Ruske slovo 35

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ РОК LXXII ЧИСЛО 35 (3696) НОВИ САД, 2. СEПТEMБЕР 2016.

■ РУСКЕ У ШВЕЦЕ – 25 РОКИ ШВЕТОВОГО КОНҐРЕСА РУСНАЦОХ/РУСИНОХ/ЛЕМКОХ ЦЕНА 30 ДИНАРИ

Фото: Андреа Новак

ОГЛЯДНУЦЕ НА ПРЕШЛОСЦ еб редакция „Руского слова”, у сотруднїцтве зоз Заводом за културу войводянских Руснацох, Музейом Войводини и Покраїнским заводом за защиту памятнїкох, поволує читачох новинох „Руске слово” и нащивительох сайта (www.ruskeslovo.com) же би помогли препознац особи на старих фотоґрафийох. Фотоґрафиї хтори ше будзе обявйовац на сайту и у новинох диґитализовани, а пре точне идентификованє особох на сликох, хтори маю окремну музейну вредносц, потребна помоц од ширшей явносци. Шицки фотоґрафиї настали у дакедишнєй фотоґрафскей роботнї Бруґошових у Руским Керестуре. Кажду фотоґрафию ше подпише зоз одредзену шифру, та кед же препознаце даєдну, лєбо вецей особи на фотоґрафиї, модлїме Вас же бисце явели до Заводу на число телефона 021/548-421, лєбо на мейл: zavod.rusini@gmail.com. Фотоґрафиї ше будзе обявйовац длугши часови период, а на сайту буду пошоровани на окремним месце, так як виходза у новинох.

В

ПОМОГНЇЦЕ, РОЗПИТАЙЦЕ ШЕ, ПРЕПОЗНАЙЦЕ!

■ ЯК ЗМЕ ПОРИХТАНИ ЗА ПОЧАТОК ШКОЛИ? Фотоґрафия: K006a_0163N

ИНТЕРМЕЦО БУДИНКИ РУСКИХ ШКОЛОХ ПРЕЗ ИСТОРИЮ

БАЧИНЦИ

крем духовносци Руснаци ше вше старали и о просвити и o власней култури, та О так було и кед ше приселєли до Бачинцох.

Серби уж од 1755. року мали конфесийну школу, а Руснаци ю достали 1847 року. Образовни системи ше меняло, алє просвитна дїялносц у валалє напредовала. Початком 19. вику у валалє збудована школа хтору ше хасновало по 1962. рок, кед збудовани терашнї будинок школи хтори тераз иснує як Подручне оддзелєнє ОШ Бранко Радиче” вич” зоз Шиду. Руснаци мали и свою Просвиту”, будинок напре锴а од грекокатолїцкей церкви и парохиї, дзе була читальня, а там ше одвивала и културна дїялносц Руснацох пред Другу шветову войну. Нєшка спомнути будинок иснує як простор хтори преправени до етно-хижи. Вл. Дїтко

2 РУСКЕ СЛОВО

2. СЕПТЕМБЕР 2016.

УВОДНЇК

ЗМИСТ Пише: Борис ВАРҐА, одвичательни редактор

■ Тижньовнїк 4–5. Школски одбор „Петро Кузмяк” у полним составе 6. Друкованє руских учебнїкох

■ Нашо места 8. „Днї нового хлєба” у Орахове 10–11. Цена зогриваня зоз алтернативних жридлох

■ Економия 12–13. Одкуп паприґи у Керестуре

■ Култура и просвита 14–15. Закончени „Днї рускей култури” у Беоґрадзе 16–17. Отримана Mанифестация „Миклошевци 2016”

■ Руске у швеце 18–19. Интервю зоз Дюром Папуґом – 25 роки Конґреса

■ Мозаїк 20–21. Манифестация „Дюрдьов отвореного шерца”

■ Людзе, роки, живот/Просвита 22–23. Положенє мацеринского язика националних меншинох у Войводини

■ Духовни живот 24–25. Кирбай у Коцуре, Бикичу и Индїї

■ Информатор

26–33. Оглашки и In memoriam

■ Спорт 34. Шах у Коцуре 35. Резултати локалних фодбалских лиґох На насловним боку – Млади и традиция Автор фотоґрафиї – Андреа Новак

ПОДЇЇ КОТРИ НАС ПРЕМЕНЄЛИ Пред 25 роками, три медзинародни подїї, два позитивни и єдна траґична, окончели барз вельки уплїв на розвой рускей заєднїци у Юговосточней Европи. Перше то – конєц Жимней вйни и розпад Варшавского пакту, кед ше створели условия же би ше порушало медзинародни диялоґ медзи Руснацами, през снованє Шветового конґреса Руснацох. Друга то – розпад Совєтского Союзу 1991. року, кед Україна обновює свою нєзависносц и єдна часц Руснацох ше вяже за їх розвой. Треца – траґична, розпад социялистичней Югославиї и розриванє дружтвеного єства бачванско-сримских Руснацох, котре подзелєла рика Дунай. „Руске слово”, того лєта и єшенї, будзе писац о шицких тих трох подїйох. У прешлим чишлє зме обявели интервю зоз амбасадором України у Сербиї; у тим чишлє интервю з єдним зоз сновательох Шветового конґреса Руснацох. На єшень ше будземе здогадовац на траґични подїї у войнох за Вуковар, дзе барз страдали Руснаци, прициснути медзи двома боками, подзелєни и медзи собу. „Руске слово” мало простору давало тим темом. Єдни ше бали, други нє знали як... Главне питанє – чи зме свидоми пременкох котри ше нам пред штварцину вика случели и чи зме з їх пошлїдкох вицагли даяки поуки? Гоч думаме же руска заєднїца дробна, вона ище яки учашнїк, найчастейше як обєкт, у медзинародних збуваньох. Окреме тераз, кед концепт европского реґионализма у кризи, а держави у Юговосточней Европи у страху од розпадох и сецесийох. Будза ше „духи прешлосци” и у тей часци Европи нови политични контекст доставаю масовни людски траґедиї, як Єрмения, Волинь, „Висла”, Вуковар, Сараєво, Сребреница... Релативизує ше и потерашнє вреднованє бокох зоз Другей шветовей войни. Ознова, после 25 рокох, потребна велька будносц. Пишце нам – ruske.redaktor@gmail.com

* ”РУСКЕ СЛОВО” – гласнїк по руски * Виходзи каждого пиятку * Снователь Национални совит рускей националней меншини * Видава НВУ ”Руске слово”, Нови Сад * Перше число вишло 15. юния 1945. року у Руским Керестуре * Адреса: НВУ ”Руске слово”, Булевар ошлєбодзеня 81/7, 21000 Нови Сад * Редакция: заменїк одвичательного редактора Иван Сабадош – редакторе/ки – Дюра Винаї, Мирон Горняк-Кухар, Михайло Зазуляк, Александар Паланчанин, Олена Планчак-Сакач, Славица Фейса, Ясмина Дюранїн; новинаре/ки – Мария Афич, Влада Дїтко, Сенка Надь, Сандра Саламун, Ана Маркович, Танита Ходак * Язична редакторка – Блажена Хома-Цветкович * Технїчна редакторка – Люпка Цвеїч; компютерски обробок – Вероника Вуячич, Мария Гудак, Таня Салонтаї * Телефони: 021/6613-697, 021/6624708, 021/6623-076; 021/6621-433 * Телефакс 021/528-083 * Предплата за цали рок: у жеми 1 500 динари, а у иножемстве 100 евра * Жиро-рахунок Banca Intesa a.d. Beograd 160-923244-82 * Девизни рахунок 160-0050870024999-53 * Рукописи ше нє враца * Друкує Друкарня ” Maxima graf” Пет роварадин * E-mail: ruske.redakcija@gmail.com * Web site: www.ruskeslovo.com * YU ISSN 0350-4603 * COBISS SR-ID 15915778 * Друковани тираж 2 100 *

Direktorka MARTICA TAMA[ *** Odvi~atelqni redaktor dr BORIS VAR]A

2. СЕПТЕМБЕР 2016.

РУСКЕ СЛОВО 3

ТИЖНЬОВНЇК ШКОЛСКИ ОДБОР ОСНОВНЕЙ И ШТРЕДНЄЙ ШКОЛИ ЗОЗ ДОМОМ ШКОЛЯРОХ „ПЕТРО КУЗМЯК”

ВИХАСНОВАЦ ШИЦКИ КАПАЦИТЕТИ УСТАНОВИ Пише: Мария АФИЧ

Скупштина општини Кула на своєй остатнєй схадзки 18. авґуста, меновала трох членох до Школского одбору Основней и штреднєй школи „Петро Кузмяк” з Руского Керестура хтори вибрани у мено локалней самоуправи

Ч

лени Одбору тераз меновани у складзе зоз законом, цо нє бул случай кед прешлого року у юлию, на нови мандат виберани дзевецчлени Школски одбор (ШО) тей нашей школскей установи. При першим виборе нє цалком випочитована законска процедура, понеже. о кандидатох котрих меновала локална самоураваа нє бул консултовани Национални совит рускей националней меншини (НС). Понеже керестурска Школа установа од окремного значеня за руску националну заєднїцу пре факт же ше у нєй векшина настави окончує по руски, Национални совит на то ма право. Прето ше на таку одлуку Општини Совит такой жалєл до компетентней просвитней инспекциї, и достал позитивни одвит. Медзитим, тот поступок виправяня нєзаконїтосци пожнєл, як видно, вецей як єден рок. Причини тому вшелїяк треба глєдац у общей политичней клими, а тиж и у локалних дньовополитичних причинох. ПОЧИТОВАНЄ ПРОЦЕДУРИ

Влонї ше чекало нагадовани виберанки на шицких уровньох, потим була предвиберанкова кампаня, а вец ше конституовали нови власци Но кед вяри окончени виберанки и формовани нови орґани власци, од републичней по локалну, и кед потим витворени и коректни одношеня медзи нашим Националним совитом и локалну самоупрау општини Кула, пришло на шор розришиц и проблем зоз Школским одбором. Як дознаваме, до НС зоз локалней самоуправи 21. юлия сцигла вимога же би Совит предложел трох кандидатох за функцию членох Школского одбору. Совит то и поробел прей свойого Одбору за образованє хтори на своєй електронскей схадзки од 11. по 12. авґуст предложел Марию Стрибер, Ґабриєлу Саянкович и Желька Ковача за нових членох Школского одбору, а предкладанє и вигласане зоз 10 од 14 гласох. По процедури є на потримовку далєй прешлїдзене членом Националного совиту хтори тиж на електронскей схадзки од 12. по 15. авґуст,

4 РУСКЕ СЛОВО

з векшину гласох потримал спомнути особи за членох ШО. Предкладанє прешлїдзене до локалней самоуправи и як резултат шицкого спомнутого, Школски одбор керестурскей Школи комплетовани з потримовку Скупштини општини на єй остатнєй схадзки. ИНТЕРНАТ У ФОКУСУ Медзи новоменованима членами и Желько Ковач котри попри тим и предсидатель Вивершного одбору нашого Националного совиту. На питанє за цо ше нови члени Школского одбору буду закладац, Ковач потолковал: – Визначел бим два главни цилї за хтори ше будземе закладац. Насампредз, то унапредзенє стандардох у школским интернату же би шицки його капацитети були вихасновани, а друге то розришованє проблемох коло пребуваня школярох зоз України, односно їх статуса. З оглядом на тото же Школа „Петро Кузмяк” єдна од найвекших установох дзе ше збераю и просвитни роботнїки, а и дзеци хтори уча по руски, насампредз ю треба очувац, и унапредзиц. Тому вшелїяк допринєше и подзигованє стандардох у змесценю єй Доме, односно интернату. Нє гварим же ту условия нєдобри, алє евидентне же досц заоставаю за другима интернатами у нашей жеми, и у иножемстве, до чого ше прешвечуєме и на наших госцованьох. Ту найбаржей думам на число посцельох у хижи, число купальньох и подобне. О тим ше уж вельо роки бешедує, алє цо скорей то треба и витвориц, та Дом школярох керестурскей школи подзвигнуц и реґистровац на уровень хостелу. Прешлого року у тим зробени и перши крочай, та поробени идейни проєкт як би ше го могло адаптовац на тот спомнути уровень. Алє, на тим треба робиц далєй – надпомина Ковач, и презентує ище дакельо факти хтори накладаю цо треба робиц далєй: – Як чуєме, тераз анї цали капацитет интернату нє пополнєти, та и то указатель же треба предлужиц тоту инициятиву, бо як зме нєдавно чули информацию у ресору за 2. СEПТЕМБЕР 2016.

ТИЖНЬОВНЇК Студентски стандард у Министерстве просвити, од 62 интернатох лєм два лєбо три нє реґистровани за видаванє трецим особом у форми хостела, цо интернати робя през викенди и през лєто. Так и ми до Попраду дзе водзиме нашо дзеци, пребуваме у интернату, правда же ми то нє плациме, алє там приходза и туристи хтори то плаца гоч символично. На тот способ, источашнє допринєшеме же би наш интернат цо лєпши условия понукнул нашим будуцим штредньошколцом хтори до Керестура приду чи до Ґимназиї чи до Туристичного напряму. Можебуц би ше на таки способ витворело про стор и за евентуалну праксу школяром туристичного оддзелєня, (но то поведза фаховци) кед би интернат постал и реґистровани хо стел, хтори подрозумює лєм змесценє без костираня, и то би и ми сцели за наш интернат – толкує Ковач. Друге питанє о хторим ше тиж вельо беЖелько Ковач шедує кед у питаню

КОМПЕТЕНЦИЯ НАЦИОНАЛНОГО СОВИТУ Школски одбор нєзависни орґан хтори ма дзевец членох, и хтори ше вибера на штиророчни мандат. По троїх членох до того Одбору право ма меновац колектив конкретней школскей установи, родичи школярох и локална самоуправа. Понеже Школа „Петро Кузмяк” у Руским Керестуре, преглашена за школу од окремного значеня за руску националну заєднїцу у хторей настава у векшини на руским язику, законска процедура наклада же би членох зоз квоти локалней самоуправи предкладал Национални совит рускей националней меншини.

Школа „Петро Кузмяк”, то же би ше у нєй школовали и дзеци зоз Закарпатскей обласци України. – Саме їх школованє нє проблем, алє нє реґулованє їх пребуванє ту та на тим треба робиц, и обезпечиц им же би по такей истей економскей цени яка важи и за наших школярох, могли пребувац у тим интернату. Як знаме, там єст дзеки и интересованя же би дзеци до нас приходзели, алє то ше муши леґализовац – їх пребуванє од Министерства нукашнїх дїлох, же би мали здравствене осиґуранє, сиґурно же то нє мала процедура хтору треба покончиц пред тим. На тим ше уж почало робиц, т. є. водзени початни розгварки, а ми ше будземе намагац же би ше тот процес докончело. Думаме же тото допринєше и очуваню Школи, интернат будзе пополнєти у добрих условийох, будзе вецей школярох та и полни норми за наставнїкох. Зоз шицким тим сцеме допринєсц и у очуваню нашей Школи и цалей нашей рускей заєднїци – заключел нови член Школского одбору Желько Ковач.■ 2. СЕПТЕМБЕР 2016.

STANOVISKA Пише: Мирослав ЗАДРЕПКО новинар

1984. Запалїва реторика, нїзки пориви, подгриванє националней пихи и гордосци, кед же ше то вообще так може наволац, остатнї тижнї ознова доминую на балканскей политичней, а то значи и на дружтвеней, а то надалєй значи, каждодньовей сцени. З обидвох бокох гранїци слухаме наздзиваня и оцени же хто „шака яда”, хто нє може звладац комплекси, хто зраднїк, а хто „persona non grata”, плюща ноти и демарши, вше исте, а вше ознова. Нїхто нє бешедує о плацох, роботних местох, путованьох и подобне – фокус на националним, и то у цалим реґиону бувшей Югославиї, зоз винїмком крайнього заходу и югу. Сиґурно же би шицким було красше и лєгчейше кед би зоз ТВ екранох чули же плаци наисце буду исц горе, лєбо же ше отвера нови роботни места, алє наисце нови роботни места у чишлє хторе би дацо значело за локални балкански економиї, лєбо же цени и трошки живота буду менши... Медзитим, понеже до того чежко буду вериц и найвирнєйши послухнїки, людзом ше муши понукнуц цошка цо думки скруци з каждодньових проблемох. А яки єст лєпши „бенседин” за таки ствари од национализма? То туня карта на хтору мож вше ознова бавиц и хтора, на першу лабду вше приноши успих и политични поени, а о пошлїдкох мало хто штудира, голєм нє на длугши час од того кельо тирва мандат. А пошлїдки, заш лєм оставаю. Кед ше релативизує число людзох хтори страдали у Ясеновцу, лєбо ше, и попри пресуди суду у Гаґу, релативизує ґеноцид у Сребреници, лєбо ше у єдней держави Олуя и Блєсак славя як державне швето и фешта, а у другей источашнє державна жалосц и Дзень здогадованя, вец нє мож обчековац же о пар роки тоти два держави буду мац нормални сушедски одношеня. Пошлїдок же вец велї нє можу вибиц зоз глави погришне думанє же су лєпши, успишнєйши, напреднєйши од гевтих других, хто ґод да тоти други. И так доокола, од виберанкох по виберанки, од референдума по референдум, од гоґ якей причини по гоч яку другу причину – єдно, те исте. А тото же лельо коштаю кнїжки за школу, за кельо подрагшело месо и подобне, га, то у другим планє. А там и останє ещи длуго, понеже од векшини медийох, лєбо од политичарох ище менєй, мож обчековац же нас доволаю до розума. А, видзи ше ми же ше пошвидко анї нє зяви дахто хто пове же „кнїжки, кнїжки браца мойо, а нє (националистични) цинґалови”. А док ше нє зяви дахто такого калибра, ниа єдна препорука одо мнє особнє: 1984. од Джорджа Орвела. Кед сце ю читали, нє подло з часу на час обновиц лектиру, а кед сце нє читали – пречитайце и шицко вам будзе ясне: и чом зме ту дзе зме, и кадзи идземе, и цо нас чека. Становиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово”

РУСКЕ СЛОВО 5

ТИЖНЬОВНЇК УЧЕБНЇКИ НА ЯЗИКОХ МЕНШИНСКИХ НАЦИОНАЛНИХ ЗАЄДНЇЦОХ

ВЕЛЬО РОБОТИ ЗА МАЛИ ТИРАЖИ Нєдостаток учебнїкох за наставу на язикох меншинских националних заєднїцох уж роками вельки проблем, а окреме ше актуализує початком школского року. Кед слово о настави по руски, тераз видруковани єден приоритетни учебнїк хтори нам хибел, алє лїстина школских кнїжкох хтори ище нє маме и далєй досц длугока

У

чебнїк за седму класу основней школи зоз музичней култури, єдини учебнїк хтори хибел у настави на руским язику за основну школу, а хтори бул у процесу видаваня, одно сно на утвердзеней лїстини приоритетних виданьох видруковани, и руски школяре го годни хасновац уж у тим школским року. Други меншински национални заєднїци пред початком нового школского року тиж достали нови приоритетни учебнїки. Превжати медзинародни обовязки Сербиї у рамикох приступаня до Европскей униї, алє и лєпши Закон о учебнїкох хтори реґулує тоту обласц, найбаржей допринєсли же поступок друкованя учебнїкох на меншинских язикох здобул якишик континуитет. Насампредз, прейґ ткв. Тройного спорозуменя хторе подписую Министерство просвити, Завод за видаванє учебнїкох и Национални совит, утвердзую ше приоритетни учебнїки, а цали процес, од писаня, одоброваня и друкованя, окончує ше по пошвидшаней процедури. – У настави на руским язику хибя ище даскельо ориґинални руски учебнїки хтори, накадзи буду пририхтани, войду до процедури друкованя – потолковала редакторка виданьох на руским язику у Покраїнским заводу за учебнїки Гелена Папуґа, хтора ґу тому надпомина же державни институциї з Националним заводом Руснацох спомнуте Спорозуменє подписали аж у марцу того року, цо значи же практично було половку менєй часу же би ше тогорочни циклус покончело. Як, гвари, аж у шлїдуюцим школским року будзе видно цали ефект нового приступу ґу питаню меншинских учебнїкох. – По 31. октобер маме придац лїстину приоритетних учебнїкох, же би були видруковани по початок школского 2017/18 року. Затераз скоро сиґурне же нашо приоритети буду Ґраматика за 2. и 3. класу, и Музична култура за 8. класу, а можебуц и Народна традиция за 1. класу – гварела Гелена Папуґа. Исту процедуру през подписованє анексу будзе ше повторйовац кажди рок, а фонд меншинских учебнїкох доставац нови наслови. Єдине цо може буц препреченє у процедури, то же дефиновани и термини за шицки други фази реализованя учебнїкох, окрем ключней, а то одобренє учебнїка, односно утвердзованє чи предложени текст одвитує державним школским планом и програмом, цо задаток Министерства. Без того, учебнїк нє мож дац до друку, анї хасновац у настави. Ище єден деталь дотераз бул скоро сущни проблем кед слово о обявйованю учебнїкох на меншинских язикох, а

6 РУСКЕ СЛОВО

то їх финансованє. Понеже обласц школского видавательства нєшка децентрализована, приватни, комерциялни видавательни хижи нє мали интерес друковац нїзкотиражни кнїжки од хторих нєт заробку. Тераз су по закону обовязни же би два одсто заробку од школских кнїжкох уплацали до заєднїцкого фонду з хторого ше потим будзе софинансовац тоту дїялносц. Значи, мож обачиц викрок у формалнопроцедуралней часци процесу друкованя меншинских учебнїкох, як и озбильнєйшу дзеку державних орґанох. Алє треба на розуме мац ище єден специфични про-

ЦО НАМ ИЩЕ ХИБИ На лїстини Националного совиту Руснацох начишлєни учебнїки хтори потребни за наставу по руски, дзе дзепоєдни уж у розличних фазох пририхтованя, а даєдни лєм у планє. За основну школу потребни учебнїки з народней традициї, виронауки, мацеринского язика и провадзаци авдио-диски коло ученбнїкох за музичне, як и векшина учебнїкох з природних наукох по руски за штредню школу. Вони сукцесивно буду докладани на лїстину приоритетох.

