Ruske slovo 36 by Руске слово

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ

ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО

ВЕЧАР ЗА МЛАДИХ – РОК КОНЦЕРТ У ШИДЗЕ

РОК LXXIII ЧИСЛО 36 (3749) НОВИ САД, 8. СЕПТЕМБЕР 2017.

Дзень пред Фестивалом тамбурових оркестрох „Мелодиї Руского двору”, у просторийох КПД „Дюра Киш” у Шидзе отримани перши Вечар за младих – Рок концерт. Пред нєвельким числом публики перша наступела шпивачка Кристина Афич з Руского Керестура. Вона шпивала по руски и по сербски, а на ґитарох ю провадзели Жарко Остоїч и Павле Рац. Потим Сашо Палєнкаш, шпивал и грал на ґитари, концовки и на фуяри вецей свойо авторски и обробени композициї, а перши раз з нїм на тапану грала Николина Шарич, тиж з Керестура. Домашнї шидски бенд „Бандитоси” наступел на концу того Вечара за младих, хтори отримани у рамикох Фестивала „Мелодиї Руского двору”, а у орґанизациї младих членох КПД „Дюра Киш”. M. Зазуляк Гарди

■ 25 РОКИ ОД ВЕЛЬКИХ ПРЕМЕНКОХ: ИНТЕРВЮ З АКАДЕМИКОМ ЮЛИЯНОМ ТАМАШОМ

Фото: Владимир Дїтко

Фото: Мая Зазуляк Гарди

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

ОГЛЯДНУЦЕ НА ПРЕШЛОСЦ

■ ДЗЕШАТИ ФЕСТИВАЛ „МЕЛОДИЇ РУСКОГО ДВОРУ”

оволуєме читачох новинох „Руске слово” же би помогли препознац особи на старих фотоґрафийох. Пре точне идентификованє особох на сликох, хтори маю окремну музейну вредносц, потребна помоц од ширшей явносци. Шицки фотоґрафиї нас тали у дакедишнєй фотоґрафскей роботнї Бру ґошових у Руским Ке рес туре. Кажду фотоґрафию ше подпише зоз одредзену шифру, та кед же препознаце даєдну, лєбо вецей особи на фотоґрафиї, модлїме Вас же бисце явели до Заводу на число телефона 021/548-421, лєбо на мейл: zavod.rusini@gmail.com.

ПОМОГНЇЦЕ, РОЗПИТАЙЦЕ ШЕ, ПРЕПОЗНАЙЦЕ! Фотоґрафия: K006b_0201N

ИНТЕРМЕЦО ЦЕНТЕР МЕСТА И НАЗВИ УЛЇЦОХ

ЖАБЕЛЬ

есто Жабель ше находзи у Южней Бачки, у Шайкашскей обласци Войводини. Краши го ричка Єґричка, на хтору М приходза любителє природи, спортски рибаре, та и рекреативци.

Фото: Сандра Саламун

У центре Жаблю доминує стари парк з велькима древами, у котрим влєце вельки хладок, та ше у нїм часто бавя дзеци, а старши одпочиваю. Подзелєни є на штири часци зоз крижанима драгами, у єдней часци ше находзи православна церква, у другей католїцка. Коло парка будинок основней школи, Дома Здаравя, општинскей управи, та и будинки других явних институцийох и установох, и стредня школа „Машинска школа 22. октобер”. У Жаблю назва анї єдней улїци нє нагадує же ту жию и Руснаци. С. Саламун

2 РУСКЕ СЛОВО

8. СЕПТЕМБЕР 2017.

ЗМИСТ

УВОДНЇК Пише: Владимир ДЇТКО, дописователь „Руского слова” зоз Шиду

■ Тижньовнїк 4–5. Координация о образованю на язикох националних заєднїцох 6–7. Меншински медиї – медиї цивилного сектору

■ Нашо места 8–9. Резултати поставяня камерох у Руским Керестуре 10–11. Схадзка Скупштини општини Кула

■ Економия 12. Основана нова задруґа – „Керестурска паприґа”

■ Култура и просвита 14–15. Дзешати Фестивал „Мелодиї Руского двору” 16–17. Почал нови школски рок

■ Руске у швеце 20–21. Интервю зоз академиком Юлияном Тамашом

■ Мозаїк 22. Перши дюрдьовски квиз „Укаж цо (нє) знаш”

■ Людзе, роки, живот 24–25. Цапово з Вербасу преславели 60 роки малженства 26–27. Фельтон – Як (нє) скапал рокенрол (XI)

■Духовни живот 28–29. Нови кнїжки о. др Романа Миза

■ Информатор

30–33. Оглашки и In memoriam

■ Спорт 34–35. Локални фодбалски лиґи 36–37. Треци полчас – Ференц Бурань, чловек котри люби конї

■ Интермецо 38–39. Хладок и горуци тепши На насловним боку – з Фестивала „Мелодиї Руского двору” Автор фотоґрафиї – Владимир Дїтко

ДЗЕШЕЦ РОКИ „МЕЛОДИЙОХ” Пред дзешец роками, тераз уж покойни, Ярослав Сабол зоз Нового Саду, а по походзеню Шидян, бул инициятор идеї же би Руснаци у Шидзе достали єден фестивал и предложел же би то бул Фестивал тамбурових оркестрох, цо у КПД „Дюра Киш” дзечнє прилапене. И од теди прешли дзешец роки, Фестивал роснул и розвивал ше. Основни концепт, назва Фестивала и место отримованя у прекрасним амбиєнту порти Лєтнєй владическей резиденциї, остали нєпременєни. После перших даскелїх рокох, Фестивал достал ширшу потримовку рускей заєднїци и институцийох и векше значенє у културним живоце Руснацох, нє лєм у шидскей општини и Сриме, алє, шлєбодно мож повесц, и цалей Войводини, а участвовали и змагали ше потераз и оркестри нє лєм зоз наших местох у Войводини, алє и зоз иножемства – зоз Републики Горватскей. Перши роки ше у порти монтирало рухому бину, а вец з упартосцу и витирвалосцу збудована и лєтня бина. Нажаль, як и кажди рок, и за тот ювилейни Фестивал орґанизаторе з КПД „Дюра Киш” ше найвецей обавали од подлей и дижджовней хвилї, хтора главну часц Фестивала премесцела до сали Словацкого дому. Дижджовна хвиля була и кед бул седми и осми Фестивал по шоре, алє теди були отримани у сали Културно-образовного центру, цо пре адаптацию того року нє могло. А вец ше указала солидарносц и порозуменє словацкого дружтва „Єднота”, бо дружтва у Шидзе медзи собу сотрудзую и помтримую ше. Од того року „Мелодиї Руского двору” вошли и до календара подїйох значних за город Шид, а Фестивал достава и нови змисти, наприклад у Руским доме пияток бул отримани вечар рок музики, з наступом госцох музичарох зоз Руского Керестура и домашнїх рокерох Шидяньох. Шидянє нє забули анї Еуґена Сабола Ґену, дакедишнього професора и култруного роботнїка, чийо мено ноши награда хтору доставаю найлєпши оркестри. Награди, малюнки зоз подобовей колониї „Руски двор”, обезпечує парохия у Шидзе. Од самого початку орґанизованя Фестивала, возпоставене моцне сотруднїцтво КПД „Дюра Киш” и парохиї Преображеня Господнього. Же би Фестивал бул успишни кажди рок, числени аматере КПД „Дюра Киш” даваю вельо пожертвовносци и труду. Уж роками зоз музику и шпиванку злучена и руска традиция виложена на богатих етно-штандох, хтори провадзаца час Фестивала. За ювилейни „Мелодиї” велї пожадали же би вон тирвал ище вельи роки и же би ше розвивал.

* ”РУСКЕ СЛОВО” – гласнїк по руски * Виходзи каждого пиятку * Снователь Национални совит рускей националней меншини * Видава НВУ ”Руске слово”, Нови Сад * Перше число вишло 15. юния 1945. року у Руским Керестуре * Адреса: НВУ ”Руске слово”, Булевар ошлєбодзеня 81/7, 21000 Нови Сад * Редакция: одвичательни редактор Иван Сабадош – редакторе/ки – Дюра Винаї, Мирон Горняк-Кухар, Михайло Зазуляк, Александар Паланчанин, Олена Планчак-Сакач, Славица Фейса, Ясмина Дюранїн, Александра Лендєр; новинаре/ки – Мария Афич, Влада Дїтко, Марина Джуджар, Сандра Саламун, Златко Колєсар * Язична редакторка – Блажена Хома-Цветкович * Технїчна редакторка – Люпка Цвеїч; компютерски обробок – Вероника Вуячич, Мария Гудак, Таня Салонтаї * Телефони: 021/6613-697, 021/6624-708, 021/6623-076; 021/6621-433 * Телефакс 021/528-083 * Предплата за цали рок: у жеми 1 500 динари, а у иножемстве 100 евра * Жиро-рахунок Banca Intesa a.d. Beograd 160-923244-82 * Девизни рахунок 160-0050870024999-53 * Рукописи ше нє враца * Друкує Друкарня ” Maxima graf” Пет роварадин * E-mail: ruske.redakcija@gmail.com * Web site: www.ruskeslovo.com * YU ISSN 0350-4603 * COBISS SR-ID 15915778 * Друковани тираж 2 000 *

Direktorka MARTICA TAMA[ *** Glavni odvi~atelqni redaktor dr BORIS VAR]A

8. СЕПТЕМБЕР 2017.

РУСКЕ СЛОВО 3

ТИЖНЬОВНЇК ЗОЗ СХАДЗКИ КООРДИНАЦИЇ НАЦИОНАЛНИХ СОВИТОХ НАЦИОНАЛНИХ МЕНШИНОХ

ВЕКШИ ОЛЄГЧАНЯ ПРИ УЧЕНЮ МАЦЕРИНСКОГО ЯЗИКА

Пише: Михайло ЗАЗУЛЯК

Як винєсли представителє Министерства просвити, найвекша новосц при ученю мацеринского язика як виборного предмету у тим школским року тота же годно формовац ґрупи з найменєй пецерима школярами, алє и же ше наставу нє муши тримац лєм у просторийох школи. При формованю ґрупи, школски управи муша ше консултовац з представителями Националного совиту. Министерство упознате и з вимогами Руснацох хтори вязани за школованє странских державянох у нашей Ґимназиї и на факултетох

хадзка Координациї националних совитох националних меншинох у Сербиї, хтора под предшедованьом терашнього предшедуюцого мр Єнея Гайнала, предсидателя НС Мадярох у Сербиї, отримана вовторок, 5. септембра у Беоґрадзе, и з найвекшей часци була пошвецена тому дотераз цо поробене и дальшим крочайом у ришованю проблемох у образованю на

язикох меншинох, як у порядней, так и у виборней настави. О тим предсидательох и представительох скоро шицких Националних совитох националних меншинох на схадзки упознали державна секретарка у Министерстве про свити, науки и технолоґийного розвою Анамария Вичек и єй сотруднїца Снежана Вукович, визначуюци же за остатнї час вельо того позитивного поробене у ришованю скорейших проблемох у образованю на язикох меншинох. Насампредз, кед слово о обезпечованю учебнїкох за порядну наставу, а Министерство прилапело и зауваги НС-ох хтори вязани за олєгчованє формованя ґрупох за ученє мацеринского язика. ФОРМОВАНЄ ҐРУПОХ, ТАК ЯК МЕНШИНОМ ОДВИТУЄ Як за на шо но ви ни гва ре ла се кре тар На ци о нал но го со ви ту Ру сна цох Та ня Ар ва План чак, котра у ме но на шо го Со ви ту при су ство ва ла на схад зки Ко орди на циї у Бе о ґ рад зе, єд на з на й век ших но во сцох хто ру ви нє сли пред ста ви те лє Ми ни стер ства про сви -

4 РУСКЕ СЛОВО

ти, то же при од лу чо ва ню о формо ва ню ґру пох за уче нє ма це рин ско го язи ка як ви бор но го пред ме ту, ком пе тент ни школ ски упра ви ше му ша кон сул то вац, од но сно му ши буц при сут ни, и з пред ста ви те ль ом на ци о нал но го со ви ту мен ши ни на хто ру ше ґру па од но ши. Надалєй, понукнути вецей модели за формованє тих ґрупох, як цо то можлївосц їх снованя на уровню вецей школох, а пре одред зени почежко сци хтори национални меншини маю у векших штредкох у орґанизованю на ста ви – уче нє ма це рин ско го язи ка як ви бор но го пред ме ту убуду це нє му ши буц лєм у школи, алє може буц и у про сто ри й ох КУД, На ци о нал но го со ви ту и дру гих про сто рох вя за них за

ВИМОГА ЗА ПРЕДШКОЛСКЕ ОДДЗЕЛЄНЄ ПО РУСКИ У ДЮРДЬОВЕ После схадзки Координациї, представительком Министерства просвити Таня Арва Планчак придала вимогу ПУ „Дзецинство” зоз Жаблю, односно його Оддзелєня „Дюрдєвак” у Дюрдьове, же би Министерство одобрело формованє ґрупи за Пририхтуюцу предшколску програму по руски лєм з двоїма дзецми, кельо ше того року уписали до тей ґрупи. У Вимоги наведзене же нарок будзе седмеро дзеци за Предшколску програму, та би нє було добре претарговац ґрупу на руским язику пре терашнє менше число дзецох. По дотерашнїх спознаньох, Школска управа Нови Сад нє одобрела формованє тей ґрупи з двоїма дзецми, о чим ПУ поинформовала НС Руснацох и глєда од нього потримовку, так же ше тераз чека на одвит Министерства просвити. 8. СEПТEMБEР 2017.

ТИЖНЬОВНЇК даєдну меншину. Углавним, як заключели представителє Министерства, ґрупи за ученє мацеринского язика буду формовани так як то националним меншином найлєпше одвитує, а у єдней ґрупи можу буц найменєй 5 школяре. Ґу тому, комбиновани оддзелєня (ґрупи) за виборну наставу вецей нє годно формовац так же у нїх вєдно буду школяре од першй по осму класу, алє єдна ґрупа буд зе за школярох од першей по штварту, а друга за школярох од пиятей по осму класу ОШ. Попри спомнутих олєгчаньох у вибореней настави за ОШ, Министерство про свити у штреднїх школох за тот школски рок одобрело и оддзелєня на язикох меншинох у порядней настави з найменєй пецерима школярами. ОДДЗЕЛЄНЯ НА ЯЗИКОХ МЕНШИНОХ ВИД ЗЕЛЇЦ З РАЦИОНАЛИЗОВАНЯ У ПРО СВИТИ По сле ско рей под пи са но го три лате рал но го спо ро зу ме ня о ви да ва ню учеб нї кох на язи кох мен ши нох за ОШ, дзе по швид ко буд зе ри ше ни и про блем з ви да ва нь ом учеб нї кох на ал бан ским и бо шняц ким язи ку, та ке спо ро зу ме нє нє одлу га буд зе под пи са не и за ви да ва нє учеб нї кох за уче нє ма це рин ско го язи ка як ви бор но го пред ме ту, на я ве ли з Ми ни стер ства. По словох Арва Планчаковей, представителє Министерства наявели и дополньованє, одно сно друкованє нових учебнїкох на язикох меншинох за порядну наставу у штреднїх школох, та представителє НС-ох до Министерства маю доручиц свойо потреби за учебнїка ми за штред нь о школ ски уро ве нь. На ма га нє держави же би ше и ту комплетова ло учебнїки на язикох меншинох, алє нє годно нараз, аж у доглядним ча ше. Спи сок по требних учебнїкох по руски за штред ню шко лу доручи и Национални совит Руснацох, понеже ше хаснує учебнїки старши, тоти цо маю и вецей як 20 роки. На Ко ор ди на циї бе ше до ва не и о на я ве ним ра ци о на ли зо ва ню у обра зо ва ню (сло во о зви шку ко ло 15 000 осо бох), цо ре сор не ми ни стер ство за про вад зує у со труд нїц тве з Мед зи на род ним мо не тар ним фон дом и ана ли зи би ма ли буц за кон че ни до кон ца 2018. ро ку. Ту Ми ни стер ство про сви ти од ММФ ви ма га же би ше од дзе лє ня на язи кох мен ши нох (и у основ них и у штред нїх шко лох) вид зе лє ло и нє ра хо ва ло ґу тим „за гроже ним” од дзе лє нь ом (по вед зме з єд ним, або дво ма шко ля ра ми), од но сно же би були окрем на кате ґ о рия и охра нєн ши од ра ци о на ли зо ва ня, гва ре ли пред ста ви те ль ки Ми ни стер ства. 8. СЕПТЕМБЕР 2017.

БАРЖЕЙ ПОЧИТОВАЦ ЗАУВАГИ КООРДИНАЦИЇ Вименки и дополнєня Закона о защити правох и шлєбодох националних меншинох уж виробени и иду до скупштинскей процедури, повед зене на схад зки Координациї НС-ох. Мед зитим, виражене и вельке нєзадовольство з одношеньом ґу членом роботней ґрупи за виробок того закона ґу представительом Координациї, та же би ше то пред у пред зело при вирабяню Нарису закона о националних совитох, цо тирва, порад зене же би предшедуюци Координациї Єне Гайнал ре сорного министра за державну управу цо скорей упознал зоз замеркованима проблемами, як и з вимаганьом же би ше баржей уважова ло и почитова ло зауваги и думаня хтори представителє националних совитох даваю на вименки и дополнєня Закона.

По не же ше век шу ува гу буд зе да вац би ла те рал ним спо ро зу ме нь ом мед зи Ми ни стер ством про сви ти Сер биї и ре сор ни ма ми ни стер ства ми у ма тич них же мох мен ши нох хто ри у Сер биї маю по ряд ну на ста ву на сво їм язи ку, на схад зки було сло ва и о мед зи дер жав ним со труд нїц тве у об ла сци обра зо ва ня. – Ми ни стер ство про сви ти упо знате з на шу си ту а цию, же ми нє ма ме од ред зе ну матич ну жем, и на їх ви мо гу зме до Ми ни стер ства по сла ли на шо по тре -

би за со труд нїц твом з уста но ва ми, лє бо дер жав ни ма орґ а на ми у дру гих же мох на тим пла нє. На сам предз, то можлї восц шко ло ва ня штред нь о школ цох з Укра ї ни у на шей Ґим на зиї, їх да ль ше студи ра нє у Сер биї, як и студи ра нє на ших шко ля рох у Укра ї ни и Сло вац кей по ви год нє й ших усло ви й ох. Тиж, ви ка за ли зме и по тре бу, од но сно можлї восц же би Ру сна ци з Гор ват скей до на шей же ми при ход зе ли на штред нь о школ ске шко ло ва нє, лє бо студи ра нє на фа кул те ти у Сер биї, алє по олєг ча них усло ви й ох, а нє як стран ски дер жа вя нє, та увид зи ме цо з то го буд зе при ла пе не – га вре ла Та ня Ар ва План чак.■

РУСКЕ СЛОВО 5

ТИЖНЬОВНЇК ПРИКЛАД ЗОЗ ЕВРОПСКЕЙ УНИЇ

МЕНШИНСКИ МЕДИЇ ЯК МЕДИЇ ЦИВИЛНОГО СЕКТОРУ?

