RUSKE SLOVO 36

ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ РОК LXXVI ЧИСЛО 36 (3905) НОВИ САД, 4. СЕПТЕМБЕР 2020.

Фото: Мария Афич

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

ОГЛЯДНУЦЕ НА ПРЕШЛОСЦ

■ПОЧАЛ ШКОЛСКИ РОК Фотоґрафия: 0363P

Фотоґрафия: 0135P

Фотоґрафия: 0362P

оволуєме читачох новинох „Руске слово” же би помогли препознац особи на старих фотоґрафийох. Пре точне идентификованє особох на сликох, хтори маю окремну музейну вредносц, потребна помоц од ширшей явносци. Шицки фотоґрафиї настали у дакедишнєй фотоґрафскей роботнї Бруґошових у Руским Керестуре. Кажду фотоґрафию ше подпише зоз одредзену шифру, та кед же препознаце даєдну, лєбо вецей особи на фотоґрафиї, модлїме Вас же бисце явели до Заводу на число телефона 021/548-421, лєбо на мейл: zavod.rusini@gmail.com.

П

Даєдни фотоґрафиї обявюємє вецей раз, понеже за нїх дотераз нєт нїяки податки.

ИНТЕРМЕЦО ДОБРОДЗЕЧНИ ОГНЬОГАСНИ ДРУЖТВА

ВЕРБАС

Г

ражданє у Новим Вербаше Добродзечне огньогасне дружтво основали давного 1904. року, а о два роки потим, 1906. року, ДОД було формоване и у Старим Вербаше. Пошвидко Огньогасни дружтва формовани и у околних местох нєшкайшей вербаскей општини – у Бачким Добрим Полю (Kiskér) 1911, у Змаєве (Pašićevo) 1927, у Савиним Селу (Torža) 1928, у Коцуре 1930. року и у Равним Селу (Šove) 1934. року.

Заєднїцка скупштина Нового и Старого Вербасу першираз зволана 5. децембра 1897. року, пре догварку о снованю огньогасного дружтва. Медзитим, Добродзечне огньогасне дружтво у Новим Вербаше основане 19. марца 1899. року, кед за предсидателя вибрани општински нотар з Нового Вербасу, Ґеорґ Ваґнер. На согласносц министра нукашнїх дїлох и на реґистрацию Дружтва ше длуго чекало, та сновательна скупштина отримана аж 14. фебруара 1904. року. Пошвидко на наиходзацих схадзкох одлучене же огньогасцом треба ушиц униформи, а основани и огньогасни орекестер зоз дуйнима инструментами. У тим периодзе поспишело им ше купиц основну опрему, алє и колску пумпу и єден гидрофор. Од початку, ДОД порядно участвовало на огньогасних змаганьох, а познєйше и Нови Вербас бул домашнї. Понеже огньогасни дружтва сновали гражданє на власну инициятиву, так и средства за функционованє, як и за направи и опрему, обезпечовани з добродзечних прилогох и приходох котри им гражданє охабяли у тестаментох, лєбо приход котри им оставал од бaлу, котри поряднє орґанизовали каждого року. Гоч окончовали гумани и одвичательни длужносци, шицки Дружтва функционовали без помоци держави и операли ше лєм на власни моци. Так було по 1933. рок, кед у Кральовини Югославиї реґуловани статус огньогасних дружтвох и принєшени Закон о огньогастве. На скупштини Дружтва 1933. року за предсидателя вибрани др Михаел Линденшмит, професор у вербаскей Ґимназиї. Вец 1937. року општинска управа ДОД у Новим Вербаше додзелєла порту обок при Ґимназиї за вибудов Огньогасного дома зоз турню. Будованє Огньогасного дома закончене 1938. року, а шлїдуюцого, 1939. року Огньогасни дом и пошвецени, кед ше преславело и 35-рочнїцу Добродзечного огньогасного дружтва у Новим Вербаше. За тоту нагоду друкована програма преслави на сербским, мадярским и нємецким язику. Огньогасни дом зоз турню збудовани 1938. року О. Р. у центру Вербасу, обок при Ґимназиї

2 РУСКЕ СЛОВО

4. СЕПТЕМБЕР 2020.

ЗМИСТ

УВОДНЇК Пише: Иван САБАДОШ, главни одвичательни редактор

■ Тижньовнїк 4–5. Знїманє годзинох руского язика

■ Нашо места 4. Роботи на керестурским беґелю

■ Економия 13. Тлачидба слунечнїку

■ Руске словечко 14–15. Нашо гвиздочки: Дуня Бабий зоз Дюрдьова

■ Култура и просвита 16–17. Почал нови школски рок

■ Мозаїк 20–21. Лєто у маскох

■ Людзе, роки, живот 22–23. Нашо госци: Єлена и Яким Рускайово

■ Духовни живот 26. Преславени Кирбай у Коцуре

■ Информатор 28–33. Мали оглашки и In memoriam

■ Спорт 36. Прешвечлїва побида „Русинових” кадетох

■ Интермецо 38–39. Хладок и горуци тепши

Насловни бок꞉ Приєм першокласнїкох у Руским Керестуре Авторка фотоґрафиї꞉ Мария Афич

ПЕРШИ СЕПТЕМБЕР Першого септембра почала школа, як цо то було и влонї, и залоньским, и вше одкеди паметаме, як цо (озда) будзе и нарок, и о пейц, и о сто роки. Перши септембер можебуц найважнєйши и ключни датум у року, нє лєм у живоце школяра, алє и цалей фамелиї, та и дружтва. Теди ше шицко меня, а каждодньово и штреднєрочни плани ше подредзую школи – од того же кеди ше будзе ставац и на кельо годзин полудньовац, по путованя, рочни, векши шопинґи. Но, тогорочни перши септембер и початок нового школского рока вшелїяк иншаки и будземе го длуго паметац, а окреме дзеци цо до школи ходза, родичи хтори их до нєй посилаю, и учителє и наставнїци хтори их у нєй уча. Розумлїве, пре нови, обовязни норми справованя хтори надрилєни пре епидемию вируса корона и здравствену безпечносц шицких учашнїкох образовного процесу. Маски, дистанца, дезинфекция, змени и ґрупи, комбиновани модели... шицко то нове, нєзвичайне, углавним нєприємне и компликоване, алє нєобходне. Полемику чи праве тераз идеални момент, чи школа наисце мушела почац праве 1. септембра, чи можебуц могло почекац два-три тижнї, охабям фаховцом. Сиґурне лєм же кеди-теди мушела почац, а вироятнє же перши дзень септембра идеални як и гоч хтори други датум, а ґу тому є ище и нормални, узвичаєни, обчековани. Познати и сиґурни символ у морю нєсиґурносци. Цали час одкеди епидемия почала и школи розпущени, педаґоґи и просвитни фаховци толкую же лєм жива настава и каждодньови директни контакт наставнїка зоз ґрупу школярох може цалком сполнїц задатки и мисию хтору ма школа и образовни процес. Шицки алтернативни форми школованя можу буц лєм дочасово и примушуюци мири, применлїви лєм док ше нє обезпечи елементарна сиґурносц порядного школского процесу. Тоти становиска скоро каждодньово доставаю и емпирийне потвердзенє. Нєдавно компетентни сообщели резултати виглєдованя по хторих у дзепоєдних векших городских школох и возростних ґрупох аж и по 60 одсто школяре вяри нє провадзели и нє участвовали активно у онлайн настави. Нє винїм их – нє мож од дзецох обчековац одвичательносц одроснутих. Нє мож винїц анї одроснутих – наставнїки нє могли, а родичи нє старчели мерковац. З другого боку, кед през лєто Министерство просвити робело пририхтуюцу анкету медзи родичми о можлївих моделох настави за нови школски рок, указало ше же скоро 20 одсто дзеци основношколского возросту нє маю з ким остац дома, у случаю же школи и далєй нє будзе. З другима словами, нє будзе хто на нїх мерковац и контроловац чи вислухали тв-преподаваня, чи поробели домашнї, чи научели лекцию, а чи лєм „покликали” там дзе треба и, конєц. Кед же дзепоєдни уж преспали єдно полрочє, нє треба их пущац до спокуси же би преспали ище єдно.

* ”РУСКЕ СЛОВО” – гласнїк по руски * Виходзи каждого пиятку * Снователь Национални совит рускей националней меншини * Видава НВУ ”Руске слово”, Нови Сад * Перше число вишло 15. юния 1945. року у Руским Керестуре * Адреса: НВУ ”Руске слово”, Булевар ошлєбодзеня 81/VII, 21000 Нови Сад * Редакция: одвичательни редакторe/ки – Олена Планчак-Сакач, Ясмина Дюранїн, Микола М. Цап, Микола Шанта * редакторе/ки рубрикох – Мирон Горняк-Кухар, Александар Паланчанин, Олена Папуґа, Мартица Тамаш, Славица Фейса, Вероника Вуячич * новинаре/ки – Мария Афич, Влада Дїтко, Лидия Кухар, Андреа Медєши, Оля Русковски * лекторка – Блажена Хома-Цветкович * ґрафична редакторка – Люпка Цвеїч * ґрафични дизайнерки – Мария Гудак, Таня Салонтаї * Телефони: 021/6613-697, 021/6624-708, 021/6623-076; 021/6621-433 * Телефакс 021/528-083 * Предплата за цали рок: у жеми 1 500 динари, а у иножемстве 100 евра * Жиро-рахунок Banca Intesa a.d. Beograd 160-923244-82 * Девизни рахунок 160-0050870024999-53 * Рукописи ше нє враца * Друкує Друкарня ” Maxima graf” Петроварадин * E-mail: redakcija@ruskeslovo.com * Web site: www.ruskeslovo.com * YU ISSN 0350-4603 * COBISS SR-ID 15915778 * Друковани тираж 2 000 *

Директор др БОРИС ВАРҐА *** Главни одвичательни редактор ИВАН САБАДОШ

4. СЕПТЕМБЕР 2020.

РУСКЕ СЛОВО 3

ТИЖНЬОВНЇК ЗОЗ ОСНОВНЕЙ И ШТРЕДНЄЙ ШКОЛИ „ПЕТРО КУЗМЯКˮ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

ГОДЗИНИ РУСКОГО ЯЗИКА ШЕ ЗНЇМА, ЗА КАЖДИ СЛУЧАЙ За розлику од другого полрочя прешлого школского року кед материяли за наставу знїмани лєм у керестурскей Школи, тераз до процесу уключени и школи у Коцуре и Дюрдьове, алє ше найвекша робота, заш лєм, кончи у нашей найвекшей образовней установи

Я

к у векшини школох у Сербиї, и у Основней и штреднєй школи зоз домом школярох „Петро Кузмяк” у Руским Керестуре концом авґуста почало знїманє настави за наступни школски рок. Знїманє лекцийох за онлайн наставу ше запровадзує и попри тим же ше векшина родичох опредзелєла же би їх дзеци од 1. септембра наставу провадзели директно у школи. Як гварели компетентни, тот поцаг представя „систему пририхтано сци” кед же евентуално будзе друга габа, лєбо погоршанє чечуцей епидемиї вирусу корона. У знїманю годзинох руского язика участвую учительки и наставнїци зоз трох школох – зоз Руского Керестура, Коцура и Дюрдьова, а у Керестуре знїманє ше отримує од соботи, 22. авґуста, у школским будинку Замок. ОПЕРАНЄ НА ВЛАСНИ МОЦИ Окрем главних реализаторох такей файти настави, одно сно про свитних роботнїкох, до знїманя годзинох уключени и знїмателє Златко Русковски и Яким Винаї зоз власну опрему, понеже руска заєднїца нє ма помоц

же би ше реализовало тото цо заплановане будзе потребне знїмац коло 80 годзини мешачно. – Понеже требало направиц Оперативни плани по хторих шицки нашо руски школи буду робиц, же би у тих школох наставни єдинки ишли по истим порядку, просеково будзе требац зняц коло 80 годзини мешачно. Тераз ше знїмало годзини хтори буду приказани школяром у септембру, вец ше будзе знїмац годзини за октобер, и так шором – гварела секретар Националного совиту Руснацох Таня Арва Планчак, котра и координатор за знїманє настави на далєкосц за руски язик. Понеже шицки школяре у шицких руских школох од вовторку, 1. септембра, ходза до школи, затераз нєт потреби за емитованьом годзинох руского язика прейґ телевизиї. У случаю же на єшень, або познєйше, будзе настава претаргнута пре епидемию з вирусом корона, шицки годзини уж напредок буду зняти и порихтани за евентуалне провадзенє настави з дому. НЄ ЛЄГКО БЕЗ ШКОЛЯРОХ

од локалней телевизиї хтора би ше анґажовала до тей велькей роботи. Прето до технїчного реализованя уключени вецей институциї – камера пожичена зоз Заводу за културу войводянских Руснацох, од Театра Дома култури Руски Керестур на хаснованє пожичени рефлектори и проєктор, а зоз керестурскей школи „Петро Кузмякˮ достати лаптопи и проєктор хтори школа достала праве за тоту намену. Шицки руски школи знїмаю по истим Оперативним плану же би наставни єдинки ишли по истим порядку, а

4 РУСКЕ СЛОВО

О искуствох просвитних роботнїкох зоз самого знїманя годзинох найвецей писане у першей габи епидемиї Ковиду-19, кед векшина констатовала же знїманє за ТВ було чежке, стресне и було лєм єдна карика у комплексней системи ученя на далєкосц, а о своїх упечаткох наставнїца руского язика Каролина Джуджар гвари꞉ – Сама идея знїманя годзинох подзековна, у смислу же запланована база податкох, односно платформа зоз котрей ше будзе „брац” одредзени годзини кед же ше за таким укаже потреба. Сами условия за таку роботу чежки и нєподзековни прето же школярох нєт, годзини ше муша прилагодзиц ґу такому типу викладаня, а кельо то ма 4. СЕПТЕМБЕР 2020.

tiznjovnjik@ruskeslovo.com

ефекта, про сто нє мож преценїц. Нам, про свитним роботнїком, нєобходна повратна информация, а без присуства школярох, то про сто нєвиводлїве. Єден од додатних проблемох то и тото же нам то нєприродна атмос фера, та анї сама ситуация. Ми нє ґлумци и нє звикнути зме приповедац камером. Чи то добре тото цо ше роби, чи нє, час укаже – заключела наставнїца Каролина Джуджар. Окрем знїманя год зинох у школским будинку Замок, дзепоєдни учительки и наставнїци опред зелєли ше за знї манє год зинох з дому, прейґ окремней компютерскей програми за знїманє – Camtasia. По словох секрета ра Национал ного совиту Арва Планчаковей, за тоту ком пютерску програму, УНИЦЕФ у априлу Министерству про свити обезпечел 70 лиценци, хтори теди и под зелє ни. – Понеже, нашо школи теди нє вжали тоти лиценци, з Министерства нам тераз гварели же будзе требац часу док нє до станєме лиценци за тоту компютерску програму. Прето тераз хаснуєме програму за знїманє зоз интернету, хтору мож мешац хасновац безплатно, а накадзи до станєме лиценцу з Министерства, процес знїманя

ИЩЕ НЄТ ИНФОРМАЦИЇ О НАДОПОЛНЄНЮ З оглядом на тото же просвитним роботнїком знїманє годзинох дополнююца и анї кус нє занєдзбуюца робота попри порядней роботи у школи, о предкладаню же би Министерство пренашло способ за пенєжне надополнєнє за знїманє годзинох, секретар Националного совиту Таня Арва Планчак гварела же Министерство нагадло же би зоз ребалансом свойого буджету сцели обезпечиц средства за знїманє годзинох. Нажаль, як гвари вона, информациї о конкретним термину або суми виплацованя ище вше нєт.

годзинох будзе, най так повем, заокружени. – гварела секретар Арва Планчакова. Понеже вяри здобула богате искуство знїманя годзинох и пред камеру у школи, и з власного дому, учителька Нада Колошняї гвари же свойо и предно сци и нєдо статки маю обидва модели знїманя, алє вона ше заш лєм, опредзелєла за знїманє у обисцу. – Знїманє годзинох за телевизию, першираз у марцу, кед и настала позарядова ситуация, ми було досц напарте прето же ше вельо часу страцело коло самей орґанизациї роботи и розпорядкох, та сом тераз од єшенї сцела пробовац знїмац годзини на иншаки, нови спо соб. Єст и зоз тим новим спо собом триманя годзинох досц роботи, понеже треба перше направиц презентацию за одредзену наставну єдинку, а потим зняц свою бешеду и презентацию, а кед ше дацо пре гришку жада виштригнуц, треба буц барз прецизни ускладзиц визуелне зоз тим цо виповедзене, алє з часом робота идзе вельо швидше и лєгчейше. Предносц, заш лєм давам само стойному знїманю годзинох з дому, понеже сама одредзуєм кеди будзем знїмац годзини, можем знїмок вецейраз препатриц, виправиц, виштригнуц або зняц ище раз кед ше ми дацо нє пачи. – потолковала учителька III а оддзелєня, Нада Колошняї. Ан. Медєши 4. СЕПТЕМБЕР 2020.

