Issuu

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ РОК LXXII ЧИСЛО 37 (3698) НОВИ САД, 16. СEПТEMБЕР 2016.

АД НОВИ С

КА И З У М И И А” Т Н О И Б Д О О Р В РУ Ч Н И О Т Е Л А ”ВО Й ЕГ Р О В Д У

■ КОВАЛЄ УЖ ЛЄМ НА МАНИФЕСТАЦИЙОХ ЦЕНА 30 ДИНАРИ

Фото: В. В.

ОГЛЯДНУЦЕ НА ПРЕШЛОСЦ еб редакция „Руского слова”, у сотруднїцтве зоз Заводом за културу войводянских Руснацох, Музейом Войводини и Покраїнским заводом за защиту памятнїкох, поволує читачох новинох „Руске слово” и нащивительох сайта (www.ruskeslovo.com) же би помогли препознац особи на старих фотоґрафийох. Фотоґрафиї хтори ше будзе обявйовац на сайту и у новинох диґитализовани, а пре точне идентификованє особох на сликох, хтори маю окремну музейну вредносц, потребна помоц од ширшей явносци. Шицки фотоґрафиї настали у дакедишнєй фотоґрафскей роботнї Бруґошових у Руским Керестуре. Кажду фотоґрафию ше подпише зоз одредзену шифру, та кед же препознаце даєдну, лєбо вецей особи на фотоґрафиї, модлїме Вас же бисце явели до Заводу на число телефона 021/548-421, лєбо на мейл: zavod.rusini@gmail.com. Фотоґрафиї ше будзе обявйовац длугши часови период, а на сайту буду пошоровани на окремним месце, так як виходза у новинох.

Фото: Сандра Саламун

єтнї маркет Artscape” отримани ” прешлого викенду у дворе готелa Войводина” ” у Новим Садзе. З тей нагоди представели ше вецей як 50 нєафирмовани уметнїки и креативци и виложели уникатни ручни роботи, рижни прикраски, облєчиво, ташки и подобне. Орґанизовани були и рижни концерти, ди-джей пущал фанки музику, дзеци ше занїмали у роботньох, а уметнїки и креативци викладали роботи. То була нагода же би ше повязали и медзисобно упознали, цо им вшелїяк помага на їх уметнїцкей драги. В. В.

ПОМОГНЇЦЕ, РОЗПИТАЙЦЕ ШЕ, ПРЕПОЗНАЙЦЕ!

■ ПЕРША КЛАСА ПО РУСКИ ОЗНОВА У ДЮРДЬОВЕ Фотоґрафия: K006a_0165N

ИНТЕРМЕЦО БУДИНКИ РУСКИХ ШКОЛОХ ПРЕЗ ИСТОРИЮ

Фото: Сандра Саламун

ДЮРДЬОВ

акеди Сербска школа” у Дюрдьове тераз ” ма мено Основна школа Йован Йованович Змай”. Вибудована є ”у центре Дюрдьова 1908. року. Преправяна є и доправяна вецей раз, а 1990. року у дворе добудовани ище осем учальнї. Вец 2010. року добудована ище єдна часц, физкултурна сала и два учальнї, котра злучела тоти два будинки. Нєшка, будинок ма осемнац учальнї и кабинети за порядну наставу. Истого року влєце у дворе школи звалєни стари будинок у котрим у рациї 1942. року були гарештовани гражданє, а вец су одводзени на Тису. Старши Дюрдьовчанє ше здогадую же после Другей шветовей войни, перше ходзели до Рускей школи, а пияту и шесту класу закончовали у Сербскей школи. Там дзе нєшка зборнїца и канцелариї були оддзелєня Дзецинскей заградки, котри нєшка у будинку Рускей школи. При школи у парку, єст два квартелї у котрих дакеди бивали учителє тераз там нїхто нє жиє, та у плану преушориц их до сучасней библотеки з читальню. У будинку у ОШ Йован Йованович Змай” ” першей по осму класу. школую ше дзеци од А того року ознова, после двох рокох, єст и оддзелєнє першей класи на руским наставним язику. С. С.

2 РУСКЕ СЛОВО

16. СЕПТЕМБЕР 2016.

УВОДНЇК

ЗМИСТ Пише: Ясмина ДЮРАНЇН, редакторка веб-сайту

■ Тижньовнїк 4. Пририхтованє за 200-рочнїцу Петра Кузмяка 5. Активносци Координациї Националних совитох

■ Нашо места 6-7. Будзе парк за МНРО у Вербаше 9. Робота польочуварскей служби у Дюрдьове

■ Економия 10-11. Єшеньски роботи у наших хотарох

■ Духовни живот 12. Мац Тереза преглашена за святу 13. Кирбай у Малих шестрох у Керестуре

■ Култура и просвита 14-15. Хто ма право на безплатни учебнїки 21. И оводарцом почал школски рок

■ Дом и фамелия 17-19. Дилеми мацерох после породу 20. Женоблоґия

■ Дикица 22-23. Лєтушнї зґоди

■ Людзе, роки, живот 24-25. Керестурски коваль Яким Папянка

■ Информатор 26-31. Оглашки и In memoriam

■ Спорт 33. СБ „Яша Баков” – Турнир у малим фодбалу за ветеранох 34-35. Резултати локалних фодбалских лиґох На насловним боку – Школяре руского оддзелєня першей класи у Дюрдьове Авторка фотоґрафиї Сандра Саламун

КНЇЖКА ДО КАЖДОГО ОБИСЦА Унапредзуюци свою роботу, Новинско-видавательна установа „Руске слово”, пред даскельома днями, понукла читачом же би куповали кнїжки и прейґ сайту Установи (www.ruskeslovo.com/shop). Видавательна дїялносц Установи ма длугу традицию, каждого року ше прави нови видавательни план та, у складзе зоз финансийнима средствами, виходза и нови кнїжки рижних жанрох. Понеже даєдни кнїжки мали вельки тиражи, а єст и читачох хтори жадаю комплетовац домашню библиотеку, Установа оможлївела нови, лєгки способ купованя. Досц лєм пойсц на наш сайт, до рубрики кнїжки. Там понукнути вєдно 79 виданя, од 2002. року по нєшка. Кед жадаце купиц одредзену кнїжку, по одредзеней цени лєбо од даєдного автора, з правого боку можеце и тото вибрац. Велька предносц такого купованя тота же купену кнїжку до обисца приноши курирска служба Post Express, хторей вец треба виплациц и кнїжку и трошки доручованя (на шицки информациї о тим наидзеце у процесу купованя). Маюци у оглядзе и наших людзох у иножемстве, обезпечованє сиґурного плаценя и купованя кнїжкох у других державох швета будзе наш приоритет. Вшелїяк, жадаюци же бизме були цо интерактивнєйши з нашима читачами, и на дружтвеней мрежи Фейбуск отворена ґрупа Кнїжки по руски, хтора будзе информовац любительох литератури о промоцийох, нових виданьох, активносцох наших писательох... Шицки котри звикли особнє куповац кнїжки и надалєй то годни при колпортерох, у допис о в а т е л ь с т в у, лєбо на рижних руских манифестацийох.

* ”РУСКЕ СЛОВО” – гласнїк по руски * Виходзи каждого пиятку * Снователь Национални совит рускей националней меншини * Видава НВУ ”Руске слово”, Нови Сад * Перше число вишло 15. юния 1945. року у Руским Керестуре * Адреса: НВУ ”Руске слово”, Булевар ошлєбодзеня 81/7, 21000 Нови Сад * Редакция: заменїк одвичательного редактора Иван Сабадош – редакторе/ки – Дюра Винаї, Мирон Горняк-Кухар, Михайло Зазуляк, Александар Паланчанин, Олена Планчак-Сакач, Славица Фейса, Ясмина Дюранїн; новинаре/ки – Мария Афич, Влада Дїтко, Сенка Надь, Сандра Саламун, Ана Маркович, Танита Ходак * Язична редакторка – Блажена Хома-Цветкович * Технїчна редакторка – Люпка Цвеїч; компютерски обробок – Вероника Вуячич, Мария Гудак, Таня Салонтаї * Телефони: 021/6613-697, 021/6624708, 021/6623-076; 021/6621-433 * Телефакс 021/528-083 * Предплата за цали рок: у жеми 1 500 динари, а у иножемстве 100 евра * Жиро-рахунок Banca Intesa a.d. Beograd 160-923244-82 * Девизни рахунок 160-0050870024999-53 * Рукописи ше нє враца * Друкує Друкарня ” Maxima graf” Пет роварадин * E-mail: ruske.redakcija@gmail.com * Web site: www.ruskeslovo.com * YU ISSN 0350-4603 * COBISS SR-ID 15915778 * Друковани тираж 2 100 *

Direktorka MARTICA TAMA[ *** Odvi~atelqni redaktor dr BORIS VAR]A

16. СЕПТЕМБЕР 2016.

РУСКЕ СЛОВО 3

ТИЖНЬОВНЇК ҐУ ПРЕСЛАВИ 200-РОЧНЇЦИ НАРОДЗЕНЯ УЧИТЕЛЯ ПЕТРА КУЗМЯКА

ГЛЇБОКА И ЖИВА ВЯЗА ЗОЗ СТАРИМ КРАЙОМ

Округли стол з тему „200 роки од народ зеня Петра Кузмяка” буд зе отримани 1. октобра того року, а домашня буд зе Основна и штредня школа з домом школярох з Руского Кере стура хтора и ноши мено свойого першого школованого учителя – утверд зене 12. септембра на схад зки Роботней ґрупи за орґанизованє тей подїї хтору оформел Ви верш ни од бор На ци о нал но го совиту Руснацох. Як утвердзене, викладаче буду др Янко Рамач, Дюра Латяк и Микола М. Цап котри у своїх рефератох представя насампредз про свитну дїялносц учителя Кузмяка, алє и комплексно його други активно сци мед зи Ру сна ца ми у Бач кей. На Округлим столє будзе приказани и филм о Странянох – Кузмяковим родним ме сце. Презентацию Странянох и памяткох на учителя Кузмя ка у тим ме сце, при рихтує Штредня фахова школа зоз Попраду у Словацкей, на чолє з директором Васильом Кузмяком. Директор Кузмяк и 40 члени колективу тей школи з тей нагоди припутую як го сци кере стурскей Школи, а буду присуствовац и на Фе стивалу рускей култури „Червена ружа” хтора ше отрима у тим чаше. На схадзки Роботней ґрупи виплановане тиж же пред Округлим столом будзе положене квеце на бисту учителя Петра Кузмяка у школским дворе, и у голу отворена вистава хтору з нагоди тей значней рочнїци

пририхтує домашня Школа. На схадзки Роботней ґрупи хтора отримана у кере стурскей Школи, од седем членох хтори меновал ВО НС були присутни штверо – директорка Школи и член НС Хелена Пашо Павлович, предсидатель ВО НС Желько Ковач, предсидателька Одбору за образованє НС Мелания Римар, и публициста Микола М. Цап, а у мено Школи и Любица Няради и секретар Установи Михайло Надь. Заєднїцке означованє рочнїци и реализованє округлого стола о Петрови Кузмякови кере стурскей и Школи з Попраду и резултат Спорозуменя о сотруднїцтве хторе подписали 7. авґустa 2015. року, а з поштреднїцтвом Националного совиту Руснацох. Як на схадзки Роботней ґрупи Желько Ковач визначел, тота подїя барз

значна, як за чуванє памяткох на першого нашого школованого учителя хтори жил, робел а 1900. року и умар у Руским Керестуре, алє и пре пестованє и розвиванє вязох з нашима братами и його родзину у старим краю. Як наглашел Ковач, Национални совит зоз школу у Попраду успишно сотрудзує и прейґ проєкта своєй Лєтнєй школи за руских школярох хтора уж два раз отримана у тим месце, а нашо дзеци маю змесценє у интернату їх школи.Мария Афич

БИКИЧ ДОЛ

ПРИРИХТУЮ МОНОҐРАФИЮ О ВАЛАЛЄ У Месней заєднїци Бикич вовторок отримана схадзка тиму за писанє и презентацию моноґрафиї Бикич Долу, хтора будзе видата и представена у рамикох Централней преслави означованя националного швета Руснацох, у януаре идуцого року у тим валалє. У тиму моноґрафиї робя Деян, Дарко и Невенка Бобальово, Зденко и Бранислав Лазорово, о. Владимир Еделински Миколка и Радован Сремац. Спомнути авторе

4 РУСКЕ СЛОВО

поєдинєчно задлужени за обробок одредзеней часци, як цо то ґеоґрафски характеристики, историят, привреда, култура, школство, церква и спорт у Бикичу. Треба надпомнуц же дотераз о Бикичу як цалосц нє обявена анї єдна кнїжка, так же то будзе перша така публикация у хторей обсяжно буду спатрени шицки його характеристики и активносци у Бикич Долу. З. Л. 16. СEПТЕМБЕР 2016.

ТИЖНЬОВНЇК КООРДИНАЦИЯ НАЦИОНАЛНИХ СОВИТОХ У МИНИСТЕРСТВЕ ПРОСВИТИ

Фото: НСГ

ШВИДША ПРОЦЕДУРА ЗА УЧЕБНЇКИ

Представителє Министерства просвити прешлого тижня у Беоґрадзе отримали роботну схадзку з представителями Координациї националних совитох националних меншинох у Сербиї на хторей бешедоване о пошвидшованю процедури одоброваня учебнїкох на язикох меншинох и даваня согласносцох за отверанє оддзелєньох з меншим числом школярох котри ше школую на мацеринским язику. Схадзка у Министерстве просвити отримана на инициятиву Координациї НС-ох, а на предкладанє Националного совиту Горватох. Як поведзене, НС-и векшином сполнєли дати термини за придаванє учебнїкох, алє одоброванє авторских учебнїкох за нїзши класи ОШ пожнї пре нєдавне формованє новей Влади, а як и учебнїки за висши класи ОШ, уж су мешац у процедури одоброваня, алє го ище нєт. Представителє Министерства обецали же тота процедура тераз будзе вельо швидша, а у Войводини одобренє за учебнїки, од тераз будзе давац Педаґоґойни завод Войводини. Кед слово о учебнїкох на язикох меншинох за штредньошколцох, начално порадзене же о нїх будзе слова концом того рока, док буду закончени шицки роботи вязани за учебнїки за основношколцох. Бешедуюци о проблему даваня согласносцох за роботу оддзелєньох з меншим числом школярох як 15, на схадзки поведзене же Министерство просвити о тим отримало схадзку з руководителями школских управох и вони маю спатриц стан у своїх штредкох и дац ришеня. У мено Координациї НС-ох на схадзки присуствовали члени єй Роботней ґрупи за питанє школства Дарко Сарич Лукендич, Анико Єнас, Есад Джуджо, Витомир Михайлович и Светлана Золнян, спред Министерства просвити державна секретарка Ґордана Предич, та Ясминка Перуничич Ален и Мирослава Петров, як и Романца Йованович спред Заводу за видаванє учебнїкох. М. З. 16. СЕПТЕМБЕР 2016.

STANOVISKA Пише: Aнамария РАНКОВИЧ новинарка

ЕВРОПА ТО (НЄ) МОЖЕ Тих дньох означена рочнїца слоґану „Ми то можеме“, хтори постал синоним мандату канцеларки Нємецкей Анґели Меркел и єй отвореней политики ґу миґрантом. Ясне становиско наймоцнєйшей политичней фиґури нєшкайшей Европи голєм на єден час унапрямело цали Стари континент, алє тераз видно же стаємне и отримуюце ришенє миґрантскей кризи ище далєко. Канцеларка инсистує же то нє була гришка, алє припознала же барз длуго иґноровани проблем и занєдзбована потреба за ришеньом хторе облапи цалу Европу. Ище 2004. и 2005. року було вельо миґрантох, алє, як гварела канцеларка, после прилапйованя велького числа вибеженцох зоз войнох у бувшей Югославиї, одвитовало им проблем преруциц на других, насампредз Шпанию, Италию. Инсистованє же други европски жеми муша дзелїц єй терху, односно почитовац правила ЕУ заджобло церень велїм под час длужнїцкей кризи. Нєшка, лєм 27 роки после валяня Берлинского мура хторе постало символ триюмфу демократиї и шлєбоди, Европа дзвига дакус иншаки мури, алє зоз исту идею огранїчованя. Мадярска у октобру планує референдум о миґрантских квотох, а и други Вишеґрадски жеми (Польска, Ческа и Словацка) ше процивя тому концепту. Даєдни медиї аж повязую Бреґзит зоз политику отворених гранїцох Нємецкей, а Греческа остала одрезана од Европи на вецей уровньох после завераня Балканскей рути зоз коло 60 000 „заглобенима” вибеженцами и миґрантами хтори чекаю достац азил, лєбо драгу назад до Турскей. Урядова Анкара, хтора нєзадовольна зоз виплацованьом европскей помоци за миґрантох грожи зоз одуставаньом од догварки зоз ЕУ, кед нє будзе запровадзени безвизни режим за єй гражданох у oктобру. Цали швет ше збуртал, нє лєм Европа и жеми през хтори миґранти преходза. Кед нїч инше, треба роздумовац о тим же приходзи жима, а вибеженци и далєй на улїцох, у нєадекватних и импровизованих кампох, без основних гиґиєнских условийох, достаточних количествох лїкох, поживи... Найчежше ґравидним женом и дзецом. Нови габи и далєй приходза, гоч нє у дзешаткох тисячох як прешлого року. У Сербиї ше нє затримую длуго кед нє муша, алє после пременки розположеня европских жемох, прилапююци центри у Суботици, Беоґрадзе, Адашевцох, Шидзе и Принциповцу постали їх дом и о нїх ше, по тераз, добре старали. Медзитим, без донацийох през хтори вецей гуманитарни орґанизациї помагаю вибеженцом миґрантска криза би Сербию вельо коштала. Гевто цо тиж треба вжац до огляду то интеґрация тих цо остали и безпечносни аспект миґрантскей кризи. Попри ратованя вибеженцох зоз старих ладьох и обезпечованя порядку у кампох и прилапююцих центрох, медиї пишу и о инфилтрациї исламских екстремистох хтори глєдаю реґрутох у вибеженских кампох. Прето важне интеґрованє до дружтва, хторе нє значи лєм научиц их язик жеми у хторей остали и найсц им роботу. Кед ше нє чувствую як часц дружтва барз лєгко ше поцагню до мизоґиних, антисемитских и антидемократичних идейох, после чого шлїдзи сеґреґация до радикализованих енклавох и терористичних сценарийох зоз хторима ше зочує Европа. Потребне робиц на креированю нового идентитету и новей слики Европи, а то длугорочни процес. Становиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово”

РУСКЕ СЛОВО 5

НАШО МЕСТА БУДЗЕ ПАРК ЗА МЕНТАЛНО НЄДОСТАТОЧНО РОЗВИТИ ОСОБИ У ВЕРБАШЕ

НАГОДА ВИСЦ ЗОЗ ИЗОЛАЦИЇ Пише: Танита ХОДАК

Ментално нєдостаточно розвити особи (МНРО) у вербаскей општини достаню свой парк при автобусней станїци, прилагодзени їх можлївосцом и потребом, а донирала го Аґенция за медзинародни розвой и сотруднїцтво Републики Турскей. Убудуце ше буду бавиц зоз другима дзецми, розвиє ше социялну инклузию, и квалитет живота постанє лєпши

станїци у Вербаше, и будзе мац лавки за шед зенє – специялизовани мобилияри предвидзени за таки потреби. Поведзме, у парку будзе гомбалка у форми гнїзда, обрацачка, тобоґан, потим фитнес справи за дзеци як цо то симулатор шедланя, СОЦИЯЛНА ИНКЛУЗИЯ гойсаня и ходзеня, твистер и вельке колєсо хтори подпомагаю моторичДзеци найчастейше анї нє маю дзе пойсц, нєт ресурси, нєт центри, устани способносци при дзецох. Часц нови, як поведзме у векших городох. Кед ше створи таки условия, як тераз парку будзе поставена на мегкей у Вербаше, то велька мотивация мацером же би вони з дзецми вишли зоз ґумовей подлоги, а часц будзе на витей своєй изолациї. – На тот способ ше сензибилизує дружтво, бо тоти особи поставаю видлї- митим шлюнку нїзкей ґранулациї, ви, вони ше дзешка бавя вонка зоз другима дзецми, розвива ше социялну хтори будзе огранїчени зоз ґумовиинклузию, и з тим квалитет їх живота постава лєпши. Тиж так, траци ше ма гранїчнїками. Парк будзе отворедуманє же вони муша буц видвоєни, а при неуротипичней популациї нє- ни и приступни за шицких граждастава предрозсудка, бо ниа, ту и тоти дзеци, ходза, бавя ше – гвари др Да- нох. Як дознаваме од предсидателя Опниела Тамаш и додава же би у напряме надбудови истого парку могло роздумовац и о поставяню такволаней сензорней заградки, у хторей буду по- штини Вербас, Милана Ґлушца, тот садзени ароматични рошлїни розличних велькосцох, текстурох и фарбох, парк донирала аґенция за медзинародни розвой и сотруднїцтво Репухтори би додатно вплївовали на свидомосц дзецох. оч велї родичи дзецох зоз почежкосцами у розвою були приємно нєсподзивани зоз идею о будованю парку специялизованим за їх дзеци, сама идея уж нєдалєко од реализациї. Парк будзе коло автобусней

6 РУСКЕ СЛОВО

16. СЕПТЕМБЕР 2016.