блем, хтори скоро заєднїцки шицким меншинским заєднїцом. Як толкує предсидателька Одбору за образованє Националного совиту Руснацох Мелания Римар, хтора ґу тому роками на рижни способи анґажована коло учебнїкох по руски, меншински заєднїци часто нє маю досц компетентни кадри же би ше випочитовало зложену процедуру, а источашнє, нїхто нє бул у зраженю интересу: – Кед слово о ориґиналних учебнїкох, тих хтори специфични за єдну заєднїцу як цо мацерински язик, виронаука, народна традиция, чежко найсц два компетентни особи, дзе єдна напише учебнїк, а друга го як член оценьовацкей комисиї одобри за хаснованє, бо обидва муша владац з материю, просвитнима предписанями и одлично знац язик. З другого боку, общи учебнїки з природних, лєбо дружтвених наукох треба лєм преложиц зоз сербского язика, бо су уж одобрени за хаснованє у настави, алє и ту треба найсц мотивованого прекладателя хтори ґу тому зна фахову терминолоґию – толкує Мелания Римар. О значеню теми нїзкотиражних учебнїкох гутори факт же у прешлим школским року 35 000 дзеци ходзели до основней школи на язикох осем националних меншинох. А кельо их єст у школским 2016/2017. року, дознаме у октобру.■ И. Сабадош 2. СЕПТЕМБЕР 2016.

ТИЖНЬОВНЇК ДЕЛЕҐАЦИЯ РУСКЕЙ МАТКИ У ПОКРАЇНСКЕЙ ВЛАДИ

ПОТРИМОВКА ЗА ФИЛМСКИ ФЕСТИВАЛ На инициятиву членох Рускей матки, єй делеґация прешлого тижня була на схадзки зоз Покраїнским секретаром за културу, явне информованє и одношеня зоз вирскима заєднїцами Мирославом Штаткичом и його заменїком Небойшом Кузмановичом

Н

а сходзе у Покраїнскей влади найвекша увага була пошвецена пририхтованю и финансованю Першого медзинародного мултижанрового русинского филмского фестивалу „Русин Филм Фест” хтори будзе отримани 1. и 2. октобра у Шидзе. У Орґанизациї „Русин Филм Фесту” ше зявює Шветова рада Русинох/Руснацох/Лемкох и Руска матка, а директну орґанизацию пребера Реґионални одбор РМ за Срим у Шидзе, та у делеґациї були предсидатель РМ и член Шветовей ради РРЛ Дюра Папуґа, заменїк предсидателя РМ и член Комисиї за културу Шветового конґреса РРЛ Миломир Шайтош, подпредсидателька Реґионалного одбору Рускей матки за Срим и директорка „Русин Филм Фесту” Саня Тиркайло и

Наздаваю ше успишному сотруднїцтву

член Управного одбору РМ Владо Джуджар. Як гварене, Руска матка нє задовольна зоз третманом проєктох хтори вони, алє и други здруженя орґанизую, понеже за Фестивал хтори того року орґанизую премиєрно, достали барз мало пенєжу. – Проєкт зме придали до Општини Шид, хтора нам опредзелєла 100 000 динари, а за исти проєкт зме од Покраїни достали лєм 12 000 динари. „Русин Филм Фест” прицагнул окремну увагу зоз тему, филмами хтори буду приказани и режисерами котри буду присуствовац на Фестивалу, а ресорни секретар Небойша Штаткич и його заменїк припознали же су нє информо-

РУСИН ФИЛМ ФЕСТ Перши „Русин Филм Фест” будзе пошвецени страданю Русинох/Руснацох/Лемкох у Першей шветовей войни, окреме у Лаґру „Талергоф”, о чим длугометражни документарни филм знял Алексей Денисов, режисер зоз Москви. Наявене и участвованє представнїкох Русийскей амбасади у Беоґраду, членох Шветовей ради РРЛ, представнїкох Комисиї за културу Шветового конґресда РРЛ, и представнїкох Орґанизациї Русинох зоз Москви, а присуство наявели и представнїки Покраїнскей влади АП Войводини, сообщела РМ. 2. СЕПТЕМБЕР 2016.

вани о тим проєкту, алє су окреме нєсподзивани зоз увагу хтору „Русин Филм Фест” уж прицагнул – гварел Дюра Папуґа. Понеже пенєж по Конкурсу за софинансованє програмох и проєктох у обласци защити нєматериялного културного скарбу и сучасней уметнїцкей творчосци националних меншинох-заєднїцох у АПВ уж розподзелєни под час предходней власци, ресорни секретар Небойша Штаткич и його заменїк гварели же пробую найсц модели же би помогли у финансованю того проєкту, хтори, як гварели, аж и од медзинародного значеня. Векшу финансийну потримовку годно достац аж у новембру, кеди би могол буц ребаланс покраїнского буджету. Представителє Рускей матки стретнуце у Покраїнскей влади вихасновали и за представянє почежкосцох пре статус Рускей матки, а представели и заєднїцки активносци шицких Русинох/Руснацох/Лемкох, котри нєшка жию у осем штреднєевропских и двох прейґокеанских державох, а котри орґанизовани у рамикох Шветового конґреса РРЛ. ■ С. Надь

РУСКЕ СЛОВО 7

НАШО МЕСТА „ДНЇ НОВОГО ХЛЄБА” У НОВИМ ОРАХОВЕ

СХАДЗКА ОПШТИНСКЕЙ РАДИ У ШИДЗЕ

ВИРОБОК СТРАТЕҐИЇ РОЗВОЮ

ЧИПКИ, РУЖИ И ВЕКНА Петнаста манифестация „Днї нового хлєба” у Новим Орахове отримана прешлого викенду, всоботу були спортски змаганя и диско вечар, а внєдзелю змаганє у вареню котлїка, вистава ручних роботох, културно-уметнїцка програма и на концу, наступ популарних шпивачох Манифестация „Днї нового хлєба” у Новим Орахове прешлого викенду отримана по петнасти раз и виволала вельке интересованє нє лєм самих валачаньох, алє и госцох зоз сушедних местох. Общи упечаток же потераз була найлєпше орґанизована и нащивителє ше могли добре забавиц и опущиц. Всоботу ше змагали спортски екипи у фодбалу и кошарки, домашнї и екипи з околних местох. После змаганьох найлєпшим екипом додзелєни погари, а потим орґанизовани заєднїцки полудзенок. Пополадню були „Бависка без гранїцох”, а вечар диско. Внєдзелю отримане медзинародне змаганє у вареню котлїка з овчецини, а победзел Имре Чабаї

8 РУСКЕ СЛОВО

и його екипа. У голу кино-сали отворена вистава роботох хтору пририхтали члени Секциї ручних роботох „Чипки и ружи”. Каждого року на тей вистави и часц народного облєчива, та того року виложени вецей як сто рижни хусточки на главу. Отримана и програма за дзеци „Розбавена улїчка”. Служба Божа у хторей о. Ґабор Барта пошвецел нови хлєб почала пополадню, а потим нащивителє Манифестациї могли пойсц на промоцию кнїжки Леванте Часара, вожиц ше у каруцох, лєбо покоштовац бухти хтори понукали членїци Активу женох з валалу. У културно-уметнїцкей програми участвовали дружтва зоз дзешец местох бачкотопольскей општини и Сенти, як и з Републики Мадярскей. У мено КУД „Петро Кузмяк” наступела дзецинска фолклорна ґрупа хтору за наступ пририхтал Владимир Маґоч. На концу наступели шпиваче Жарко Прибичевич з Бачкей Тополї, Атила Кекинь з Мадярскей и тамбурашски состав зоз Трешнєвцу. Манифестацию „Днї нового хлєба” орґанизує Месна заєднїца Нове Орахово, алє були уключени и други цивилни орґанизациї у валалє, як и числени спонзоре. Лю. Рац

Схадзка Општинскей ради, котра була отримана прешлого тижня у Шидзе, на дньовим шоре було вецей як 80 точки, а найзначнєйша була одлука о порушованю по ступку за виробок Стратеґийного плана розвою општини Шид и Општинского акцийного плану од 2016. по 2021. рок. Як новинаром после схадзки виявел Предраґ Вукович, предсидатель ОР, без спомнутого документа „нє годно рушиц напредок”, бо вон будзе фундамент дальшого розвою општини. – Зоз претходного плану зме затримали гевто цо зме оценєли же є добре, алє тиж додали и гевто нове цо нам предложели привреднїки и гражданє. Насампредз, думам на розвой польопривреди, пошореня индустрийней зони, як и отверанє нових роботних местох. После нашей одлуки шлїдзи же би ше вияшнєли и одборнїки Скупштини општини, а вец Канцелария за локални економски розвой Општинскей управи превежнє потребни мири – гварел предсидатель Вукович. По словох Бранимирки Ридьошич, само стойней фаховей сотруднїци у Канцелариї за локални економски розвой, слово о стратеґийним документу, а у поступку явней набавки будзе вибрани виробйовач документа хторому локална самоуправа порихтала шицки потребни документи и податки. – Документ значни прето же у нїм буду начишлєни шицки нашо розвойни плани з яснима оперативнима крочаями, дефинованима периодами витвореня, спомнутима тро шка ми и другима специфично сцами. Таки документ нєобходни за кажде аплицированє за средства при донаторох, и без такого документа нєт шанси анї аплицирац. Буду ясно де финовани цилї як цо розвой индустрийней зони и отверанє нових роботних ме стох, потим розвой образованя, туризма, култури и спорту, а у витвореню можлїве же би ше меняли приоритети цильох – пояшнєла новинаром будуци документ Бранимирка Ридьошич. Вл. Дї. 2. СEПТEMБEР 2016.

НАШО МЕСТА ОГЕНЬ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

ЗГОРЕЛ КВАРТЕЛЬ НА НОВИМ ШОРЕ

У квартелю остало згоренїско и ґар

Квартель на першим поверху заєднїцкого квартельного будинку у Улїци Иво Лола Рибар у Руским Керестуре, запалєл ше вовторок вечар у периодзе од 22 по 23 годзин. У огню нїхто нє покалїчени, алє цалком згорела єдна простория, а друга барз очкодована. Огень рушел кед ше запалєл телевизор, а теди у квартелю була його власнїца. Гоч го пробовала такой загашиц, огень ше преширел, алє ше єй прейґ тераси удало доволац помоц. Сушедово такой реаґовали и вицагли ю зоз квартелю и почали гашиц, док нє пришло Добродзечне огньогасне дружтво зоз Руского Кере стура и профе сийна огньогасна єдинка зоз Кули. Жителє будинку евакуовани през облаки и тераси, а интервенциї окре-

ОПШТИНСКА РА ДА СО ВЕРБАС

ПСИ БЛУКАЧЕ ВШЕ ВИНОВАТИ?

Општинска управа Вербас представела вименєни Правилнїк о поступку и способу ришованя вимогох за надополнєнє чкоди котру спричинюю пси блукаче, з цильом же би ше зопарло злохаснованє вимогох за надополнєнє покусаним. Правилнїк прилапела Општинска рада 25. авґуста. – Циль нового Правилнїка же би ше зменшало число судских поступкох котри ше водзи пред Општинским судом, и же би ше зменшало трошки. Вони барз вельки и за надополньованє чкоди ше видвоює значни средства зоз општинского буджету – гварела Мирна Пароци, явни правобранїтель.

2. СEПТEMБEР 2016.

Кед у питаню надополнєнє чкоди пре кусанє псох, зоз вимогу потребне доручиц особну карту на увид, записнїк Оддзелєня явней аґенциї за зоо хиґиєну и польопривреду, як и комплетну медицинску документацию. – Важне надпомнуц же Комисия котру образує предсидатель општини у термину од осем дньох од ступаня на моц того Правилнїка, муши принєсц одлуку чи прилапює поднєшену вимогу за надополнєнє чкоди у термину од 15 дньох од подношеня вимоги. Тиж так, новина и у суми надополнєня до 70 тисячи динари за дзеци и 90 тисячи за малолїтних, цо скоро у согласносци зоз потерашню праксу – гварела Пароци. Тиж, додала же суми потераз нє були преписани, и зоз новим Правилнїком дати векши овласценя Комисиї. Прешлого року зоз општинского буджету видвоєни 6,6 милиони динари як надополнєнє за кусанє псох, цо нє мали пенєж. Т. Х.

ме помогнул Иґор Варґа, бо ше зоз його видлїчкаром дзвигало драбину по хторей людзе зиходзели. Огень гашени два, три годзини. Рано на тото место пришла инспекция, после чого почало розчисцованє терену. С. Надь

З РОБОТИ ЯКП СТАНДАРД” У ШИДЗЕ ”

ДВА НОВИ ПРЕВОЗКИ ЗА ШМЕЦЕ

Явно комуналне подприємство „Стандард” у Шидзе богатше за два нови превозки за транспорт шмеца. Точнєйше, єдно купене у марцу, а друге достате як донация, и хаснує ше за транспорт контейнерох за шмеце. Понеже тото комуналне подприємство одвожи шмеце и зоз валалох у шидскей општини, по словох Славици Сремац, о.д. директора, у планє по конєц рока набавиц ище єдну превозку. Кед ше то нє уда, вец ю остава купиц у 2017. року. – Тиж ше планує набавиц єдну превозку за транспорт загинутих животиньох. Тота инвестиция коштала коло 4,5 милиони динари, а средства би ше мало обезпечиц зоз општинского Фонда за розвой животного штредку. Купели зме и хладзальню за умартих хтора у каплїци на теметове у улїци Дюри Киша, Добре зме опремени и зоз косачками, тримерами и моторнима пилами за отримованє желєних поверхносцох. Того року було досц дижджу, та трава швидко рошнє, алє ше намагаме же би ше поряднє ушорйовало желєни поверхносци – наглашує директорка Славица Сремац. Желєни поверхносци отримую троме роботнїки. „Стандард” задлужени за отримованє штирох теметовох у Шидзе и за хованя на нїх. Наша собешеднїца додава же будзе ушорена и каплїца на теметовох у улїци Дюри Киша, виляти нови дражки и пооправяни лавки и покладзени кошарки за одрутки. Вл. Дї

РУСКЕ СЛОВО 9

НАШО МЕСТА ЕНЕРҐЕТСКА ЕФИКАСНОСЦ И ЯК ШЕ БУДЗЕМЕ ГРАЦ ТЕЙ ЖИМИ

ОД ЦЕПЛОТНИХ ПУМПОХ ПО ШОРОВИ ОБЛАКИ Пише: Дюра ВИНАЇ

Звичайно концом лєта, зоз першима швижшима ноцами, почина ше роздумовац о зогриваню на жиму и зоз чим би було найлєпше топиц. Приповедки починаю од енерґетскей ефикасносци и обновююцих жридлох енерґиї, а вец ше прейдзе на реалносц наших буджетох – перше позатикайме дзири, заменьме облаки и дзвери котри нє дихтую, а вец рушме далєй

З

а людзох котри жию у хижох, зогриванє значни трошок за домашнї буджет. Гоч зоз котрим енерґентом ше зогрива просториї, кажди ма свойо нєдостатки и предносци. Обновююци жридла ище вше на початку применьованя, вообще су нє тунї, єст вельо укладаня и нєпознати фактори, зоз чим поставаю ризик. З каждим дньом ше доходзи до нових спознаньох, алє усовершованє и їх ефикасносц иду помали. ЦЕПЛА ВОДА З НЄБА На закрицох новосадских хижох нєт вельо соларнни плочи. Нєт их на закрицох анї по других местох, и фотоґрафиї цо видзиме на рекламох, поєдинєчни. Єдина хижа котра на закрицу ма два соларни плочи находзи ше у Карадьордьовей улїци. Єй власнїк, у ствари ма фирму котра поставя тоти панели, а заинтересованим преходнїком то колє очи и приходза до ньго ше розпитац о функционованю, и директно на самим месце ше упознаваю як то функционує. – Же бисце од априла по новембер мали у обисцу цеплу воду, а штирочлена фамелия ю хасновала абсолутно задармо и без огранїченя, досц вам тоти два соларни

10 РУСКЕ СЛОВО

плочи на поверху хижи. Цеплей води, односно, лїтней єст и у жимних мешацох, кед єст слунка, алє вельо менєй. Поставянє цалей системи, од плочох, цивох през мури, по чоп у купатилу и кухнї кошта 3 500 евра. Гоч то на перши попатрунок драге, вообще нє мали пенєж, то ше виплаци за даскельо роки. Ґаранция дзешец роки, а ви нє трошице анї динара за струю – гвари Стеван Стеванович. Гоч людзе нє навалюю на соларне зогриванє води, вон по януар ма роботи на двох нових будинкох у городу, на котрих инсталує цалу систему соларней технїчней води. ТУНЄ ПАТОСОВЕ ЗОГРИВАНЄ Юлиє Еделински з Петроварадину, ширшей явносци познати як вельки прихильнїк и популаризатор рижних формох алтернативней енерґиї, тих дньох направел крочай далєй – поставя електричне патосове зогриванє, котре ше указало як ефикасне – мало троши енерґиї, а зогрива веьки поверхносци. – Кладзе ше под ламинати, цегелки, каменї, паркет... Важне добре порихтац и обезпечиц подлогу, же би була ровна и добре изолована, же би цеплота ишла лєм до го2. СЕПТЕМБЕР 2016.

НАШО МЕСТА ре. Вец приходзиме ми и поставяме тоту електричну фолию. То, такволана суха ситема. Указала ше барз ефикасна и практична, добре вихаснована електрична енерґия, нє потребни котли и зогриванє води, зогривачи. Прейґ специялних електричних преводнїкох зогрива ше патос и цалу просторию – гвари Юлин Еделински. ЦЕПЛОТНИ ПУМПИ ЗОЗ ЖЕМИ Уж даскельо роки цеплотни пумпи по стали прави гит у заходней Европи, а помали ше селя и до нас. Засновюю ше на вицагованю води зоз жеми, спущованю єй енерґиї за даскельо ступнї, и таку, розхлад зену воду, врацаю назад. Пред даскельома роками цени тих пумпох ше рушали коло дзешец тисячи евра, а тераз их уж могло до стац за три-штири тисячи евра. Правя их шицкии познати векши шветово енерґет ски фирми, нєпреривно усовершую и виправяю гришки, алє и тримаю цени, и то досц високи цени. Китайски цеплотни пумпи мож купиц спод три тисячи евра, релативно су доброго квалитету. Но, ґу трошком самого инсталованя пумпи, треба додац ище трошки – копанє студнї, радиятори под патос або на мур, а кед уж постої централне зогриванє, треба го дакус применїц ґу новому котлу, додац рижни вентили и електронїку... и трошки ше назбераю найменєй три-штири тисячи евра.

ЕНЕРҐЕТСКА ЕФИКАСНОСЦ Енерґетска ефикасносц значи зменшане трошенє енерґиї, односно мудре трошенє, котре би оможлївело трошенє менших енерґетских ресурсох. То ше посцигує зоз лєпшим процесом продукциї, источашнє продуковац електричну енерґию и цеплоту, рециклажу, зберац и вихасновац побочни продукти продукциї...

2. СЕПТЕМБЕР 2016.

АКЦИЇ ШПОРОВАНЯ Европска уния себе зарисовала же би у периодзе од 2007. по 2020. рок, за 20 одсто прешла на обновююци жридла енерґиї, Медзинародна аґенция за енерґетику преценює же ше трошенє енерґиї звекша за 40 одсто. Прето барз важне же би влади шицких жемох запровадзовали окремни акциї за шпорованє и рационализацию енерґиї, односно применьованє обновююцих жридлох енерґиї. Сербия троши два раз вецей енерґиї од шветового просеку. Лєм прейґ нєефикасного зогриваня, трациме 25 одсто енерґиї.