Пише: Александра ЖИВКОВИЧ БУЧКО

Источашнє зоз бешеду о приватизациї медийох, хтора окончена 2015. року, почало ше бешедовац о перспективи медийох цивилного сектору. Точнєйше, чи то може буц перспектива и за медиї на меншинских язикох, хтори на тарґовищу чежко годни витримац конкуренцию

Сотрудзую зоз лемковским Lem.fm зоз Польскей, хтори екшина приватизованих медийох ище вше почитую континуитет програми, та и програму на язикох наци- их и инспировали на тот крочай, припознава Петер Штеоналних меншинох по системи котру достали зоз купова- фаняк, єден зоз сновательох. – На єдним шветовим стретнуцу младих Руснацох зоз ньом медия, а функционую и меншински медиї чий снователь держава лєбо национални совити, та меншинска ме- швета стретли зме ше зоз колеґами зоз радия Lem.fm, хтори теди почал робиц. Похопели зме же дийна сцена углавним очувана. и ми у Словацекей маме таки проблем, Медзитим, гоч ше Сербия визначує як же бизме дзечнє слухали радио по рубарз успишна, и приклад є державом у ски, та нам пришла на розум идея же Европскей униї, кед у питаню медиї на кед уж и Лемки маю свой радио – наязикох националних меншинох, муши правиме и ми. Идея, у першим шоре, ше припознац же ше до приватизациї вобула задумана як интернет радио за шло гоч нє було шицко до конца обдумамладих Руснацох зоз Словацкей, же би не, а держава ище вше нє ма ефикасни могли слухац музику, и руску бешеду, а инструменти и достаточни финансийни тераз доставаме порученя же нас и капацитети за конкурси проєктного состарши слухаю. финансованя. Дотациї прейґ конкурсох Роботу коло снованя интернет радио би тоти медиї требали доставац за унастанїци започали пецеро людзе, допредзенє змистох и програмох, алє нєоббродзечно, попри других каждодньоходни и порядни финансиї за континуивих обовязкох, хтори нє мали преветет каждодньовей роботи медийох. У льо новинарского, або технїчного исвекшини державох Европскей униї тото куства. Жадали дополнїц простор, же питанє якош ришене. Даґдзе як добри Петер Штефаняк би мали радио на руским язику ровно приклад виступаня держави зоз медийєднак. Бо, гоч у Словацкей постоя програми на язикох ней сфери, а даґдзе анї нє. Чи єст алтернативни ришеня? меншинох, з оглядом на велькосц, по руски мали лєм даскельо годзини до тижня. ДВОЙНЇСТА МЕНШИНА – Тоти людзе хтори мали задумку, як я наприклад – Радио Rusyn.fm медий цивилного сектору зоз Словац- нє мал сом искуство за собу же бим бул модератор, або кей, а слово о интернет радио станїца по руски, чий вла- редактор, алє барз було добре же зме познали чловека хтори мал технїчне знанє и робел на других радио станїснїк здруженє Русин Медия. Почали робиц полни зоз ентузиязмом, хтори их отримо- цох у Словацкей, та знал цо нам од технїки треба: яки вал, и отримує уж пейц роки, кельо радио наполнї у де- компютери, слухалки, диктафони, програми ... Бул вон задлужени за технїку и ище штверо редакторе, алє кажде цембру.

6 РУСКЕ СЛОВО

8. СЕПТЕМБЕР 2017.

ТИЖНЬОВНЇК зоз нїх то робел добродзечно, у своїм шлєбодним чаше, односно, попри роботи, або школи – бешедує о початку роботи Петер Штефаняк. МИСИОНЕРЕ З ВЛАСНИМА МОЦАМИ Мисия того младого интернет радия нє лєм продуковац медийни змисти по руски, алє и промововац кодификовани руски язик, хтори у Словацкей кодификовани аж 1995. року. (Отже, за розлику од нашого бачванско-сримского руского язика хтори кодификовани уж скоро сто роки и вецей нє ма живущу алтернативу, на просторох Горнїци хаснує ше числени диялекти и бешеди.) – Намагаме ше же би ше хасновало кодификовани язик, бо кажди редактор зоз другого валалу и кажди принєше свой диялект, а русинске школство у нас, у Словацкей, нє иснує. Єст институт Русинского язика, можеце го студирац, маме єдну основну школу, а анї єдну ґимназию, односно штредню школу. За розлику од Сербиї, дзе Руснаци одмалючка научени же то наш язик, и ми треба же бизме хасновали тот, а нє кажде свой диялект – токлує Штефаняк. ПЕРШЕ ИНТЕРНЕТ, А АЖ ВЕЦ ФРЕКВЕНЦИЯ Того року, початком децембра, Радио Rusyn.fm наполнї 5 роки роботи. Гоч почали як младежски интернет радио, тераз го слухаю шицки, а од даскелїх новинарох на початку, тераз их у колективе єст шеснацецеро. Медзитим, гоч после пейцох рокох успих очиглядни, Штефаняк гвари же реґуларну фреквенцию ище нє сцу вжац.

– Зоз интернет радиом зме почали пре вецей причини. Перше зме плановали же би то бул радио за младих, а и тренд у швеце таки же шицко идзе на диґитализацию, на интернет. Нє треба куповац фреквенциї хтори драги, и знали зме и швидше зме то могли поробиц, туньше було, а могли зме провадзиц и кельо нас людзе слухаю. Тиж так, кед же дацо будуєме, а радио ище вше будуєме, вельки ризик такой вжац фреквенцию, прето же то у нас барз велька инвестия – мушиме ше явиц на конкурс же бизме ю достали, потим ю плациц, без огляду чи нас дахто слуха чи нє, а то ризик. Так же, покля радио нє будзе абсолутно стабилни и нє будзе мац стаємних людзох хтори свою роботу знаю робиц на професийним уровню и док зме годни и без потримовки держави и Влади можеме сами финансовац радио, потамаль жемову фреквенцию нє будземе брац – мудро роздумує Штефаняк. Медиї цивилного сектору у Сербиї ище нє нательо зажили, но приклади зоз наших заєднїцох хтори жию у европских державох нам можу вельо помогнуц. Гоч маме длугу и богату традицию „державного” информованя на мацеринским язику, искуства у обласци алтернативних медийох нє маме анї тельо кельо редакция Русина.фм, хтора почала робиц лєм пред пейцома роками. Єст ше на кого упатрац, алє найзначнєйше, як подцагнул Петер Штефаняк, до такого проєкту треба войсц рационално и подполно обдумано, а нє напамнят.■ 8. СЕПТЕМБЕР 2017.

STANOVISKA Пише: Дюра ВИНАЇ, новинар

ДО МИКЛОШЕВЦОХ У ШОРОҐЛЬОХ „Важни нам кажди школяр и кажде место” – констатоване прешлого пиятку на схадзки Активу наставнїкох руского язика у Новим Садзе, а уж ютредзень, до Миклошевцох нє було хто пойсц. Кед би ше госцовало у Заґребу, вец би ше шицки хпали и ґурали, було би и гнївнїкох. По наяви у програмки „Миклошевци 2017” требала буц богата културна манифестация. А вец, як ше вше баржей блїжел термин, меняли ше виводзаче и програма. Место КУД „Жатва” з Коцура, котра всботу требала наступац вєдно зоз домашнїм КУД „Йоаким Ґовля”, пришла лєм делеґация за вечеру, а на централну манифестацию внєдзелю пополадню „Поздрав ровнїни”, популарну смотру фолклору, нє пришло анї єдно руске дружтво з Войводини. „Вечар рускей шпиванки” вицагла Младша шпивацка ґрупа КУД „Дюра Киш” зоз Шиду, котра удатно одшпивала венчик руских шпиванкох. Пред скоро двасто роками, кед ше Руснаци почали досельовац до Сриму и Славониї, окрем Петровцох и Миклошевцох, нє могли формовац векши заєднїци. Економски причиини их наганяли же би жем куповали там дзе то було найвигоднєйше, часто далєко од своїх найблїзших и свойого роду. Седемдзешатих рокох прешлого вику млади за роботу одходза до векших индустрийних местох, дзеведзешатих их война розогнала по цалей Горватскей, а у тим вику Европска уния, заш, постава маґнет за шицки можлїви професиї. Розшатосц вше баржей слаби руски заєднїци, єдноставно, на єдниим месце нєт вельо людзох и дружтва. Єст ище места дзе жию Руснаци у котрих тлєє ище тото кус националного. Док ше Дюрдьовчанє поносовали на нєможлївосц отвераня руского оддзелєня, то випатрал лєм их проблем, а тераз „мраз” пришол и на Коцур; класа зоз пейцома школярами лєм увод до истого сценария. Ютре, хто зна на кого придзе шор. У Керестуре лєдво отворени два оддзелєня. Прето ше наисце треба бориц и за каждого школяра и кажде нашо руске место. У малих местох, Пишкуревцох, Раєвим селу... у котрих маме свойо парохиї и церкви, людзе жадни видзиц руски танци и слухац шпиванкох, руснацтва вообще. Алє, и у нїх, як и у Миклошевцох, нєт бутики з найоновшу моду и кафичи зоз хостесами, у нїх можеце найсц госцопримство остатнїх руских ентузиястох котри ище вше тримаю до свойого. vinaji.net Становиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово”

РУСКЕ СЛОВО 7

НАШО МЕСТА ДВА РОКИ ЯК У КЕРЕСТУРЕ ПОСТАВЕНИ БЕЗПЕЧНОСНИ КАМЕРИ

ДЇЙСТВУЮ И ПРЕВЕНТИВНО И КОНКРЕТНО Пише:

Михайло ЗАЗУЛЯК

СЕЗОНА КРАДЗИ ПАПРИҐИ – Понеже почала сезона обераня паприґи, у керестурским хотаре такой почали и крадзи, а пред тим було крадзи опреми за паприґу з поля. У општини зажила и польочуварска служба, дзе єден польочувар задлужени за керестурски хотар, а праве пре паприґу, тераз ше на тото дава дакус векшу увагу. З нїма добре сотрудзуєме, виходзиме на терен по їх поволанки, алє проблем же нас полицайох ту єст мало, та их радзим же би ше можебуц баржей базовали на орґанизованє даяких акцийох процив крадошох, бо вони маю чувац лєм польо, а ми робиме и шицки други роботи – гвари Маринкович.

8 РУСКЕ СЛОВО

Насампредз пре безпечносне надпатранє, Месна заєднїца Руски Керестур на штирох уходох-виходох до и зоз валалу поставела надпатраюци камери и єдну до центру места, та после двох рокох то дава ефекти у зменшаню крадзох и других криминалних роботох

ред двома роками зоз средствох месного самодоприносу Месна заєднїца у Руским Керестуре поставела пейц камери за надпатранє – штири на уходох, односно виходох з Керестура и єдну до центру, хтора патри на крижну драгу. Инвестиция теди коштала коло 864 000 динари. Як гвари секретар МЗ Михайло Сабадош, задумка була же би ше и на таки способ допринєсло зменшаню крадзох у валалє, насампредз кед то нє особи з Керестура, понеже добре видно и през дзень и вноци хто уходзи и виходзи з валалу. Уж после поставяня камерох їх робота дала и конкретни резултати, кед праве прейґ нїх потвердзени крадоше древа котри оперовали углавним у местох оджацкей општини, крадли древо и з керестурского беґелю, а з украднутим древом на вецей заводи виходзели з Керестура у напряме Савиного Села. НАЙВЕЦЕЙ ОПАТРАНЯ ПРЕ КРАДЗИ БИЦИҐЛОХ – То камера зазначела вецей раз, на яким авту були, яки час и подобне, приявене то

полициї, хтора далєй превжала цо потребне – гвари Сабадош, а як перши добри конкретни приклад хасну тих камерох то потвердзел и заменїк командира Полицийного оддзелєня Руски Керестур Полицийней станїци Кула Станиша Маринкович. Як потолковал секретар Сабадош, Месна заєднїца нє ма длужносц вишлїдзовац даяку криминалну роботу, то пребера полиция, алє праве пре постоянє тих камерох, за два роки до МЗ приходзели велї Керестурци опатриц чи на знїмкох зазначене як им скапала бициґла, превериц, лєбо спозориц на даяки подозриви шпацираня, воженя на автох позно вноци коло їх обисцох. Вец авта препознаю на даєдним з виходох з валалу, лєбо у центре, а по прияви крадзи, лєбо даякей подозривей ситуациї, полиция такой приходзи поопатрац знїмки и реаґує далєй по їх процедури. Камери розришели и одредзени нєприємни ситуациї, помогли у ришованю менших транспортних потупеньох, а як ше указало, найвецей єст реакциї и опатраня знїмкох пре крадзу бициґлох. – Бициґли найчастейше украднути у центре валалу, и кед крадоше нє з места, 8. СЕПТЕМБЕР 2017.

НАШО МЕСТА СРЕДСТВА НАМЕНЄНИ ДВОМ ОДДЗЕЛЄНЬОМ ОБЩОГО ШПИТАЛЮ У ВЕРБАШЕ

ДЗЕШЕЦ МИЛИОНИ ЗА ОПРЕМУ Вербаски Общи шпиталь єден зоз петнац войводянских установох хтори достали средства по новим конкурсу на камерох видно як з бициґлами виходзели з валалу, цо ше тиж приявює полициї. Важне наглашиц же би тоти знїмки у МЗ людзе пришли опатриц такой по приявйованю крадзи, односно цо скорей, бо знїмки нє можеме барз длуго чувац пре простор у компютеру. Кед же дахто нє може присц такой, до МЗ мож явиц же би ше зачувало знїмок за познєйше препатранє – надпомнул Михайло Сабадош. Камери квалитетни и длуготирваци, нє губя ше, робя порядно, досц добре видно и цо ше збува вноци, з антенску систему облапени цали валал, и як заключує Сабадош, мож повесц же затераз дали позитивни ефекти у тим за цо су наменєни. Роздумує ше же би камери було добре положиц на ище дзепоєдни места – на базен, ище єдну до центру унапрямену на парк, потим опрез уходу до Дому култури, дзе вше єст вельо бициґли и одкаль ше их найчастейше краднє, на уход до валалу коло каплїчки... но, можебуц док знова за тото будзе пенєжи. У ВАЛАЛЄ ТЕРАЗ МИРНО – Камери нам на хасен, на першим месце же дїйствую превентивно, алє и конкретно, бо после прияви, помагаю нам у утвердзованю крадзох, крадошох, лєбо даяких других криминалних роботох. Видно одкаль пришли, на якей превозки, кеди то було, и нє лєм тоти цо крадню з Керестура, алє и з дру8. СЕПТЕМБЕР 2017.

гих сушедних местох, а преходза през Керестур – гвари заменїк командира Полицийного оддзелєня Руски Керестур Полицийней станїци Кула (хторому припада и Крущич) Станиша Маринкович. Вон визначел же велї крадзи бициґлох розришени дзекуюци и камером, а од кеди єст камера у центре валалу, драстично зменшани потупеня. Вообще камери, чи тоти явни, чи цо покладзени на рижних подприємствох, приватних будинкох, барз добра помоц и од велького хасну у роботи полициї. – Можем повесц же, у одношеню на скорей, у Керестуре тераз нїзка стопа криминалитету, нєт векши потупеня явного мира и порядку. Правда, нє роби анї диско, лєм подаєден кафич, було збуванє за младих на базену, цо прешло у порядку... Єст же ше хлапци поопиваю, та направя даяки нєшор, знїща даяки явни, чи приватни маєток, алє барз ридко. Було крадзи алату з обисцох, аж и пиря, найвецей бициґлох, мобилних телефонох, можебуц нам ше шицко анї нє приявює – гварел Маринкович, наглашуюци же у керестурским Полицийним оддзелєню робя штирме полицає, алє су скоро найменєй у Керестуре. Тоти полицає барз часто одходза помагац колеґом у Кули и до других местох у општини, иду на обезпечованє спортских змаганьох, та мож заключиц же их ту єст мало. На даяки способ то тиж одредзени указатель о безпечносней ситуациї у валалє, а най би так и остало.■

Початком септембра урядово подписани контракти по хторих 15 здравствени установи достали средства за нову опрему або обнавянє старей, витрошеней опреми. По конкурсу Покраїнского секретарияту за тоту намену опредзелєни 193 милиони динари, а комисия за додзельованє средствох их одредзовала по приоритетох установох, алє и потребох гражданох. По тим конкурсу Покраїнскей влади за додзельованє средствох здравственим установом пре обезпечованє лєпших условийох за роботу, вербаскому шпиталю додзелєни дакус менєй як дзешец милиони динари за нову опрему на двох оддзелєньох. Оддзелєнє оперативного блоку зоз стерилизацию достанє нови, екстензийни стол за операциї за хтори Покраїнски секретарият за здравство опредзелєл 4 милиони и 900 тисячи динари. Служба интерней медицини и Служба за специялистични, консултативни препатрунки пошвидко достанє стационарни, ултразвучни апарат за доплер ехокардиоґрафию, хтори кошта вецей як пейц милиони динари. Вкупно, Общи шпиталь достанє 9 993 494 динари за нову опрему, хтора у велькей мири пошвидша и олєгча роботу медицинским роботнїком и дохтором, а пациєнтом оможлїви прецизнєйше и сиґурнєйше лїченє. А. Лендєр

РУСКЕ СЛОВО

НАШО МЕСТА СХАДЗКA СКУПШТИНИ ОПШТИНИ КУЛА

ОСНОВАНИ ФОНД ЗА ПОЛЬОПРИВРЕДУ У тим року з Програми потримовки за запровадзованє польопривредней политики и политики руралного розвою Општини Кула, односно з Буджетного фонду за польопривреду и рурални розвой, буду опредзелєни 5 милиони динари за софинансованє каматох за польопривредни кредити, за цо можу конкуровац шицки реґистровани польопривредни ґаздовства Пишe: Михайло ЗАЗУЛЯК

купштина општини Кула штварток, 31. авґуста, на своєй порядней схадзки, першираз основала Буджетни фонд за польопривреду и рурални розвой, а такой потим принєшена и Програма потримовки за запровадзованє польопривредней политики и политики руралного розвою општини Кула за 2017. рок, хтора ше будзе операц праве на средства зоз спомнутого фонду. Буджетни фонд основани на нєодредзени час, а пре финансованє програмох, проєктох и активносцох за унапредзенє польопривреди, рурални розвой и пре економске змоцньованє жительства на валалє. Предвидзене же пенєж до Фонду наменски будзе обезпечовани з буджету Општини и з висших уровньох, як и з других явних приходох, а з Фондом будзе управяц Оддзелєнє за финансиї и привреду Општинскей управи Кула. МОЖУ КОНКУРОВАЦ ПОЛЬОПРИВРЕДНИ ҐАЗДОВСТВА

Як стої у Одлуки о снованю, з Буджетного фонду за польопривреду буду финансовани шицки мири потримовки у польопривредней политики и руралним розвою, як цо то кредитна потримовка, софинансованє каматох, лєбо надополнєньох за польопривредни кредити; репроматериял, купованє польопривредней механїзациї, машинох потребних за статкарство, овоцарство и заградкарство; купованє статку, ветеринарски трошки, премиї за осиґуранє шацох и плодох; вецейрочни засади, розсаднїки и

10 РУСКЕ СЛОВО

животинї; трошки маґазионованя у явних маґазинох; реґреси за репродукцийни материял за штучне осеменьованє; инвестициї у польопривреди пре унапредзенє конкурентносци и злєпшованє квалитету. Потрима ше и програми хтори ше одноша на отримуюци рурални розвой и унапредзенє руралней економиї, односно шицки други намени значни за польопривреду и розвой валалох у кулскей општини. И Буджетни фонд и Програма потримовки за запровадзованє польопривредней политики и политики руралного розвою у складзе з мирами политики у тей обласци на державним уровню, так же Општина на нїх достала предходну согласносц од Министерства польопривреди, лєсарства и водопривреди. Як перша (и єдина мира у тим року) на основи тих двох новооснованих формох потримовки будзе софинансованє каматох за польопривредни кредити, за цо опредзелєни 5 милиони динари. Софинан-

МЕСТО ШАЙТОША НОВА ОДБОРНЇЦА Схадзка СО Кула почала з прилапйованьом задзекованя на одборнїцки мандат (пре приватни причини) одборнїка Демократскей странки Бориса Шайтоша з Руского Керестура, а Комисия за мандатно-имунитетни питаня одборнїцки мандат потвердзела Драґани Обрадов, тиж з лїстини „Сиґурно лєпше – Демократска странка, др Йован Янич”.

сованє каматох можу витвориц реґистровани польопривредни ґаздовства хтори контракти о наменских кредитох з дїловнима банками заключели од 1. марца того року, а найпознєйше до конца 2017. року. Пенєж ше будзе розподзельовац на основи конкурса хтори розпише предсидатель Општини Кула, а вимоги и потребну документацию ше будзе придавац до Општинскей управи. 8. СЕПТЕМБЕР 2017.

НАШО МЕСТА Як стої у спомнутей програми, по попису польопривреди з 2012. року, у кулскей општини єст вєдно 3 889 реґистровани польопривредни ґаздовства – 3 864 фамелийни и 25 ґаздовства правних особох (по тим попису у Руским Керестуре єст 589 польопривредни ґаздовства). Медзитим, Програма дава и податок же од 2012. року по нєшка число польопривредних ґаздовствох у цалей општини зменшане за 1 178 ґаздовства. Тиж робя и коло 20 землєдїлски задруґи (у задружним, приватним, або фамелийним власнїцтве) у шицких местох општини, а досц успишно робя и вецей здруженя польопривреднїкох, дзе визначени Здруженє паприґарох Руского Керестура и Здруженє пчоларох у Сивцу. СО Кула прилапела и Рочну програму за защиту, унапредзенє и хаснованє польопривредней жеми на териториї Општини Кула, хтора оможлїви тогорочне лицитованє за даванє державней жеми под аренду. По Програми, з вєдно 9 043 гектарох, право першенства арендованя на 3 045 гектари державней жеми маю 66 статкаре, а з даваня державней жеми под аренду Општина обчекує приход од 150 милиони динари. Пенєж будзе унапрямени на одводньованє польопривредней жеми (39,7 милиони дин.), означованє парцелох державней жеми (2,4 милиони), ушоренє дильовох (80,4 милиони), за Польочуварску службу (19 милиони), за процивкаменцову службу милион динари, за ушоренє польопривредней жеми (142,5 милиони) и за поставанє витрозащитних пасох 7,5 милиони динари. ПОМОЦ ФАМЕЛИЙОМ ЗОЗ ДЗЕЦМИ И ШКОЛЯРОМ Попри горе спомнутих одлукох, штварток принєшена ище єдна значна, директно вязана за помоц гражданом – Одлука о финансийней потримовки фамелийом зоз дзецми, за злєпшованє условийох и основни потреби дзецох у образованю и воспитаню за тот рок, з чим предлужена старосц нє лєм о социялно загрожених катеґорийох, алє и о уплївованю на звекшанє наталитету. Вона подрозумює право на 10 000 динари за новонародзенє дзецко, ткв. „беби-пакет”, право на маци8. СЕПТЕМБЕР 2017.