STANOVISKA Пише: Лариса ОНОДИ, новинарка

ЖИВОТ У ШКАТУЛИ Горучава, шед зенє у квартелю на 37 ступнї и досц шлєбодного часу добра причина и нагода поробиц мер зену роботу – препатриц и претресц фийовки, по складац важни документи до фасциклох, а стари папери поодруцац. Фийовки велїки, та у каждей єст и шкатули, окрем паперискох и рахункох. У шкатулох дробни пластични бависка зоз чоколадових вайцох, клайбаси и печаци, лїки, стари фотоґрафиї. Праве пре тото, пораєнє фийовкох тирва длужей як би ше могло обчековац. Вше так. Патрим на фотоґрафиї котри наста ли вяри 1999. року, бебу котра, док було бомбардованє, пришла зоз пород зилїща, нашмеяну род зину, шицки би ше зоз новим членом фамелиї висликовац. Велї з нїх уж жию лєм у тей шкатули и на тих фотоґрафийох. Берем други албумчок, ту перши одход на морйо, програми у дзецинскей заградки, починанє до школи, екскур зиї... друга беба, беганє у дубку, шейтанє по центру, дзецинска заградка, школа, морйо, путованє... У другей шкатули окуляри з диоптрию, стара и подрапана ручна год зинка, фотоґрафиї, здравствена кнїжочка, даскельо обращики – тото цо, окрем здогадованя, остава як шлїд же дахто раз исновал. Смутне, алє источасно и ре алне, окреме у чаше кед люд зе нєпотребно громад за материялни богат ства, авта, хижиски, шмати, же на концу, кед их єдного дня нє буд зе, памятка на нїх углавним станє до – єдней шкатули. А єст и тих котрим ца ли живот прейд зе у єдней шкатули, за котру думаю же є ца ли їх швет и найвисше до сягнуце. Мойо двойо добри приятелє нє сцу буц у системи и нє сцу жиц у шкатули. За нїх шкатула, зоз котрей за початок сцу висц – квартель, та го предаваю и селя до природи, на рику, дзе ца ли дзень годни буц коло води и мед зи древами. Робя тото цо знаю и любя, гоня бициґли и моторки, любя животинї. Нє приставаю на живот у шкатули, на котри векшина люд зох дзечнє и нєроздумуюци пристава, то за нїх нє вибор. И нє живот. Велїм шкатула безпечне ме сто на котре ше скриваю од каждодньового живота и дзе можу розшириц кридла лєм тельо кельо єст ме ста у нєй, других шкатула гартуши и це сна є. Єдни у нєй дзечне шед за, други швидко сцекню. Вшелїяк, кед чловек нє сце же би памятка на ньго єдного дня була лєм єдна шкатула зоз особнима предметами, треба же би жил и дихал шлєбоду и охабел за собу дїла. Становиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово”

РУСКЕ СЛОВО 5

НАШО МЕСТА ЗОЗ РУСКОГО КЕРЕСТУРА

ЗАКОНЧЕНЕ КОШЕНЄ ПОДВОДНЕЙ ТРАВИ У БЕҐЕЛЮ На инициятиву Ме сней заєднїци, вовторок 25. авґуста, у Руским Кере стуре почало кошенє трави у беґелю хторе окончовало Явне водопривредне подприємство „Води Войводиниˮ, хторе и одвичательне за отримованє Малого бачкого беґелю. По словох секретара Ме сней заєднїци Михайла Пашу, план таки же би ше роботи у беґелю поробели у даскельох фазох. У першей, хтора почала прешло го вовтор ку, по ко ше на под вод на тра ва на штредку беґеля, од „трокуту” дзе ше злучую Мали бачки беґель и Дунай–Тиса–Дунай, та по базен. Потим од базену по брану, а потим би ше кошенє Фото: А. Попович предлужело аж по Крущич. У шлїдуюцей фази будзе требац покошиц над, вимулїц беґель и на концу би требало розкерчиц древа и визначел же би ше зоз тоту акцию ришело вельки екоколо беґелю хтори нє допатрани. Чи шицки тоти роботи лоґийни проблем на беґелю. – Понеже єст вельо коровча под воду хторе троши окбуду поробени по конєц рока завиши од планох и можлїсиґен, а випущує угльов-диоксид до води, з часом би мово сцох подприємства „Води Войводиниˮ. – Ми ше барз наздаваме, и зробиме шицко цо зме год- гло присц и до здиханя рибох на беґелю. Зоз ушореним ни же би подприємство „Води Войводини” покошело и беґельом буду задовольни нашо рибаре, хтори ту лапаю над, бо механїзация ту. Медзитим, то шицко завиши од риби, алє и за шицки гражданє Кере стура, хтори ше у їх планох, понеже нам гварели же им робота на тей ча- тей часци валалу вше частейше ходза шейтац – додал сци беґелю нє була у плану за тот рок. Но, я бул упарти, Пашо. Подприємство „Води Войводини” подводну траву комал сом дзеку пойсц аж и до Нового Саду ґу главному директорови „Води Войводини” розпитац ше чи наш бе- шело зоз трома кошачками, а роботи у тей першей етаАн. М. ґель муши буц таки заро снути – гварел Михайло Пашо пи тирвали седем днї.

КАРИТАС У КОЦУРЕ

ЗОЗ ЗНАНЬОМ ПРОЦИВ КОРОНИ У просторийох епархийного Каритасу у Коцуре, а у рамикох националного проєкту Каритасу Сербиї „Stopping infection with education” „Зоперанє инфекциї зоз едукацию”, 29. авґуста отримана перша по шоре роботня на спомнуту тему на подручу Сербиї. У роботнї присутни могли дознац цо то вирус, а окреме корона вирус, а тиж так и яки мири защити треба превжац же би ше застановело ширенє инфекциї.

6 РУСКЕ СЛОВО

Проєкт наменєни занятим и волонтером у Каритасу и їх партнером, котри ше часто стретаю з особами котри допатраю. Було 15 присутних волонтерох зоз Кули, Коцура, Вербасу и Шиду зоз деканом сримским о. Михайлом Режаком, а одволали ше и представнїки општини Вербас, Месней заєднїци Коцур, здруженє пензионарох Коцур, Євангелскей церкви зоз Коцура и здруженє младих зоз Коцура. Преподаванє отримала др Бранка Тришич зоз Беоґраду, фаховец педиятриї з богатим искуством у клинїчних випитованьох у обласци ґенетики, фармаколоґиї и других обласцох. Роботню орґанизовал Елемир Джуджар, координатор Каритасу Епархиї. Проєкт финасує Католїцка церква Италиї, єй владическа Конференция, котра нам уж позната по велькей донациї Общому шпиталю Вербас, котру наш Каритас уручел 24. юлия тей установи. Подобни роботнї предвидзени по шицких владических Каритасох Сербиї. о. В. В. 4. СЕПТЕМБЕР 2020.

mesta@ruskeslovo.com

ЗДРУЖЕНЄ СПОРТСКИХ РИБАРОХ „КОЛЯКˮ

ПРЕДЛУЖЕЛО ШЕ ПРАВИЦ ЛЄТНЇКОВЕЦ Штредком авґуста, члени Управного одбору Здруженя спортских рибарох „Колякˮ, предлужели правиц лєтнїковец при базену у Руским Керестуре, бо його конструкция поставена ище 2015. року. Роботи поробели члени Здруженя, а финансийно помогли члени Месного одбору Сербскей напредней странки, та будованє тоалету и бетонскей дражки закончене за тидзень. – Направели зме роботну акцию же бизме вибудовали ґарадичи на уходзе до лєтнїковцу од базену, понеже кед нападаю дижджи вода ше счурйовала и було барз шлїзке. Окрем того, вилята и дражка коло лєтнїковцу, а направени и тоалет при обєкту, за хтори ше зявела потреба пре младеж и шицких людзох хтори ше ту сходза, понеже през лєто Здруженє тот обєкт дава под закуп. Средства нам обезпечел Месни одбор Сербскей напредней странки, та дал будовательни материял за бетониранє дражки и ґарадичох, потим шицко цо треба за тоалет, циви, як и ошвиценє, односно штири рефлектори – гварел предсидатель Здруженя спортских рибарох „Колякˮ Михайло Пашо. Як другим, так и Здруженю „Колякˮ епидемия вирусу корона погубела велї плани, та отримованє активносцох остало нєреализоване.

Од активносцох, члени Здруженя того року нє отримали „Малу школу рибарстваˮ за пионирох, „Лапанє на дуґов”, хторе требало буц отримане у юнию тиж одказане, члени ЗСР „Колякˮ того року нє участвовали анї у змаганьох лапаня риби, анї у вареню рибового паприґашу. Остава лєм наздаванє же ше епидемийна ситуация по октобер пременї, та годно отримац традицийну „Чукияду” з нагоди Дня ошлєбодзеня Керестура од фашизму. Средства хтори тото Здруженє достало, кед нє буду вихасновани у тим, планую преруциц за шлїдуюци рок. – Справуєме ше так як и шицки валалски здруженя. Док ше нє достанє дошлєбодзенє од компетентних, потамаль нє будземе нїч отримовац. Любели бизме отримац „Чукиядуˮ, но увидзиме яка ситуация з вирусом будзе по октобер. Цо ше финансийох дотика, ми нє маме вельки приходи. Тото цо маме то приходи од членских картох и од Општини, з тим же зме од Општини нє достали предвидзени 30 000 динари, хтори каждого року доставаме, та увидзиме яка будзе ситуация по конєц рока – потолковал член Управного одбору Здруженя, Владимир Дудаш. Ан. М.

ОПШТИНА ЖАБЕЛЬ

ШКОЛЯРОМ ШЕ ОБЕЗПЕЧИ ЗАЩИТНИ МАСКИ У просторийох Месней заєднїци у Жаблю отримана схадзка на котрей були присутни директоре основних школох тей општини и просвитна инспекторка Драґица Драґин. Попри актуалних пририхтованьох и обукох наставного кадру, у тей општину у цеку и интензивни розгварки

4. СЕПТЕМБЕР 2020.

и догваряня о способе применьованя шицких мирох защити котри предписало Министерство просвити и способе орґанизованя настави од першого септембра. Директоре школох, на схадзки потвердзели же школи порихтани за нови школски рок. Найвецей ше будзе водзиц рахунку о гиґиєни просторийох у школи и будзе ше их ровно дезинфиковац. Предсидатель општини Жабель, Чедомир Божич, гварел же безпечносц школярох и занятих у просвити на першим месце, та тота општина шицким школяром на початку школского року подарує защитни маски без котрих школяре нє годни войсц до школского будинку. Вон тиж так наглашел же мири котри Општински штаб за позарядови стан принєсол, дали добри резултати, та пре вельо стабилнєйшу епидемиолоґийну ситуацию, у тей општини утаргнута позарядова ситуация. Л. Кх.

РУСКЕ СЛОВО

7

НАШО МЕСТА ЗОЗ OПШТИНИ КУЛА

ПОТРИМОВКА ШКОЛЯРСКОМУ СТАНДАРДУ Ресор дружтвеного стараня о дзецох Оштини Кула, тих дньох розписал Конкурс з хторим мож витвориц право за реґресованє драгових трошкох школяром штреднїх школох, а и змесценя у домох школярох. Тоти цо маю право на дзецински додаток муша принєсц и школски потвердзеня за витворенє того права. Конкурс за реґресованє драгових трошкох тирва по 4. септембер, же би ше тото право могло витвориц у першим мешацу нового школского року, а документация хтора будзе придата после того термину будзе важиц од идуцого мешаца, т.є. од октобра. Право на часточне реґресовани драгово трошки маю школаре хтори ходза до штреднїх школох звонка териториї општини Кула и виполнюю одредзени условия – же су порядни школяре, же путую кажди дзень, лєбо през викенд, и же маю пребуванє на териториї кулскей општини. О документациї хтору треба придац мож ше подробно информовац на сайту општини у часци Конкурси. Тото право ше почнє витворйовац од 1. септембра по 23. децембер 2020. року, а будзе предлужене и у 2021. року, кед за тото средства одобри Покраїнски секретарият за образованє. Исте право, алє зоз 100 одсто реґресу драгових трошкох можу витвориц школяре штреднїх школох зоз териториї Општини Кула, а уписани су до школох звонка општини и ґу тому су зоз фамелийох цо примаю социялну помоц, зоз фамелиї дзе єст єден родитель, або ромских фамелийох, як и треце и кажде шлїдуюце дзецко по шоре народзеня у вецейчлених фамелийох. Тоти катеґориї дзецох место того права 100 одсто реґресованя трошкох путованя, можу витвориц право пребувац у школярских домох такв. интернатох.

Потребну документацию, дзе спада и потвердзенє о упису до одредзеней класи у новим школским року треба придац до Услужного центру општини, улїца Ленїнова ч. 11. Школяре хтори жию у местох општини Кула, а уписани су до штреднїх школох хтори ше тиж находза на териториї тей општини, нє муша подношиц документацию же би витворели право на реґресованє трошкох путованя. Тото треба же би поробели сами штири штреднї школи, так же до општини пошлю список школярох хтори путую. Родичи чийо дзеци примаю дзецински додаток маю законску обовязку придац потвердзеня зоз школи о упису своїх дзецох у новим школским року. Того року пре корона вирус, школски потвердзеня муша особнє до Услужного центру принєсц лєм родичи чийо дзеци пременєли школу, або починаю ходзиц до першей класи основней школи. Другим хасновательом школски потвердзеня буду прешлїдзени автоматски. Контакт телефон о шицких спомнутих правох у Општини Кула 025/751-141 и 025/751-142. М. А.

НОВИ САД

БЛАГШИ МИРИ, СТРОГША КОНТРОЛА Остатнього дня авґуста, од початку епидемиї вируса корона у Републики Сербиї, реґистровани 31 406 особи, хтори позитивни на вирус. Истого дня випитани 5 829 особи од хторих 41 особа мала позитивни резултат на вирис. На респираторох 47 пациєнти, а 627 у шпитальох на лїченю. За 24 годзини умарли два особи. У Новим Садзе детектовани 242 особи хтори позитивни на вирус. На териториї Городу Нови Сад од пиятку тирваю нови мири за зоперанє ширеня вирусу, по одлуки Городского штабу за позарядово ситуациї, преноша медиї. Як предписане, обовязне хаснованє защитних маскох и отримованє физичней дистанци метер и пол. Забранєне зазберованє вецей як 30 особох на явних просторох у завартим, и на отвореним. На явних културно-уметнїцких збуваньох дошлєбодзене присуство максимално 500 нащивительом, котри муша ношиц маски и медзи котрима муши буц єдно празне место за шедзенє. Робота погосцительних обєктох, хтори маю отворени простор, предлужена до годзини по пол ноци, а робота тарґовинских обєктох по 23 годзин. Предавальнї нєпреривно муша дезинфековац шицки поверхносци, окреме кочики и кошарки.

8 РУСКЕ СЛОВО

На Штранду у Новим Саду тиж обовязне тримац физичну дистанцу и почитовац мири защити. Обовязне хаснованє защитних маскох и физична дистанца у паркох, на местох дзе ше бавя дзеци, скейт парку, на фитнес мобилияру и на тартан˗дражкох у городу. До городских автобусох забранєни уход особом котри нє маю защитну маску. Обовязне меранє горучки кед ше уходзи до обєктох ктори маю явну намену, а опрез тих обєктох муша буц дезобариєри и средства за дезинфекцию рукох. Обовязне хаснованє защитних маскох на пияцох у городу. Шицки превентивни мири за зоперанє ширеня вирусу муши ше запровадзовац у шицких предшколских установох у городу. Окрем того, у городу и далєй на моци забрана хаснованя отворених и завартих базенох, спа и велнес˗центрох, як и забрана отримованя святочносцох, спортских и других забавних манифестацийох. Зоз Министерства здравя апеловане на гражданох же ше и далєй муши почитовац шицки предписани мири. Шицки хтори ше нє буду притримовац предписаних мирох буду строго карани. Я. Дю./А. П. 4. СЕПТЕМБЕР 2020.

mesta@ruskeslovo.com

ХАСНОВАНЄ РУСКОГО ЯЗИКА И ПИСМА НА ЯВНИХ МЕСТОХ У ОПШТИНИ ШИД

ИЩЕ ВШЕ БЕЗ ТАБЛИ У БАЧИНЦОХ Прешло уж досц часу, як з мура будинку Месней заєднїци у центре Бачинцох, нєпозната особа одорвала таблу з надписом Подручней канцелариї Националного совиту Руснацох у тим валалє, а новей ознаки по нєшка нєт. Владислав Папуґа, координатор Подручней канцелариї НС у Бачинцох, нам гварел же ше предсидатель КПД „Драґутин Драґен Колєсар” Борис Надь и вон маю догвариц зоз Дьордьом Стевичом, предсидательом Совиту МЗ Бачинци, же би ше наручело виробок новей табли, а потим и же би ознова була положена на мур. Док ше тото ришує, актуалне ище и питанє транспортних ознакох з назвами дзепоєдних валалох у општини Шид, хтори виписани на руским язику и писму, а хтори поставени початком юния. Табли з новима надписами поставени у Бикичу, алє и у Куковцох, Моровичу и Ямени. Кед положени табли, Зоран Семенович, тедишнї заменїк предсидателя општини Шид, новинаром гварел, же дзепоєдни жителє Куковцох такой виражели протест пре таку таблу, хтора, як гварел, потим и знята. Локална самоуправа писмено глєдала од компетентних орґанох

Покраїни одвит прецо поставени табли у тих местох виписани и по руски. Семенович ище теди гварел же кед табли нє пременї хто их покладол, то зроби локалана самоуправа. Медзитим, затераз табли ище стоя, у Моровичу на уходзе и на виходзе з валалу, окрем назви по сербски виписане и Морович, по руски. Од тей табли, дас 100 метери далєй, остала дакедишня табла на хторей пише лєм „Добро дошли у Моровић”. Чи у шицким тим затаєла администрация и хто направел препущенє, укаже ше. Вл. Дї.

У ПУ „БАМБИ” И ОДДЗЕЛЄНЮ „ЦИЦИБАН” У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

ВОСПИТНИ ҐРУПИ ДЗЕЦОХ ВЕЛЬКИ Нови школски рок 1. септембра почал и у ПУ „Бамби” з Кули, та и у керестурским оддзелєню „Цицибан”, за 161 уписане дзецко. Новоуписани дзеци буду мац привикованє зоз родичами, а нє занєдзба ше и защитни мири, хтори були на моци и през цале лєто. Родительска схадзка у „Цицибану” о новим школским року була 28. авґуста, а родичом и далєй остава почитовац превентивни мири, та значи же нє годни свойо дзеци уводзиц нука до обєкту. Кратко годни буц нука єдино родичи з дзецми на привикованю. На уходзе до обєкту дзецом ше, попри дезинфикованя рукох мера и температура, а кед дзеци дацо хори од других хоротох, нє треба же би приходзели до дзецинскей заградки. У новим школским року у „Цицибану” першираз нє будзе дзеци у полудньовим пребуваню, цо значи же шицки цалодньово буду у шейсцох ґрупох од яшелькових по предшколску ґрупу. Воспитни ґрупи маю досц вельке число дзецох, та у двох яшелькових, младшей и старшей, дзе дзеци од рока до трох рокох, будзе 15 и 19 дзеци. З нїма буду робиц медицински шестри – виховательки Олена Рац, Андрея Чернок и Мария Дюрчянски. У 4. СЕПТЕМБЕР 2020.

обданїщу єст три ґрупи и маю по 21, 28 и 27 дзеци, а за нїх задлужени виховательки Блаженка Мецек, Оленка Русковски, Даниєла Сопка, Наташа Настасич, док у найстаршей предшколскей ґрупи єст 31 дзецко зоз виховательками Ксению Вучкович и Наташу Варґа. И того року затримана и мишана пополадньова ґрупа у хторей уписани 20 дзеци од рока до седем рокох, а за нїх задлужени Емилия Костич и Ясмина Чапко. Одвичательна координаторка того року у „Цицибану” будзе вихователька Андрея Чернок. М. А.

РУСКЕ СЛОВО

9

ЕКОНОМИЯ ИНТЕРВЮ

БОРИС НАДЛУКАЧ, НОВОСАДСКИ САЯМ

АҐРАР ТОГО РОКУ БУДЗЕ ПРЕДСТАВЕНИ У ВИРТУАЛНИМ ПРОСТОРЕ Пише: Мартица ТАМАШ

Медзинародни польопривредни саям хтори ше, место у маю, того року мал отримац од 12. по 16. септембер на Новосадским сайме, нє будзе отримани на стандардни способ, алє на интернет платформи

П

ре пандемию вируса корона и епидемиолоґийну ситуацию и, насампредз, пре здравє викладачох, нащивительох и занятих, Новосадски саям 19. авґуста сообщел же принєсол одлуку же би ше одказало отримованє 87. Медзинародного польопривредного сайма у септембру. Польопривредни саям у Новим Садзе єден з найзначнєйших польопривредних саймох у Европи, а о тим як за далєй плановане отримованє того сайма и других манифестацийох на Новосадским сайму вецей гутори Борис Надлукач, вивершни директор Сектора за саямску дїялносц Новосадского сайма.