НАШО МЕСТА блики Турскей, як резултат успишного сотруднїцтва хторе Општина Вербас витворела зоз турску амбасаду у року за нами. Роботи на вибудову специялизованого парку почали такой як подписани протокол о донациї. – Тота племенїта донация Републики Турскей то красни початок реализациї заєднїцих проєктох. Наздаваме ше же сотруднїцтво будзе предлужене и у других, ище важнєйших обласцох, гоч кажда обласц важна – гварел Милан Ґлушац з нагоди початку роботох на будови парку. Тота инве стиция кошта 8,25 милиони динари, и буд зе ре ализована у вецей фазох. Тих дньох чечу роботи на по ставяню подлогох, дражкох и ошвиценя у парку, а потим буду по ставени справи. Тиж так, по ставени буду и 20 лавки, а познєйше Општина уложи до ожелєньованя парку зоз украснима рошлїнами, а коло парку буд зе по сад зена жива ограда. ВИХОД ЗОЗ ОБИСЦА Забавни и рекреативни парк, яки ма буц направени у Вербаше, барз позитивно може уплївовац на розвой моторичних и социялних схопносцох при дзецох зоз почежкосцами у розвою, як толкує докторка специялней едукаци и регабилитациї у обласци олиґофренолоґиї Даниела Тамаш. З оглядом на тото же дзеци зоз почежкосцами у розвою прихильнєйши паданю, пре почежкосци у отримованю ровноваги и пре други фактори, роздумованє о безпечносци при будованю дохторка оценює як барз позитивне. – То нє лєм змоцньованє мускулох, алє и злєпшованє координациї рухох, моторики, прето же ту дзецко муши мац видео-моторно контроловани рух у своїм персоналним, та вец и у ширшим про стору. През физични активно сци дзеци здобуваю свидомосц о окруженю, уча ше ориєнтовац у про сторе. Ту вельки вплїв на змоцньованє сензорней орєнтациї хтора комбинованє информацийох, яки дзецко назбера прейґ шицких осетох. При шицких нас то барз важне, и углавним є гармоничне, алє нє и при дзецох хтори маю почежко сци у розвою – гвари др Даниела. З другого боку, докторка наводзи ище єдну позитивну ствар – дружтвени сеґмент. У менших штредкох, а нє

16. СЕПТЕМБЕР 2016.

ридко и у векших, часто ше случує же ше людзе хтори маю почежкосци у розвою дзешка изолую – чи у своїх фамелийох, чи у даяким змесценю. РЕКРЕАЦИЯ ПОД ОТОВРЕНИМ НЄБОМ Велї мацери дзецох зоз почежко сцами у розвою ше часто сходза, и препровадзую час вєдно у заєднїцких активно сцох. Чи то здруженя, чи власна орґанизация, мацери маю жаданє же би їх дзеци були даґдзе уключени. Марґарета Фаркашова зоз Коцура родитель дзецка зоз почежко сцами у розвою, вєдно з другима мацерами орґанизує друженя за тоти дзеци. Идея же би таки специялизовани парк бул праве у Вербаше ше єй барз пачела, бо нагода за рекреацию дзецом будзе блїзко, и годни ю часто хасновац. – Тим дзецом наисце потребне дацо дзе би ше физично активовали. Верим же велї родичи нароком пойду до парку же би ше дзецко бавело. Ми вєдно зоз дзецми часто одходзиме до нащивох, на вилєти и екскурзиї. То даяки салаши, природа, бо би дзеци вше даґдзе ишли, а окреме любя кед су на отвореним просторе, та им тот простор будзе окреме хасновац – толкує Марґарета. Таке становиско ма и Саня Соканович зоз Савиного Села, тиж родитель дзецка зоз почежкосцами у розвою. – У валалє нєт даяки даяки орґанизовани активносци и места за дзеци зоз окремнима потребами, та добре же таке будзе голєм у варошу. Верим же кажди родитель найдзе дакус часу же би таке дацо и нащивел зоз своїм дзецком, бо то им барз вельо значи. Вони тиж глєдаю увагу, и кед видза же им ше ю да, вец бешедую, бегаю, бавя ше. Окреме добре же ше на таки способ дзеци буду дружиц зоз другима дзецми и социялизовац – гвари Саня. Родичи ше тиж зложели и зоз локацию того парку, бо буд зе такой при локалней автобусней станїци, та лєгко годно до парку зоз валалох у општини пойсц и на автобусу. ■

РУСКЕ СЛОВО 7

НАШО МЕСТА

КУЛСКУ ОПШТИНУ НАЩИВЕЛ ПОКРАЇНСКИ СЕКРЕТАР ОҐНЄН БЄЛИЧ

ПРИОРИТЕТ ЗАКОНЧИЦ ИНДУСТРИЙНУ ЗОНУ штини, а окреме визначел же Општина Кула пририхта ла проєкт за вибудов Поцискуюцого водоводу Червинка–Кула, и за законченє вибудови индустрийней зони у Кули. Як и на других дотерашнїх роботних стретнуцох покраїнского секретара Бєлича з чолнїками локалних самоуправох, и у Кули догварене же Општина пририхта найменєй 10 проєкти, з провадзацу документацию, же би ше заєднїцки дошло до средствох з других жридлох финансованя. Покраїнски секретар Оґнєн Бєлич визначел же у фокусу новей Покраїнскей влади буду проєкти з обласци економского розвою, защити животного штредку и здравственей и социялней защити, а ре сорни секретарияти буду координовац и стимуловац сотруднїцтво и повязованє општинох у заєднїцким конкурованю за средства. На роботней схадзки, з го сцом з Покраїнскей влади, присуствовали и заменїк предсидателя Општини Кула Кароль Валка, шеф Канцелариї за локални економски розвой Никола Жежель, директор ЯКП „Комуналєц” з Кули Дамян Милянич и шеф за инспекцийни роботи роботи и защиту животного штредку Општина пририхта найменєй дзешец проєкти Општинскей управи Блажо Ко стич. М. З.

Покраїнски секретар за реґионални розвой, медзиреґионалне сотруднїцтво и локалну самоуправу Оґнєн Бєлич вовторок, 13. септембра нащивел Општину Кула, и у розгварки з домашнїма, на чолє з предсидательом Општини Кула Перцом Видеканїчом, представел роботу свойого секретарияту и приоритети у наступним периодзе. Видеканїч покраїнского секретара упознал з витворйованьом актуалних и пририхтуюцих проєктох у оп-

IN MEMORIAM

Дня 4. септембра, по кратриґентом Иринейом Тимком. На шей хороти умар у Новим Садвецей заводи наступал и на „Черзе познати шпивач Михайло веней ружи” у Руским Керестуре Онещук. Преславел ше як ини у иножемстве. Окреме велї ротерпретатор сербских, руских ки цесно сотрудзовал з нашим (1930–2016) и українских народних и закомпозитором и музичним педабавних шпиванкох. Цали свой ґоґом Якимом Сивчом, чийо професийни шпивацки вик препровадзел композициї велї роки интерпретовал и заяк член Опери Сербского народного теаписал на маґнетогонску пантлїку у студию тра у Новим Садзе. Радио Нового Саду. З тим вон охабел драгоМихайло Онещук по оцови (Яковови) цини шлїд у историї нашей музичней кулУкраїнєц, а мац му Герцеґовка. Народзел тури. ше у Мостару, дзе му оцец бул финансийни Михайло Онещук бул универзални шпислужбенїк. Ту ше и школовал. Уж у чаше вач. Шпивал оперски ариї, сербски, русийшколованя приходзел до вираженя його ски, українски и нашо народни и естрадни шпивацки талант. Уж теди у Мостаре пописнї як на радию, так и на новосадскей тестал член локалного КУД, як вокални солевизиї. У фонотеки Радио Нового Саду ше лист. До Нового Саду бул 1951. року дослучува понад 300 писнї у його интерпретациї жиц войско. Вон ище як вояк почал шпина рижних ношачох звука, спомедзи котрих вац у хору Опери Сербского народного театра у Новим велї з нїх посцигли значну популарносц. Сербско-украСадзе. Ту и закончел Стредню музичну школу „Исидор їнске дружтво Нового Саду му у свой час (дзеведзешатих Баїч” и постал стаємни член Опери. рокох) видало и єдну авдио касету зоз 7 українскима и 5 Од 1953. Року постал и вокални солист Радио Нового сербскима шпиванками. У своєй музичней кариєри здоСаду. Теди почал шпивац и нашо народни шпиванки, бул значне число наградох и припознаньох, а 2013. року дзекуюци Мариї Горняковей (познєйше Пушкашовей) му Радио-телевизия орґанизовала одпитуюци силистичкотра теди водзела и нашо музични емисиї. А шейдзе- ни концерт у Студию „М”. шатих рокох дзечнє наступал як солист зоз хором руМихайло Онещук поховани вовторок, 6. септембра 2016. ского новосадского КУД „Максим Горки”, на чолє з ди- року, на Успенским теметове у Новим Садзе. Дю. Л.

MИХАЙЛО ОНЕЩУК

8 РУСКЕ СЛОВО

16. СEПТEMБEР 2016.

НАШО МЕСТА ЗОЗ РОБОТИ МО ЗДРУЖЕНЯ ИНВАЛИДОХ РУСКИ КЕРЕСТУР

ШЕДЗИСКО У НОВИХ ПРОСТОРИЙОХ После рока як є оформени, Месна орґанизация (МО) Руски Керестур Здруженя инвалидох Кула, тих дньох почало робиц у нових просторийох, одн. у заєднїцкей просториї за вецей валалски здруженя у Месней заєднїци (МЗ). Совит МЗ пред даскельома мешацами принєсол одлуку же там свойо место може мац и МО Здруженя инвалидох, та, затераз канцелария будзе робиц соботами од 10-12 и нєдзелями од 10–11,30 годзин – дознаваме од предсидателя МО Владимира Сеґедия. Керестурски МО затераз ма 20 членох и по Сеґедийових словох, прейґ новей канцелариї годни витвориц велї свойо права и потреби – туньше набавиц поживу и плациц на рати, вельо туньше достац помоц у рижних коньченьох за витворенє своїх здравствених, социялних и других административних правох – як цо лїченє, одход на рижни комисиї и препатрунки, а Здруженє ма и вязу зоз ґеронто-центром. Члени Здруженя инвалидох можу ше ту и животно осиґурац. Як надпомнул предсидатель МО, члени Здруженя можу буц особи хтори маю инвалидску пензию, тоти цо маю старосну пензию и даяки стпупень инвалидносци, тоти цо нє пензонере а маю даяки ступень инвалидносци, цо маю помоц и допатранє, а придружени члени пензионере котри можу хасновац шицки бенефити цо маю инвалиди, лєм нє можу одлучовац на їх орґанох. Члени Здруженя инвалидох можу ше витвориц и у рижних спортских активносцох и рекреациї хтору Керестурци ище нє вихасновали. Так на уровню општинско-

го Здруженя барз активне и його Спортске дружтво, хторе ма и барз добри резултати – нпр. инвалиди котри ше змагаю у шаху маю и перше место у Войводини, у одбойки на шедзаци – друге место у покраїни, на державним першенстве треце место у ґуґланю, змагаю ше и у штреляню з воздушну пушку – треце место у Войводини, у риболову дзе тиж добри резултати итд. Предсидатель керестурского Месного одбору прето поволує и своїх членох же би ше опробовали и у спортских активносцох. – През спорт инвалиди перше победзую себе, здобуваю самодовириє, а потим победзую и других. И тогорочна параолимпияда у Рию лєм шицко тото потвердзує – визначує Сеґеди. М. Афич

ПОЛЬОЧУВАРСКА СЛУЖБА ОПШТИНИ ЖАБЕЛЬ

ПРИЯВИЦ ПОДОЗРИВИ СЛУЧАЇ У ХОТАРЕ

жданє, котри, кед обача подозриви осоУ будинку Општини Жабель отримаби и превозки у хотаре, треба же би пона схадзка представительох полициї з волали полицию. Волац мож на числа Полицийней станїци Жабель, Польочутелефонох (з мобилного) на 021/29-30варскей служби, представительох шиц434, а з фиксного на 192. ких штирох совитох месних заєднїцох у Тиж, порадзене же пре удатнєйше зоместох општини и члена Општинскей перанє крадзох, локална самоуправа анґради задлуженого за польопривреду о ажує дополнююце число особох. застановйованю крадзох польопривред– Анґажуєме особи котри нам помогних урожайох у хотаре општини, хтори Станко Миланов, ню у кооринациї з рушаньом подозривиразнєйши з початком єшеньских рошеф польочуварскей Служби вих особох и превозкох. Буду поставени ботох. на найкритичнєйших местох же провадПопри векшей координованей заєднїцкей роботи польочуварох и полициї, заключене же им зели уход до хотара. Апелуєм на гражданох най ше нє у очуваню урожайох активнєйше муша помогнуц и гра- викладаю опасносци, алє чим обача крадзу, нєузвичаєни превозки або особи у хотаре же би такой поволали числа на телефон, котри твердзи же польочуваре маю адекватну и достаточну опрему и превозки же би надпатрали крадзи у цалим готаре. Того року зме мали вецей интервенциї, а найвецей було крадзи кукурици котру крадоше або ламу з лїсцами, або рубу з кукуричанку – гварел Станко Миланов, шеф польочуварскей Служби Општини Жабель. С. Саламун 16. СЕПТЕМБЕР 2016.

РУСКЕ СЛОВО 9

ЕКОНОМИЯ КОСИДБА СЛУНЕЧНЇКУ У НОВИМ ОРАХОВЕ

УРОЖАЙ ЛЄПШИ ЯК ВЛОНЇ Комбайнованє слунечнїку у новоораховским хотаре почало концом авґуста, тераз є уж и закончене, а красна хвиля оможлївела же би зарна дозрели и же би влажносц була минимална

адруґа „Поля” зоз Кули у Новим Орахове ма одкупне место, а комерциялни директор Задруґи Кароль Валка гварел же у тим валалє маю законтрачени слунечнїк на 150 гектарох. То дакус менєй як прешлого року. Влажносц зарна од 6,5 одсто до 8 одсто, цо задоволююце. Єст их и зоз дакус векшу влагу, та пре нєдозрети калапи, хтори кед прейду през комбайн, зарно достанє влагу. Прето ше препоручує, кед мож, причекац дзеньдва, а вец високи температури швидко осуша калапи. Нєчистота була коло 4-5 одсто, з тим же вона углавним завиши од исправносци комбайна. ИСКУСТВА ЗОЗ ЗАДРУҐОХ У Задруґи „Поля” виплацовали аконтацию 30 динари за килу слунечнїку, зоз пораду же док ше будзе знац конєчну цену, виплаци ше розлику. Кед дахто сцел, слунечнїк ше му виплацело по 34 динари, з тим же потим нє може достац розлику кед цена слунечнїку будзе векша як 34 динари. У тей Задруґи ше контрачело и ярец и жито за єшеньску жатву. Тим цо направя контракт, обезпечує ше нафту, нашенє, штучни гной, а могло подзвигнуц и аванс. „Либела продукт” зоз Змаєва тиж ма свойо оддзелєнє у Новим Орахове уж штири роки и його руководитель Золтан Фаркаш гвари же вони того року мали законтрачени слунечнїк на 350 гектарох, як з Орахова, СЛАБИ ТАРҐОВИЩНИ КАПАЦИТЕТ ПАРАСТОХ По податкох зоз берзи прешлого тижня, кед ше закончовало косидбу слунечнїка, тарґовище тей култури ше помали стабилизує. Констатоване же после велїх двоєньох, лицитированя и прицискох, цена нашла свою праву меру на 38,5 динари за килу слунечнїка (35 динари без ПДВ). Аналитичаре указовали же слаби тарґовищни капацитет наших парастох хтори продукую слунечнїк, наводзи на потребу же би ше пренашло способи же би ше з нїм тарґовало цали рок, як цо то случай зоз другу робу. У процивним случаю, вше останю без свойого правого вибору у зочованю з представнїками олєярньох по принципу „вежнї, лєбо охаб”, цо вшелїяк нє на хасен продуковательох. М. Г. К.

10 РУСКЕ СЛОВО

так и околних ме стох, Чантавиру, Бачкей Тополї, Торньошу и Кевия. И у „Либела продукту” потвердзели же влажносц зарнох задоволююца, та ше продукти примало нєпреривно 24 годзини. Цо ше дотика одкупней цени, и вони давали аконтацию 30 динари по кили, з тим же закончуюци обрахунок будзе док ше будзе знац конєчну цену. По искуствох продуковательох зоз хотара, тогорочни урожай бул коло 19 метери по гольту. Влонї було менєй – 17,5 метери по гольту. Фаркаш гварел же того року мали посадзено найвецей поверхносци под сорту „СУМО 2 новосадски” и указало ше же дава найлєпши урожаї. Цо барз важне, мож пирскац процив корова по осем лїсца. У новоораховским хотаре у остатнїх рокох дзиви цирок и амброзия ше нагло ширя. КООПЕРАНТИ ПРИХОДЗА НА СОВИТОВАНЯ Єст парцели у хотаре хтори пирскани процив корова кед слунечнїк мал штири лїсца, алє заш лєм, було случаї же скоро анї шори нє могло видзиц од корова. – Ми два раз до рока орґанизуєме совитованя за наших кооперантох. Фаховци даваю совити и на основи достатих резултатох на оглядних парцелох, цо ше указало як барз хасновите и можем повесц же коло 90 одсто коопертантох приходза на совитованя – виявел Золтан Фаркаш. Як нас поинформовал, контрачело ше и шатву за жито, ярец и олєйов репчень. Обезпечує ше нашенє, штучни гной, по потреби ше дава аванс, а шицки задлуженя вязани за евро. Хвиля була красна, те ше очековало же ше косидбу слунечнїку закончи у першей половки септембра, а тераз мож повесц же тоти проґнози зисцени и же жатва у новоораховским хотаре закончена з векшей часци ище початком того мешаца. Дзепоєдни ранши файти кукурици дозрели, та у хотаре на початку септембра була актуална и ламачка. ■ Любо Рац 16 СЕПТЕМБЕР 2016.

ЕКОНОМИЯ У ҐОСПОДЇНСКИМ ХОТАРЕ

ЧКОДИ ПРЕ ХОРОТИ И ХВИЛЮ На дзепоєдних парцелох у Ґосподїнцох, у другей половки авґуста каменєц направел вельку чкоду, ґу чому треба додац и утрати пре хороти на желєняви, насампредз паприґи. Наприклад, єден продукователь желєняви на велько, пре хороти витанїровал коло 50 ланци под желєняву. Велї людзе у ґосподїнским хотаре пирскали свойо поля пре хороти и инсекти. Бранислав Урошев ше поносовал же му каменєц направел вельки чкоди на паприґи, та мал роботи и коло осиґураня, з тим же нє могол повесц же як ше то шицко закончи. На дзепоєдних местох желєнява масовно охорела пре влагу, даґдзе часточно, та кажди дзень могло видзиц як ше рихта и хаснує пирскачки и у валалє, и на польох. Так и Йован Деспотов на полю пирскал паприґу на парцели коло 25 гольтох ґаздовства Салонски, защитно, и процив инсектох. Як нам гварел, тота паприґа добре випатра, у добрим є стану, та ше мож наздавац же так будзе и на концу сезони. Паприґу ше тераз обера и скланя зоз польох, медзитим, продукователє ше поносую же цена слаба, а мало ше ю и купує. Зоз продукцию жита Ґосподїнчанє були задовольни, кукурица добре випатра, а соя на даєдних парцелох полєгла

Защитне пирсканє ратує польопривредни култури

и нє могло проґнозовац же яка будзе до конца. Точнєйши и оптимистичнєйши очекованя губело и корово хторе барз рошнє. Тераз, початни одкоси сої на дзепоєдних парцелох указали же ше достава 23-25 метери по гольту, а слунечнїку єст мало у ґосподїнским хотаре. М. Г. К.

ЖАТВА СОЇ У КОЦУРЕ

БУЛ ТО ДОБРИ РОК

Єдна зоз заступенших културох у коцурским хотаре то вшелїяк соя, хторей хвиля у тей сезони окреме одвитовала. Тих дньох парасти и ю уж почали скошовац зоз польох, а випатра же ше и єй досц зродзело – Праве зме витлачели сою и, гоч нам грожел диждж, удало нам ше. Однєшена є на одкупне место, та тераз видно же на трох гольтох було 78 метери – гвари Коцурец Владимир Олеар. Просеково, урожаї сої од 18 по 25 метери по гольту. У тей сезони нє було векши проблеми, як цо, наприклад, зоз ґринями. Вшелїяк, дзе було досц дижджу, ту и коровча од хторих ю требало чувац, та на польох єст и затравеней сої. Медзитим, то би нє требал буц проблем при кошеню. – Тот рок бул добри за продукцию сої, достала дижджу тельо кельо єй требало, фино преквитла, виросла, ма вельки хабитус, вельо „спрати”, вельо мауни на спратох, так и зарна у мауни и добре випатра. Ми обчекуєме добри, аж и рекордни урожаї – гвари Єлена Буила, аґроном зоз польодїлскей задруґи „Класка”. Док „Класка” од своїх кооперантох 16. СЕПТЕМБЕР 2016.

НАПРЕДОВАЛА И ПОСЦЕРНЯНКОВА РОШЛЇНА Попри уж дозретей, у хотаре єст досц и посцернянковей сої. Посцернянково рошлїни досц ризично садзиц, бо нїґда нє мож проґнозовац яке лєто будзе, и звичайно ше их садзи по законченю жатви рошлїнох хтори най ско рей до зре ваю, як цо то ярец. Посцернянкова соя у хотаре тиж добре напредовала и вона буд зе ско ше на по знє й ше, зоз векшу влагу як цо ма тота цо ше тих дньох коши, и будзе придата до окремних силосох, лєбо ю парасти буду чувац дома, та хасновац за власни потреби. Чи ю буду одкупйовац на одкупних местох у валалє, будзе познате познєйше.

