септембра наполня ше 40 днї як мой супруг пошол на драгу до вичносци зоз хторей ше нїґда нє враци

Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду, на основи члена 29. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

ОБВИСЦЕНЄ

ЮЛИЯН ДУДАШ (1943–2020) з Руского Керестура Одкеди ши пошол у доме остала лєм велька цихосц и жалосц. Мнє ши зохабел памятки на часи хтори зме шицки вєдно прежили. У цихосци вичного мира най це провадза мойо молитви. Твоя супруга Єлена Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 12. септембра наполня ше жалосни 40 днї як мой мили оцец вецей нє зоз нами

ЮЛИЯН ДУДАШ (1943–2020) з Руского Керестура Остали лєм красни памятки на тебе хтори будземе навики чувац у своїих шерцох. Твоя мила дзивка Весна зоз супругом Йошком Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 12. септембра наполня ше 40 днї як нас занавше зохабел наш мили дїдо

ЮЛИЯН ДУДАШ (1943–2020) з Руского Керестура З любову и почитованьом занавше будземе чувац памятку на Вас и час препровадзени з Вами. Вашо унуки Тамара и Андрея Спочивайце у мире Божим!

CENOVN>K MALIH I POSMERTNIH OGLA[KOH – mala ogla{ka do 20 slova ko{ta 200 dinari – mala ogla{ka vecej yk 20 slova ko{ta 300 dinari – uramikovani tekst ogla{ki, abo vin~ovanki ko{ta 500 dinari – posmertna ogla{ka na wdno polqo ko{ta 600 dinari – posmertna ogla{ka na dva poly ko{ta 1 200 dinari. Cenovn<k va`i od 1. мая 2015. roku Ogla{ki mo` poslac na mejl office@ruskeslovo.com лєбо informator@ruskeslovo.com i uplacic na rahunok Novinsko-vidavatelqnej ustanovi “Ruske slovo” u banki Inteza ~islo 160-923244-82. Informaci< mo` dostac na telefon 021/ 6613-697 и 066/202-414 роботни дзень од 9-14 годзин.

30 РУСКЕ СЛОВО

о принєшеним ришеню же потребне преценьованє вплїву и о одредзованю обсягу и змисту студиї о прецeньованю вплїву на животни штредок проєкта „Продукцийни обєкт за продукцию орґанского гною (преробок гною)” на катастерскей парцели число 208 К.О. Ченей Город Нови Сад, ношителя проєкта „MIVAKA” ДОО, Беоґрад Ратка Митровича 75 дь, у повтореним поступку Ношитель проєкта „MIVAKA” ДОО, Беоґрад Ратка Митровича 75 дь, поднєсол тому орґану вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта „Продукцийни обєкт за продукцию орґанского гною (преробок гною)” на катастерскей парцели число 208 К.О. Ченей Город Нови Сад. После запровадзеного поступку, Городска управа за защиту животного штредку дня 4. септембра 2020. року принєсла ришенє число VI-501-465/18 же потребне преценьованє вплїву на животни штредок и о одредзованю обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок, у повтореним поступку. Увид до предметного ришеня мож окончиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку, Руменацка 110 а, Нови Сад, роботни днї у чаше од 10 до 15 годзин, на сайту Городскей управи за защиту животного штредку www. environovisad.org.rs. Заинтересована явносц може виявиц жалбу процив того ришеня у чаше од 15 днї од дня його обявйованя у средствох явного информованя, по тим орґану.

Покраїнски секретарият за урбанизем и защиту животного штредку, на основи члена 25. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС” чс. 135/04) обявює

ОБВИСЦЕНЄ

О принєшеним ришеню o даваню согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок Надпатраюци орґан обвисцує явносц же 28.08 2020. року принєшене ришенє о даваню согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок ПРОЄКТА Реконструкция резервоара, пумпней станїци, цивоводней станїци и прецекалїща ваґон цистерни за чарни деривати на к. п чс. . 2498/18, 2498/32, 2555/1, 2555/14 и 2556/3 КО Нови Сад III, на Терминалу за претоварйованє и маґазинованє нафтних дериватох Нови Сад, ношителя проєкта НИС а.д. Нови Сад, улїца Народного фронта чс. 12, Нови Сад. Ришенє о даваню согласносци принєшене на основи предкладу одлуки хтора составна часц Звиту Технїчней комисиї як и зоз увидом на доручену документацию, зоз хтору констатованє же предметни проєкт зоз свою релазацию нє будзе мац неґативни вплїв на животни штредок кед ше випочитую шицки предписани мири защити. Пре защиту хасновательох животного штредку, ношитель проєкта муши обезпечиц условия и запровадзи мири хтори дефиновани зоз поглавйом 8.0. Студиї о преценьованю вплїву на животни штредок, и же би обезпечел окончованє програми провадзеня вплїву на животни штредок, хтори предвидзени зоз поглавйом 9.0 Студиї о преценьованю вплїву на животни штредок Ришенє о даваню согласносци на студию о преценьованю вплїву на животни штредок конєчне у управним поступку. Процив того ришеня мож порушац суд пред Управним судом у Беоґрадзе у чаше од 30 днї од дня обвйованя того обвисценя.