ОДЛУКА О МАКСИМАЛНИМ ЧИШЛЄ ЗАНЯТИХ Одборнїки прилапели и нову одлуку о максималним чишлє занятих на нєодредзени час у системи локалней самоуправи за 2017. рок и тото число тераз 437 таких занятих. Медзи нїма тройо у Доме култури Руски Керестур (цо терашнї стан стаємно занятих), двойо заняти у Месней заєднїци Руски Керестур, а у керестурским Оддзелєню „Цицибан” кулскей ПУ „Бамби” тераз стаємно заняти 14 особи, зоз вєдно 120 у цалим „Бамбию”.

рински додаток нєзанятим ваготним женом за треце и шлїдуюце дзецко (12 мешаци по 10 000 дин.) и право на новорочни дарунок (за перше народзене дзецко. Одлука одредзує и витворйованє правох на помоц у образованю и воспитаню дзецох, односно їх фамелийом – на безплатне и реґресоване пребуванє дзецох у оводи, право на безплатну ужину у школи, право на надополнєнє трошкох путованя до штреднєй школи и на факултети, реґресованє превозу дзецох з окремнима потребами, алє и школярски награди найлєпшим у основней и штреднєй школи, як и општински стипендиї найлєпшим студентом. СОГЛАСНОСЦ НА ПЛАН РОБОТИ ДОМА КУЛТУРИ У КЕРЕСТУРЕ На дньовим шоре СО Кула 31. авґуста бул и информативни звит о шейсцмешачним сполньованю општинского буджету, прилапени звити о прешлорочней роботи трох явних комуналних подприємствох з местох општини, Звит о роботи Дому здравя Кула за прешли рок, а одборнїки дали и согласносц на План роботи Дому култури Руски Керестур уж за 2018. рок. Попри дзепоєдних кадрових питаньох хтори вязани за надпатраюци одбори, СО Кула до Комисиї за утвердзованє назвох улїцох и одредзованє шветох Општини Кула меновала Сашу Ґолочорбина (за предсидателя), Биляну Килич, Ґорана Влаховича, Ядранку Митрич и Милана Таталовича.■

АКТИВНОСЦИ КАРИТАСУ

АНИМИРУЮ МИҐРАНТОХ

Соня Виславски и Елемир Джуджар медзи дзецми

У роботньох за анимацию шлєбодного часу за емиґрантох у центре у Принциповцу, нєдалєко од Шиду, хтори од юния орґанизовал Каритас Сербиї, участвую и представителє Каритасу нашого Апостолского еґзархату. През роботнї ше миґрантом жада понукнуц же би хасновито препровадзели час з активносцами хтори им годни похасновац и у дальшим живоце. То, насампредз, важи за дзеци зоз хторима ше затераз роби, а кед ше обезпечи просториї у миґрантским центре, Каритас роботнї планує и зоз старшима. У проєкту у мено нашого Каритасу у тей нєлєгкей роботи участвую и психолоґ Соня Виславски зоз Руского Керестура як аниматор, и координатор Каритасу Елемир Джуджар зоз Кули. Така анимация миґрантох предвидзена по конєц рока, а випатра же ше и предлужи, як дознаваме од донєдавного директора Каритасу Сербиї, а тераз директора Апостолского Каритасу, о. Владислава Варґи. Проєкт потримує мрежа Каритасох Европи, а найвецей Каритас Нємецкей. М. А.

РУСКЕ СЛОВО 11

ЕКОНОМИЯ „КЕРЕСТУРСКА ПАПРИҐА” – НОВА ЗАДРУҐА У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

РОЗДУМОВАЦ ПЕЙЦ РОКИ НАПРЕДОК Понеже 24. авґуста того року од Аґенциї за привредни реґистри достали Ришенє о єй снованю, практично то службени датум снованя новей задруґи у Руским Керестуре з назву „Керестурска паприґа”. Шедзиско Задруґи у обисцу Душици Орос (Партизанска 19/А), котра менована за директора Задруґи

дея о потреби снованя даякей форми правней особи садзиц. А у Керестуре, слава богу, шицко може роснуц – гвахтора би ше занїмала з паприґу (и другу желєняву) у ри Варґа, додаваюци же уж направели контакти з професораРуским Керестуре присутна можебуц и дзешец роки, а ми з Польопривредного факултету у Новим Садзе, з директоостатнї пейц ше о тим бешедовало вельо ром Фаховей польопривредней служби у интензивнєйше, так же конкретни крочай Зомборе Владимиром Сабадошом, з Польобул снованє тей правней особи у форми Зепривредну фахову службу у Вербаше о фахомлєдїлскей задруґи, з меном „Керестурска вих порадох. Як перши крочай у тим будзе паприґа”, гварел за нашо новини єден з єй анализованє жеми паприґарох/заградкарох, сновательох и предсидатель Скупштини заорґанизовано и туньше. друґарох Владимир Варґа. – Здруженє паприґарох остава и надалєй, ПЛАСТЕНЇКИ ЗА КВАЛИТЕТНУ ПАПРИҐУ воно як даяка перша ґарадича ґу тей Задруґи, алє прето же є здруженє гражданох, а нє Осучасньованє и унапредзованє заградкарправна особа, нє може кончиц одредзени ства у Руским Керестуре тиж будзе єден з активносци, насампредз нє може тарґовиц. главних задаткох у роботи Задруґи „КереХасен Здруженя барз видно остатнї даскестурска паприґа”: льо роки, Задруґа и Здруженє буду цесно – У валалє уж маме вельки поверхносци повязани, бо то шестрински орґанизациї, под паприґу, та Задруґи циль роздумовац Владимир Варґа исти людзе и у єдним и у другим. Най так голєм пейц роки напредок. Тераз ше паприповем, тото цо нє може поробиц Здруженє, пороби Задруґа, ґу хова на отвореним полю, а идея задруґарох же би ше пои процивно, так же най людзе нє думаю же зоз снованьом мали преходзело на єй продукцию у пластенїкох и склєЗадруґи гашиме роботу Здруженя паприґарох – потолковал нярнїкох, насампредз у заградох, же би цали рок було швиВладимир Варґа. жей и паприґи, а тиж и другей интересантней желєняви. Можебуц час за садзенє нє лєм барз квалитетней конзумТАРҐОВИЩЕ БУДЗЕ ПРЕСУДНЕ ЗА ШАЦА ней паприґи, яку Керестурци тераз найвецей продукую на полю, а помали ше на отвореним преруцовац на продукЯк гвари, Задруґа може, и будзе, орґанизовац и продукцию и цию паприґи за индустрию. З тим бизме вецей робели на предаванє паприґи и другей желєняви. Будзе ше робиц на ко- квантитету, нє лєм на квалитету, а квалитетну паприґу веоперантским принципе з кооперантами прейґ контраченя цей ховац у завартим. Бо, хладзальньом и преробйовачом продукциї, цо подрозумює бранє репроматериялу за готови драга тота наша квалитетна паприґа, баржей ше опредзепенєж, чи з плаценьом у продукциї на єшень, як цо ше то ро- люю за ткв. другу класу, а за першу класу паприґи будземе би за жито, сою, слунечнїк... Визначує же Задруґа за своїх ко- находзиц других купцох, котри ю и заплаца. У даяким наоперантох одроби и шицко цо им будзе потребне коло реґи- ступним периодзе, як Задруґа плануєме мац и даяки свойо строваня польопривредного ґаздовства, коло порадох и кон- поверхносци под паприґу, цо будзе и одредзена сиґурносц курованя за субвенциї хтори парасти можу хасновац, у наба- же годно випочитовац контракти хтори будземе мац спрам вяню нових машинох, доходзеню до даяких других субвен- хладзальньох и преробйовачох желєняви – гвари Варґа. цийох, односно и у тим им будзе на розполаганю. – Рихтаме потребну документацию же бизме конкуровали – За початок починаме з паприґу, алє рахуєме же нам то нє за 50 000 еври хтори дава министерство без портфеля, хторе будзе єдина култура. Увидзиме цо нам ше шицко понукнє як водзи министер Милан Кркобабич. Приложиме и вецей преинтересантне, бо шицко за цо найдземе тарґовище, можеме поруки за нас од фахових польопривредних службох, еминентних професорох, од Општини Кула, же зме интересантни и потребни, та увидзиме, наздаваме ше же ту будзе места КОНКУРСИ ЗА ЗАГРАДКАРОХ и за нас. Сиґурно же субвенциї за задруґи єст з рижних жриЗоз Здруженя паприґарох и Задруґи информую шицких длох. Праве у тим єй предносц у одношеню на Здруженє пазаградкарох и других польопривреднїкох же у Покраїнприґарох – же як правна особа за средства може конкуровац ским секретарияту за польопривреду тирва други конкурс вшадзи дзе и реґистровани польопривредни ґаздовства и ту за врацанє уложених средствох до системох залїваня „капбудземе глєдац способи за финансованє одредзених стварох. ка по капку” (цивкох), з хторим ше враца 60, односно 70 одЖе бизме людзом, кооперантом оможлївели цо нїзши цени сто уложених средствох. Конкурс тирва по 15. септембер. репроматериялу, а векши одкупни цени, односно заробок. Тиж так, до 15. октобра у дїловних банкох хтори даваю креКед як Задруґа достанєме субвенциї, вец шор же би и нашо дити за польопривреду мож вжац кредити по вигодних, субвенционованих каматних стопох. Шицки заинтересовани будуци кооперанти мали цо лєпши условия – гварел Владиза врацанє средствох за цивки за залїванє, лєбо за бранє мир Варґа, додаваюци на концу же ше спатраю, лєбо буду, на кредитох, пре подробнєйши толкованя, алє и помоц при искуства подобних задруґох у Войводини и Сербиї зоз хториконкурованю, можу ше обявиц до Здруженя паприґарох, лєма уж запровадзели контакти, аж и у напряме уключованя до бо до подприємства „Юарбис”. вивоженя паприґи до Русиї.■ Михайло Зазуляк

12 РУСКЕ СЛОВО

8. СЕПТЕМБЕР 2017.

ЕКОНОМИЯ У КОЦУРЕ ОРҐАНИЗОВАНА МАНИФЕСТАЦИЯ „БАЧКА МАЛИНА”

ПОЧАТОК НА ДРАГИ ДО ТРАДИЦИЇ Перша манифестация „Бачка малина” котра у Коцуре на центру, опрез Дома култури позберала малинарох, продуковательох опреми за пестованє малини и рижни польопривредни подприємства, отримана кед и Кирбай. Манифестацию прикрашели и рижни домашнї продукти зоз малинох котри правели ґаздинї, а за орґанизацию задлужене було Здруженє малинарох „Бачки малинаре”. На отвераню тей першей Манифестациї бул присутни и предсидатель Општини Вербас Милан Ґлушац и його совитнїк Предраґ Роєвич, а у мено Здруженя малинарох шицких присутних привитал предсидатель Виктор Ґрешак. Вон визначел же кажди початок чежки, та и перши рок за малинарох, алє же ше Здруженє намага цо вецей помогнуц своїм членом. – Тот рок єден з найчежших за малинарох и шицким добре познате же зоз якима проблемами ше зочовали. Тота перша манифестация орґанизована скормно, алє ше наздавам ше ю уж нарок подзвинєме на єден висши уровень и же прейдзе до традициї – визначел предсидатель Здруженя Виктор Ґрешак. Манифестацию нащивел и Милорад Малич зоз Покраїнского серкретарияту за польопривреду. Числени нащивителє могли видзиц и коштовац продукти зоз малинох, а шицки заинтересовани и потенциялни малинаре могли директно контактовац зоз предста-

вителями подприємствох котри ше занїмаю зоз тоту културу. На штандох опрез Школи були виложени продукти з малинох як цо маджун, сок, ликер и сладке зоз малинох, як и швижи малини. Свойо продукти и услуги представели и рижни подприємства котри понукаю рижну опрему и покарму за продукованє малини. Тогорочна манифестация отримана з потримовку Општини Вербас и Покраїнского секретарияту за польопривреду, водопривреду и лєсарство. З. Колєсар

ОПШТИНСКА РАДА У ШИДЗЕ

ПРЕДЛОГ РЕБАЛАНСА БУДЖЕТУ

– Општинска рада утвердзела Схадзка Општинскей ради число занятих у орґанизацийних Шид отримана прешлого тижня, часцох Општинскей управи. У пеа главна точка було прилапйовариодзе од 60 днї, кед СО вигласа нє предлогу Одлуки о вименкох тоту одлуку, будзе ше мушиц и дополнєньох Одлуки о буджеокончиц рационализацию, а будту, односно ребаланс буджету з жетни хаснователє хтори то нє похторим приходи и розходи конча, вец нє достаню средства зоз утвердзени на 1,2 милиярди дибуджету – гварел новинаром Ромнари. О причини предложеней ко Папуґа, началнїк Општинскей одлуки, новинаром после схадуправи. зки ОР бешедовал Драґан Ґутич, Општинска рада тиж принєсла и член ОР. предлог Одлуки о снованю ме– У одношеню на прешли рок, сних заєднїцох и о тей теми тиж приходи звекшани за 20 одсто, а Драґан Ґутич, член Општинскей ради и Ромко бешедовал началнїк Папуґа. Як гватиж на тот способ будзе точно одПапуґа, началнїк Општинскей управи рел, потераз на моци була одлука редзене софинансованє локалней самоуправи зоз средствами за капитални инвестициї на зоз 2005. року, а єден час на подручу општини нє исновали подручу нашей општини, хтори у цеку и хтори будземе месни заєднїци, алє месни управи, та ше тедишня одлука мац. Хаснованє средствох зоз буджету под полну контро- нашла и на оцени уставносци на Уставним судзе Сербиї. – През нову одлуку шицко будзе усоглашене зоз законом лу, як и при буджетних хасновательох – потолковал Драґже би одлука заш нє ишла на Уставни суд. Обчекую нас виан Ґутич. Єдна з одлукох бул и предлог утвердзованя максимално- беранки за Совити Месних заєднїцох и кед тота одлука будго числа занятих спрам Закону о занятих у явним секторе, зе вигласана, то будзе условиє же би були розписани вибез хтору Општини Шид одобрена квота од 449 занятих на ранки и наздавам ше же виберанки буду отримани уж понєодредзени час, цо 29 особи менєй як у 2015. року. чатком октобра – додал началнїк Папуґа. Вл. Дїтко 8. СЕПТЕМБЕР 2017.

РУСКЕ СЛОВО 13

КУЛТУРА И ПРОСВИТА У ШИДЗЕ ОТРИМАНИ ЮВИЛЕЙНИ, ДЗЕШАТИ ФЕСТИВАЛ „МЕЛОДИЇ РУСКОГО ДВОРУ”

ПЕТРОВСКИ ОРКЕСТЕР ПО СМАКУ ПУБЛИКИ

Пише: Владимир Дїтко

Фахови жири наградзел оркестри з Руского Керестура и Шиду, а Митровчаньох за найлєпшу интерпретацию

ркестер „Руснак” Дружтва Руснацох Горватскей зоз Петровцох найлєпши оркестер по смаку публики, хтора на своїх гласацких лїсткох гласала прешлей соботи на Дзешатим, ювилейним фестивалє тамбурових оркестрох „Мелодиї Руского двору”. Петровчанє ше представели зоз шпиванку „Ишло дзивче по воду” у интерпретациї Ивони Гнатко и Лорени Голик, хтори одшпивали и шпиванку „Зродзели ше тарки”, а оркестер под руководством Ивана Лїкара ше представел и зоз Венчиком руских мелодийох. По оцени фахового жирия у составе Агнета Маслар з Нового Саду, предсидателька и членїци Ґабриєла Саянкович з Руского Керестура и Снежана Филаґич зоз Шиду, наградзели у катеґориї велького оркестра оркестер Дома култури з Руского Керестура. Вони ше представели зоз шпиванками „В манастире на пяци”, „Чардаш зоз

ИНИЦИЯТОР ФЕСТИВАЛА Як наглашене у конферанси, инициятор фестивала тамбурових оркестрох бул покойни Ярослав Сабол зоз Нового Саду (по походзеню зоз Шиду) и Руска матка – Дружтво Руснацох Нового Саду-Войводини. Од самого початку, награда хтора ше додзелює найлєпшим оркестром ноши мено його оца Еуґена Сабола Ґени, професора и културного роботнїка зоз Шиду. Окрем фестивала „Мелодиї Руского двору”, Шидянє маю ище єден фестивал, а то „Русин филм фест” хтори влонї отримани першираз у орґанизациї Рускей матки. Тогорочни други фестивал будзе отримани 7. октобра, а тема будзе „Операция Висла”.

14 РУСКЕ СЛОВО

Земплину” и инструменталом „Циґанска романса” под руководством Мирка Преґуна. У катеґориї мали оркестер наградзени оркестер КПД „Дюра Киш” зоз Шиду. Домашнї ше представели зоз шпиванку „Тебе” хтору одшпивали Владимир Торма и Мила Вученович, потим „Били орґони” хтору одшпивала Андєла Добраш и инструменталом „Ей, бул то кедиш красни час”. Руководитель оркестра Драґан Макивич. Того року на фестивалє участвовали и госци зоз Сримскей Митровици, Здруженє гражданох „Руснаци”, хтори достали награду за найлєпшу интерпретацию. Даниєла Горняк и Сладяна Адамович одшпивали „Кед голубица лєцела” и „Лєтай, лєтай”, а Митровчанє виведли и Жридлов танєц, а руковидитель оркестра Желько Ходоба. НАГРАДИ БУЛИ МАЛЮНКИ ЗОЗ ПОДОБОВЕЙ КОЛОНИЇ Наградзени достали малюнки зоз Подобовей колониї „Руски двор”, а награда ноши мено покойного професора и културного дїяча Евґена Сабола Ґени. Керестурцом награду придал Златко Манько, предсидатель КПД „Дюра Киш”, Шидяньом о. Михайло Режак, парох у Шидзе и декан сримски, Митровчаном награду придала Наташа Еделински Миколка, подпредсидателька Националного совиту Руснацох, а Вера Дупало, помоцнїца директора у ОШ „Бранко Радичевич” у Шидзе, малюнок придала Петровчаньом. Фестивал ше пре дижджовну хвилю отримал у сали Словацкого дому, односно просторе СКУД „Єднота”, а 8. СЕПТЕМБЕР 2017.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА почал зоз шпиванку „Моя заградка”, автора Славка Загорянския, композитора зоз Шиду, хтору одшпивала Младша мишана шпивацка ґрупа КПД „Дюра Киш”. У привитних словох, Славко Рац, предсидатель Националного совиту Руснацох здогаднул на инициятора того фестивала покойного Ярослава Сабола и же фестивал зажил и наполнєл 10 роки иснованя и додал же ше шицко меня, та же би и фестивал требало подмладзиц и понукнуц нови змисти. З оглядом же почал и нови школски рок, Рац поволал родичох же би приявели свойо дзеци на наставу и годзини по руски же би ше зачувал руски язик. Вон источасно пожадал и же би фестивал тирвал ище велї роки. Спред локалней самоуправи бешедовал Ромко Папуґа, началнїк Општинскей управи, здогадуюци присутних же праве вон урядово отво-

Награда уручена Петровчаньом ...

гражданох „Руснаци” зоз Сримскей Митровици, а вец оркестер „Руснак” Здруженя Руснацох Гоирватскей зоз Петровцох зоз Републики Горватскей. Такой за нїма наступел орке стер Руского културного центру зоз Нового Саду (руководитель Миро слав Пап), ... Сримскей потим КУД „Тарас Шевченко” (руМитровици ководитель Михал Лїкар), а вец ше представел оркестер домашнїх Шидянох, як и оркестер Дома култури зоз Руского Керестура. Оркестер КУД „Петро Кузмяк” зоз Нового Орахова наступел под руководством Золтана Дудаша и на концу ше представел оркестер Горватского културного дружтва „Шид” под руководством Павла Скленара. У РЕВИЯЛНЕЙ ЧАСЦИ НАСТУПЕЛО ДОМАШНЄ КПД „ДЮРА КИШ”

... и домашнїм Шидяном

ГОСЦИ НА ФЕСТИВАЛЄ Фестивал провадзели Славко Рац, предсидатель Националного совиту Руснацох, Йовґен Мудри, заменїк предсидателя НС, Желько Ковач, предсидатель Вивершного орґану НС, Олена Папуґа, народна посланїца у Народней скупштини Републики Сербиї и членїца НС, Анамария Ранкович, о.д. директорки Заводу за културу войводянских Руснацох, члени НС, Ромко Папуґа, началнїк Општинскей управи Шид, нашо священїки, представнїки явного и културного живота Руснацох. Фестивал провадзели и госци зоз других городох и штредкох у Сербиї дзе жию Руснаци, як и зоз Републики Горватскей.