сою одкупює по авансней цени по 32 динари, а конєчну ище нє ма, на других двох одкупних местох у цеку терминске предаванє, та ше ю з дня на дзень одкупює по другей цени. Наприклад, у коцурскей роботней єдинки подприємства „Либела продукт” зоз Змаєва, и у маґацину подприємства „Фармкооп” зоз Србобрану, пондзелок, 12. септембра, парасти могли предац сою по аконтней цени, 36 динари, и чекац доплату на концу одкупу, лєбо прилапиц конєчну цену 40 динари. Тих дньох цена уж можебуц иншака. Проґонозує ше же жатва сої будзе закончена релативно швидко, дзекуюци тому же у валалє єст вельо сучасни кошачки. З оглядом на тото же помали почина и ламачка, зоз сою ше закончи праве на час, же би ше одкупни места пририхтало за тоту културу, хтора найзаступенша у хотаре коло валалу. Т. Ходак

РУСКЕ СЛОВО 11

ДУХОВНИ ЖИВОТ МАЦ ТЕРЕЗА ПРЕГЛАШЕНА ЗА СВЯТУ

СЛУЖЕЛА БОГУ И ЛЮДЗОМ Папа Франциско канонизовал Мацер Терезу зоз словами: „На чесц святого и нєподзелєного Тройства, за ширенє католїцкей вири и роснуце християнского живота, з власцу Господа нашого Исуса Христа, святих апостолох Петра и Павла и нашу, после дозретого розпатраня и частого зволованя Божей помоци, зоз совитом велїх наших братох, преглашуєме и одредзуєме же блажена Терезия зоз Калкути свята и уписуєме ю до попису святих”. Мац Тереза (Скопє, 27. авґуста 1910. – Калкута, 5. септембер 1997) народзена у албанскей католїцкей фамелиї, монахиня хтора основала Мисионерки мило сердия и до стала Нобелову награду за мир 1979. року. Вецей як 45 роки служела худобним, хорим, широтком и умераюцим. Папа Йоан Павло Други преглашел ю за блажену 2003. року. З тей нагоди, о. Владислав Варґа нам пренєсол особне искуство стретнуца зоз Мати Терезу у Заґребе, 1979. року, на Богословским факултету. Як гварел, стретнуце було кратке, як и виреченя и одвити у розгварки. Упечаток таки же Мац Тереза, насампредз, шармовала з єй мисионарством, у котрим вона видзела свойо поволанє милосердного Исуса, або доброго Самаряна, котри ше нє пита тому кому помага хто є, якей вири, нациї. Помагала шицким, а найвецей нє християном, алє гиндуистом, муслиманом. Аж им и правела джамиї, же би ше модлєли, бо без Божей помоци умераюци нє находза смисел церпеня.

Єй поволанє було як и св. Павла, котри спаднул з коня кед чул: „Прецо ме прешлїдуєш?” Вона глас Исуса чула кед преходзела коло ґубавого, зоз котрого ше ширел нєприємни пах, та ше, як и други, од нього обрацела. А вец чула глас: „Коло мнє ши прешла Терезо!”. Так потолковала як з обичней монахинї постала Мати Тереза. – Слухаюци ю, – велї зме подумали пойсц на мисиї, а вона одвитовала: „Мисиї ту, у Европи, котрей треба вецей мисиї як у Индиї – виприповедал о. Варґа. – Кед зме ше єй опитатли же яки мисиї потребни, гварела: „Людзом нє буду требац вашо науки и казанї, алє Бога кед им нє даце, вец сце нїч нє зробели, лєпше ше нє лапац до священства. М. Г. К.

КИРБАЙ У МИКЛОШЕВЦОХ

НЄ ЗАБУВАЙМЕ НА МАРИЙОВУ ЛЮБОВ На швето Рождества Богородици (Малу матку Божу), у Миклошевцох прешлого тижня преславени Кирбай. У грекокатолїцкей церкви з меном Мацери Божей були два Служби Божо – ранша на 8 и шпивана на 11 годзин, а предводзел их парох раєвоселски о. Олеґ Закалюк, котрому то було перше богослуженє у миклошевскей парохиї. У казанї о. Закалюк визначел Марийово вредно сци по хторих

ПАНОЦОВЕ НА СЛУЖБИ У шпиваней Служби Божей сослужели парох вуковарски и декан сримски Крижевского владичества о. Владимир Маґоч, парох петровски о. Владимир Седлак, а з Апостолского еґзархату за грекокатолїкох у Сербиї парох шидски и декан сримски о. Михайло Режак и декан беоґрадски и парох у Беоґрадзе и Сримскей Митровици о. Владислав Варґа. Службу зоз шпиваньом провадзели дзияк Тонко Лїкар и домашнї парох, викар славонско-сримски Крижевского владичества о. Яким Симунович.

препровадзела свой живот – виру, надїю и любов, а хтори, як гварел, у нєшкайших обставинох часто забути. Прето на шицких християнох зачувац их и пренєсц на потомкох. Отец Яким Симунович подзековал шицким же возвелїчали швето, а Миклошевчанє на Кирбаю мали госцох з рижних местох у Горватскей и Войводини. По Служби бул одпустови обход коло церкви з читаньом штирох Євангелийох, а пред уходом до церкви о. Закалюк подзелєл благослов священїком, шицким вирним, а окреме о. Симуновичови котри на тот дзень, пред 45 роками пошвецени за священїка. Присутни му, ювилей повинчовали и з многолїтствийом. К. Лї.

12 РУСКЕ СЛОВО

16. СЕПТЕМБЕР 2016.

ДУХОВНИ ЖИВОТ ЗОЗ ПАРОХИЇ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

КИРБАЙ У МАЛИХ ШЕСТРОХ Швето Рождество Пресвятей Богородици – Малу матку Божу, означели вирни парохиї св. оца Миколая у Руским Керестуре, а преславени и Кирбай у каплїци Исусових малих шестрох на Циґлашоре Кирбайску Службу Божу служел парох о. Михайло Малацко, хтори Кирбай повинчовал малим шестром ш. Кристини и ш. Мартини, та шицким присутним у тей каплїци, хтора вше на розполаганю за молитву и духовне окрипенє. Парох у казанї, у контексту того Марийового швета, роздумовал о анонимносци єй живота о хторим барз мало записане. – И попри тим же є наволана Богородица, же єй пошвецени найвецей церкви у цалим швеце, поправдзе, ми о нєй як о особи нє знаме нїч. Та заш лєм, шицки чувствуєме же нам є блїзка, же нам є мила, же є наша мац, а цо може буц глїбше и милше од мацери. Чи ми то сами себе видумали, чи то наисце же вона така? Найскорей же нам Бог нароком нє описал Марию, анї ю нє вихвалєл, озда прето же бизме ю дожили як мацер – гварел о. Малацко и наглашел же по Марийовим прикладу самозатайносци, алє глїбокого шведоченя живота по вири, жили велї святи, та и праве преглашена Мати Тереза зоз Калкути, а то понукнуце за шицких нас. – Прето, кед маме у себе Бога, маме и Марию, познаме ю, Бог тот котри нас кладзе там дзе треба и кладзе Марию до нашого шерца – заключел о. Малацко. Рождество Богородици означене и на Службох Божих у катедралней церкви на 8

КАРИТАС СЕРБИЇ ЗА TИХ ЦО НАСТРАДАЛИ У ИТАЛИЇ Каритас у Сербиї за тих цо настрадали у вельким трешеню жеми у Италиї на нєдзелю, 18. октобра, орґанизує вельку акцию збераня помоци. Помоц ше состої зоз молитви за 294 умартих, як и зберанє помоци у форми пенєжу. Истого дня помоц ше будзе зберац и у Италиї, по їх шицких церквох, як и у дзепоєдних других жемох. У катедралней церкви Блаженей Дївици Мариї у Беоґрадзе, будзе на тот дзень орґанизован Концерт солидарносци зоз жертвами трешеня жеми у Италиї. Поволанка на концерт сцигнє од Томислава Николича, предсидателя Републики Сербиї, Беоґрадскей надбискупиї, Каритасу Сербиї... Концерт отрима Симфонийски оркестер и хор РТС.

и 19 годзин, як и на шпиваней Служби на 10 годзин, у Марийовим святилїщу Водици, хтору предводзел капелан о. Владимир Медєши, котри и наказовал о значносци швета, о важносци и Марийовей улоги у спашеню людского роду. Сослужел кулски капелан о. Платон Салак, а керестурски капелан о. Михайло Шанта споведал. На тото швето єдна векша ґрупа вирних зоз Коцура и особи з Керестура орґанизовано були на паломнїцтве у

римокатолїцким Марийовим святилїщу у Дорослове (оджацка општина), дзе по давней традициї масовно одходзели нашо предки. Парохийни Каритас церкви св. оца Миколая и на початку того школского року орґанизує акцию школски прибор, а од 8. и 9. септембра знова роби Друженє за старих и каритасов Дзецински куцик. З традицийну Акцию школски прибор, Каритас ше намага помогнуц фамелийом у потреби хтори маю школски дзеци же би их лєгчейше опремели зоз потребним прибором. За тоту намену уж подарована одредзена сума пенєжу цо дакус менєй як скорей, та заинтересовани ище вше можу дац свой пенєжни прилог, або подаровац половни школски прибор. Волонтере обчекую же з тоту акцию годно помогнуц коло 15 фамелийом. Як дознаваме од руководителя парохийного Каритасу Звонимира Малацка, прилоги мож однєсц до парохийного уряду кажди роботни дзень до поладня, або вовторками вечар до просторийох Каритасу. М. Афич

ПОШВЕЦАНЄ ШКОЛЯРОХ У НОВИМ САДЗЕ

Фото: В. В.

МОЛИТВИ ЗА БОЖИ БЛАГОСЛОВ

16. СЕПТЕМБЕР 2016.

На читаней Служби Божей у Новим Садзе, внєдзелю, 11. септембра, парох о. Юлиян Рац пошвецел студентох, школярох, ташки и школски прибор и модлєл Божи благослов за директорох, учительох и родичох. У молитви, шицки поволани же би сами себе, єдни других и цали живот свой Христу Богу придали. На початку школского рока у Новим Садзе школяре пошвецени и у православних церквох, а 18. септембра дополадня, будзе благослов у римокатолїцкей церкви Мена Марийового, на двох Службох, по горватски и по мадярски. М. Г. К.

РУСКЕ СЛОВО 13

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ЧЕЖШЕ ДОСТАЦ БЕЗПЛАТНИ УЧЕБНЇКИ

Пишу: Мария АФИЧ Олена ПЛАНЧАК-САКАЧ

ХАСНОВАТЕЛЄ ЛЄМ СОЦИЯЛНО ЗАГРОЖЕНИ Проєкт безплатних учебнїкох Министерство просвити предложело пред даскельома роками и значел безплатни учебнїки за школярох од першей по штварту класу за шицких школярох, з намиру же би ше на таки способ помогло родичом, бо то наисце вельки финансийни видаток

П СТАТИСТИКА Число школярох хтори у тим школским року витворели право на безплатни учебнїки у керестурскей Школи: у першей класи шесцеро, у другей седмеро, у трецей тройо, у штвартей штверо, у пиятей шесцеро, у седмей седмеро, и у осмей шесцеро.

ред двома роками Министерство порушало иншаку акцию, значи же би ше од першей по осму класу дало можлївосц дзецом достац безплатни учебнїки и то лєм тим, чийо родичи доставаю социялну помоц и тоти чийо приманя нє преходзели одредзену суму. Кажди школяр мал обовязку тоти безплатни учебнїки врациц до школи на концу школского року. Медзитим, школяре углавним доставали кнїжки хтори роботного характеру, односно роботни лїстки дзе ше вельо виполнює, виштригує и шлїдуюци ґенерациї школярох их нє могли вихасновац. Так же школяре врацали даскельо учебнїки, наприклад за руски, сербски и други, а роботни лїстки нє. – Понеже ми як национална заєднїца могли достац кнїжки лєм зоз Заводу за видаванє учебнїкох, а нє и од других видавательох, консултовали зме ше зоз школску управу и робели зме так же врацени два три кнїжки зме давали новим ґенерацийом, а роботни лїстки зме наручовали нови – гвари Мария Шанта, педаґоґиня у Основней школи „Петро Кузмяк”. ХТО МА ПРАВО КОНКУРОВАЦ У керестурскей школи єст досц родичох котри конкуровали за безплатни учебнїки

14 РУСКЕ СЛОВО

и велї их и доставали, єдино же було таких хтори мали право на комплетни учебнїки, а даєдни лєм на половку. То було досц значна помоц велїм фамелийом и родичи були задовольни, бо то була значна помоц у тих, нє малих, финансийних видаткох за опреманє школярох, бо попри кнїжкох велька сума потребна ище и за други потрошни школски прибор, ташку, печаци, теки, блоки итд. – Потим знова пришло до вименкох, и Министерство, вироятнє пре нєдостаток пенєжу, предлужело тот проєкт, алє од того школского року право на безплатни учебнїки маю лєм школяре зоз социялно загрожених фамелийох, односно тоти чийо родичи доставаю социялну помоц – пояшнює Шантова. Так того року анї нє шицки учебнїки вошли до комплету безплатних, та наприклад, од першей класи по штварту класу лєм штири учебнїки безплатни, од пиятей шейсц комплети, у седмей и осмей – осем кнїжки. То вироятнє розподзелєне по вкупней суми яку Министерство опредзелєло за тоти намени. – Значи од того року и менше число школярох ма право на безплатни учебнїки и менше число учебнїкох у тей катеґориї, односно лєм векшина учебнїкох безплатни. Но, у висших класох могло 16. СЕПТЕМБЕР 2016.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА и вецей помогнуц прето же зоз врацених кнїжкох наша библиотека их видала на реверс новим школяром, чи комплети, чи даєдну кнїжку хтора хибела, гоч нє могли шицки достац, лєм тельо кельо зме мали на розполаганю – гварела Шантова. ПРОЄКТНЕ ВИБЕРАНЄ ВИДАВАТЕЛЬОХ Проєкт ше почало пририхтовац ище прешлого школского року, т. є. окончело ше вибор учебнїкох, а витворйовац ше почало од наступаюцого 2016/17. року и ма тирвац три роки.

и туньше, но чувствує ше велька криза у фамелийних буджетох, односно безпенєжносц и кажде патри цо туньше опремиц свойого школяра. То значи похасновац половни кнїжки чи од старших школярох, чи прекупиц половни. Така ситуация уж даскельо роки, алє думам же тот рок окреме скромни – гвари Надьова. Комплет кнїжкох за першу класу у котрим єст 14 кнїжки кошта 9 159,00, друга класа ма менєй кнїжки, та комплет кошта 7 916. Завиши од числа кнїжкох и хто цо вибера, алє углавним Заводово кнїжки исти як и влонї. За ґимназию новши кнїжки нєт, алє ґимназиялци, углавним, учебнїки прекупюю. ЦО ГВАРЯ РОДИЧИ

Мария Шанта, педаґоґиня у Основней школи „Петро Кузмяк”

О тих проєктох була обовязка обвисциц родичох, цо поробене на родительских схадзкох, на Совиту родичох, на Школским одбору, було о тим бешеди и на Школярским парламенту, так же шицки були информовани. – Од того школского року, а за шлїдуюци три роки, паралелно ше почал витворйовац и Проєкт вибору учебнїкох. Ми мали право предкладац и виберац яки учебнїки сцеме хасновац у тим периодзе. Нам одобрени шицки Заводово кнїжки, окрем за нємецки и анґлийски язик хтори у нїзших класох од видавателя „Нови лоґос”, а у висших од „Клета” – гварела Шантова.

Фамелия Ясминки и Владу Сопкових маю тройо дзеци и двойо з нїх школяре у другей и штвартей класи у основней школи. Од того року вони нє маю право на безплатни кнїжки, а потераз мали тоту помоц. – Перши два роки нашо перше дзивче, як и шицки, достало комплет кнїжки задармо и то сиґурно була велька помоц родичом. Влонї уж було пременєте же лєм хто виполнї одредзени условия, та ма право. Понеже мой супруг заняти, мали зме право достац половку кнїжки задармо, а того року нїч анї за ню, а анї за младше дзивче – приповеда Ясминка и гвари же им того року нє лєгко. – Мушели зме купиц нови кнїжки и то нє шицки, бо зме дзепоєдни достали на пожичку зоз школскей библиотеки. Но требало видзелїц коло 10 000 динари,

КЕЛЬО КОШТАЮ ШКОЛСКИ КНЇЖКИ – Можлївосци набавиц нови учебнїки були максимално вигодни, понеже зме родичом понукли плаценє на вецей рати. Могли плациц од марца по авґуст на таки рати яки себе сами одредзели. То було за основну школу, а ґимназиялци у наших руских оддзелєньох углавним кнїжки набавяю у авґусту – гвари Вирка Надь, власнїца Кнїжкарнї „Линеа”. Кнїжки сцигли шицки на час, шицко потераз и вишло цо мало висц. То ше одноши на кнїжки зоз Заводу за видаванє учебнїкох, док кнїжки за странски язики вибрани од других видавательох, а вони дакус иншак робя. Обачели зме же дзепоєдни Заводово кнїжки аж и туньши, а векшини цена нє пременєта. – Комплети учебнїкох ридко хто вжал, барз мало, єдино ше дополньовало з тима цо школяром хибело. Нє пременєла ше анї цена школского прибору, аж дацо 16. СЕПТЕМБЕР 2016.

Вирка Надь, власнїца Кнїжкарнї „Линеа”

правда на два рати, алє нє лєгко, бо ту ище и школски прибор. Гоч як чежко, за дзеци муши буц – заключує Сопкова. Подобне искуство ма и фамелия Ирини и Бориса Фаркашових чийо тройо дзеци од того року уж шицки школяре, од першей по осму класу. Понеже су анї єдно стаємно нє заняти, примаю социялну помоц и робя дочасово роботи, та нєпреривно мали право на безплатни учебнїки по тей основи. – То нам велька помоц, бо нам найстарше дзивче уж у осмей класи. Но того року безплатно зме достали лєм єдну векшу часц кнїжкох, а гевти зме мушели купиц за цо нам требало коло 10 000 динари за шицки тройо дзеци – гвари Фаркашова.■

РУСКЕ СЛОВО 15

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ПЕРШОКЛАСНЇКИ У ДЮРДЬОВЕ

У РУСКИМ ОДДЗЕЛЄНЮ СЕДМЕРО ШКОЛЯРЕ

У учальнї першокласнїкох руского оддзелєня у Основней школи „Йован Йованович Змай” у Дюрдьове буду ше учиц седмеро школяре: Иван Молнар, Никола Йованов, Ваня Роман, Елеонора Винаї, Стефан Ґнип, Арсен Станкович и Давид Такач. Першого школского дня ше упознали зоз учительку, рецитовали и шпивали шпиванки по руски котри запаметали зоз оводи, а нєшка уж робя домашнї задатки. Дзецом треба обезпчиц цо лєпши условия за ученє. – Велька чкода же зоз кнїжку музичней култури од першей по штварту класу нє обявени и ЦД зоз шпи ванками котри заступени у учебнїку. Давно є видруковани, а давно и обецани ЦД. Маме вельку потребу за нїм, прето зме го вельо раз споминали на рижних стретнуцох, медзитим, ище вше нєт порозуменя – гварела учителька Мелания Саламун, котра будзе учиц школярох у руским оддзелєню. – Жаль ми же ми старши син нє ходзи до руского оддзелєня, бо ше теди нє формовало руске оддзелєнє пре нєдостаточне число дзецох, а наздавам ше же будзе оформене док ше

ми дзивче, котре тераз ма штири роки, будзе уписовац до першей класи. У мишаним сом малженстве, алє зме ше швидко одлучели уписац сина Николу до рукей класи. Дома бешедуєме и по руски и зложни зме у тим же дзеци треба же би знали бешедовац вецей язики, окреме мацерински, гварела Наташа Йованов, котра тиж основне образованє закончела на руским язику хтори єй мацерински. – Старше дзивче ми ход зи до руского оддзелєня, младше, нажаль, нє, бо теди нє формована руска класа. Сина Давида зме уписали до руского оддзелєня и барз нам мило же є оформене. Руски язик сом научела швидко, од супруга и його фамилиї, а найвецей од старшей дзивки. Вообще ми нє буд зе проблем учиц зоз сином, бо знам и читац и писац по руски – гварела Сандра Такач, котра основне обра-

зованє закончела на сербским, мацеринским язику. За дюрдьовску школу барз важне же би ше отримало континуитет образованя на руским язику, бо тоту школу Национални совит Рунацох преглашел за єдну од трох котри од окремней значносци. Руски язик ше у тей Школи промовує през рижни активносци школярох, у виборней настави, односно факултативним ученю руского язика, як и у представох у котрих участвую школяре. С. С.

ШКОЛA ЗА ОСНОВНЕ МУЗИЧНЕ ОБРАЗОВАНЄ У КУЛИ

КЛАВИР И ДАЛЄЙ НАЙПОПУЛАРНЄЙШИ

Школа за основне музичне образованє (ШОМО) з Кули зоз своїм оддзелєньом у Руским Керестуре, до нового школского 2016/17. року ступела зоз 196 школярами, од чого 52 у керестурским оддзелєню. У тей Школи ше виучує пейц инструменти: клавир, гушля, кларинет, тамбура и гарминока, як и предмети солфедьо, теория музики та хор и камерна музика. Школованє за шицки инструменти тирва шейсц роки, окрем за кларинет хтори ше учи штири роки.

16 РУСКЕ СЛОВО

Найвецей школярох першей класи уписане на инструмент клавир, 33 у матичним оддзелєню и 8 у керестурским, цо по словох директорки ШОМО Лїляни Барна Никитович, присутне уж вецей роки. До першей класи, до матичного оддзелєня уписани 47 школяре, од хторих у керестурским 16 школярох. У тим оддзелєню попри клавира, єден школяр вибрал виучовац кларинет, штверо тамбуру и тройо гармонику. Од наставнїкох у керестурским оддзелєню зоз школярами робя пецеро наставнїки - за клавир Таня Орсаґ и Мирон Сивч, а Сивч задлужени и за виучованє гармоники, за тамбуру наставнїца Геленка Гарвильчак, за кларинет Славко Орос, а за предмет солфедьо наставнїк Ладислав Тамаши. Як визначела директорка Барна Никитович и у наступним школским року школяре тей Школи ше буду пририхтовац и за рижни змаганя а тиж и за вельочислени наступи на рижних манифестацийох, заєднїцких и самостойних концертох хтори орґанизує Школа, як на рижних програмох у сотруднїцтве з другима институциями. М. А. 16. СЕПТЕМБЕР 2016.