На концу, пумпа роби на струю, так же ше и ю плаци, а вжиме ше нє мож опрец на соларни плочи на поверху хижи. ВАЖНЕ ЗАЧУВАЦ ЕНЕРҐИЮ Европска уния ище 2007. року дефиновала циль же би жеми, члени ЕУ, преходзели на обновююци жридла енерґия. По 2020. рок, котри помали сцигує, уж би 20 одсто требало хасновац обновююцу енерию. Богатши жеми превозишли тоту квоту, медзитим, худобнєйши заоставаю, и вироятнє ю анї нє виполня. Наша влада, дзешка у истим чаше, зарисовала себе ище амбициознєйши циль, же би по 2010. рок аж 12 одсто прешла на обновююцу енерґию. Циль, нормално, нє виполнєти. У нас ше найвецей уклада до демит-фасади и ПВЦ облакох и дзверох. Гоч то далєко од того цо ше сцело посцигнуц, фаховци гваря же и то барз добре, понеже ше на таки способ зашпорує досц енерґиї, а то уж єден крочай блїжей ґу цалей акциї очуваня енерґиї. ■

РУСКЕ СЛОВО 11

ЕКОНОМИЯ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ ВЕЛЬКЕ ПОНУКАНЄ ПАПРИҐИ

КУПЦИ ЗБИВАЮ ЦЕНУ Пише: Сенка НА ДЬ

Годно буц же ше велї Керестурци, котри того року видзели можлївосц добре заробиц на паприґи, спреведли, односно були спреведзени, понеже пласман паприґи, за тераз, нєизвесни. Гоч було наявене вецей одкупни места и сиґурни пласман, вельке количество паприґи дало простору за збиванє ценох, хтори ше з дня на дзень меняю

П

априґаре того року маю вельки трошки пре превентивни мири защити паприґи, ратованя од хоротох, та аж по наднїци – перше за пресадзованє, а тераз и оберанє. По ситуациї уж на початку сезони, велї ше обаваю же нє годни врациц уложене. За паприґу другей класи одкупйоваче плаца 25 динари, такволани „микс” першей и другей класи коло 32 динари, а цена першей класи зоз початних 60 спадла на 40 по 45 динари. – Ми ше н а здавали НАДНЇЧАРЕ МОЖУ ДОБРЕ ЗАРОБИЦ добрей цени Вельки количества под паприґу вимагаю и вецей и думали же наднїчарох, та вони у сезони барз глєдани. Хто нє то будзе весадзи паприґу того року може добре заробиц, понеже цей як 50 цена наднїци од 170 по 200 динари на годзину. динари. ЦеКерестурци воля анґажовац людзох з валалу, пре- на нїяка, а у то же векшина зна оберац паприґу, а ґу тому нє му- Ке р е с т у р е ша видвоїц додатни пенєж за роботнїкох зоз других настал гаос, местох. Им ше углавним додатно плаци и превоз, а понеже оддзепоєдни котри орґанизую роботнїкох зоз других к у п й о в а ч е местох питаю аж 300 по 400 динари по роботнїкови, збиваю цегварели у Здруженю паприґарох. ну. Колеґа

12 РУСКЕ СЛОВО

зоз южней Сербиї ми гварел же там оберачка лєм цо почина, та нє знам цо ше случує же, наводно, єст тельо роби. Єст аж и инсинуациї же ше увожи паприґу зоз Македониї – гварел єден з паприґарох и член Здруженя „Капсикум анум” Славко Малацко Сачи. ОДКАЗУЮ ОДКУП Цена вшелїяк нє вигодна, алє паприґу найважнєйше предац. Од вєдно 8-9 одкупних местох, кельо єст у валалє, кажди дзень ше случує же даєдно одкаже одкуп, та ше паприґаре кажде рано муша информовац чи вредзи исц оберац. – Маме два гольти под паприґу и пред даскельома днями зме оберали, та нам перша класа остала. Тото цо нє предаме навелько, кладземе до мехох, та виложиме опрез обисца и наздаваме ше же так попредаме. Дзепоєдни одкупйоваче препатраю паприґу як през рентґен, вимагаю же би плоди були совершени, а хто же ма таку паприґу? Обецовали же одкупни ме ста 2. СЕПТЕМБЕР 2016.

ЕКОНОМИЯ будзе вецей, а ниа, єст их исто як и влонї – гварела єдна зоз нєзадовольних паприґаркох. Одкупйоваче ше оградзую же вони маю огранїчени капацитети. – Береме першу класу, другу и микс, звичайно береме з каждей по єден камион дньово, а вшелїяк же єй єст вецей як цо можеме вжац – гварел Павле Малацко, чия фирма „Т-пам” поштреднїк у одкупу паприґи. – Квалитет паприґи вшелїяки, єст и першей и другей класи. Того року понуканє вельо векше як поглєдованє, а цени збиваю и формую главни бавяче, а нє ми. Перша класа велька, здрава паприґа и пакує ше до ґайбох хтори углавним чежки до 12-13 килограми. До миксу медзи першу и другу класу спада паприґа нє лєгчейша як 100 ґрами, вона нє шме буц барз закривена, опечена, лєбо зоз шпляхами, а на себе шме мац до 10 одсто желєного. У другей класи можу буц менши, закривенши и 20 одсто шпляхави. Єст днї кед павза у одкупу, алє тоти проблеми пробуєме ришовац, кед єден дзень дахто нє вежнє, ютредзень ше зяви дахто кому треба и думам же у Сербиї нєт место дзе єст таке количество паприґи на єдним месце як у Керестуре. Ми сотрудзуєме зоз коло осем фирмами и вше ше зявюю даяки нови – толкує Малацко. У ПРОБЛЕМУ ШЕ УКАЗАЛО ЗНАЧЕНЄ ЗДРУЖЕНЯ Ду ши ца Орос зоз Здруженя паприґарох „Кап си кум анум” гва ри же єст и папри-

ОДУСТАЦ ОД ОБЕРАНЯ? Дзепоєдни людзе уж и одуставаю од обераня, понеже кажди дзень вше горше. Єст роздумованя же кед ше так предлужи, у догварки шицки станю зоз обераньом, та ше так останє без роби. Зоз ценами од 25 по 30 динари, практично, нє мож покриц анї наднїци. 2. СЕПТЕМБЕР 2016.

ЖАТВА СЛУНЕЧНЇКУ У КОЦУРЕ

НЄ ЗАДОВОЛЬНИ З УСЛОВИЯМИ

ґи, а єст и заинтере сованих купцох. – Одкупйоваче нас условюю, вимагаю екстра класу, пребераю, врацаю, а найгорше кед паприґа уж у ґайбох, а вони нє приду по ню. У валалє єст ситуация же порихтани три, штири тони паприґи хтори стоя, а купца нєт. Здруженю тераз праве таки приоритет – гварела Душица. – Будземе глєдац директних купцох, понеже тераз паприґа углавним идзе през даскелї руски, цо на чкоду паприґарох. Кед бизме предавали конєчним купцом, достали бизме, поведземе, реалну цену. Здруженє того року орґанизовало одкуп „миксу”, а понеже паприґа идзе директно купцови, паприґаре доставаю лєпшу цену, 38 динари. Медзитим, анї там нє мож попредац вельки количества паприґи, бо су огранїчени на єден шлепер дньово. По словох Павла Малацка, же би ше попредало шицку паприґу, требало би ище два, лєбо три одкупни ме ста. – Контактовал сом зоз єдну хладзальню хтора ма представительства ище у даскелїх державох, та можебуц запровадзиме сотруд нїц тво и зоз ню, же би зме розтерховали одкуп – наявел Павле. Початок сезони вшелїяк нєвигодни, алє понеже уж у септембру до валалу почню ходзиц нєорґанизовани накупци, можебуц ше зоз нїма паприґаре годни баржей поєднац. ■

Жатва слунечнїку у Коцуре на кратки час почала штредком авґуста, кед скошени мали поверхносци, и тоти парасти так повесц мали найвецей щесца. Потим ушлїдзели вецей днї з дижджами, нїзшима температурами и витром хтори застановели жатву, та ше ю предлужело аж о тидзень, кед ше вихвилєло. Коло авансней цени, як и каждого року, єст вельо бешеди. З початку, кратки час, була 42 динари по кили, та мала часц парастох хтори перши скошели слунечнїк виплацени по тей цени, медзитим, указало ше же тота цена була нєреална, та познєйше спадла на 36 динари по кили, зоз урахованим ПДВ, цо ше парастом нє пачело.

Слунечнїк у валалє могло предац до Польодїлскей задруґи „Класка”, роботней єдинки подприємства „Либела продукт” и проточного маґацину подприємства „Фарм кооп”, а од нїх дознаваме же цена зоз доплацованьом годна буц найвецей 40 динари по кили слунечнїку. На польох у другей половки авґуста лєм часц слунечнїкох була суха и дозрета, та жатва ишла помали. Пре бурю и витри у хотаре було вельо поваляни слунечнїки, хтори нє мож цалком скошиц, та парасти после косидби ручно зберали калапи. Т. Ходак

РУСКЕ СЛОВО 13

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ЗАКОНЧЕНИ „ДНЇ РУСКЕЙ КУЛТУРИ” У БЕОҐРАДЗЕ

З НАРОДНИМ ОБЛЄЧИВОМ ПРЕДСТАВЕНА И МОНОҐРАФИЯ На предостатнєй програми Манифестациї „Днї рускей култури” у Беоґрадзе, у Етноґрафским музею 26. авґуста представена Моноґрафия „Народне облєчиво бачванско-сримских Руснацох”, дзе у програми були облєчени дюрдьовски аматере з Културно-уметнїцкого дружтва „Тарас Шевченко”

Б

ешедуюци о краткей историї Руснацох и значносци видатей Моноґрафиї, програму отворела редакторка кнїжки Любица Отич, историчарка и музейна совитнїца и єдна з авторох, мр Катарина Радисавлєвич, котра визначела дзепоєдни важни сеґменти зоз кнїжки. Кнїжка своєфайтови приручнїк за правилне облєканє женскей рускей шмати, односно єй кодекс. – На терену у валалох дзе жию Руснаци сом похопела же о правилним облєканю зна лєм мале число женох котри помагаю женом и дзивком же би ше облєкли. Кнїжка написана на час, бо ми ше видзи же би ище можебуц лєм дзешец роки исновало знанє о тим, гварела мр Катарина Радисавлєвич, етнолоґ и виши кустос. Док вона толковала, Маґдалена Надь з Дюрдьова источашнє облєкала жену пред публику и указовала шицки часци облєчива, од обуї, по фитюлу. Вона и толковала як ше дакеди чесало власи, дзе ше куповало платно за сукню, дзе ше яку шмату ношело. – Знало ше дзе ше яка шмата ноши, цо ноша дзивки, а цо андї. Шмата котру ноша жени представяла фамилиярни, материялни статус. За платно часто предавали дарагоциносци з обисца. Як тераз, так и дакеди, з облєчивом було вецей способи прикриц нєдостатки на жени або дзивки, толковала Маґдалена Надь. У програми члени КУД „Тарас Шевченко” облєчени по кодексу з кнїжки презентовали облєчиво, алє и руски шпиванки и танци, як часц националного идентитету. Женска жридлова ґрупа шпивала у блишових пасових сукньох зоз хусточками на глави, члени виводзацкей фолклорней ґрупи и Дзивоцкей шпивацей ґрупи танцовали и шпивали у папланових сукньох, з варґочом и баршоньом на глави. Хлопи котри шпивали, танцовали и грали були

14 РУСКЕ СЛОВО

облєчени до святочних шматох – чарних надраґох, билей кошулї, лайбика, калапа, чижмох, або ципелох. – Велька чесц представиц ше у таким значним зданию, а окреме сом задовольна же ю мали и Руснаци. Потераз ше таке поспишело лєм Словацом. Найзначнєйше же указане хто зме и цо зме, и же зме заинтриґовали беоґрадску явносц. Була сом нєсподзивана кед ми єден з нащивительох после презентациї гварел же нїч нє знал о Руснацох и же таку достоїнственосц нїґдзе нє видзел. Мнє, Рускинї то барз вельки комплимент, алє и нашей заєднїци, на котру сом барз горда – гварела Любица Отич. Окремне задовольство за участвованє у орґанизациї виражела и др Миряна Дєкич, етнолоґ у Покраїнским Заводзе за защиту памятнїкох. Вона на дарунок од єдней Рускинї з Беоґраду того дня на Манифестациї достала вишивани ручнїк, як го и вона наволала, гоч нє бешедує по руски. – Вечар бул барз успишни, була гармонична, мила и спонтана атмосфера. Горда сом на Руснацох. Указало ше же тот народ нє бул досц медийно заступени, озда ше нє знал надрилїц, або нє мал гласних заступнїкох, а ми ше будземе намагац же би то нє було так и надалєй, гварела др Миряна Дєкич. После програми присутни послужени зоз традицийнима єдлами котри пририхтали жени зоз Жридловей ґрупи, а котри дзечнє зоз присутнима бешедовали о рецепту шицких лакоткох и сланих старих народних печивох, а велї медзи нїма ше жадали сликовац зоз аматерами котри були облєчени у руских шматох. С. Саламун 2. СЕПТЕМБЕР 2016.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА У КЕРЕСТУРСКЕЙ ДЗЕЦИНСКЕЙ ЗАГРАДКИ „ЦИЦИБАН”

ПЕРШИРАЗ ЦАЛОДНЬОВА ҐРУПА ПРЕДШКОЛЦОХ

ПУТОВАНЄ ПРЕЗ ЧАС ДЛУГЕ ЄДЕНАЦ ВИКИ У рамикох „Дньох рускей култури” у Беоґрадзе внєдзелю, 28. авґуста у Етноґрафским музею у Беоґрадзе, отримана остатня манифестация зоз хтору ше представела руска национална меншина. Настала пред двома роками у рамикох проєкта Стретнуце з локалнима заєднїцами хтори прирхтали домашнї, Етноґрафски музей у Беоґраду, Секретарият за привреду и туризем АП Войводини и меншински Заводи за културу. На початку, пред двома роками свой историйни, културни и традицийни скарб представела словацка национална меншина. За два тижнї кельо тирвала манифестация, Руснаци зоз етно-виставу, представяньом литературней и културней творчосци, приблїжели нащивительом Етноґрафского музею у Беоґрадзе наш богати скарб. Нароком, чи нє, остатнї дзень своєродного перформансу Руснацох зоз тих просторох, припаднул препатрунок историйних фактох. Професор новосадского факултету на Оддзелєню за русинистику, др Янко Рамач у преподаваню винєсол факти о Руснацох хтори призначує история. Но, то було лєм условно поведзено преподаванє, бо вецей випатрало на интересантне путованє през час – од 10. вику кед ше у историйних артефактох першираз спомина мено Руснак – Рутен, та по нєшка. – У историйних документох мено Русин ше зявює у 10. вику. О тим шведоча документи хтори найдзени у Греческей. На заходзе пренайдзене мено Рутен, а спомина ше у историоґрафских документох у 11. и 12. вику. Скорей як прияли християнство були паганє. Пред зєдиньованьом, кажде племе мало свой язик и обичаї. То бул час кед на востоку оформена Києвска Рус як єдина славянска держава – гварел др Янко Рамач на початку свойого преподваня, хторе було путованє през виковну историю Руснацох. Под час „Дньох рускей култури” у Беоґрадзе, Етноґрафски музей бул солидно нащивени, а велї з нащивительох були приємно нєсподзивани, окреме з програмами у хторих представени наш фолклорни скарб и обичаї. ■ А. Паланчанин 2. СЕПТЕМБЕР 2016.

Од того школского року, у дзецинскей заградки „Цицибан” у Руским Керестуре, хтора у составе ПУ „Бамби” з Кули, будзе робиц єдна нова ґрупа предшколских дзецох хтора будзе робиц цалодньово (8 годзини), а єдна остава як полудньова (штири годзини). До цалого „Цицибану” уписани 125-еро дзеци. Як дознаваме у „Цицибану” од главней виховательки Емилиї Костич, нова ґрупа оформена дзекуюци инициятиви родичох предшколских дзецох котри потераз у оводи оставали по штири годзини. Родичом пре роботу баржей одвитує кед им дзеци у дзецинскей заградки можу остац длужей як штири годзини, прето ше у „Бамбию” нашли можлївосци прилапиц тоту инициятиву. Так у керестурскей дзецинскей заградки од септембра будзе єдно оддзелєнє зоз цалодньовим пребуваньом до хторого уписани 23-йо дзеци, а друге остава полудньове, дзе єст 20-еро дзеци од 5 по 7 роки хтори ше за школу пририхтую по окремней пририхтуюцей предшколскей програми. Треба наглашиц же медзи нїма лєм 26-еро котри нарок буду школяре, а то число достаточне лєм за єдно оддзелєнє.

У керестурским оддзелєню дзецинскей заградки од першого септембра предлужую робиц и други пейц цалодньово ґрупи дзецох од єдного по пейц роки. У предполадньовей змени буду ходзиц 25-еро дзеци од рока по три роки, подзелєни до двох – младшей и старшей яшельковей ґрупи. Предполадньом буду робиц и два такв. обданїщово ґрупи, старша за дзеци од 3-4, роки и младша за тих цо маю од 4-5 роки, як и єдна мишана у пополадньовей змени. Наступни школски рок у „Цицибану” почина зоз 125 уписанима дзецми, котри розпоредзени у седем воспитних ґрупох, а з нїма буду робиц седем виховательки и два сотруднїци. М. Афич

РУСКЕ СЛОВО 15

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ОТРИМАНА 31. КУЛТУРНА МАНИФЕСТАЦИЯ „МИКЛОШЕВЦИ 2016”

ЛЄТО ЗАОКРУЖЕНЕ ЗОЗ БОГАТУ КУЛТУРНУ ПРОГРАМУ Всоботу манифестация почала зоз промоцию кнїжкох поезиї и виставу малюнкох Владимира Провчия, а у вечаршей програми госцовало и КПД „Дюра Киш” зоз Шиду. Внєдзелю манифестация почала зоз покладаньом венцох и Службу Божу, а пополадню отримана програма „Поздрав ровнїни”, док вечарша позберала шпивачох од соло по секстет

В

соботу, 27. и внєдзелю 28. авґуста, отримана Културна ма нифе стация „Миклошевци 2016”. Манифе сация почала зоз промоцию кнїжкох поезиї и виставу ма люнкох Владимира Провчия з Матульох при Риєки, а народзеного у Миклошевцох. Привитал го предсидатель КУД „Яким Ґовля”, Славко Ждиняк. Провчи на промоциї пречитал даскельо свойо писнї, а бешедовал з велькей мири, о стану Руснацох котри далєко од векших руских стредкох, як и почеж ко сцох зоз хторима ше стретаю. Малюнки котри того року виложел приказую рижни файти квеца. У вечаршей програми патраче мали нагоду патриц концерт КУД „Дюра Киш” зоз Шиду и КУД „Яким Ґовля” з Миклошевцох на концу здружених дружтвох „Дюра цаловечаршого концерту одшпивали шпиванку „Дай нам Боже добри час” Киш” зоз Шиду и „Яким Ґовля” з Миклошевцох. Домашнї наступели у першей часци зоз ционовац и пририхтац публики годзину и пол прекрашицкима своїма секциями – младшу и старшу танєчну, сней програми. та шпивацку. Шидянє наступели зоз младшу и старшу НА МАНИФЕСТАЦИЇ НАСТУПЕЛИ шпивацку секцию, ДЗЕШЕЦ ДРУЖТВА та з єдну танєчну пару, котра одтанВнєдзелю манифестация почала зоз покладаньом венцовала барз успишну миниятуру. цох на памятнїк погинутим у отечественей войни, а Конферансу водзе- предлужела ше зоз служеньом Служби Божей. Домашнї ла Ле ся Мудри, а парох о. Яким Симунович, з тей нагоди наказовал по програма закончена горватски же би и госци розумели. А бешедовал о люботак же обидва дру- ви котру бизме требали пестовац єдни ґу другим, а нажтва вєдно одшпи- сампредз требали бизме любиц Господа Бога. Тиж пововали шпиванку лал шицких котри були у церкви же би пошли опатриц „Дай нам Боже до- виставу малюнкох, як и на пополадньову манифестацию. На манифестацию пришли и двоме бициґлисти з бри час”. З другого боку, Руского Керестура – Славко Пап и Деян Будински. Пополадньова манифестация под назву „Поздрав ровМиклошевчанє указали же фолклор нїни” започала з интонованьом державней гимни РГ и ище вше барз попу- шветочней шпиванку Руснацох у РГ. Потим присутних ларни у валалє. На- привитал министер економиї у влади РГ, Томислав Падополнююци єдни ненич, котри донєдавна бул началнїк општини Томповдругих, указали же ци, дзе припадаю и Миклошевци. У мено покровителя, можу Совиту за национални меншини РГ, присутних привиУ Миклошевскей греко-католїцкей здружени барз ус пи шно функ - тала Рената Тришлер, подпредсидателька Совиту. Медзи церкви була Служба Божа

16 РУСКЕ СЛОВО

2. СЕПТЕМБЕР 2016.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА визначнима госцами були предсидателька Союзу Русинох РГ, Дубравка Рашлянин, член Совиту за национални меншини РГ и секретар Союзу Русинох РГ, Звонко Костелник, предсидатель и представнїк радох рускей националней меншини зоз Вуковару, Осиєку и Томповцох, представнїки општини Томповци, та месного одбору Миклошевци, як и домашнї парох о. Яким Симунович, та вельке число кутурних дїячох. На манифе стациї наступели 10 дружтва мед зи котрима осем нашо, а по єдно мадярске и горват ске. Од наших дружтвох наступели: КУД „Яким Гарди” зоз Петровцох, КУД „Осиф Ко стелник” з Вуковару, КД Руснацох з Винковцох, КД Руснацох Цвелфериї з Райового Села, КД Руснацох и Українцох „Рушняк” ПҐЖ, Дружтво Руснацох и Українцох „Ка лїна” Риєка, Дружтво „Руснак” Петровци, та домашнє КУД „Яким Ґовля” з Миклошевцох. Нашо дружтва зоз Петровцох, Миклошевцох и Вуковару, представели ше зоз шпиваньом и зоз танцами, док други представели свойо хорски секциї лєбо шпивацки ґрупи, а Райовоселци свой оркестер котри водзи, а источашнє и шпива Даниєл Грубеня. Конферансу водзели Анамария и Матей Мудри, члени подростку фолкорней секциї КУД „Яким Ґовля”. ШПИВАЧЕ ОД СОЛО ПО СЕКСТЕТ Внєдзелю вечар на манифе стациї, котра позберала шпивачох од соло по секстет, патраче мали нагоду по слухац вецей виводзачох котри одшпивали 17 шпиванки. Мали зме нагоду чуц Миу Бучко з Миклошевцох зоз шпиванку „Сциха”, Клару и Кристияна Миклош зоз Сотину у соло и дует виводзеню шпиванкох, Клара одшпивала шпиванку „Танцошка” док Кристиян одшпивал „Ровнїно моя”, вєдно одшпивали „Били орґони”. Здружена орке стра КУД „Осиф Ко стелник” з Вуковару и КД Руснацох Цвелфериї з Райового Села зоз шпиваком Даниєлом Грубеня виведли „Писню Руснака” и „Дай нам Боже, добри час”. Михаел Ґрищук зоз Петровцох одшпивал шпиванку о пекарови, а векшину приємно нєсподзивал його чисти и дикцийно точни

Владимир Провчи представел свою творчосц

2. СЕПТЕМБЕР 2016.