рел перши фестивал „Мелодиї Руского двору” пред дзешец роками. Визначел и же Општина Шид мултиетнїчни и мултикултурни штредок дзе ше людзе почитую и сотрудзую и як приклад наведол же словацке КУД „Єднота” уступело свою салу на хаснованє же би фестивал бул отримани. После привитних словох фестивал урядово отворел Златко Манько, предсидатель КПД „Дюра Киш”, а потим почала и змагательна часц фестивала. Перше наступел оркестер КПД „Карпати” зоз Вербасу (руководитель оркестра Микола Чижмар Коле), потим Здруженє 8. СЕПТЕМБЕР 2017.

Покля фахови жири одлучовал, а публика у сали гласала, у ревиялней часци фе стивала наступели домашнї, члени КПД „Дюра Киш” хтори виведли сценски приказ обичайох у обисцу по сле ко сидби, наступел и орке стер, а потим Старша шпивацка мишана ґрупа и Младша шпивацка ґрупа дружтва одшпивали даскельо шпиванки, по сле чого ушлїдзело и преглашованє найлєпших орке строх. Пред початком фе стивала отворена вистава етноштандох, а представели ше Здруженє женох „Перши жени Сриму” зоз Шиду, потим Здруженє женох „Жридло” зоз Беркасова, Здруженє женох „Бикичанки” зоз Бикичу и домашнї штанд КПД „Дюра Киш”. Нащивителє мали нагоду у Лєтнєй владиче скей резиденциї нащивиц виставу малюнкох зоз Подобовей колониї „Руски двор 2017”. Од того року фе стивал мал и нови змист за младих, а то рок-вечар хтори отримани пияток вечар у Руским доме КПД „Дюра Киш”. Наступели рокере зоз Руского Кере стура и ґрупа „Бандито си” зоз Шиду. Орґанизатор фестивала було КПД „Дюра Киш” зоз потримовку Националного совиту Руснацох, Заводу за културу войводянских Руснацох, покраїнского Секретарияту за културу и явне информованє, Општини Шид и спонзорох хтори допомогли отримованє фестивала. После концерту шицки учашнїки предлужели друженє на вечери коло смачного паприґашу у пиньвици Лєтнєй владическей резиденциї дзе ше шпивало и грало.■

РУСКЕ СЛОВО 15

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ПОЧАЛ НОВИ ШКОЛСКИ РОК У ШКОЛИ „ПЕТРО КУЗМЯК” У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

ДВА ОДДЗЕЛЄНЯ ПЕРШЕЙ КЛАСИ И УНИФОРМИ У Основней и штреднєй школи „Петро Кузмяк” за 538 школярох 1. септембра бул перши дзень у новим школским 2017/18. року, а у медзичаше сцигло ришенє за два оддзелєня першей класи за 26 школярох од котрих єден школяр по Индивидуалней образовней програми (ИОП). Од вєдно 538 школярох, у Основней школи того року єст 284 школярох цо за осем менєй як влонї, док у Штреднєй школи нови школски рок почали 254 школяре, цо за 22 вецей як прешлого року. Директорка Школи Хелена Пашо Павлович у новим будинку привитала штредньошколцох першей класи хторим пожадала успишне школованє у тей Школи и пребуванє у тим штредку, а їх родичох поволала на сотруднїцтво. Шицки други школяре на першей годзини оддзелєнского старшини достали розпорядок за наставу, та у предполадньовей змени попри штредньошколцох и школяре нїзших класох основней школи, а висших класох у пополадньовей змени.

Школяре пиятей класи у новим школским року достали и єден нови предмет – обовязну информатику и

рахункарство, а два кориґовани предмети – Технїку и технолоґию, як и физичне и здравствене воспитанє до хторого интеґровани скорейши виборни спорт. Директорка Пашо Павловичова потим у будинку Замок привитала школярох першей и другей класи, дзе во-

ни буду ходзиц по сезону зогриваня. Понеже ище нє сцигло допущенє за два оддзелєня першокласнїкох, шицки школяре були у єдней класи, дзе им од Школскей управи подзелєни дарунки – по тека и клайбаси. Школяре достали и нови униформи – маїци зоз лоґом Школи хтори финансовали родичи, понеже керестурска лєм Основна, а нє и Штредня школа у ґрупи 55 одсто школох у Сербиї у хторих родичи вигласали уводзенє униформох. У медзичаше, до Школи з Покраїнского секретарияту за образованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци сцигло и писане ришенє-допущенє за два оддзелєня першей класи, хторе подписал секретар Михал Нїлаш. Так до двох оддзелєньох, при учителькох Веруни Медєши и Блаженки Бодянец буду подзелєни 26 школяре, зоз котрих єден школяр по ИОП-у, та вредзи за три места. М. Афич

У ОШ „БРАТСТВО ЄДИНСТВО” У КОЦУРЕ

ПЕРШИ ДЗЕНЬ У ШКОЛИ

Прешлого тижня, 1. септембра, накадзи забренкал школски бренчок у коцурскей ОШ „Братство єдинство” за шицких школярох почал нови школски рок, без претензийох же ше очекує штрайк про свитних роботнїкох. До першей класи у Коцуре рушели 45 школяре, а наставу на руским язику буду слухац пецеро першокласнїки – три дзивчата и двоме хлапци, котрих будзе учиц учителька Лидия Будински. Шицких школярох на уходзе до Школи привитала директорка Славица Байор и пожадала им вельо щесца и успиху у тим школским року. Першокласнїкох до учальнї припровадзели родичи, а потим ушлїдзело и їх перше преволованє як школярох. Гоч велї школи у Сербиї наявели пошвидко штрайк просвитних роботнїкох, директорка Школи у Коцуре поручела же за тераз нєт нїяки наяви синдикату, або просвитних роботнїкох же би коцурска школа могла штрайко-

16 РУСКЕ СЛОВО

вац, та ше наставни активносци одвиваю по плану яки зарисовани пред початком нового школского року. З. К. 8. СЕПТЕМБЕР 2017.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ПОЧАЛ НОВИ ШКОЛСКИ РОК ОШ „ЙОВАН ЙОВАНОВИЧ ЗМАЙ” У ДЮРДЬОВЕ

НЄ ФОРМОВАНЕ РУСКЕ ОДДЗЕЛЄНЄ

У голу Основней школи „Йован Йованович Змай” у Дюрдьове, прешлого штвартку отримана програма з нагоди приєма першей класи. До першей класи привитани шейдзешат єден школяр и формовани три сербски оддзелєня, руске нє формоване, бо за основне школованє на руским язику приявели ше лєм двойо школяре. За ученє руского язика з елементами националней култури з першей класи приявени дзешецеро школяре, а од першей по штварту класу вкупно их єст штерацецеро. Гоч нє предвидзене, за ученє руского язика ше приявели и даскельо школяре з пиятей класи котри прияти до ґрупи. Преподавац им будзе наставнїца руского язика у тей школи Мария Самарджич.

Прешлого року було формоване руске оддзелєнє першей класи, а пред тим два роки за шором нє, цо було и перше претаргнуце од кеди ше почали формовац окремни оддзелєня на основи вибору школованя на мацеринским язику. Прешлого тижня и у

Предшколскей установи „Дюрдєвак” у Дюрдьове привитани наймладши дзеци. Од того школского року их єст сто двацец двойо, од чого у старшей

ґрупи трицец двойо. У Мишаней ґрупи, у котрей ше учи руски язик тераз єст дзевецеро дзеци, двойо у старшей и седем у младшей ґрупи. Зоз тей ґрупи у тим школским року до першей класи почали ходзиц седмеро дзеци. Школяре перших класох у шицких штирох основних школох у Општини Жабель од општини достали по пакецик дарункох. Як гварел Лазар Чонкич, член општинскей ради задлужени за образованє, општина планує же би пошвидко, можебуц уж и у идуцим тижню, шицким першокласнїком подзелєла флуоресцентни брушлїки, илустартивну кнїжочку як ше чува у транспорту и же би транспортни милицає отримали преподаванє о правилним и безпечним рушаню на улїци. С. Саламун

И У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ ПОЧАЛ НОВИ ШКОЛСКИ РОК

У „ЦИЦИБАНУ” ЛЄМ 21 ПРЕДШКОЛСКЕ ДЗЕЦКО У одзелєню Дзецинскей заградки „Цицибан” ПУ „Бамби”, 1. септембра почал нови школски рок насампредз за дзеци хтори ше буду пририхтовац за школу, котрих того року єст лєм 21, цо барз мало и за пецеро менєй як влонї. У цалим „Цицибану” уписани 136 дзеци, а єст ище заинтересованих за яшелька. У полудньовим пребуваню, по Предшколскей пририхтуюцей програми буду и пецеро младши дзеци хтори ту буду ходзиц два роки, а шицки вєдно буду у ґрупи виховательки Емилиї Костич. У цалодньовим пребуваню 121 дзецко од єдного до седем рокох подзелєни и до шейсцох воспитно/возросних ґрупох та єст два яшельково – дзеци од рока до трох, и штири дзе-

8. СEПТЕМБЕР 2017.

цинскей заградки од трох по седем роки, дзе єст младша, штредня, старша и мишана ґрупа хтора єдина роби у пополадньовей змени, и єдно оддзелєнє предшколских дзецох. З дзецми буду робиц шейсц виховательки: Олена Рац и Андрея Чернок у яшелькох, у заградки Ксения Вучкович, Даниєла Сопка, Блаженка Мецек и Оленка Русковски и два сотруднїци-виховательки Мария Дюрчянски и Марина Преґун, а того року главна воспитачка Оленка Русковски. Число дзецох и у цалей ПУ „Бамби” того року барз вельке – 1241 дзецко у 55 воспитних ґрупох у дзевец обєктох у шицких местох општини Кула, од чого штири у Кули, так же першираз у дзепоєдних оформена и лїстина чеканя. Општина Кула и того року реґресує цалодньове пребуванє одредзених катеґорийох дзецох, а того року нове же родичи маю плациц 10 одсто од економскей цени цо маю у ПУ треце и кажде шлїдуюце дзецко по шоре народзеня, и дзеци родичох котри ше сами стараю о себе, дзе єден родитель покойни. Тота одлука принєшена на Скадзки СО Кула, 31. авґуста. И надалєй остава же безплатне пребуванє маю дзеци зоз фамелийох цо маю право на социялну помоц, дзеци з окремнима потребами, без родительского стараня и ромски дзеци хтори нащивюю обовязну предшколску пририхтуюцу програму. М. Афич

РУСКЕ СЛОВО 17

КУЛТУРА И ПРОСВИТА СХАДЗКА АКТИВУ ВИХОВАТЕЛЬКОХ РУСКОГО ЯЗИКА

ВШЕ МЕНЄЙ ПРЕДШКОЛСКИ ОДДЗЕЛЄНЯ ПО РУСКИ У Руским Керестуре у просторийох рускокерестурского оддзелєня ˮЦицибанˮ Предшколскей установи ,,Бамбиˮ з Кули, отримана седемнаста схадзка Активу вихователькох у предшколских установох у хторих ше наставу на руским язику отримує як порядну, лєбо виборну активносц

а схадзки, хтору у мено орґанизатора – Дружтва за руски язик, литературу и културу водзела секретар Дружтва Ирина Папуґа, и у мено домашнєй установи Емилия Костич, а присуствовал и писатель и публициста, дакедишнї директор НВУ ,,Руске слово” Нови Сад Дюра Латяк, котри бешедовал о перших виданьох сликовнїцох по руски, учебнїкох и другей литератури за дзеци. Присуствовали виховательки хтори орґанизую воспитно-образовну роботу у предшколских установох на руским язику з Руского Керестура Марина Преґун, Даниєла Сопка, Ксения Вучкович, Олена Рац, Блаженка Мецек, Оленка Русковски, Мария Дюрчянски и Андрея Чернок, зоз Коцура Сенка Уйфалуши и Серафина Яґлица, з Вербасу директорка Предшколскей установи ,,Бошко Бухаˮ Сенка Бенце, з Дюрдьова Оля Балїнт, з Нового Саду Александра Колбас. Були и наставнїци руского язика зоз школох дзе ше учи як виборни предмет з елементами националней култури Тамара Хома з основних школох у Кули и зоз штреднїх школох з Нового Саду Ванеса Медєши. ХИБЯ КНЇЖКИ, СЛИКОВНЇЦИ И ДРУГА ЛИТЕРАТУРА На початку направене огляднуце на записнїк з трецей заєднїцкей схадзки активох вихователькох и наставнїкох руского язика, и на дипломски роботи присутних. З тим порушана и тема о праву студентох на вибор писаня виглєдовацких роботох вязаних за мацеринску бешеду и розвой дзецох у билинґвалних штредкох. Попри тим виховательки и наставнїци бешедовали о проблему нєдостатку руских кнїжкох, сликовнїцох и другей литератури за предшколски возрост и за початок ученя ру-

18 РУСКЕ СЛОВО

ского язика у школох. Хаснує ше и преклада сербску литературу, сербски писньочки. Под час схадзки була направена и мала вистава сликовнїцох и руских кнїжкох котри ше хаснує у воспитно-образовней програми предшколских установох, а домашнї указали и свою богату библиотеку. – Руски сликовнїци за остатнї 72 роки виходза з друку кажди други рок менєй як єдна. Скорейших рокох сликовнїца нє була рентабилна пре мали тираж друкованя, алє зме ше знаходзели на рижни способи прейґ сотруднїцтва з мадярску редакцию зоз котру зме були у догварки и вєдно зме друковали слички, а потим самостойно лєм текст на уж видруковани сликовнїци. Сиґурно же би було хасновите кед би ше витворело сотруднїцтво зоз Заводом за видаванє учебнїкох и представителями предшколских установох, зоз поштредованьом Дружтва за руски язик, литературу и културу, а могло би обчековац и обновйованє сотруднїцтва медзи видавательнима хижами, понеже би то шицко зменшало трошки тих виданьох – гварел Дюра Латяк. ПРОБЛЕМ НЄСТАВАНЯ РУСКИХ ОДДЗЕЛЄНЬОХ Отворено бешедоване и о грожацим проблему нєставаня руских предшколских оддзелєньох, хтори ше гаша пре националну нєсвидомосц, алє, як поведзене, и пре проблеми у орґанизациї. – Вельки проблем позберац предшколски дзеци у Новим Садзе же би шицки пришли источашнє на тоти два годзини до єдней установи зоз цалого городу, алє можлїве, ґрупа формована и родичи дзеци приводза. Док з другого боку, у Вербаше проблем же нє орґанизоване ученє руского язика за предшколски дзеци, а знаме же на основношколским уровню го уча вецей як 90-еро. У Коцуре маме лєм 7-еро у пририхтуюцим оддзелєню, а у Дюрдьове 9-еро у мишаним – визначела Ирина Папуґа. – У рускокерестурским оддзелєню Цицибан” єст 136еро дзеци” у седем воспитних ґрупох, зоз котрих 25-еро у яшельковей, 26-еро у предшколскей, а 80-еро у мишаних обданїщових ґрупох – гварела Емилия Костич.■ Марина Джуджар 8. СЕПТЕМБЕР 2017.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА КУД „ЖАТВА” У КОЦУРЕ

ПОД НАШИМ АМРЕЛОМ МЕСТА ЄСТ Г

Влонї Културно-уметнїцке дружтво „Жатва” преходзело през кризу, понеже после задзекованя предсидательки, Дружтво остало препущене даскелїм членом Управного одбору, хтори зачували Дружтво, а вец, у фебруару того року, на порядней виберанковей Скупштини вибрани нови предсидатель, Микола Шанта

лєдало ше особу хтора будзе порихтана пошвециц час и знанє такей обовязки. Кандидати ше нє барз однїмали за тоту функцию, бо були свидоми же вона вимага вельо добрей дзеки и анґажману од чловека. На порядней Скупштини Дружтва, у фебруару того року превжал сом функцию предсидателя и почал сом, вєдно зоз другима членами Управного одбору запровадзовац роботу так як зме думали же треба. Дакус ше учиме, коло администрациї, а пласираме и иншаке видзенє култури – гвари Микола Шанта. През бешеду о тим же цо задача руководства „Жатви”, заключуєме же то насампредз створиц условия, у рамикох своїх моцох, за културни активносци прейґ хторих можу виражиц свою креативносц. – Моя опция у роботи така же каждей активносци, каждей вокациї, каждому интересованю хторе ше зяви при наших аматерох, треба дац шансу реализовац их. Я пробуєм препознац хто ма енерґию и дзеку дац себе за таки роботи, маюци на розуме же то добродзечна активносц и же нє мож нїкого нагнац на силу же би ше анґажовал – гвари Шанта. На питанє же од кого очекує найвецей потримовки у роботи „Жатви”, Шанта одвитує: ДРУЖТВО ЖВЕРАТКО ВАЛАЛА – Найвекшу потримовку очекуєм од самих валалчанох, Коцурцох, насампредз, од родичох дзецох аматерох, од наших валалских преднякох, поднїмачох, интелектуалцох. Подрозумює ше потримовка руских институцийох и општини, бо то їх робота. Єдно културно-уметнїцке дружтво у валалє, то жвератко у хторим мож спатрац жительство того валала. Мам амбицию до єдного повязац три ключни сеґменти практикованя и реализованя нашого идентитета, а то Школа, Церква и култура у шицких своїх сеґментох. Нє муши у култури кажде буц орґанизовани лєм 8. СЕПТЕМБЕР 2017.

Предсидатель КУД „Жатва” Микола Шанта придава нови хлєб

прейґ „Жатви”. Може буц и прейґ другей орґанизацийней форми, алє сотруднїцтво медзи шицкима потребне. Кед єдно дзецко научи без страху буц на сцени, на бини, тота особа наютре будзе знац стац достойно, зоз самодовирийом и опрез професора на факултету, або опрез того хто му будзе давац роботу. Кед тото дзецко през аматеризем похопи же єст краси у окремносци його култури, його обичайох, його менталитету, воно будзе препознавац красу и у цудзей култури. А краса ше скрива у дробнїцох и детальох хтори треба научиц препознавац. Прето важни деталї у народним облєчиве, деталї у хореоґрафиї, финеси у граню, у

ТУ ТАКОЙ ПРИ ШЕРЦУ Медзи тима цо сцу робиц єст и старших аматерох, хторим „Жатва” ту такой при шерцу, як гварел єден наш поета, та су ту нєпреривно коло нєй, без огляду на кризи хтори ю залапйовали, а єст и красне число младих, стредньошколцох и студентох, занятих и нєзанятих хтори указали дзеку превжац на себе одвичательносц орґанизовац часци манифестацийох, самостойни проєкти, або сеґменти роботи. Викукую и гевти наймладши хтори глєдаю себе.