РС

На яки способ сце плановали орґанизовац саям у септембру и прецо його отримованє заш лєм одказане? – Медзинародни польопривредни саям у Новим Садзе єден з пейц найзначнєйших польопривредних саймох у Европи. Як цо знаце, на нїм звичайно єст коло 1 500 викладаче, хтори представяю продукти и услуги зоз коло 60 жемох швета, а през капури Новосадского сайма прейдзе вецей як 140 000 нащивительох. Попри того, вельке число учашнїкох з иножемства, хтори пре мири хтори уведзени у їх жемох маю числени огранїченя за путованє, так же їх участвованє у велькей мири було под знаком питаня. И попри пандемиї вируса Ковид 19 ми у подполносци були порихтани орґанизовац саям зоз почитованьом шицких мирох превенциї – мераньом температури, преходзеньом шицких през дезобариєри, даваньом маски каждому нащивительови и з почитованьом социялней дистанци. З оглядом на епидемиолоґийну ситуацию, хтору чежко предвидзиц за наиходзаци час, нє було можлївосци же бизме вообще могли орґанизовац манифестацию, бо на моци мири хтори подрозумюю забрану зазберованя вецей як 30 людзох на отвореним и завартим просторе. Попри тим, на основи анкети хтору зме окончели медзи викладачами, векшина була за тото же би саям у порядним формату бул премесцени за идуци рок, же би у безпечним окруженю могли у полним обсягу представиц свойо продукти и услуги. Чи було заинтересованих викладачох за тогорочни Медзинародни польопривредни саям и як вони реаґовали на одказованє отримованя сайма? – И попри огранїченьох, було викладачох, хтори були заинтересовани за наступ на сайму, хтори плановани за септембер. Як орґанизаторе, понукли зме им розлични модели за презентованє продуктох и услугох, хтори

РС

10 РУСКЕ СЛОВО

плановали промововац на Польопривредним сайму. З вельким порозуменьом прилапели вистку о отказованю Медзинародного польопривредного сайма, хтори з традицию од блїзко дзевец децениї представя єден зоз найстарших подїйох зоз обласци аґрара у Европи, и попробую през други канали комуникациї представиц свойо продукти и услуги крайнїм хасновательом. Маце информациї чи и у других жемох пре пандемию вируса Ковид 19 того року одказани або преложени медзинародни саямски манифестациї? – Понеже Новосадски саям член Здруженя европских польопривредних саймох EURASCO, хтори збера найзначнєйши польопривредни сайми у Европи, и же зме у салним контакту зоз нашима колеґами у Европи, по наших сознаньох, анї єдна европска саямска хижа у тим року нє отримала саямску манифестацию после марца мешаца. У велькей векшини, колеґове з иножемства обрацаю ше ґу орґанизованю подїйох у виртуалним окруженю и на тот способ намагаю ше превозисц огранїченя хтори индустриї подїйох надрилєла пандемия вируса Ковид 19.

РС

Новосадски саям интензивно розвива платформу за виртуални Польопривредни саям, хтори будзе место за повязованє викладачох зоз крайнїма хаснователями. Кеди тота платформа будзе доступна и цо вона приноши и сайму и викладачом и крайнїм хасновательом?

РС

4. СЕПТЕМБЕР 2020.

ekonomija@ruskeslovo.com

– Шицки хтори жадаю предлужиц дїловац муша найсц алтернативни ришеня у нових околносцох. Єден з нових продуктох Новосадского сайму то виртуални манифестациї. То нам оможлїви же би Польопривредни саям того року нє виостал и же бизме викладачом и нащивительом, место у Хайдук Вельковей 11, до конца рока були домашнї на интернет платформи. Саям будземе орґанизовац так же би були облапени шицки сеґменти хтори ше и иншак на майским сайму у Новим Садзе подрозумюю, так же продукти и услуги на виртуалних штандох представя викладаче хтори нам укажу довириє же зме попри орґанизованя сайма на у кругу Новосадского сайма способни реализовац подїю и у виртуалним окруженю. Основна идея же би ше продукти и услуги представело у диґиталним формату, през онлайн и видео презентациї, як и комуникацию, хтори нащивителє годни витвориц зоз викладачами. Попри тим, будзе то место за черанє знаня, бо жадаме през орґанизацию вебинара (webinara) представиц нови знаня польопривреднїком, хтори Саям годни нащивиц зоз фотелї, и без було яких опасносцох хтори може виволац пандемия вируса Ковид 19. Надпоминам, же виртуални саям нє замена за подїю хтору каждого року орґанизуєме у маю на Новосадским сайму, алє додатна услуга, хтору жадаме дац викладачом, хтори традицийно наступаю на нашей манифестациї, як и компанийом хтори нє нашо викладаче, алє препознаваю виртуалне окруженє як место за презентацию своїх продуктох.

нє лєгки период у дїлованю. Добре ґаздованє, як и мири помоци хтори обезпечела Влада Републики Сербиї и чий хаснователь и Новосадски саям, оможївя же бизме тераз могли плановац календар саямских манифестацийох за идуци рок, у хторим, як ше наздаваме, епидемиолоґийна ситуация будзе вельо лєпша, цо нам оможлїви реализовац зарисовани дїловни плани.

РС

Пандемия вируса Ковид-19 нагнала шицких людзох у швеце, та и шицки обласци живота и привредзованя же би находзели нови ришеня и нови форми функционованя. У хтоЧи купци польоприрей мири вона вплївовала на РС вредней механїзациї, ОД ЛОРИСТ-У ШЕ НЄ ОДУСТАЛО орґанинизованє саямских маопреми и шицкого того цо би нифестацийох? Чи будзе отримани Медзинародни саям лову, викладаче на саям принєсли – Отримованє висококвалитетуказац и предац, прейґ вирту- риболову, туризма, еколоґиї и спорта ЛОРИСТ, них подїйох, зоз цильом приалного Польопривредного хтори ше иншак традицийно отримує почат- вредного розвою нашей держасайма годни купиц з рижнима ком октобра? – Од орґанизованя ЛОРИСТ-у, правда у змен- ви, през директни контакт, повявигодносцами, як на правим шаним формату, ище вше зме нє одустали, з зованє и отворени диялоґ викласайму? оглядом на тото же єст заинтересовани компаниї дачох зоз другима фирмами и – Попусти и саямски акциї з обласци лову и рибалову. Ключни елемент за публику вообще, и у тим винїмокремна вигодносц хтору ви- реализованє будзе можлївосц орґанизованя на- но виволуюцим чаше, приоритет кладаче приноша за нащивите- щивох и чи мири и число людзох хтори можу Новосадского сайма. Порушовальох. Так будзе и на тот завод. присуствовац даякей подїї буду релаксовани, бо нє економиї и врацанє дїлованя Нє будзе вихабени анї фахови и число нащивительох гевто цо найвецей интере- до порядних цекох привреднїком конґресни сеґмент сайма, за сує викладачох, же би могли плановац дїловни оможлївиме у виртуалним окрухтори нащивителє тиж барз за- ефекти наступа на сайме. женю, на Медзинародним польинтересовани. Новосадски саям опривредним сайму. Попри сабудзе орґанизовац и Дарунок-бависко за нащивительох, ямскей дїялносци, Новосадски саям розполага и зоз конґяк и директни контакт медзи нащивителями и виклада- реснима капацитетами, хтори може орґанизовац и прилачами. Фирми на саям приходза представиц або предац годзиц ґу шицким предписаним миром, так же и далєй продукти и услуги, а нащивителє же би видзели цо нове можеме висц вочи рижним вимогом фирмох за орґанизои же би пазарели по нїзших ценох, так же и тота часц ванє промоцийох, едукацийох, фахових сходох, корпоративних подїйох цо, як ше наздаваме, у наиходзацим песайма нє будзе вихабена. риодзе будзе можлїве реализовац, розуми ше, у складзе Понеже Медзинародни польопривредни саям зоз шицкима епидемиолоґийнима мирами. РС найзначнєйша манифестация Новосадского кеди ше планує же Медзинародни польосайма, як ше одказованє єй отримованя одражи на РС За привредни саям будзе отримани на стандардни дїлованє Новосадского сайма? – У предходних шейсцох рокох Новосадски саям мал способ, у порядним формату? – З оглядом на наяви хтори маме нагоду чуц, а хтори одлични биланс успиху. Нє отримованє найвекшей манифестациї хтору маме у очекованим обсягу и форми ше дотикаю пандемиї вируса Ковид-19, як и вакциновавшелїяк же будзе мац вплїв на дїловни успих у 2020. ро- ня жительства, наздаваме ше же зме 88. Медзинародни ку. Сет рижних мирох шпорованя, як и кредитне задлу- польопривредни саям годни реализовац у полним обсяженє, оможлїви же бизме превозишли тот, вшелїяк же, гу од 15. по 21. май 2021. року. ■ 4. СЕПТЕМБЕР 2020.

РУСКЕ СЛОВО 11

ЕКОНОМИЯ ЙОВИЦА РАДИВОЙШИЧ З БАЧИНЦОХ РОКАМИ ПРОДУКУЄ ПАРАДИЧИ

ҐАЗДИНЇ ДЗЕЧНЄ КУПУЮ ПАРАДИЧАНКУ Польопривредни продукователє у Бачинцох уж вецей децениї познати як добри заградкаре

Є

ден з нїх и Йовица Радивойшич хтори вецей як децению и пол продукує такволани индустрийни парадичи. Вон роками предава парадичи, потим сирову парадичанку, алє и готову, уварену парадичанку, порихтану до фляшох. Того року Йовица Радивойшич парадичи продукує на двох гектарох. – Слово о парадичох за кечапи и парадичанку, о такволаней файти „шлївар”. Роботи тирваю од першей половки авґуста по конєц септембра. Обераме парадичи и цадзиме, и так продукуєме парадичанку. Звичайно у тей роботи участвую пецеро наднїчаре, хтори обераю парадичи и єден хтори их ноши. Потим маме наднїчарох хтори цадза парадичи, шицких єст коло 10 особи, а анґажована и фамелия, супруга Бранка и синове – гвари Йовица Радивойшич. ПРЕДАВАЮ И У ШИДЗЕ За цадзенє парадичох Йовица дочасово закупел єден локал у центру Шида, бо у Шидзе ма вельо вецей муштериї за парадичанку як у Бачинцох. Локал на добрим месце, и у такволаней „цедари” принєшени парадичи з поля ше умива и рихта за цадзенє. Зацикавени можу принєсц

и свойо власни парадичи и у нас их лєм услужно цадзиц, а можу наручиц нєварену парадичанку, або купиц уж уварену, готову, порихтану до фляшох. Сирова парадичанка кошта 50 динари по литри и ґаздинї ю дзечнє купую. Понеже слово о векших количе ствох, Йовица на комбию парадичанку привеже ґаздиньом до обисца. ПОПРИ СИРОВЕЙ МОЖ КУПИЦ И УВАРЕНУ

САДЗА И ПАПРИҐУ, И КВЕЦЕ Окрем парадичох Йовица Радивойшич продукує и паприґу бабуру и рогову. При концу роботи з парадичами приходзи робота з паприґу, так же ше робота лєм предлужує. Окрем заградкарства, Радивойшичово познати и як продукователє квеца, а о тей продукциї ше стара супруга Бранка хтора продукує квеце у даскелїх пластенїкох.

12 РУСКЕ СЛОВО

Хто сце, може купиц уварену парадичанку хтора уж у фляшох по цени од 120 динари за литру. Тиж мож купиц парадичи по цени од 50 динари по килограму на ґайбочки, або 60 динари за килограм на мало”. – Уж роками цена сировей парадичанки ше нє меня и кошта 50 динари, гоч є у векших городох драгша. Мушиме провадзиц тарґовище, а и тото кельо купци можу заплациц. Трошки продукциї вельки, алє ше заш лєм якошик, финансийно уклопиме. Мам сучасну нємецку опрему за цадзенє и, з оглядом на тото же тоту роботу окончуєме роками, нєт даяки векши проблеми у роботи, бо зме добре орґанизовани – гвари Йовица Радивойшич. ■ Вл. Дїтко 4. СЕПТЕМБЕР 2020.

ekonomija@ruskeslovo.com

ТЛАЧИДБА СЛУНЕЧНЇКУ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

УРОЖАЙ ДОБРИ – ЦЕНУ ШЕ НЄ ЗНА Перши одкоси слунечнїку у керестурским хотаре були початком прешлого тижня, а пре майски и юнийски дижджи, того року жатва почала коло седем днї познєйше

У

цеку тогорочней веґетациї, скоро же анї нє було биолоґийни стреси за рошлїну, та ше и шаца добре розвивали, а обецую и добри урожай. Шаца слунечнїку добре випатраю, маю добру густосц, а коровча скоро анї нєт, понеже за шатву векшина хаснує нашенє гибридох хтори толерантни на гербициди. По думаню аґронома Славка Малацки, занятого у подприємства „Аґрохомаˮ, у Кере стуре ше, найвироятнєйше пре моцни маркетинґ, найвецей хасную иножемни нашеня хтори квалитетни алє су и драгши, за розлику од тиж квалитетного домашнього нашеня з „НС Институтуˮ, а чий сортимент и адаптовани за нашо подруче.

СОЛИДНИ И ДОМАШНЇ ГИБРИДИ – Нє циль ми нїкому правиц рекламу, алє мушим повесц же слунечнїк ше того року найлєпше указал од нашеньових хижох як цо „Пионировоˮ, „Синджентовоˮ вец рижни французки нашеня, а нашо домашнї нашеня, зоз „НС Институтуˮ, нашо людзе мало хасную и думам же гриша, понеже нашенє вельо туньше, а розлики у урожайох нє таки вельки у одношеню на иножемни, драги, нашеня слунечнїку. Цо ше хоротох дотика, думам же єй нєт, голєм нє даяка озбильна, а тераз ше и так правя квалитетни гибриди хтори одпорни на хороти. Но, нажаль, ми ище нє до сцигли сучасни спо соб продукциї слунечнїку хтори, поведзме, применюю продукователє тей култури у жемох Европскей униї, а хтори слунечнїк пирскаю и до 20 днї пред жатву, од рижних хоротох. Ми нє маме анї таки машини, а пре нїзку цену нам ше то анї нє виплаци, бо у сушедних

4. СЕПТЕМБЕР 2020.

жемох парасти до ставаю вельо векши субвенциї за польопривредни култури.

НЄОПРАВДАНО ЗАНЄДЗБАНА КУЛТУРА Аконтна цена виноши 32 динари, а яка будзе на концу ище ше нє зна. А пре нїзку цену слунечнїку хтора уж три роки иста, зменшали ше и поверхносци зашати зоз тоту културу. Як гвари аґроном Малацко, прешлого року нє паметаю менєй одкупеного слунчнїку, та парасти почали „сцекацˮ од тей култури, гоч нєосновано, понеже тоту културу нє так чежк одховац, уда ше и на подлєйшей жеми, и нє вимага вельо роботи и укладаня. Кед слово о урожаю слунечнїку, у тим року вон од 1 500 до 2 600 кили по гольту, а таки розлики у урожаю найвироятнєйше пошлїдок рижнородного квалитету жеми. – Кед урожай 2 500, 2 600 кили по гольту то цалком добре. Аконтна цена даяки 32 динари, цо нє таке анї важне, алє важна закончуюца цена. Чи вона будзе 34 чи 35 динари, у тей хвильки нє мож знац, алє знам же на початку рока, штредком фебруара, компания „Ґебиˮ, хтора найвекши одкупйователь слунечнїку на тих просторох, понукнул цену од коло 35 динари. То потирвало пар днї у фебруару, и вец контракти застановели. Но, з оглядом на тото же прешлого року цена була 32 динари, а того року кед би була коло 35, 36 динари, то уж єден крочай напредок ґу врацаню хованя тей култури – констатує аґроном Малацко и совитує парастом же кед ше того року цена слунечнїку укаже як задоволююца, требало би ше вецей пошвециц тей польопривредней култури хтора за продукцию нє вимага вельо, а добре наградзує. ■ Ан. Медєши

РУСКЕ СЛОВО 13

Число 33

Ушорела: Славица ФЕЙСА Пише: Лидия КУХАР

НАШО ГВИЗДОЧКИ ДУНЯ БАБИЙ ЗОЗ ДЮРДЬОВА

НЄ КРИЄ СВОЙ ТАЛАНТ

Кед слово о лєтним одпочивку, хтори такповесц за нами, вше подумаме на слунко, на морйо, кнїжку и ище вельо койчого. Теди и клайбаси и ґумки тиж одпочиваю и чекаю початок школи. Та заш лєм, теки и кнїжки през лєто нє одпочиваю при шицких дзецох, а окреме нє при єдному дзивчецу з Дюрдьова. У шлїдуюцих шорикох дознаце вецей о нашей талантованей и креативней собешеднїци Дунї Бабий

Д

уня люби шпивац, танцовац, грац и мальовац, и нїґда єй нє допито, бо свой шлєбодни час претваря до креативней роботнї. Школярка є пиятей класи и як гвари, барз є возбудзена пре початок нового школского року. – Школа и мойо товарише ми барз хибя, бо прешло уж вельо часу як зме нє у школских лавкох. Онлайн настава, котру зме мали вяри була интересанта, и то нам було цалком нове, алє я би таку наставу нє черала за наставу у школи. Волїм ходзиц до школи и дружиц ше зоз пайташами – гвари Дуня и предлужує о гобийох хтори найволї.

14 РУСКЕ СЛОВО

4. СЕПТЕМБЕР 2020.

slovecko@ruskeslovo.com

ИНТЕРЕСАНТНОСЦИ О ПОЗНАТИХ

ШОН МЕНДЕС

– Любим читац, и вше кед мам шлєбодного часу пречитам даєден бок у кнїжки. У тей хвильки читам „Кейти Казу”, кнїжку о єдному дзивчецу котрe видзелo падацу гвизду и пожадалo буц гоч хто други, лєм же би то нє була вона... А попри читаня, любим и танцовац. Ходзим на фолклор до Културно-уметнїцкого дружтва „Тарас Шевченко“ и там ми барз крашнє. Упозанала сом велїх товаришох и товаришки зоз ко-

4. СЕПТЕМБЕР 2020.

трима ше любим дружиц. Шпивам и у школским хору, граєм у оркестри и радуєм ше каждей новей проби. Прешлого року сом мала перши явни виступ на єдней програми, и шпивала сом. Мала сом вельку трему, алє шицко барз добре прешло – здогадує ше Дуня. Дуня попри шицких активносцох сцигує и на годзини клавира. Од нового школского року планує почац ходзиц на годзини солфедя и уписац ше до нїзшей музичней школи, бо у павзи од школских обовязкох, вше найдзе часу за вежбанє на тим музичним инструменту. Лєтни одпочивок ше закончел, а Дуня го будзе паметац по друженю зоз товаришами. Часто вєдно видумовали велї бависка у дворе и на улїци. Бавели ше на джмурки и оганячки, прескаковали штранджок и бавели фодбал... По шлїдуюци одпочивок тоти бависка и активносци почекаю, бо школски бренчок уж поволал шицких школярох назад до школских лавкох.■

Шон Питер Раул Мендес млади канадски шпивач. Одроснул нєдалєко од Торонта, а почал шпивац и грац на клавиру у основней школи. На 13. роки, сам з помоцу знїмкох на Ю-тюбу научел грац на акустичней ґитари. На дружтвеней апликациї за дзелєнє видеа поставел свой обробок писнї Джастина Бибера. Ютредзень ше барз нєсподзивал, бо го провадзело вецей як 10 000 особи. О даскельо мешаци мал вецей як милион препатрунки. Єден менаджер цалком случайно дошол до ньго и одведол го до познатшей видавательней хижи. Його перша писня Лифе оф тхе партя сцигла по сам верх топ лїстини у Канади и оборела шицки рекорди у Америки. Постал най-

младши музичар хтори бул єден у 25-цох местох на урядовей топ лїстини. Шон люби буц з приятелями, патриц филми, тренирац у теретани, бавиц фодбал и гокей. Чечно бешедує на трох язикох: аґлийским шпанским и французким. Одроснул з филмами о Харию Потеру, и нє таї же бул залюбени до Еми Вотсон. И попри тим же посцигнул огромни усих, кед о себе бешедує гвари же є ганблїви, и нє люби кед на себе прицагує таку вельку увагу.