МАЛИ ОГЛАШКИ ДИХТОВАНЄ облакох и дзверох. Щици од витру, жими, праху, галайку, праху, инсектох. МОНТИРАМЕ: – РОЛЕТНИ

– ГАРМОНИКОВО ДЗВЕРИ – ПАНТЛЇКОВО ДЗВЕРИ – МРЕЖИ ОД СУНЬОҐОХ – ВЕНЕЦИЯНЕРИ – ОПРАВКИ 025/5827-710, 060/5088-433

МАЛИ ОГЛАШКИ ГЛЄДАМ ЖЕНУ шлєбодну и озбильну од 50-60 рокох, за друженє и можлїве супружество. 062/2251-35. 11. СЕПТЕМБЕР 2020.

informator@ruskeslovo.com

11. СЕПТЕМБЕР 2020.

РУСКЕ СЛОВО 31

informator@ruskeslovo.com

РУСКИ КНЇЖКИ МОЖ КУПИЦ ПРЕЙҐ ИНТЕРНЕТУ

Интернет кнїжкарня НВУ „Руске слово” оформена у децембру 2016., а початком того рoку достала нови випатрунок. То єдини сайт на котрим прейґ интернету мож купиц руски кнїжки котри видало Видавательне оддзелєнє НВУ „Руске слово”, а котре промовує нє лєм руски язик, кнїжки, алє и руских писательох. У кнїжкарнї у тей хвильки мож купиц даєдну спомедзи 120 кнїжкох у вецей жанрох – поезию, прозу, кнїжки за дзеци, нашо рочни календари, науково-публицистичну литературу и други. Потераз предати вецей як 50 кнїжки на териториї цалей Републики Сербиї, а процес купованя єдноставни – пополнї ше формулар, кнїжки сцигую по пошти, а плаценє ше окончує док сцигню на написану адресу. Нашу интернет кнїжкарню можеце нащивиц кед удуркаце: www.knjizkiporuski.com, а на Фейсбуку ю можеце провадзиц под меном: knjizki po ruski.

#останьме одвичательни ПОСИЛАЙЦЕ НАМ СВОЙО РЕЦЕПТИ rusmak.ruske@gmail.com Република Сербия Министерство защити животного штредку На основи чл.14. пасус 1. а у вязи зоз чл. 29. пасус 1. и 3. Закона о прецньованю вплїву на животни штредок („Сл. глашнїк Р.Сербиї” 135/04, 36/09) дава шлїдуюце

ОБВИСЦЕНЄ

Обвисцує ше явносц и заинтересовани орґани и орґанизациї же ношитель проєкта подприємство „Инфраструктура желєзнїци Сербиї” а.д. Беоґрад, Неманьова 6, поднесол Министерству защити животного штредку Вимогу за одредзованє обсягу и змисту Студиї о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта модернизация желєзнїцкей драги (реконструкция и вибудов) Беоґрад – Суботица – державна гранїца (Келебия) часц Нови Сад – Суботица на териториї Автономней покраїни Войводина, Република Сербия, дня 11. 08. 2020. року заведзени под числом 353-02-1552/2020-03. Заинтересована явносц може окончиц увид до змисту вимоги кажди роботни дзень од 11-14 годзин у просторийох Министерства защити животного штредку у Беоґрадзе, Младежских бриґадох 1, хижа, 428, як и на службовим сайту Министерства http://www.ekologija.gov.rs/obavestenja/procena-uticaja-na-zivotnusredinu/ и достави свойо думанє у чаше од 15 днї од дня обявйованя того обвисценя.

32 РУСКЕ СЛОВО

НОВА „ЗАГРАДКА” ЗА ПОЧАТОК ШКОЛСКОГО РОКА

У позарядовей ситуациї почал и нови школски рок, та у таких условийох пририхтане и двочисло (авґуст-септембер) часописа „Заградка”. Же лєтнї розпуст дзецом бул розбавени и весели, шведоча и фотоґрафиї на насловним боку, дзе браца Иван и Андрей зоз Нового Саду уживаю у природи. И вредни сотруднїки зоз Коцура, Вербасу и Руского Керестура посилали фотоґрафиї и вистки зоз одпочивку, та виполнєли цали 2, 22. и 26. бок. Привитну писню першокласнїком написала поетеса Весна Алексич, а нову приповедку о одходу ластовкох читачом подаровала писателька Ксения Варґа. У рубрики „Облачок до швета” представена кнїжка „Суперзагадки” Душана Радака, а весели приповедки и писнї написали Златка Чижмар, Кристина Шепински и Владимир Югик. Зоз шветовей литератури вибрали зме виривок зоз кнїжки облюбеней при малих читачох ширцом швета „Пипи Длуга Ботоша”. Єдна часц писньох о фарбох и родзинох хтори написани у Роботньох НВУ „Руске слово” у рамикох проєкта Едукация руских писательох за дзеци, виполнєла 10. и 11. бок. Додаток за наймладших „Мала заградка” на штирох бокох, окрем рисункох дзецох зоз Руского Керестура, Нового Саду и Дюрдьова, приноши и мали квиз и кратку приповедку Оксани Мудри Недич. На двох бокох обявени школярски писмени состави наградзени у маю на Смотри славянскей писменосци у Тителю. У рубрики „Школяре авторе” шицки состави и малюнки остали од прешлого школского року, та поволуєме учительки и наставнїци най надпомню школяром посилац нови роботи за октоберске число часописа, же би нам боки нє остали празни. Перше число „Заградки” шицким предплатнїком дарує и розпорядок годзинох хтори направела наша сотруднїца Нела Таталович, читачом позната по Забавних бокох – лавиринтох, скривацих сликох и других интересантних прилогох. М. Р. 11. СЕПТЕМБЕР 2020.