Квинтет Миклошевскей шпивацкей ґрупи- з лїва на право: Паула Поточки, Соня Токач, Сабина Ждиняк, Александра Николич и Милица Мишлєнович

шпив. Паула Поточки з Миклошевцох одшпивала шпиванку „Красна ноц” док квинтет Младшей женскей шпивацкей ґрупи з Миклошевцох одшпивал „Кед овоци квитли”. Михайло Голик зоз Петровцох одшпивал популарну шпиванку „Карчмар, дай нам вина”, а секстет Женскей шпивацкей ґрупи з Миклошевцох котрих провадзели Вучедолски тамбураше представели ше з писню „Можеш, мили, можеш”. „Били лебеди” одшпивали нам Любов Колєсар и Ле ся Мудри з Миклошевцох, а „Часто думам на це” Мая Рац и Адрияна Ралиш зоз Петровцох. Михайло Голик и Аня Ґрищук зоз Петровцох одшпивали шпиванку „Придз пред сушеда”, док „Писнї сон” шпивала Любов Колєсар з Миклошевцох. Зоз Петровцох пришол ище єден дует члени тамтейшого Дружтва „Руснак” Ивона Гнатко и Анабела Кнежевич, а шпивали шпиванку „Ей, сущела лїщина”. За конєц тей програми, Любов Колєсар и Ле ся Мудри з Миклошевцох, одшпивали шпиванку „Ой, врац ше, мили, мой врац”, як поведзене у конферанси, за шицких Миклошевчаньох котри пошли з дому пре рижни причини. На гармоники их провадзел Борис Бучко. Конферансу вод зели Паула Поточки и Анамария Мудри. Орґанизатор тей манифе стациї КУД „Яким Ґовля” з Миклошевцох, покровитель Совиту за национални меншини РГ, а сопокровителє општина Томповци и Союз Русинох РГ. Попри велїх визначних културних и политичних дїячох, та представнїкох церкви, манифе стацию провадзела и делеґация Руснацох зоз Сербиї у котрей були Желько Ковач, предсидатель ВО НСРС, Ивана Дудаш, о.д. директорка Заводу за културу войводянских Русна цох и Йоаким Рац, ди ректор Дома култури Руски Кере стур.■ Агнетка Балатинац

РУСКЕ СЛОВО 17

ROK XI

АВҐУСТ 2016 ^islo 21 (123)

ДЮРА ПАПУҐА, ПРЕДСИДАТЕЛЬ РУСКЕЙ МАТКИ И ЄДЕН ЗОЗ СНОВАТЕЛЬОХ ШВЕТОВОГО КОНҐРЕСА РРЛ

Рубрику ушорел: Борис ВАРҐА Розгврку водзела: Мария АФИЧ

ИНТЕРВЮ

ПЕРШЕ БУЛИ ЕМОЦИЇ, А ВЕЦ – РОБОТА Снованє Конґреса починало од Русинскей оброди зоз Словацкей и нашей Рускей матки, а прилапело го и Стоваришенє Лемкох з Польскей

П

ад комунизма, конєц Жимней войни и розпад СССР – створели условия же би Руснаци у швеце порушали диялоґ и свойофайтове „нове националне препородзенє”. На медзинародним и реґионалним уровню, Руснаци ше зєдинєли до даскелїх асоцияцийох, верховних орґанизацийох, найважнєйша и найуплївовнєйша з нїх то – Шветови конґрес Руснацох/Русинох/Лемкох (РРЛ). Одлука о снованю Шветового конґреса РРЛ принєшена у марцу 1991. року у Медзилаборцох, у Словацкей, а нєшка зєдинює Руснацох зоз дзешец державох и двох континентох – Европи и Сиверней Америки (опать антерфиле). Були сце на шицких Шветових конґресох РРЛ од

РС його снованя. Як випатрали початки формованя

тей найвекшей медзинародней орґанизациї Руснацох у швеце? Перши и други Шветови конґрес – були барз емотивни, бо то бул початок. Позиходзели ше людзе зоз жемох у хторих жиєме, були перши упознаваня, толкованя хто зме, одкадз зме, информовали ше о тим як ше Руснаци розсельовали зоз старого краю. Перши два Конґреси, у Медзилаборцох (1991) и Кринїци (1993), були дводньово, робели лєм у пленуму, людзе виходзели на бину и сцели бешедовац. Вельо було емоциї, плакали од радосци и нашо делеґати кед виходзели бешедовац. И я бул медзи присутнима. Кед зме бешедовали о наших правох (Руснацох з Югославиї. – Ред.) и досягнуцох у култури и образованю, нє могли нам вериц, прето же за нїх там, то бул початок. По 1989. рок векшина тих жемох, дзе жию Русини, була у Варшавским пакту, и

18 РУСКЕ СЛОВО

там було забранєне хасновац термин „Русин”, могли ше вияшньовац єдино як Українци, або припаднїки векшинских народох. На першим Конґресу з нашей жеми були Любомир Медєши, як предсидатель Рускей матки, Дюра Папгаргаї, Михайло Варґа, Наталия Дудаш и я. Саме снованє Конґреса починало од Русинскей оброди зоз Словацкей и нашей Рускей матки, а прилапело го и Стоваришенє Лемкох з Польскей. Перши предсидатель бул Василь Турок Гетеш, а перше пленарне зашеданє Конґреса водзел Алексанар Сашо Франко з Медзилаборцох, а нє, як гутори Павло Маґочи, же то бул вон инициятор. Маґочи ше ґу нам познєйше придружел. Основна идея першого Конґреса, та и других, була же би ше Русини зишли на єдно урядове место, а же би то нє були лєм нєформални сходи з нагоди даяких фестивалох. Знали зме у началє дзе Русинох єст и дзе би их требало буц, алє зме нїкого нє сцели наганяц же би ступел до Конґреса. Так, наприклад, орґанизация ОРУМА, хтору водзел Ґабор Гатинґер, з Мадярскей приступела на другим Конґресу, а я бул задлужени за тоти контакти и приступйованє нових орґанизацийох. За 25 роки иснованя, котри бисце резултати

РС Шветового конґреса РРЛ видвоєли?

Аж од трецого Конґреса, котри отримани у Руским Керестуре, почали конкретни поради о тим цо би и як робиц. Першираз зме теди мали три комисиї, прейґ хторих зме започали роздзельовац роботу. Нєдавно зме дошли до того же од 10. Конґреса маме шейсц комисиї хтори поряднє робя, а то: Комисия за културу, информованє и видавательносц, за 2. СЕПТЕМБЕР 2016.

РУСКЕ У ШВЕЦЕ историю Русинох, за економске сотруднїцтво, котра пременєна на Комисию за туристични розвой и сотруднїцтво. Були сце три мандати на чолє Шветовей ради

РС РРЛ. Яки вашо искуства з тей орґанизациї? А

яки резултати? У обласци просвити, окреме у периодзе од 10. по 13. Конґрес, кед шицки конґресни Комисиї водзели нашо людзе зоз Сербиї, а я бул предсидатель Шветовей ради, медзи нами була ефикаснєйша порада и координация. Теди зме пробовали спатриц хтори то заєднїцки активносци можеме витвориц. Понеже ше у нас отримує порядну наставу по руски, думали зме же би то требало зробиц и у других жемох. У Словацкей то уж у добрей мири и зажило. Вони маю русински язик у основних и штреднїх школох, Институт русинистики на Прешовским универзитету, котри роби уж 15 роки. У Польскей, у Кракове, тиж зажило виучованє русинского язика и пробую го унапредзиц, гоч там у основних и штреднїх школох воно факултативне. Остатнї скоро осем роки робиме же би ше витворело черанку професорох и студентох з тих трох универзитетох, гоч и єст розлики у язику. Тиж, на предкладанє Шветового конґреса маме и Конґрес руского язика, котри оформени з цильом же би ше заєднїцки робело. У обласци култури пробовали зме направиц список найзначнєйших културних манифестацийох. На перши погляд випатра же их єст лєм даскельо, алє на списку ше нашли 60 манифестациї, у 10 жемох. Кажде свою найзначнєйшу видзелєл. Пробуєме усоглашиц термини отримованя фестивалох, же би нє пришло до їх поклопйованя. У обласци култури порушана акция же би ше запровадзело порядни и мастер студиї русинскей фолклористики, котри нам барз потребни. Иснує предкладанє же би то було у Нїтри, дзе єст Катедра за словацку фолклористику, та же би ше там обезпечело отверанє Катедри за русинску фолклористику. У обласци информованя, од 2010. року, зме рушели зоз заєднїцким глашнїком „Голос Русина”, вон виходзел штири раз до рока и там були призначени найзначнєйши активносци Конґреса. Глашнїк и сайт робели по 2015. рок, алє пре обєктивни причини тераз нє робя. Плануєме их обновиц. Почали зме и зоз заєднїцку видавательну дїялносцу. Влонї зме видали Коляди зоз нотнима записами, зоз шицких местох и на язичних вариянтох дзе жиєме, хтора барз добре прията, а пририхтал ю Иван Чизмар зоз Свиднїку. У пририхтованю и кнїжка „Значни историйни датуми и ювилеї шицких Руснацох, Русинох Лемкох”, дзе поента же бизме ше медзи собу баржей упознали. Збиц тоти датуми и ювилеї до кнїжки и вєдно то уважовац и презентовац. Од 2011. зме порушали наградзованє и стимулованє у обласци култури и утвердзени награди Шветовей ради з ме-

РУСНАЦИ – ОКРЕМНИ СЛАВЯНСКИ НАРОД По „Енциклопедиї историї и култури карпатских Русинох” (Ужгород, 2010), Шветови конґрес РРЛ заступа тезу же Карпаторусини (Руснаци, Русини, Лемки) то окремни славянски народ, котри треба же би бул припознати у каждей держави, дзе жию його представнїки. Шветови конґрес РРЛ ше занїма зоз националнима, културнима и економскима интересами Русинох у цалим швеце, а Шветова рада РРЛ (котру твори по єден представнїк зоз каждей орґанизациї) – його управяцки орґан. Конґрес реґистровани у Словацкей, у Прешове, а творя го члени зоз: Польскей, Ческей, Словацкей, Мадярскей, Румуниї, Сербиї, Горватскей, а за океаном ЗАД и Канада, и України, котра, по словох пана Папуґи, ище вше нє припознава Русинох.

2. СЕПТЕМБЕР 2016.

25 РОКИ ШВЕТОВОГО КОНҐРЕСА РУСНАЦОХ/РУСИНОХ/ЛЕМКОХ ном Василя Турока Гетеша. Кажди рок розписуєме конкурс и даваме єдну награду, а скорей було и даскельо почесни награди. Конкуровац можу лєм членски орґанизациї. Добитнїк такей награди 2013. року була наша школа „Петро Кузмяк”, кед означовала 260-роки иснованя. Того року награду до стала шпивачка Олґа Прокопова зоз Подкарпатя („Руске слово” потримує хаснованє официйней назви: Україна, односно Закарпатя, або Закарпатска обласц. – Ред.). основни цилї Конґреса витворени, з вашого РС Чи боку патреня?

Витворени су прето же ше и людзе закладаю же би ше русинска свидомосц пребудзовала и же бизме похопели же то мушиме сами поробиц, а же то на наш заєднїцки хасен. Ниа, тераз ше реализує идея цо ше родзела на 13. Конґресу у Деви, а то Русин Филм Фест. Гоч 2010. року у Будапешту було подобне пробованє, алє то нє було як тераз цо ма буц у Шидзе – перши русински филмски фестивал за найширши обласци и за цали швет. Барз зме потримали и Русински фестивал у Свиднїку хтори уж штири раз отримани. Вон будзе мац даяки новосци у часци за младих. Шицко тото цо робиме остатнї 7-8 роки барз доходзи до младих и вше баржей є прилапене. Ту думам и на Русинфест, а то шпивацки фестивал першираз отримани 2013. у Прешове, котри ище у розвойней фази. Влонї бул удатно отримани у Бардейове, дзе будзе и того року.

РС Яка будучносц Шветового конґреса РРЛ?

Було би крашнє кед бизме дошли до уровня же єдного дня будземе мац заєднїцку професийну установу на уровню цалого Конґреса. Як модел може послужиц Словацки народни музей, хтори облапя представнїцтва у велїх местох, так у Прешове як його часц маме Русински народни музей. Так треба на даяки способ и у нас, и у других жемох зробиц, бо тото цо у музею, то наша история и то треба чувац. И тераз зме, концом юния, под час фестивала Култури и спорту у Медзилаборцох, кладли памятну таблу на перши Конґрес. И знова ше людзе зишли и плачу. Знова зме нашли моци побешедовац о дальших планох и барз важне же зме по нїх реализовали заєднїцки активносци. Най заключим – за 25 роки заєднїцкей роботи розвила ше и структура Конґреса и модели дїйствованя, приходза и нови моци. Дзекуюци Конґре су будза ше и Русини у Румуниї, дзе ше дакеди нє могло задумац же их там було, цо значи же рошнє и там дзе було нула. Нормално, треба им помогнуц, так як и Русином на Подкарпатю (Україна, Закарпатска обласц. – Ред.), мушиме єдни з другима, вєдно, и вецка то и идзе.■ (Обширнєйши Конґрес – шветови глас текст читайце на Русинох www.ruskeslovo.com)

РУСКЕ СЛОВО 19

МОЗАЇК ЗЄДИНЄНИ ФАРБИ ЗВУКА –

Фото: Неманя Отич

ЮШКА З РИБИ ТОГО РОКУ

Пише: Сандра САЛАМУН

Д

О мешац после другей манифестациї „Дюрдьов отвореного шерца”, котра отримана 30. юлия на спортским полиґону у Дюрдьове, єй орґанизаторе зоз здруженя „Зєдинєни фарби звука” закончели шицки започати роботи, а план за идуцу манифестацию уж иснує

зекуюци тром младим ентузиястом, од прешлого року Дюрдьов ма репрезентативну манифестацию за шицки ґенерациї, бо „Рнр нє вибера роки”. – Аж тераз видзиме до чого зме ше упущели. Потераз зме нє мали почежкосци у орґанизациї. Шицко робиме сами. Самоуки правнїки, економисти, менаджере и орґанизаторе, а дзекуюци волонтером, и того року шицко на час поробене. Барз добре нам рушело, велї дзвери зме отворели и, як тераз стоя ствари, тота манифестация ма можлївосц

буц барз вельки проєкт – гвари Борис Балїнт, єден з орґанизаторох. Нарок планую орґанизовац тоту манифестацию же би тирвала два днї. За наиходзаци час, а можебуц уж и тей жими, планую орґанизовац жимску журку. Ище вше глєдаю простор, котри им нє лєгко найсц у валалє. Нє буду одступац од рок музики. Идеї маю, алє пре обставини муша ше орґанизовац спрам можлївосцох, та план ище у виробку.

З лїва на право, други Марио Тртич и штварти Неманя Отич з членами ґрупи Амайлия

20 РУСКЕ СЛОВО

МОЦНА ТРОЙКА Гоч су млада орґанизация, основана початком прешлого року, єй члени ше свидомо, з ясним цильом и порихтанима адутами, дали до роботи. Здруженє „Зєдинєни фарби звука” ма трох членох – Бориса Балїнта, Мариа Тртича и Неманю Отича, шицки з Дюрдьова. Маю цалком розлични интересованя, котри хасную як адут. Борис польопривреднїк, спортиста и длугорочни

член КУД „Тарас Шевченко”, Марио погосцитель, а Неманя фотоґраф. Шицки троме успишни у приватней роботи, алє и у заєднїцким проєкту. У орґанизованю потераз нє мали проблеми, маю вельо сотруднїкох, а потерашнї госцуюци музични ґрупи, гоч надалєко познати, нє мали вельки вимаганя, за и пред наступом. – Так нас нїґда нє вигосцели, анї у Беоґрадзе – гварел єден з членох ґрупи „Амайлия”, а орґанизацию похвалєли и други ґрупи цо госцовали. Вельо ше закладаю за безпечносц нащивительох, та вше присутне обезпеченє, милиция, швидка помоц и огньогасци. Добре познате же добри маркетинґ – половка

ТОГОРОЧНА ПРОГРАМА Того року участвовали лєм професийни ґрупи. Вечар почал з двома предґрупами, наступели „High Low” и новосадска ґрупа „Амайлия”. Потим на вельке щесце любительох рок музики на бину вишли члени леґендарней ґрупи „Рибля чорба”, з Бором Дьордєвичом на чолє. На концу вечара наступел ди-джей „Mthaza”. 2. СЕПТЕМБЕР 2016.

МОЗАЇК ДЮРДЬОВ ОТВОРЕНОГО ШЕРЦА

ДОБРЕ ЗОГРАЛА АТМОСФЕРУ

законченей роботи. Плакати, билборди, госцованя у радио и телевизийних емисийох, дружтвени мрежи, Интернет и друковани медиї места дзе промововали Манифестацию. Прето ше афирмо вани ґрупи сами почали приявйовац за участвованє. Найвекшу потримовку мали од Општини Жабель. И того року на мурику спортского полиґона намальовани портрет фронтмена водзацей музичней ґрупи.

ШУФИ И РНР Од початку ше порадзели же буду претендовац рок музику и же жадаю промововац свой валал и помогнуц заєднїци. Гоч мали надосц власни идеї, спатрали ше на векши манфестациї.

часци жадали промововац културно-уметнїцки дружтва з валалу, медзитим, влєце члени з тих дружтвох на одпочивкох, та тоту часц того року нє витворели.