РУСКЕ СЛОВО 15

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ПОЧАЛ НОВИ ШКОЛСКИ РОК

НАСТАВА У НЄЗВИЧАЙНИХ УСЛОВИЙОХ, ЗДРАВЄ И БЕЗПЕЧНОСЦ НА ПЕРШИМ МЕСЦЕ У шицких школох дзе ше порядно учи по руски, настава почала 1. септембра, а одвивац ше будзе по предписаньох Министерства просвити хтори у обставинох епидемиї вируса корона маю обезпечиц здравствену безпечносц шицким учашнїком у образовним процесу Пишу꞉ Редакция и мрежа дописовательох

Ш

колски рок хтори праве почал останє запаметани, понеже дзеци до школи буду ход зиц у маскох, оддзелєня зменшани же би ше оможлївела про сторна дистанца, а год зини скрацени же би ше ґрупи нє затримовали длуго у завартим. Часц школярох наставу буд зе провад зиц онлайн, а у шицких школских обєктох змоцнєни мири санитарней гиґиєни. РУСКИ КЕРЕСТУР

У Основней и штреднєй школи „Петро Кузмякˮ у Руским Кере стуре за 257 основцох и 210 штредньошколцох 1. септембра почал нови школски 2020/21. рок. Окремни родительски схадзки дзень пред тим були за школярох першей класи основней и штреднєй Школи, як и за родичох пиятей класи. Шицких привитала директорка Школи Хелена Пашо Павлович, и потолковала условия и здравствени безпечносни мири у хторих ше будзе одвивац настава, а хтори пре ковид епидемию предписало Министерство просвити, науки и технолоґийного розвою. Директорка поинформовала дзеци же до школи буду уходзиц на главни уход, же пред тим муша положиц маску, а на уходзе и дезинфиковац руки, а виходзиц на уход од двора. Родичи зоз учительками комуниковац годни прейґ вибер ґрупох, а за евентуални приход до школи буду ше мушиц окреме наявиц. Зоз родичами першокласнїкох у школи були и мали школяре хторих будзе 41, (цо двойо вецей як уписане у маю) и хторих привитали и їх учительки Любица Бучко и Ясминка Сабадош. Як вони поинформовали, настава за малих школярох у каждим оддзелєню будзе орґанизована у двох ґру-

СОГЛАСНОСЦ ЗА ҐИМНАЗИЮ И ОД МИНИСТРА До Штреднєй школи „Петро Кузмякˮ сцигла согласносц хтору подписал министер просвити Младен Шарчевич, зоз хтору ше одобрую оддзелєня Ґимназиї першей класи на руским язику за трох школярох и на сербским язику за 13 школярох. Пред двома тижнями одобренє тих оддзелєньох потримал и Покраїнски секретарият за образованє та допущенє подписал покраїнски секретар Михал Нїлаш. Най здогаднєме, после упису за наступаюци школски 2020/21. рок, керестурска Школа пре менше число уписаних школярох як предвидзене зоз законом, мушела глєдац допущеня же би ше могло оформиц тоти оддзелєня, а тото глєданє потримал и Одбор за образованє Националного совиту Руснацох.

16 РУСКЕ СЛОВО

пох зоз 10 школярами, и у двох терминох, зоз скраценима годзинами, а школа ше у медзичаше будзе дезинфиковац. Заинтере совани школяре годни оставац у школи и у предлуженим пребуваню, о чим обвисцела учителька Славка Гайдукова. Як наглашела, тиж по препорукох Министерства, тоту услугу годни хасновац лєм дзеци чийо обидвойо родичи заняти и о тим маю потвередзенє. У тим сеґменту, мож замерковац же у Министерству нє препознати родичи хтори жию на валалє и робя сезонски польски роботи, а таких єст надосц. Зоз родичами пиятей класи родительску схадзку отримали класни старшини Кристина Молнар и Деян Бучко, а зоз штредньошколцами професорки Любка Малацко за ґимназию на руским язику, Леона Сабо за ґимназию на сербским язику и професорка Драґана Ґачеша за оддзелєнє туристично-готелиєрского технїчара. О розпорядку годзинох и потребних информацийох о спо собе отримованя настави, шицки други школяре и родичи поинформовани он-лайн. Попри тим и перши наставни дзень, перша годзина у шицких класох и ґрупох була пошвецена ковид инфекциї, одно сно справованю у чаше епидемиї. Най здогаднєме, на анкетованю родичох, основна школа цала вибрала наставу у школи, а штредня комбиновано, цо значи же школяре наставу буду провадзиц тидзень у школи, а тидзень з дому он-лайн. КОЦУР Нови школски рок почал и у коцурскей Основней школи „Братство єдинство”. Пре пандемию корони, и у тей образовней установи школяре буду провадзиц наставу на два способи – у учальньох зоз своїма учителями и наставнїками, алє и 4. СЕПТЕМБЕР 2020.

kultura@ruskeslovo.com з дому, прейґ интернет платформи и ТВ програми. Принєшени и нови правила котри ше запровадзую у учальньох пре здравствену безпечносц – обовязне хаснованє защитних маскох, як и триманє дистанци. Коцурски школяре вовторок, 1. септембра, пошедали до школских лавкох. Директорка школи Сенка Мученски их шицких привитала, а окреме першокласнїкох, и пожадала им вельо успиху, як и добри оцени през цали школски рок. У коцурскей Школи за директне провадзенє настави ше одлучели 353 школяре, а 2 школяре буду провадзиц наставу на далєкосц. Наставу ше будзе провадзиц у трох зменох – школяре першого циклусу каждодньово у предполадньовей смени, а школяре другого єден тидзень буду провадзиц наставу по шеми пондзелок-стреда-пияток, а вовторок-штварток други тидзень. Школяре шицких оддзелєньох, дзе их вкупно єст вецей як 15-ецеро, подзелєни до двох ґрупох (ґрупа А и ґрупа Б), и у складзе зоз тим буду провадзиц наставу одредзени днї. Школяре руских оддзелєньох наставу буду провадзиц без дзелєня до ґрупох.

БЕЗ КОМБИНОВАНИХ ОДДЗЕЛЄНЬОХ Коцурска школа пре препорученє же би у тим школским року формовала шейсц порядни и єдно комбиноване руске оддзелєнє послала жалбу до Канцелариї за людски и меншински права, консултовали ше з чолнима особами зоз Покраїнского секретарияту за образованє и Министерством просвити, а концом авґуста достали и одвит. – Зоз Министерства просвити, науки и технолоґийного розвою сцигол допис же нам за тот школски 2020/2021. рок дошлєбодзую роботу у осем оддзелєньох по руски, односно од 1. по 8. класу по єдно руске оддзелєнє. Нє направело ше комбиноване оддзелєнє, цо у юнию було препорученє Школскей управи. Друге препорученє котре зме достали 17. авґуста од Финансиєра було же би ше направело два комбиновани оддзелєня. Но, на щесце, ришенє з Министерства сцигло же ше нє будзе комбиновац, алє же ше будзе самостойно робиц, як и потераз – визначела директорка Основней школи у Коцуре Сенка Мученски.

До першей класи того школского року почали ходзиц 42 школяре, а наставу на руским язику буду слухац 7-еро першокласнїки котрих будзе водзиц учителька Славка Хромиш. Други два оддзелєня котри провадза наставу на сербским язику буду водзиц учительки Мария Роквич-Мудри и Єлена Буила. У коцурскей школи заступене и Факултативне виучованє руского язика зоз елементами националней култури, та и того школского року єст ґрупа школярох и у висших класох котру водзи наставнїца Снежана Шанта. Други два ґрупи у нїзших класох – школяре 1. и 2. класи у єдней

4. СЕПТЕМБЕР 2020.

ґрупи котру водзи Єлена Буила, а школяре 3. и 4. класи у другей ґрупи при учительки Єлени Русковского. ВЕРБАС У основних и стреднїх школох у општини Вербас 1. септембра тиж почал нови школски рок. Анкети котри родичи виполньовали указали же векшина дзецох жада наставу провадзиц у школох, та ше у основних школох од вкупно 3 118 школярох за директне провадзенє настави вияшнєло 3 060 школярох. Од вкупно 1 449 школярох трох стреднїх школох у Вербаше, за наставу у школских учальньох опредзелєли ше 1 119 школяре. Як сообщене зоз Оддзелєня за дружтвени дїялносци Општинскей управи Вербас, у складу зоз Законом, а по основи Окремней програми образованя и воспитаня, школска годзина тирва 30 минути. У Ґимназиї „Жарко Зренянин” у Вербаше за директне провадзенє настави опредзелєли ше 573 школяре, а 49 буду провадзиц наставу на далєкосц. Настава ше будзе одвивац по комбинованим моделу настави у септембру, цо подрозумює же перши тидзень 50 одсто школярох шицких оддзелєньох першей и другей змени буду ходзиц до школи, а за други 50 одсто школярох будзе орґанизована настави на далєко. У вербаскей Стреднєй фаховей школи „4. юлий” директну наставу буду провадзиц 405 школяре, а наставу на далєкосц 281 школяр. Школяре котри ше опредзелєли за порядну наставу, до школи буду ходзиц у двох ґрупох – перша ґрупа 12 днї у септембру, а друга ґрупа 10 днї. У Стреднєй медицинскей школи „Козма и Дамян” у Вербаше, школяре єден тидзень буду провадзиц директну наставу подзелєни до ґрупох, а други тидзень буду провадзиц наставу на далєкосц. До тей школи ходзи 141 школяр. ДЮРДЬОВ Дюрдьовска Основна школа „Йован Йованович Змай“ од нового школского року богатша за 45 школярох, першокласнїкох. Зоз радосцу чекали тот вельки дзень кеди и вони постаню члени єдней велькей фамелиї котрей мено школа. У красних шматох, поприберани и покус злєкнути, позберали

ПОМОЦ ОД ЛОКАЛНЕЙ САМОУПРАВИ И того року Локална самоуправа шицким першокласнїком у општини Жабель обезпечела комплет кнїжкох за тот школски рок. У тей општини вкупно уписани 267 першокласнїки, а од того 103 у Жаблю, у Ґосподїнцох 41 школяр, у Чуроґу 78, а у Дюрдьове 45 школяре.

ше у дворе школи и нєсцерпезлїво чекали чуц хто их будуца учителька. Школяре розпоредзени до двох оддзелєньох, a учиц их буду учительки Ана Павлович и Еда Дуякович. На початку директорка школи, Любица Клепич привитала шицких школярох и їх родичох и пожадала им успишни одход до першей класи. Виприповедала им же драга на котру рушели то єдна од найкрасших драгох котра зоз собу ноши вельо красни памнятки. Директорка здогадла школярох же општина Жабель як и прешлого року, так и того, шицким першокласнїком обезпечела комплет кнїжкох за першу класу, як и защитни маски. Тиж надпомла школяром, и їх родичом, же ше шицки вєдно буду мушиц притримовац мирох защити, ношиц маски и отримовац достаточне розстоянє медзи собу же би на таки способ зачували свойо и цудзе здравє.■

РУСКЕ СЛОВО 17

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ИНТЕРВЮ

Пише: Олена ПЛАНЧАК-САКАЧ

ИРИНА ПАПУҐА З НАГОДИ 50-РОЧНЇЦИ ДРУЖТВА ЗА РУСКИ ЯЗИК, ЛИТЕРАТУРУ И КУЛТУРУ

ГЛЇБОКИ И ТИРВАЦИ ШЛЇД У НАШЕЙ ПРОСВИТИ И КУЛТУРИ

У тим року Дружтво за руски язик, литературу и културу означує свойо 50-рочне иснованє. Пол вика у континуитету тирва робота того Дружтва, а вельке доприношенє тому дала и наша собешеднїца професорка педаґоґиї Ирина Папуґа, хтора го на два заводи очольовала як предсидателька Предсидательства и предсидателька Скупштини того Дружтва рез тот интервю жадали зме наших читачох здогаднуц на велї активносци и глїбоки шлїди хтори Дружтво охабело у своїм пейцдеценийним тирваню у нашей култури, просвити, як и у видавательстве и рижних културних активносцох.

П

РС Цо бисце видвоєли як найвекши досяги у пей-

цох деценийох иснованя Дружтва за руски язик, литературу и културу? – Дружтво за руски язик, литературу и културу основане 4. децембра 1970. року як дружтвена орґанизация кед у АП Войводини сновани подобни орґанизациї за мадярски, словацки, румунски и други язики и литературу. Дружтва за язики од 1974. року координовали свойо активносци и тота координация ше отримала и отримаує по терашнї рок. Того, 2020. року, кед ше означує пейц децениї, або пол вика иснованя Дружтва, треба повесц же Дружтво прешло през вецей фази у своєй роботи и дїлованю. Дзеведзешати роки прешлого вику були найчежши одкеди Дружтво основане. Робело ше у чаше пременкох у дружтве и нашей жеми и без достаточних материялних средствох, алє источашнє и у часох з велькима активносцами и, на нашу радосц и поцешенє, зоз досц значнима резултатами и започатима акциями. Каждорочни обсяжни препатрунки активносцох о роботи того Дружтва тото найлєпше илуструю.

РС Од снованя по нєшка хтори то главни обласци

роботи Дружтва? – Активносци ше и у прешлим периодзе, як и нєшка одвивали у велїх обласцох: преучованє и наукови обробок руского литературного язика, виучованє и унапредзованє руского язика и подзвигованє язичней култури, образованє и воспитанє кадрох у обласци руского язика, унапредзованє литературней дїялносци на руским язику, защита и пестованє културного и духовного скарбу, виглєдовацка робота у обласци руского язика и култури, порушованє и унапредзованє културней дїялно сци, окреме у подобовей творчосци, робота секцийох и роботних целох Дружтва и членства, видавательна дїялносц Дружтва – у рамикох седем едицийох: образованє, предшколске вихованє, литература, словнїки, Руска катедра, подобова творчосц и Одняте од забуца – вєдно вецей як 70 наслови. А треба повесц и же зме мали медзинародну активносц и сотруднїцтво зоз другима орґанизациями и институциями. Окреме треба визначиц виходзенє рочнїка Дружтва – Зборнїка роботох „Studia Ruthenica” – видати 24 числа, а

18 РУСКЕ СЛОВО

25 ше пририхтує, зоз надпомнуцом же Дружтво од 1975–1988. рок видавало свой рочнїк – часопис „Творчосц”, вишли 13 числа, а од 1989. року рочнїк виходзи як „Studia Ruthenica”, цo вєдно виноши 36 числа. Тиж треба визначиц же у рамикох преучованя и наукового обробку руского язика як вецейрочней екипней роботa вишли: I и II том Сербско-руского словнїка (перши том обявени 1995. а други 1997. року), Руско-сербски словнїк (2010), двотомни Словнїк руского народного язика (2017), а источашнє ше робело и роби на проєкту хтори започати 2002. року, а то Правопис руского язика (Правописни словнїк), на хторим анґажована виглєдовацка екипа у сотруднїцтве зоз Одсеком за русинистику Филозофского факултету у Новим Садзе и Одбором за линґвистику Дружтва. Дружтво видало и два терминолоґийни словнїки: Словнїк медицинскей терминолоґиї сербско-руско-анґлийски (2006) и Словнїк защити рошлїнох и животногo стредку сербско-руско-латинскоанґлийски др Радмили Шовлянски (2010).

РС А хтори бисце порограмски активносци Дру-

жтва визначели? – Од програмских активносцох треба видвоїц: виучованє руского язика у школох у руских штредкох дзе Дружтво роками укладало и уклада моци же би ше руски 4. СЕПТЕМБЕР 2020.

kultura@ruskeslovo.com

язик учело у рамикох виборней настави. Так, починаю– Намагала сом ше и намагам отримац континуитет ци од 1993/1994. року обновене, або преширене ученє у роботи Дружтва, же би нє було претаргнуца, прешируского язика у Бачинцох, Шиду, Вербаше, Кули, Новим рйовац членство, Дружтво ма 1 266 членох, oд того поОрахове, Бачкей Тополї, Ґосподїнцох, Савиним Селу, рядних 1 028, поче сних 126 и помагаюцих 113. ЗаказоСримскей Митровици итд. У вецей як 30 основних шко- вац и старац ше о отримованю схадзкох, окреме о про лох зоз вецей як 300 школярами. сторе, бо Дружтво нє ма свойо власни про сториї за роПоходзаци од того, а пре потребу сотруднїцтва и коор- боту и активно сци, писанє звитох и записнїкох. Треба динованя и руских школох, и школярох, и наставнїкох надпомнуц же ше робота Дружтва одвива у вецей як руского язика 1994. року у Бачинцох основани Стретну- 15 секцийох и то: у Новим Садзе, Руским Кере стуре, ца руских школох, Ко цу ре, Дюрдь о ве, Кули, хтори ше кажди рок Вер ба су, Но вим Ора хо – У рамикох Календара змаганя Министерства отримую у другим ве/Бачкей Тополї, Сримскей просвити Републики Сербиї Дружтво од 2000. року штредку. Того року маМи тро ви ци, Бе о ґ рад зе, орґанизатор Републичного, а од 2010. року и ло буц 26. стретнуце у Ґоспо дїн цох, Ши ду, БачинМедзиокружного змаганя з руского язика и язичней Вуковаре и Петровцох, култури, хторе ше кажди треци рок отримує у Руским цох, Бикичу, Беркасове, Суцо зме пре корона ви- Керестуре, Коцуре и Дюрдьове, а учасц беру найлєпши ботици, Савиним Селу, Мирус преложели за идуклошевцох, Петровцох, Вушколяре и зоз поярдней, и зоз виборней настави. ци, 2021. рок. Стретковару у Горватскей, КичеМедзиокружне ше отримує за школярох од 5-8 класу, нуца потримую компенеру и Нортбателфорду у а републичне за школярох 7-8 класи тентни институциї Канади, та треба координо– визначела Ирина Папуґа образованя и нациовац и їх активно сци и соналних меншинох. трудзовац з нїма. Тиж треба На чесц єдного од сновательох и першого предсидате- координовац и зоз другима Дружтвами за язики и лиля Дружтва Миколи М. Кочиша од 1990. року ше отри- тературу кед у питаню конкурси, финансованє, видавамую „Днї Миколи М. Кочиша”. Того року ше планує 30- нє Мултиязичного часопису „Мост”, участвованє на та манифестация у рамикох хторей ше означи и 50 роки салонох и саймох кнїжкох итд. роботи Дружтва. РС Пейдзешата рочнїца Дружтва праве у тим роХто шиц ко бул на чо лє Дру жтва и хто рих ку. Означованє и преслава рочнїци преложена РС углядних науковцох и почитовательох бисце за єшень. На яки способ ю думаце означиц пре коровидвоєли зоз членства? на вирус хтори шицких ощербел, окреме людзох у – Попри Миколи М. Кочиша, як першого предсидателя, култури, бо пол вика наисце красни ювилей за єдну треба визначиц другого предсидателя Василя Мудрого, орґанизацию? хтори после Кочишовей вчасней шмерци 1973. року прев– Програма означованя 50 рокох од снованя Дружтва жал тоту длужносц. Потим треба визначиц Дюру Варґу, за руски язик, литературу и културу прилапена на 3. Янка Раца, Любомира Медєша, Гавриїла Колєсара и дру- схадзки Управного одору 21. фебруара у Новим Садзе и гих. Зоз новших часох и зоз другу орґанизацию дружтвох будзе облапяц: Шести науково-фахови сход „Руски язик, за язики и литературу, та и нашого Дружтва, як здруженя литература, култура и просвита”. По тераз отримани 5 гражданох, треба спомнуц закладанє Янка Барни, др Юли- науково-фахово сходи у Новим Садзе: перши бул 1993. яна Рамача, др Михайла Фейси, мр Гелени Медєши, Вла- року, други 1998, треци 2005, штварти 2010, и пияти димира Салонского, Наталиї Рамач, Блаженки Хома-Цвет- 2014. року. Роботи зоз спомнутих сходох обявени у кович, та и мнє по тераз Зборнїку роботох Дружтва як секретара Дружтва. – Од културнох активносцох Дружтва треба визначиц „Studia Ruthenica” число 3, Од других почитовате7, 10, 15 и 20, а зоз шестоотримованє Подобовей колониї „Стретнуце у Боднарова” льох Дружтва, науковго буду обявени у „Studia у Ґосподїнцох на чесц Стеванови Боднаровому, подобовому цох и углядних РуснаRuthenici” 26, 2021. року, а творительови. Отримани 15. колониї за подобових цох треба визначиц: др термин 4. 12. 2020. рок ПоМитра Пешикана, др уметнїкох и 17 за дзеци, а 2015. року видата и Подобова тим Литературни и подомоноґрафия учашнїкох Колониї. Того року пре корона Александра Дуличенка, бово конкурси, Литературвирус Подобова колония преложена за познєйше. др Свена Ґуставсона, др не стретнуце пошвецене За отримованє Колониї потримовку даваю Општина Иштвана Удвария, др значним рочнїцом зоз КаПавла Роберта Маґочия, Жабель и компетентни институциї у култури, националних лендара Дружтва за 2020. меншинох и числени спонзоре – гварела Папуґова др Душана Дрлячу, др рок хтори вязани за руских Любивоя Церовича, др писательох и подобових Радмилу Шовлянски, мр творительох, Наградзованє Павела Домонїя, др Оксану Тимко Дїтко, др Якова Ки- заслужних за розвой руского язика, литературу, културу, шюгаса, др Миколу Новту, Марию Чакан, мр Славомира просвиту, публицистику, у подобовей творчосци итд. Олеяра, др Дюру и Михайла Барана, Желимира Папа итд. Рочнїцу плануєме почац означовац од септембра, бо зме ище нє достали финансийни средства за тоту програму. Ви на два за во ди очо ль о ва ли Дру жтво, ве льо Конкуроване и видзели зме по ришеньох же нам АПВ РС того поробене и през функцию секретара хтору обецала 50.000,00 динари. Шицки програми Дружтва у сце окончовали. Цо бисце, заш лєм, окреме видвоєли 2020. року буду отримовани у рамикох 50-рочного ювияк Ваш найважнєйши анґажман и резултати? лея – заключела Ирина Папуґа. ■ 4. СЕПТЕМБЕР 2020.