sport@ruskeslovo.com

ПРИЯТЕЛЬСКЕ ФОДБАЛСКЕ СТРЕТНУЦЕ

ЧЕЖКО ПРОЦИВ МОЦНОГО И ЧИСЛЕНШОГО ПРОЦИВНЇКА ФК „Русин” – ФК „Раднички” (Зомбор) 2:6 (2:3)

На приятельским стретнуцу, отриманим вовторок, 8. септембра у Руским Керестуре на Ярашу, кадети Русинa поражени од ФК „Раднички” зоз Зомборa зоз резултатом 6:2 (3:2). Фодбалере Русина стретнуце зоз озбильним, найреномованшим фодбалским клубом у Заходнобачким округу почали барз добре. Уж после 5. минути перши евро-ґол за Русин дал Алексей Джуджар, и то бул ґол зоз 20 метерох зоз шлєбодного бица. Нєодлуга, у 10. минути и други ґол за Русин, тиж евро-ґол после одличней акциї по правим боку, тиж зоз коло 20 метерох, дал Лука Иличич. Медзитим, по конєц першого полчасу Зомборци обрацели резултат на 3:2. У другим полчасу русиновци мали ище даскельо нагоди за ґол, хтори остали нє вихасновани, та моцна процивнїцка екипа зазначела ище три ґоли и однєсла побиду. Хибенє Русинових бавячох окреме бул видлїви у другим полчасу кед процивнїцка екипа уруцовала одпочинутих, швижих бавячох, и з тим була у велькей предносци над русиновцами хтори мали лєм два замени. Маюци у оглядзе же ше роби о моцному процивнїкови хтори составени зоз дзецох з цалей зомборскей општини, а хтори окрем же бул добре убавени, на приятельске стретнуце пришол и у векшим чишлє, резултат на концу бул цалком задоволююци.

За Русин бавели – Няради, М. Иличич, Бики, Чонка, Стричко, Бодянец, Тома, Л. Иличич, Чордаш, Зорич, Ковачевич, Надь и Джуджар, а пре приватнни обовязки хибели Дудаш и Попов. На соботу у 4. колу Кадетского першенства на 17 годзин Русин дочека ФК „Младосц” зоз Бачкого Петровцу, озбильну екипу селектовану зоз бавячами зоз цалей општини Бачки Петровец. Младих русиновцох чека чежке стретнуце, алє кед би ше повторело закладанє як зоз приятельского стретнуца процив ФК „Раднички”, була би то добра нагода нєсподзивац реномовани клуб. Ан. М.

ОКРУЖНА КА ДЕТСКА ЛИҐА

ТРЕБАЛО ШЕ ВЕЦЕЙ РУШАЦ ПО ТЕРЕНУ У 3. колу Окружней кадетскей лиґи, хторе одбавене всоботу, 5. септембра на домашнїм терену, кадети Русина поражени од кадетох ФК „Текстилац” зоз Оджаку, з резултатлом 3:1 (0:1). Перши ґол на змаганю, зоз шлєбодного бица зоз коло 30 метерох, дал русиновец Желько Стричко, а за госцох и попри тим же мали вецей нагоди дац ґол, перши полчас прешол безуспишно. У другим полчасу госци почали нападац, та пре нєодлучне реаґованє после корнерох, млади русиновци достали три ґоли. После першого корнера фодбалере Русина нє вибили лабду на час, цо вихасновали процивнїки и лабду „ґурли” до мрежи. После другого корнера, русиновци ознова нєсхопно одреаґовали на процивнїково виволаня, та судия запискал пенал за госцох, и ту ше резултат обрацел на 2:1 за Текстилац. Русиново кадети ше потим пробовали розбавиц, Надь мал нагоду дац ґол зоз главу, потим Бики зоз бицом од коло 16 метерох, а на концу и Тома зоз шлєбодним бицом хторе закончело поверх ґола. Зоз тима трома нагодами могло буц виєдначенє, медзитим нагоди нажаль, остали нє вихасновани. На концу, 11. СЕПТЕМБЕР 2020.

у остатнєй минути судия запискал ище єден пенал за госцох и у остатнєй минути хлапци з Оджаку дали и треци ґол. Ґенерално патраци, Русиново бавяче ше на тим змаганю намагали и максимално закладали, алє им хибело вецей динамики и вецей рушаня. Тиж, правило же корнер найважнєйше претаргнуце змаганя на хторе треба окреме обрациц увагу, остало нє випочитоване, цо на концу приведло и до препущеней побиди. За Русин бавели – Чордаш, Драґутинович, Няради, М. Иличич, Бики, Стричко, Чонка, Бодянец, Тома, Л. Иличич, Чордаш, Зорич, Ковачевич, Надь, Джуджар, а пре приватни обовязки змаганє препущели Попов и Дудаш, чийо ше одсуства чувствовало на терену, понеже пре калїченє єдного бавяче русиновци нє мали нїяку замену. У шлїдуюцим 4. колє, кадетох Русина чека озбильне змаганє процив моцного клубу зоз Бачкого Петровцу, хтори селектовани зоз озбильнима бавячами з вецей околних местох тей општини, а нє маю анї зазначени пораженя. Змаганє ше отрима на соботу, 12. септембра, на Ярашу з початком на 17 годзин. Ан. М.