ОТВОРЕНОГО ШЕРЦА Задумка котру и далєй провадза то же би орґанизация була гуманитарна, та назва „Дюрдьов отвореного шерца” цалком одвитує. Порадзели ше же буду укладац до валалу, же би кажде мал з того хасен. Прешлого року жадали покласц нови канти за шмеце у центру Дюрдьова, алє таки проєкт уж мала општина. Потим жадали заменїц

коши на спортским полиґону, алє ше, як и того року, зявел исти проблем. Компетенциї одредзених явних подприємствох, нєлеґализовани простор и нєзаинтересованосц занятих у явних институцийох же би их упутели на ришованє проблема барз мож обачиц. Того року жадаю поставиц спортску опрему на спортским полиґону, або у парку у Дюрдьове. Чи ше им уда, увидзиме у наиходзацим периодзе, а потримовку од валалчанох сиґурно буду мац. ■

ВИХО ДЗИ НОВИ

НОВЕ ЧИСЛО У СЕПТЕМБРУ Нове двочисло МАК-у, после двомешачней паузи, видзе у другей половки септембра, а „У фокусу” му успишна студентка Татяна Дудаш з Кули, хтора закончує мастер студиї у иножемстве, потим Иван Молнар з Дюрдьова, хтори даскельо мешаци робел на Малти, як и тема о насилстве над женами

Борис Балїнт з Бором Дьордєвичом

– Треба ше учиц на власних, алє и на цудзих гришкох. Було нам значне войсц до системи по котрей функционую векши манифестациї. Швидко зме дошли до контактох з менаджерами наших значнєйших бендох. Найвецей нам помогнул Интернет – толкує Балїнт. Маю ясну визию о тим цо жадаю, алє ище вше ослухую жаданя, смак и потреби нащивительох. Прешлого року Манифестация мала два цалосци, през дзень народну и вечаршу, котра и того року витворена – концерт рок музики. У першей 2. СЕПТЕМБЕР 2016.

„МАК-ов колаж” у авґустовско-септемберским чишлє облапя збуваня за младих, хтори були влєце у вецей наших местох. У рубрики „Так и нїяк иншак” и тераз даскельо нєправилни и правилни правописни и ґраматични приклади у нашим язику, а „Роздумованє наглас” преноши „Сплєтки и мервеня”. Рубрика „Дакеди и нєшка” пише о тим хто нєшка младим идоли, а „Спорт и рекреация” представя вецей файти вежбаня у ґрупох. „Швет технїки и технолоґиї”, медзи иншим, толкує як мож на мобилни телефон зняц апликацию нашей Новинско-видавательней установи, прейґ хторей мож читац и тексти цо ше обявює у МАК-у. У рубрики „Упознай себе” интересантни тест за любительох Гария Потера, а у рубрики „Куцик совитох” дати даскельо совити бруцошом и будуцим студентом. У тим чишлє мож почитац и поезию, хтора ше находзи у рубрики „Власни печац”, дзе представена Наташа Хромиш з Дюрдьова, хторей гоби фотоґрафия. Ма. З.

РУСКЕ СЛОВО 21

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ/ПРОСВИТА ИЩЕ РАЗ О ПОЛОЖЕНЮ МАЦЕРИНСКОГО ЯЗИКА НАЦИОНАЛНИХ МЕНШИНОХ

ПОРА ДА ОД ХТОРЕЙ ШЕ ВЕЛЬО ОЧЕКУЄ

Пише: Славица ФЕЙСА

И попри тим же компетентни з обласци образованя Националних совитох националних меншинох вецей раз дуркали на дзвери Министерства просвити Републики Сербиї и пробовали ришиц нагромадзени проблеми з обласци образованя, конкретни поцаги з другого боку виостали. Цо далєй робиц, як наступиц и ознова попробовац вибориц ше за тото цо приоритет меншинским заєднїцом у Войводини кед слово о єдним з найважнєйших конарох того Дружтва, образованю, просвитни роботнїки пробовали дефиновац ОБЕЦАНЕ НАМ

О

кругли стол на тему „Положенє мацеринского язика националних менши– Поносовали зме ше нох у Войводини”, хтори орґанизовани 29. Министерству авґуста у Бачким Петровцу, мал намиру образованя и поинформовац руских и словацких учитевимагали льох, наставнїкох и професорох о крочайпросвитних совитнїкох, ох хтори Национални совити националхтори познаю язик них меншинох потераз зробели, радзиц ше на хторим ше одвива настава националних о важних темох и вєдно дефиновац конкретни питаня з хторима ше виступи пред меншинох, бо маме двойки на екстремней власцами. Светлана Золнян координаторка Одбору евалуациї школох. за образованє шицких Националних совиУ Акцийним плану, поглавю у 23 наведзене тох ше зложела же и попри тим же ше роками роби на тим же би ситуация у ображе тот проблем зованю меншинских заєднїцох була вельо будзе ришени 2017 лєпша, ситуация вше горша. Проблеми вероку. Тераз и ЕУ стої цейнїсти, ище вше єст бриґи коло учебнїза нами и меркує чи ше то запровадзи кох, та Золнянова здогадла присутних о – гварела Светлана подписаним спорозуменю медзи НациоЗолнян. налнима совитами националних менши-

22 РУСКЕ СЛОВО

нох, Министерством просвити и Заводом за учебнїки, хторе обовязує же би шицки школяре мали потребни кнїжки на мацеринским язику. Тото спорозуменє, як гварела, прешириц би и на стреднї школи. ЯЗИК НЄ ШМЕ БУЦ НА МАРҐИНИ На сходзе ше найвецей бешедовало о статусу мацеринского язика з елементами националней култури як виборного предмета и о тим же би требало дефиновац тот статус же би нє бул на марґинох, як цо то тераз случай. Школяре би ше требали опредзелїц за мацерински язик и попри другого виборного предмету, а нє лєм за єден, чи за информатику, (хтору звичайно шицки упишу), и мацерински, руски, словацки, румунски, мадярски... Предсидателька Одбору за образованє Националного совиту Руснацох, Мелания 2. СЕПТЕМБЕР 2016.

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ/ПРОСВИТА Римар, медзи иншим спозорела же на початку школского року ознова буду школяре анкетовани, и же ту треба буц будни и видзиц чи тоти анкети запровадзени, кельо маме дзеци, и як ришиц проблем роботи наставнїцох кед дзецох нєт досц, односно кед наставнїци нє маю норму. НАСТАВА ЗАВИШИ ОД ДЗЕКИ ДИРЕКТОРА Тото цо на схадзки було у фокусу то и ґрупи школярох хтори уча мацерински язик, а хтори по закону нє шму буц менши од 15 школярох. Нажаль, то анї єдна заєднїца нє може посцигнуц, та Оля Яковлєв, учителька хтора роби з рускима дзецми у Новим Садзе гварела же и далєй отримованє годзинох руского язика нє раз завиши од добрей дзеки директора. Кед директор ма порозуменє, як цо то случай у школох хтори билинґвални, дзе школа баржей унапрямена на язики. Там шицко ушоре и учителька може робиц и зоз пецерима дзецми, док то у других школох, дзе єст двойо, або тройо школяре, нє так. Золнянова предкладала и формованє комбинованого одзелєня з 10 школярами, окреме за старши и младши возрост, но векшина такой надпомла же то можебуц и мож зробиц алє лєм у векших стредкох, як цо наприклад Нови Сад. Дзепоєдни з присутних бешедовали же то у пракси барз чежко реализовац. Було бешеди и о тим цо ресорне Министерство понукло, а то повязованє школох и можлївосц лєтних и жимских школох, та ше присутни радзели же цо подрозумює тота форма виучованя и яка би мала буц улога Националних совитох при самей координациї. – Кед же ше школи буду повязовац, Национални совити даю думанє о тих школох, та лоґичне же би ше викристализовало цо ше зоз чим повязує. Нє мож злучиц

2. СЕПТЕМБЕР 2016.

школу у Новим Садзе, и поведзме, у Шидзе, и то шицким ясне. Зна ше же родичи нє буду дзеци одвожиц даґдзе далєй на годзини мацеринского язика – гварела Золнянова. А кед слово о лєтних и жимских школох, вона поставела вецей питаня на хтори ше будзе глєдац одвит: хто их будзе финансовац, цо дзеци буду учиц у тих школох, хтори то плани и програма хтора би мали буц реализовани, и так далєй. ПРАВА ДРАГА На хтору адресу треба пойсц и на котри дзвери задуркац кед слово о проблемох хтори пондзелок були у фокусу, бешедовала и Олена Папуґа, посланїца у Народней скупштини Републики Сербиї. Вона предложела же би ше направело тези и ясно прецизовало цо ше точно глєда од держави, односно, од ресорного Министерства. – Можебуц тераз прави час, кед ше отвераю одредзени поглавя, же би ше цошка конкретнєйше и зробело. Но, тото цо тиж барз важне то вєдно виступац. Нїяки поєдинєчни дописи, вимоги, одходи нє буду мац таку чежину як кед ше исти, або подобни проблеми вєдно ришує –гварела Папуґова и совитовала же би ше од власцох вимагало явне слуханє на хторим би о проблемох з хторима ше боря меншински заєднїци дознал и ресорни министер, алє и ОЕБС. Заключеня з Округлого стола хтори би тих дньох мали буц положени на папер и прешлїдзени до Министерства просвити, науки и технолоґийного розвою и Координациї националних совитох националних меншинох, т. є. вшадзи там дзе постої шанса же би тоти хтори одлучую, ришели велї по нєшка ключни, нєришени питаня. Сход орґанизовал Национални совит словацкей националней меншини вєдно зоз Асоцияцию словацких педаґоґох и Активом професорох руского язика.■

ВИБОРНИ И ОБОВЯЗНИ, А НЄ ФАКУЛТАТИВНИ – Роками ше закладаме же би статус мацеринского язика бул виборни, обовязни, бо кед є факултативни, Министерство то нє припознава. У тим случаю можеме зберац динар по динар же би зме виплацели наставнїкох – гварела Римарова.

РУСКЕ СЛОВО 23

ДУХОВНИ ЖИВОТ

ПРЕСЛАВЕНЕ УСПЕНИЄ ПРЕСВЯТЕЙ У КОЦУРЕ

ЖИЄМЕ ЗА ВИЧНУ РА ДОСЦ

Кирбай у Коцуре преславени внєдзелю, 28. авґуста, на швето Успениє Пре святей Богородици – Вельку Матку Божу. На тот дзень пошвецена грекокатолїцка церква у Коцуре, алє тиж так и православна церква, на радосц парохияном обидвох обрядох.

З нагоди тогорочного Кирбаю, грекокатолїцку церкву у Коцуре нащивел владика кир Дюра Джуджар, хтори вєдно зоз ище дзевец паноцами служел дополадньову шпивану Службу Божу, у хторей и наказовал. Владика у казанї паноцом, парохияном и вельочисленим госцом пожа-

Богослуженє предводзел еґзарх владика кир Дюра Джуджар

НА ВАШАРЕ ДРАГЕ На кирбайским вашаре у Коцуре було шицкого, а за шицко требало лєм пенєжи. И то нє мало. Спиди и Спайдер на сам Кирбай були по 200 динари за єдно окруцанє, авточка були 150, дзецински ринґишпили и мали гали-ґали тиж були по 150, як и гайзибанчки, док найтуньше було спущиц ше на ґумовим тобоґану, 100 динари. Забавни парк робел и даскельо днї пред Кирбайом, кед було дакус туньше. Поровнуюци по податкох зоз забавних паркох у Новим Садзе, дзе єдно воженє 50 динари, то велька розлика. Интересантне же истого дня бул и Кирбай у Тителю, а и там цени були нїзши як у Коцуре.

У ИНДЇЇ

ПРИЧАЩАЛИ ШЕ 60 ОСОБИ

Фото: Оксана Стецюк

24 РУСКЕ СЛОВО

дал щешлїви Кирбай, и гварел же гоч нам швето Успения Пресвятей Богородици препомина смутни конєц и шмерц, заш лєм тота подїя радосна, бо Пречиста Дїва Мария одишла зоз того швета до вичней радосци зоз целом и зоз душу, и од теди маме заступнїцу и покровительку на нєбе, хтора ше за нас модлї як за свойо дзеци и жичи нам вичне добро. По законченю Служби бул обход коло церкви, та пошвецанє єй штирох бокох, а потим и священство и парохиянє пошли на полудзенок, вєдно ше превешелїц з нагоди Кирбаю. Т. Х.

На Успениє Пресвятей Богородици, шветочну кирбайску Службу Божу у Индїї служели о. Владислав Варґа, хтори и наказовал, и домашнї парох о. Петро Дутка. Причащали ше коло 60 особи, а на преслави були вирни зоз Сримскей Митровици, Люкова, Бешки и Земун Поля. Повинчовац Кирбай пришол и римокатолїцки священїк Марко Кляїч зоз Сурчину, хтори ше стара и о духовним живоце у Ґолубинцох и Старей Пазови. Як гварел парох о. Дутка, того тижня у Индїї була и Служба Божа и споведз за школярох, а прешлого мешаца, у авґусту, покресцени Александра Олещук и Виктор Прецеп. Источасно, то були и два кресценя того року и Индїї. М. Г. К. 2. СЕПТЕМБЕР 2016.

ДУХОВНИ ЖИВОТ

БОГОРОДИЦИ У БИКИЧУ

ЖИВОТ МАЦЕРИ БОЖЕЙ ЯК ПРИКЛАД

Церква и вирни у Бикичу на швето Успения Пресвятей Богородици внєдзелю преславели храмове швето – Кирбай зоз шветочну Службу Божу хотру служел беркасовски парох о. Владимир Еделински Миколка, а сослужел бачин-

ски парох о. Дарко Рац. На Служби Божей Деян Бобаль читал Апостол, о. Еделински пречитал Євангелию, а потим и наказовал. У казанї вон наглашел значносц Мацери Божей у живоце каждого християна и потолковал назву швета, же за Церкву Мария нє умарла, алє заспала, и прето ше швето наволує Успениє Мацери Божей. Потим, указал на нєшкайши приклади зоз живота о справованю и одношеню родичох ґу дзецом. – Родичи ше жертвую за свойо дзеци, а вони вец звикню на лагодни живот. Кед им дацо хиби, такой ше поносую. Алє и одроснути ше поносую кед им дацо хиби. У нашим живоце, Мария и єй живот нам муши биц приклад. Видзиме кельо єй Бог дал, алє и кельо вона була подзековна Богу, бо вона Мац Сина Божого. У духовним смислу ше треба спатриц на Марию и вше приходзиц поряднє до церкви, а нє лєм кед нам дацо у живоце треба и вец питаме од Бога – гварел о. Еделиснки Миколка. Церковне шпиванє на Служби Божей предводзела дзиячка Любица Роман, а на богослуженю було вирних нє лєм зоз валалу, алє и околїска, та и зоз Сримскей Митровици, Републики Горватскей, а бул присутни и предсидатель Старей Любовнї Петро Сокол зоз Словацкей Републики. Вл. Дї. 2. СЕПТЕМБЕР 2016.

У НОВОСАДСКЕЙ ПАРОХИЇ

ОПРАВЯНЄ БУДИНКОХ И ФОРМОВАНЄ БИБЛИОТЕКИ По конкурсу Министерства правди влади Републики Сербиї, Управи за сотруднїцтво зоз Церквами и вирскима заєднїцами, парохиї у Новим Садзе одобрени средства за оправянє будинку церкви и парохиї и формованє библиотеки. По словох новосадского пароха о. Юлияна Раца и секретара Церковного одбору Владимира Римара, Церква конкуровала з вецей проєктами, а за два проєкти єй одобрени средства по 150 000 динари, з тим же учашнїк у конкурсу (Церква) муши обезпечиц єдну трецину средствох, односно 73 000 динари по проєкту. Як гварел Римар, так ше, по єдним проєкту, на будинку церкви оправи плехи и на парохийним доме циви за одводзенє води, бо премакаю. Други проєкт ше одноши на формованє библиотеки, з оглядом на тото же єст вецей тисячи кнїжки хтори треба ушориц по библиотекарских правилох. – Задовольни зме же нам одобрени средства, з тим же требало обезпечиц и ускладзиц надосц документациї – констатовал секретар Владимир Римар. М. Г. К.

У СРИМСКЕЙ МИТРОВИЦИ

ОБНОВА ЦЕРКВИ Posle pre{loro~nej obnovi церковного закрица у Сримскей Митровици, togo roku oprez храму од фундаментох podzvignuti krasni novi mur zoz `elwznu obnovenu ogradu, цо коштало коло 3 500 евра. По словох пароха о. Владислава Варґи, за 1 500 евра obnoveni и dva bo~ni povali kotri odpadovali pre dluge premakanw. Того тижня положени i {tiri obnoveni vitra`i kotri гулиґанє porozbivaлi i|e 1988. roku. Vitra`i, kotri ko{tax 4 500 евра finansuw z wdnej ~asci gorod Срим-

ска Mitrovica, a ti` i donatore yk co to fameliy diykona Lyhovi~a zoz Kanadi, parohiynw i Желемова fameliy zоз Mitrovici. Тераз ше зна i цену за ri{ovanw vlagi у муре zoz podrezovanqom – 12 000 еvrа, и тота робота требала буц закончена того тижня. Wdna ~asc средствох obeзpe~ena prej} pomoci zvonka, a wdnu ~asc mu{а finansovac sami parohiynw. Pre майсторски интервенциї u cerkvi, bogoslu`eny po konwc robotoh u cerkovnej sali “Pokrovi”, abo takvolanej “Domivki”. М. Г. К.

РУСКЕ СЛОВО 25

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 18. авґуста 2016. року занавше нас зохабел шовґор

МИРОСЛАВ БАЛЇНТ (1956–2016) з Дюрдьова

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Занавше нас охабел и пошол до вичносци наш кум

МИРОСЛАВ БАЛЇНТ (1956–2016) з Дюрдьова

Памятку на ньго чуваю Йовґен и Агнета, Таня и Соня зоз фамелиями Спочивай у мире Божим!

Памятку на ньго буду чувац кум и кума Тимково зоз дзецми и їх фамилиями Вична му памят!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 3. септембра 2016. року наполнї ше рок як нє зоз нами наша мила дзивочка

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 3. септембра 2016. року наполнї ше рок як нас занавше зохабела наша мила Мони

МОНИКА ФАРКАШ (1998–2016) з Руского Керестура Мила наша, твою любов, щиросц и нашмеяне лїчко навики будземе чувац у своїх шерцох. Вше будзеш з нами у наших думкох и здогадованьох. Твойо мама Сенка и тато Михал Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 3. септембра наполнї ше рок як ме занавше зохабела моя мила унучка

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 3. септембра наполнї ше рок як вецей нє з нами

МОНИКА ФАРКАШ МОНИКА ФАРКАШ (1998–2015) (1998–2015) з Руского Керестура Монико моя, уж рок ши нє з нами, з Руского Керестура алє твой ошмих и миле слово нє мож Найкрасши памятки на свою мизабуц. Вше лєм на це дума твоя баба лу унучку навики будзе чувац дїдо Веруна Дротарова Михал Фаркашов Спочивай у мире Божим! Най спочива у мире Божим!

НА ЗДОГАДОВАНЄ Наполнєл ше рок як вецей нє з нами наша мила Моника

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 3. септембра наполнї ше рок одкеди ши, мила Монико, нєсподзивано пошла занавше

МОНИКА ФАРКАШ (1998–2015) з Руского Керестура Днї преходза, а боль и смуток навики оставаю. Вше баржей нам хиби твоя доброта, любов, пожертвовносц и твой наймилши ошмих. Памятку на це буду чувац твой мили брацик Мижо зоз супругу Санелу Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 3. септембра наполнї ше рок як вецей нє з нами наша мила

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Прешол єден жалосни рок як нє з нами наша мила

МОНИКА ФАРКАШ (1998–2015) з Руского Керестура Навики останєш у наших молитвох и памяткох. Твоя тета Весна, шовґор Дюра, шестринїци Ясмина и Наташка и братняк Деян зоз дзивку Андрею Сабадощиково Спочивай у мире Божим!

МОНИКА ФАРКАШ (1998–2015) з Руского Керестура Памятку на єй доброту и любов у своїх шерцох навики буду чувац шестринїца Мая, Андрей, Дарко и Борис Провчийово Най спочива у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 3. септембра наполнї ше єден рок як нас занавше зохабела наша мила

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 3. септембра 2016. року наполя ше 20 жалосни роки як ше преселєла до вичносци моя мац, швекра, баба и прабаба

ЛЕОНА РЕГАК

МОНИКА ФАРКАШ (1998–2015) з Руского Керестура МОНИКА ФАРКАШ Нїґда це нє забуду тета Натка, шо- Часто це споминаме и нїґда нє забудвґор Мирко и братняк Мики зоз земе. Шестринїца Таня, Деян, Теодор и Адрияна Штранґарово Кристину Спочивай у мире Божим! Спочивай у мире Божим!

26 РУСКЕ СЛОВО

МОНИКА ФАРКАШ (1998–2015) з Руского Керестура Мила Мони, рок прешол, алє боль за тобу нє. Навики це будземе чувац у шерцу и души. Твоя тета Меланка, шовґор Янко и братняк Славко Семаново Спочивай у мире Божим!

народзена Чакан (1919–1996) з Руского Керестура Мила мамо, роки преходза, а смуток у шерцу за тобу вични остава. Тераз кед сом остал сам без тебе, обидвох братох и моєй наймилшей на швеце, моєй супруги Натали, знай же сом вично ожалосцени. Твой єдини син Яким зоз дзецми и унуками Спочивай у мирe Божим!