РУСКЕ СЛОВО 19

МОЗАЇК У ИНОЖЕМСТВЕ ПОД ЧАС КОРОНИ

Кед ше дахто одлучи на вельки крочай и пойдзе сам до швета, а ище ше там и знайдзе, то указує на добре искуство хторе треба з людзми подзелїц. Алє чи то значи и же ше зоз швета млади думаю врациц Пише: Ивана ЧОРДАШ

Д

аниєл Надь зоз Руского Керестура одлучел же би свою младосц и живот любел препровадзиц у иножемстве. Пред роком ше одлучел одпутовац до Австриї и там почал робиц и жиц, а о корони теди нє було, анї слова. Подзелєл з нами свойо искуство у иножемстве, а тиж и як там було под час корони. – Жиєм у сиверней часци Австриї у Велсу. А понеже ми мац уж була у Австриї, я достал фамелийну визу и часом сом нашол роботу, гоч ту нє вельки проблем найсц роботу. Наприклад, кед сом сцигол до Австриї даз три днї сом бул шлєбодни, отворел сом рахунок у банки, написал животопис и придал сом го стреду, а пияток ме уж волали же од пондзелку можем присц и такой почац робиц – толкує Даниєл. Даниєл гварел же му спочатку було барз чежко, бо бул сам без дакого свойого, робота була физично чежка, а емотивно му було ище горше, алє можебуц праве прето же му нє було лєгко дал ше усприч и дал шицко од себе же би шицко було як треба. Кед дакус вошол до „штосу” и звладал цо ма робиц було му вельо лєгчейше знаходзиц ше. – Робим на пошти. Варош барз вельки, єст вельо улїчки, реони, а ми, можебуц, дзешецме дзелїме пошту по одредзених часцох. Мам од 120 до 160 пакети, кед жима,

20 РУСКЕ СЛОВО

на Крачун, людзе наручую вельо, єст и по 200 адреси на хтори маме пойсц, а дакеди маме и 300 пакети випоручиц. Муши ше знац же дзе хтори будинок, хтори поверх, хто вельо наручує, упознаце людзох, єдноставно ту лєм искуство може помогнуц же би ши звладал тоту роботу – гутори през шмих и додава – кед сом пришол знал сом лєм начитац до дзешец, а и то сом научел през драгу од Сербиї по Австрию, алє кус по кус коло роботи ми уж шицко лєгчейше идзе. Нєдавно ґу мнє пришол ище єден пайташ зоз Сербиї, та зме почали упознавац вецей людзох, вєдно жедляриме у квартелю у варошу, маме вельки двор, купел сом себе авто, моторку и цо ше ми найбаржей пачи, почал сом путовац, лєм нє можем задумац як би було кед би нє було тей корони – приповеда Даниєл.

ДОБРЕ ДОМА, АЛЄ ДОБРЕ И У ШВЕЦЕ Даниєл Надь гутори же є затераз презадовольни и вери же ше нє враци пошвидко, добре му дома и вше го дахто там будзе чекац, родичи и пайташе. Жаль му же є нє з нїма, алє гвари же кед так будзе роздумовац вец себе нїґда нє направи нїч у живоце. У Австриї є анї нє полни рок, а вельо посцигнул за тот час, дома би му требало и пейц роки голєм почац дацо.

Кед бул у Сербиї нє мож повесц же ше нє намагал поробиц дацо и почац самостойну роботу.

– Нє можем повесц же сом нїч нє посцигнул дома, у Руским Керестуре сом скоро два роки мал кафич „Москва”. Там сом орґанизовал „музику”, задовольни сом и можем повесц же то була барз велька школа живота. То сом почал робиц сам и було добре док функционовало, тераз мам иншаки плани и иншаки роботи и задумки, а и за кратки час ми ше дакус и пременєл живот – поцешено гутори Даниєл. Епидемия вирусу корона залапела цали швет, у каждей жеми ше иншаки мири применьовало, Даниєл гвари же на початку епидемиї було панїки, алє у дутянох нїґда нїч нє хибело як цо то було у даєдних других жемох, алє же корона охабела вельки пошлїдки кед слово о туризме.

4. СЕПТЕМБЕР 2020.

mozajik@ruskeslovo.com – У Австриї, цо ше дотика корони людзе ше барз притримовали мирох, ношели маски вшадзи и далєй ноша, єден час ше претаргло ношенє маскох остало лєм же су обовязни у автобусох, алє тераз врацене же маски обовязни вшадзи. Людзе ноша маски пре себе, нє прето же так розказане, так кед пойду до предавальнї и нє маю маску нїхто им нїч нє гутори. Дутяни нїґда нє преставали робиц, гоч велї фирми престали робиц, алє шицко то було накратко и людзе мали помоц од держави тальо кельо им требало за живот – бешедує Даниєл.

НОВИ ВИРУС ЗАСТАНОВЕЛ ПУТОВАНЯ – Цо ше дотика туризму ту було проблеми. Перше було же даєдни гранїци отворени, после ше их заварло, вец ше их отворело лєм за даєдни жеми. У тим чаше велї були злєкнути и була велька панїка у цалей Европи нє лєм у Австриї. Я кед видзел же у Сербиї полицийни час нє знал сом же кому то и нач, алє озда лєм знали цо робели. Ту була панїка найвецей же хто откаль пришол, алє после того ше шицко змирело и кажде знова идзе по своєй драги. Кед слово о Даниєлових путованьох, гутори же люби путовац и видзиц дацо нове. Под час корони часто путовал до Горватскей, Ческей, а жада пойсц и до Италиї. Потокловал нам и погуторел свойо искуства же яка процедура на гранїцох, и цо шицко потребне за тести. – Зоз Австриї тераз мож пойсц до Нємецкей, Ческей, а Сербия ище вше заварта. Дзе ше пойдзе тераз нєт вецей того же кед ши бул у даєдней жеми, хтора у червеней зони, та мушиш буц у карантину два тижнї. Тоти цо допутую требали би буц у карантину дзешец днї, алє кед ше пороби тест и кед є неґативни вец нїкому нїч. До терминох за тестиранє чежко дойсц. Кед зме пришли остатнїраз зоз Горватскей волал сом и дзешец числа же бим нашол даєдну клинїку хтора роби тестираня и нє моглол сом полапац хто кому цо гутори. До конца сом лєдво нашол клинїку и такой сом ше тестирал и пре себе, а и пре роботу. Кельо раз сом бул даґдзе вшадзи сом робел 4. СЕПТЕМБЕР 2020.

ИСКУСТВА МЛАДИХ Мая Медєши зоз Руского Керестура того лєта путовала до Хурґади на морйо. Вона гутори же нє мушели виполнїц нїяки окремни условия же би одпутовали, виполнєли лєм єден папер же пред 14 днями нє були у контакту зоз заражену особу. – Кед зме сцигли до Хурґади нє були окремни мири защити, на уходзе до готелу вимерали нам горучкиу и то шицко. Тераз ше там цалком нормално жиє. Кельо сом розумела, мали дакус пошлїдки, кед ше вирус першираз зявел и кед були заварти шицки гранїци, теди анї нє робели, бо нє було туристох, алє тераз шицко нормалне. Нє мали зме нїяки почежкосци, анї кед зме ше врацали, нє мерали нам горучку, нє требали нїяки тести, анї нїч. По приходу до Сербиї нє мушиме буц у карантину. Єдине цо ше розликує, то же зме цале лєто мушели ношиц защитни маски – закончує Мая. Як ше гвари, кед ши зоз праву особу, нє битне же дзе, ши лєм най вам будзе фино. Ивона Бодвански зоз Нового Саду и Ненад Медич зоз Руского Керестура одлучели пойсц на морйо того року до Неуму у Босни и Герцеґовини. Ридко дзе могло пойсц на морйо, а там дзе могло, трабало робиц тест. Вони то нє сцели, та дознали же до Босни и Герцеґовини нє треба тести. Були на морю, а вец дакус путовали, обишли и други вароши. – Прешлого року зме преходзели през Неум, єдине место на морю хторе нам ше попачело, та того року була совершена нагода же бизме го пошли видзиц. На гранїци нє требало нїяки тести, анї потвердзенє за змесценє. Було интересантне же зме

тест. Першираз кед сом бул, остал сом лєм през викенд, та ми анї нє сцигли повесц же треба робиц тест, алє кед сом пошол други раз накадзи сом ше врацел поробел сом тест. Кед зме уж трецираз пошли було дакус озбильнєйше, були зме дакус длужей, та сом робел тест, а резултати сом мушел ношиц зоз собу, бо сом пошвидко путовал и до Ческей. На гранїци нам ше нїч анї нє питали анї нас нє преверйовали, то би тести требало робиц вше кед ше виходзи зоз жеми, алє то превельо, бо бим мушел кажди дзень робиц тести. Тест кошта 120 евра и ище ше доплацує 15 евра же би резлтати сцигли скорей. Думам же нє треба буц заварти кед ше таке дацо случи, найлєпше ше добре розпитац,

путовали на моторки, та зме обишли вецей места, през драгу. Окрем у Неуму, були зме перше у Мостару, дзе зме такой обачели же нїхто нє ноши маски, анї нє водзи рахунку о дистанци. Так исто и у Неуму и у Сараєве, дзе зме були кед зме ше врацали назад до Сербиї. Конобаре, тарґовци, людзе хтори нас чекали у змесценю, нє мали маски. Видзели зме же их маю лєм подаєдни туристи – задовольно бешедую Ивона и Ненад. – Тото цо зме замерковали то же шицки були барз любезни, приємни и сцели помогнуц. Шицко було нормалне и нє почувствовали зме нїяки пошлїдки пандемиї, окреме же ше там слабо водзи рахунку, а людзе були опущени. Неум красне и интересантне место, морйо чисте, то зме сцели. Кeд зме ше врацали дому, исто так, нє мали зме нїяки тестираня, а анї нам нє гварели же бизме требали пойсц до карантину, так же хто сце пойсц на морйо лєм ше муши потрудзиц и вибрац добру дестинацию – през шмих закончели.

гоч барз чежко дойсц до правдивих информацийох, поготов на интернету. Кед ше сце путовац, вец наймудрейше пойсц на гранїцу и питац ше же цо найлєпше робиц – толкує Даниєл Надь. Вецей файти тестох на Ковид-19 правя лєм замишательство. Даниєл пояшнєл же робел два файти. Перше робел єдну файту, бо нє бул упутени же цо му треба же би могол висц зоз Австриї, та поробел тест – плазма на антицела, хтори указую же чи дахто бул у дотику зоз корону. Тот тест, по його словох, нє ґарантує же дахто нє ма корону, алє ґарантує же нєт антицела у креви, и углавним тот тест нє барз бизовни. Други тест, хтори робел, бул ПСР тест, хтори як гваря найбизовнєйши. ■

РУСКЕ СЛОВО 21

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ НАШО ГОСЦИ: ЄЛЕНА И ЯКИМ РУСКАЙОВО

ХТО РАЗ ВИДЗЕЛ АФРИЦКЕ НЄБО, ПИТА ШЕ ИЩЕ РАЗ

Пи ше: Мая ЗАЗУЛЯК ГАРДИ

Єлену и Якима Рускайових ище у штредньошколских рокох повязала медицина. Жили у вецей местох, а тераз уж децению биваю на релациї Петроварадин – Руски Керестур. Вєдно обишли скоро цалу Европу, алє о Рускайових вшелїяк нє мож нє повесц тото же даскельо раз були у мировних мисийох Зєдинєних нацийох (ЗН) у Африки. Цо там дожили, видзели зме лєм на филмох

НА ТРИЦЕЦ У СКАФАНДЕРУ Шпиталь у Новим Садзе у хторим Єлена роби остатнї час бул прилагодзени пациєнтом зоз Ковидом-19, зоз благшу клинїчну слику. – Добра екипа зме були, искусна, и були зме добре опремени, орґанизовани, уходзело ше под полну опрему. Пациєнтох уж було мало, та шпиталь прешлого тижня почал робиц поряднє. Нє мож повесц, було напарте, нє лєгко на вецей як трицец ступнї робиц у скафандеру, алє и тото зме прежили – гвари Єлена.

22 РУСКЕ СЛОВО

К

ед Яким закончел штредню воєну медицинску школу, послали го робиц до Тетова, до Македониї. Познєйше ше ґу ньому придружела и супруга Єлена, тиж медицински технїчар, а о даскельо роки ше указала нагода за роботу у Скопю. Но, кед ше ’92. року мушели опредзелїц чи останю там, чи ше враца дому, заш лєм вибрали буц блїжей при своїх. – Теди зме пришли до Нишу, дзе зме були кратко, а вец сом достал роботу у амбуланти у касарнї у Бачкей Тополї, а Єлена у доме здравя. Дзеведзешатого зме мали нагоду пойсц и до Нємецкей, алє теди нам то нє було интересантне, бо зме ту мали шицко, и нє бануєме же зме нє пошли. Длуго зме бивали у Тополї, а вец ше створели условия за преход до воєного шпиталю у Новим Садзе, та сом перше путовал на роботу з Тополї, лєбо з Керестура. Кед ше указала нагода за роботу у тим истим шпиталю и за Єлену, преселєли зме ше до Петроварадину, дзе зме и тераз, кед зме нє у Керестуре – приповеда Яким, хтори пред трома роками, на 53 роки живота и 44 ро-

ки бенефицираного стажу пошол до пензиї, а Єлена и далєй роби у воєним шпиталю, на диялизи. У МИРОВНИХ МИСИЙОХ ЗН У АФРИКИ Пред скоро петнац роками, менша медицинска екипа зоз нашей жеми после длугшого часу ознова могла пойсц до мировней мисиї Зєдинєних нацийох до Демократскей републики Конґо, як тим за медицинску евакуацию пациєнтох на авионох. Яким теди першираз вихасновал тоту нагоду и рушел до цалком нєпознатого. – Нє идзе то лєм так. Конкуренция наисце велька, а мало особи ше виберe. Муши ше знац анґлийски язик, порихтац ше психично и здравствено, медицински ше „обновиц”. Реално, мотив – пенєж. Теди ми то було барз нєпознате, интернет ище нє барз фукнционовал, нє знал сом цо ме чека. Медзи першима сом пошол, 2006. року, и нє знам як праве мнє вибрали. Потим сом бул ище два раз. Там ше остава пол рока. Першираз и други раз сом бул у Киншаси, 4. СЕПТЕМБЕР 2020.

ljudze@ruskeslovo.com

у Конґу, а треци раз у Сомалиї. После того як сом бул други раз, достал сом маларию. Лїчел сом ше дома. Кажди други дзень, точно на дванац годзин, мал сом 40 ступнї горучку и то дас три мешаци. Но, шицко ше добре закончело – приповеда Рускаї свойо дожице и додава же потим сцел пойсц ознова, алє здравствено ище нє бул порихтани, та ше приявела Єлена. – Теди було дупло вецей приявених як иншак. Першираз сом пошла 2012. року. Думали зме пойсц и вєдно, алє анї єдна держава нє пуща нараз малженски пари. Вошла сом до истого тиму як и Кимо. Вон ми потолковал цо ме чека, видзела сом и слики, а и на интернету, та ми нє було таке барз страшне. Було вельо роботи, скоро цали час зме лєцели, лєбо превожели пациєнтох по Киншаси, бо там забранєне ходзиц пешо, прето же цали час були демонстрациї и нєбезпечне. Хто раз видзел африцке нєбо, тот ше пита ище раз, а я була три раз. Други раз кед сом була, 2015. року, наша держава орґанизовала перши сербски шпиталь у Централноафрицкей Републики, у Банґию, и пошли зме як снователє. Кед сом була остатнїраз, були зме екипа хтора заверала мисию у Конґу – толкує Єлена свойо искуство и визначує же пойдзе ознова, кед ше укаже нагода. Рускайовим поведзене же вони єдини Руснаци на швеце хтори були у здавственей мировней мисиї, а понеже вєдно були аж шейсц раз, през франту приповедаю же ше им уж питали же кельо єст тих Рускайових. ИДЗЕШ ПРЕМЕНЇЦ ШВЕТ, А НЄ МОЖЕШ ПРЕМЕНЇЦ НЇЧ Пред тим як пойду до мировней мисиї, тоти цо вибрани маю вельо преподаваня о тим цо их там чека, як ше маю справовац, яки закони ЗН, держави до хторей ше идзе, яка там релиґия, цо шму робиц, цо нє и подобне. Кед су у мисиї, цали дзень су у приправносци, нє важне хтори дзень и яки час. Шлєбодни днї маю наисце лєм дакеди. – Нє крашнє же так, алє ми нє лїчиме цивилне жительство, лєм людзох хтори робя у ЗН. Порихтаю нас пред тим на тото, алє, щиро, нє мож то лєм так, та помогаме покрадзме кед треба – припознава наша собешеднїца и визначує же кед була остатнїраз, у Конґу було вецей демонстрациї пре виберанки хтори ше отримовало, та бу-

4. СЕПТЕМБЕР 2020.