фарби гласу, у стилу литературного дїла. Анґажман у „Жатви” похопюєм як борбу процив инерциї и апатиї хтори нас зомбираю, унификую и охудобнюю у розуменю швета, як борбу за шлєбодни дух каждого поєдинєчного члена нашого колектива – гвари Шанта. ОРҐАНИЗУЄ ШЕ ДЕБАТНИ КЛУБИ О потребох за новима змистами у културно-уметнїцким дружтве, о таких програмох хтори анимирую младих на роздумованє о своїм положеню и месце у дружтве, о своїм идентитету, о своєй историї, о нових схопносцох хтори нєшка на цени, Шанта планує орґанизовац дебати. – Култура, то нє лєм забава, опущованє и шпиванє. Мам амбицию оддавна, направиц дебатни клуб. Тераз маме Руски дом, значи, маме простор за тото. Поволам людзох най дискутуєме о важних темох, о таких темох хтори их цикавя, а поволам и компетентних з тих обласцох, як и младих най слухаю дискусию и най ше уключую до нєй. През дискусию ше найлєпше учи. Резимуєм – нови и стари дух, нови и стари змисти треба же би ше преплєтали и шицко резултує зоз квалитетно препровадзеним часом у Руским доме, у Доме култури, або даґдзе на турнеї – гвари Шанта.■ Златко Колєсар

РУСКЕ СЛОВО 19

ROK XI

СЕПТЕМБЕР 2017

АКА ДЕМИК ЮЛИЯН ТАМАШ

^islo 38 (140) Розгварку водзел: Борис ВАРҐА

ИНТЕРВЮ

БЕРЛИНСКИ МУР, РУСНАЦИ И УКРАЇНЦИ Нєшка Берлински мур твори цала Україна як тампон зона, а обачлїви гранїци єй Крим и Донбас

ецей як два и пол децениї од паду Берлинского мура, и 25 роки од пременкох у Юговосточней Европи, були подїї котри ше на рижни способи одражели на Руснацох и Українцох. Українци достали нєзависну державу, Руснаци на Балкану почувствовали шицки пошлїдки войнох дзеведзешатих. О препородзеню українскей нєзависносци и „гибридней войни“ з Русию, як и о розпаду Югославиї, Руснацох теди и нєшка, бешедуєме зоз академиком Юлияном Тамашом. РС: У кнїжки „Конєц ХХ вику” писали сце же РС ше, парафразуєм, концом осемдзешатих рокох прешлого вику Берлински мур помкнул на Карпати. Дзе тот „мур” два и пол децениї познєйше – на Карпатох ище вше, чи можебуц на Донбасу? – У чаше розпадованя СССР и формованя нєзависних националних державох, Ґорбачов и Русия перши припознали нєзависну Україну. Теди, Берлински мур бул на Карпатох. Цена була придаванє куфрика з атомску ґомбичку з боку України. Пошлїдки, страшно неґативни, ушлїдза и маме их нєшка. Хто то зробел, очежал просперитет України и ма страшни историйни грих, зраду. У медзичаше русификацию прейґ большевизма як интернационализма заменї обновени отворени русийски империялизем з приходом Пу-

20 РУСКЕ СЛОВО

тина на власц и восточна деспотия єдней особи и єдней националистичней партиї з формалним, нїби, демократичним покрицом институцийох, хтори алиби деспотови. Так настал русийски державни тероризем у України и нєшка Берлински мур твори цала Україна як тампон зона, а обачлїви гранїци єй Крим и Донбас. Розпад СССР на ґеополитичну карту Европи

РС принєсол самостойну Україну и, треци по числе-

носци медзи Славянами, українски народ. Яка нєшка улога сучасней України – у Европи и на просторе бувшого СССР?

– Гварел сом, Україна нєшка место „мура” – „тампон зона” медзи Востоком и Заходом. Путин герка Европу поволуюци ше на давне империялне право русийского царизма, а Заходу потребни природни ресурси цо их контролує Русия. У такей ситуациї на треци завод, после українских двох голодоморох и жертвох у другей шветовей войни, Україна нє розполага зоз своїма природнима и интелектуалнима ресурсами и вона, кед нє прежиє и ошлєбодзи ше русийского державного тероризму, гоч треци по численосци славянски народ, историйно занавше щезнє. За розлику од русийского психолоґийного максимализма, українски психолоґийни минимализем – гоч зоз свою нордийску ком8. СЕПТЕМБЕР 2017.

РУСКЕ У ШВЕЦЕ поненту Україна Заход а Русия зоз азиятску компоненту Восток – сам, без отвореней и велькей економскей и воєней одлучней помоци Заходу, будзе слаби вибориц ше за место у Европи, хторе єй обєктивно припада. Страда звичайни українски народ, политични естаблишмент себе купи лагодни живот, Шевченков сон знова останє мит, а историйна стварносц нєзависней України щезнє. На териториї України нєшка атомске оружиє НАТО и Русия ше бори з минутами як ефикасно реаґовац за кратки час кед Донбас и Крим под облаком, при капурки. Помага лєм розум, а сила на розум уж по дефинициї нє рахує. Два и пол децениї после конца Жимней войни

РС – яка нєшка позиция Руснацох на Горнїци, а яка

на Балкану?

– На Горнїци, наоко, лєпша, на Балкану, наоко, добра по декларативних политичних виявох националних елитох и Европскей заєднїци; од паду Александра Ранковича по нєшка, вона на Балкану була и у стварносци подношлїва, та зме на Горнїци наводзени як приклад добрих ришеньох, алє остатнї два роки, з приходом актуалней националистичней власци, у стварносци ше стретаме з отворенима сиґналами же ше врацаме до Ранковичових часох. Меня ше одношенє актуалней власци ґу Войводини и националних меншинох, одруцує ше политика цалого ХХ вику спрам Войводини и меншинох, рихтаю уставни пременки за дальшу сербизацию Войводини, а поволую нє на позитивну дискриминацию и очуванє здобутих правох: идзе ше на реципроцитет билатералних ришеньох, доволую проценти у одредзених политичних єдинкох, цо шицко сиґнали врацаня на институт медзинародного права волани „враћање у пређашње стање”... При тим забува ше же одлуку приключеня 1918. Кральовини СГС принєсли лєм славянски народи, медзи нїма и Руснаци, же то теди були мадярски жупаниї и же вец на Берлинским конґресу 1878. Жупаниї Срим, Банат, Бачка и Бараня, нє були часц Сербиї. Шицко будзе яснєйше после наявених уставних пременкох. Чудує єдино же Европска заєднїца лєм опомина актуални власци Сербиї на нєпочитованє Уставу, алє нє пребера конкретнєйши мири, а сербски медиї тоти опомнуца анї нє преноша. Остава наздавац ше же конєчна одлука о покраїнох и меншинох на концу завераня догварки враци ше на нєрозчисцени питаня и випочитує елементарни людски и меншински права.

РС

Руснацом Україна: мац, мачоха, чи „зла сушеда”?

– Кед ше зачириме до читлївих историйних глїбинох, у шицких наукох, од фолклора по язик, Україна Руснацом мац, бо мацер ше нє вибера. Цо чловек вецей зна, то му яснєйше. За нєуких швет почина з нїма и им нє потребне видзиц далєй од їх носа, евентуално турнї на церкви власного валалу, лєбо бразди хтору тей хвильки ору. Нажаль, и сама Україна осем вики чекала на державносц пре спомнути психолоґийни минимализем. За тот час науковци, у України и швеце, вше знали же Руснацом Україна мац. Тераз вона у войни и дзекеди нє може анї себе помогнуц, а дзекеди є и „мачоха“, за цо зме сами виновати. Плювли зме України до танєра з хторого нас кармела нє раз, єдна часц нєсвидомих, або од наших власцох плацених поєдинцох то робели, алє єст и красни приклади старосци и помоци, окреме остатнї три децениї ХХ вику, и у чаше 1992–2002 кед бул активни Союз Руснацох и Українцох Югославиї. точашнє док ше будзела Україна, на БалкаРС нуИс Руснаци и Українци страдали у войнох 90-тих 8. СЕПТЕМБЕР 2017.

25 РОКИ ОД ПРЕМЕНКОХ У ЮГОВОСТОЧНЕЙ ЕВРОПИ рокох. Були сце теди предсидатель Союзу Руснацох и Українцох. Особнє сце участвовали у зопераню висельованя и прето церпели одредзени пошлїдки. Чи бисце могли детальнєйше о тим повесц? – Хто сце детальнєйше информовац ше о тих подїйох най пречита мой автобиоґрафски роман „Река Мономах, мерач посмртног времена“ (2017), або вежнє „Време” од 25. мая 1992. року, та пречита интервю Димитрия Боарова зо мну, под насловом „Суровост и лицемерје”, дзе обявене и писмо Борисава Йовича совєтскому амбасадорови Шикинови о висельованю Руснацох и Українцох з Вуковару, Миклошевцох и Петровцох. Шедзаци у Скупштини Сербиї, вєдно з о. Романом Мизом и Симеоном Сакачом, и бешедуюци зоз тедишнїм министром правди З. Четковичом, о тих подїйох за бешеднїцу як зраднїка источасно ме обтужовал ґенерал Неґованович; бешедовал сом з предсидательом України Леонидом Кравчуком о тим, хтори вец писал писмо Слободанови Милошевичови; бешедовал з комисию КЕБС-а, уж кед єй Югославия одказала госцопримство, приял ю у власним обисцу, та сом прето поволани на фронт и емиґровал до Торонта, достал на суду Зєдинєних нацийох статус политичного дисидента з правом виберац жем у хторей жадам жиц, врацел го и пришол дому нє чувствуюци ше виновати, цо на концу и наша Служба безпечносци потвердзела. Сущносц була же сом виношел правду, а вона була така. Источасно, паравоєни формациї забивали, однїмали, виганяли, як „подли леґинє”, а „добри леґинє” их сликовали же би мали з чим бранїц власц, алє плацу примали на истим шалтеру. То ми урядово потвердзене и прето ми пребачене, алє запаметане по нєшка. Порихтал сом приєм до новозбудованого валалу на югу України за дзешец тисячи вибеженцох кед ше сценарио з Босни и Славониї пренєше до Войводини и бул обтужени же сом як „клошар” предал Руснацох за статус дисидента... Обявел сом дзешатки интервюи у „Данасу”, „Вјеснику”, „Нашеј борби”, „Времену”, „Небсабадшагу”, „Филаделфия инкваєру”, „Дневнику”, док други були цихо и „споза угла” викуковали и шпивали „О панцирним пипиню”. На концу, требал сом буц забити и руцени та спалєни у вербаскей цеглярнї, лєм челєднїк хтори зо мну бавел фодбал то одбил, гоч бул припаднїк паравоєних формацийох. Най доложим же поволани на фронт до танковскей єдинки єден танк форсирал Саву и нє виплївал з нєй, анї його шицка вербаска по сада. У нїм хибел єдино я. Озда ме лєм Бог чувал... Од теди сом у Сербиї „реметилачки фактор” у нємилосци анї єдней актуалней власци, од Титовей по Вучичову... На силу пензионовани и живи поховани. (Обширнєйши текст интервюа читайце на www.ruskeslovo.com)

РУСКЕ СЛОВО 21

МОЗАЇК ДЮРДЬОВСКИ КВИЗ „УКАЖ ЦО (НЄ) ЗНАШ”

НАУЧЕЛИ ШЕ ЗМАГАТЕЛЄ И ПУБЛИКА

Перши квиз „Укаж цо (нє) знаш” отримани всоботу, 26. авґуста, у просторийох КУД „Тарас Шевченко”, а млади Дюрдьовчанє обдумали квиз о Руснацох. Змагали ше ґрупи младих з вецей наших местох, а свойо знанє збогацели през интересантни змист и рижни поняца з рускей литератури, линґвистики, историї и общих поняцох зоз живота Руснацох

Млади указали завидне знанє

Едукативне, нє допите и интересантне

наших местох, алє и вельо ширше, таке ище нє було. Квиз мал вецей цалосци, файти питаньох и змаганьох. На початку, змагателє з вецей буквох мали пошоровац найдлугше слово, потрафяли значеня словох, наприклад цо кочерга (алат за збиванє ґару) и толвай (крадош), а тиж и препознавали особи на фотоґрафийох. Од дзешец особох, шицки три ґрупи препознали лєм Яшу Бакова и Михала Рамача, док други особи им нє були нательо препознатлїви. Потим толковали виречєня з пантомиму и рисованьом. Поставяни рижни питаня з историї, линґвистики и литератури.

ОСНОВНЕ – ЗНАЛИ За похвалу же векшина змагательох знала же ше Руснаци почали присельовац под час Мариї Терезиї, знали хто написал Идилски венєц „З мойого валала”, алє и першу Ґраматику. Бависко синонимох виволало и публику же би ше уключела, бо у тей часци змаганя хасновани слова котри ше ридко кеди хасную – зґлоб (ставец) и сиґурно (бизовно). Пририхтовац питаня орґанизатором помогли мастер руского язика и литератури Ана Римар и мастер историї Саша Сабадош, котри були и супервизоре. У квизу участвовали – екипа зоз Нового Саду, котру заступали Наташа Джуджар, Лара Петкович и Ивана Чордаш, зоз Руского Керестура – Йован Живкович, Микола Барань и Борис Раґаї, а дюрдьовску екипу представяли Кристина Хромиш, Лидия Вереш и Мирон Кухар. Квиз водзела Тамара Салаґ. СОТРУДЗОВАЦ ЦО ВЕЦЕЙ – Вше мож лєпше, алє ми задовольни зоз шицким. Питаня и одвити зме находзели у наших кнїжкох, а Сабадош и Римарова преверели чи на шицко одвитоване як треба. Чи орґанизуєме Квиз и идуцого року,

22 РУСКЕ СЛОВО

найвецей завиши од инспирациї младих, алє и потримовки – гварела Тамара Салаґ, єдна з младих орґанизаторох. – Замодлєли зме членох Роботного цела за младеж НСР же би зоз своїх местох поволали младих же би участвовали, медзитим нє шицки нам вишли вочи. Чкода. Наздавали зме ше же будзе вецей екипи. Окреме ми мило же нашу идею, як добру, препознали чолни особи нашого Националного совиту, оценєли ю як змистово добру, потребну младим и едукативну – гварела єдна з активнєйших младих дюрдьовского Дружтва, Оля Балїнт. Питаня за Квиз на схадзкох младих у Дружтве складала єдна ґрупа младих. – Таки Квиз о Руснацох у наших местох ище нє бул орґанизовани. Идея добра, алє чкода же нє було вецей екипи. Нє було го лєгко орґанизовац, алє зме у тим витирвали – гвари Ивана Цап, активни член дюрдьовского Дружтва. За освоєне перше место учашнїки достали по кнїжку НВУ „Руске слово” и шольку з лоґом Квиза, а за освоєне друге и треце место тиж достали шольки зоз лоґом.

ПЕРШИ НОВИ САД, ДРУГИ ДЮРДЬОВ, ТРЕЦИ КЕРЕСТУР Цали час змагателє и публика були нашмеяни и любопитлїви, було видно же ше нєсцерпезлїво чека одвит. Було вельо франти и позитивного розположеня. Змагателє указали завидне знанє, та мали и приблїжне количество бодох. Новосадянє мали 174, Дюрдьовчанє 168, а Керестурци 155 боди. Йован Живкович зоз Руского Керестура, член орґанизациї „Пакт Рутенорум” гвари же ше нє пририхтовал за змаганє, а найинтересантнєйше му було толкованє виреченьох. Ивана Чордаш зоз Нового Саду толкує же на змаганє пришла подполно опущена, без обовязки и прициску чи завежню даєдно место. Кристина Хромиш зоз Дюрдьова гварела же за ню Квиз представя єден вид забави, друженя, алє и опущени способ же би ше научело дацо нове. По законченю, друженє предлужене у Дружтве, а забавял их „Джемс Бонд Бенд” – млади з дюрдьовского Дружтва. ■ Сандра Саламун 8. СЕПЕТЕМБЕР 2017.

МОЗАЇК УСПИШНИ БРАЦА У ТАЙЛАНДСКИМ БОКСУ

ЗЛУЧУЄ ИХ И СПОРТ

Тайландски бокс, лєбо „Мuay Tai”, Петер Рац тренира уж три роки и преглашени є 2016. року за шампиона у Минхену, катеґория до 63 кґ. Його старши брат Иван Рац, нє вельо менєй успишни од нього, а тренира лєм рок менєй. Рацово хлапци ше винашли, алє и швидко напредую у тим нєзвичайним спорту

воме браца препровадзели дзецинство у Руским Керестуре, познєйше ше преселєли до Канади, а зоз часом им хибела Европа – та ше преселєли до Нємецкей, гоч гваря же им було крашнє и у Канади. Тераз су заняти у Нємецкей, а Керестур любя и часто приходза до старого краю же би нащивели свойо родзини, алє и подружели ше зоз товаришами. Петер нє так часто ходзи до Керестура, док Иван хаснує кажди шлєбодни час же би пришол, бо ту одроснул и, як гвари – „цага го” дружтво. Хлапци ше длуго и успишно занїмали и зоз фодбалом, а вредно тренирали и тот облюбени хлопски спорт. Од фодбалу одустали, бо видзели же нє можу буц таки озбильни и успишни як цо су тераз у тайландским боксу.

З лїва Иван, з права – Петер

сцелосц за тренираньом указала ше и при ньому, праве прето же му ше попачела така файта боксу. – Идол ми Конор Мекґреґор, прето жe лєгко преходзи през препреченя. Мой особни рекорд то два побиди и єден страцени меч. Наисце ше намагам цо вецей и вреднєйше тренирац, а тиж так, меркуєм и же бим ше здраво и правилно костирал. И КОЛЄНА, И ЛОКЦИ То подрозумює же конзумуєм Тайландски бокс ше трима за вельо овоци и желєняви. национални спорт Тайланду. Нє досц лєм тренирац, а нє Тот спорт настал зоз константну мерковац на костиранє, зваду народу „Thai” и других вечарами тиж меркуєм цо єм – народох Индокини. Була потреба толкує Иван. ...и колєно – Петер за швидким ученьом борительних Петер тиж меркує на костиранє схопносцох, хтори би ше швидко учело и применьовало и намага ше же би нє єдол масне єденє за вечеру. на гранїцох. На початку, тайландски бокс бул подучовани Йому идол Француз Дамиен Аламос, хтори доказал же як часц ткв. „войнових схопносцох”, дзе спадало Тайландянох мож победзиц, гоч то їх национални мечованє, штреляцтво итд. Медзи найстаршима спорт. документами спада и леґенда зоз 1548. року о боксовей борби медзи тайландским кральом Нереусаном и ЗОЗ ТАЙЛАНДУ ШЕ ВРАЦЕЛИ ИЩЕ бурманским кральом. СХОПНЄЙШИ – Вше сом любел борительни схопносци, а тайландски бокс сом вибрал прето же дошлєбодзене хаснованє Того року браца були тренирац и на Тайланду же би цо колєнох и локцох. Публика и людзе скорей осудзовали вецей научели. Отамаль принєсли вельо упечатки, алє и же то аґресивни спорт, алє тому твердзеню ше нє нови „цаки”, роздумованя и идеї. А як гваря, вельо того придава вецей уваги и превозидзене таке роздумованє. понаучовали цо годни хасновито применьовац у Тот спорт постава єден зоз популарнєйших у Нємецкей наиходзацих мечох. Петер ше наздава же такой у – гвари Петер. септембру годзен указац свойо схопносци, прето же будзе мац меч хтори ше будзе преношиц и на телевизиї. ТРЕНИРАЦ И ПРАВИЛНО ШЕ КОСТИРАЦ Иван ше нє дума професийно занїмац зоз тим спортом, бо свою роботу кладзе на перше место, док ше Петер Старши брат Иван ище у стреднєй школи тренирал наздава озбильней „профи” кариєри. ■ бокс, потим ше, як и його брат, и вон опредзелєл за тот тайландски. Позитивне роздумованє о тим спорту и Лидия Костелник 8. СЕПТЕМБЕР 2017.

РУСКЕ СЛОВО 23

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ ЦАПОВО З ВЕРБАСУ ПРЕСЛАВЕЛИ 60 РОКИ МАЛЖЕНСТВА

ШИЦКО МОЖ З ПОРА ДУ

Пише: Александра ЛЕНДЄР

Шейсц децениї барз швидко прелєцели – источашнє вигваряю Цапово, и през тоти слова, думки и попатрунки, видно же то були децениї потримовки, почитованя и порозуменя

ким Цап и Ирина, народзена Уйфалуши, 13. авґуста преславели точно шейдзешат роки як почали „дзелїц добре и зле”, а їх приповедка праве и почина зоз дзелєньом... Давних штерацетих рокох першираз ше стретли як шейсцрочни дзеци на дюрдьовским салашу у Ириновей баби, кед за столом дзелєли исти танєр. Слово о векшей мольби на хтору поволане цале сушедство. Понеже добрих людзох у помоци було вшадзи доокола, а танєри мало, вони двойо, як наймладши дзеци, шедзели вєдно и єдли з истого танєра. То перши памятки на їх познанство, алє мож повесц же ше од теди анї нє розиходзели. Дзецинство тиж вєдно препровадзели, у бависку як и шицки други дзеци на Руским шоре у Дюрдьове, на хторим бивали. Дзелєли их лєм двацец хижи... И БАБИ КУС „ПОДРИЛЯЛИ”

Кед були млади Яким и Ирина ходзели на „иґранки” хтори ше теди з часу на час орґанизовало у Дюрдьове, а ходзели и на прадки. Гваря же Дюрдьов теди мал богати и рижнородни дружтвени живот. Ход зели вєдно до школи, були у истим дружтве, но, як гваря, нє були часи як нєшка. – Велї з нас анї нє закончели основну школу и одали ше. Я закончела основну, алє сом ше

24 РУСКЕ СЛОВО

нє сцела одац до осемнастого року, гоч ме уж теди даєдни тримали за стару дзивку – толкує Ирина. Нє було вельо роздумованя кед слово о малженстве. Познали ше цалого живота, знали же су обидвойо з добрих фамелийох, чесних и роботних, и якошик, само ше понамесцало. – Кед уж пришол час за одаванку, дакус ше и нашо баби умишали, бо нєт доброго малженства там дзе ше баби нє порадза – франтує Яким, и надпомина як барз важне отримовац традицию и обичаї свойого народу. ТРИ ДНЇ СВАДЗБА

Свадзба була велька, мали вецей як 400 свадзебних, алє, як гваря, то ше теди так робело – „на велько”, зволало ше родзину по треце колєно и ферталь сушедства зоз обидвох боХТО ДЗЕ, кох улїци. Млодята ше перше поЦАПОВО ДО ГАРКАНЮ брали у општини, вец у церкви, а Таня и Борис, Якимово и Ириново дзеци, вец було вешелє. Славело ше три ришели же би им за рочнїцу подаровали днї и вешелє було по старих руских лєтованє у Гарканю, у Мадярскей. обичайох. Шицки були у ручнїкох, а – Роками зме там одходзели фамелийно Ирина була у кабаце. После пол нона одпочивки и отамаль маме красни па- ци ю зачепели до фитюли хтору номятки з дзецинства. Прето зме жадали же шела ище длуго после того. би вони ище раз нащивели тото место – О рок по сле свадзби, Яким погвари Таня, а Борис додава: шол до войска, а Ирина два роки – Кед зме були менши, барз зме нє любе- була катоначка у швекри. По єй ли ходзиц до Гарканю. Нашо пайташе ход- словох, швекра була барз добра, та зели на морйо, та зме ше часто и гнївали, обовязки у доме кончели вєдно и бо ми идземе до купелї. Медзитим, нєшка коло нєй ше учела старац о обисцу. ше тому шицки вєдно щиро нашмеєме. Теди вона вихаснова ла нагоду та 8. СЕПТЕМБЕР 2017.