ROK XV ^ISLO 9 Число ушорела: Славица ФЕЙСА

НАША ТЕМА: ДОЙЧЕНЄ – МИТ, ТРЕНД И ТАБУ

ПРЕДНОСЦИ МАЦЕРИНОГО МЛЄКА

ветови тидзень дойченя ше каждого року означує у авґусту, и тото цо мож обачиц же є з рока на рок „вше гласнєйши”. Потреба же би ше змоцнєло дружтвену свидомосц о значносци и предносцох дойченя – вше векша, як и кампаня же би ше обезпечело вельо векшу потримовку дойченю, и унапредзело здравє и мацери и дзецка. У нашей жеми ше вше баржей провадзи шветово тренди, та єст и вше вецей орґанизациї пошвецени дойченю, як и самостойни

16. СЕПТЕМБЕР 2016.

совитнїци за тоту намену. Добре же ше конєчно о тим нє лєм бешедує, бо ище вше велїм мацером после породу барз чежко. Гоч и сцу, нє маю од кого дознац як треба дойчиц, и часто прилапюю совити од нє фахових особох. Велї здруженя и мацери ше закладаю за розбиванє табуох о тей теми у нашим дружтве, як цо то, наприклад, дойченє у явносци... Теми – дойченю, даваме найвецей простору у нашим Додатку.

РУСКЕ СЛОВО 17

НАША ТЕМА: ДОЙЧЕНЄ – МИТ, ТРЕНД И ТАБУ

БЕБА НЄ ЦИЦКА, ЧОМ?

Пише: Мая ЗАЗУЛЯК

И попри тим же нєшка о дойченю мож достац велї информациї и практичне знанє у державних, алє и у приватних школкох за ваготни жени, велї мацери ище вше нє досц информовани о дойченю и о тим як ше треба рихтац и цо робиц же би могли дойчиц свойо дзецко. Гоч на перши попатрунок випатра же ше вше частейше бешедує о тим за цо ше давно природа остарала, сучасни способ живота, тото цо було природне, занягал. Остатнїх рокох ше ознова природному дава предносц

о словох фаховцох, мацерово млєко найлєпше, найприроднєйше и найздравше за рост и розвой малого дзецка. Ма шицки нєобходни витамини, минерали и антицела прейґ хторих беба достава имунитет. – Дойченє то превенция за познєйши хороти адултного периоду дзецка. Зменшани ризик од диябетеса, леукемиї, канцероґених хоротох, астми и алерґийских охореньох, а значне є и як защита черевох. Тиж, дзецко ше швидше социялизує. У сучасним дружтве найлєгчейше положиц дзецко до посцелки и дац му фляшку з млєком. Найновши тренди у медицини гваря же ше треба врациц давним звикнуцом, же дзецко треба дойчиц на його вимогу, а нє муши ше строго притримовац того як предписане – толкує дохторка Весна Надь з Руского Керестура, специялиста педиятриї, хтора занята у дзецинскей служби у Дому здравя Кула. Но, дойченє нє значни лєм дзецку, алє и мацери. – Плоднїца ше швидше враца до першобутного положеня, кирваванє ше зменшує, достати кили вельо швидше „сходза”, а доказане же зменшани и процент карцинома ваєчнїкох и першох при мацерох хтори дойча. Но, тото цо найважнєйше, то же мац и дзецко на тот способ повязанши, блїзши. Беба чує як дурка мацерово шерцо и чувствує ше защицено и сиґурно, так як кед була у бруху – гвари Наташа Дудаш з Керестура, висока фаховна шестра, хтора роби як патронажна шестра у Вербаше. ВАЖНЕ ШЕ НАПРЕДОК ЕДУКОВАЦ У нєшкайшим чаше мож достац велї информациї и практичне знанє и у державних, а вше вецей и у приватних школкох за ваготни жени. Як гвари Дудашова, у єдней такей

18 РУСКЕ СЛОВО

школки за ваготни жени у служби поливалентней патронажи у Вербаше, дойченє єдна з найобсяжнєйших темох. – Мацером гуториме же то найчежша робота, бо углавним ше вони боя од пологу, а нє свидоми су же ше и за дойченє треба добре порихтац. Велї думаю же буду мац нє знам кельо млєка накадзи ше породза. То нє идзе так. Беба мацери найвекши стимуланс. Же би мац мала млєка, беба муши цо частейше цицкац. Тоти мацери хтори ше нє информую пред тим, часто после породу маю проблеми, як, наприклад, запалєнє першох и раночки – наглашує вона, док дохторка Надьова додава же мацери треба же би були витирвали и теди кед настаню спомнути проблеми, и же барз значне же би мали потримовку од домашнїх, алє и од фаховцох. – Фаза дойченя зложени процес, хтори ше прилагодзує возросту беби. Перше ше зявює колострум, такволана „била крев”, хтора тирва даскельо днї и теди мацери хтори нє информовани думаю же анї нє буду мац млєка. Но, тота чечносц, у ствари, барз богата и значна малей беби. Друга фаза то преходне млєко, а од штернастого дня, та надалєй, мацери дойча з правим млєком – толкує вона. ОНЛАЙН ШКОЛКИ ДОЙЧЕНЯ Нєшка єст вше вецей орґанизациї хторим акцент на дойченю, вше вецей єст и совитнїци за дойченє. Єдна з нїх и Ясмина Лолин з Нового Саду, хтора попри тим и лидерка у Ла Лече Лиґи Сербиї, медзинародней нєпрофитней орґанизациї пошвеценей дойченю, дзе роби волонтерски. – Єст нас два у Новим Садзе и исто тельо у Беоґрадзе. Раз мешачно мацером з бебами и ваготним женом тримаме безплатни друженя. Шлєбодно можу присц и жени з других местох, а можу нас наволац и на телефон и опитац ше гоч цо о дойченю. Ми обучени волонтерки и мушиме мац власне искуство дойченя голєм рок. Совитнїци за дойченє инше як лидерки. Же би дахто бул совитнїца, преходзи обуку у Беоґрадзе. Тиж треба прейсц и праксу. Я по фаху воспитачка, а тераз закончуєм и штредню медицинску школу, и то ище єден крочай же бим могла висц на испит и достац и медзинародну лиценцу – гвари Лолинова и додава же то нове званє у нас. – Совитнїци пририхтую жени за дойченє, а помагаю им коло дойченя и после породу. Лиценца совитнїци за дойченє обовязна педиятром и бабицом у велїх породзилїщох у швеце, хтори робя зоз праве народзенима бебами. У нас то ище нє заступене, та нє постоя медзинародни стандарди у дойченю. Ми затераз нє сотрудзуєме зоз здравствени16. СЕПТЕМБЕР 2016.

ДОМ И ФАМЕЛИЯ ма установами, алє бизме любели. Медзи иншим, я тримам и онлайн школку дойченя, а тиж так приватно пририхтуєм жени за дойченє и у менших местох у Войводини. Мацери у тих местох барз крашнє реаґую, прето же ридко хторе место ма таке пририхтованє – додава вона. И Керестур го нє ма, алє ше жени заш лєм можу информовац о дойченю у совитовалїщу у здравственей амбуланти. – Затераз отримуєме совитовалїще раз тижньово и потераз приходзели мацери з бебами, а видзим же то нє досц, та плануєме ище єден дзень пошвециц совитованю мацерох, алє апелуєм же би приходзели и ваготни жени хтори ше часто маю цо опитац. Дойченє нам у совитовалїщу єдна од основних темох, а видзим же досц вельки проблем и костиранє малих бебох. Нажаль, пре финансийну ситуацию велї родичи барз вчас починаю беби кармиц з кравским млєком, а пре здравствени причини би требало после шейсц мешацох – наглашує Надьова дохторка. МИТИ И СТЕРЕОТИПИ По словох совитнїци Лолин, мацери ше часто поносую же им хиби потримовка док дойча и прави информациї у перших дньох. – Вшелїяк, єст винїмки. У нас велї совити застарени и єст вельо стереотипи о дойченю, хтори ше преноша ґенерацийно. Мацери часто прешвечени же им млєко нє квалитетне, цо вельки мит. Часто ше им гутори и же їх млєко после одредзеного часу постава слабе, та най прейду на адаптоване. То велька гришка и лєм єдна зоз заблудох, бо штучне млєко нїяк нє може буц лєпше од мацерового. Коло 90 одсто мамох щиро сцу дойчиц свою бебу, алє пре мити о дойченю, меншу потримовку, пре вельку рекламу адаптованого млєка, одвойованє бебох у породзилїщу и вчасного докармйованя, у Сербиї зоз шейсц мешацами лєм 13 одсто мацери дойчи свою бебу, цо поражуюце. Нажаль, маркетинґ адаптованого млєка поробел свойо, гоч ше воно пред 70 роками видавало лєм на лїкарски рецепт, праве за тоти пейц одсто мацери хтори маю проблем зоз дойченьом – толкує вона. Маруся Рац зоз Бачинцох, млада мац троїх дзецох, дожила подобне, та перше дзецко нє дойчела. Як гвари, пред тим як ше породзела з другим, подробно ше едуковала прейґ рижних орґанизацийох и од людзох хтори ше з тим занїмаю. – З першим дзецком сом думала же то идзе природно, само од себе. Думала сом же нє мам млєка, бо так гуторя шицки коло тебе. Место же би дохтор видзел у чим проблем, вон пове же би ше купело штучне млєко, аж дакеди и точно хторе, та и у хторей апатики. Кед мац нє зна о тим нїч, пороби так, бо дума же то найлєпше. После сом случайно, прейґ Фейсбуку, наишла на єдну совитнїцу, хтору велї провадза. Прейґ искуствох других женох сом видзела же мали исти проблем як и я – гвари Рацова и додава же мала розлични искуства у трох породзилїщох. – Медицински роботнїки у тих двох минутох поведза як дойчиц бебу, дакеди и вецей раз кед треба, алє нє потолкую цали процес и функционованє. Кед ше жена пред тим нє едуковала, пойдзе дому, и вец часто приходзи до проблемох. Кед ше опиташ у чим проблем, найлєгчейше им повесц же нє маш млєка. Но, нє гварим же так у каждим по16. СЕПТЕМБЕР 2016.

родзилїщу. Думам же у нашей жеми проблем и тот же людзе маю предрозсудки о дойченю у явносци и дойченю кус старшого дзецка. Я найнормалнєйше дойчим у явносци, а друге дзецко сом дойчела до двох рокох – гвари вона. Гоч ше нєшка о дойченю мож информовац з наисце велїх жридлох, патронажна шестра Наташа Дудаш дума же жени частейше глєдаю совити од людзох хтори нє фахови за тоту обласц. – Вельо вецей ше информую од мацерох, швекрох, сушедох, на форумох, як од фахових особох, и то вельки проблем. Маме искуства же даєдни жени думаю же кед зоз сушедовим дзецком було так, та будзе и з їх. И кед дахто ма вецей дзеци, нє значи же дойченє будзе исте з каждим – наглашела Дудашова. Нє кажда жена може дойчиц, пре физични, лєбо психични препреченя. Медзитим, даєдни ше сами опредзелюю же вообще нє буду дойчиц, лєбо одустаню после даякого часу. – Кед мац наисце пре одредзени причини нє може дойчиц, нєт друга опция окрем штучного, а после, кравске млєко. Даєдна мац ма досц млєка, алє нє сце дойчиц, та глєда совит цо ма зробиц же би млєко нєстало. Нє знам чи то пре естетски, чи пре даєдни други причини. Можебуц и прето же ше нєшка даєдни мацери муша пошвидко после пологу врациц на роботу. Часто ми жаль дац таки совит, алє кед з розгварку нє розришиме проблем, и кед мац ма таке прешвеченє, вец нєт цо – потолковала на концу дохторка Весна Надь, специялиста педиятриї.■

РУСКЕ СЛОВО 19

НАША ТЕМА: ДОЙЧЕНЄ – МИТ, ТРЕНД И ТАБУ

БЕБА НЄ ЦИЦКА, ЧОМ?

Пише: Мая ЗАЗУЛЯК

18 РУСКЕ СЛОВО

РУСКЕ СЛОВО 19

ДОМ И ФАМЕЛИЯ

женоблоґ

Пише: Ясмина ДЮРАНЇН

то. И – пукла. Гайде тото же обисце церпело, дакус подудреш на дзеци и мужа, позасцерюєш, та... Алє мойо ягоди... Як сом их лєм сцела у загради, а тераз, патрим на нїх, зароснути су да те Боґ сачува. Джунґла! Ганьба! А знам же ми ма присц шестра, та зосце на нїх закукнуц, а нє увидзи их, од коровча. Волам ю я, та ше єй поносуєм на вельки дижджи хтори падали. Ша, я би, знаже, шицко виплєла, алє блато у загради, а вец кед ше дакус пресушело, та трава барз почала роснуц. И з єдного краю сом дакус розчисцела, алє, дармо кед нє мам кеди... Ище єй, през франту гуторим же, гат, най принєше ґумово чижми и рукавици зоз собу, та перше поплєєме, а вец попиєме кафу. Га гей. А вона мнє: „Ясминко, очи ше боя, а руки поробя. Маш кеди по конєц авґуста... Ти себе направ розпорядок – од тельо до тельо ше одпочиваш, од тельо до тельо робиш по вонку, од тельо до тельо ши нука. И кед ше кажди дзень притримуєш того, шицко ци будзе у шоре, а и заграда препатри...” Окей, роздумуєм у себе, а цо будзем на рочним у септембру? Блеяц вєдно зоз сушеду?■

PhotoFunia

РОЧНИ У СЕПТЕМБРУ

email: jasmina.djuranin@gmail.com

ед старши син почал ходзиц до першей класи основней школи, випадла сом наймудрейша на швеце. Так ми гварела нє єдна мац. А прецо, сиґурно вас корци... Ша, прето же сом вжала рочни одпочивок концом септембра! Теди кед уж дзеци почню дацо и учиц у школи, а нє лєм ше бавиц... Єдини кому ше то нє пачело бул мой син... И так то тирва уж єден час. Медзитим, кед сом гевтого року варела айвар, сушеда до чийого двора ше уцагнул дим, гварела ми же сом шалєна на рочним таке робиц. Гвари: Ја, комшијка, на годишњем уживам! Дигнем ноге и блејим! Нема шансе да кречим и риљам! Пать ти ше ю! Ґосподя! А думала сом же знам шицко добре натемпирац. Но, добре, кед спреведам саму себе, нє мушим и вас... Дакеди у мнє настанє блокада... Колапс... Знаце тото чувство кед ше на дески за пейґланє громада пендра до небеса, кед нє маце идеї цо вариц, праху на палєц, а живот коло вас лєм чече... Я була влєце така. Понеже сом уписала у фирми же на рочни пойдзем єдного позного дня у септембру, риляла сом цале лє-

20 РУСКЕ СЛОВО

16. СЕПТЕМБЕР 2016.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА

ПОЧАТОК ШКОЛСКОГО РОКУ У ПРЕДШКОЛСКИХ УСТАНОВОХ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

У КОЦУРЕ

ОФОРМЕНА ҐРУПА ЗА ЦАЛОДНЬОВЕ ПРЕБУВАНЄ

ПРЕДЛУЖУЄ ШЕ НЄВИГОДНИ ТРЕНД

У керестурскей дзецинскей заградки „Цицибан” хтора у составе Предшколскей установи „Бамби” зоз Кули, 1. септембер бул перши дзень у наступаюцим школским 2016/17. року и за 43-йо дзеци од 5-7 рокох хтори уписани на Предшколску пририхтуюцу програму, а од котрих 26-еро нарок буду школяре. У цалим „Цицибану” у седем воспитних ґрупох за дзеци од рока по седем уписани 126-еро дзеци, цо за осмеро менєй як влонї. Дзеци и їх родичох привитала того року главна вихователька у „Цицибану” Емилия Костич, хтора родичох упознала и зоз їх финансийнима обовязками за пребуванє їх дзецох у тей установи. Як зме уж писали, новосц у керестурскей дзецинскей заградки же од того року на инициятиву родичох першираз за нїх обезпечена ґрупа зоз цалодньовим пребуваньом, односно осем годзини, док єдна остава полудньова – штири годзини. За предшколски дзеци хтори ше пририхтую по обовязней Предшколскей пририхтуюцей програми, Национални совит Руснацох прейґ свойого Одбору за образованє и того року обезпечи безплатни учебнїк за руски язик. М. А.

Гоч можебуц того року, дзекуюци намаганьом, у Коцуре формоване оддзелєнє першей класи основней школи зоз наставу на руским язику, заш лєм постоя оправдани обаваня же го нарок нє будзе. Нови наставни рок за предшколски дзеци у коцурским оддзелєню „Герлїчка” предшколскей установи „Бошко Буха” почал по плану, алє до учальнї ґу воспитачки Серафини Яґлица вошли лєм седмеро дзеци котри ше опредзелєли за наставу на руским язику, и од хторих нарок лєм тройо буду порихтани за школу. Воспитачка толкує же дзеци окреме послушни, же ше крашнє бавя и швидко уча, алє же би любела кед би у оводи мали вецей товаришох коло себе. Як дознаваме од воспитачки, дзеци у тим оддзелєню у оводи пребуваю лєм пол дня, а попри тим других оддзелєньох иснує и єдно комбиноване, руско-сербске оддзелєнє за дзеци хтори у оводи цали дзень. У тим оддзелєню єст ище штверо дзеци хтори нарок буду ходзиц до школи, медзитим ище ше нє опредзелєли же на хторим язику буду слухац наставу. Т. Х.

У ДЮРДЬОВЕ

СЕДМЕРО И У СТАРШИМ МИШАНИМ ОДДЗЕЛЄНЮ У Дзецинскей заградки „Дюрдєвак” єст 45 дзеци, од чого 26 нових. Найменше оддзелєнє мишана ґрупа у котрей ше дзеци уча на руским язику. До младшей ґрупи уписани тройо дзеци, док их у старшей, пририхтуюцей ґрупи, котри нарок почню ходзиц до першей класи основней школи, єст седмеро. Векшина су з мишаних малженствох и нє бешедую шицки єднак добре по руски, даєдни вообще нє бешедую, а даєдни лєм розумя. Вопитачка Оля Балїнт их учи бешедовац по руски, алє муши и прекладац же би шицки порозумели о чим бешедує. И у предшколскей установи визначую же барз значна бешеда на руским язику у власним доме, або з бабу и дїдом. Вони вец лєгчейше и швидше науча бешедо16. СЕПТЕМБЕР 2016.

вац, а руски язик почувствую и як часц свойого єства и каждодньовосци. Национални совит Руснацох и того року предлужує стимуловац школярох котри ше уписую до руских оддзелєнь-

ох. Того тижня ше родичи чийо дзеци у предшколскей установи, буду мушиц вияшнїц чи ше їх дзеци предлужа школовац на руским язику. С. С.

РУСКЕ СЛОВО 21

ШМИХ – НЄ ГРИХ

бемб ль -влю куль ґ!

РОК XXXVI СЕПТЕМБЕР 2016. число 457

Число ушорел: Михал Симунович

ГУМОР З „РУСКИХ НОВИНОХ”

ЩЕШЛЇВИ ОЦЕЦ

Оцец: – Дзекуйце, дзеци, Богу, же вам так добре. Кед я бул малки, вельо сом ше натрапел и вельо раз бул и гладни у своїх родичох. Мали Славко: – Вец ви, апо, щешлїви же сце пришли до нас и голєм вам тераз добре.

Учителька: – Яни, твоя задача барз добра, лєм вона цошка барз здабе на Илькову задачу. Цо то значи? Яни: – То значи, же Илькова задача тиж барз добра.

(РН ч. 13(333) од 25. марца 1932. р. б. 4.)

ПИРХЛИ СТО ЕВРА

БРИТВЕНЄ Феброни думки почали лєтац, та ше здогадла на младши часи. Приємно ше чувствовала, облял ю якишик цепли зной. Ей, були то часи кед Яков вигравал у спавацей без ґачох. А, вец ше збуло и таке же у виграваню розщипели корунку… У таких сладких здогадованьох ше притулєла ґу Яковови и з умилним гласом му пошептала: – Ей, Якове, Якове, обритви ше ти уж раз вечар, та можебуц же вец нє виветреє так швидко твоя младосц, та наисце будзе вредзиц кед будзеш дзешец роки младши. Дюра Салонтаї, дакедишнї поштар коцурски Карикатура: Мирослав Хома

– Нїч од розхладзованя! Ґереґа ше нє месци до фрижидера!

22 РУСКЕ СЛОВО

ПОДОБНА ЗАДАЧА

Владимир ДУДАШ ИВАНОВ

З ПОШТАРОВЕЙ ТОРБИ

Яков, гоч є уж у старших рокох, и тераз нє мирує. Дзе ґод треба дацо муровац, чардак справиц, вон порихтани присц до помоци. И коло струї шицко зна, а шицко люби робиц. Єдине цо нє люби анї на стари днї, то же ше треба кажде рано бритвиц. Ходзи зоз браду по цали тидзень. Но, нєдзелю рано уж якошик на силу и без волї ше и обритви. Так раз, после такого бритвеня, радосно скричал на свою: – Феброн, патри яки сом красни, випатрам дзешец роки младши! З нєдзелї на нєдзелю Яков ше бритвел и ровно ше вихвальовал Феброни же яки є красни и дзешец роки младши кед ше обритви.