ло и вецей штреляня, аж и мертвих опрез їх бази, а Яким на тото додава: – Було таке же зме безбрижно пошли по єдного пациєнта и нараз почали штреляц на нас зоз пралєса, та зме сцекали до хеликоптера. У Сомалиї, знова, цалком иншака мисия, най нє повем, борбена, єден цалком други швет. Там ище оштрейше, чежше, цали час ши у шлему и панциру – преприповедовює Яким тоти сцени, за нас, як зоз филма. Обидвойо визначую же там нєт штреднєй класи – лєбо ши барз худобни, лєбо барз богати. – Барз велька нєправда. Расизем барз заступени. Кед идзеш, идзеш пременїц швет, а кед ши там, видзиш же нє можеш пременїц нїч. Барз ше розчаруєш кед видзиш яка ситуация. Єст вельо хорих, здравство нє розвите, води нєт, струї нєт, образованє ше плаци, аж и основну школу... Кед маш пенєжи, можеш ше лїчиц, кед нє, так повесц, ше на улїци умера. Тиж, там барз чежко буц жена. На хрибце єдно дзецко, у рукох ище даєдно и муша з нїма ходзиц робиц. У Южноафрицкей Републики, наприклад, красни шпиталї и здравство на моцним уровню, алє шицко ше плаци, та плациш вецей аж и тото же по даєдней улїци можеш шлєбодно ходзиц. У ствари, плациш безпечносц. На шейсц годзин ше шицко замика, поставени видео камери, струя доокола, кед дахто идзе на даскельо днї з обисца, анґажує фирму хтора пущи до хижи гади же би дахто нє вошол. За нас то нєпохоплїве – приповедаю вони и на концу визначую же кед таке дожиєш, баржей почитуєш свой живот. ■

РУСКЕ СЛОВО 23

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ 75 РОКИ „РУСКОГО СЛОВА” 1945–2020 (X)

ЗЛАТНИ ПЕРИОД

Пише: Дюра ЛATЯК

ЦЕНТРАЛНЕ МЕСТО РУСКЕЙ КУЛТУРИ Рускoслoвци пo свoєй крeaтивнeй рoбoти, пo всeстрaним aнґaжoвaню, пo aґилнoсци и прeвaжнo дoбрoдзeчним, нєплaцeним дoпринoшeню пoсцигли жe Устaнoвa „Рускe слoвo” пoстaлa цeнтрaлнe мeстo oдбувaня рускeй култури. Културнo-умeтнїцки дружтвa пo руских мeстoх випoлньoвaли мeсну улoгу, руски шкoли, a тиж тaк руски рaдиo и тeлeвизия пoдпaдaли под систeму хтoра рукoвoдзeна прeвaжнo з вoнкa, дoк „Рускe слoвo” пoстaлo сaмoстoйнa институция зоз знaчнимa кaдрoвскимa и мaтeриялнимa мoжлївoсцaми. Рускoслoвци тoти мoжлївoсци щeдрo хaснoвaли нa хaсeн Руснaцoх.

24 РУСКЕ СЛОВО

Трецу розвойну фазу (1965–1985, та аж по 1991) нєшка шлєбодно мож наволац як златни период нашого писаного и друкованого слова, бо го характеризує релативно стабилна материялна основа и континуоване звекшованє обсягу дїялносци подприємства як цалосци. Од конца 1966. року обновене видаванє часопису „Шветлосц”, а од 1972. року ше почало видавац и часопис за младеж МАК (Младосц, активносц, креативносц)

Н

а початку 1968. року знова пришло до дзелїдби подприємства на два часци. Друкарня у Руским Керестуре постала самостойне подприємство, а редакциї и одвитуюца часц администрациї ше преселєла до Нового Саду як нове подприємство перше под назву Новиско-видавательне подприємство, а вец як Новинско-видавательна роботна орґанизация „Руске слово” аж по 1991. рок, кед право снователя превжала Скупштина АПВ и „Руске слово” од теди дїлує як Новинско-видавательна установа. У тим трецим розвойним периодзе роботни колектив новинско-видавательней хижи ше звекшал зоз 11 членох на початку 1968. на 36 членох у 1985. року, а у 1990. року на 44 членох! Купени и нови просториї, бо тоти котри колектив мал на розполаганю, були цесни за звекшане число роботнїкох. Рочно ше видавало 52 числа новинох зоз рижнима додатками, 10 числа „Пионирскей заградки”, 10 числа младежского часопису „Мак”, 6 числа часопису „Шветлосц” и по 12–15 окремни кнїжки зоз обласци ориґиналней литературней творчосци, преложени литературни твори зоз других язикох, капитални твори и виданя политичного характера. Було и таки часи кед у єдним року вишли з друку и по 20

кнїжки. У тим периодзе библиоґрафия наших виданьох звекшана за коло 200 кнїжки ориґиналних творох, цо мож тримац як оптималне за тедишнї час. У тим периодзе НВП „Руске слово” здобуло и замерковани угляд звонка рускей националней заєднїци. Найлєпше то описал у своїх здогадованьох инж. Юлиян Пап, новинар и редактор у новинох „Руске слово” и заменїк главного и одвичательного редактора и у свой час предсидатель Управного одбору Подприємства, и обявел у часопису „Шветлосц” ч. 4/2018 (на бокох 561–564) под насловом „Памятки на стриберни ювилей и Титов орден”. МОДЕРНИЗАЦИЯ Осемдзешатих рокох технолоґийни средства унапредзени. Машинки ше почало заменьовац зоз компютерами. Так и „Руске слово” нє сцело заоставац, та купело даскельо компютери, алє за їх хаснованє було ше потребне оспособиц. Найвецей интере сованя указали тедишнї редактор МАК-у редактор Гавриїл Колєсар и Мирон Виславски, котри єден кратши час бул заняти у рахунководстве. Здогадуюци ше тедишнього часу, Гавриїл Колєсар у часопи4. СЕПТЕМБЕР 2020.

ljudze@ruskeslovo.com

су „Шветлосц”, ч. 4/2018, медзи иншим (на бокох 579–580) обявел и тото: „...Року 1987. на длужносц директора ступел Любомир Медєши и унєсол до подприємства нови стил роботи, ефикаснєйши менаджерски поцаги. Вон анкетовал шицки релевантни особи у НВУ „Руске слово”, позберал идеї, думаня и предкладаня занятих. Єдна з опцийох була же би ше купело дїловни простор у Новим Садзе як перши правдиви ґрунт у варошу хтори би бул у власносци Хижи. Бешедовал вон теди и зо мну... (...) После анализох идейох и розправи принєшена одлука же би ше купело три компютери и ласерски принтер. То бул нєзвичайни викрок „Руского слова” до модернизациї, хтори, просто збунєл други менши национални видавательни хижи... (...) Лєм „Руске слово” теди шмелше ступело до будучносци и нєодлуга анґажовани фаховци звонка хтори почали, под будним оком директора Медєша, обучовац вибрану ґрупу особох за шицки етапи роботи у обласци десктоп паблишинґа, од уносу текстох до компютера, прейґ його пририхтованя, та по преламованє бокох на окремним софтверу и їх друкованє на ласерским принтеру.” Потвердзує то и тедишнї директор Любомир Медєши у своїх здогадованьох, обявених тиж у часопису „Шветлосц” ч. 4/2018. У нїх вон облапя нє лєм модернизацию средствох за роботу, алє и общу кадрову слику Установи, єй статус и угляд у рускей националней заєднїци, та пише: „Славни то були часи. За младих робиц у Телевизиї було атрактивне пойсц пре цалком нови медий, а до Радия пре, так повесц, каждодньове „зявенє пред публику”. До „Руского” войсц було ище векше, бо то значело уключиц ше ґу плеяди ключних руских културних творительох. У „Руским” тeди рoбeлa Кoмисия зa пририхтoвaнє нaукoвих видaньoх, тaкe дaцo як дaякa рускa aкaдeмия нaукoх (Симеон Сaкaч, Рoмaн Миз, Янкo Сaбaдoш, Дюрa Лaтяк…). Юлиян Пaп oкрeмe пeдaнтнo oкoнчoвaл сeкрeтaрски рoбoти Кoмисиї, a Мeлaния Пaвлoвич знaлa як дoйсц дo пeнєжу зoз Пoкрaїнских фoндoх. Други мoй прихoд бул зa дирeктoрa, штрeдкoм 1987. пo кoнєц 1992. рoку. Рускoслoвци прaвe ухoдзeли дo жрeнкa рускoгo нaциoнaлнo-културнoгo живoтa. Глaвни и oдвичaтeльни рeдaктoр нoвинoх бул Любoмир Рaмaч хтoри тeхнїку писaнoгo нoвинaрствa пoзнaл дo сoвeршeнствa. Рeдaктoр Видaвaтeльнoгo oддзeлєня бул Дюрa Лaтяк, живa рускa eнциклoпeдия, a чaсoпису

4. СЕПТЕМБЕР 2020.

„Швeтлoсц” Дюрa Пaпгaргaї, вeльки руски писaтeль. Чaсoпис зa дзeци схoпнo у шицким вoдзeл пeдaнтни Янкo Рaц, a рукoвoдитeль aдминистрaциї булa Мeлaния Пaвлoвич, пo схoпнoсци и знaню нєпримeранa у рaхункoвoдствe. Нaжaль, у „Руским”, прe рoбoту индзeй, вeцeй уж нє були Иринa Гaрди-Кoвaчeвич, писaтeлькa, нaйлєпши критичaр рускeй литeрaтури, Мирoн Кaнюх, писaтeль нєпрeвoзидзeнoгo духa имaниґaциї, Юлиян Пaп, прaвдиви прoфeсийни нoвинaр, Михaл Рaмaч, пoeтa, oштрoумни нoвинaр. Пришли нoви, Юлиян Нaдь, пoeтa-бoем, Микoлa Цaп, дрaгoцини виглєдoвaч-хрoнїчaр, Стeвaн Кoнстaнтинoвич, тeди унивeрзитeтски прoфeсoр, Oлeнa Плaнчaк-Сaкaч, пeршoклaснa нoвинaркa… Зa дирeктoрa шe нє прихoдзи лєм шeднуц дo фoтeлї, aлє трeбa рoбиц нa хaсeн людзoм прe хтoрих ши пoстaвeни, нa хaсeн шицким Руснaцoм.”... ПЕРША КОМПЮТЕРИЗОВАНА НОВИНСКО-ВИДАВАТЕЛЬНА ХИЖА Под час його руководзеня наисце пришло до значних позитивних пременкох у дальшим розвою теди ище Новинско-видавательного подприємства „Руске слово”. Удало му ше обезпечиц финансийни средства зоз покраїнских жридлох. „Зa „Рускe” тo були знaчни срeдствa и рoзпoдзeлєли змe их нa три прoєкти: зa купoвaнє дїлoвнoгo прoстoру, зa кoмпютeризoвaнє и зa тeхнїчнe злєпшaнє услoвийoх зa рoбoту. Kупeли зме три oсoбни кoмпютeри, бaрз прaктични зa нaшo пoтрeби, лєгки зa рoбoту. Нaшли змe и прияли нa рoбoту Мaрию Гудaк, млaду, прaвe вишкoлoвaну зa кoмпютeри. Зoз зaклaдaньoм и знaньoм Гaвриїлa Кoлєсaрa, рeдaктoрa рубрики зa културу, нaпрaвeни нaм сoфтвeр зoз руску aзбуку. Taк змe пoстaли пeршa нoвинскo-видaвaтeльнa хижa у Вoйвoдини хтoрa у цaлoсци кoмпютeризoвaнa (нoвини, видaвaтeльствo и aдминистрaция). Дo нaщиви нaм пo пeрширaз пришли др М. Мушинкa зoз Чeхoслoвaцкeй, др П. Р. Мaґoчи зoз Aмeрики, др O. Дуц-Фaйфeр зoз Пoльскeй, др A. Дуличeнкo зoз СССР, др С. Ґустaвсoн зoз Швeдскeй… Нaшo видaня зaдaрмo дoстaвaли нaукoвo и културни институциї и пoєдинци хтoри нa дaяки спoсoб дoпринєсли ширeню инфoрмaцийoх o нaс. „Рускe слoвo” шe oтвoрeлo цaлкoм шицким. При концу своїх здогадованьох Медєши зоз задовольством констатує: „Рускoслoвци були вшaдзи у рускeй култури (литeрaтурa, тeaтeр, музикa, примeнєнa и подобовa умeтнoсц). Зa глaвнoгo рeдaктoрa Видaвaтeльствa пoстaвeни др Юлиян Taмaш, прoфeсoр нa Унивeрзитeту и у кeрeстурскeй Ґимнaзиї. Нa чoлє Фeстивaлa култури „Чeрвeнa ружa”, Дружтвa зa руски язик, Рускeй кaтeдри, Teaтру… були Рускoслoвци. Пoмoц у язичних ришeньoх пo руски Прeклaдaтeльнeй служби Скупштини Вoйвoдини були Рускoслoвци, у пeршим шoрe oдлични пoзнaвaтeлє рускoгo язикa: Йoвґeн Чaкaн, лeктoр и Дюрa Лaтяк, глaвни и oдвичaтeльни рeдaктoр Видaвaтeльнeй дїялнoсци, пoзнєйшe oпoлнoмoцeни сoвитнїк Устaнoви. Шицко тото цо ту спомнуте (а вельо и гевтого цо ту нє спомнуте) як характеристичне за трецу розвойну фазу „Руского слова” представя вельки капитал зоз котрим наша видавательна хижа вошла до штвартей розвойней фази (або периода), котра – по нашим подзелєню – може облапяц период 1991–2000. рок.■ (Предлужи ше)

РУСКЕ СЛОВО 25

ДУХОВНИ ЖИВОТ КИРБАЙ У КОЦУРЕ

ПОД ПОКРОВОМ МАЦЕРИ БОЖЕЙ У грекокатолїцкей церкви Успениє Пресвятей Богородици у Коцуре, 28. авґуста преславени Кирбай – швето Велька Матка Божа по юлиянским календаре. Тото храмове швето того дня у валалє славя и грекокатолїцка и православна Церква

К

ирбайска Служба Божа у грекокатолїцкей церкви, з нагоди швета Успениє Пресвятей Богородици почала на 10 годзин, а парохиянє котри нє могли присуствовац, могли ю провадзиц на фейсбук˗боку коцурскей церкви. Шпивану, вельку Службу Божу служел и наказовал о. др Яков Кулич, а сослужели коцурски парох о. Владислав Рац, капелан о. Данил Задрепко и єромонах о. Дамян Кича, парох кулски. У своєй казанї о. др Кулич бешедовал о значносци швета шицким вирним, здогаднул на одход Пречистей Дїви Мариї з того швета, як и на вельки ювилей котри того дня означела коцурска грекокатолїцка Церква. – Точно пред 200 роками велька святочносц була у тей парохиялней коцурскей церкви. Зишло ше вельке число вирних и владика пришол пошвециц иконостас и новообновену церкву. Алє, найглавнєйше же того дня, 1820. року, владика и парох тедишнї Янко Радванї заменєли мено церкви, котра була пошвецена Под Покровом Пресвятей Богородици, на мено Успениє Пресвятей Богоро-

БЕЗ ВАШАРСКЕЙ ЧАСЦИ Пре епидемиолоґийну ситуацию, Кирбай того року прешол без вашарскей часци, а тиж и без забавного парку. Кирбайски вашар у центру валала вше бул вельки, богати и барз нащивени, як и забавни парк у школским дворе котри бул найвекша радосц наймладшим, а того року шицки остали дакус розчаровани. Без огляду на тото, Коцурци дочекали своїх госцох, родзину и приятельох. Млади того дня место за розвагу нашли у валалских кафичох, алє вонка, у котрих ше слухало рижнородну музику, а робели и после 20 годзин. Гоч и у таких окремних и худобнєйших условийох, красна хвиля потримала и зачувало ше нїтку особеносци и свойофайтовей чаривносци коцурского Кирбая.

26 РУСКЕ СЛОВО

дици. Парох Радванї вельо зробел, а владика и вон знаю чом пременєли мено церкви з Покрова на Успениє. Алє, Мац Божа иста вше. Нєшка най нам тот ювилей будзе у паметаню, бо 1820. року у тих крайох и у швеце була епидемия колери, так як єпидемия и тераз. Людзе приходзели, модлєли ше, плакали, бо колера одношела велї людски животи, и теди Мац Божа помагала прежиц – гварел о. др Кулич. З тей нагоди, вон шицких присутних здогаднул и на, по його словох, найкрасшу и найстаршу молитву до Святей Пречистей Дїви Мариї. Як визначел, гоч кажде пове же то молитва Богородице Дїво, то найславнєйша молитва котра настала у 15-16. вику. А найстарша, котра настала у 3. вику, то молитва Под твою милосц прибигаємо Богородице. – Кед ше людзе бранєли од нєприятельох, од Римянох, настала молитва дзе християнє прибигаю, модля помоц. Християнє уж нє знали дзе ше скривац, як сцекац, крев мученїкох риками цекла. Алє, людзе нє одступели, и теди настала тота молитва зоз щирого шерца. Тота прекрасна молитва най будзе печац нєшкайшого швета, нєшкайшого Кирбаю. Кед Мария була вжата до нєба зоз тїлом и душу, коруновали ю як царицу, кралїцу нєба. Молитва зоз хтору ю можеме волац, гоч пошла до нєба, то же ми прибигаєм под єй милосц. Даваме єй до рукох нашо молитви, нашо довириє, под єй покров, же би нас вислухала и на нєбо винєсла през єй заступнїцтво, най буду вислухани. А кого у больох и у жалю Пречиста Дїва нє вислухала... Вислуха, до єй рукох поверени нашо молби, нашо плачи, нашо молитви, най вежнє до своїх рукох и однєше до свойого Сина, нашого спасителя – гварел на концу о. др Яков Кулич, винчуюци шицким вирнїком тогорочни Кирбай. По законченю шпиваней велькей Служби Божей, бул и обход коло церкви, на хторим були велї парохиянє. ■ О. Русковски 4. СЕПТЕМБЕР 2020.

duhovni@ruskeslovo.com

ШВЕТО УСПЕНИЄ БОГОРОДИЦИ У БИКИЧУ

МАРИЯ НАША ЗАЩИТНЇЦА Церква и вирни у Бикичу на швето Успениє Пресвятей Богородици 28. авґуста, пре славели храмове швето Кирбай зоз шветочну Службу Божу, хтору предводзел о. Михайло Режак, декан сримски и парох у Шидзе, а сослужели о. Владислав Варґа, парох зоз Сримскей Митровици и домашнї парох о. Владимир Еделински Миколка. Отец Владислав Варґа наказовал и перше гварел же му барз мило же є першираз на Кирбаю у Бикичу, у валалє дзе церква и култура вєдно и же Мария шицких трима тиж так. Здогаднул же кед ше Бикичанє приселєли до валалу нє мали свою церкву, хтору потим збудовали и пошвецели Мацери Божей. – Мац Божа гоч заспала зоз душу и целом и пошла на нєбо, остала ту медзи людзми. Три днї после успения пришла медзи апостолох, хтори ище були вєдно и гварела им же будзе з нїма. Вона наша Мац вше кед треба и кед нам найчеже, нє зохабя нас, бо єй Исус гварел же ми єй дзеци – гварел, медзи иншим, у казанї о. Владислав Варґа и повинчовал Кирбай домашньому парохови и вирним. По його сло вох, Кир бай ше пер ше сла ви у цер кви, то ду хов на об но ва, а вец ше пре сла вя у оби сцу з полуд зен ком и го сца ми.