2. СЕПТЕМБЕР 2016.

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 21. авґуста занавше нас зохабел наш мили бачи

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 1. септембра наполнєли ше 40 днї як нє з нами наша мац, швекра и баба

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 5. септембра 2016. року наполня ше шейсц смутни мешаци як нас зохабел наш мили супруг, оцец, швекор и дїдо

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 3. септембра 2016. року наполня ше 40 днї як ше преселєл до вичносци наш супруг, оцец и дїдо

МИРОН РАЦ (1940–2016) з Руского Керестура

ЯКИМ ГЕРБУТ з Руского Керестура З любову и почитованьом красни памятки на ньго чува Оля Гербутова зоз фамелию Най спочива у мире Божим!

Дня 3. септембра наполнєл ше жалосни рок як нас занавше зохабел наш мили супруг и оцец

СЛАВОМИР БУДИНСКИ (1950–2015) з Дюрдьова Ожалосцени супруга Иринка, син Мирослав и дзивка Наташа зоз фамелию

АМАЛИЯ ГОРНЯК народзена Циґанїк (1942–2016) з Руского Керестура Найкрасши памятки на ню буду чувац дзивка Славка, жец Ярослав и унуки Милица и Ивана Спочивайце у мире Божим!

Днї преходза, а боль и смуток навики оставаю. Нїґда це нє забуду супруга Мелана, син Владо и нєвеста Славка, син Желько и нєвеста Марча, унукове Иґор, Дарко зоз супругу Оксану и унуки Тамара и Мариєта Рацово Вични мир при Богови и най це ангели чуваю!

ВЛАДО ШОВШ (1941–2016) з Руского Керестура Зоз любову и почитованьом красни памятки навики буду чувац супруга Мелана, син Юлин, нєвеста Сенка и унуки Наташа и Борис Най спочива у мире Божим!

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 1. септембра наполнєли ше 40 днї як нас зохабела и пошла до вичносци наша мила мац и швекра

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 5. септембра наполня ше шейсц мешаци як нас зохабел наш брат, кум и бачи

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 6. септембра наполня ше 40 смутни днї як нас занавше зохабел наш мили оцец и дїдо

АМАЛИЯ ГОРНЯК (1942–2016) з Руского Керестура Навики останєце у наших шерцох и думкох. З любову и почитованьом красни памятки на ню чуваю син Янко и нєвеста Снежана Спочивайце у мире Божим!

МИРОНЬ РАЦ (1940–2016) з Руского Керестура Памятку на ньго чуваю шестра и кума Леона зоз дзивку Славку, жецом Жельком, сином Сашом, нєвесту Александру и їх дзецми Марком и Николом Най спочива у мире Божим!

ПАВЛЕ ФАРКАШ (1946–2016) з Коцура З любову и почитованьом памятку на ньго чуваю син Силвестер, нєвеста Ясмина и унучата Желько и Єленка

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 7. септембра 2016. року Дня 26. авґуста 2016. року наполня ше пейц боляци и наполнєли ше єденац чежки чежки роки роки як нас зохабели нашо мили

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 3. септембра 2016. року наполнєли ше два роки як нас зохабел наш мили супруг, оцец, дїдо и прадїдо

ЯНКО ФЕЙСА (1928–2014) з Коцура Памятку на його любов и доброту вично буду чувац супруга Мелана, син Мижо, дзивка Натка, жец Мичо, унук Сашо зоз супругу Владану и праунук Михайло Спочивай у мире Божим!

ЯКОВ ЧОРДАШ (1942–2005)

ДЮРИ ЧОРДАШ (1967–2011) з Кули

Мили нашо, пошли сце сциха, нєсподзивано од нас, лєм боль у души и шерцу остал. Живот идзе далєй, алє барз чежко зрозумиц тоти слова же нїґда вецей... Чисти души нє умераю, алє Ви нам будзеце хибиц вше баржей, баржей... У далєкосци дзе хмарки мегки, Там дзе трепеца гвизди малючки, На златних зарйох нашо наймилши, Одпочиньце Вашо души лєгучки. У цихосци вичного мира най Вас провадзи наша любов. Вично ожалосцени Вашо наймлиши Спочивайце у мире Божим!

2. СЕПТЕМБЕР 2016.

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 6. септембра наполня ше 40 смутни днї як нас занавше зохабел наш мили оцец, дїдо и прадїдо

ПАВЛЕ ФАРКАШ (1946–2016) з Коцура Зоз любову и почитованьом памятку на ньго буду чувац дзивка Цилика, жец Силвестер, унука Силвия, унук Борис зоз супругу Кристину и праунука Саня Спочивайце у мире Божим!

Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду, на основи члена 10. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о поднєшеней вимоги за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта Ношитель проєкта АД „Нафтна индустрия Сербиї” Нови Сад, улїца Народного фронта 12, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта „Вибудов наджемного резервоара за маґазинованє алкогола зоз провадзацу опрему и инсталациями”, на катастерскей парцели число 2555/14 К.О. Нови Сад III, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у про сторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110, Нови Сад, роботни днї од 10 до 15 годзин. Шицки заинтере совани, у чаше 10 днї од дня обявйованя того обвисценя, можу дац свойо думанє у писаней форми на адре су Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду.

РУСКЕ СЛОВО 27

На основи члена 6. пасус 1. и члена 9. Одлуки о вименкох Одлуки о додзельованю припознаня «Др Дьордє Натошевич» («Службени новини АП Войводини», число 10/2010), Покраїнски секретарият за oбразованє, предписаня, управу и национални меншини национални заєднїци, розписує

КОНКУРС

за додзельованє припознаня „Др Дьордє Натошевич” за школски 2015/2016. рок I Право участвовац на конкурсу за додзельованє припознаня „Др Дьордє Натошевич” (у дальшим тексту: Припознанє) маю предшколски установи, основни и штреднї школи зоз шедзиском у Автономней Покраїни Войводини и воспитаче, наставнїки, педаґоґове и психолоґове заняти у тих установох. Прияву на конкурс можу поднєсц само стойно предшколски установи, основни и штреднї школи, наставнїки, воспитаче, педаґоґове и психолоґове у тих установох, aбо их за додзельованє Припознаня можу предложиц школяре, родичи, орґани локалней самоуправи, фахови здруженя и други правни и физични особи. Учашнїк на конкурсу, односно предкладач, подноши докази о виполньованю условийох з конкурса. Докази о виполнєно сци условийох и прилоги ґу прияви подношитель доручує у цалосци у електронскей форми (найвецей на 3 DVD або5 CDох). II Припознанє ше додзелює за окремни резултати хтори витворени з применьованьом сучасних методох у воспитнообразовней роботи и настави, у предходних двох школских рокох, на подручох: предшколского воспитаня и образованя; настави; роботи з талантованима дзецми предшколского возросту и талантованима школярами, як и з тима цо заоставаю у звладованю змистох воспитно-образовней роботи и змистох наставней материї; шлєбодних активносцох з дзецми предшколского возросту и школярами; фахового усовершованя воспитачох, наставнїкох и сотруднїкох; професионалней ориєнтациї школярох; сотруднїцтва з родичами; културней и явней дїялносци и сотруд-

28 РУСКЕ СЛОВО

нїцтва з узшу и ширшу дружтвену заєднїцу; руководзеня, орґанизованя и обезпечованя квалитету роботи установи; унапредзованя толеранциї и прилапйованя розличносцох, инклузивного образованя и у других обласцох у рамикох основней дїялносци установи. III Дїловнїк о роботи Одбору за додзельованє припознаня „Др Дьордє Натошевич”, з подручами роботи и елементами за вреднованє посцигнутих резултатох за додзельованє Припознаня, вєдно зоз формуларами за прияву на конкурс, доступни на интернет-адреси Покраїнского секретарияту за oбразованє, предписаня, управу и национални меншини - национални з а є д н ї ц и www.puma.vojvodina.gov.rs. IV Приява, односно предкладанє за додзельованє Припознаня по конкурсу облапя: податки о предложеному або приявеному кандидатови (предшколскей установи, школи, воспитачови, наставнїкови, педаґоґови або психолоґови); основни податки о предкладачови; прилоги и податки о посцигнутих резултатох у школским 2014/2015. и 2015/2016. року, за кажде подруче образовновоспитней роботи хторе ше вреднує, у складзе зоз Дїловнїком о роботи одбору. V Конкурс отворени од 1. септембра по 30. септембер 2016. року. Нєблагочасни и нєподполни прияви ше нє будзе розпатрац. Прияву, односно предкладанє за додзельованє Припознаня, з доказами и прилогами, доручує ше Покраїнскому секретарияту за oбразованє, предписаня, управу и национални меншини - национални заєднїци, по пошти, на адресу: Покраїнски секретарият за oбразованє, предписаня, управу и национални меншини - национални заєднїци, Булевар Михайла Пупина 16, 21000 Нови Сад (з надпомнуцом: за Конкурс за додзельованє припознаня „Др Дьордє Натошевич”). Шицки додатни информациї мож достац на телефон, число: 021/487-41 83 и 4874867. Покраїнски секретар, Михаль Нїлаш, с.р.

ЗАВОД ЗА КУЛТУРУ ВОЙВОДЯНСКИХ РУСНАЦОХ РОЗПИСУЄ

КОНКУРС

Публикованє мастер роботох Едиция иновациї „Владимир Ґарянски” Обявює конкурс за публикованє одбранєних мастер роботох зоз обласци дружтвених наукох повязаних зоз розвойом рускей заєднїци окреме з обласци язика, литератури и историї. Приявиц ше можу авторе одбранєних мастер и маґистерских роботох, хтори ище нє публиковани на другим месце (як окремна публикация, сепарат, або цалосц у составе заєднїцкей публикациї). Конкурс отворени од 1–20. септембер 2016. року. Прияви зоз приложеним єдним прикладнїком на паперу и на компакт диску (лекторована и кориґована верзия), зоз звитом Комисиї одредзеней за оцену мастер/маґистерскей роботи, як и наукову биоґрафию автора послац, або однєсц на адресу: Завод за културу войводянских Руснацох Конкурс за публикованє мастер роботох Едиция иновациї „Владимир Ґарянски” Футожска 2/3 Нови Сад 21 000 Критериї за публикованє мастер роботох – Мастер робота муши буц написана (або преложена) по руски, – робота треба же би була од значеня за руску заєднїцу, – робота муши задоволїц високи науково-виглєдовацки критериї (ориґиналне виглєдованє), – обсяг роботи одредзує Завод (100 боки), – комисия ма брац до огляду час реализованих мастер/маґистерских роботох. Резултати конкурсу буду познати у октобру, а наукова мастер робота будзе опубликована до конца 2016. року. Конкурс будзе реализовани з помоцу членох комисиї хтору творя: Директор (або особа котру вон менує спред Заводу) и двоме фаховци: єден зоз науковим и наставним званьом з обласци руского зязика и литератури и єден з обласци историї. о.д. директора Ивана Дудаш Завод за културу войводянских Руснацох * дзе цо будзе *

ШКОЛЯРСКИ ДЗЕНЬ У ВОДИЦИ У нашим Марийовим святилїщу Водици, на нєдзелю, 4. септембра, будзе Школярски дзень, кед ше на початку нового школского року будзе модлїц за благослов школярох и студентох. Служба Божа будзе на 11,30 годзин.

Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду, на основи члена 10. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о поднєшеней вимоги за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта Подприємство „KODAR INŽINJERING” D.O.O. зоз Беоґраду по овласценю ношителя проєкта „VIP MOBILE” D.O.O. Нови Беоґрад, Младежских бриґадох 21, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта радио базней станїци мобилней телефониї – „НС2041_05 НС_Пивоварня_МБ”, у улїци Темеринска драга число 50, Сайлово, на катастерских парцелох чс.: 104/2, 104/45 и 104/51 К.О. Нови Сад III, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110, Нови Сад, роботни днї од 10 до 15 годзин. Шицки заинтересовани, у чаше 10 днї од дня обявйованя того обвисценя, можу дац свойо думанє у писаней форми на адресу Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду.

2. СЕПТЕМБЕР 2016.

Городска управа за защиту животного штредку на основи члена 29. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї” число 135/04 и 36/09), обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о принєшеним ришеню з хторим дата согласносц на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта – радио базней станїци мобилней телефониї – „НС2079_01 НС_Нови_Сад_Лимански_пияц” Ношитель Проєкта „VIP MOBILE”, D.O.O. Нови Беоґрад, Младежских бриґадох 21, поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта – радио базней станїци мобилней телефониї „НС2079_01 НС_Нови_Сад_Лимански_пияц” у улїци Шекспирова число 9 на катастерскей парцели число3922/11 К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад. После запровадзеного поступку и предлогу Технїчней комисиї, Городска управа за защиту животного штредку дня 25. авґуста 2016. року принєсла ришенє число VI-501-356/16, зоз хторим дата согласносц на предметну Студию. З цильом обвисцованя заинтересованей явносци текст ришеня обявює ше у цалосци: Городска управа за защиту животного штредку, на основи члена 24. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, чс. 135/04 и 36/09) и члена 192. пасус 1 Закона о общим управним поступку („Службени новини СРЮ” число 33/97 и 31/01 и „Службени глашнїк РС” число 30/10) и члена 11., 34. и 36. Одлуки о Городских управох Городу Нового Саду („Службени новини Городу Нового Саду”, число 52/08, 55/09, 11/10, 39/10, 60/10 и 69/13), поступаюци по вимоги ношителя прокєта „KODAR INŽINJERING” D.O.O. зоз Беоґраду по овласценю ношителя проєкта „VIP MOBILE”, D.O.O. Нови Беоґрад, Младежских бриґадох 21, у поступку одлучованя о даваню согласносци на Студию о преценьованю вплїву застатого стану на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї – „НС2079_01 НС_Нови_Сад_Лимански_пияц” после запровадзеного поступку и звиту технїчней комисиї, приноши

РИШЕНЄ

1. Дава ше согласносц на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок за проєкт базней станїци мобилней телефониї „НС2079_01 НС_Нови_Сад_Лимански_пияц” у улїци Шекспирова число 9 на катастерскей парцели число3922/11 К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад, ношитель Проєкта „VIP MOBILE”, D.O.O. Нови Беоґрад, Младежских бриґадох 21, 2. Обовязує ше Ношитель проєкта же: – проєкт виведзе у складзе зоз приложену документацию и условиями и мирами защити хтори утвердзели други овласцени орґани и орґанизациї, а дати су у прилогу Студиї; – обезпечи условия и запровадзи мири за зоперанє, зменшованє лєбо одклоньованє чкодлївих вплївох на животни штредок, хторих єст у Студию, поглавє 8. „Опис мирох з цильом зопераня, зменшованя лєбо одклоньованє каждого значнєйшого чкодлївого вплїву на животни штредок”; 3. Ношитель проєкта длужни обезпечиц вивершованє програми нєпреривного провадзеня у складзе зоз важацима предписанями хтори дефиновани зоз поглавйом 9. „Програма провадзеня вплїву на животни штредок ” и же податки достати зоз мониторинґом доручує Аґенциї за защиту животного штредку, Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду и Городскей управи за инспекцийни роботи – Обласц инспекциї за защиту животного штредку; 4. Наклада ше ношительови проєкта же у случаю реконструкциї и пременки технїчних характеристикох базней станїци зоз точки 1. того ришеня, поднєше вимогу компетентоному орґану за одлучованє о потреби преценьованє вплїву на животни штредок.

ОБГРУНТОВАНЄ

2. СЕПТЕМБЕР 2016.

Поприємство „KODAR INŽINJERING” D.O.O. зоз Беоґраду по овласценю ношителя проєкта „VIP MOBILE”, D.O.O. Нови Беоґрад, Младежских бриґадох 21, поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта – радио базней станїци мобилней телефониї „НС2079_01 НС_Нови_Сад_Лимански_пияц” у улїци Шекспирова число 9 на катастерскей парцели число3922/11 К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад. Проєктом предвидзена реконтрукция иснуюцей базней станїци и то так же будзе поставена тросекторна антенска система за обсяги DCS и LTE и по єдна типа К742215 продукователя Kathrein за обсяг UMTS. Плановани азимути антенох виноша 110 ступнї, 244 ступнї и 340 ступнї, респективно по секторох за шицки системи. Конфиґурация примодавача базней станїци за систему DCS 2+4+4, за UMTS 3+3+3 а за LTE 1+1+1 а за закриванє у наведзених обсягох будзе ше хасновац базна станїца Nokia Flexi. У складзе зоз Законом о преценьованю вплїву на животни штредок и Правилнїком о поступку явного увида, презентациї и явней розправи о студиї о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, число 69/05) запровадзени поступок преценьованя вплїву на животни штредок и обезпечене участвованє заинтересованих орґанох и орґанизацийох и явносци. У законским термину, хтори предвидзени за явни увид, Студия о преценьованю вплїву проєкта на животни штредок була виложена у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку по 18. юлий 2016. року. Под час тирваня явного увиду нє доручени думаня и зауваги у писаней форми на Студию о преценьованю вплїву проєкта на животни штредок з боку заинтересованих орґанох, орґанизацийох и явносци анї нє було винєшених думаньох заинтересованєй явносци под час презентациї и явней розправи хтора отримана 19. юлия 2016. року цо константоване у записнїку число VI-501-356/16 од 19. юлия 2016. року. Зоз ришеньом о образованю и менованю предсидателя и членох технїчней комисиї за оцену Студиї о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС2079_01 НС_Нови_Сад_Лимански_пияц” у улїци Шекспирова число 9 на катастерскей парцели число3922/11 К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад, число VI-501-356/16 од 20. юния 2016. року, формована Технїчна комисия за оценьованє Студиї о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта, хтора випитала Студию о преценьованю вплїву и после запровадзеного, зоз законом утвердзеним поступком, о своєй роботи тому орґану доручела звит число VI501-356/16 од 25. авґуста 2016. року зоз оцену предметней Студиї о преценьованю вплїву и зоз предлогом же ше на исту да согласносц. Зоз увидом до комплетней документациї, после запровадзеного поступку и звиту технїчней комисиї константоване же Студия зробена у складзе зоз Законом о преценьованю вплїву на животни штредок, Правилнїком о змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, число 69/05) и Ришеньом о потреби преценьованя вплїву и о одредзованю обсягу и змисту студиї число VI-501-1150/15 од 24. фебруара 2016. року, хтору принєсла Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду. Кед ше Проєкт виведзе у складзе зоз технїчну документацию и кед ше випочитує шицки предвидзени мири за зменшованє лєбо зоперанє чкодлївих вплївох на животни штредок зоз точки 2. и 3. того ришеня, робота обєкта нє будзе значнєйше загрожовац животни штредок. На основи горе наведзеного ришене як у дипозитиве. Поука о правним лїку: Тото ришенє конєчне у управним поступку. Процив того ришеня ношитель Проєкта може порушац управни спор пред Управним судом 30 днї од дня приманя ришеня, а заинтересована явносц 30 днї од дня обявйованя обвисценя о принєшеним ришеню у средствох явного информованя.

ИНФОРМАТОР MALI OGLA[KI ВИДАВАМЕ квартель у Петроварадину у Блоку VIII. Явиц ше на телефон: 064/29150-32 и 064/81-95-283. *** ДИХТУЄМЕ облаки и ДЗВЕРИ зоз неопрен-ґуму. Правиме ГАРМОНИКА ДЗВЕРИ и РОЛЕТНИ. Обявиц ше на телефони: 025/5827-710 и 060/5088-433 ***

ПРЕДАВАМ буково древо у палетох. Цена двох кубикох 6 500 динари. Привожим и на адресу. Древо мож опатриц на адреси Народного фронта 55, а обявиц ше на телефон 064/26-83-862. *** ВЛАГА? Изолуєме влажни хижи. 063/440470; 063/102-41-14. ***

Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду, на основи члена 10. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

станїци мобилней телефониї – „НС2182_01 НС_Сримска_Каменїца”, у комплексу Института, на катастерскей парцели число 5220/1 К.О. Сримска Каменїца, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110, Нови Сад, роботни днї од 10 до 15 годзин. Шицки заинтересовани, у чаше 10 днї од дня обявйованя того обвисценя, можу дац свойо думанє у писаней форми на адресу Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду.