(Пририхтал Дюра Латяк)

Озда нєт того хто нє позна бачика Михала, керестурского голубкара. Бачи Михал ше занїма зоз голубарством скоро пол вика. Зоз своїма голубами участвовал на велїх саймох, виставох и рижних других манифестацийох. Ма вше красни голуби и на саймох за нїх надоставал велї погари и медалї. Того року бачи Михал ше становел у Зомборе. На тамтейшей вистави були його найкрасши голуби, штрасери и индиянери, та ше Михал з правом наздавал же вони освоя даєдну з медальох. Обок при ньому викладал якишик челєднїк з Румуниї. И то були красни голуби, на клїтки у хторей були, писало: „Румунски високо - лєтаче”. Михал ше на нїх цали час припатрал. Пачели ше му, та ришел же их купи. Лєдво ше згварел зоз сушедом. Тот челєднїк бул тварди у тарґованю, перше сцел же би вони зачерали голуби, з тим же би му Михал доплацел сто евра, вец дакус спущел. Михал за тото нє сцел анї чуц, ша анї му на край розума же би предал свойо голуби. Вон лєм надумани купиц тоти румунски, и то прето же су високо лєтаче. Наконцу ше поєднали – Михал их купел за сто евра. През цалу драгу док ше врацал до Керестура Михал себе шпивал од радосци. Роздумовал: „алє му буду завидзиц други голубкаре у валалє 16. СЕПТЕМБЕР 2016.

Пише: Юлиян ПАП

БАЧИ ДЮРА З КЕРЕСТУРА

МЛЄЧНА ДРАГА Є

ст тому уж два гинта, кед держава „на шицки дзвони” понукала вигодни кредити за такволани минифарми статку. Вигодне було же ше кредити бере на длугши период, з малу камату, а враца ше их з млєком, або ме сом. Обецаня – мед и млєко. И шицко було „на линиї”, же ше на тих фармох звекша продукция млєка и ме са, за домашнї потреби и вивоз, обезпечи ше векшу занятосц, а то драга за виход зоз кризи, док увидза же яки вон ма голуби – ру- до при но шнє ста би ли за циї, з цильом общого ромунски високо-лєтаче”. Того лєта нє було дня же би до бачика звою... Слухал сом то днями, Михал нє зашол даєден голубкар опата и я „станул до шора”. триц тото „чудо”. Ша у валалє дотераз На ду мал сом отвориц манїхто нє мал румунски голуби, високо лу фар му за крави дойки. лєтачох. Опатрали их, хвалєли, а Михал Ша, ре ку, знам коло статаж роснул, роснул... ку, мам геверни хлїв, а и О даскельо днї пришол до ньго и його колеґа Янко, стари голубкар. Док их опа- челєдзи у обисцу, та уж лєм поробиме. Алє такой трали, Михал му гвари: – Янку, ти ше барз розумиш до голу- ми гварели же у хлїве нє досц мац лєм яшля, алє бох, ошацуй их, вредза сто евра? – Нє мам слова, барз су красни, а пущ- то му ши буц хлїв по европ ских и шветових ал ти их най лєца? – гвари му Янко. На тоти слова Михал ше лєм стресол. стандардох, зоз сучасну – Нє-є-є. Тераз их пущиме, та увидзиме опрему и раснима краваяк високо лєца. Уж су у мнє вецей як два ми. Пристал сом и на то. тижнї, рахуєм же ше приучели, же ше Пошорел сом обєкт, обезпечел одвитуюцу опрему звикли на нови дом – гвари му Михал. Випущели голуби з клїтки, вони вилє- и меха нї за цию. Шиц ко тли перше на чардак, дакус себе там гур- було як у апатики. Вжал котали, а вец полєцели високо, гет понад сом дзе шец до бе ра ни крави „джерзейки”, увехмари. Михал и Янко стоя на штред двора, па- жени aж з Америки. Кратра до горе на голуби, аж их карки збо- ва мала, а вимнє вельке, лєли, а голуби лєца вше висше и висше. дава 20 литри млєка на Янку, видзиш ти як лєца понад хмари, дзень, и то барз доброго! Фарма успишно прерото прави високо-лєтаче. Як лєм пирхли бела. Два раз на дзень зме нараз до нєба – цеши ше Михал. ношели млєко до млєкар– Е, мой Михалє, пирхли голуби, алє нї у валалє. Рахуєм, чури думам же пирхли и твойо сто евра. млєко як поток, кажди Правда же су добри високо-лєтаче, алє видзиш ти кадзи лєца, думам же знаю дзень швижи динар, кредити ше сами одплацую. кадзи Румуния – гвари му Янко. Михал ше влапел за главу, на твари ме- Шицко ишло „як по маня фарбу, раз є червени, а вец зожелєнєл. шлє”. Почали писац о – Нє бануй за нїма, мал ши их єдини мнє новини, бул сом на у валалє, гоч лєм на кратко. Алє, най це радию и телевизиї. Припоцешим, думам же ши тому челєднї- ходзели госци, домашнї и кови нє бул перша „муштерия”. Верим странски. Випадло же же вон уж велїх так спораєл – поцешел сом постал напредни продукователь, за приклад у го Янко. 16. СЕПТЕМБЕР 2016.

валалє и ширше. На славу держави и єй успишней аґрарней политики. Аж ми було нєлагодно... А вец, єдного рана, нєсподзиванє. На уходзе до млєкарнї клатка, а на облаку плаката: „Нє примаме млєко, до дальшого!” Подоцало ме. И други людзе з валалу ше збунєли. Цо будземе з телїм млєком? Врацел сом ше з полнима кантами дому, застарани, убити. Волам даєдних товаришох и панох цо ме окляпковали кед сом брал кредити и сликовали ше зо мну кед сом отверал фарму. Алє кажде “умива руки”. Даєден ме „поцешел” же най вожим млєко до варошу, до централней млєкарнї, понеже тота у валалє и так нєрентабилна. Преблїзки Сентивань! Понукам млєко до школи, оводи и даєдного колектива у валалє, алє ми гваря же го вони можу набавяц лєм прейґ овласцених млєкарньох и дутянох. Дармо я толкуєм же тото млєко квалитетнєйше, а туньше. Нє вредзи, таки предписаня. Аж йойчим же ми треба ришенє такой, уж нєшка за ютре, поютре... Перши даскельо днї моя Ганя попредала и пороздавала млєко по сушедох и родзини. Звичайно нам вше оставало, та ше ушло и швиньом. Кед зме и попри тим нє знали цо з млєком, висипали зме го до ярку. А дакеди сом го вивезол до хотара и розлял по полю! Прешол мешац, прешли два. Сцигли рахунки, рати за кредити. Плацел сом з готових, док сом мал. А вец, мушел сом предавац єдну по єдну краву. Половка пошли до клальнї! Кед сом остатню вивезол, сцигло ми ришенє плациц ґлобу же сом з розсипаним млєком заґадзовал животни штредок! Опрему, у пол цени, купел одо мнє якиш челєднїк зоз страни, хтори праве отверал таку исту фарму, з потримовку факторох „од горе”. Пребудзел сом ше шицок у зною. Єдна вода! Убегнул сом до хлїва. Видзим, празни є. Слава Богу же то шицко було лєм бридки сон, же сом ше ментовал тей биди. Зарекол сом ше же вецей нє сцем видзиц краву, анї на телевизиї, а од млєка такой доставам осипки...

РУСКЕ СЛОВО 23

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ ШЛЇДОМ СТАРИХ РЕМЕСЛОХ – ЯКИМ ПАП ПАПЯНКА

ВИГАСНУЛ КОВАЛЬСКИ ОГЕНЬ Пише: Михайло ЗАЗУЛЯК

На тогорочним Керестурским сайме Здруженє ремеселнїкох и приватних поднїмательох Руского Керестура представело и стари ремесла, покля их ище єст хто указац и припомнуц на часи кед добри майстрове були єдни з найпочитованших особох. Медзи нїма були и ковалє, дакедишнї важни слупи привредзованя на валалє, а єден з презентерох ковальского ремесла бул и Яким Пап Папянка

ведкове зме же векшина реме слох повимера ли, а дакеди без нїх нє могло задумац каждодньови живот и роботу. Були у ва ла лє колєсаре, тишлїре, сараче, куд зеляре, бочкораше, ципеларе, скрав ци, щеткаре, штранґаре... Попри одред зеного историйного шведоченя, нєшка су баржей но ста лґичне здогадованє на прешлосц, аж и свойофайтова „туристична атрак ция”, бо рид ко дзе мож вид зиц як майстрове дакеди робели. Вєдно з Якимом Канюхом Янчийом, ковальске реме сло у Майсторским доме представел и 77-рочни Яким Пап Папянка, як за себе гвари, єден з „наймладших” зоз шейсцох (пензионованих) ковальох, кельо их ище єст у Руским Кере стуре. Вше є розположени за приповедку, насампредз о ковальох, алє и о часох за хтори нам ше якошик вше видзи же були лєпши и красши. Бул нє лєм майстор-коваль у Кере стуре и у Петровцох у Горватскей, алє и монтер сило сох у нас и иножемстве, ґлумец-аматер, а нєшка пензионер и покус параст, ище вше и коваль-шло сер за свою и душу других. Ґу тому, майстор Яким и записователь дакедишнїх причтох з мигелю, хтори можебуц буду и „ожити”, алє и ин-

24 РУСКЕ СЛОВО

тере сантних приповедкох цо их здумує на основи дзепоєдних наших леґендох. КОЧ ЯК ДИПЛОМСКА РОБОТА – Познате же у чаше кед ремеселство квитло, у Керестуре було аж 14 ковальох, а кажди мал свойо муштериї. Нашо перши майстрове ремесла учели у Швабох, або Мадярох, и були добре научени майстрове, отверали роботнї, брали шеґертох, на котрих преношели свойо знанє. За ремесло ше перше три роки мушело буц шеґерт, после того ше покладало испит. Ремеселска комора з Кули шеґертови одредзела майстра у котрого робел даскельо днї, углавним то було у Кули, котри го оценьовал, а потим Комора давала диплому о положеним испиту. Шлїдзело штиророчне калфованє и то у вецей майстрох, же би ше назберало цо вецей знаня. Шеґерт нє мал плацу, а калфове уж мали, и после штиророчного калфованя ше покладало испит за майстра. Значи, после седем рокох з майсторску диплому могло отвориц свою роботню – мигель, лєбо шмикню, як ше теди гуторело – приповеда майстор Яким. 16. СЕПТЕМБЕР 2016.

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ – Майстрове були строги, алє чесни и побожни, а муштерия цо плацела за роботу була почитована и вше у праву. Бо, попри ремесла, у майстра ше учело и чесносци. И нєшка ше здогадуєм як ми гуторел мой майстор – кед сцеш муштериї наплациц за роботу, перше опать же чи чловек, нє дай боже, боси, або у подартих бочкорох, а дома пецеро дзеци, и наплац тельо же би твоя робота нє була задармо. А Бог це наградзи за твою чесносц. Яким Папянка пошол за шеґерта до познатого керестурского коваля Мироня Бодваньского, 1954. року, дзе бул три роки. Понеже теди, од 1954. по, як ше здогадує, 1959. рок у валалє робела шеґертска школа, ходзел и до школи. У його час ше за шеґерта ишло на штернац роки, шеґертох було вельо, а до наших майстрох приходзели и хлапци зоз страни – зоз сушедних валалох и з наших местох зоз Сриму. – Кед сом учел ремесло, роботи було вельо, а ремесло чежке. Ковальски огень горуци, желєзо розжирячене, млаток чежки за мало роки... Попри шеґерта, вельо раз з млатком помагала и майсторица. Мали зме муштериї аж и зоз сушедних валалох, ковали зме нови кочи, клєпали желєзка на орачи плуги, ковали конї... Влєце, кед пришла косидба, кед ше звожело жито, теди ше на стародавних кочох найбаржей розсушовали колєса, мали зме и по 25 колєса дньово котри требало пооправяц – прецац. Треба надпомнуц же кажди коваль бул вязани з єдним колєсаром – цо колєсар справел, коваль оковал – памета Папянка. Кед теди коваль справел коч, то було як дипломска робота, визначує наш собешеднїк. А апарати нє було, шицко ше швайзовало у огню и ту до вираженя приходзело майсторске знанє и искуство. – По искуству ше знало кеди карику за колєсо треба виняц з огня, нє мерало ше, же то тераз 2000 ступнї горуце. Нє мал вон шублер, алє цолови метер, но кед одмерал, то було одмеране. Кед ши зашвайзовал карику з разу – вец ши майстор. А кочи було вецей файти, и тоти од седем шухи цо були лєгки, та чежши, до 11 шухи. А и на тот остатнї ше могло положиц лєм 10 метери терхи, та кед ше звожовало, шкрипел так же аж. Ютре такой приходзел до коваля оправяц колєсо. Трапели ше нашо парасти, окреме з меншима кочами, алє теди на валалє „швабски” коч бул главне превозне средство. На кочу ше ишло и на Кирбай на други валал, та и до шпиталю, перину на коч, та гайд...

НАГРАДА ЗА ЕПИЗОДНУ УЛОГУ Майстор Яким Папянков и ґлумел у вецей представох у Керестуре и у Петровцох. На театрални дески перши раз станул 1966. року як „Клещ” у представи „На дну” режисера Петра Ризнича Дядї, за хтору на Републичним фестивалє у Кули достал и награду за найлєпшу епизодну улогу, а остатнїраз як „Рос” у „Остатнєй станїци” 1976. року, у режиї Петра Уєвича. У Петровцох ґлумел у коло 7 представох, и з понатим Юрийом Шереґийом 1970. року у „Сорочинским ярмарку”, а найвецей з нїма робела Вира Гудакова. – Уживал сом робиц з нашима найлєпшима ґлумцами. Познєйше ме до представох даскельо раз волал и Дюра Папгаргаї, алє пре роботу сом нє мал барз вельо часу, та сом ше нє могол прилапйовац тей красней обовязки. 16. СЕПТЕМБЕР 2016.

Стари ремесла були дзецом найинтересантнєйши

Шейдзешатих и седемдзешатих рокох настали вельки пременки у ковальким ремеслу, а найвекша помоц у роботи були апарати за швайзованє. Теди кочи заменєли прикочи („приколици”), та зме прешли на їх правенє – гвари майстор Яким. ПОЧИТОВАНА РУСКА БРИҐАДА Ремесло закончел 1957. року, кратши час робел у лївальнї у Кули на преси, потим ознова у майстра Бодваньския, а 1967. року одходзи до Петровцох, до Горватскей, дзе му жила мац. – И там було вельо роботи, приходзели и зоз сушедних валалох. На велько сом робел приколици, капури, ковало ше конї... Но, понеже людзе куповали трактори, робота з коньскима приколицами помали ставала. После 8 рокох сом ше врацел до Керестура и почал робиц у вербаскей „Металоґраднї”. Було нас седемцме з Керестура, монтировали зме силоси. Барз нас почитовали, аж нас волали „руска бриґада”, а бриґадир нам бул Михал Надь Митя. Вше нам давали правиц найвекши силос. Цалу бувшу Югославию зме обишли, видзел сом и швета и можем повесц же кед ши у белавих роботнїцких шматох, шицким ши пайташ. Були зме у Ираку, у Сочию у Русиї, а теди, осемдзешатих рокох ше и добре зарабяло. Кед у Керестуре отворена Хладзальня, майстрове з „Ремонту” прешли там, так же векшина попреходзела до Комбинату. Накадзи сом наполнєл 60 роки живота и 30 роки стажу, з „Ремонтовей” ковальнї сом 2000. року пошол до пензиї – закончує майстор свою роботну приповедку. Окрем з польопривреду, у пензиї ше занїма и з правеньом рижних украсох зоз желєза, а найволї преправяц стари кочи. И двор им краши єден таки, скоро нєхасновани, з 1958. року. Попреправял стари кочи и своїм найблїзшим, а гоч треба вельо роботи и сцерпеня – то його любов. – Рано станєм, отворим дзвери и припатрам ше на ньго, подумам же го, можебуц, и дам даґдзе, до школи, музею, бо ше о даскельо роки нє будзе знац як випатрали дакедишнї кочи. Припомина ми дзвон ковадлох, черчанє кочох по драже, а кажди мал якушик окремну мелодию, алє уцихли – носталґично ше здогадує майстор коваль Папянка. ■

РУСКЕ СЛОВО 25

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 10. септембра 2016. року нєсподзивано нас занавше зохабел наш мили супруг, оцец и дїдо

ЛЮБОМИР МОЛНАР (1959–2016) з Дюрдьова Навики це будземе чувац у наших шерцох и паметац лєм по добрим. Занавше ожалосцени супруга Феброния, синове Микола и Иван, нєвеста Бояна и унука Ґабриєла Спочивай у мире Божим! ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 10. септембра 2016. року нєсподзивано нас зохабел наш кум

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 10. септембрa 2016. року нєсподзивано пошол на вични одпочивок наш мили син, брат и уйко

ЛЮБОМИР ЛЮБЕ МОЛНАР (1959–2016) з Дюрдьова Благи ошмих, цепле слово и нєвичерпна позитивна енерґия останю занавше у наших шерцох як найкрасши памятки. Ожалосцена мац Амала, шестра Весна, жец Душко и їх дзеци, Душица и Милош Най спочива у мире Божим! Ангелски хори най му шпиваю! ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 10. септембрa 2016. року зохабел нас шовґор

НА ЗДОГАДОВАНЄ

Памятку на ньго буду чувац кумово Балїнтово Спочивай у мире Божим!

ЛЮБОМИР МОЛНАР (1959–2016) з Дюрдьова Памятку на ньго чуваю Славко и Нада з дзецми

МАРИЯ ШАНТА народзена Канюх (1937–2010) з Дюрдьова Памятку на ню буду чувац дзивка Йоска зоз фамелию, син Янко зоз фамелию и син Славко зоз фамелию Спочивайце у мире Божим!

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ

НА ЗДОГАДОВАНЄ

ЛЮБОМИР МОЛНАР (1959–2016) з Дюрдьова

ЛЮБОМИР ЛЮБЕ МОЛНАР (1959–2016) з Дюрдьова Памятку на ньго вично буду чувац Паланчаниново и Шумичово Спочивай у мире Божим!

26 РУСКЕ СЛОВО

НИКОДИН ШАНТА НАДА ШАНТА (1931–1996) народзена Джамбас з Дюрдьова (1965–2001) Памятку на ньго буду чувац з Дюрдьова дзивка Йоска зоз фамелию, син Памятку на ню чуваю супруг ЯнЯнко зоз фамелию и син Славко ко, дзивка Николая зоз фамелию, зоз фамелию син Никодин и дзивка Наташа Спочивайце у мире Божим! Спочивай у мире Божим!

16. СЕПТЕМБЕР 2016.

НА ЗДОГАДОВАНЄ ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 26. авґуста 2016. року занавше престало дуркац шерцо Дня 8. септембра 2016. року наполнє- Дня 26. авґуста 2016. року занавше ли ше 24 роки як нас занавше зоха- престало дуркац шерцо нашей минашей милей мацери, баби и прабаби бел наш мили оцец, дїдо и прадїдо лей мацери, баби и прабаби

МАРИЯ НОВАК народзена Буша (1940–2016)

ЮЛИЯН НОВАК (1931–1992)

з Коцура Мили нашо, вашу любов, доброту и пожертвовносц будземе навики чувац. Вашо Юлиян, Паулина, Данил, Мария, Дюра, Цецилия, Михал, Силвестер, Амалия, Янко, Юлияна, Микола, жецове, нєвести, унучата и праунук

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Вецей нє зоз нами наша мила кума

МАРИЯ НОВАК народзена Буша (1940–2016) з Коцура

Твою любов и доброту занавше будземе чувац у своїх шерцох. Вше будзеш зоз нами у наших думкох и здогадованьох. Ожалосцени: дзеци: Юлиян, Паулина, Данил, Мария, Дюра, Цецилия, Михал, Силвестер, Амалия, Янко, Юлияна, Микола, жецове, нєвести, унучата и праунук Вичная памят, спочивай у мире! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 12. септембра наполнєли ше штири роки як ше до вичносци преселєл наш супруг и тато

СЛАВКО НАДЬ (1960–2012) зоз Суботици Красни памятки и його благи ошмих навики буду чувац супруга Фемка и синове Коля и Славко Спочивай у мире Божим!

OСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 6. септембра 2016. року занавше нас зохабел наш мили оцец, дїдо и прадїдо

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Того, 2016. року наполнєли ше полни 30 роки як нє зоз нами наша мила мац, баба и прабаба

ДЮРА СКУБАН (1925–2016)

ЦИЛА СКУБАН народзена Гарди з Коцура (1928–1986) З любову и почитованьом, памятку на вас чуваю син Дюра зоз супругу Иринку, дзивка Серафина Салонтаї, унучата и праунучата Спочивайце у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 14. септембра наполнї ше жалосни рок як ше до вичносци преселєла наша мила

МАРИЯ ШОВШ народзена Горняк (1934–2015) з Руского Керестура Остала нам у красних памяткох. Єй син Кимо, нєвеста Марча, унука Наташа зоз супругом Дюром и праунуки Нана и Єя Спочивайце у мире Божим!

16. СЕПТЕМБЕР 2016.

Гоч ше ваша душа преселєла до вичносци, заш лєм предлужице жиц у наших шерцох и здогадованьох. У памяткох вас чува кума Ганьча Ходакова зоз фамелию

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 13. септембра 2016. року напол- Дня 3. януара 2017. року будзе три нєли ше дзевец смутни и боляци ро- роки як ши нас зохабел у смутку и ки як ши нас нєсподзивано зохабел болю

ЯНКО ҐУБАШ ОНУФРИ ҐУБАШ (1953–2007) (1929–2014) з Коцура з Дюрдьова У наших боляцих шерцох навики будземе чувац красни памятки на вас Спочивайце у мире Божим! Вашо наймилши

РУСКЕ СЛОВО 27

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Мойому братови

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 8. септембра занавше нас зохабел

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 8. септембра занавше нас зохабел наш уйко

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 16. септембра наполня ше 10 роки як ше упокоєл наш мили

ЯНКО ЮГАС (1955–2016) з Дюрдьова Красни памятки и красни хвильки на це будзем чувац Твоя шестра Марча Папова Спочивай у мире Божим!