На Служби Божей апостол читал Деян Бобаль, Євангелию о. Владимир Еделински Миколка, церковне шпиванє предводзела дзиячка Любица Роман, а помагали єй Невенка Бобаль, Єлена Гнатко и Мира Гнатко. Парох о. Владимир Еделински Миколка подзековал о. Режакови и о. Варґови же пришли возвелїчац Кирбай, а потим повинчовал швето домашнїм вирним, алє и вирним у Коцуре и у Индїї, дзе тиж истого дня Кирбай, же би шицки були у духовним єдинстве. На концу Служби Божей одшпиване многолїтствиє, а вирни предлужели преславйовац Кирбай у своїх обисцох. Вл. Дї.

КИРБАЙ У ИНДЇЇ

ПОДЗЕКОВАНЄ ЗА ДАРУНКИ ЦЕРКВИ

Фото: О. Стецюк

Вирни у Индїї преславели свой Кирбай и швето Успениє Богородици пияток, 28. авґуста, зоз шпивану Службу Божу на 10 годзин, хтору служел парох индїйски о. Михайло Шанта. Апостол читала панїматка Зоя Шанта, а дзияковали Милка Питка и Зоя Шанта, хтора ма искуства у церковним шпиваню ище зоз Закарпатя, одкадз є родом.

4. СЕПТЕМБЕР 2020.

Як гварел о. Михайло Шанта, пре вирус корона нє могло буц вецей священїкох на Кирбаю, алє заш лєм на преслави було досц вирних и їх госцох. У казанї о. Михайло бешедовал о успению Пресвятей Дїви Мариї, церковней традициї, наводзаци и думки святого Йоана Златоустого о швету. Вон тиж подзековал вирним и парохияном хтори даровали за потребни предмети у церкви. – Обнавя ше церковни предмети, обнавя ше церкву и идземе напредок у пестованю духовного живота, парохия жиє – гварел о. Шанта, хтори на богослуженя приходзи зоз Руского Керестура. Богослуженя у Индїї єст каждей нєдзелї на 10 годзин, и на швета. М. Г. К.

РУСКЕ СЛОВО 27

informator@ruskeslovo.com OСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 30. авґуста, занавше нас зохабел наш мили оцец, супруг и дїдо

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Зоз вельким больом обвисцуєм родзину и приятельох же ше, после краткей и чежкей хороти, 29. авґуста до вичносци преселєл мой мили супруг

ЯНКО САБАДОШ (1957–2020) зоз Лондону Мили мой, барз ми будзеш хибиц.

Спочивай у мире Божим! Зоз любову и почитованьом супруга Павлина ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 29. авґуста, после краткей и чежкей хороти, занавше нас зохабел наш мили тато

ЮЛИЯН СЕҐЕДИ (3. V 1941 – 30. VIII 2020) з Нового Саду З любову и почитованьом вично це будземе ношиц у наших шерцох. Супруга Гелена, дзивки Татяна и Лїляна зоз фамелиями Спочивай у мире Божим! ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 29. авґуста 2020. року, занавше нас зохабел наш шовґор

Дзекуєме ци, Янку, за час хтори зме препровадзели вєдно. У красних памяткох це навики буду чувац Дюра и Мария Дудашово з дзецми Спочивай у мире Божим! НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 2. септембра наполнєли ше пейц роки як нас мили супруг, оцец и дїдо напущел и зохабел у вельким смутку

28 РУСКЕ СЛОВО

Мили наш тату, твою доброту, потримовку и нєсебичну любов нїґда нє забудземе. Памятку на це вше буду чувац син Владимир зоз Соломию и дзивка София зоз Джейсоном Спочивай у мире Божим! ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Од 29. авґуста 2020. року, вецей нє з нами на тим швеце шовґор

ЯНКО САБАДОШ (1957–2020) зоз Лондону

ЯНКО САБАДОШ (1957–2020)

СЛАВОМИР БУДИНСКИ (1950–2015) з Дюрдьова Памятку на ньго вично будзе чувац супруга Иринка, син Мирослав и дзивка Наташа зоз фамелию

ЯНКО САБАДОШ (1957–2020) зоз Лондону

Будзе поховани у Руским Керестуре. Остали и тирваю красни памятки, велька подзековносц од Мирона и молитви за спокой у мире Божим. НА ЗДОГАДОВАНЄ

МИРОНЬ КОСТЕЛНИК (1925–2015)

НАТАЛИЯ КОСТЕЛНИК народзена Чапко (1925–2007)

Роки ше котуляю, а думки на вас и далєй оставаю Вашо наймилши

ДЕСИМИР НИКОЛИЧ (1942–2011)

Вичная им памят!

4. СЕПТЕМБЕР 2020.

informator@ruskeslovo.com ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Нашей милей супруги, мацери, баби и прабаби хтора нас нєсподзивано зохабела 31. авґуста 2020. року

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 25. авґуста 2020. року упокоєла ше моя мила супруга

ИРИНА ГАЙДУК (1958–2020) з Руского Керестура З любову и жалосцу у шерцу занавше останєш у моїх красних памяткох. Ожалосцени супруг Владимир Спочивай у мире Божим! ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 25. авґуста 2020. року упокоєла ше наша мила мац, шестра и баба

ЕУФЕМИЯ МАКАЇ народзена Сопка (1944–2020) з Руского Керестура Красни памятки на єй любов и потримовку у своїх шерцох буду чувац – супруг Силво и дзеци Мижо зоз супругу Ясмину, Оленка Перепелькова зоз супругом Славком з Канади и Фемка Надьова зоз супругом Дюром, як и шицки унуки и праунуки Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 29. авґуста 2020. року наполнєли ше 40 смутни днї як ме занавше зохабел мой мили и добри супруг

ИРИНА ГАЙДУК (1958–2020) з Руского Керестура З любову и жалосцу у наших шерцох занавше останєш у наших красних памяткох – брат Славо, дзивка Соня и син Ваньо з фамелиями Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 29. авґуста 2020. року наполнєли ше 40 жалосни днї як вецей нє з нами наш мили бачи

ЯКИМ ХОМА (1937–2020) з Руского Керестура Вашу любов и доброту занавше будземе ношиц у своїх шерцох Ожалосцени Юлин и Марча Хомово зоз дзецми Ванесу и Валентину и їх фамелиями Спочивайце у мире Божим!

CENOVN>K MALIH I POSMERTNIH OGLA[KOH

ЯКИМ ХОМА (1937–2020) з Руского Керестура Красни памятки на часи хтори зме вєдно препровадзели навики будзем чувац у своїм шерцу – ожалосцена твоя супруга Йозефина Спочивай у мире Божим!

4. СЕПТЕМБЕР 2020.

– mala ogla{ka do 20 slova ko{ta 200 dinari – mala ogla{ka vecej yk 20 slova ko{ta 300 dinari – uramikovani tekst ogla{ki, abo vin~ovanki ko{ta 500 dinari – posmertna ogla{ka na wdno polqo ko{ta 600 dinari – posmertna ogla{ka na dva poly ko{ta 1 200 dinari. Cenovn<k va`i od 1. мая 2015. roku Ogla{ki mo` poslac na mejl office@ruskeslovo.com лєбо informator@ruskeslovo.com i uplacic na rahunok Novinsko-vidavatelqnej ustanovi “Ruske slovo” u banki Inteza ~islo 160-923244-82. Informaci< mo` dostac na telefon 021/ 6613-697 и 066/202-414 роботни дзень од 9-14 годзин.

РУСКЕ СЛОВО 29

informator@ruskeslovo.com СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 2. септембра 2020. роки наполнєли ше 40 смутни днї як нас занавше нєсподзивано зохабела наша мила супруга и мац

СНЕЖАНА НАДЬ народзена Кошарка (1969–2020) з Руского Керестура Памятки на єй любов и доброту навики будзе чувац супруг Дюра зоз дзецми Жельком и Сандру Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 2. септембра 2020. роки наполнєли ше 40 смутни днї як нас занавше зохабела у терхи и болю шерца наша мила и добра

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 26. авґуста 2020. року Дня 7. септембра 2020. ронаполнєли ше петнац ку наполнюю ше дзевец боляци и чежки роки чежки и боляци роки як нас зохабели нашо мили

ЯКОВ ЧОРДАШ (1942–2005) СНЕЖАНКА АНДРИШКОВА народзена Кошарка (1969–2020) з Руского Керестура Боль и жаль у наших шерцох нїґда нє престанє. Пошла ши сциха у вельких больох без поздраву. Твойо родичи Яким и Анґела Кошарково Спочивай у мире Божим!

30 РУСКЕ СЛОВО

з Кули

ДЮРИ ЧОРДАШ (1967–2011)

Мили нашо, зоз памятками и любову котру шмерц нє претаргує з вельким больом хтори нас нє лїчи. Живот идзе далєй, алє нє мож зрозумиц тоти слова же нїґда вецей... У цихосци вичного мира най Вас провадза нашо молитви. Вично ожалосцени Вашо наймлиши Спочивайце у мире Божим! 4. СЕПТЕМБЕР 2020.

informator@ruskeslovo.com СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 1. септембра наполнєли ше 6 смутни мешаци як нас занавше зохабел наш мили супруг, оцец, дїдо, син, жец и шовґор

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 9. септембра наполня ше 40 смутни днї як ме занавше зохабела моя шестринїца

СЛАВИЦА ЛЕНДЄР (1959–2020) з Дюрдьова Красну памятку на ню будзе чувац єй братняк Микола Сивч Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 22. авґуста наполнєли ше 40 жалосни днї як вецей нє з нами наша мила

ЙОАКИМ ЕМЕЙДИ (1964–2020) з Руского Керестура Красни памятки на це навики буду чувац твойо наймилши – супруга Оленка, син Мирко, дзивка Сашка, жец Борис, унучки Ена и Аня, мац и бачи Янко, швекор и швекра, як и бачи Владо и Терезка з фамелиями Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Остатнього дня авґуста наполнєл ше рок од шмерци мойого милого брата

КСЕНИЯ ДЖУДЖАР (1940–2020) з Руского Керестура Твою любов и доброту вично будземе чувац Твойо наймилши Спочивай у мире Божим!

OGLA[OVANW

021/6613-697,066/202-414 e-mail: informator@ruskeslovo.com роботни дзень од 9-14 годзин

Покраїнски секретарият за урбанизем и защиту животного штредку, на основи члена 10. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС” чс. 135/04) обявює

ОБВИСЦЕНЄ

О поднєшеней вимоги за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок Ношитель проєкта Городска управа за будовательну жем и инестициї, улїца Стевана Брановачкоґ чс. 3, посднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта Реконструкция черпней станїци „Футоґ“, на катастарских парцелох чс. 6693/1, 6693/2 и 6694/3 КО Футоґ СО Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож достац на увид у просторийох Покраїнского секретарияту за урбанизем и защиту животного штредку Булевар Михайла Пупина 16 (прижемє канцелария чс. 39), або на телефон 021/4874690 або на е-адреси oliveravucinic@vojvodina.gov.rs и natasa.knezevic@vojvodina.gov.rs. Заинтересована явносц у чаше од 10 днї од дня обявйованя того обвисценя можу доручиц свойо думанє у писаней форми на адресу Секретарияту.

ЙОАКИМА ДУДАША – КАКА (1949–2019) з Нємецкей Як най ше радуєм авґусту? Дакеди найцеплєйши мешац лєта подаровал єдного дня мнє живот, а потим вжал мацеров, братов живот... Я то нє можем. Мнє є барз жимни и чежки. Брат Славо Спочивай у мире Божим! 4. СЕПТЕМБЕР 2020.

МАЛИ ОГЛАШКИ ДИХТОВАНЄ облакох и дзверох. Щици од витру, жими, праху, галайку, праху, инсектох. МОНТИРАМЕ: – РОЛЕТНИ

– ГАРМОНИКОВО ДЗВЕРИ – ПАНТЛЇКОВО ДЗВЕРИ – МРЕЖИ ОД СУНЬОҐОХ – ВЕНЕЦИЯНЕРИ – ОПРАВКИ 025/5827-710, 060/5088-433

РУСКЕ СЛОВО 31

informator@ruskeslovo.com

32 РУСКЕ СЛОВО

4. СЕПТЕМБЕР 2020.

ИНФОРМАТОР/СПОРТ ЗОЗ ПОЖОВКНУТИХ ФОТОҐРАФИЙОХ

КЕРЕСТУРСКИ НАВИЯЧЕ ПРЕД ДРУГУ ШВЕТОВУ ВОЙНУ У нашим албуме пожовкнутих фотоґрафийох хтори нам з часу на час приноша нашо читаче, нашли зме єдну, видзи ше нам, зоз нє таким частим мотивом – а то леґинє, навияче на фодбалским стадиону, Ярашу, у Руским Керестуре хтори висликовани найвироятнєйше (нєт на нєй записани точни рок) пред саму Другу шветову войну. На фотоґрафиї хтору зачувал Йовґен Маґоч, на древеним кочу шедза його оцец Йовґен, (перши з правого боку), хтори жил од 1926–1981. рок (по занїманю бул тракториста у Комбинату 1. май). Коло нього Владо Папандришов, хтори погинул у Другей шветовей войни, перши з правого боку препознати як Владимир Хома, (1930–1973), бул штранґар, док ище єден леґинь нє препознати. Цикаве же у глїбини фотоґрафиї видно широки сукнї, и то нє єдну, цо випатра же и у тот час и дзивчатом нє було стране и цлїве пойсц навияц за керестурских фодбалерох. Же найпопуларнєйше бависко на швеце було миле и велїм Керестурцом шведочи и приповедка младшого Маґоча, цо ю чул од свойого оца, о тим як Дюру Гербута, кед бул хори на плюца, на чейзи нєдзелями одвожели на Яраш навияц.

А фодбал и у Керестуре уж ма скоро сторочну традицию, (ФК „Русинˮ основани 1923. року) цо значи же вше було и бавячох и навиячох, предпоставяме же и кельотельо пенєжи, иншак би ше вироятнє и ФК „Русинˮ тельо нє отримал. Най би так остало и надалєй. М. А.

БЕЗПЛАТНИ ЕЛЕКТРОНСКИ КНЇЖКИ

#останьме одвичательни ПОСИЛАЙЦЕ НАМ СВОЙО РЕЦЕПТИ rusmak.ruske@gmail.com

: НИК Т ЗА 2 Ь Л ТЕ ЛЕ КОС КОМП И ЦАЛ 4. СЕПТЕМБЕР 2020.

ин. д 0 50

Пласованє нових диґиталних змистох єден з длугорочних планох НВУ „Руске слово”, а медзи нїма и обявйованє кнїжкох у рижних електронских форматох. Кнїжка Ирини Гарди Ковачевич „Нєбо над Керестуром”, обявена 2012. року и мож за ню повесц же є „руски бестселер”, бо вишла у двох тиражох, котри цали предати, або подзелєни. НВУ „Руске слово” кнїжку приповедкох Славомира Олеяра „Нашенє” обявелa 2014. року, у котрей понукнута тематика з таковалней рускей дияспори на заходзе. Сучасни роман, „Шпацири по сподку дунца” познатого автора младшей ґенерациї Ивана Медєша Шукса треца Шуксова кнїжка, котру НВУ „Руске слово” обявело вєдно зоз Студентским културним центром з Нового Саду 2011. року. Тоти три електронски кнїжки у ПДФ формату можеце превжац зоз нашей интернет кнїжкарнї на интернет адреси www.knjizkiporuski.com.

РУСКЕ СЛОВО 33

СПОРТ ЗОЗ СТОЛНОТЕНИСКОГО КЛУБУ „РУСИНˮ З РУСКОГО КЕРЕСТУРА

БАВЯЧЕ ТРЕНИРАЮ КАЖДИ ДЗЕНЬ Бавяче Столнотениского клубу „Русин” зоз Руского Керестура каждодньово тренираю и пририхтую ше за нову змагательну сезону. Добру кондицию здобули и на Медзинародним кампу у Крупню дзе були концом юния

М

лади столнотенисере витирвало тренираю кажди дзень, пейц раз до тижня, а практично анї нє мали лєтну павзу як ше врацели зоз Кампу. На вельким „Ґево кампу” у орґанизациї нємецкей фирми за продукцию столнотенискей опреми, хтори тирвал од од 23–30. юния, було 60-цецеро дзеци, а медзи нїма и керестурски столнотенисере Стефан Колошняї, Александар Шанта, Матей Макаї, Матей Сабадош и Иґор Фейди, а з нїма и тренер Драґан Ковачевич. По його словох Камп бул одлично орґанизовани, у одличних условийох, а водзел го тренер женскей репрезентациї Сербиї Даниєл Тоадєр. Тренирало ше три раз на дзень, по 20-цецеро у ґрупи, дзеци мали часу и за обиходзенє и оддих, а гваря же научели досц нового. СЦУ ПОДМЛАДЗИЦ ЕКИПУ

Од теди, вредно тренираю кажди вечар у Спортскей гали, шицки були на здравственим препатрунку и шицки су здрави, а цо их чека у наступаюцей сезони, тренер Ковачевич гвари꞉ – Понеже зме други на таблїчки, гоч два кола остали нє одбавени пре корона ситуацию, понукали нам войсц до Войводянскей лиґи. Медзитим, я то нє прилапел пре два причини. Думам же нам лєпше змагац ше и далєй у Заходнобачкей лиґи насампредз прето же сцеме подмладзиц екипу и тоти млади бавяче нє маю тельо искуства же би ше ношели зоз вельо искуснєйшима у Войводянскей лиґи. Друга причина и тота же бизме у Войводянскей лиґи мали вельо длугши путованя, цо нам тиж нє одвитує. Тераз ше рушаме до 100 километри, як на лиґово змаганя, так и на велї турнири на хторих ше през сезону змагаме. Мушим повесц же ми єдини клуб дзе родичи нє плаца анї членарину, анї змаганя анї путованя, єдино цо Камп финансовали, а то бул добродзечни одход. МАТЕЙ САБАДОШ ПОШОЛ ДО СПАРТАКУ Цо ше дотика бавячох, СТК „Русин” остал без найлєпшого младого бавяча Матея Сабадоша, хтори уж тих дньох одпутовал до Суботици дзе почина тренирац за Столнотениски клуб „Спартак”.