ОБВИСЦЕНЄ

о поднєшеней вимоги за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта Подприємство „KODAR INŽINJERING” D.O.O. зоз Беоґраду по овласценю ношителя проєкта „VIP MOBILE” D.O.O. Нови Беоґрад, Младежских бриґадох 21, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта радио базней

Покраїнски секретарият за урбанизем, будовательство и защиту животного штредку, на основи члена 10. Закона о преценьованю вплїву на животни шредок („Службени новини РС” чс. 135/04) обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о поднєшеней вимоги за одлучованє о потреби виробку студиї о преценьованю вплїву на животни штредок Ношитель проєкта д.о.о. Промист зоз Нового Саду, улїца Гайдук Велькова чс. 11, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта Реконструкция и пренаменьованє обєкта 19 (будинок текстилней индустриї) и маґазин минералних гнойох у ринфузним стану (НПК и УРЕА) и обєкта число 21 (закрице) и погон за пакованє минералних гнойох, на катастарскей парцели число 2222/1 КО Нови Сад I. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта може ше достац на увид у просторийох Покраїнского секретарияту за урбанизем, будовательство и защиту животного штредку, Булевар Михайла Пупина 16, Нови Сад (прижемє, канцелария чс. 39). Шицки заинтересовани, у чаше од 10 днї од дня обявйованя того обвисценя, можу доставиц свойо думанє у писаней форми на адресу Секретарияту.

РУСКЕ СЛОВО 29

ИНФОРМАТОР Городска управа за защиту животного штредку на основи члена 29. пасус 1. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї” число 135/04 и 36/09), обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о принєшеним ришеню же нє потребне преценьованє вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС2008_02 НС_Ветерник” Подприємство „KODAR INŽENJERING” D.O.O. зоз Беоґраду по овласценю ношителя проєкта „VIP MOBILE” D.O.O. Нови Беоґрад, Mlade`skih bri}adoh 21, podnwsol тому орґану vimogu za одлучованє о потреби преценьованя вплїву на `ivotni {tredok prowkta радио baznej stan<ci mobilnej telefoni< „НС2008_02 НС_Ветерник” у улїци Иви Лоли Рибара 70, у Ветернику, на катастерскей парцели 1080/1 К.О. Ветерник, Город Нови Сад. После запровадзеного поступку, Городска управа за защиту животного штредку дня 25. авґуста 2016. року принєсла ришенє число VI-501-484/16 же нє потребне преценьованє вплїву на животни штредок. З цильом обвисцованя заинтересованей явносци текст ришеня обявює ше у цалосци: Городска управа за защиту животного штредку, на основи члена 10 пасус 4 и 5. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, чс. 135/04 и 36/09), члена 192. пасус 1. Закона о общим управним поступку („Службени новини СРЮ” число 33/97 и 31/01 и „Службени глашнїк РС” число 30/10) и члена 11., 34. и 36. Одлуки о Городских управох Городу Нового Саду („Службени новини Городу Нового Саду”, число 52/08, 55/09 и 11/10, 39/10, 60/10 и 69/13), поступаюци по вимоги ношителя проєкта „KODAR INŽENJERING” D.O.O. зоз Беоґраду по овласценю ношителя проєкта „VIP MOBILE” D.O.O. Нови Беоґрад, Mlade`skih bri}adoh 21, за одлучованє о потреби преценьованя вплїву застатого стану на животни штредок проєкта радио базней станїци за мобилну телефонию „НС2008_02 НС_Ветерник” приноши

РИШЕНЄ

1. Утвердзує ше же за проєкт базней станїци мобилней телефониї „НС2008_02 НС_Ветерник” у улїци Иви Лоли Рибара 70, у Ветернику, на катастерскей парцели 1080/1 К.О. Ветерник, Город Нови Сад, ношителя проєкта „VIP MOBILE” D.O.O. Нови Беоґрад, Mlade`skih bri}adoh 21, нє потребне преценьованє вплїву на животни штредок. 2. Ношитель проєкта ше обовязує же – проєкт виведзе у складзе зоз приложену документацию; – обезпечи перше випитованє уровня електромаґнетного поля и же обезпечи периодични випитованя после пущаня жридла до роботи на локациї базней станїци мобилней телефониї „НС2008_02 НС_Ветерник” у складзе зоз Законом о защити од нейонизуюцих зарйованьох („Службени глашнїк РС”, число 36/09) и важацима предписанями хтори реґулую тоту обласц и же податки достати зоз мониторинґом доруча Аґенциї за защиту животного штредку, Городскей управи за инспекцийски роботи Городу Нового Саду – Обласц инпекциї за защиту животного штредку и Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду.

ОБГРУНТОВАНЄ

Подприємство „KODAR INŽENJERING” D.O.O. зоз Беоґраду по овласценю ношителя проєкта „VIP MOBILE” D.O.O. Нови Беоґрад, Mlade`skih bri}adoh 21, podnwsol тому орґану vimogu za одлучованє о потреби преценьованя вплїву на `ivotni {tredok prowkta радио baznej stan<ci mobilnej telefoni< „НС2008_02

Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду, на основи члена 10. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о поднєшеней вимоги за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта Подприємство „KODAR INŽINJERING” D.O.O. зоз Беоґраду по овласценю ношителя проєкта „VIP MOBILE” D.O.O. Нови Беоґрад, Младежских бриґадох 21, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта радио базней

30 РУСКЕ СЛОВО

Gorodska uprava za za|itu `ivotnogo {tredku na osnovi ~lena 29. pasus 1. Zakona o precenqovanx vpl<vu na `ivotni {tredok (“Slu`beni gla{n<k Republiki Serbi<” ~islo 135/04 i 36/09), obyvxw НС_Ветерник” у улїци Иви Лоли Рибара 70, у Ветернику, на катастерскей парцели 1080/1 К.О. Ветерник, Город Нови Сад. Проєктом предвидзена реконструкция GSM900 и DCS1800 и додаванє LTE сисетмох. Плановане поставянє тросекторней антенскей системи за закриванє DCS 1800, UMTS и LTE система а антенска система за GSM 900 єдносекторна. За перши и треци сектор (за системи DCS 1800 и LTE) будзе ше хасновац антена типа К742236, за други сектор (за системи DCS 1800 и LTЕ) антена типа К80010192, лєм у другим секторе и будзе ше хасновац натену типаК80010192 за систему UMTS и у шицких трох секторох будзе ше хасновац антена типа К742215. Предвидзена конфиґурация примодавача базней станїци за систему GSM900 0+3+0, за DCS 1800 2+2+2, за систему UMTS 3+3+3 a за LTE800 1+1+1. Антени буду унапрямени зоз азимутами 25 ступнї (перши сектор), 115 ступнї (други сектор ) и 250 ступнї (треци сектор) за системи DCS 1800, UMTS и LTE а азимут за GSM900 систему 115 ступнї. У складзе зоз Законом о преценьованю вплїву на животни штредок и Правилнїком, о поднєшеней вимоги обвисцена явносц з оглашованьом у средствох явного информованя и МЗ „Ветерник”. У зоз законом предписаним терминє нє доручени думаня заинтересованих орґанох, орґанизацийох и явносци. Зоз увидом до документациї хтора доручена ґу вимоги, по запровадзеним поступку розпатраня ґу вимоги , тот орґан утвердзел же ше предметни проєкт находзи под точку 12., подточка 13.-Телекомуникацийни обєкти мобилней телефониї (базней радио станїци) Листини II Уредби о итвердзованю Лїстини проєктох за хтори обовязна преценьованє вплїву и Лїстини проєктох за хтори ше може вимагац преценьованє вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, число 114/08). Ґу наведзеней вимоги ношитель проєкта приложел: Контракт о закупе хтори заключени медзи Светиславом Чиричом зоз Ветернику, Иви Лоли Рибара 70 и „Vip Mobile” doo. Младежских бриґадох 21, Беоґрад, Информацию о локацию за парцелу число 1082/1 КО Ветерник хтори виробела Городска управа за урбанизем и квартельни роботи Городу Нового Саду, Фахову оцену обтерхованя животного штредку у локалней зони базней станїци мобилней телефониї „НС2008_02 НС_Ветерник” число звиту ЕМ-2016-150 SO od 26. мая 2016. року хтору виробела акредитована Лаборатория W-line зоз Беоґраду. Зоз фахову овцену обтерхованя животного штредку у локалней зони базней станїци мобилней телефониї „НС2008_02 НС_Ветерник” утвердзене же тото жридло зоз свою роботу нє приведзе по прекроченє предписаних гранїчних вредносцох. Кед ношитель проєкта поступи у складзе зоз условиями хтори утвердзени зоз точку 2. диспозитива того Ришеня и кед шпе випочитую мири и условия защити животного штредку хтори предвидзени зоз поглавйом 7. Фаховей оцени обтерхованя животного штредку , робота базней стїнциза мобилну телефонию значнєйше нє загрожи животни штредок, односно уровень електомаґнетного зарйованя будзе у гранїцох дошлєбоденого. На основи горе наведзеного, ришене як у диспозитиве. Поука о правним лїку: Процив того ришеня ношитель проєкта може виявиц жалбу Покраїнскому секретарияту за урбанизем, будовательство и защиту животного штредку у чаше 15 днї од дня приманя ришеня, по тим орґану. Заинтересована явносц може обявиц жалбу процив того ришеня у чаше 15 днї од дня обявйованя у средствох явного информованя, по тим орґану.

станїци мобилней телефониї – „НС2192_02 НС_Футоґ 2”, у улїци Цара Лазара 215, на катастерскей парцели число 4631 К.О. Футоґ, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110, Нови Сад, роботни днї од 10 до 15 годзин. Шицки заинтересовани, у чаше 10 днї од дня обявйованя того обвисценя, можу дац свойо думанє у писаней форми на адресу Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду.

OBVISCENW

o prinw{enim ri{eню же потребне преценьованє вплїву и о одредзованю обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на `ivotni {tredok проєкта радио базней станїци mobilnej telefoni> “НС2090_01 НС_Петроварадин_2” Подприємство „KODAR INŽENJERING” D.O.O. зоз Беоґраду по овласценю ношителя проєкта „VIP MOBILE” D.O.O. Нови Беоґрад, Mlade`skih bri}adoh 21, podnwsol тому орґану vimogu za одлучованє о потреби преценьованя вплїву на `ivotni {tredok prowkta радио baznej stan<ci mobilnej telefoni< “НС2090_01 НС_Петроварадин_2”, у улїци Кости Надя 21, у Петроварадину, на катастерскей парцели 341/1, КО Петроварадин, Gorod Novi Sad. Posle zaprovadzenogo postupku, Gorodska uprava za za|itu `ivotnogo {tredku dny 22. авґуста 2016. roku prinwsla ri{enw ~islo VI-501483/16 же потребне преценьованє вплїву на животни штредок и о одредзованю обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок. Z cilqom obviscovany zainteresovanej yvnosci tekst ri{eny obyvxw {e u calosci: Gorodska uprava za za|itu `ivotnogo {tredku, na osnovi ~lena 10. pasus 4. i 5. Zakona o precenqovanx vpl<vu na `ivotni {tredok (“Slu`beni gla{n<k RS”, ~s. 135/04 i 36/09), ~lena 192. pasus 1. Zakona o ob|im upravnim postupku (“Slu`beni novini SRX” ~islo 33/97 i 31/01 i “Slu`beni gla{n<k RS” ~islo 30/10) i ~lena 11, 34. i 36. Odluki o Gorodskih upravoh Gorodu Novogo Sadu (“Slu`beni novini Gorodu Novogo Sadu”, ~islo 52/08, 55/09 i 11/10, 39/10, 60/10 i 69/13), postupaxci po vimogi „KODAR INŽENJERING” D.O.O. зоз Беоґраду по овласценю ношителя проєкта „VIP MOBILE” D.O.O. Нови Беоґрад, Mlade`skih bri}adoh 21, za odlu~ovanw o potrebi precenqovany vpl<vu na `ivotni {tredok prowkta radio baznej stan<ci mobilnей telefoniї “НС2090_01 НС_Петроварадин_2” prino{i

RI[ENW 1. Utverdzuw {e `e za prowkt –baznej stan<ci mobilnej telefoni< “НС2090_01 НС_Петроварадин_2”, у улїци Кости Надя 21, у Петроварадину, на катастерскей парцели 341/1, КО Петроварадин, Gorod Novi Sad, no{itely prowkta „VIP MOBILE” D.O.O. Нови Беоґрад, Mlade`skih bri}adoh 21 (у дальшим тексту: Ношителя Проєкта) potrebne precenqovanw vpl<vu na `ivotni {tredok. 2. Одредзує ше же No{itelq Пrowkta, Студию о преценьованю вплїву на животни штредок за проєкт базней станїци мобилней телефониї “НС2090_01 НС_Петроварадин_2”, у улїци Кости Надя 21, у Петроварадину, на катастерскей парцели 341/1, КО Петроварадин, Gorod Novi Sad, у поглядзе обсягу и змисту, вироби у складзе зоз членом 17. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок и Правилнїком о змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, число 69/05). Студия о преценьованю вплїву на животни штредок муши мац: – прераховани уровень електромаґнетней емисиї на уровню од интересу, звонка (outdoor) и знука (indoor), кед станїца максимално роби – дац таке технїчне ришенє базней станїци хторе обезпечує же би наведзене жридло, кед роби зоз максималним капацитетом, нє прекрочує 10 одсто референтного гранїчного уровня хтори дефиновани зоз Правилнїком о гранїцох викладаня нєйонизуюцим зарйованю (“Службени глашнїк РС”, число 104/09).

OBGRUNTOVANW

Подприємство „KODAR INŽENJERING” D.O.O. зоз Беоґраду по овласценю ношителя проєкта „VIP MOBILE” D.O.O. Нови Беоґрад, Mlade`skih bri}adoh 21, podnwsol тому орґану vimogu za одлучованє о потреби преценьованя вплїву на `ivotni {tredok prowkta baznej stan<ci mobilnej telefoni< “НС2090_01 НС_Петроварадин_2”, у улїци Кости Надя 21, у Петроварадину, на катастерскей парцели 341/1, КО Петроварадин, Gorod Novi Sad.

2. СЕПТЕМБЕР 2016.

. Зоз пrowktом предвидзена реконструкция иснуюцей базней станїци и то так же будзе поставена тросекторна антенска система за обсяги DCS 1800, UMTS и LTE. Антенска система находзи же дзвонїци церкви и находзи ше од вкупно три панел антени типа К742236 за шицки три системи. Плановани азимути антенох виноша 90 ступнї, 180 ступнї и 300 ступнї, респективно по секторох за шицки системи. Конфиґурация примодавача базней станїци за систему DCS1800 2+2+2, за UMTS 2+2+2, а за LTE 1800 1+1+1. U skladze zoz Zakonom o precenqovanx vpl<vu na `ivotni {tredok, o podnw{enej vimogi obviscena yvnosc z ogla{ovanqom u sredstvoh yvnogo informovany i MZ „Петроварадин” . U zoz zakonom predpisanim terminу nw doru~eni dumany zainteresovanih or}anoh, or}anizacijoh i yvnosci. Ношитель проєкта доручел Контракт о закупе хтори заключени медзи Бискупию дяковецку и сримску Викарият сримски римокатолїцки парохийни уряд возвишеня св. крижа, зоз Петроварадину, Кости Надя 21 и „Vip Mobile” doo, Младежских бриґадох 21, Беоґрад, Информацию о локациї за парцелу число 341/1 и К.О. Петроварадину, хтору виробела Городска управа за урбанизем и квартельни роботи Городу Нового Саду число V-353-349/16 од 27. 06. 2016. року. Ґу наведзеней вимоги ношитель проєкта приложел Фахову оцену обтерхованя животного штредку у локалней зони базней станїци мобилней телефониї “НС2090_01 НС_Петроварадин_2” число ЕМ-2016-157/SO од 26. мая 2016. рокйу хтору виробела акредитована Лаборатория W-LINE zoz Беоґраду. Бazna stan<ca mobilnей телефониї “НС2090_01 НС_Петроварадин_2” ma vkupnu efektivnu виzarxxcu moc векшу од 250 W на шицки три сектори за обсяги DCS 1800, UMTS и LTE 1800. Зоз анализу комплетней вимоги, окреме Фаховей оцени обтерхованя животного штредкуу локалней зони базней станїци мобилней телефониї “НС2090_01 НС_Петроварадин_2”, а маюци у оглядзе же базна станїца представя континуоване жридло зарйованя, же зоз прераховйованьом достати вредносци поля при максималней роботи базней станїци преходзи 10 одсто референтней гранїчней вредносци за шицки фреквенцийски обсяги, же нє предвидзена анї єдна конкретна мира защити од нєйонизуюцих зарйованьох (зменшанє число активних каналох, хаснованє опреми хтора продукує нїзши уровнї поля, иншаки напрями антенох лєбо вибор другого обєкту на хтори би ше могла инсталовац базна станїца), маюци у оглядзе начала защити од нєйонизуюцих зарйованьох хтори предвидзени зоз членом 3. точка 1. и 2. Закону о защити од нєйонизуюцих зарйованьох (“Службени глашнїк РС”, число 36/09) и то же кажде нєпотребне викладанє нєйонизуюцим зарйованю нє дошлєбодзене як и то же ше преценює хасен хтори хаснованє жридла дава дружтве у одношеню на потенциялни ризики наступаня чкодлївого зарйованя пре хаснованє жридла и применююци начала превенциї и осторожносци (член 9. точка 1. подточка 2. “Службени глашнїк РС”, число 135/04, 36/09, 36/09- др закон, 72/09 – др. Закон и 43/11 – одлука УС), з хторим ше вимага же би кажда активносц мушела буц планована и запровадзена на способ же медзи иншим представя найменши ризик за здравє людзох, Городска управа за защиту животного штредку оценєла же ношитель проєкта муши обезпечиц таке технїчне ришенє за станїцу, же би жридло зарйованя зоз свою роботу нє премаховало 10 одсто референтного гранїчного уровня викладаня жительства електричним, маґнетним и електромаґнетним польом розличней фреквенцї, хтори дефиновани зоз Правилнїком о гранїцох викладаня нєйонизуюцим зарйованю, кед станїца роби з максималним капацитетом. Окрем розпатраня интензитету вплїву (хтори виражени з ефективно виказану моц пошореня), компетентни орґан у конкретним случаю розпатрел и тирванє вплїву – базна станїца представя континуалне жридло зарйованя. После розпатраня вимоги ношителя проєкта и податкох о предметней локациї, характеристикох и преценьованю можлївих вплївох наведзеного проєкта на животни штердок, а маюци у оглядзе, же предметна радио базна станїца ма ефективну визарююцу моц векшу од 250 W и може значно вплївовац на животни штредок – точка 12 и 13 Телекомуникацийни обєкти мобилней телефониї (базни радио станїци), Лїстини II Уредби о утвердзованю Лїстини проєктох за хтори обовязне преценьованє вплїбву и Лїстина проєктох за хтори ше може вимагац преценьованє вплїву на животни штредок (“Службени глашнїк РС”, число 114/08), тот орґан у складзе зоз членом 10 точка 4 Закону о преценьованю вплїву одлучел же нєобходне преценьованє вплїву. Зоз членом 10. точка 5. Закону о преценьованї вплїву на животни штредок, предписане зоз одлуку з хтору ше утвердзує же потребне преценьованє вплїву проєкту на животни штредок, компетентни орґан може одредзиц и обсдяг и змист студиї о преценьованю вплїву, цо у тим случаю и поробене. Okrem rozpatrany intenziteta vpl<vu (vira`eni zoz efektivnu vizarjovanu mocnoscu po{oreny), nadpatraxci or}an u konkretnim slu~ax rozpatrel i tirvanw vpl<vu – bazna stan<ca predstavy kontinualne `ridlo zarjоvаny. Primenxюci принципи prevenci< i predostro`nosci (~len 9. pasus 1. podto~ku 2. Zakona o za|iti `ivotnogo {tredku (“S.G. RS”, ~s. 135/04, 36/09, 36/09 – dr. zakon, 72/09 – dr. zakon i 43/11 – odluka US), zoz htorim {e vimaga `e ka`da aktivnosc mu{i buc planovana и zaprovadzena na sposob `e medzi in{im predstavy najmen{i rizik za lxdske zdravw, zoz Studix potrebne dokazac `e za predmetni prowkt budze primenwna najlwp{a rozpolaгuxca i dostupna tehnolo}iy, tehn<ka i oprema. Маюци у оглядзе шицко наведзене, нєобходне виробиц документ з хторим ше анализує и оценює квалитет животного штредку на одредзеним просторе, медзисобни вплїв постояцих и планованих активносцох и утвердзує условия и мири за зоперанє, зменшанє и одклоньованє чкодлївих вплївох на животни штредок як и мирох у случаї нєщесца и обезпечованя провадзеня вплїву жридлох зарйованя, a то ше виключно може обезпечиц зоз Студию о преценьованю вплївуна животни штредок, хтору би требал виробиц мултидисциплийни фахови тим. На основи винєшеного одлучене як у диспозитиве: Поука о правним лїку: процив того ришеня ноштель Проєкта ше мож жалїц Покраїнскому секретарияту за урбанизем и защиту животного штредку, у чаше 15 днї од дня приєма ришеня, тому орґану. Заинтересована явносц ше може жалїц тому орґану у чаше 15 днї од дня його обявйованя у средствох явного информованя, тому орґану.

2. СЕПТЕМБЕР 2016.