РУСКЕ СЛОВО 33

СПОРТ ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА НОВИ САД

ПОБИДА ДОМАШНЇХ ЗОЗ ПЕНАЛУ ФК „Омладинац” (Степановичево) – ФК „Бачка 1923” 2:1 (0:1)

Степановичево: стадион Омладинца, судия на стретнуцу бул Каплиєв зоз Нового Саду. Стрилєц ґола за Бачку бул Ж. Тривунович у 20. минути. Жовти картон на стретнуцу достал Лю. Тривунович. БАЧКА: Смолян, Др. Тривунович, Лю. Тривунович, Станкович (Проданов), Вуйович, Чирин, Роґич, Ж. Тривунович, Баґич (Т. Тривунович), Деянович, Деян Тривунович. У першим полчасу фодбалере Бачкей добре почали стретнуце. Контроловали бависко и чекали свою шансу после частих гришкох домашнєй екипи. Так ше и случело. У 20. минути Желько Тривунович, гоч бул звалєни у каребним просторе, цо би судия могол оценїц як пенал, заш лєм ше швидко подзвигнул и вихасновал празни

простор и дал ґол. То бул и резултат по конєц першого полчасу. У другим полчасу, домашнїм хтори мали вецей искусних бавячох, ше поспишело виєдначиц резултат и после добрей акциї хтора рушела од Томлєновича и хтори послал лабду Девичови и так, рутински, послал лабду до ґолу. Побидоносни ґол домашнї дали зоз пеналу хтори досудзел судия после єдного Смолянового, Бачкового ґолмана, оштрого старту. По резултату, тото стретнуце могло буц нєришене, бо и єдна и друга екипа бавели подєднак. Бачкей, можебуц, дакус вецей хибело щесца, алє у каждим поглядзе Дюрдьовчанє указали добре бависко. А. П.

ФОДБАЛСКА ПАНОРАМА ОПШТИНИ ШИД

БИКИЧАНЄ ДАКУС ЗАСТАЛИ У штвартим колу Медзиопштинскей фодбалскей лиґи Срим, ґрупа Заход нє було нєсподзиваня. Фодбалере ОФК „Бикич” после трох побидох дакус застали на домашнїм терену дзе бавели 1:1 процив Обиличa 1993. Ґраничар у Адашевцох бавел без ґолох 0:0 процив Сримцу з Беркасова, Ердевик 2017 дома страцел од Слоґи зоз 2:1, а тиж и Єднота у Шидзе страцела од Шлєбоди зоз 3:2. Єдинство (Р) победзело Трґовачки зоз 1:0, ФК „Зека Булюбаша” и ФК „Фрушка гора” бавели 2:2, Змай и Ґраничар зoз Кузмину бавели 1:1, а Фрушкогорец у Мандєлосу победзел Сримец з Ярку аж зоз 6:0. На таблїчки ОФК „Бикич” перши, ма 10 боди кельо ма и Обилич 1993 на другим и беркасовски Сримец на трецим месце. Єдинство штварте зоз дзевец бодами, пияти Фрушкогорец, шести Зека Булюбаша, седми Ґраничар (А) и осма Фрушка гора маю по седем боди, дзевята Шлєбода и дзешата Слоґа маю шейсц боди, єденасти Ґраничар (К) пейц боди, Змай дванасти зоз штирома бодами, Трґовачки тринасти ма три боди, а без бодох и далєй ФК „Ердевик 2017” на штернастим, Сримец (Я) на петнастим и Єднота на шеснастим месце.

У пиятим колє Шлєбода дочекує Ердевик 2017, Слоґа у Чалми вигосци ОФК „Бикич”, Трґовачки будзе бавиц процив Єдноти, а Фрушка Гора дочекує Єдинство (Р). Тиж буду бавиц и Ґраничар (К) процив ФК „Зеки Булюбаша”, Сримец (Я) дочекує Змай, у Беркасове Сримец дочека Фрушкогорец. У Куковцох Обилич 1993 будзе бавиц процив Ґраничара (А). У другим колє Општинскей фодбалскей лиґи Шид, ОФК „Бачинци” дома победзели Єдинство (Лю) 2:0, Омладинєц победзел ОФК „Бинґула” 2:1, а Синдєлич у Ґибарцу страцел од Напредку з Вашици 1:0. Єдинство у Моровичу бавело 1:1 процив Ґраничара з Ямени. Шлєбодни у тим колє були фодбалере Борцу. На таблїчки перши Напредак ма шейсц боди, друге Єдинство (Лю), треца ОФК „Бинґула”, штварти ОФК „Бачинци”, пияти Синдєлич и шести Омладинєц маю по три боди. На седмим месце Ґраничар зоз єденим бодом кельо ма и Єдинство (М) на осмим месце. Остатнї дзевяти Борец без бодох. У трецим колу Ґраничар дочекує ОФК „Бачинци”, Напредак будзе бавиц процив Єдинства (М), ОФК „Бинґула” дочекує Синдєлич, Борец дочекує Омладинєц, а шлєбодна екипа Єдинства (Лю). Вл. Дї.