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ през жиму ходзела на курс за шивачку. Кед ше Яким врацел з войска, 1961. року ше преселєли жиц до Вербасу, и то на шпедитеру. Рок жедлярели, а вец купели хижу и як гваря, були то добри часи за двоїх младих. – Оцове нам помогли же би зме купели хижу. Ирина такой достала роботу у конфекцийней хижи „Мона”, a я за єден дзень достал роботу у шпиталю, бо сом и у войску бул у шпиталю. На тих роботох зме дочекали пензию, Ирина после 35 роки роботи, а я после 42. Теди було так же ше нєшка приявиш, а ютре достанєш роботу. Нє було тельо тих одказох, нєшка младим вельо чежше – твердзи Яким хтори робел як технїчар и ґипсер на ортопедиї, а єден час на гирурґиї. Гоч тоти оддзелєня досц чувствительни и пациєнти у вельких больох, Яким гвари же нє зна хтору часц роботи баржей любел. Ирина у „Мони” шила панталони, шоси, капути, робела на найодвичательнєйшим месце, на оддзелєню дзе ше шию кишенки, цо и найчежше. Памета же були барз добре дружтво и же нє було чежко, гоч скоро цали роботни вик препровадзела по зменох. Любела тоту роботу. – Кед пришли дзеци, було дакус чежше. Таня ше народзела 1963. року и теди держава давала лєм шесц мешаци положнїцкого одпочивку. Мушела сом робиц у зменох, та зме волали єдну жену зоз Коцура хтора ю чувала. Вона барз добре знала зоз дзецми и складала ше з Таню. Жили зме як єдна фамелия. Познєйше, кед ше 1972. року народзел Борис, уж моя мац приходзела и помагала нам, а и Таня була старша – памета Ирина. Яким познєйше робел и у Дому здравя у Кули. Єденац роки робел по зменох у двох шпитальох, та гоч там могло добре заробиц, тоти роки памета як барз чежки. ПОТОМКИ ИМ ВЕЛЬКА РАДОСЦ Велї твердза же дакеди бул вельо лєгчейши живот, алє за тих двоїх роботних людзох мало було часу за розвагу и одпочивки. През лєто часто одходзели до познатей банї до Харканю, та то бул и одпочивок, и розвага. Вони

Цапово з дзивкову и синову фамелию

8.СЕПТЕМБЕР 2017.

Свадзба була велька, та було и вельо дзеци на нєй

НЇЧ ШЕ НЄ СЛУЧУЄ ЛЄМ ТАК Пред шейсцома децениями, 13. авґуста 1957. року, у дюрдьовскей церкви Ирину и Якима повинчал паноцец Владимир Пап Дюрань. Роками Цапово внєдзелю одходза до церкви, тераз до церкви у Старим Вербаше, и слухаю Службу Божу хтору уж даскельо роки служи унук паноца Папа – о. Алексий Гудак. Мило им же живот так „понамесцал коцочки”, чувствую же ше їх любов и пожертвовносц отрима ище велї роки.

двойо задовольни же оможлївели дзецом же би закончели факулети хтори жадали и же су тераз успишни людзе зоз своїма краснима фамелиями. Пензию препровадзую мирно и у злагоди своїх осемдзешатих рокох. Маю тройо унучата од дзивки Танї Полдруги и сина Бориса Цапа и вони им велька радосц. Намагаю ше же би ше шицки позберали голєм на вельки швета, родзени днї, фамелийни ювилеї... Обидвойо толкую же барз важне отримовац свойо обичаї, традицию и язик. На одредзени способ и їм тото помогло же би телї роки витирвали у злагоди. – То важне пре фамелию, бо зоз почитованьом традициї, родичох, других людзох и народносцох – чловек научи почитовац и ма порозуменя и за того коло себе – гвари Яким. На питанє же цо би совитовали младим нєшка, Яким одвитовал: – Треба ше розумиц, почитовац и пребачовац. И цо скорей ше оженїц. Крашнє то буц длуго леґинь або дзивка, алє кажди час ма свойо... Нє добре кед чловек длуго сам – гвари Яким, а Ирина додава: – Познєйше нєт тельо нерви за дзеци, звикнє ше на други ствари. Кед дахто млади, „луди”, вец ма моци за шицко и нїч му нє проблем. Ода ше и тлуче живот таки яки є! – так толкую Цапово тайни малженства.■

РУСКЕ СЛОВО 25

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ ЯК (НЄ) СКАПАЛ РОКЕНРОЛ (XI)

КЕД СОН ПОСТАЛ КАЖДОДНЬОВОСЦ

Пише: Сандра САЛАМУН

З лївого боку на право: Павле Чурчич Мелем, Пая Морґан и Михал Гаргаї Мижо

Йован Лазич Лаци и Павле Чурчич Мелем мали найдлугшу кариєру музичарох од ґенерацийох котри почали грац седемдзешатих рокох кед ше почали формовало музични ґрупи. Грали з любови, у вецей ґрупох, одросли на рокенролу, а кариєру закончели як професионалци

– На початку зме грали на паузох док наступали векши ґрупи. Аж теди зме почали буц свидоми же нашо инструменти маю подлєйши звук, алє нам то нє завадзло, були зме задовольни же граєме. Познєйше зме купели квалитетнєйши, а теди було ище векше задовольство грац. Проби були красни друженя и барз добра забава, часто зме ше шмеяли – гварел Йован Лазич Лаци з Дюрдьова. Вон одмалючка грал на гармоники, потим на усней гармоники и дзекуюци тому розвил слух. Памета же 1981. року на „Ґитарияди” у Руским Керестуре освоєли першу награду, окреме прето же ЧЕХОСЛОВАЦКИ ҐИТАРИ Йован Лазич Лаци мали авторски шпиванки. Седемдзешатих рокох у дутяну нє могло купиц змоцТак ше єдна ґрупа товаришох 1977. року, у осмей класи, сходзела у обисцу Янка Еделинского на Руским ньовач (поячало), та им го справел майстор. Перши го шоре. На ґрамофонских плочох и радию слухали музи- купел Владимир Кочиш Кокан котри у першим составе ку, найвецей нови музични напрям – рокенрол. По- грал на електричней ґитари, Славко Киш Шиля на бубшвидко ше зложели и основали ґрупу. Кажде грал на нох, Славко Ґнип на бас ґитари, а Йован Лазич Лаци на тим инструменту котри мал, або купел, алє вибор нє акустичней ґитари з маґнетом, котра вец давала моцнєйбул вельки. Ґитари ше могло купиц у дутяну, лєм чехо- ши звук. Так теди велї грали, бо кажде жадал мац цо словацки, а за лєпши квалитет ше мушело пойсц до моцнєйши и лєпши звук ґитари. По потреби Лаци грал и Австриї, Нємецкей або до Лондону. Кед научели грац на усней гармоники, алє и шпивал. Мено ґрупи було голєм пейц шпиванки, почали наступац на „иґранкох” „Ескулап” – гречески Бог здравя. Состав ґрупи ше менял найчастейше пре одход членох до войска або женїдбу, у Младежским доме. ред вецей як штерацец роками, у Дюрдьове ше млади найчастейше дружели по обисцох и на лавочкох у парку. Влєце мали найвецей часу, шлєбоди и инспирациї буц креативни. А буц музичар, теди, младим значело буц познати, гоч то нє було так лєгко. Млади сновали ґрупи, дахто грал прето же жадал прицагнуц увагу, а дахто бо любел музику, нє було важне, найважнєйше було мац слуха, знац грац, або шпивац.

26 РУСКЕ СЛОВО

8. СЕПТЕМБЕР 2017.

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ як и мена ґрупи, алє водзаци музични напрям нє. Ґрупа исновала по 1987. рок. НА МАҐНЕТОФОНУ ПРЕСЛУХОВАЛИ ШПИВАНКИ Млади музичаре ше учели грац перше у Кочишовей старей хижи, потим у Доме култури под капуру, док старши, искуснєйши ґрупи, грали у Доме култури споза бини. Проби ше углавним отримовали кажди дзень, а од треми пред наступ, гваря, часто нє могли спац. – Як зме чули, так зме грали и шпивали, бо зме иншак нє могли. Анґлийски ше теди нє учело у школох, а кнїжки з виписанима нотами теди нє Дьордє Мушицки, Славко Киш Шиля, Михал Гаргаї Мижо и долу Йован мож було купиц. Слова зоз шпиванкох Лазич Лаци, дружтвовали з Балашевичом (други з лївого боку) зме записовали „по Вуку”, так як зме чули, так зме шпивали. Анґлийски нам бул таки як кед дески медзи гвоздами позацаговал найлон, и задумовал бизме положели горуци кромплї до устох и шпивали – же грає на правей ґитари. Бул самоуки, як и векшина младих музичарох у валалє. Любел патриц як ше рушаю гварел у франти Йован Лазич. Музика була гласна, та ше, на щесце, як гварел Лазич, по бини, а же би запаметал музичаров рух з руку, зоз заслова лєдво чуло. Нє знали за лєпше, алє и зоз тим були бави понаглял дому же би нє забул. Родичи го гандровазадовольни. Любели музику и любели грац. На маґнето- ли, бо бул мали за „иґранки”, а йому було барз важне фону преслуховали часц по часц шпиванки и нєпрерив- припатрац ше на музичарох. Ґитару ношел вшадзи зоз но врацали и преслуховали єдно-исте док нє научели собу. Року 1975. ше пременєл состав и мено ґрупи, приграц. Кед научели цалу шпиванку, гваря же тото задово- дружел ше им Славко Рускаї хтори грал на бас ґитари и Милан Бабич Бабела на соло ґитари. Истого року ше одльство нє могло нї зоз чим прировнац. шмелєли и двоме з ґрупи одпутовали до Лондону купиц инструменти. Там их куповали припознати югославянИНСТРУМЕНТИ АЖ З ЛОНДОНУ ски ґрупи, та то наисце була велька подїя за цалу ґрупу, Ґенерация Павла Чурчича Мелема з Дюрдьова, котри алє и за валал. Принєсли Фендер джез бас ґитару на конєшка жиє у Сокобанї, одросла на рокенролу. Любели трей грал Рускаї, Джипсон леспол ґолд ґитара пошла до го, бо музика хтору им подаровал постала синоним за їх рукох Бабели, як и Маршал озвученє, Орндж змоцньовач младосц, за найкрасши период їх живота. Перша ґрупа у за бас и розглас Х-Х. Таки добри розглас нє мал нїхто у котрей грал була „202”, основана є 1973. року и була єд- околїску. Шицко цо принєсли за нїх було барз вельке, о на з найпопуларнєйших рок бендох у валалє. У єй пер- чим вецей нє мушели лєм шнїц. Чурчич истого року од шим составу Мелем грал на ритем ґитари з Радушком Бабели одкупел барз добру Фендер стратокастер ґитару Радишичом котри грал на бубнох и Михалом Гаргайом котра була купена у Австриї. Зоз ню познєйше пошол до Мижом котри грал на соло професионалцох. – Асоцияция музичаром рокенрол музики то и бунт, ґитари и шпивал з нїм. – Одмалючка сом любел му- и то правда з єдней часци, бо ми ше видзи же зме „возику и грал на ґитари. Од Ми- йовали” за музику котра була чежше прилапена у нажа зме вельо научели, бул шим штредку. Теди були таки часи, таки режим и систарши од нас и коло нього стема. Кед бим ше ознова народзел, по истей драги бим зме полюбели музику, окреме крачал, то бул найкрасши период мойого живота, мали рокенрол. Теди музични гити зме барз касну младосц – гварел Павле Чурчич Мелем длужей тирвали, по два роки и предлужує: – Грали зме на „иґранкох” у вецей околних местох, були на верх топ лїстини. А грац у ґрупи и на забавох було ґрупи ше зменьовали по местох. Здогадуєм ше и тото же барз популарне, то була наша зме 1974. року грали у православней и грекокатолїцкей розвага и шлєбода. Забавяли церкви за обидва Кирбаї. Достали зме дошлєбодзенє од зме ше, а забавяли зме и дру- парохох, я теди то бул барз шмели поцаг – щири Мелем. Младеж то барз крашнє прилапела, крашнє ше вешелєгих – гварел Павле. Док бул у нїзших класох ли, алє им даєдни гуторели же буду вигнати з валалу. На основней школи, жадал на- щесце, шицко ше закончело так як треба и нє було нїяки ступац и грац на ґитари, та ю пошлїдки. ■ Лазич на „Ґитарияди” прето сам себе справел. На (Предлужи ше) у Керестуре 1982. року

8. СЕПТЕМБЕР 2017.

РУСКЕ СЛОВО 27

ДУХОВНИ ЖИВОТ НОВИ КНЇЖКИ О. ДР РОМАНА МИЗА

ЗБОГАЦЕНИ СКАРБ НАШОГО ЗНАНЯ Пише: Мирон ГОРНЯК КУХАР

У тим року зоз друку вишли ище пейц нови кнїжки о. др Романа Миза: „Лексикон юдео-християнства А – Д”, „Благослов и преклятство”, „Нєдзельна азбука библийней вири”, „Улога Церкви у историї чловечества”, хтору написал вєдно з о. Франьом Шанєком и „Патролоґия – старохристиянска литература и єй писателє”

„Лексикону юдео-християнства А – Д” обробени вецей як 1 800 християнски вирски заєднїци, з тим же, як автор наглашел, єст их вецей. Материяли за їх обробок черпани з вецей як сто енциклопедийох, лексиконох и кнїжкох, як и часописох. Шицко то доприноши екуменскому знаню, а по добрей дзеки и сотруднїцтву на одредзени теми. Окремна увага пошвецена и церковним композитором славянского восточного церковного шпиваня. Треца тема у тим Лексикону то наша Церква у Крижевским владичестве и Апостолским еґзархату за грекокатолїкох у Сербиї. Роздумуюци о тей роботи, о. Миз ви я вел же уни вер зал ни лекси кон християнства ридкосц, пре велькосц материї, вельки труд и потребу вецей сотруднїкох и прето ше частейше видава тематични наслови того типу. ПРОБЛЕМ – ЦО ШЕ ВИХАБИ Интересантносц же у составяню тей кнїжки нє бул проблем цо войдзе до нєй, алє цо ше вихаби. – Практичносц примушела же ту вихабени особи – святи, папове, теолоґове, визначни особи. Вошли лєм тоти хтори шє нє могло вихабиц и хтори на одредзени способ повязани з нашим животом и нашу прешлосцу – потолковал о. Роман. Обробени числени вир ски заєднїци нам Новосадска церква и парохия, места творчосци и инспирациї помагаю лєпше по-

28 РУСКЕ СЛОВО

хопиц велї подїї у нашим сучасним швеце и у нашим окруженю. Автор ше опитал яки мотиви сновательох тих заєднїцох, сектох, и цо то прицагує тих цо их шлїд за. Заключеня суґерую же єст вецей типи сновательох сектох. Єден з нїх то людзе хтори глїбоко прешвечени до точносци свойого ученя. Вони читали Библию и толковали ю на свой способ. Други снователє були хори людзе, нервно нєстабилни, мали галуцинациї, визиї, прешвечени же бешедую з Богом, пророками и святима. Треци рушели по тей драги упрекосц, пре нєскладанє зоз свою матичну заєднїцу и основали нову, по своїм смаку и видзеню. Штварти, як написал о. Миз, звичайни спреводзкоше, хтори вихасновали лєгковирних людзох пре материялни хасен. У Америки иснує фраза: „Кед сцеш здобуц вельо пенєжи, ти оснуй секту”. Даєдни параван и за шпиюнски служби. Єден з рецензентох тей кнїжки Микола Шанта обрацел увагу на рижнородносц християнскей традициї и вредносц обробених темох и поняцох. КАПИТАЛНЕ ВИДАНЄ – То капитална кнїжка хтора обрабя таки теми и поняца зоз юдео-християнскей традициї яки часто нє мож на8. СЕПТЕМБЕР 2017.

ДУХОВНИ ЖИВОТ йсц анї на интернету. Окремна вредносц приступа о. Миза ґу тей проблематки у тим же вон, толкуюци поняце прировнує вецей християнски традициї. Источашнє, вон толкує и ґенезу значеня поняца през историю, хторе ше часто и меняло – гварел Микола Шанта, одвичательни редактор Видавательней дїялносци у НВУ „Руске слово”. После „Литурґийного лексикона”, тиж автора о. др Романа Миза, то други лексикон на руским язику потераз. Його друкованє финансийно помогло Министерство правди – управа за сотруднїцтво з церквами и вирскима заєднїцами Републики Сербиї. ПРИРУЧНЇК ЗА СТУДЕНТОХ, АЛЄ И ЗАИНТЕРЕСОВАНИХ Бешедуюци о кнїжки „Патролоґия”, треба повесц же то конар богословскей науки, хтори преучує творчосц церковних писательох у перших столїтийох християнства, хторих воламе оцове Церкви. На Востоку тот период тирва до св. Йоана Дамаскина (упокоєни коло 754. року), а на Заходзе по Исидора зоз Севилї (умар 636. року). Познати вельки учителє Церкви то Амвросий, Авґустин, Єроним, папа Григорий Вельки, Василий Вельки, Григорий Богослов, Йоан Златоусти и Атанасиє. По словох автора, тота кнїжка у першим шоре приручнїк за висше теолоґийне училїще, алє источасно и за тих хтори нє студенти. Прето є написана популарно, же би була розумлїва и интересантна. Приказани теолоґове хтори окрем богословсих трактатох – доґматских, моралних, еґзеґетских и орґанизацийних, писали историю. Були полемичаре, алє и поетове. И трактат „Улога Церкви у историї чловечества” написани за студентох, конкретно Института за теолоґийну

МУДРОСЦ И ЩЕШЛЇВА ВИЧНОСЦ Кнїжки нам помагаю же бизме жили мудрейше. У своїм роздумованю о мудросци, у кнїжки „Благослов и преклятство” о. Миз заключує же треба прежиц у мудросци хтора похопела же треба жиц чесно и з таким животом заслужиц себе щешлїву вичносц.

културу лаїкох у Заґребе. Як потолковал о. Миз, описани 16 тематски єдинки церковней историї з окремним акцентом на улогу Церкви у живоце людзох у Европи, окреме у штреднїм вику, кед ше случовали значни подїї. – Автор Шанєк отворено пише о слабосцох у Церкви котри ше зявйовали и мали уплїв на живот чловечества. Алє, и виправя погришни становиска и приказує особи и подїї у правим шветлє – констатовал о. Миз. КАЗАНЇ ЗА ШИЦКИ НЄДЗЕЛЇ У РОКУ У кнїжки „Нєд зельна азбука библийней вири” єст казанї на шицки нєд зелї єдного церковного року. Тот рочни циклус казаньох настал на основи емисийох на Радию „Шлєбодна Европа” ище од авґуста 1989. року по юний 1990. року. Як гварел автор, тоти казанї були подписовани зоз псевдонимом отец Виталий. То бул єден з вецей псевдонимих цо о. Миз хасновал и под8.СЕПТЕМБЕР 2017.