34 РУСКЕ СЛОВО

– Ми Матея радей души пущели, а ту до нєшка тренирал, и порада така же будзе за нас бавиц єдино у лиґи, а понеже маме вельо турнири гевто шицко будзе бавиц за Спартак. Ми думаме же вон може ище вельо напредовац, бо, практично, досц одскочел од шицких и ту вецей нє ма условия, анї спаринґ партнера же би напредовал. У Спартаку познаме и тренера и бавячох и думаме же там будзе мац оптимални условия за свой дальши розвой – потолковал Ковачевич. Гоч нєдавно наявел свойо задзекованє на место тренера, понеже младши ище вше нє можу превжац тото место, Ковачевич одлучел же нє зохаби уж започату роботу зоз младима бавячами хтори тренираю уж даскельо роки и тераз дорастаю же би вошли до першей екипи. Од спомнутих бавячох, дакус менєй, три раз до тижня, тренира и талентовани Мартин Пашо хтори ище лєм друга класа, а ту и старши бавяче Стефан Горняк, а реґистровали и дакедишнього бавяча одличного Тония Костелника же би ускочел до помоци у лиґи, кед будзе потребне, як и искусни Михайло Сабадош.■ М. Афич 4. СЕПТЕМБЕР 2020.

sport@ruskeslovo.com

ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА ЗОМБОР

САЯНКОВИЧОВ ЕВРО-ҐОЛ ФК „Русин” – ФК „Борац” (Бачки Ґрачац) 4:0 (2:0)

Руски Керестур: Стадион ФК „Русин”, без публики. Ґоли за Русин дали: Саянкович (2), Надь и Дюканович. РУСИН: Калинич, Кочиш (Виславски), Голик, Ланчужанин, В. Вуйович, Саянкович, Ф. Вуйович, Д. Будински (И. Будински), Надь (Маньош), Бранкович (Дюканович), Рац. У 3. колу Подручней фодбалскей лиґи Зомбор, хторе одбавене внєдзелю, 30. авґуста, на домашнїм терену на Ярашу, у сушедским дербию, русиновци одбавели змаганє процив ФК „Борац” зоз Бачкого Ґрачцу, и прешвечлїво победзели з резултатом 4:0 (2:0). Уж на самим початку змаганя, у 6. минути, Саянкович дал ґол зоз прекрасней акциї нападачох Русина, кратко поведзено, мат у трох поцагох. После того першого ґолу госци зоз Бачкого Ґрачцу ше ошлєбодзели од прициску, но охрана Русина була на висини задатку. Уж на початку визначел ше Владан Вуйович хтори командовал зоз охрану и вше бул там дзе требало, а його прави асистенти були Кочиш и Голик, так же процивнїки нагоди дац ґол анї нє мали. На самим концу першого полчасу Боян Надь дал други ґол за Русин, зоз чим дал госцом до знаня же боди нє пойду зоз Керестура. Внєдзелю, попри одличного Владана Вуйовича у охрани, найлєпши бавяч на терену бул и Матей Саянкович хтори

свой талант потвердзел зоз евро-ґолом зоз оддалєносци од коло 15 метерох. На наруцену лабду зоз лївого боку Саянкович зоз волей бицом поцильовал там дзе ше зиходза статива и греда, а таки ґол мож ридко видзиц и на наших першолиґашских змаганьох. Судьбу госцох „запечацовал” преверени фодбалер Дюканович при самим концу змаганя у 80. минути, зоз штвартим ґолом за Русин. Зоз тоту побиду русиновци оставаю на 1. месце на таблїчки, шлїдуюце змаганє одбавя на нєдзелю як госци процив ФК „Омладинацˮ зоз Буковцу, а такой на стреду, 9. септембра, одбавя першенствене змаганє на домашнїм терену процив ФК „Жакˮ зоз Зомбора. Ан. М.

ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА СУБОТИИЦА

ЯДРАН ОПРАВДАЛ УЛОГУ ФАВОРИТА ФК „Ядран” (Фекетич) – ФК „Искра” 3:0 (1:0)

ИСКРА: Вучинич, Кудєрски, Петрович, Сталевич, Ґубаш, Колєсар (Човс), Комзец (Барович), Иван, Янкович, Бокан и Юрчук (Суботич). Ядран зоз Фекетичу того року єден зоз главних фаворитох за пласман до Войводянскей лиґи и по думаню велїх, котри провадза Подручну фодбалску лиґу Суботица, попри Сенти ма и найлєпшу екипу у лиґи. Искра на тото змаганє пошла без даскелїх стандардних бавячох, та циль того госцованя бул, насампредз одбавиц добре, борбено и шмело. Моцне слунко и чежка хвиля за бависко вецей одвитує екипом котри лєпше физично порихтани, а то на змaганю медзи Ядраном и Искру, бул Ядран. Од самого початку домашнї ше намагали диктирац темпо и водзиц бависко, то им ше и удало, алє без даяких вельких шансох за ґол. Искра углавним грожела зоз процивнападох и зоз такого бависка витворела даскельо полушанси. Одлучуюци деталь у першим полчаше случел ше у 35. минути кед судия досудзел шлєбодне бице за домашнїх на коло 20 метери од ґолу. Бавяч Ядрану потрафел дзиру медзи живим муром и стативу и дал перши ґол на змаганю. У другим полчаше до першого плану вибила физична порихтаносц двох екипох. Павза медзи двома полчасами 4. СЕПТЕМБЕР 2020.

„пререзала” Искрових бавячох, котри вецей нє мали моци парирац лєпше порихтаним домашнїм бавячом. Як преходзел час так ше звекшовал и прицисок Ядрану, а таке бависко у 55. минути дало иншаки резултат – кед нападач домашнїх после єдней соло акциї зоз 16 метерох потрафел сам угел Искрового ґола и звекшал предносц своєй екипи на 2:0. После другого ґола обачело ше же вецей анї Искрово бавяче нє верели же годни остац нєпоражени на тим госцованю. Мала Искра ище даскельо добри акциї и добре ше тримала по 75. минуту. Капитен Искри Ґубаш добре интервеновал пред своїм ґолом, алє потим кус слабше врацел лабду ґолманови, а то вихасновал нападач домашнїх, пререзал тото додаванє и поставел конєчни резултат. После трох одбавених колох Искра на дзешатим месце на таблїчки, ма два пораженя и єдну побиду. Шлїдуюци три кола важни за Искру, понеже на нєдзелю до Коцура приходзи Пролетер зоз Равного Села, потим Искра госц у Савиним Селу и будзе бавиц процив Будучносци и на концу дочека Обилич зоз Змаєва. То и екипи зоз котрима Искра може ровноправно бавиц и освоїц боди. Тоти три стретнуца у ранґу општинского, лєбо сушедного дербия, алє публика пре мири осторожносци нє годна буц на стадионох. З. К.

РУСКЕ СЛОВО 35

СПОРТ ОКРУЖНА КАДЕТСКА ЛИҐА

ВРАЦЕНЕ ДЛУСТВО „ЗОЗ КАМАТУ” ФК „Русин” – ФК „Младосц” (Апатин) 6:1 (3:0)

П

осле одбавеного 1. кола Окружней кадетскей лиґи, кед фодбалере Русина страцели на госцованю од екипи з Червинки, у 2. колу хторе одбавене всоботу, 29. авґуста, на домашнїм терену, кадети Русина зазначели побиду процив ФК „Младосц” зоз Апатину, а з резултатом 6:1 (3:0). Прешвечлїва побида русиновцох на тим змаганю ище баржей постава значнєйша, бо кед ше здогаднєме нєкоректного судзеня на прешлорочним єшеньским стретнуцу процив истей екипи, а кед Русин бул поражени з резултатом 2:1. Теди, Фодбалски клуб

36 РУСКЕ СЛОВО

Фото: Анамария Няради

„Русин” приявел нєкоректносц судзеня и очивисну прихильносц судиї ґу домашнєй екипи, односно екипи з Апатину. Поучени з прешлорочним искуством, кадети Русина на стретнуцу всоботу мали мотивацию вецей указац свою доминантносц на терену, цо на концу и потвердзели зоз прешвечлїву побиду. Такой на початку уж у 10. минути ґол за Русин дал Надь, а потим у 35. минути ґол дал схопни Джуджар, хтори нєодлуга дал ище єден, треци ґол за Русин. У другим полчасу, гоч процивнїки з Апатину зменшали розлику на 3:1, мали нагоду зоз пеналу дац и други ґол, медзитим, на концу ше им то заш лєм нє удало. У другим полчасу, ище три ґоли дали ознова Джуджар, а потим Тома и Стричкко, а у самим бависку Русинових фодбалерох обачлїве було лєпше додаванє, одлучнєйши напади прейґ кридлох, як и добре преруцовнє чежиска бависка з єдного на други конєц терену. За Русин бавели: Чордаш, Драґутинович, Дудаш, Чонка, Стричко, Джуджар, М. Иличич, Няради, Бики, Ковачевич, Л. Иличич, Тома и Надь, а пре приватни обовязки стретнуце препущели Зорич, Попов и Бодянец зоз хторима би екипа була ище моцнєйша, зоз ище векшу можлївосцу зазначиц добри резултат. На початку сезони, треба вшелїяк дац потримовку младим бавячом, бо чежки рок хтори мали у прешлей сезони кед першираз бавели у кадетскей лиґи и кед були наймладши, тераз за нїма. Од тей єшенї чекаю их нови препреченя, а кед буду давац свой максимум и резулати буду вельо лєпши, цо ше и потвердзело на остатнїм змаганю. У шлїдуюцим колу, кадети Русина би требали госцовац у Оджаку дзе буду бавиц процив екипи ФК „Текстилац”, алє пре запровадзени позарядови стан у тей општини, можлїве же Русин будзе домашнї. О два тижнї, збудзе ше дерби змаганє кед Русин дочека моцни клуб зоз Бачкого Петровцу, хтори селектовани зоз озбильнима бавячами з вецей околних местох тей општини.■ Ан. Медєши 4. СЕПТЕМБЕР 2020.

sport@ruskeslovo.com

ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА НОВИ САД

ВЕЛЬКА ПОБИДА ДЮРДЬОВСКЕЙ ЕКИПИ ФК „Бачка 1923” – ФК „Футоґ” 5:0 (1:0)

После длугшей павзи ФК „Бачка 1923” ше у тижню за нами врацела на терен. Пририхтуюци период, по резултатох хтори посцигла дюрдьовска Бачка, добре вихасновани. У перших трох колох Бачка призначела два побиди и єдено нєришене стретнуце. Побиди були прешвечлїви зоз високим резултатом. У тей хвильки дзекуюци добрим бависком, Бачка на шестим месце на таблїчки зоз седем бодами. На фодбалским терену „Бачка”, внєдзелю, 30. авґуста, у Дюрдьове ше бавело Першенствене змаганє трецого кола Новосадскей лиґи. Дюрдьовчанє бавели процив екипи ФК „Футоґ” зоз Футоґу. ФК „Бачка 1923” зазначела одлични успих на тим стретнуцу зоз посцигнутима пейц ґолами. Ґоли за тоту екипу дали: Стефан Деянович котри дал два ґоли – єден у 23, а други у 51. минути. Лєм минуту после Стефанового ґолу, Милан Роґич дал свой ґол у 52. минути бависка, потим Деян Тривунович ґол дал у 69. минути, а пияти ґол екипи принєсол Миленко Проданов у застановяцим чаше 90+5. Стретнуце ше по сам конєц бавело фер и коректно, а домашня екипа зоз одличним бависком заслужено победзела. Почитуюци предписани мири и протокол за отримованє змаганьох, стретнуце було орґанизоване без публики. Л. Кх.

ФОДБАЛСКА ПАНОРАМА ОПШТИНИ ШИД

СРИМЦУ БОДИ ЗОЗ ЯРКУ

У трецим колє Медзиопштинскей фодбалскей лиґи Срим, ґрупа Заход фодбалере Сримцу з Беркасова дому принєсли боди з госцованя у Ярку дзе победзели Сримец з того валал зоз 5:1. У Бикичу нє було нєсподзиваня, домашнї ОФК „Бикич” победзел Ґраничар з Адашевцох 3:0, Слоґа у Чалми победзела Єдноту зоз Шиду 4:1, Шлєбода дома у Шашинцох страцела од Єдинства зоз 2:1, а Трґовачки у Сримскей Митровици победзел ФК „Зека Булюбаша” зоз 1:0. У Руми Фрушка гора була лєпша и победзела Змай зоз 2:1, у Кузмину Ґраничар и Фрушкогорец бавели нєришено 1:1, а у Куковцох ФК „Обилич 1993” победзел ФК „Ердевик 2017” зоз 3:1. На таблїчки ОФК „Бикич” перши зоз дзевец бодами кельо маю и Оби4. СЕПТЕМБЕР 2020.

лич 1993 на другим, и Сримец з Беркасова на трецим месце. Ґраничар з Адашевцох на шестим месце зоз шейсцома бодами, а Ердевик 2017 на штернастим и останя Єднота на шеснастим месце без бодох. У штвартим колє Ґраничар (А) дочекує Сримец (Б), ОФК „Бикич будзе” бавиц процив Обилича 1993, Єднота дочекує Шлєбоду, Ердевик 2017 дочекує Слоґу (Ч), а Єдинство (Р) будзе бавиц процив Трґовачкого. Зека Булюбаша дочекує Фрушку гору, Змай будзе бавиц процив Ґраничара (К), а Фрушкогорец дочекує Сримец (Я). Зоз стретнуцами першого кола почало и першенство у Општинскей фодбалскей лиґи Шид. Єдинство у Люби победзело Єдинство з Моровичу 5:1, Ґраничар у Ямени страцел

од Синдєлича з Ґибарцу 4:3, Напредак у Вашици победзел Омладинєц з Батровцох 4:1, ОФК „Бинґула” победзела Борец з Илинцох 3:0, а шлєбодни були фодбалере ОФК „Бачинци”. На таблїчки перше Єдинство (Лю) з трома бодами, кельо маю и Напредак на другим, ОФК „Бинґула” на трецим и Синдєлич на штвартим месце. Без бодох ОФК „Бачинци” на пиятим, Ґраничар на шестим, Омладинєц (Б) на седмим, Борец на осмим и Єдинство (М) на дзевятим месце. У другим колє Омладинєц дочкує ОФК „Бинґула”, Синдєлич будзе бавиц процив Напредку, а Єдинство (М) дочекує Ґраничар. ОФК „Бачинци” на своїм терену буду бавиц процив Єдинства (Лю), а шлєбодни фодбалере Борцу. Вл. Дї.

РУСКЕ СЛОВО 37

ИНТЕРМЕЦО

ХЛАДОК И ГОРУЦИ ТЕПШИ коляре зоз руских оддзелєньох Ґимназиї „Петро Кузмяк” вєдно зоз професорку Ш руского язика и литератури, Люпку Малацко

под час позарядового стану кед наставу провадзели онлайн, мали задаток записац рецепт по руски, меркуюци на правопис, а вец и висликовац тото єдло. Рецепти подзелєни на три ґрупи: єдла хтори рихтаме за фриштик, за полудзенок, и лакотки. Тоти рецепти обявени

и у окремним онлайн виданю Кухарки. Марина Надь дизайновала кухарку „Фриштик”, Сара Планчак „Полудзенок” а Силвия Маґоч „Райски лакотки”. Ґу тей редакциї ше приключела и професорка Тереза Катона так же школяре мали задаток вираховац калорийну вредносц єдзеня. У шїдуюцих числох „Руского слова” на бокох „Хладок и горуци тепши” буду обявени смачни школярски рецепти.

Катарина Чизмар

Питка зоз вишнями

Поступок готовеня: Шицки состойки окрем вишньох помишац зоз миксером потим усипац Состойки: до тепши котра намасцена ■ Пейц вайца з масцу. Вишнї ■ Пейц шолїчки цукру покласц по ■ Шейсц шолїчки муки верху. Треба ■ Два шолїчки олєю печиц од 180■ Шолїчка млєка 200 ступнї, 20 ■ Пращок за печенє до 30 минути. ■ Ванелийов цукер Єден фалаток ■ Дунєц вишньох 241 кило-калобез маґочкох риї.

Мануела Кучмаш

Шпаґети

Поступок готовеня: Состойки: Змишац шицко и направиц мали лабдочки. ■ 400 ґрами Вариц их 30 минути. За шпаґети тот час увариц шпаґе■ 300 ґрами ти. Окреме увариц кус млєтого меса вецей як пол литри па■ 3 ложки радичовей мачанки до отрушини ■ вайцо хторей ше додава со■ веґета ль, веґета, попер, мел■ соль, ка паприґа, ориґано, ■ ориґано, цукер. Месо и шпаґети ■ цукер заляц зоз мачанку. Єдло ма 1801 кило-калориї за штири особи, єдна порция ма 450 кило-калориї.

38 РУСКЕ СЛОВО

4. СЕПТЕМБЕР 2020.

rusmak.ruske@gmail.com

ХЛАДОК И ГОРУЦИ ТЕПШИ

Пририхтали: Лю. Цвеїч и Т. Салонтаї

Себастиян Надь

Колачи зоз овшанима пахульками

Поступок готовеня: Перше очисцице банани и у миски их поджамице зоз видлїчку же бисце достали кашу. Потим, до каши додаце овшани пахульки, сухе грозно, орех и чоколаду. Шицко тото ше добре премиша най будзе правилно розпоредзене у цесту хторе треба же би було мокре, алє досц густе най зоз нього мож формовац лабдочки. На тацну, на хтоСостойки: ■ 3 банани ■ 150 ґрами овшани пахульки ■ 50 ґрами сухого грозна ■ 50 ґрами орехи ■ 50 ґрами чоколади пошеканей на коцочки

Адриана Фейди

ру перше положице папер за печене, розпоредзице цесто и направице мали лабдочки хтори ше буду печиц 15 минути на 180 ступнї. Вєдно 1576 кило-калориї а 131 по порциї.

Баклава

Поступок готовеня: Зомлєти орехи, лїсковци и сухе грозно помишац у мисочки. До тепши хтора намасцена зоз олєйом положиц 3-4 цеста за рейтеши, помасциц их зоз олєйом и положиц орехи, лїСостойки: сковци и сухе грозно так же би були „розтрешени” по цалей ■ Пол кили цеста поверхносци (одприлики 3-4 за рейтеши ложки) и так повторйовац по■ 200 ґрами млєти кля маме орехи , лїсковци и суорехи хе грозно Порезац на троугель■ 200 ґрами млєти нїки або квадрацики и положиц лїсковци до релни най ше пече док нє по■ 100 ґрами сухого червени. Док ше пече, до мигрозна сочки усипац мед, воду, цукер, ■ 2 ванелийово сок зоз лимуна и положиц най цукри ше вари. Кед ше упекло, виняц зоз релни и горуци сируп посипац по ■ 1,5 децилитер баклави. олєю За декорацию потребни лимун хтори треба порезац Єден фалаток 332 кило-калориї. 4. СЕПТЕМБЕР 2020.

РУСКЕ СЛОВО

39

ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ РОК LXXVI ЧИСЛО 36 (3905) НОВИ САД, 4. СЕПТЕМБЕР 2020.

Фото: Мария Афич

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

ОГЛЯДНУЦЕ НА ПРЕШЛОСЦ

■ПОЧАЛ ШКОЛСКИ РОК Фотоґрафия: 0363P

Фотоґрафия: 0135P

Фотоґрафия: 0362P

оволуєме читачох новинох „Руске слово” же би помогли препознац особи на старих фотоґрафийох. Пре точне идентификованє особох на сликох, хтори маю окремну музейну вредносц, потребна помоц од ширшей явносци. Шицки фотоґрафиї настали у дакедишнєй фотоґрафскей роботнї Бруґошових у Руским Керестуре. Кажду фотоґрафию ше подпише зоз одредзену шифру, та кед же препознаце даєдну, лєбо вецей особи на фотоґрафиї, модлїме Вас же бисце явели до Заводу на число телефона 021/548-421, лєбо на мейл: zavod.rusini@gmail.com.

П

Даєдни фотоґрафиї обявюємє вецей раз, понеже за нїх дотераз нєт нїяки податки.