ЯНКО ЮГАС (1955–2016) ЯНКО ЮГАС ВЛАДИМИР КИШ з Дюрдьова (1955–2016) (1938–2006) Найкрасши памятки и красни з Дюрдьова з Дюрдьова хвильки на це будземе чувац. Найкрасши памятки и красни Ожалосцени: супруга Ана, дзивка Твоя ше стра Фемка и шовґор хвильки на це будземе чувац. Любица з фамелию и син МироЯким Папуґово Янко и Таня Папово з дзецми Спочивай у мире Божим! Спочивай у мире Божим! слав

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 8. септембра занавше нас зохабел наш уйко

Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду, на основи члена 20. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

ОБВИСЦЕНЄ

ЯНКО ЮГАС (1955–2016) ЯНКО ЮГАС з Дюрдьова (1955–2016) Найкрасши памятки и красни з Дюрдьова хвильки на це будземе чувац. Найкрасши памятки и красни хвиВиолета и Деян Мушицково з льки на це будземе чувац. дзецми Дюри и Виолета Папуґово з дзецми Спочивай у мире Божим! Спочивай у мире Божим!

ЯНКО ЮГАС (1955–2016) з Дюрдьова Найкрасши памятки и красни хвильки на це буд земе чувац. Златка и Славко Пастернаково з дзецми Спочивай у мире Божим!

Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основу члена 20. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о явним увиду, явней презентациї и явней розправи o Студиї о преценьованю вплїву проєкта на животни штредок Подприємство „KODAR INŽINJERING” D.O.O. зоз Беоґраду по овласценю ношителя проєкта „VIP MOBILE” D.O.O. Нови Беоґрад, Младежских бриґадох 21, поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта радио базней станїци мобилней телефониї – „НС2074_01 НС_Нови_Сад_Максима_Горкого”, у улїци Сутєска 3, на катастерскей парцели число 858, К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110, Нови Сад, роботни днї од 10 до 15 годзин по 17. октобер 2016. року. У складзе зоз членом 6. Правилнїка о поступку явного увиду, презентациї и явней розправи о студиї о преценьовню вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, 69/05) заинтерсованих орґанох, орґанизацийох и явносц под час тирваня явного увиду можу поднєсц зауваги и думаня на студиї о преценьованю вплїву у писаней форми Городскей управи за защиту животного штредку. Явну розправу и пре зентацию ше отрима 18. октобра 2016. року, у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Руменацка 110, Нови Сад, на 11 годзин.

28 РУСКЕ СЛОВО

ОБВИСЦЕНЄ

о явним увиду, явней презентациї и явней розправи o Студиї о преценьованю вплїву проєкта на животни штредок Подприємство „Telenor Common Operation” oддїл Беоґрад-Нови Беоґрад, по овласценю ношителя проєкта „ТЕЛЕНОР” д.о.о. Младежских бриґадох 90, поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї – „НС Ґрбавица 2”, у улїци Пушкинова 1, на катастерскей парцели 1373 К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110, Нови Сад, роботни днї од 10 до 15 годзин по 17. октобер 2016. року. У складзе зоз членом 6. Правилнїка о поступку явного увиду, презентациї и явней розправи о студиї о преценьовню вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, 69/05) заинтерсованих орґанох, орґанизацийох и явносц под час тирваня явного увиду можу поднєсц зауваги и думаня на студиї о преценьованю вплїву у писаней форми Городскей управи за защиту животного штредку. Явну розправу и презентацию ше отрима 18. октобра 2016. року, у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Руменацка 110, Нови Сад, на 13 годзин.

Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110, Нови Сад, роботни днї од 10 до 15 годзин по 17. октобер 2016. року. У складзе зоз членом 6. Правилнїка о по ступку явного увиду, презентациї и явней розправи о студиї о преценьовню вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, 69/05) заинтерсованих орґанох, орґанизацийох и явносц под час тирваня явного увиду можу поднєсц зауваги и думаня на студиї о преценьованю вплїву у писаней форми Городскей управи за защиту животного штредку. Явну розправу и презентацию ше отрима 18. октобра 2016. року, у про сторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Руменацка 110, Нови Сад, на 12 годзин.

16. СЕПТЕМБЕР 2016.

ИНФОРМАТОР * дзе цо будзе *

ОДБРАНА ДОКТОРСКЕЙ ДИСЕРТАЦИЇ На пияток,16 септембра на Филозофским факултету у Новим Садзе наш писатель Владимир Кирда Болхорвес будзе бранїц докторску дисертацию на тему „Утопия у дїлу Гавриїла Ко стельника и Герберта Джорджа Велса”. Одбрана будзе у Семинаре за славистику, сала 221 на другим поверху, на 11 годзин. Ментор академик Юлиян Тамаш, а члени коGorodska uprava za za|itu `ivotnogo {tredku na osnovi ~lena 29. pasus 1. Zakona o precenqovanx vpl<vu na `ivotni {tredok (“Slu`beni gla{n<k Republiki Serbi<” ~islo 135/04 i 36/09), obyvxw

OBVISCENW

o prinw{enim ri{eню же потребне преценьованє вплїву и о одредзованю обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на ìvotni {tredok проєкта базней станїци mobilnej telefoni> “НС2192_012 НС_Футоґ 2” Подприємство „KODAR INŽENJERING” D.O.O. зоз Беоґраду по овласценю ношителя проєкта „VIP MOBILE” D.O.O. Нови Беоґрад, Mlade`skih bri}adoh 21, podnwsol тому орґану vimogu za одлучованє о потреби преценьованя вплїву на ìvotni {tredok prowkta baznej stan<ci mobilnej telefoni< “НС2192_012 НС_Футоґ 2” у улїци Цара Лазара 215, на катастерскей парцели число 4631/2, К.О. Футоґ, Gorod Novi Sad. Posle zaprovadzenogo postupku, Gorodska uprava za za|itu ìvotnogo {tredku dny 12. септембра 2016. roku prinwsla ri{enw ~islo VI-501-547/16 же потребне преценьованє вплїву на животни штредок и о одредзованю обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок. Z cilqom obviscovany zainteresovanej yvnosci tekst ri{eny obyvxw {e u calosci: Gorodska uprava za za|itu ìvotnogo {tredku, na osnovi ~lena 10. pasus 4. i 5. Zakona o precenqovanx vpl<vu na ìvotni {tredok (“Slu`beni gla{n<k RS”, ~s. 135/04 i 36/09), ~lena 192. pasus 1. Zakona o ob|im upravnim postupku (“Slu`beni novini SRX” ~islo 33/97 i 31/01 i “Slu`beni gla{n<k RS” ~islo 30/10) i ~lena 11, 34. i 36. Odluki o Gorodskih upravoh Gorodu Novogo Sadu (“Slu`beni novini Gorodu Novogo Sadu”, ~islo 52/08, 55/09 i 11/10, 39/10, 60/10 i 69/13), postupaxci po vimogi „KODAR INŽENJERING” D.O.O. зоз Беоґраду по овласценю ношителя проєкта „VIP MOBILE” D.O.O. Нови Беоґрад, Mlade`skih bri}adoh 21, za odlu~ovanw o potrebi precenqovany vpl<vu na ìvotni {tredok prowkta radio baznej stan<ci mobilnей telefoniї “НС2192_012 НС_Футоґ 2” prino{i

RI[ENW

1. Utverdzuw {e `e za prowkt радио baznej stan<ci mobilnej telefoni< “НС2192_012 НС_Футоґ 2” у улїци Цара Лазара 215, на катастерскей парцели число 4631/2, К.О. Футоґ, Gorod Novi Sad, no{itely prowkta „VIP MOBILE” D.O.O. Нови Беоґрад, Mlade`skih bri}adoh 21 (у дальшим тексту: Ношителя Проєкта) potrebne precenqovanw vpl<vu na `ivotni {tredok. 2. Одредзує ше же No{itelq Пrowkta, Студию о преценьованю вплїву на животни штредок за проєкт

16. СЕПТЕМБЕР 2016.

мисиї проф. др Драґан Кокович, проф. др Стеван Константинович и проф. др Михайло Фейса. ***

„ВОНА НЄВИНОВАТА” ГОСЦУЄ У ДЮРДЬОВЕ

На нєдзелю, 18. септембра, Руски народни театер „Петро Ризнич Дядя” госцує у Дюрдьове з представу Й. Кочиша „Вона нєвиновата”, у режиї Михайла Зазуляка. Представа у Дюрдьове будзе виведзена на бини у КУД „Тарас Шевченко” на 19 годзин.

базней станїци мобилней “НС2192_012 НС_Футоґ 2” у улїци Цара Лазара 215, на катастерскей парцели число 4631/2, К.О. Футоґ, Gorod Novi Sad, у поглядзе обсягу и змисту, вироби у складзе зоз членом 17. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок и Правилнїком о змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, число 69/05).

OBGRUNTOVANW

Подприємство „KODAR INŽENJERING” D.O.O. зоз Беоґраду по овласценю ношителя проєкта „VIP MOBILE” D.O.O. Нови Беоґрад, Mlade`skih bri}adoh 21, podnwsol тому орґану vimogu za одлучованє о потреби преценьованя вплїву на `ivotni {tredok prowkta baznej stan<ci mobilnej telefoni< “НС2192_012 НС_Футоґ 2” у улїци Цара Лазара 215, на катастерскей парцели число 4631/2, К.О. Футоґ, Gorod Novi Sad. Зоз пrowktом планована реконструкция иснуюцей базней станїци и то так же будзе поставена тросекторна антенска система за обсяги DCS 1800, UMTS и LTE. Будзе ше хасновац шейсц антенох за витворйованє DCS 1800, UMTS и LTE сервсох и то по три антени типа К742236 DCS 1800 и LTE док за UMTS будзе ше хасновац антена типа К742215. Плановани азимути антенох виноша 25 ступнї, 125 ступнї и 255 ступнї, респективно по секторох за шицки системи. Конфиґурация примодавача базней станїци за системуDCS 1800 2+2+2, за UMTS 3+3+3 а за систему LTE 1+1+1. U skladze zoz Zakonom o precenqovanx vpl<vu na `ivotni {tredok, o podnw{enej vimogi obviscena yvnosc z ogla{ovanqom u sredstvoh yvnogo informovany i MZ „Футоґ . U zoz zakonom predpisanim terminу nw doru~eni dumany zainteresovanih or}anoh, or}anizacijoh i yvnosci. Ношитель проєкта доручел Контракт о подзакупе хтори заключени медзи Миру Такач ул. Милана Симина 22 зоз Нового Саду и „Vip Mobile” doo, и Информацию о локациї, число 4631 К.О. Футоґ, хтору виробела Городска управа за урбанизем и квартельни роботи Городу Нового Саду, число V-353-341/16 од 5. юлия. Ґу наведзеней вимоги ношитель проєкта приложел Фахову оцену обтерхованя животного штредку у локалней зони базней станїци мобилней телефониї “НС2192_012 НС_Футоґ 2” число ЕМ-2016-152/SO од 11. мая 2016. рокйу хтору виробела акредитована Лаборатория W-LINE zoz Беоґраду. Бazna stan<ca mobilnей телефониї “НС2192_012 НС_Футоґ 2” ma vkupnu efektivnu виzarxxcu moc векшу од 250 W на шицких трох секторох за обсяги DCS 1800, UMTS и LTE. Posle rozpatrany vimogi no{itely prowkta i podatkoh o predmetnej lokaci<, harakteristikoh i

MALI OGLA[KI DIHTOVANW oblakoh i dzveroh zoz neopren-}umu. Telefon: 063/8238-767. PRAVIME po meri roletni i garmonikovo dzveri. Tel: 063/8238-767 i (025) 58-27-710. *** ВЛАГА? Изолуєме влажни хижи. 063/440-470; 063/102-41-14. ***

precenqovanx mo`l<vih vpl<voh navedzenogo prowkta na ìvotni {tredok, a maxci u oglydze è predmetna radio bazna stan<ca ma efektivnu vizarююцу moc vek{u yk 250 W i moè mac zna~nwj{i vpl<v na ìvotni {tredok–to~kа 12. podto~ka 13. Telekomunikacijni obwkti mobilnej telefoni< (baznej radio stan<ci) L<stini II Uredbi o utverdzovanx L<stini prowktoh za htori obovyzne precenqovanw vpl<vu i L<stini prowktoh za htori mo` vimagac precenqovanw vpl<vu na ìvotni {tredok (“S.G. RS” ~islo 114/08), a tot or}an u skladze zoz ~lenom 10. pasus 4. Zakona o precenqovanx vpl<vu odlu~el è potrebne precenqovanw vpl<vu. Zoz ~lenom 10. pasus 5. Zakona o precenqovanx vpl<vu na ìvotni {tredok, predpisane è zoz odluku zoz htoru ше utverdzuw è potrebne precenqovanw vpl<vu prowkta na ìvotni {tredok, nadpatraxci or}an moè odredzic i obsyg i zmist studi< o precenqovanx vpl<vu, co u tim slu~ax zrobene. Okrem rozpatrany intenziteta vpl<vu (viraèni zoz efektivnu vizarjovanu mocnoscu po{oreny), nadpatraxci or}an u konkretnim slu~ax rozpatrel i tirvanw vpl<vu – bazna stan<ca predstavy kontinualne `ridlo zarjоvаny. Primenxюci принципи prevenci< i predostro`nosci (~len 9. pasus 1. podto~ku 2. Zakona o za|iti ìvotnogo {tredku (“S.G. RS”, ~s. 135/04, 36/09, 36/09 – dr. zakon, 72/09 – dr. zakon i 43/11 – odluka US), zoz htorim {e vimaga è ka`da aktivnosc mu{i buc planovana и zaprovadzena na sposob è medzi in{im predstavy najmen{i rizik za lxdske zdravw, zoz Studix potrebne dokazac è za predmetni prowkt budze primenwna najlwp{a rozpolaгuxca i dostupna tehnolo}iy, tehn<ka i oprema. Maxci u oglydze napredok navedzene, а окреме специфичносц локациї (густо населєна бивательна зона) нєобходнє виробиц документ зоз хторим ше анализує и оценює квалитет творительох животного штредку на одредзеним просторе, medzisobni vpl<v isnuxcih i planovanih aktivnoscoh i utverdzux usloviy i miri za zoperanw, zmen{anw i odklonqovanw ~kodl<vih vpl<voh na ìvotni {tredok yk i mirи u slu~ax вдереня i obezpe~ic provadzenw vpl<vu `ridlа zarjovany, a to {e viklx~no mu{i obezpe~ic zoz Studix o precenqovanx vpl<vu na ìvotni {tredok, htoru bi trebal virobic multidisciplinarni fahovi tim. Na osnovi gore navedzenogo, ri{ene yk u dispozitive. Pouka o pravnim l<ku: Prociv togo ri{eny ношитель проєкта moè viyvic àlbу Pokra<nskomu sekretariytu za urbanizem, budovatelqstvo i za|itu ìvotnogo {tredku u ~a{e 15 dn< od dny доставаня ri{eny, pрейґ tого or}anu. Zainteresovana yvnosc moè обyvic àlbu prociv togo ri{eny u ~a{e 15 dn< od dny obyvjovany u sredstvoh yvnogo informovany, прейґ того or}anu.

РУСКЕ СЛОВО 29

Городска управа за защиту животного штредку на основи члена 29. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї” число 135/04 и 36/09), обявює

ИНФОРМАТОР Городска управа за защиту животного штредку на основи члена 29. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї” число 135/04 и 36/09), обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о принєшеним ришеню з хторим дата согласносц на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта – радио базней станїци мобилней телефониї – „НС2063_02 НС_Нови_Сад_Алекси_Шантича” Ношитель Проєкта „VIP MOBILE”, D.O.O. Нови Беоґрад, Младежских бриґадох 21, поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта – радио базней станїци мобилней телефониї „НС2063_02 НС_Нови_Сад_Алекси_Шантича” у улїци Алекси Шантича число 14, на катастерскей парцели число 1268 К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад. После запровадзеного поступку и предлогу Технїчней комисиї, Городска управа за защиту животного штредку дня 6. септембра 2016. року принєсла ришенє число VI-501-323/16, зоз хторим дата согласносц на предметну Студию. З цильом обвисцованя заинтересованей явносци текст ришеня обявює ше у цалосци: Городска управа за защиту животного штредку, на основи члена 24. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, чс. 135/04 и 36/09) и члена 192. пасус 1 Закона о общим управним поступку („Службени новини СРЮ” число 33/97 и 31/01 и „Службени глашнїк РС” число 30/10) и члена 11., 34. и 36. Одлуки о Городских управох Городу Нового Саду („Службени новини Городу Нового Саду”, число 52/08, 55/09, 11/10, 39/10, 60/10 и 69/13), поступаюци по вимоги ношителя прокєта „KODAR INŽINJERING” D.O.O. зоз Беоґраду по овласценю ношителя проєкта „VIP MOBILE”, D.O.O. Нови Беоґрад, Младежских бриґадох 21, у поступку одлучованя о даваню согласносци на Студию о преценьованю вплїву застатого стану на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї – „НС2063_02 НС_Нови_Сад_Алекси_Шантича” после запровадзеного поступку и звиту технїчней комисиї, приноши

РИШЕНЄ

1. Дава ше согласносц на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок за проєкт базней станїци мобилней телефониї „НС2063_02 НС_Нови_Сад_Алекси_Шантича” у улїци Алекси Шантича число 14, на катастерскей парцели число 1268 К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад, ношитель Проєкта „VIP MOBILE”, D.O.O. Нови Беоґрад, Младежских бриґадох 21, 2. Обовязує ше Ношитель проєкта же: – проєкт виведзе у складзе зоз приложену документацию и условиями и мирами защити хтори утвердзели други овласцени орґани и орґанизациї, а дати су у прилогу Студиї; – обезпечи условия и запровадзи мири за зоперанє, зменшованє лєбо одклоньованє чкодлївих вплївох на животни штредок, хторих єст у Студию, поглавє 8. „Опис мирох з цильом зопераня, зменшованя лєбо одклоньованє каждого значнєйшого чкодлївого вплїву на животни штредок”; 3. Ношитель проєкта длужни обезпечиц вивершованє програми нєпреривного провадзеня у складзе зоз важацима предписанями хтори дефиновани зоз поглавйом 9. „Програма провадзеня вплїву на животни штредок ” и же податки достати зоз мониторинґом доручує Аґенциї за защиту животного штредку, Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду и Городскей управи за инспекцийни роботи – Обласц инспекциї за защиту животного штредку; 4. Наклада ше ношительови проєкта же у случаю реконструкциї и пременки технїчних характеристикох базней станїци зоз точки 1. того ришеня, поднєше вимогу компетентоному орґану за одлучованє о потреби преценьованє вплїву на животни штредок.

ОБГРУНТОВАНЄ

Поприємство „KODAR INŽINJERING” D.O.O. зоз Беоґраду по овласценю ношителя проєкта

30 РУСКЕ СЛОВО

„VIP MOBILE”, D.O.O. Нови Беоґрад, Младежских бриґадох 21, поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта – радио базней станїци мобилней телефониї „НС2063_02 НС_Нови_Сад_Алекси_Шантича” у улїци Алекси Шантича число 14, на катастерскей парцели число 1268 К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад. Проєктом предвидзена реконтрукция иснуюца базна станїца и то так же будзе поставена тросекторна антенска система за обсяги DCS 1800, UMTS и LTE. У каждим секторе постави ше по єдна панел антена типа К742236 продукователя Kathrein за закриванє у обсягох DCS 1800, и UMTS и по єдна антена типа К742215 продукователя Kathrein за обсяг LTE. Плановани азимути антенох виноша 30 ступнї, 180 ступнї и 290 ступнї, респективно по секторох за обидва системи. Конфиґурация примодавача базней станїци за систему DCS 2+2+2, за UMTS 3+3+3 а за LTE 1+1+1. У складзе зоз Законом о преценьованю вплїву на животни штредок и Правилнїком о поступку явного увида, презентациї и явней розправи о студиї о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, число 69/05) запровадзени поступок преценьованя вплїву на животни штредок и обезпечене участвованє заинтересованих орґанох и орґанизацийох и явносци. У законским термину, хтори предвидзени за явни увид, Студия о преценьованю вплїву проєкта на животни штредок була виложена у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку по 11. юлий 2016. року. Под час тирваня явного увиду нє доручени думаня и зауваги у писаней форми на Студию о преценьованю вплїву проєкта на животни штредок з боку заинтересованих орґанох, орґанизацийох и явносци анї нє було винєшених думаньох заинтересованєй явносци под час презентациї и явней розправи хтора отримана 12. юлий 2016. року цо константоване у записнїку число VI501-323/16 од 12. юлий 2016. року. Зоз ришеньом о образованю и менованю предсидателя и членох технїчней комисиї за оцену Студиї о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС2063_02 НС_Нови_Сад_Алекси_Шантича” у улїци Алекси Шантича число 14, на катастерскей парцели число 1268 К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад. ношитель Проєкта „VIP MOBILE”, D.O.O. Нови Беоґрад, Младежских бриґадох 21, число VI501-323/16 од 10. юния 2016. року, формована Технїчна комисия за оценьованє Студиї о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта, хтора випитала Студию о преценьованю вплїву и после запровадзеного, зоз законом утвердзеним поступком, о своєй роботи тому орґану доручела звит число VI-501-323/16 од 6. септембра 2016. року зоз оцену предметней Студиї о преценьованю вплїву и зоз предлогом же ше на исту да согласносц. Зоз увидом до комплетней документациї, после запровадзеного поступку и звиту технїчней комисиї константоване же Студия зробена у складзе зоз Законом о преценьованю вплїву на животни штредок, Правилнїком о змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, число 69/05) и Ришеньом о потреби преценьованя вплїву и о одредзованю обсягу и змисту студиї число VI-501-1040/15 од 24. фебруара 2016. року, хтору принєсла Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду. Кед ше Проєкт виведзе у складзе зоз технїчну документацию и кед ше випочитує шицки предвидзени мири за зменшованє лєбо зоперанє чкодлївих вплївох на животни штредок зоз точки 2. и 3. того ришеня, робота обєкта нє будзе значнєйше загрожовац животни штредок. На основи горе наведзеного ришене як у дипозитиве. Поука о правним лїку: Тото ришенє конєчне у управним поступку. Процив того ришеня ношитель Проєкта може порушац управни спор пред Управним судом 30 днї од дня приманя ришеня, а заинтересована явносц 30 днї од дня обявйованя обвисценя о принєшеним ришеню у средствох явного информованя.