ШАХОВСКИ КЛУБ „ОМЛАДИНЄЦ”

ПОРАЖЕНЄ НА СТАРТУ СЕЗОНИ После длугей павзи ознова и шахисти шедли за шаховски табли. Шахисти коцурского „Омладинца” внєдзелю, у рамикох Бачкей лиґи-ґрупа Суботица, одбавели змаганє першого кола. У Коцуре у першим колє госцовала екипа Полета зоз Растини и победзела зоз резултатом 3,5:2,5. Коцуски шахисти змаганє першого кола одбавели у ослабеним составе, без даскелїх стандардних бавячох,

34 РУСКЕ СЛОВО

а кед ше вежнє до огляду же Полет у своїх шорох ма двох Фиде майстрох, пораженє зоз тим резултатом ище и добри резултат. Єдину побиду за Омладинєц на тим змаганю зазначел Стеван Перич, ремизирали Владимир Лазор, Споменко Павичевич и Тихомир Пускаш, а свойо змаганя страцели Миряна Шолая и Дюра Фейса. З. К. 11. СЕПТЕМБЕР 2020.

sport@ruskeslovo.com

ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА СУБОТИЦА

ПРОЛЕТЕР ЛЄПШИ У ОПШТИНСКИМ ДЕРБИЮ ФК „Искра” – ФК „Пролетер” (Равне Село) 1:3 (0:2)

Ґол за Искру: Комазец ИСКРА: Вучинич, Ваяґич (Юрчук), Петрович (Кудєрски), Сталевич (Колошняї), Ґубаш, Живанович, Комазец, Иван, Янкович (Дакич), Бокан (Барович), Тешанович. После очекованого пораженя у Фекетичу, у Фодбалским клубе „Искра” ше наздавали же на домашнїм терену победза у општинским дербию екипу Пролетера зоз Равного Села, алє заш лєм дожли пораженє. Искра добре отворела змаганє и по перши ґол Пролетера була ровноправна на терену. На початку змаганя бавело ше углавним на стредку терена, без даяких вельким шансох за ґол. Медзитим, у 21. минути бавяч Искровей охрани направел фаул з боку на коло 20 метери од свойого ґола, после центрованей лабди, госци ше лєпше знашли и на розчарованє присутних, дошли до предносци. После ґолу, искусни бавяче Пролетера вше вецей тримали лабду у своїх ногох и у тих хвилькох мож повесц же були лєпша екипа на терену. Таке бависко им ше виплацело у 35. минути кед дали и други ґол и зоз сиґурну предносцу од 2:0 пошли на одпочивок. У другим полчаше Искри бул нєобходни швидки ґол же би ше врацела до бависка. После 15 минутох бависка у другим полчаше тренер Искри Здравко Бабич до бависка уключел Дакича и Колошня, двох младих бавячох котри ище вше бавя и за Искрових кадетох. Двоме млади бавяче у подполносци оправдали тренерово довириє, понеже зоз їх уходом, екипа почала бавиц вельо живше и помали преберала бависко. Нєодлуга, таке бависко дало резултат. Праве Дакич на своєй половки вжал єдну

лабду, пребегнул двох бавячох и крашнє асистовал Комазецови, котри вибил сам опрез ґолмана, дал ґол и зменшал на 2:1. Искров прицисок на процивнїкох ше после датого ґола ище баржей звекшал, алє нажаль, нє потирвал длуго. Кед шицки на стадионє очековали виєдначенє, госци вихасновали барз вельку гришку бавяча Искровей охрани и ґолмана, котри ше збили у борби за єдну лабду, нє вибили ю, та нападачови Пролетера нє було чежко копнуц ю до празного ґола. Треци прияти ґол преламал змаганє, понеже ше Искрово баяче после такого приятого ґолу „зламали” и вецей нє мали моци пробовац виєдначиц резултат. На щесце, тот Искров кикс ше нє одражел на пласман на таблїчки, понеже Искра и после штирох одбавених колох на 10. месце на таблїчки. У шлїдуюцим колє, на нєдзелю, Искру очекує можебуц и найвекши дерби, понеже после вецей роки у єдним першенственим змаганю, у Савиним Селу буду бавиц домашня ФК „Будучносц” и ФК „Искра”. З. К.

ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА ЗОМБОР

ЛЄМ БОД ЗОЗ ГОСЦОВАНЯ ФК „Омладинац” (Буковац) – ФК „Русин” 1:1 (1:0)

Буковац: стадион без публики. Ґол за Русин: Вуйович Русин: Калинич, Кочиш (Виславски), Голик, Ланчужанин, В. Вуйович, Саянкович, Будински (Дюканович), Даноєвич, Будински (Виславски), Бранкович (Маньош), Рац. У 4. колу Подручней фодбалскей лиґи Зомбор, хторе одбавене внєдзелю, 6. септембра у Буковцу, русиновци одбавели нєришено процив ФК „Омладинац” з резултатом 1:1 (1:0). На нєдзельовим змаганю кед були госци, фодбалером Русина ше нажаль, нє поспишело предлужиц зоз побидами. Од самого початку обидва екипи бавели отворено, без калкулованя, за ниянсу змаганє лєпше розпочали фодбалере Русина, но резултат ше нє менял. Як гвари нєписане правило у фодбалу же „кед ти нє вихаснуєш нагоду, вихаснує ю процивнїк”, та ше так и збуло. Домашнї почали водзиц зоз 1:0, початна иници11. СЕПТЕМБЕР 2020.

ятива прешла на їх бок, а од русиновцох по конєц першого полчасу найзанятши бул ґолман, на щесце, искусни Йовица Калинич, та резултат остал нє пременєни. Добре чувал свой ґол, а тиж и командовал зоз охрану. У другим полчасу слика на стадиону ше меня. Госци озбильнєйше нападаю, алє и то нє було досц. Цо нє пошло фодбалером зоз нападу, зробел то остатнї бавяч у Русиновей охрани. Физично найпорихтанши Владан Вуйович у 78. минути виєдначел резултат на 1:1. Було то бице зоз корнера, хторе одлично виведол Бранкович, найвисше скочел Вуйович и зоз главу дал красни ґол. До конца змаганя було ище даскельо полунагоди, алє цо ше ґолох дотика, змаганє було закончене. Госци потераз зазначели 3 побиди зашором, док домашнї лєм єдну, а шлїдуюце змаганє русиновцох чека на нєдзелю, 13. септембра, на домашнїм терену процив ФК „Будучносц” зоз Ґложану. Ан. М.

РУСКЕ СЛОВО 35

СПОРТ ФОДБАЛСКЕ ПЕРШЕНСТВО – СЕЗОНА 2020/21

МЕНЄЙ-ВЕЦЕЙ УСПИШНИ СТАРТ

Пише: Александар ПАЛАНЧАНИН

Пре вирус корона шицки спортски манифестациї на початку яри були застановени. Национална супер лиґа у маю була предлужена и закончена по швидким поступку, же би ше нє ширело хороту лєпши епидемиолоґийни обставини концом лєта дошлєбодзели же би ше спортски манифестациї, заш лєм, з почитованьом мирох защити, почало отримовац. Так на стадиони вибегли и нашо клуби, алє без публики. Одбавени штири кола

ед шицко будзе як потераз у вязи зоз епидемию, єст надїї же єшеньска часц першенства 2020–2021. будзе одбавена. Алє, без публики на трибинох. Яки будзе успих после такей длугей павзи, у тей хвильки чежко предвидзиц. Нашо клуби ше затримали у своїх подручних лиґох у, так повесц, истим дружтве клубох яки бул и тей яри. Хто ше як порихтал уж тераз, после штирох одбавених колох, мож обачиц. ПРОБЛЕМАТИЧНИ ИСКРОВ ПОЧАТОК После штирох одбавених колох Искра на дзешатим месце на таблїчки, три раз є поражена и раз победзела. Ма лєм три боди и неґативну ґол-розлику 11 ґоли – дали три, а прияли 14 ґоли. З другима словами, Клуб ма проблем пре вецей причини, а найважнєйша то же постояцу екипу чежко укомпоновац зоз тренером. Часто ше меня, а як джокер тренер на розполаганю коцурскей екипи вше бул Здравко Бабич хтори мал добри успихи у потерашнєй тренерскей кариєри коцурскей екипи. Предстояци кола важни за Искру, понеже у идуцим Искра госц у Савиним Селу и будзе бавиц процив Будучносци, а на концу дочека Обилич зоз Змаєва. То и

36 РУСКЕ СЛОВО

екипи зоз котрима Искра може ровноправно бавиц и освоїц боди. Тоти три стретнуца у ранґу општинского, лєбо сушедного дербия. У предлуженю першенства Искра ма таки розпорядок: 5. коло ФК „Будучносц” (Савине Село) – ФК „Искра” 6. коло Искра – ФК „Обилич” (Змаєво) 7. коло ФК „Торньош” – Искра 8. коло Икра – ФК „Препород” (Нови Жедник) 9. коло ФК „Напредак” (Надаль) – Искра 10. коло Искра – ФК „Едьшеґ” (Мали Идьош) 11. коло ФК „Пролетер” (Нєґошево) – Искра У 12. колу Искра дочекує екипу ФК „Раднички 1905” зоз Баймоку, потим у 13. бави процив екипи Слоґи зоз Остоїчева, у 14. процив екипи ФК „АФК” зоз Ади и у остатнїм колу єшеньскей часци бави процив ФК „Сутєска” зоз Бачкого Доброго Поля. БАЧКА СОЛИДНА У перших штирох колох ФК „Бачка 1923” зоз Дюрдьова призначела два побиди, єдно нєришене и єдно страцене 11. СЕПТЕМБЕР 2020.