Отец др Роман Миз у своїм твореню вше бул анґажовани и на екуменски способ

писовал з нїм тоти казанї, хтори читали спикере и спикерки. Видрукована и кнїжка казаньох „Благослов и преклятство”, хтори настали як циклус казаньох на українским язику емитовани прейґ Радия „Шлєбода” зоз Минхену од септембра 1991. року по юлий 1992. року, подписани з псевдонимом о. Андри. У нїх тематски обробени одредзени правди християнскей вири и присподобени су за нас у нашим Апостолским еґзархату. ТВОРИ ПОСЛУЖА НА ДОБРО У тих кнїжкох як рецензент, лєбо лектор и коректор, зявйовал ше и парох ново садски о. Юлиян Рац, хтори виявел же сцел помогнуц же би ше вида ло цо вецей наслови, з оглядом же о. Миз бул полни з планами и идеями. – Помагал сом, „ускаковал” у роботи, з оглядом на тото же други нє могли провадзиц шицко тото цо продуковал, плановал и сцел о. Роман, а так помагала кельо то могло и вироучителька Мелания Римар – гварел о. Рац. – Даєдни кнїжки о. Миз видавал и сам, нє чекаюци же чи достанє помоц, чи нє. Вше сом го потримовал, и чудовал ше шицким тим планом и енерґиї хтору укладал до реализованя. Кнїжки служа и послужа на добре и на лєпши духовни живот. Особнє, окреме бим видвоєл твори о священїкох и драгох християнства. Його писанє и мнє помага у пояшньованю и розпатраню дзепоєдних терминох у теолоґийней роботи и у каждодьовим живоце – виприповедал о. Юлиян. По його словох, импозантне же за свойо 85 роки живота, о. Роман Миз видал и 85 кнїжки, за студентох, за систематичну и системску богословску едукацию, алє и за заинтересованих и за лаїкох. – Мож аж повесц же о. Миз найбаржей думал на лаїкох, же би ше теолоґийно воспитовали и образовали. Вон сцел же би вони достали тоту можлївосц на орґанизовани наставношколски систематични способ, та так и написал учебнїки – заключел о. Юлиян Рац. Видавателє кнїжкох то Грекокатолїцка парохия св. Петра и Павла у Новим Садзе и Друкарня и видавательна хижа „Максима ґраф” зоз Петроварадину. ■ Фото: В. Вуячич

РУСКЕ СЛОВО 29

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 12. септембра 2017. року наполня ше 40 жалосни днї як нас зохабела наша мила дзивка

МАРИЯ ДЖУДЖАР народзена Надь (1960–2017) з Нового Саду

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 10. септембра наполня ше 40 смутни днї як нє зо мну мили супруг

СЛАВКО ҐОВЛЯ (1945–2017)

Мила наша Марчо, уж зме вельо слизи виплакали, а тебе нє мож врациц! Ожалосцени твойо мили родичи оцец Михал и мац Мария Най це ангели чуваю! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 12. септембра наполня ше 40 жалосни днї як пошла до вичносци наша мила

Пошол ши и охабел ме зоз боляцим шерцом. Кажди дзень вше чежше, а тебе нєт же биш нам зоз свою подобу врацел ошмих на твар. Навики ожалосцена твоя супруга Ната Най це ангели чуваю! Спочивай у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 10. септембра наполня ше 40 смутни днї як нас зохабел наш мили оцец и дїдо

МАРИЯ ДЖУДЖАР народзена Надь (1960–2017) з Нового Саду Мила Марчо, будземе ше шицки модлїц за тебе и споминац це у каждей хвильки. Ожалосцени твойо бачикове, андї, братняци и шестринїци зоз своїма фамелиями Спочивай у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 7. септембра 2017. року Дня 26. авґуста 2017. року наполнєли ше шейсц боляци наполнєли ше дванац чежи чежки роки ки роки як нас зохабели нашо мили

СЛАВКО ҐОВЛЯ (1945–2017) Час преходзи а боль и смуток вше векши. Єдине нам поцешенє же це вецей нїч нє болї. Твой син Кристиян зоз супругу Таню и дзецми Кристину и Адриану Спочивай у мире Божим! НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня. 6. септембра наполнєли ше 23 роки як нас зохабел наш мили

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 8. септембра 2017. року наполнюю ше шейсц жалосни роки як вецей нє з нами наш мили супруг, оцец и дїдо

ДЮРИ ЧОРДАШ (1967–2011)

ЯКОВ ЧОРДАШ (1942–2005) з Кули

Мили нашо! Остало глїбоке довириє же постої якаш моц у добрих людзох. Вони моцни и после шмерци. Сиґурни зме же сце поЮЛИЯН БУЧКО шли на лєпше и мирнєйше место. Живот идзе далєй, алє нє (1969–1994) мож зрозумиц тоти слова же нїґда вецей... Памятки на ньго навики чуваю У цихосци вичного мира най Вас провадзи наша любов. мац, оцец и брат зоз супругу и Вично ожалосцени Вашо наймилши дзецми Спочивайце у мире Божим! Спочивай у мире Божим!

30 РУСКЕ СЛОВО

ЮЛИЯН НАДЬ – Надьордьов (1948–2011) з Руского Керестура Памятки на ньго чуваю його наймилши Спочивай у мире Божим!

8. СEПТEМБEР 2017.

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 9. септембра 2017. року наполня ше 40 жалосни днї як нас зохабел наш мили

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 10. септембра 2017. року, наполнї ше смутни рок як вецей нє з нами наш мили супруг, оцец и дїдо

ЛЮБОМИР МОЛНАР (1959–2016) з Дюрдьова

СИЛВЕСТЕР КУХАР (1946–2017) з Минхену (Нємецка) З любову и почитованьом памятку на ньго вично буду чувац супруга Любинка, син Силвестер и його супруга Бетина, дзивка Симона и жец Ян, дзивка Сабина и жец Кристоф и унучата Мари, Юлиян, Амели и Лилу

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 8. септембра 2017. року наполнюю ше пейц роки як нє з нами наш мили и добри тато и супруг

У наших шерцох и памяткох чуваю це супруга Феброния, синове Микола и Иван, нєвеста Бояна и унука Ґабриела Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 10. септембра 2017. року, наполнї ше перши смутни рок як вецей нє з нами

ВЛАДИМИР ДЖУДЖАР (1957–2012) з Руского Керестура ЛЮБЕ МОЛНАР (1959–2016) Хибиш... Твойо Оксана, Дарко и Меланка

Май мир Божи!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 8. септембра 2017. наполня ше пейц жалосни роки як нас занавше зохабел наш мили син и брат

ВЛАДИМИР ДЖУДЖАР (1957–2012) з Руского Керестура З любову и почитованьом памятку на це вично чуваю мац Мелана Джуджарова, шестра Вирка и Душко

8. СEПТEМБEР 2017.

Памятку на ньго вично чуваю мац Амала, шестра Весна, шовґор Дуле, Душица и Милош Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 22. новембра 2017. року на- Дня 1. септембра наполнєли ше полня ше седем роки як нас за- шейсц роки як нас занавше зохабел навпе зохабела наша мац, швекра наш оцец, швекор и дїдо и баба

ВЕРУНА ХРОМИШ (1948–2010)

ВЕЛЕМИР ХРОМИШ (1947–2011)

з Дюрдьова Час преходзи, а любов и красни памятки на вас чуваю вашо наймилши синове Влада и Микола, нєвести Меланка и Саня и унуки: Марча, Иван, Наташа, Петро, Даря, Олеся и Мижо Хромишово зоз Дюрдьова

РУСКЕ СЛОВО 31

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ

СЛАВИЦА ҐАЙДОШ (1977–2013) з Коцура Мила моя, годзини и роки преходза як ши занавше пошла. Штири роки на душу ше спущело, питаня вельо ше створело. Слизи у оку сцу прегвариц и падаю на жем як да ше сцу поздравиц. Барз ми хибиш, спочивай у мире! Мац Мария СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ

СЛАВИЦА ҐАЙДОШ (1977–2013) з Коцура

OСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 2. септембра 2017. року умарла наша мила и добра мац, швекра и баба

МАРИЯ СОПКА народзена Хромиш (1935-2017) з Руского Керестура Красни памятки на ню буду чувац дзивка Сенка зоз супругом Андрашом, дзивка Оленка, унук Иґор зоз супругу Таню, та унукове Дамир, Иван и Илия Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Прешол смутни рок як нє з нами наш брат и уйко

ЯНКО ЮГАС (1955–2016) з Дюрдьова

Врацам ше до нашого малого валалу, алє тебе нїґда нє увидзим, у шерцу болї, а у доме празне. Нє болї лєм шмерц, боля роки живота цо ше загашели, а могла ши ещи жиц. Нє хибиш ми лєм дакеди, хибиш ми кажду минуту у живоце, у шицким моїм хибиш ми ту, же би ше кажди ошмих злучел, же би бул прави, а так ми остали лєм слизи. Твоя шестра Мирела з фамелию

Памятки на ньго буду чувац шестра Марча Папова, Янко, Таня, Оливера и Серґей Папово, Виолета, Деян, Андреа, Сара и Михайло Мушицково Спочивай у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 14. септембра 2017. року напол- Дня 18. мая 2017. року наполнєли ня ше штири смутни роки як вецей ше дванац смутни роки як вецей нє нє з нами з нами

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня. 8. септембра наполнює ше смутни рок як вецей нє з нами мой мили брат

Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основи члена 10. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

ОБВИСЦЕНЄ

АМАЛИЯ МАЛАЦКО (1931–2013)

ЛЮБОМИР МАЛАЦКО (1930–2005)

Мили нашо, ваша любов, вашо старанє о шицких нас и шицко вашо занавше останє у наших шерцох Вашо наймилши Спочивайце у мире Божим! Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основи члена 10. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює ОБВИСЦЕНЄ о поднєшеней вимоги за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта Ношитель проєкта „Телеком Сербия” а.д., Таковска 2, Беоґрад, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС Меркатор” НСУ102, НСЛ102, у Улїци Булевар ошлєбодзеня 102, Нови Сад, на катастерскей парцели число 3922/16, К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110, Нови Сад, роботни днї од 10 до 15 годзин. Шицки заинтересовани, у чаше 10 днї од дня обявйованя того обвисценя, можу дац свойо думанє у писаней форми на адресу Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду.

32 РУСКЕ СЛОВО

ЯНКО ЮГАС (1955–2016) з Дюрдьова З любову и почитованьом памятку на ньго чуваю шестра Фемка з мужом Якимом и дзецми Спочивай у мире Божим!

о поднєшеней вимоги за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта Ношитель проєкта Подприємство за живинарску продукцию и обток ДОО „JAJE PRODUKT” Ченей, Медзинародна драга 138, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта „Вибудов силоса и сушарнї зоз командну и електророзвод зуюцу кабину прижемней поверхносци (П)” на катастерскей парцели число 3037 К.О. Ченей, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110, Нови Сад, роботни днї од 10 до 15 годзин. Шицки заинтересовани, у чаше 10 днї од дня обявйованя того обвисценя, можу дац свойо думанє у писаней форми на адресу Городскей управи за за щ и ту жи вот но го штред ку Го роду Но во го Са ду.

8. СEПТEМБEР 2017.

MALI OGLA[KI DIHTOVANW oblakoh i dzveroh zoz neopren-}umu. Telefon: 060/5088-433. PRAVIME po meri roletni i garmonikovo dzveri. Tel: 060/5088-433 i (025) 58-27-710. *** ПОНУКАМЕ квалитетни пелет, брикет, углє „бановичи”, древо у палетох од 1 и 2 кубики. Превоз и витоварянє обезпечени. Руски Керестур, 064/268-38-62.

ВЛАГА? Изолуєме влажни хижи. 063/440-470; 063/102-41-14. *** ПРЕДАВА ше машину за штриканє TEWIMATIC 5 двошорова – дворядова. Телефон: 062/18-72-420 и 021/6339-767. *** По барз вигодних условийох предавам слунечнїков поґач, екстра квалитету. Руски Керестур 066/937-0812 и 025/703-226.

* дзе цо будзе * дзе цо будзе *

ПАЛОМНЇЦТВО ДО ДЯКОВА, ОСИЄКУ И АЛЬМАШУ Културно-просвитна рада Грекокатолїцкей парохиї св. апостолох Петра и Павла у Новим Садзе орґанизує паломнїцтво до Дякова, Осиєку и Альмашу 23. септембра 2017. року. Цена превозу 1 500 динари. Приявиц ше мож Гелени Бабич на телефон 064/65-212-62. Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основи члена 10. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

ОБ ВИСЦЕ НЄ

о поднєшеней вимоги за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта Ношитель проєкта „Телеком Сербия” а.д., Таковска 2, Беоґрад, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС Саве Ковачевича” НСУ149, НСЛ149, у Улїци Сави Ковачевича 10, Нови Сад, на катастерскей парцели число 4671, К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110, Нови Сад, роботни днї од 10 до 15 годзин. Шицки заинтересовани, у чаше 10 днї од дня обявйованя того обвисценя, можу дац свойо думанє у писаней форми на адресу Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду.

НАРОДНА БИБЛИОТЕКА „ВЕЛЬКО ПЕТРОВИЧ” У ЖАБЛЮ Општинска Народна библиотека „Велько Петрович” у Жаблю за своїх членох орґанизує безплатни – основни курс мадярского и нємецкого язика, обуку за писанє проєктох по ЕУ стандардох, курс пустованє волни, обука за ґеронтоґаздинї у сотруднїцтве зоз домом за душевно охорени особи у Чуруґу. Зоз особнима податками и числом телефона ше мож приявиц по 10. септембер того року на мейл библиотеки – onbveljkopetrovic@gmail.com. або особнє у библиотеки у Улїци Николи Тесли 40. Число телефона у библиотеки 021/831-057. Розпорядок обукох будзе обявени 12. септембра на Фейсбук профилу библиотеки з меном Biblioteka Zabalj.

8. СЕПТЕМБЕР 2017.

СПОРТ/ИНФОРМАТОР ШАХ КЛУБ „РУСИН”

ПЕРШЕ ЗМАГАНЄ БЕЗ БОДОХ ШК „Милош Ракич“ – ШК „Русин“ 4,5:1,5

Шахисти Керестурского клуба „Русин“ прешлого викенду бавели перше змаганє у єшеньскей часци Медзиопштинскей лиґи Зомбор, дзе у 5. колу госцовали у Раткове. Русинова шаховска екипа була у составе: Варґа, М. Венчельовски, Медєши, Катрина, Р. Венчельовски, Афич. После початного тактизированя и поставяня бавячох на табли, Керестурци шмело бавели, алє вецей процив лидерох таблїчки нє могли. Зоз Керестурскей екипи ше визначел Афич, хтори ище раз потвердзел свойо добре бависко у тей сезони зоз ище єдну побиду. После одбавених 5. колох, шахисти Русина забераю 5. место, зоз 6 бодами. Керестурски шахисти идуцого викенду бавя дома, дзе дочекую госцох зоз Стани-

шичу, хтори на 4. месце, зоз єдним бодом вецей, цо указує же то будзе добре змаганє, а тиж и нагода же би ше зоз побиду над директним ривалом на таблїчки дошло до лєпшей позициї. Змаганє почина на нєдзелю 10. септембра, на 10 годзин у Старей школи. Я. Хома

ШК „ОМЛАДИНЄЦ”

ДЕРБИ ПРИПАДНУЛ КОЦУРЦОМ

ШК „Омладинєц” – ШК „Вербас” (Вербас) 4:2 Почали змаганя и у єше- будзе єдина на другим меньскей часци сезони у шаху. сце. Коцурци нє дошлєбодзели Шаховски клуб „Омладинєц” зоз Коцура у першим нєсподзиванє на домашнїм колу єшеньскей часци сезо- терену и победзели. Побиди за Омладинєц на ни на домашнїм терену дочекал екипу ШК „Вербас” тим змаганю зазначели Карзоз Вербасу и победзел зоз ло Бала и Стеван Перич и Никола Тадич, реми одбаве4:2. Омладинєц ярню часц се- ли Владимир Лазор и Ґоран зони закончел на нєсподзи- Попович, а свойо змаганє вано одличним другим ме- страцел Стефан Йока. Шлїдуюце змаганє Омласце котре дзелєли праве зоз ШК „Вербас”, та змаганє динєц будзе бавиц процив окрем же є општински дер- екипи ШК „Чаки Йожеф” у би, мало и окремну чежину, Старей Моравици. З. Колєсар понеже екипа котра победзи

РУСКЕ СЛОВО 33

СПОРТ/ИНФОРМАТОР ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА ЗОМБОР

КЕРЕСТУРСКИ РУСИН ОЗНОВА ПОРАЖЕНИ

ФК „Будучносц” (Младеново) – ФК „Русин“ 3:0 (1:0) Младеново: стадион ФК „Младеново”, патрачох 100. Судия: А. Хернаус (Зомбор). Домашнї дали ґол у 25., 68. и 88. минути. РУСИН: Ж. Орос, Вуйчич, Голик, Хрнчар, Малацко, Павлович, Б. Орос, М. Саянкович, Дюканович, Бранкович, Чизмар; резерви: Тома, А. Кочиш, С. Кочиш, Ф. Рац, Будински, И. Рац, Колбас. Прешлей нєдзелї, фодбалере Фодбалского клубу „Русин“ у рамикох трецого кола Подручней лиґи Зомбор го сцовали у Младенове, дзе бавели процив домашнєй екипи ФК „Будучносц“. Хвиля, як и условия за бависко шнїх, хтори пришол штредком першого полчасу. До конбули чежки, провадзени зоз моцним дижджом и намоче- ца першого полчасу, „Русин“ мал даскельо добри нагоди за ґол, алє без реализациї. ним тереном. У другим полчасу, домашнї бавяче по ступнє превжали По сле прешлотижньового пораженя, фодбалере „Рукон тролу над бависком, и дали ище два ґоли, и зоз тим сина“ пошли зоз цильом же би ше до Кере стура врацели за зна чели конєчну побиду зоз 3:0. нє поражени. През тидзень приведзене помоцнєнє на По сле трох одбавених колох у новей сезони, кере стурштоперскей позициї, дзе дзекуюци новому бавячови, „Русин“ ришел критичну позицию по сле одходу двох ски фодбалере забераю предо статнє ме сто, без освоєних поенох. штоперох (Барна и Й. Гарди). У идуцим, 4. колу Подручней лиґи Зомбор, фодбалере Русиновци од самого початку змаганя рушели лєпше, Ру сина буду бавиц дома, дзе на Ярашу одбавя змаганє и у першей половки першого полчаса бавели добре и про цив екипи ФК „Герцеґовац” зоз Ґайдобри. Я. Хома лєпше од домашнїх. Добре бависко пререзал ґол домаГородска управа за защиту животного штредку на основи члена 20. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї” число 135/04 и 36/09), обявює

ОБВИСЦЕНЄ

o явним увиду, явней презентациї и явней розправи о студиї о преценьованю вплїву на животни штредок Ношитель проєкта „Телеком Сербия” а. д. Таковска 2, Беоґрад, поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС – Площа нєзнаного героя”, у Улїци Площа нєзнаного героя 2, у Новим Садзе, на катастерскей парцели 139/2, К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, роботни днї од 10 по 15 годзин по 2. октобер 2017. року. У складзе зоз членом 6. Правилнїка о поступку явного увиду, презентациї и явней розправи о студиї о преценьовню вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, 69/05) заинтерсованих орґанох, орґанизацийох и явносц под час тирваня явного увиду можу поднєсц зауваги и думаня на студиї о преценьованю вплїву у писаней форми Городскей управи за защиту животного штредку. Явну розправу и презентацию ше отрима 4. юлия 2017. року, у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Руменацка 110A, Нови Сад, на 12 годзин.

34 РУСКЕ СЛОВО

ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА НОВИ САД

ВИЄДНАЧЕНЄ У ОСТАТНЄЙ МИНУТИ ФК „Бачка 1923”– ФК „Омладинац” (Степановичево) 2:2 (2:0)

Дюрдьов: стадион ФК „Бачка 1923”, патрачох коло сто. Главни судия Данило Павичевич з Нового Саду, помоцни Тихомир Миланович и Милош Стефанович з Нового Саду. Ґол за Бачку дал: Душан Тривунович у 65. минути и Синиша Дякович у 90. минути. БАЧКА: Калайджич, Ерделян, Данґубич, Курушич, Павлов, Пантич (капитен), Янкович, Деянович, Матич, Тривунович Лю. и Маркович. Вименки: у другим полчасу до бависка вошли Тривунович Д. у 46. минути место Деяновича, як Дякович место Тривунович Лю. У 70. минути вошол Станков место Янковича. У другим змаганю єшеньскей часци першенства внєдзелю, 3. септембра на 16.30 годзин, на стадиону Фодбалского клуба „Бачка 1923”, домашнї бавели з Фодбалским клубом

„Омладинац” зоз Степановичева. На концу змаганя ше указало же обидва боки маю исти моци, гоч ше зоз тим нє зложели патраче, окреме нє домашнї. По законченю другого змаганя у єшеньскей часи першенства ФК „Бачка 1923” на таблїчки Новосадскей фодбалскей лиґи зоз петнастого спадла на седемнасте место и ма єден бод. Од осмнац екипох у лиґи по тим змаганю найвецей боди ма ФК „ТСК” з Темерину – 9 боди, а ФК „Младосц” Нови Сад и ФК „Пролетер” з Баноштору по 7 боди. ФК „Омладинац” з Степановичева зоз 5 бодами на 7. месце. На пиятим месце ФК „ЖСК” зоз Жаблю зоз 6 бодами, а Єдинство зоз Ґосподїнцох на 10. месце ма 3 боди. Гоч подмладзена екипа, фодбалере Бачки и на тим змаганю указали тимски и спортски дух и дзеку за побиду. С. Саламун 8. СEПТEМБEР 2017.