ОБВИСЦЕНЄ

о принєшеним ришеню з хторим дата согласносц на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта – радио базней станїци мобилней телефониї – „НС2028_01 НС_Нови_Сад_Готел_Путнїк” Ношитель Проєкта „VIP MOBILE”, D.O.O. Нови Беоґрад, Младежских бриґадох 21, поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта – радио базней станїци мобилней телефониї „НС2028_01 НС_Нови_Сад_Готел_Путнїк” у улїци Илиї Оґняновича число 24, на катастерскей парцели число 2 К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад. После запровадзеного поступку и предлогу Технїчней комисиї, Городска управа за защиту животного штредку дня 7. септембра 2016. року принєсла ришенє число VI501-314/16, зоз хторим дата согласносц на предметну Студию. З цильом обвисцованя заинтересованей явносци текст ришеня обявює ше у цалосци: Городска управа за защиту животного штредку, на основи члена 24. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, чс. 135/04 и 36/09) и члена 192. пасус 1 Закона о общим управним поступку („Службени новини СРЮ” число 33/97 и 31/01 и „Службени глашнїк РС” число 30/10) и члена 11., 34. и 36. Одлуки о Городских управох Городу Нового Саду („Службени новини Городу Нового Саду”, число 52/08, 55/09, 11/10, 39/10, 60/10 и 69/13), поступаюци по вимоги ношителя прокєта „KODAR INŽINJERING” D.O.O. зоз Беоґраду по овласценю ношителя проєкта „VIP MOBILE”, D.O.O. Нови Беоґрад, Младежских бриґадох 21, у поступку одлучованя о даваню согласносци на Студию о преценьованю вплїву застатого стану на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї – НС2028_01 НС_Нови_Сад_Готел_Путнїк” после запровадзеного поступку и звиту технїчней комисиї, приноши

РИШЕНЄ

1. Дава ше согласносц на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок за проєкт базней станїци мобилней телефониї „НС2028_01 НС_Нови_Сад_Готел_Путнїк” у улїци Илиї Оґняновича число 24, на катастерскей парцели число 2 К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад, ношитель Проєкта „VIP MOBILE”, D.O.O. Нови Беоґрад, Младежских бриґадох 21, 2. Обовязує ше Ношитель проєкта же: – проєкт виведзе у складзе зоз приложену документацию и условиями и мирами защити хтори утвердзели други овласцени орґани и орґанизациї, а дати су у прилогу Студиї; – обезпечи условия и запровадзи мири за зоперанє, зменшованє лєбо одклоньованє чкодлївих вплївох на животни штредок, хторих єст у Студию, поглавє 8. „Опис мирох з цильом зопераня, зменшованя лєбо одклоньованє каждого значнєйшого чкодлївого вплїву на животни штредок”; 3. Ношитель проєкта длужни обезпечиц вивершованє програми нєпреривного провадзеня у складзе зоз важацима предписанями хтори дефиновани зоз поглавйом 9. „Програма провадзеня вплїву на животни штредок ” и же податки достати зоз мониторинґом доручує Аґенциї за защиту животного штредку, Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду и Городскей управи за инспекцийни роботи – Обласц инспекциї за защиту животного штредку; 4. Наклада ше ношительови проєкта же у случаю реконструкциї и пременки технїчних характеристикох базней станїци зоз точки 1. того ришеня, поднєше вимогу компетентоному орґану за одлучованє о потреби преценьованє вплїву на животни штредок.

ОБГРУНТОВАНЄ

Поприємство „KODAR INŽINJERING” D.O.O. зоз Беоґраду по овласценю ношителя проєкта „VIP MOBILE”, D.O.O. Нови Беоґрад, Младежских бриґадох 21, поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта – радио базней станїци мобилней телефониї „НС2028_01 НС_Нови_Сад_Готел_Путнїк” у улїци Илиї Оґняновича число 24, на катастерскей парцели число 2 К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад. Проєктом планована реконтрукция иснуюца базна станїца и то так же будзе поставена тросекторна антенска система за обсяги GSM 900, GSM 1800, UMTS и LTE. У першим секторе ше находзи єдна антена типа К742236 за закриванє обсягу GSM1800 и єдна антена типа 742215 за закриванє обсягу UMTS. У другим секторе ше находзи єдна антена тиа К742266 за обсяги GSM 900 и GSM 1800 и

16. СЕПТЕМБЕР 2016.

.єдна антена типа К742215 за закриванє обсягу UMTS. У трецим секторе ше находзи єдна антена типа К742236 за закриванє обсягу GSM 1800 и єдна антена типа К742215 за закриванє UMTS. Плановани азимути антенох виноша 0 ступнї, 120 ступнї и 250 ступнї, респективно по секторох за обидва системи. Конфиґурация примодавача базней станїци за систему GSM 900 0+2+0, GSM 1800 2+2+2 за систему UMTS 3+3+3 а за систему LTE 1+1+1.У складзе зоз Законом о преценьованю вплїву на животни штредок и Правилнїком о поступку явного увида, презентациї и явней розправи о студиї о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, число 69/05) запровадзени поступок преценьованя вплїву на животни штредок и обезпечене участвованє заинтересованих орґанох и орґанизацийох и явносци. У законским термину, хтори предвидзени за явни увид, Студия о преценьованю вплїву проєкта на животни штредок була виложена у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку по 4. юлий 2016. року. Под час тирваня явного увиду нє доручени думаня и зауваги у писаней форми на Студию о преценьованю вплїву проєкта на животни штредок з боку заинтересованих орґанох, орґанизацийох и явносци анї нє було винєшених думаньох заинтересованєй явносци под час презентациї и явней розправи хтора отримана 5. юлий 2016. року цо константоване у записнїку число VI-501-314/16 од 5. юлия 2016. року. Зоз ришеньом о образованю и менованю предсидателя и членох технїчней комисиї за оцену Студиї о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС2028_01 НС_Нови_Сад_Готел_Путнїк” у улїци Илиї Оґняновича число 24, на катастерскей парцели число 2 К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад, ношитель Проєкта „VIP MOBILE”, D.O.O. Нови Беоґрад, Младежских бриґадох 21, число VI-501-314/16 од 2. юния 2016. року, формована Технїчна комисия за оценьованє Студиї о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта, хтора випитала Студию о преценьованю вплїву и после запровадзеного, зоз законом утвердзеним поступком, о своєй роботи тому орґану доручела звит число VI-501-314/16 од 6. септембра 2016. року зоз оцену предметней Студиї о преценьованю вплїву и зоз предлогом же ше на исту да согласносц. Зоз увидом до комплетней документациї, после запровадзеного поступку и звиту технїчней комисиї константоване же Студия зробена у складзе зоз Законом о преценьованю вплїву на животни штредок, Правилнїком о змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, число 69/05) и Ришеньом о потреби преценьованя вплїву и о одредзованю обсягу и змисту студиї число VI-501-1148/15 од 23. фебруара 2016. року, хтору принєсла Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду. Кед ше Проєкт виведзе у складзе зоз технїчну документацию и кед ше випочитує шицки предвидзени мири за зменшованє лєбо зоперанє чкодлївих вплївох на животни штредок зоз точки 2. и 3. того ришеня, робота обєкта нє будзе значнєйше загрожовац животни штредок. На основи горе наведзеного ришене як у дипозитиве. Поука о правним лїку: Тото ришенє конєчне у управним поступку. Процив того ришеня ношитель Проєкта може порушац управни спор пред Управним судом 30 днї од дня приманя ришеня, а заинтересована явносц 30 днї од дня обявйованя обвисценя о принєшеним ришеню у средствох явного информованя.

16. СЕПТЕМБЕР 2016.

Городска управа за защиту животного штредку на основи члена 29 Закона о преценьованю вплїву на животни штредок (“Службени глашнїк Републики Сербиї” число 135/04 и 36/09), обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о принєшеним ришеню же потребне преценьованє вплїву и одредзованю обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта радио базней станїци мобилней телефониї “НС2383_05 НС_Нови_Сад_Сайлово” Подприємство “KODAR INŽINJERING” D.О.О. зоз Беоґраду по овласценю ношителю проєкта “VIP MOBILE” D.O.O., Нови Беоґрад, Младежских бриґадох 21 поднєсол тому орґану вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї “НС2383_05 НС_Нови_Сад_Сайлово” у улїци Сайлово XXIII, на катастерскей парцели 9127/18 К.О. Нови Сад IV, Город Нови Сад. После запровадзеного поступку, Городска управа за защиту животного штредку дня 12. septembra 2016. року принєсла ришенє число VI-501-546/16, же потребне преценьованє вплїву на животни штредок и о одредзованю обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок. З цильом обвисцованя заинтересованей явносци интеґрални текст ришеня обявює ше у цалосци: Городска управа за защиту животного штредку, на основи члена 10 пасус 4 и 5 Закона о преценьованю вплїву на животни штредок (“Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04) и члена 192 пасус 1 Закона о общим управним поступку (“Службени новини СРЮ, число 33/97 и 31/01 и “С.Г. Републики Сербиї” число 30/10) и члена 11 Одлуки о городских управох Городу Нового Саду (“Службени новини Городу Нового Саду”, число 52/08, 55/09 и 11/10, 39/10 и 60/10), поступаюци по вимоги ношителя проєкту “VIP MOBILE” D.O.O., Нови Сад, Младежских бриґадох 21, за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта ““НС2383_05 НС_Нови_Сад_Сайлово”, приноши

РИШЕНЄ

1. Утвердзує ше же за проєкт радио базней станїци мобилней телефониї “НС2383_05 НС_Нови_Сад_Сайлово” у улїци Сайлово XXIII,на катастерскей парцели 9127/18 К.О. Нови Сад IV, Город Нови Сад, ношителя проєкту “VIP MOBILE” D.O.O., Нови Сад, Младежских бриґадох 21 потребне преценьованє вплїву на животни штредок. 2. Одредзує ше же би Ношитель Проєкту, Студию о преценяованю вплїву на животни штредок за проєкт радио базна станїца за мобилну телефонию “НС2383_05 НС_Нови_Сад_Сайлово” у улїци Сайлово XXIII,на катастерскей парцели 9127/18 К.О. Нови Сад IV, Город Нови Сад у поглядзе обсягу и змисту, виробел у складзе зоз членом 17. Закону о преценьованю вплїву на животни штредок и з правилнїком о змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок (“Службени глашнїк РС”, число 69/05). Студия о преценьованю вплїву на животни штредок муши мац: – прераховани уровень електромаґнетней емисиї на уровню од интересу, звонка (outdoor) и знука (indoor), кед станїца максимално роби – дац таке технїчне ришенє базней станїци хторе обезпечує же би наведзене жридло, кед роби зоз максималним капацитетом, нє прекрочує 10 одсто референтного гранїчного уровня хтори дефиновани зоз Правилнїком о гранїцох викладаня нєйонизуюцим зарйованю (“Службени глашнїк РС”, число 104/09).

ОБГРУНТОВАНЄ

Подприємство “KODAR INŽINJERING” D.О.О. зоз Беоґраду по овласценю ношителю проєкта “VIP MOBILE” D.O.O., Нови Беоґрад, Младежских бриґадох 21 поднєсол тому орґану вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї “НС2383_05 НС_Нови_Сад_Сайлово” у улїци Сайлово XXIII,на катастерскей парцели 9127/18 К.О. Нови Сад IV, Город Нови Сад. Зоз проєктом планована реконструкция постояцей базней станїци и то так же на иснуюци обсяги DCS 1800 и UMTS будзе додана система LTE. Иснуюца антена К80010270 будзе ше хасновац за закриванє у иснуюцих обсягох DCS 1800 и UMTS и у новопланованим обсягу LTE. Плановани азимути антенох виноша 80 ступнї, 200 ступнї и 320 ступнї, респективно по секторох за шицки системи. Конфиґурация примодавачох базней станїци за систему DCS 1800 то 2+2+2, UMTS то 3+3+3, а за систему LTE то 1+1+1. У складзе зоз Законом о преценьованю вплїву на животни штредок, о поднєшеней Вимоги обвисцена явносц зоз оглашованьом у средствох явного информованя, МЗ. “Юґовичево”. У зоз Законом предисаним терминє нє доручени думаня заинтересованих органох, организацийох и явносци. Ношитель проєкта доручел Контракт о закупе хтори заключени медзи Младеном Простроґом, Нови Сад, улїца Сайлово и „VIP MOBILE” D.O.O., Младежских бриґадох 21, Беоґрад, Информацию о локациї за парцелу число 9127/18 К.О. Нови Сад IV, хтору Виробела Городска управа за урбанизем и бивательни дїла Городу Нови Сад, число V-353-340/15 од 28. 06. 2016. року. Ґу наведзеней вимоги ношитель проєкта доручел Фахову оцену обтерхованя животного штредку у локалней зони базней станїци мобилней телефониї “НС2383_05 НС_Нови_Сад_Сайлово” число ЕМ2016-153/SO од 26. мая 2016. року хтору виробела акредитована Лаборатория “W LINE” зоз Беоґраду. Базна станїца мобилней телефониї “НС2383_05 НС_Нови_Сад_Сайлово” ма вкупну ефективну моц зарйованя векшу як 250 W на шицких трох секторох за обсяги DCS1800, UMTS и LTE. Зоз анализу комплетней вимоги, окреме Фаховей оцени обтерхованя животного штредкуу локалней зони базней станїци мобилней телефониї “НС2383_05 НС_Нови_Сад_Сайлово”, а маюци у оглядзе же базна станїца представя континуоване жридло зарйованя, же зоз прераховйованьом достати вредносци поля при максималней роботи базней станїци преходзи 10 одсто референтней гранїчней вредносци за шицки фреквенцийски обсяги, же нє предвидзена анї єдна конкретна мира защити од нєйонизуюцих зарйованьох (зменшанє число активних каналох, хаснованє опреми хтора продукує нїзши уровнї поля, иншаки напрями антенох лєбо вибор другого обєкту на хтори би ше могла инсталовац базна станїца), маюци у оглядзе начала защити од нєйонизуюцих зарйованьох хтори предвидзени зоз членом 3. точка 1. и 2. Закону о защити од нєйонизуюцих зарйованьох (“Службени глашнїк РС”, число 36/09) и то же кажде нєпотребне викладанє нєйонизуюцим зарйованю нє дошлєбодзене як и то же ше преценює хасен хтори хаснованє жридла дава дружтве у одношеню на потенциялни ризики наступаня чкодлївого зарйованя пре хаснованє жридла и применююци начала превенциї и осторожносци (член 9. точка 1. подточка 2. “Службени глашнїк РС”, число 135/04, 36/09, 36/09- др закон, 72/09 – др. Закон и 43/11 – одлука УС), з хторим ше вимага же би кажда активносц мушела буц планована и запровадзена на способ же медзи иншим представя най-

менши ризик за здравє людзох, Городска управа за защиту животного штредку оценєла же ношитель проєкта муши обезпечиц таке технїчне ришенє за станїцу, же би жридло зарйованя зоз свою роботу нє премаховало 10 одсто референтного гранїчного уровня викладаня жительства електричним, маґнетним и електромаґнетним польом розличней фреквенцї, хтори дефиновани зоз Правилнїком о гранїцох викладаня нєйонизуюцим зарйованю, кед станїца роби з максималним капацитетом. Окрем розпатраня интензитету вплїву (хтори виражени з ефективно виказану моц пошореня), компетентни орґан у конкретним случаю розпатрел и тирванє вплїву – базна станїца представя континуалне жридло зарйованя. После розпатраня вимоги ношителя проєкта и податкох о предметней локациї, характеристикох и преценьованю можлївих вплївох наведзеного проєкта на животни штердок, а маюци у оглядзе, же предметна радио базна станїца ма ефективну визарююцу моц векшу од 250 W и може значно вплївовац на животни штредок – точка 12 и 13 Телекомуникацийни обєкти мобилней телефониї (базни радио станїци), Лїстини II Уредби о утвердзованю Лїстини проєктох за хтори обовязне преценьованє вплїбву и Лїстина проєктох за хтори ше може вимагац преценьованє вплїву на животни штредок (“Службени глашнїк РС”, число 114/08), тот орґан у складзе зоз членом 10 точка 4 Закону о преценьованю вплїву одлучел же нєобходне преценьованє вплїву. Зоз членом 10. точка 5. Закону о преценьованї вплїву на животни штредок, предписане зоз одлуку з хтору ше утвердзує же потребне преценьованє вплїву проєкту на животни штредок, компетентни орґан може одредзиц и обсдяг и змист студиї о преценьованю вплїву, цо у тим случаю и поробене. Okrem rozpatrany intenziteta vpl<vu (viraèni zoz efektivnu vizarjovanu mocnoscu po{oreny), nadpatraxci or}an u konkretnim slu~ax rozpatrel i tirvanw vpl<vu – bazna stan<ca predstavy kontinualne `ridlo zarjоvаny. Primenxюci принципи prevenci< i predostro`nosci (~len 9. pasus 1. podto~ku 2. Zakona o za|iti ìvotnogo {tredku (“S.G. RS”, ~s. 135/04, 36/09, 36/09 – dr. zakon, 72/09 – dr. zakon i 43/11 – odluka US), zoz htorim {e vimaga è ka`da aktivnosc mu{i buc planovana и zaprovadzena na sposob è medzi in{im predstavy najmen{i rizik za lxdske zdravw, zoz Studix potrebne dokazac è za predmetni prowkt budze primenwna najlwp{a rozpolaгuxca i dostupna tehnolo}iy, tehn<ka i oprema. Маюци у оглядзе шицко наведзене, нєобходне виробиц документ з хторим ше анализує и оценює квалитет животного штредку на одредзеним просторе, медзисобни вплїв постояцих и планованих активносцох и утвердзує условия и мири за зоперанє, зменшанє и одклоньованє чкодлївих вплївох на животни штредок як и мирох у случаї нєщесца и обезпечованя провадзеня вплїву жридлох зарйованя, a то ше виключно може обезпечиц зоз Студию о преценьованю вплївуна животни штредок, хтору би требал виробиц мултидисциплийни фахови тим. На основи винєшеного одлучене як у диспозитиве: Поука о правним лїку: процив того ришеня ноштель Проєкта ше мож жалїц Покраїнскому секретарияту за урбанизем и защиту животного штредку, у чаше 15 днї од дня приєма ришеня, тому орґану. Заинтересована явносц ше може жалїц тому орґану у чаше 15 днї од дня його обявйованя у средствох явного информованя, тому орґану.