sport@ruskeslovo.com

змаганє. Побиди були прешвечлїви зоз високим резултатом. На стретнуцох дали 10 ґоли, а прияли 4, та маю позитивну ґол-розлику шейсц ґоли. У тей хвильки дзекуюци добрим бависком, Бачка на седмим месце на таблїчки зоз седем бодами. У 5. колу колу ФК „Бачка 1923” бави зоз екипу ФК „Татра” (Кисач) 6. коло ФК „Бачка” (Беґеч) – Бачка 7. коло Бачка – ФК „Гайдук” (Чуроґ) 8. коло ФК „Єдинство” (Ґосподїнци) – Бачка 9. коло Бачка – ФК „Сусек” 10. коло ФК „ТСК” (Темерин) – Бачка 11. коло Бачка – ФК „Шайкаш” (Шайкаш) У 12. колу будзе бавиц процив екипи з Ветернику, потим у 13. процив новосадскей Славиї, у 14. процив екипи ОФК „Сириґ”, у 15. процив екипи ФК „Фрушкоґорац” зоз Сримскей Каменїци, у 16. колу процив сушедней екипи зоз Жаблю – ФК „ЖСК” и у 17. колу процив екипи ФК „Фрушкогорски партизан” зоз Нуковцу. РУСИН НА ВЕРХУ ТАБЛЇЧКИ После одбавених перших трох колох ФК „Русин” мал три побиди. У першим стретнуцу победзели ФК „Кулпин” зоз Кулпину зоз резултатом 5:3. Друге змаганє бавене у Маґличу зоз истоменну екипу дзе Русин ознова призначел побиду од 4:1. У трецим колу Русин бавел процив екипи ФК „Борац” зоз Бачкого Ґрачцу и победзел зоз резултатом 4:0. У 3. колу Подручней фодбалскей лиґи Зомбор, хторе одбавене внєдзелю, 30. авґуста, на домашнїм терену на Ярашу, у сушедским дербию, русиновци одбавели змаганє процив ФК „Борац” зоз Бачкого Ґрачцу, и прешвечлїво победзели з резултатом 4:0 (2:0). У штвартим

11. СЕПТЕМБЕР 2020.

колу бавели процив екипи ФК „Омладинац”, а резултат бул нєришени 1:1. Безсумнїву, ґолґетере Русина були розположени за даванє ґолох, бо дали 14 ґоли. Тот остатнї резултат спущел екипу Русина на треце место на таблїчки. Єшеньска часц першенства, як и подручох дзе бавя Искра и Бачка, будзе закончена 21. новембра. Пред Русином стретнуца зоз екипами: 5. коло Русин – ФК „ЖАК” (Зомбор) 6. коло Русин – ФК „Будучносц” (Ґложан) 7. коло ФК „Борац” (Бачки Ґрачац) – Русин 8. коло Русин – ФК „Кордун” (Кляичево) 9. коло ФК „Будучносц” (Параґе) – Русин 10. коло Русин – ФК „Задруґар” (Сербски Милетич) У 11. колу Русин будзе бавиц процив екипи ФК „Станишич” зоз Станишичу, у 12. колу процив екипи ФК „Раднички 1918” зоз Раткова, у 13. процив екипи ФК „БСК” зоз Банатского Брестовцу, у 14. колу процивнїк Русина будзе екипа ФК „Тврдява” зоз Бачу. ФК „Будучносц” зоз Маґличу буд зе домашнї стретнуца зоз Русином у 15. колу, а у 16. колу Русин на своїм терену дочека екипу ФК „Полет” зоз Каравукова и у остатнїм у єшеньскей часци першенства Русин будзе госц на стадиону ФК „Славия” зоз Пиньвиц. Так вишло же за конєц остал вични сушедни дерби. Наздавайме ше доброму Русиновому резултату и же по 21. новембер, обставини зоз вирусом корона буду и вигоднєйши, и же конєчно и навияче Русина годни потримац свою екипу зоз трибинох.■

РУСКЕ СЛОВО 37

ИНТЕРМЕЦО

ХЛАДОК И ГОРУЦИ ТЕПШИ коляре зоз руских оддзелєньох Ґимназиї „Петро Кузмяк” вєдно зоз професорку Ш руского язика и литератури, Люпку Малацко

под час позарядового стану кед наставу провадзели онлайн, мали задаток записац рецепт по руски, меркуюци на правопис, а вец и висликовац тото єдло. Рецепти подзелєни на три ґрупи: єдла хтори рихтаме за фриштик, за полудзенок, и лакотки. Тоти рецепти обявени

и у окремним онлайн виданю Кухарки. Марина Надь дизайновала кухарку „Фриштик”, Сара Планчак „Полудзенок” а Силвия Маґоч „Райски лакотки”. Ґу тей редакциї ше приключела и професорка Тереза Катона так же школяре мали задаток вираховац калорийну вредносц єдзеня. У шїдуюцих числох „Руского слова” на бокох „Хладок и горуци тепши” буду обявени смачни школярски рецепти.