СПОРТ

ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА СУБОТИЦА

ИСКРАКоПРЕД ЛУЖЕЛА ПОБЕДЗОВАЦ цур: ФК „Искра” – ФК „Обилич” (Нови Кнежевац) 8:1 (4:0) Коцур: стадион ФК „Искра”, патрачох 250. Ґоли за Искру: Зоран Сердар 3, Дамян Ґубаш, Лука Країнович, Петар Перович, Предраґ Дрляча и Срдян Юшкович. ИСКРА: Филеп, Дрляча, Барович, Юшкович, Дамир Ґубаш, Ваяґич, Ма ро є вич, Ма лац ко, Кра ї но вич, Дамян Ґубаш и Сердар. До бависка вошли: Петар Перович, Боґдан Сталевич и Милош Чурґуз. Лєпши початок у Подручней лиґи вироятно нє очековали анї найвекши Искрово оптимисти. По сле трох колох Искра нє лєм же є лидер на таблїчки, алє и екипа котра по сле трох колох дала 17, а прияла лєм 2 ґоли цо прешвечлїво найлєпша ґол розлика у лиґи. Од початку змаганя Искрово фодбалере указали го сцом зоз Нового Кнежевцу же нє маю намиру дошлєбодзиц нєсподзиванє и од старту рушели зоз нападами на их ґол. На перши ґол ше чекало 10 минути кед Лука Країнович копнул зоз 16 метерох и „начал” го сцох. Ґол у початней фази змаганя дал кридла Искровим бавячом котри ище баржей змоцнєли прицисок на ґол Обилича. Медзитим, ме сто другого ґолу го сци зоз єдного процивнападу витворели єдну шансу котру на щесце нє вихасновали. По 20. минути було ришене питанє побиднїка понеже резултат бул уж 3:0 за Искру. Перше Зоран Сердар, а потим и Дамян Ґубаш, обезпечели мирни цек змаганя и розтерховане бависко. Иншак барз добра екипа Обилича зоз Нового Кнежевцу нє мала одвит на швидке бависко Искри чийо фодбалере попри трох ґолох мали ище даскельо вигодни шанси. На одпочивок ше пошло зоз резултатом 4:0, а штварти ґол ознова дал Зоран Сердар.

До другого полчасу Искра вошла опущено, та кара сцигла такой на початку кед го сци зменшали резултат на 4:1. Тот єден ґол то було шицко цо фодбалере Обилича поробели на тим змаганю. Искра ше пре тот ґол нє застарала и фодбалере предлужели там дзе станули у першим полчаше. По сле єдного корнеру у каребним про сторе го сцох найлєпше ше знашол Дрляча котри звекшал резултат на 5:1 за Искру. По сле даскелїх минутох Сердар дал и ше сти ґол за Искру, а свой треци. Фодбалере Обилича ше по сле того ґолу цалком придали и було питанє лєм же кельо ґоли до станю до конца змачаня. Медзитим, мали и вони єдну шансу, алє нападач Обилича ме сто ґолу потрафел стативу. По конєц змаганя до лїстини стрилцох за Искру уписали ше и Петар Перович и на концу и Срдян Юшкович. По сле трох колох Искра осамена на верху таблїчки зоз максималнима 9 бодами. У шлїдуюцим колу будзе го сцовац у Сенти дзе будзе бавиц процив истоменновей екипи котра єден од претендентох за перше ме сто. Добри бависка Искри порушали и любительох фодбалу зоз Коцура же би помогли клубу кельо можу, та Искра внєдзелю до стала донацию од 150 еври од Владимира Гардия Войводи. З. Колєсар

ОПШТИНСКА ФОДБАЛСКА ЛИҐА ШИД

СРИМЕЦ ШОРУЄ ПОРАЖЕНЯ

У трецим колє Општинскей фодбалскей лиґи Шид фодбалере Сримцу зоз Беркасова призначели нове пораженє зоз резултатом 4:0 процив Обиличу 1993. Синдєлич и ОФК „Бачинци” бавели нєришено 1:1, а Єднота страцела на домашнїм терену у Шидзе процив Омладинца зоз 3:2. И у Ямени победзели госци, Напредак бул лєпши и победзел Ґраничар зоз 4:0. У Моровичу Єдинство прешвечлїво победзело Єдинство зоз Люби зоз 6:2, а у Ердевику фодбалере ФК „Ердевик 2017” бавели 1:0 процив ОФК „Бинґули”. На таблїчки перши Обилич 1993 зоз дзевец бодами, други Напредак ма седем боди, а тельо ма и Ердевик 2017 на трецим месце. Штварте Єдинство (М) ма шейсц боди, пияти ОФК „Бачинци” зоз пейцома бодами кельо ма и шести 8. СEПТEМБEР 2017.

Синдєлич. По три боди маю Єднота на седмим, Омлaдинєц на осмим и Ґраничар на дзевятим месце. ОФК „Бинґула” дзешата зоз двома бодами, єденасти Сримец и дванасте Єдинство (Лю) без бодох. У штвартим колє, на нєдзелю, буду бавиц ОФК „Бачинци” процив Ердевику 2017, потим Єдинство (Лю) процив Сримцу, ОФК „Бинґула” дочекує Єдноту, а Напредак дочекує Обилич 1993, Омладинєц будзе бавиц процив Єдинства (М), а Ґраничар процив Синдєлича. У трецим колє Медзиопштинскей фодбалскей лиґи Срим, фодбалере ОФК „Бикичу” ознова страцели змаганє на госцованю у Долнїх Петровцох од фодбалерох ФК „Долнї Петровци” зоз резултатом 1:0, а на таблїчкии су на 14 месце без бодох. Вл. Дї.

РУСКЕ СЛОВО 35

СПОРТ ФЕРЕНЦ БУРАНЬ, ЧЛОВЕК КОТРОГО ЛЄГКО ПАМЕТАЦ

О КОНЬОХ... И ЛЄМ О НЇХ

Пише: Любомир ДУДАШ

Народзени Чантавирец, як гвари „з ногами напредок”, a тота судьба го провадзи цалого живота. А, драга го водзи вшадзи дзе лєм єст конї, дзе бежа, дзе наступаю на парадох, дзе су з людзми и коло людзох, дзе их любя, допатраю и почитую як чесного и ровноправного приятеля и помоц у живоце. Хто раз бул у дружтве зоз Ференцом Бураньом, запаметал го за цали живот, насампредз по його велькей любови ґу коньом

овно єднак ше му дома питаю же кеди уж дакус длужей побудзе дома, алє драга го фуртом дзешка цага, гонї, а вше ґу коньом. Ференц тото припомнул и з нагоди другого дня остатнїх Дньох керестурскей паприґи, кед зме ше з нїм стретли. На тей нашей манифестациї бул коментатор безчислених збуваньох на керестурским гиподроме, а и ширцом Сербиї, ширцом Войводини, Мадярскей и вшадзи дзе конї єст. У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ ЯК ДОМА – Народзени сом у Чантавире пред пейдзешат и седем роками, як сом гварел, з ногами напредок! Oзда такой требало бежац даґдзе дзе лєм гриви лєца з витром и дурканьом копитох. Конї у нашим доме було вше, а и будзе их, озда. Дїдо и оцец тиж були познати коняре, а и цали Чантавир по тим познати. Мадярa без коньох, чежко и задумац. У моїм валалє сом упознал и Юлина Будинския, Керестурца, донєдавна предсидателя вашого Конїцкого клубу. Ту куповал конї и так то рушело. Поволал ме на Леї, а нагваряц ме анї нє требало. Од теди сом ту, каждого року, та гоч источасно даґдзе єст и векши обегованя. То би було як „прихильносц на перши крочаї” ґу коньом и почитованих любительох того спорту. Мнє цалком розумлїве зайсц до Керестура як до своїх, присц и на Скупштину Конїцкого клуба, побешедовац, душу одпочинуц, чуц цошка нове. До вашого валалу, а тримам го же є и мой, ходзим дзешка од 1984. року, вика за нами, а приходзиц будзем докля ме здравє и розум служа. ФЕРЕНЦОВО НЄЗАБУДЛЇВИ КОМЕНТАРИ Рускокерестурци, алє и шицки други хтори го чули як коментарує таки збуваня то нє забуваю. То дожице саме по себе. Як иншак и потолковац його страсц, бешеду у котрей помиша и сербски и мацерински, мадярски, и дакус по руски и цо му придзе на розум, а и то зоз смаком и велькима емоциями котри, єдноставно, мушиш чуц и видзиц. Дожице котре остава глїбоко у нас и вше нас обрадує, озда пана Ференца и конї нїч анї нє може роздвоїц. – То любов, та и вецей од того, конї мушиш полюбиц, бо лєм так спознаш яки су мудри, благородни, як знаю врациц чувства и як зоз ґаздом буц єдинство. Можеце задумац же ми кажди дзень зоз коньми як найвекше швето, так як на Вельку ноц, як на Вилїю лєбо на сам Крачун. Можеце себе лєм задумац. Лєбо, и сами знаце,

36 РУСКЕ СЛОВО

яке то рушиц на коньох по облїваню, та чи єст дацо красше, а у Чантавире таки обичаї жию и далєй и буду – гварел Ференц. О якей велькей страсци ґу коньом слово, шведоча велї анеґдоти у хторих праве вон бул главни актер. Розумлїве шицки су позитивни, бо и емоциї хтори виражує таки же их нє мож вимерац. – Дожица, а мушим припознац же наисце вшелїяки и було и будзе. Раз, так сом ше потрацел од возбудзеня, та сом почал коментаровац шицко по мадярски, а нє дома сом бул и нїхто, наисце нїхто ми то нє припомнул же то нєкоректне. Знали вони о чим бешедуєм и двасто на годзину, ша цо ше случовало видзели и сами, я ту лєм помагам – здогаднул ше Ференц. Од числених дожицох и тераз памета кед ше конь одорвал контроли и просто до теметова предлужел, хтори бул блїзко. Нєодлуга ше врацел, розуми ше, зоз сул8. СЕПТЕМБЕР 2017.

СПОРТ Твердзи же шора муши буц, и дисциплини, зна ше чийо слово остатнє, кого ше слуха. Нє лєм у спортским ко-нярстве, алє и у каждим другим спорту би то требало буц так. Барз добре кед ше и шмиху уруци там дзе му место, так же нє важни лєм адреналин, алє и душа хтора рошнє од щесца. Кед слово о обегованьох у слукох, ужива у тим дринґу, кельо то лєм мож. Сиґурно же важне и друженє после обегованьох, на хторих ше тоту окремну и вше ридшу файту людзох стрета. Вони до конца полни радосци, бо хто люби конї, люби и людзох. З другого боку, почитованє заслужи хто заслужи. – Медзи иншим, шицки ше намагаме тримац ше шора, нє шме ше случиц нїч нєдобре, нїхто нє шме буц, нє дай, Боже, покалїчени, анї конь, анї чловек – надпомнул Ференц. ками и вожачом. Памета и же на обегованьох у Бечею, од пейцох братох, власних, штирме ше обеговали и троме з нїх завжали перши три места. Таке, розумлїве, анї нє мож забуц. КОНЯРСТВО СПОРТ ЗА ШИЦКИХ

ЗА КОНЬМИ – ВШАДЗИ ДЗЕ ГО ВОЛАЮ Ференцови нє чежко пойсц вшадзи дзе го волаю. Од Орому и цалей Мадярскей, та по Баймок, Бечей, Србобран... Алє, як гварел, нїкому нє бере за зле, же лєм од керестурских конярох достал писане подзекованє за його роботу под полним меном и презвиском, хторе, часто наруби виповедзене. Алє, за ньго то нє важна ствар. Як гварел – свойо зме. Розишли зме ше после остатнього обегованя на Лейох. По-

– Наймладши вожач сулкох, тераз нєдавно, мал лєм петнац роки, а добри бул, аж на то. Найстарши, мой бачи Иштван зоз Чантавиру, то там нормалне. Як добри дзень. Гонєл коня у сулкох и кед мал 86 роки. Дєпловки му за руки були завязани, та БУКЕФАЛ НАЙПОЗНАТШИ КОНЬ У ИСТОРИЇ очиглядне же яка то любов. З другима Познате же конї длуго були хасновани и були од велькей помоци словами, то спорт за шицких хтори любя конї, без огляду на роки – гварел Ференц. чловекови. Були єдина „превозка”, нєзаобиходна часц числених вождох войска, а найвецей помагали у роботи на полю. На наших польох и, вообще, менєй ше их почало хасновац од конца шейдзешатих рокох прешлого вику, односно, кед ше на нашо поля „добре прияли” трактори. Найпознатши конь у историї бул Букефал, конь Александра Велького, єдного з найвекших вождох войска у историї. Букефала у Тесалиї купел Филип Македонски, оцец Алаксандра Велького, теди за вельо пенєжи (13 таланти), прето же го нїхто нє могол шедлац, яки бул вельки, нєпослухни и дзиви. И кед уж сцел одустац од тарґу, теди млади Александар, хтори мал лєм 12 роки гварел же го вон шме и може шедлац. Удало му ше го припитомиц и од теди бул обовязна часц Александровей воєней опреми на числених боїскох. Од других познатих коньох спомнєме: Ариона – Хераклов конь, Инцитатуса – конь императора Калиґули, Ламрия – конь краля Артура, Маренґа – Наполеонов конь, як и Илчия – конь Винетуа и Шарца – конь Кралєвича Марка. Єден з найпознатших и найшвидших у историї бул конь з меном Секретар.

чал диждж, алє конї уж були сухи и склонєти на суґурне, вони и так ту найважнєйши. И любов котру достаню, нєсебично знаю врациц, баржей як велї з нас, гвари Ференц Бурань, коментатор числених конярских змаганьох, скорей як го його драги одведли заш дзешка... А дзе, зна лєм вон и конї котрим гриви од витру и дринґаня допроста стоя.■ 8. СЕПТЕМБЕР 2017.

РУСКЕ СЛОВО 37

ИНТЕРМЕЦО

ХЛАДОК И ГОРУЦИ ТЕПШИ (од Андєлки Гарди)

Мусака з млєтим месом

Место кромпльох, мож хасновац бундавки, карфиол... лєбо и комбиновац

2 шолїчки од чарней кафи (єдна ма 110120 мл) олєю 2 шолїчки млєка 3 шолїчки квашней води (лєбо обичней води)

600 ґрами кромплї (лєбо бундавки/карфиол) 300-500 ґрами млєтого меса 300 мл млєка

На цибулї и олєю перше подинстац месо. Кромплї порезац на округло. Складац до тепшички перше кромплї, вец млєте месо, кромплї, месо (треба же би остатнї шор були кромплї). Кромплї преляц зоз дакус олєю. З видлїчку вимишац вайца зоз млєком и преляц прейґ кромпльох. Положиц до зогратей релни на 200 ступнї и печиц годзину (док нє почерценї од горе).

4 вайца

цибуля

3 вайца

Так треба приготовиц:

Потребне:

соль олєй

(од Люпки Цвеїч)

Проя

Так треба приготовиц: Барз ше лєгко и швидко прави, бо ше шицки состойки нараз положи и вимиша зоз миксером. Тото вимиксане цесто висипац до помученей и помасценей тепши (лєбо на папер за печенє). Ище красше проя випатра кед ше пече у тепши хтора ма округли фурми. Печиц на 200 ступнї 20-25 минути. Прою мож правиц и на пол мери.

1 пращок за печенє 1 ложичка солї 3 шолїчки паленти (кукуричного ґризу) 3 шолїчки муки 300 ґрами сира (мож и без)

38 РУСКЕ СЛОВО

8. СЕПТЕМБЕР 2017.

ИНТЕРМЕЦО ХЛАДОК И ГОРУЦИ ТЕПШИ

(од Блажени Хома Цветкович)

Шумпудли Кед вам останє од вчерайшого полудзенку пире кромплї можеце их вихасновац и справиц єдно стародавне єдло

Так треба приготовиц: Розмишац вєдно пире кромплї (кромплї би требали буц жимни, а кед ше хаснує готови минут пире вец ше директно сипе з мещка), вайцо, солї и муки кельо приме. Цесто нє треба же би було барз тварде, алє мегчейше. У рукох шулїкац округли лабдочки велькосци як орех и кед вода зовре пущац до врацей води. Вариц док нє виплїваю на верх. Одцадзиц их и усипац до маку хтори ше пред тим кус повари з млєком и цукром. Шицко помишац. Место маку можеце положиц и хлєбичок.

Потребне: Пире кромплї (до пол кили) Муки кельо приме (2- 3 шольки) 1 вайцо кус солї кед пире нє слани Фил: 250 ґр. млєтого маку 6 ложки цукру (мож и вецей кед любице сладше) 1 дцл. млєка

БАЧИ ДЮРА З КЕРЕСТУРА

З МОЙОГО КУТА

ХРОБАК: Єдней яри преорани даскельо тисячи гектари цукровей цвикли, бо ю нападнул хробак. Кед би то бул єдини хробак хтори подгриза польопривреду... МАЖА: Землєдїлци треба же би активно участвовали у креїрованю аґрарней политики. Бо, цала аґрарна политика спрам селянох креїрує ше найчастейше на мажи, при одкупе и виплацованю польопривредних продуктох. ГИБРИД: У шлєбодним тарґовищу польопривредним продуковательом ище вше нє ясне цо ше им виплаци шац. Даєдни гваря же би найлєпше було крижац кукурицу, жито, цвиклу, слунечнїк, сою и ище даєдну рошлїну, та би з такого гибриду озда лєм дацо випадло... ШЕНО: Пред коло 20 роками, на списку увозних артиклох було жито, кукурица, месо, млєко, масло, масц, та ше нашло аж и – шено. Хронїчаре того часу призначели: „Тераз на шоре плєва, терека, копачи, вигризки... А вивожиц можеме лєм празну сламу. Тоту цо ю политичаре трепу у дискусийох о перспективох дальшого розвою польопривреди и поживовей индустриї”. Анї нєшка ше ту нє бог-зна цо пременєло. МЕТЛА: Гваря же ше у нас прави тельо метли, кельо маме и жительох. Значи, каждому по єдна метла, аж их маме и за вивоз. Нє згорше би було послац по єдну метлу и до даєдних наших званийох... ҐАРАНЦИЯ: Дакеди ше за польопривредни продукти приношело такволани ґарантовани цени. Потим держава утвердзовала такволани защитни цени. Продукователє гваря же лєпши були гевти прешли часи, бо им з терашнїма ценами на шлєбодним тарґовищу заґарантовани лєм – утрати.

Посилайце нам свойо рецепти на емаил rusmak@ruskeslovo.com 8. СЕПТЕМБЕР 2017.

СУД: Було раз и таке же ше слунечнїк пре якиш нєпорозуменя нашол на суду. Алє док потамаль сцигол, постал запражка и макух, та ше о нїм страцели шицки докази... Юлиян Пап

РУСКЕ СЛОВО 39

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ

ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО

ВЕЧАР ЗА МЛАДИХ – РОК КОНЦЕРТ У ШИДЗЕ

РОК LXXIII ЧИСЛО 36 (3749) НОВИ САД, 8. СЕПТЕМБЕР 2017.

■ 25 РОКИ ОД ВЕЛЬКИХ ПРЕМЕНКОХ: ИНТЕРВЮ З АКАДЕМИКОМ ЮЛИЯНОМ ТАМАШОМ

Фото: Владимир Дїтко

Фото: Мая Зазуляк Гарди

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

ОГЛЯДНУЦЕ НА ПРЕШЛОСЦ

■ ДЗЕШАТИ ФЕСТИВАЛ „МЕЛОДИЇ РУСКОГО ДВОРУ”

ПОМОГНЇЦЕ, РОЗПИТАЙЦЕ ШЕ, ПРЕПОЗНАЙЦЕ! Фотоґрафия: K006b_0201N