РУСКЕ СЛОВО 31

СПОРТ/ИНФОРМАТОР ПРИЯТЕЛЬСКЕ СТРЕТНУЦЕ ДАКЕДИШНЇХ ФОДБАЛЕРОХ

РУСИНОВЦИ ПРЕШВЕЧЛЇВО ПОБЕДЗЕЛИ ФК „Русин” – ФК „Апатин” 5:1 (1:1)

Всоботу, 10. септембра, у Руским Кере стуре на Ярашу у приятельским змаганю екипа фодбалерох-ветеранох рускокере стурского ФК „Русин” победзело екипу ветеранох ФК „Апатин” з резултатом 5:1 (1:1). Було то змаганє у котрим домашня публика, коло пейдзешат навияче уживала у бависку, а поготов у побиди Русиновцох над екипу Апатину у котрей углавним бавели дакедишнї першолиґаше. Вони дали и перши ґол на соботовим змаганю. Ґол дати зоз шлєбодного бица, дас зоз 20 метерох, котре ґолман Русина Звонко Орос нє могол бранїц. Русин виєдначел на 1:1 по сле одличного предзераня Кршича з лївого боку. Швидки Кршич претриблал даскелїх бавячох зоз Апатину и майсторски дал ґол. У другим полчаше до вираженя пришла лєпша кондиция Кере стурцох. На 2:1 звекшал А. Кочиш з главу по сле одличней акциї; 3:1 - ґол дал Медич тиж по сле одличней акциї; 4:1 аґилни Петкович зоз главу; 5:1 –звалєни Саянкович, судия пискал пенал, а єден зоз найлєпших бавячох соботового стретнуца Ґибулович майсторски дал ґол. Змаганє ше бавело 2 х 35’, а судзел судия Чапко. Городска управа за защиту животного штредку на основи члена 29. пасус 1. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї” число 135/04 и 36/09), обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о принєшеним ришеню же потребне преценьованє вплїву и о одредзованю обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС42,НСХ42,НСУ42,НСО42-НС-ПИВАРНЯ МБ” Ношитель проєкта „Телеком Сербия” а. д. Таковска 2, Беоґрад, поднєсол тому орґану вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву застатого стану на животни штредок проєкта – базней станїци мобилней телефониї „НС42,НСХ42,НСУ42,НСО42-НС-ПИВАРНЯ МБ” у улїци Темеринска драга число 50, у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 104/51 К.О. Нови Сад III, Город Нови Сад. После запровадзеного поступку, Городска управа за защиту животного штредку дня 5. септембер 2016. року принєсла ришенє число VI-501-537/16 же потребне преценьованє вплїву на животни штредок и о одредзованю обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок. З цильом обвисцованя заинтересованей явносци текст ришеня обявює ше у цалосци: Городска управа за защиту животного штредку, на основи члена 10 пасус 4 и 5. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, чс. 135/04 и 36/09), члена 192. пасус 1. Закона о общим управним поступку („Службени новини СРЮ” число 33/97 и 31/01 и „Службени глашнїк РС” число 30/10) и члена 11., 34. и 36. Одлуки о Городских управох Городу Нового Саду („Службени новини Городу Нового Саду”, число 52/08, 55/09 и 11/10, 39/10, 60/10 и 69/13), поступаюци по вимоги ношителя проєкта „Телеком Сербия” а. д. Таковска 2, Беоґрад, за одлучованє о потреби преценьованя вплїву застатого стану на животни штредок проєкта радио базней станїци за мобилну телефонию НС42,НСХ42,НСУ42,НСО42-НСПИВАРНЯ МБ” приноши

РИШЕНЄ

1. Утвердзує ше же за проєкт – базней станїци мобилней телефониї „НС42,НСХ42,НСУ42,НСО42-НСПИВАРНЯ МБ” у улїци Темеринска драга число 50, у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 104/51 К.О. Нови Сад III, Город Нови Сад ношителя проєкта

32 РУСКЕ СЛОВО

Тото змаганє було скорей догварене, як реванш после змаганя у Апатину, так же ветеранє Русину исти дзень нє могли участвовац на СБ „Яша Баков” у Коцуре. Змаганє було источашнє и тренинґ за лиґу ветеранох, за хтору ше Русин пририхтує. В. Сеґеди

„Телеком Сербия” а. д. Таковска 2, Беоґрад, (у дальшим тексту: Ношителя Проєкта) потребне преценьованє вплїву на животни штредок. 2. Ношитель проєкта ше обовязує же – проєкт виведзе у складзе зоз приложену документацию; – обезпечи перше випитованє уровня електромаґнетного поля и же обезпечи периодични випитованя после пущаня жридла до роботи на локациї базней станїци мобилней телефониї „НС42,НСХ42,НСУ42,НСО42-НС-ПИВАРНЯ МБ” у складзе зоз Законом о защити од нейонизуюцих зарйованьох („Службени глашнїк РС”, число 36/09) и важацима предписанями хтори реґулую тоту обласц и же податки достати зоз мониторинґом доруча Аґенциї за защиту животного штредку, Городскей управи за инспекцийски роботи Городу Нового Саду – Обласц инпекциї за защиту животного штредку и Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду.

ОБГРУНТОВАНЄ

Ношитель проєкта „Телеком Сербия” а. д. Таковска 2, Беоґрад, поднєсол тому орґану вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву застатого стану на животни штредок проєкта – базней станїци мобилней телефониї „НС42,НСХ42,НСУ42,НСО42-НС-ПИВАРНЯ МБ” у улїци Темеринска драга число 50, у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 104/51 К.О. Нови Сад III, Город Нови Сад Проєкт предвидзує поставянє тросекторней антенскей системи за закриванє GSM 900, GSM 1800, UMTS и LTE800 обсяги. Будзе ше хасновац три антени Кathrein 80010668 за GSM 900 и LTE800 обсяг три антени Kathrein 80010505 за UMTS обсяг и три антени Kathrein 739498 за обсяг GSM1800. Предвидзена конфиґурация примодавача базней станїци за систему GSM900 2+4+4, за систему GSM1800 4+4+4, за систему UMTS 3+3+3 a зa LTE800 1+1+1. Антени буду унапрямени зоз азимутами 85 ступнї (перши сектор), 220 ступнї (други сектор ) и 300 ступнї (треци сектор) за шицки системи. У складзе зоз Законом о преценьованю вплїву на животни штредок и Правилнїком, о поднєшеней вимоги обвисцена явносц з оглашованьом у средствох явного информованя и МЗ „Клиса”. У зоз законом предписаним терминє нє доручени думаня заинтересованих орґанох, орґанизацийох и явносци. Зоз увидом до документациї хтора доручена ґу ви-

моги, по запровадзеним поступку розпатраня ґу вимоги , тот орґан утвердзел же ше предметни проєкт находзи под точку 12., подточка 13.-Телекомуникацийни обєкти мобилней телефониї (базней радио станїци) Листини II Уредби о итвердзованю Лїстини проєктох за хтори обовязна преценьованє вплїву и Лїстини проєктох за хтори ше може вимагац преценьованє вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, число 114/08). Ґу наведзеней вимоги ношитель проєкта приложел: Контракт о закупе хтори заключени медзи Тарґовинско погосцительним подприємством „Родич МБ” доо зоз шедзиском у Кули и „Телеком Сербия” а.д. Таковска 2, Беоґрад, Анекс чс. 2 хтори заключени медзи Зєдинєнима сербскима пиварами и „Телеком Сербия” а.д. Таковска 2, Беоґрад, Информацию о локациї за парцелу число 104/51 К.О. Нови Сад III, число V-353420/16 од 9.08. 2016 року хтору видала Городска управа за урбанизем и квартельни роботи Городу Нового Саду и Фахову оцену обтерхованя животного штредку у локалней зони базней станїци мобилней телефониї „НС42,НСХ42,НСУ42,НСО42-НС-ПИВАРНЯ МБ” число звиту 1605/16-311 PO хтору виробела акредитована Лаборатория „Ватроґаз” зоз Нового Саду.. Зоз фахову овцену обтерхованя животного штредку у локалней зони базней станїци мобилней телефониї „НС42,НСХ42,НСУ42,НСО42-НС-ПИВАРНЯ МБ” утвердзене же тото жридло зоз свою роботу нє приведзе по прекроченє предписаних гранїчних вредносцох. Кед ношитель проєкта поступи у складзе зоз условиями хтори утвердзени зоз точку 2. диспозитива того Ришеня и кед шпе випочитую мири и условия защити животного штредку хтори предвидзени зоз поглавйом 7.3 Фаховей оцени обтерхованя животного штредку , робота базней стїнциза мобилну телефонию значнєйше нє загрожи животни штредок, односно уровень електомаґнетного зарйованя будзе у гранїцох дошлєбоденого. На основи горе наведзеного, ришене як у диспозитиве. Поука о правним лїку: Процив того ришеня ношитель проєкта може виявиц жалбу Покраїнскому секретарияту за урбанизем, будовательство и защиту животного штредку у чаше 15 днї од дня приманя ришеня, по тим орґану. Заинтересована явносц може обявиц жалбу процив того ришеня у чаше 15 днї од дня обявйованя у средствох явного информованя, по тим орґану.

16. СЕПТЕМБЕР 2016.

СПОРТ СПОРТСКИ БАВИСКА „ЯША БАКОВ” – ТУРНИР ВЕТЕРАНОХ У МАЛИМ ФОДБАЛУ

ТВАРДИ ОРЕХ ЗОЗ НОВОГО ОРАХОВА У рамикох 25. спортских бавискох „Яша Баков” всоботу, 10. септембра у Коцуре отримани турнир у малим фодбалу за ветеранох. Домашнї того змаганя бул ФК „Искра” зоз Коцура на чиїм ше стадиону змаганя бавело, а як найуспишнєйши на змаганю визначели ше бавяче з Нового Орахова

урнир ветеранох у малим фодбалу у рамикох 25. Спортских бавискох „Яша Баков” хтори отримани прешлей соботи, 10. септембра, на стадиону ФК „Искра” бул приємне нєсподзиванє. Насампредз же побиднїки були фодба лере-ветеранє КПД „Петро Кузмяк” дакедишнї бавяче ФК „Славия” зоз Нового Орахова. Уж роками Славия нє ма сениорску фодбалску екипу, а екипа ветеранох хтори з тей нагоди вибегли на коцурски терен, єдна з остатнїх ґенерацийох хтори бавели лиґашки змаганя. Ostatn<h rokoh najvecej problemi, ked slovo o fodbalu i sportu u Novim Orahove, to è nwt penwì. Bezpenw`nosc u sportu evidentna, tak povesc, u {ickih na{ih mestoh i kluboh. Ked slovo o Novim Orahove i|e vek{i problem to è u valalw v{e menwj mladih зинтересованих за фодбал. Успих ораховских ветеранох на турнире мож поровнац зоз Фениксовим нагадованьом лєпших часох за Фодбалски клуб “Slaviя”. Рушело ше з початку, селекция когуцикох вредно тернира на стадиону Славиї и нагадує лєпши фодбалски часи у Новим Орахове. Змаганя ше бавели у двох полчасох по 10 минути, а на турнире участвовали пейц екипи од по 8 и менєй бавячох старших од 35 рокох, хтори бавели кажда з кажду.

16. СЕПТЕМБЕР 2016.

Резултати по змаганьох були таки: КПД „Петро Кузмяк” (Нове Орахово) – РКЦ Нови Сад 3:0 КПД „Петро Кузмяк” – КПД „Карпати” Вербас 1:0 КПД „Петро Кузмяк” – ФК „Искра” (Коцур) 3:3 КПД „Петро Кузмяк” – Срим (Ораховчанє победзели) 7:1 РКЦ Нови Сад – КПД „Карпати” 6:0 РКЦ Нови Сад – ФК „Искра” 3:1 РКЦ Нови Сад – Срим 6:0 КПД „Карпати” – ФК „Искра” 3:2 КПД „Карпати” – Срим 1:1 ФК „Искра” – Срим 3:1 Пред остатнїм змаганьом ше уж знало же Ораховчанє найлєпши. Тиж так мали три побиди як и Новосадянє, алє у медзисобним дуелу були лєпши. Остатнє змаганє на турнире бавели праве Ораховчанє и домашнї. Домашнї би з побиду осиґурали треце место, а Ораховчанє би и зоз страцену остали на першим. З початку Искра водзела, алє вец Ораховчанє вировнали и зоз нєришеним змаганьом Искра остала на штвартим месце, а Ораховчанє лєм потвердзели свойо перше. Попри бавячох КПД „Петро Кузмяк” зоз Нового Орахова хтори победзели зоз три побиди и єдним нєришеним змаганьом, ту була и екипа РКЦ Нови Сад хтора освоєла друге место, КПД „Карпати” Вербас хтора освоєла треце место, домашня екипа ФК „Искра” зоз Коцура хтора освоєла штварте место и комби-

СЛАВНА „СЛАВИЯ” Star{i ìtelw Novogo Orahova i|e v{e {e zdogadux ekipi FK “Slaviї” htora bavela sedemdze{atih rokoh pre{logo viku. Gvary: tak dobre baveli è po Suboticu nw bulo takej dobrej ekipi. U ekipi tedi baveli: Ykim Gajduk, star{i, Tomislav Malacko, Tibor Lep, Pi{ta Gorvat, Zoltan Petra{, Dxra Biki (zoz Miklo{evcoh), Vladimir Hodak, Xlin Emejdi, Stoyn Стоїлькович Ci}o... No, za{ lwm, najlwp{i buli Vladimir Hodak Tirke, [andor Duda{ i Wni Petra{. Так добре бавели же велїх з нїх volali do вельких клубох як цо êrvenа gvizdа зоз Беоґраду, novosadskа Vojvodina, subotickи Spartak. No, anї wden nw napu|el Slaviю, алє остали бавиц у валалє.

нована екипа Сримцох зоз Горватскей хтора освоєла пияте место. Ораховчанє на турнире зазначели 3 побиди и 1 нєришене змаганє, екипа РКЦ Нови Сад победзела на трох змаганьох, КПД „Карпати” раз победзели и раз нєришено. Домашнї Коцурци раз победзели и раз бавели нєришено, а екипа Срим бавела раз нєришено. По законченю турнира, бавяче и орґанизаторе мали заєднїци полудзенок и друженє. Предсидатель спортских бавискох „Яша Баков” Иван Папуґа змагательним екипом подзелєл дипломи, а найуспишнєйшим и металиї.■ Т. Ходак

РУСКЕ СЛОВО 33

СПОРТ ШК „РУСИН”

КЕРЕСТУРСКИ ШАХИСТИ СТРАЦЕЛИ У ЗОМБОРЕ ШК „Полет 2” 4,5 : 1,5 ШК „Русин”

Прешлей нєдзелї, шахисти ШК “Русин” бавели шесте коло Медзиопштинскей лиґи Зомбор у Растини процив домашнєй екипи ШК “Полет 2”. После одбавених змаганьох на шейсц таблох, керестурци дожили пораженє. За ШК “Русин” побиду уписал Мирко Афич, нєришено зоз своїм процивнїком ба-

вел Михайло Венчельовски, а пораженя дожили Евґениє Медєши, Рафаил Венчельовски, Дюра Венчельовски и Иван Пап. Треба наглашиц же ШК “Полет 2” идуцей сезони будзе бавиц у висшим ступню змаганя, понеже зоз тоту побиду обезпечели перше место у Медзиопштинскей лиґи Зомбор за сезону 2016. Зоз тей нагоди госцованя у Растини, руководство ШК “Русин” вихасновали нагоду же би догварели и приятельске змаганє пионирох, дзе побиди за Русин зазначели Давид Надь и Матей Катрина. Шицко тото указує же гоч и без пенєжу, руководзаци людзе у клубу водза рахунку и о младих бавячох, же ше зоз нїма роби и же єдного дня успишно буду бавиц за сениорску екипу. У идуцим, седмим колу, ШК “Русин” дочекує екипу зоз Бачкого Бреґу. Я. Хома

ШК „ОМЛАДИНЄЦ”

ПОБИДА У ПРИҐРЕВИЦИ Внєдзелю, 11. септембра, коцурски шаховски клуб “Омладинєц” госцовал у Приґревици и победзел домашню екипу “Приґревица” зоз резултатом 4,5:1,5. Победзели Карло Бала, Владимир Лазор и Стефан Йока, а реми одбавели Стеван Перич, Никола Тадич, Споменко Павичевич. На нєдзелю ШК “Омладинєц” привита екипу шахистох зоз Червинки. З. Колєсар

ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА НОВИ САД

БОДИ ПРИПА ДЛИ ФАВОРИТОМ ФК „Бачка 1923” – ФК „ТСК”(Темерин) 1:2 (0:1)

У тижню за нами ФК „Бачка 1923” одбавела два першенствени змаганя на хторих нє була фаворит. Медзитим, гоч страцела на обидвох змаганьох Бачка релативно добре бавела процив фаворитох. Прешлу стреду на домашнїм терену Бачка бавела процив ФК „ТСК” зоз Темерину и страцела 2:1. Прешлей нєдзелї на змаганю

34 РУСКЕ СЛОВО

у Шайкашу од домашнього ФК „Борац” Дюрдьовчанє страцели з истим резултатом – 2:1 БАЧКА: Калайджич, Янкович, Маркович, Курушич, Павлов, Пантич, Летич, Ерделян, Тривунович, Матич, Данґубич. У другим полчасу до бависка вошли Балоґ, Мушицки и Деянович, а вишли Данґубич, Матич и Летич. Стретнуце процив ТСК-а од самого початку було напарте, шанси було на обидвох бокох з тим же Бачка мала вельо вецей бица и лєпши акциї. После шлєбодного бица з лївого боку бавяч ТСК-а Стоянович бул добри у скоку и дал ґол з главу у 27. минути. По сле велїх препущених шансох и приятого ґола бависко домашнїх ше кус дефанзивовало и на полчас ше пошло з ґолом предносци за ТСК. Як и на початку стретнуца, так и на початку другого полчасу Бачка ознова почала нападац. Виєдначенє ушлїдзело у 50. минути кед Тривунович фауловани у процивнїцким каребним просторе, а

Павлов бул сиґурни з пенал точки. По конєц бависка було вельо фаули, та так и вельо нєскладаня бавячох зоз одлуками судиї на цо ше потрошело досц часу. Судия змаганє предлужел штири минути, а ТСК дал ґол у остатней минути и виборел побиду. ФК Борац (Шайкаш) – ФК „Бачка 1923“ 2:1 (1:1) Внєдзеню одбавене 5. коло новосадскей лиґи, а Бачка бавела на госцованю у Шайкашу процив Борца дзе була подобна ситуация. З оглядом на тото же Борац фаворит за перше место у першенстве, мож повесц же ше Бачка досц добре ношела процив прешвечлївого фаворита. У 30. минути Бачка дала перши ґол хтори дал Маркович, а домашнї виєдначели пред конєц першого полчасу з ґолом з корнеру. После нєясней офсайд ситуациї, судия одлучел же домашнї бавяч заш лєм нє бул у офсайду и Борац преобрацел резултат на 2:1 у 60 минути. Шлїдуюце змаганє Бачка бави на домашнїм терену процив Петроварадину. М. Рамач 16. СЕПТЕМБЕР 2016.

СПОРТ МЕДЗИОПШТИНСКА ЛИҐА БАЧКА ТОПОЛЯ–МАЛИ ИДЬОШ–ВЕРБАС–БЕЧЕЙ

ИСКРА ПРЕШВЕЧЛЇВА НА ДОМАШНЇМ ТЕРЕНУ

Фодбалере коцурскей Искри рутински пришли до нових трох бодох. У 2. колу Медзиопштинскей лиґи Бачка Тополя–Мали Идьош–Вербас–Бечей Искра на домашнїм терену декласирала госцох зоз Старей Моравици, понеже их победзела зоз 12:0 Коцур: ФК „Искра” – ФК „Шлєбода” Стара Моравица 12:0. Патрачох: коло 100. Ґоли за Искру: Марян Малацко 3, Зоран Сердар 2, Дарко Николич 2, Дамян Ґубаш 2, Тони Иван 2 и Неманя Шкорич 1. ИСКРА: Филеп, Дрляча, Барович, Мусич, Дамир Ґубаш (Сталевич), Ваяґич, Иван (Ери), Малацко, Николич (Шкорич), Дамян Ґубаш, Сердар Екипа зоз Старей Моравици у першим колу страцела од Обилича у Змаєве зоз 11:0, а прешлого викенду у Коцуре од Искри зоз 12:0 и потвердзела предпоставку же є найслабша екипи у лиґи. Од самого початку змаганя Искри и Шлєбодише видзело же домашнїм фодбалером циль звекшац ґол розлику. Уж у 5. минути Николич начал екипу Шлєбоди, а у 10. минути исти бавяч звекшал нарезултат на 2:0. Шанси ше шоровали єдна за другу, алє бавяче Искри як кед би ше змагали же хто вецей нагоди нє вихаснує. Госци лєм кеди-нєкеди преходзели на Искрову половку терену.

Резултат на полчасу бул 7:0 за Искру, а по нагодох, без проблему могол буц и за 5 ґоли висши. Други полчас почал у истим темпу, а бавяче Искри ше трудзели бавиц и за публику, понеже було барз красни акциї и вельо нагоди за ґол. Знова ше бавело на єден ґол зоз тим же ше Шлєбода ище вецей поцагла и направела прави бункер опрез ґола. Таке бависко им нє помоло вельо, алє заш лєм, место 7 ґолох, прияли 5 ґоли. Тота побида подзвигла самодовириє после нєсподзиваного пораженя у першим колу змаганя. Атмосферу у Клубу после прешвечлївей побиди кущик погубело задзекованє тренера Зорана Ґолубовича, котри пре особни проблеми нє може предлужиц роботу. У наиходзацих дньох руководство Искри принєше одлуку о тим же хто будзе нови тренер. У шлїдуюцим колу Искра будзе госцовац у Радичевичу, дзе будзе бавиц процив Младосци. З. Колєсар

ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА ЗОМБОР – БАЧКА ПАЛАНКА

БОДИ ОСТАЛИ У БРЕСТОВЦУ

ФК „БСК” (Бачки Брестовец) – ФК „Русин” Бачки Брестовец: Стадион БСК, ски (Катона), Я. Кулич, Дюканопатрачох 100. Судия: Яишевич вич, Чизмар. У 4. колє П.Ф.Л. Русин зохабел бо(Бачка Паланка). Ґол за Русин дал: Дюканович. Жовти картони ди у Бачким Брестовцу. У першим полчаше фодбалере Рупри Русиновцох: Грнчяр, Ивич, сина бавели слабо, цо домашнї вихаПавлович, Орсаґ. РУСИН: Ж. Орос, Ивич, А. Ко- сновали, дали два ґоли, и ище у перчиш (Голик), Грнчяр, Кончар, Па- шим полчасу ришели змаганє. У влович, Б. Орос (Орсаґ), Будин- другим полчаше Русин забавел лєп16. СЕПТЕМБЕР 2016.

2:1 (2:0) ше, прейґ Дюкановича дал ґол, алє вировнац резултат по конєц змаганя, ше му нє удало. У шлїдуюцим колє Русин бави дома, процивнїк му Борец зоз Бачкого Ґрачцу. Змаганє ФК „Русин” – ФК „Борец” бави ше на нєдзелю, 18. септембра, на Ярашу, а почина на 16 годзин. В. Сеґеди

РУСКЕ СЛОВО 35

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ РОК LXXII ЧИСЛО 37 (3698) НОВИ САД, 16. СEПТEMБЕР 2016.

АД НОВИ С

КА И З У М И И А” Т Н О И Б Д О О Р В РУ Ч Н И О Т Е Л А ”ВО Й ЕГ Р О В Д У

■ КОВАЛЄ УЖ ЛЄМ НА МАНИФЕСТАЦИЙОХ ЦЕНА 30 ДИНАРИ

Фото: В. В.

Фото: Сандра Саламун

ПОМОГНЇЦЕ, РОЗПИТАЙЦЕ ШЕ, ПРЕПОЗНАЙЦЕ!

■ ПЕРША КЛАСА ПО РУСКИ ОЗНОВА У ДЮРДЬОВЕ Фотоґрафия: K006a_0165N