Инес Санкович

Колач зоз яблуками

Поступок готовеня: Яблука очисциц, порезац на штварцини и на ценки фалатки. Попирскац зоз лимуновим соком. У палачинкарнї розпущиц 3 ложки масла и кратко Состойки: попражиц фалатки яблука док нє достаню златну ■ 750 ґрами яблука фарбу. Виняц их и охабиц же ■ 160 ґрами мегкого би ше охладзели. До мисочки масла зоз миксером вимишац оста■ 125 ґрами цукру ток масла. Поступнє додавац цукер, ванелийов цукер, ■ ванелийов цукер соль и лимунову скорку. ■ ложичка натартей Додавац єдно по єдно вайцо и добре их вимишац. У медзичаше зограц скорки зоз лимуна релну на 200 ступнї, Змишац муку зоз пращком за печенє и млєком и уми■ 3 вайца шац до вайцох же би ше достало грубше цесто. Намасциц фурму (тепшич■ 250 ґрами цукру ку) за колач, положиц цесто и вигладкац поверхносц. Фалатки яблука скла■ 2 ложички пращку дац єдни прейґ других док ше нє прекриє цали колач. Положиц до релни за печенє на 180 ступнї и печиц 40-50 минути. Кед колач упечени виняц го зоз релни, ■ 1-2 ложки млєка охабиц на металней мрежи же би ше дакус охладзел и виняц го зоз тепши. ■ цукер у праху По верху колача посипац зоз обичним цукром або цукром у праху. По фалатку 315,89 кило-калориї.

Стефан Горняк

Горнякова пица на домашнї способ

Состойки:

■ 300 ґрами муки ■ води – додавац

док ше нє загнєце цесто ■ пол ложички солї ■ 10 ґрами квасу ■ два домашнї вайца ■ 2 шолїчки парадичанки ■ домашнї кулен ■ домашня салама ■ сир трапист ■ ориґано

38 РУСКЕ СЛОВО

Загнєсц цесто, кед накишнє розогнац го и на ньго положиц шицки состойки. Док ше пица упече, можеце а нє мушице, на ню положиц кечап, чили або маслини. Єдло ма 3092 кило-калориї, а єден фалаток ма 1030 кило-калориї. 11. СЕПТЕМБЕР 2020.

rusmak.ruske@gmail.com

ХЛАДОК И ГОРУЦИ ТЕПШИ

Пририхтали: Лю. Цвеїч и Т. Салонтаї

Теодора Новакович

Кромпльово поґачи

Поступок готовеня: Розтрушиц квас до цеплого млєка и додац цукер. Причекац 5-10 минути и додац други состойки. Шицко вєдно змишац и охабиц у фрижидеру же би одстало голєм 12 годзини. Одстате цесто розогнац най будзе грубе дас центиметер и правиц поґачи. Мож зоз фурмочку за почачи, а мож и зоз погаром. Направени поґачи положиц до намасценей тепши (ище лєпше хто ма папер за печенє) и премасциц кажди поґач з олєйом або жовчком. Поґачи печиц на 220 ступнї док нє достаню кафовкасту скорку. Состойки: Вєдно 7106 кило-калориї, а 74,02 по порциї, ■ 400 ґрами жимни т.є. по поґачу. пире кромплї ■ 400 ґрами масци ■ 800 ґрами муки ■ 2 вайца ■ квас (40 ґрами) ■ 2 децилитри млєка ■ 3 полни ложички солї ■ ложка цукру ■ жовчок або олєй за премасцованє

Ванеса Новта

Козацки шапки зоз „яфа” кексом

Поступок готовеня: Од 8 децилитри млєка одвоїц децу и додац 6 ложки цукру и 6 ложки муки и то треба витрепац зоз миксером. Вец 7 децилитри млєка треба же Состойки: би преварло, кед превре додац ґустин и мишац док ше нє згушнє. То муши ■ кила и 200 ґрами одстац док ше нє охладзи. Кед ше охладзи треба додац состойки котри „яфа” кекси витрепани зоз миксером. До другей ■ 8 децилитри млєка мисочки витрепац зоз миксером марґа■ 6 ложки цукру рин и мелки цукер и додац до тей маси. ■ 6 ложки муки За кажду козацку шапку треба видвоїц ■ 4 ложки ґустину три „яфа” кекси и од тих трох кексох ■ 200 ґрами кокосу треба зоз двох виняц желе, а зоз трецей ■ 200 ґрами нє. Вец ше их склада, перше ше кладзе кекса без желеа, вец тот фил, знова марґарину кекса без желеа, знова фил и на концу ше кладзе кекса зоз желеом. Кед ше ■ 50 ґрами мелкого их насклада треба их оваляц до кокосу, алє лєм боки. После того их треба цукру положиц до фрижидера дас на два годзини. Єден фалаток ма 285, 40 килокалориї. 11. СЕПТЕМБЕР 2020.

РУСКЕ СЛОВО

ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ

У ШКОЛИ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

ØÈÖÊÈÌ Ó ÊËÀÑÈ ÓØÈÒÈ ÇÀÙÈÒÍÈ ÌÀÑÊÈ

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

Фото: Оля Русковски

РОК LXXVI ЧИСЛО 37 (3906) НОВИ САД, 11. СЕПТЕМБЕР 2020.

ОГЛЯДНУЦЕ НА ПРЕШЛОСЦ

■КОРУНА

ПАПРИҐАРСКЕЙ СЕЗОНИ

Фотоґрафия: 0125P-B1697

Фотоґрафия: 0341N-B1472

Фотоґрафия: 0169N

Даєдни фотоґрафиї обявюємє вецей раз, понеже за нїх дотераз нєт нїяки податки.