ИНФОРМАТОР

Городска управа за защиту животного штредку на основи члена 29. пасус 1. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї” число 135/04 и 36/09), обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о принєшеним ришеню же нє потребне преценьованє вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС05, НСУ05, НСО05 КОВИЛЬ” Ношитель проєкта „Телеком Сербия” а. д. Таковска 2, Беоґрад, поднєсол тому орґану вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву застатого стану на животни штредок проєкта – базней станїци мобилней телефониї „НС05, НСУ05, НСО05 КОВИЛЬ” у улїци Сави Зорича бб, у Ковилю, на катастерскей парцели 1123 К.О. Ковиль, Город Нови Сад. После запровадзеного поступку, Городска управа за защиту животного штредку дня 23. авґуста 2016. року принєсла ришенє число VI-501-485/16 же нє потребне преценьованє вплїву на животни штредок. З цильом обвисцованя заинтересованей явносци текст ришеня обявює ше у цалосци: Городска управа за защиту животного штредку, на основи члена 10 пасус 4 и 5. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, чс. 135/04 и 36/09), члена 192. пасус 1. Закона о общим управним поступку („Службени новини СРЮ” число 33/97 и 31/01 и „Службени глашнїк РС” число 30/10) и члена 11., 34. и 36. Одлуки о Городских управох Городу Нового Саду („Службени новини Городу Нового Саду”, число 52/08, 55/09 и 11/10, 39/10, 60/10 и 69/13), поступаюци по вимоги ношителя проєкта „Телеком Сербия” а. д. Таковска 2, Беоґрад, за одлучованє о потреби преценьованя вплїву застатого стану на животни штредок проєкта радио базней станїци за мобилну телефонию „НС05, НСУ05, НСО05 КОВИЛЬ” приноши

РИШЕНЄ

1. Утвердзує ше же за проєкт базней станїци мобилней телефониї „НС05, НСУ05, НСО05 КОВИЛЬ” у улїци Сави Зорича бб, у Ковилю, на катастерскей парцели 1123 К.О. Ковиль, Город Нови Сад, ношителя проєкта „Телеком Сербия” а. д. Таковска 2, Беоґрад, (у дальшим тексту: Ношителя Проєкта) потребне преценьованє вплїву на животни штредок. 2. Ношитель проєкта ше обовязує же – проєкт виведзе у складзе зоз приложену документацию; – обезпечи перше випитованє уровня електромаґнетного поля и же обезпечи периодични випитованя после пущаня жридла до роботи на локациї базней станїци мобилней телефониї „НС05, НСУ05, НСО05 КОВИЛЬ” у складзе зоз Законом о защити од нейонизуюцих зарйованьох („Службени глашнїк РС”, число 36/09) и важацима предписанями хтори реґулую тоту обласц и же податки достати зоз мониторинґом доруча Аґенциї за защиту животного штредку, Городскей управи за инспекцийски роботи Городу Нового Саду – Обласц инпекциї за защиту животного штредку и Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду.

ОБГРУНТОВАНЄ

Ношитель проєкта „Телеком Сербия” а. д. Таковска 2, Беоґрад, поднєсол тому орґану вимогу за одлучованє о потреби

преценьованя вплїву застатого стану на животни штредок проєкта – базней станїци мобилней телефониї „НС05, НСУ05, НСО05 КОВИЛЬ” у улїци Сави Зорича бб, у Ковилю, на катастерскей парцели 1123 К.О. Ковиль, Город Нови Сад. Проєкт предвидзує поставянє тросекторней антенскей системи за закриванє GSM 900, UMTS и LTE800 обсяги. Будзе ше хасновац штири антени К730376, по два за перши и треци сектор за радио систему GSM 900, єдна антена типа К80010669 за други сектор радио систему GSM 900 и LTE800, єдна антена К80010505 за други сектор за радио-систему UMTS и два антени К80010485 за перши и треци сектор за радио систему UMTS и LTE800. Предвидзена конфиґурация примодавача базней станїци за систему GSM900 2+4+4, за систему UMTS 3+3+3 a ya LTE800 1+1+1. Антени буду унапрямени зоз азимутами 150 ступнї (перши сектор), 235 ступнї (други сектор ) и 325 ступнї (треци сектор) за шицки системи. У складзе зоз Законом о преценьованю вплїву на животни штредок и Правилнїком, о поднєшеней вимоги обвисцена явносц з оглашованьом у средствох явного информованя и МЗ „Ковиль”. У зоз законом предписаним терминє нє доручени думаня заинтересованих орґанох, орґанизацийох и явносци. Зоз увидом до документациї хтора доручена ґу вимоги, по запровадзеним поступку розпатраня ґу вимоги , тот орґан утвердзел же ше предметни проєкт находзи под точку 12., подточка 13.-Телекомуникацийни обєкти мобилней телефониї (базней радио станїци) Листини II Уредби о итвердзованю Лїстини проєктох за хтори обовязна преценьованє вплїву и Лїстини проєктох за хтори ше може вимагац преценьованє вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, число 114/08). Ґу наведзеней вимоги ношитель проєкта приложел: Контракт о закупе хтори заключени медзи Паунич Мирославом зоз Ковилю, Лази Костича 107 и „Телеком Сербия” а.д. Таковска 2, Беоґрад, ришенє зоз хторим ше одобрує хаснованє радио базней станїци, Фахову оцену обтерхованя животного штредку у локалней зони базней станїци мобилней телефониї „НС05, НСУ05, НСО05 КОВИЛЬ” число звиту 1605/16-310 МК хтору виробела акредитована Лаборатория „Ватроґаз” зоз Нового Саду.. Зоз фахову овцену обтерхованя животного штредку у локалней зони базней станїци мобилней телефониї „НС05, НСУ05, НСО05 КОВИЛЬ” утвердзене же тото жридло зоз свою роботу нє приведзе по прекроченє предписаних гранїчних вредносцох. Кед ношитель проєкта поступи у складзе зоз условиями хтори утвердзени зоз точку 2. диспозитива того Ришеня и кед шпе випочитую мири и условия защити животного штредку хтори предвидзени зоз поглавйом 7.3 Фаховей оцени обтерхованя животного штредку , робота базней стїнциза мобилну телефонию значнєйше нє загрожи животни штредок, односно уровень електомаґнетного зарйованя будзе у гранїцох дошлєбоденого. На основи горе наведзеного, ришене як у диспозитиве. Поука о правним лїку: Процив того ришеня ношитель проєкта може виявиц жалбу Покраїнскому секретарияту за урбанизем, будовательство и защиту животного штредку у чаше 15 днї од дня приманя ришеня, по тим орґану. Заинтересована явносц може обявиц жалбу процив того ришеня у чаше 15 днї од дня обявйованя у средствох явного информованя, по тим орґану.

РУСКЕ СЛОВО 31

ИНФОРМАТОР Городска управа за защиту животного штредку на основи члена 29. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї” число 135/04 и 36/09), обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о принєшеним ришеню з хторим дата согласносц на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта – радио базней станїци мобилней телефониї – „НС2072_01 НС_Нови_Сад_Руменацка” Ношитель Проєкта „VIP MOBILE”, D.O.O. Нови Беоґрад, Младежских бриґадох 21, поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта – радио базней станїци мобилней телефониї „НС2072_01 НС_Нови_Сад_Руменацка” у улїци Паризкей комуни число 27, на катастерскей парцели число 4945 К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад. После запровадзеного поступку и предлогу Технїчней комисиї, Городска управа за защиту животного штредку дня 29. авґуста 2016. року принєсла ришенє число VI-501-342/16, зоз хторим дата согласносц на предметну Студию. З цильом обвисцованя заинтересованей явносци текст ришеня обявює ше у цалосци: Городска управа за защиту животного штредку, на основи члена 24. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, чс. 135/04 и 36/09) и члена 192. пасус 1 Закона о общим управним поступку („Службени новини СРЮ” число 33/97 и 31/01 и „Службени глашнїк РС” число 30/10) и члена 11., 34. и 36. Одлуки о Городских управох Городу Нового Саду („Службени новини Городу Нового Саду”, число 52/08, 55/09, 11/10, 39/10, 60/10 и 69/13), поступаюци по вимоги ношителя прокєта „KODAR INŽINJERING” D.O.O. зоз Беоґраду по овласценю ношителя проєкта „VIP MOBILE”, D.O.O. Нови Беоґрад, Младежских бриґадох 21, у поступку одлучованя о даваню согласносци на Студию о преценьованю вплїву застатого стану на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї – „НС2072_01 НС_Нови_Сад_Руменацка” после запровадзеного поступку и звиту технїчней комисиї, приноши

РИШЕНЄ

1. Дава ше согласносц на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок за проєкт базней станїци мобилней телефониї „НС2072_01 НС_Нови_Сад_Руменацка” у улїци Паризкей комуни число 27, на катастерскей парцели число 4945 К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад, ношитель Проєкта „VIP MOBILE”, D.O.O. Нови Беоґрад, Младежских бриґадох 21, 2. Обовязує ше Ношитель проєкта же: – проєкт виведзе у складзе зоз приложену документацию и условиями и мирами защити хтори утвердзели други овласцени орґани и орґанизациї, а дати су у прилогу Студиї; – обезпечи условия и запровадзи мири за зоперанє, зменшованє лєбо одклоньованє чкодлївих вплївох на животни штредок, хторих єст у Студию, поглавє 8. „Опис мирох з цильом зопераня, зменшованя лєбо одклоньованє каждого значнєйшого чкодлївого вплїву на животни штредок”; 3. Ношитель проєкта длужни обезпечиц вивершованє програми нєпреривного провадзеня у складзе зоз важацима предписанями хтори дефиновани зоз поглавйом 9. „Програма провадзеня вплїву на животни штредок ” и же податки достати зоз мониторинґом доручує Аґенциї за защиту животного штредку, Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду и Городскей управи за инспекцийни роботи – Обласц инспекциї за защиту животного штредку; 4. Наклада ше ношительови проєкта же у случаю реконструкциї и пременки технїчних характеристикох базней станїци зоз точки 1. того ришеня, поднєше вимогу компетентоному орґану за одлучованє о потреби преценьованє вплїву на животни штредок.

ОБГРУНТОВАНЄ

Поприємство „KODAR INŽINJERING” D.O.O. зоз Беоґраду по овласценю ношителя проєкта „VIP MOBILE”,

Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду, на основи члена 10. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о поднєшеней вимоги за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта Подприємство „KODAR INŽINJERING” D.O.O. зоз Беоґраду по овласценю ношителя проєкта „VIP MOBILE” D.O.O. Нови Беоґрад, Младежских бриґадох 21, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на жи-

32 РУСКЕ СЛОВО

D.O.O. Нови Беоґрад, Младежских бриґадох 21, поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта – радио базней станїци мобилней телефониї „НС2072_01 НС_Нови_Сад_Руменацка” у улїци Паризкей комуни число 27, на катастерскей парцели число 4945 К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад. Проєктом предвидзена реконтрукция иснуюцей базней станїци и то так же будзе поставена тросекторна антенска система за обсяги DCS1800 UMTS 2100 и LTE 1800. Антенска система будзе мац вкупно шейсц антени и то три антени типа Kathrein K742236 за витворйованє DCS и LTE сервисох и три антени типа по єдна типа Кathrein К742215 за витворйованє UMTS сервисох. Плановани азимути антенох виноша 95 ступнї, 205 ступнї и 300 ступнї, респективно по секторох за шицки системи. Конфиґурация примодавача базней станїци за систему DCS 2+2+4, за UMTS 3+3+3 а за LTE 1+1+1 а за закриванє у наведзених обсягох будзе ше хасновац базна станїца Nokia Flexi. У складзе зоз Законом о преценьованю вплїву на животни штредок и Правилнїком о поступку явного увида, презентациї и явней розправи о студиї о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, число 69/05) запровадзени поступок преценьованя вплїву на животни штредок и обезпечене участвованє заинтересованих орґанох и орґанизацийох и явносци. У законским термину, хтори предвидзени за явни увид, Студия о преценьованю вплїву проєкта на животни штредок була виложена у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку по 12. юлий 2016. року. Под час тирваня явного увиду нє доручени думаня и зауваги у писаней форми на Студию о преценьованю вплїву проєкта на животни штредок з боку заинтересованих орґанох, орґанизацийох и явносци анї нє було винєшених думаньох заинтересованєй явносци под час презентациї и явней розправи хтора отримана 13. юлия 2016. року цо константоване у записнїку число VI-501-342/16 од 13. юлия 2016. року. Зоз ришеньом о образованю и менованю предсидателя и членох технїчней комисиї за оцену Студиї о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС2072_01 НС_Нови_Сад_Руменацка” у улїци Паризкей комуни число 27, на катастерскей парцели число 4945 К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад, число VI-501342/16 од 16. юния 2016. року, формована Технїчна комисия за оценьованє Студиї о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта, хтора випитала Студию о преценьованю вплїву и после запровадзеного, зоз законом утвердзеним поступком, о своєй роботи тому орґану доручела звит число VI-501-342/16 од 29. авґуста 2016. року зоз оцену предметней Студиї о преценьованю вплїву и зоз предлогом же ше на исту да согласносц. Зоз увидом до комплетней документациї, после запровадзеного поступку и звиту технїчней комисиї константоване же Студия зробена у складзе зоз Законом о преценьованю вплїву на животни штредок, Правилнїком о змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, число 69/05) и Ришеньом о потреби преценьованя вплїву и о одредзованю обсягу и змисту студиї число VI-501-1147/15 од 24. фебруара 2016. року, хтору принєсла Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду. Кед ше Проєкт виведзе у складзе зоз технїчну документацию и кед ше випочитує шицки предвидзени мири за зменшованє лєбо зоперанє чкодлївих вплївох на животни штредок зоз точки 2. и 3. того ришеня, робота обєкта нє будзе значнєйше загрожовац животни штредок. На основи горе наведзеного ришене як у дипозитиве. Поука о правним лїку: Тото ришенє конєчне у управним поступку. Процив того ришеня ношитель Проєкта може порушац управни спор пред Управним судом 30 днї од дня приманя ришеня, а заинтересована явносц 30 днї од дня обявйованя обвисценя о принєшеним ришеню у средствох явного информованя.

вотни штредок проєкта радио базней станїци мобилней телефониї – „НС2391_01 НС_Сримска_Каменїца_2”, у улїци Карадьордєва число 5, на катастерскей парцели число 4807/1 К.О. Нови Сад III, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110, Нови Сад, роботни днї од 10 до 15 годзин. Шицки заинтересовани, у чаше 10 днї од дня обявйованя того обвисценя, можу дац свойо думанє у писаней форми на адресу Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду.

Gorodska uprava za za|itu `ivotnogo {tredku na osnovi ~lena 29. pasus 1. Zakona o precenqovanx vpl<vu na `ivotni {tredok (“Slu`beni gla{n<k Republiki Serbi<” ~islo 135/04 i 36/09), obyvxw

OBVISCENW

o prinw{enim ri{eню же потребне преценьованє вплїву и о одредзованю обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на `ivotni {tredok проєкта радио базней станїци mobilnej telefoni> “НС2005_02 НС_Петроварадин” Подприємство „KODAR INŽENJERING” D.O.O. зоз Беоґраду по овласценю ношителя проєкта „VIP MOBILE” D.O.O. Нови Беоґрад, Mlade`skih bri}adoh 21, podnwsol тому орґану vimogu za одлучованє о потреби преценьованя вплїву на `ivotni {tredok prowkta радио baznej stan<ci mobilnej telefoni< “НС2005_02 НС_Петроварадин”, круг фабрики „MK Commerce”, у Петроварадину, на катастерскей парцели 1511/1, К.О. Петроварадин, Gorod Novi Sad. Posle zaprovadzenogo postupku, Gorodska uprava za za|itu `ivotnogo {tredku dny 25. авґуста 2016. roku prinwsla ri{enw ~islo VI-501-495/16 же потребне преценьованє вплїву на животни штредок и о одредзованю обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок. Z cilqom obviscovany zainteresovanej yvnosci tekst ri{eny obyvxw {e u calosci: Gorodska uprava za za|itu `ivotnogo {tredku, na osnovi ~lena 10. pasus 4. i 5. Zakona o precenqovanx vpl<vu na `ivotni {tredok (“Slu`beni gla{n<k RS”, ~s. 135/04 i 36/09), ~lena 192. pasus 1. Zakona o ob|im upravnim postupku (“Slu`beni novini SRX” ~islo 33/97 i 31/01 i “Slu`beni gla{n<k RS” ~islo 30/10) i ~lena 11, 34. i 36. Odluki o Gorodskih upravoh Gorodu Novogo Sadu (“Slu`beni novini Gorodu Novogo Sadu”, ~islo 52/08, 55/09 i 11/10, 39/10, 60/10 i 69/13), postupaxci po vimogi „KODAR INŽENJERING” D.O.O. зоз Беоґраду по овласценю ношителя проєкта „VIP MOBILE” D.O.O. Нови Беоґрад, Mlade`skih bri}adoh 21, za odlu~ovanw o potrebi precenqovany vpl<vu na `ivotni {tredok prowkta radio baznej stan<ci mobilnей telefoniї “НС2005_02 НС_Петроварадин” prino{i

RI[ENW

1. Утвердзує ше же за проєкт базней станїци мобилней телефониї < “НС2005_02 НС_Петроварадин”, круг фабрики „MK Commerce”, у Петроварадину, на катастерскей парцели 1511/1, К.О. Петроварадин, Gorod Novi Sad, ношителя проєкта „VIP MOBILE” D.O.O. Нови Беоґрад, Mlade`skih bri}adoh 21, нє потребне преценьованє вплїву на животни штредок. 2. Ношитель проєкта ше обовязує же – проєкт виведзе у складзе зоз приложену документацию; – обезпечи перше випитованє уровня електромаґнетного поля и же обезпечи периодични випитованя после пущаня жридла до роботи на локациї базней станїци мобилней телефониї “НС2005_02 НС_Петроварадин” у складзе зоз Законом о защити од нейонизуюцих зарйованьох

2. СЕПТЕМБЕР 2016.

ИНФОРМАТОР

ОДВИТИ, РЕАҐОВАНЯ И ПИСМ@

ДОШЛА ДО НАС ВИСТКА

(„Службени глашнїк РС”, число 36/09) и важацима предписанями хтори реґулую тоту обласц и же податки достати зоз мониторинґом доруча Аґенциї за защиту животного штредку, Городскей управи за инспекцийски роботи Городу Нового Саду – Обласц инпекциї за защиту животного штредку и Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду.

Пише: Йоаким РАЦ, о.д. директора Дома култури Руски Керестур

ОБГРУНТОВАНЄ

Подприємство „KODAR INŽENJERING” D.O.O. зоз Беоґраду по овласценю ношителя проєкта „VIP MOBILE” D.O.O. Нови Беоґрад, Mlade`skih bri}adoh 21, podnwsol тому орґану vimogu za одлучованє о потреби преценьованя вплїву на `ivotni {tredok prowkta радио baznej stan<ci mobilnej telefoni< “НС2005_02 .НС_Петроварадин”, круг фабрики „MK Commerce”, у Петроварадину, на катастерскей парцели 1511/1, К.О. Петроварадин, Gorod Novi Sad. Проєкт предвидзує поставянє тросекторней антенскей системи за закриванє DCS1800, UMTS и LTE сисетма а антенска система за GSM900 єдносекторна. Антенска система ма вкупно седем антени и то: єдна антена типа К739630 за витворйованє сервиса у GSM900 системи, три антени типа К742215 за витворйованє сервиса у UMTS системи. Предвидзена конфиґурация примодавача базней станїци за систему GSM900 0+2+0, за DCS 1800 2+2+2, за систему UMTS 2+2+2 a за LTE800 1+1+1. Антени буду унапрямени зоз азимутами 140 ступнї (перши сектор), 240 ступнї (други сектор ) и 340 ступнї (треци сектор) за DCS 1800 систему, UMTS и LTE систему а за GSM900 азимут 240 ступнї. У складзе зоз Законом о преценьованю вплїву на животни штредок и Правилнїком, о поднєшеней вимоги обвисцена явносц з оглашованьом у средствох явного информованя и МЗ „Петроварадин”. У зоз законом предписаним терминє нє доручени думаня заинтересованих орґанох, орґанизацийох и явносци. Зоз увидом до документациї хтора доручена ґу вимоги, по запровадзеним поступку розпатраня ґу вимоги , тот орґан утвердзел же ше предметни проєкт находзи под точку 12., подточка 13.Телекомуникацийни обєкти мобилней телефониї (базней радио станїци) Листини II Уредби о итвердзованю Лїстини проєктох за хтори обовязна преценьованє вплїву и Лїстини проєктох за хтори ше може вимагац преценьованє вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, число 114/08). Ґу наведзеней вимоги ношитель проєкта приложел: Контракт о закупе хтори заключени медзи COMMERCE DOO, зоз Нового Саду, Площа Мария Трандафил и „Vip Mobile” doo. Младежских бриґадох 21, Беоґрад, Информацию о локацию за парцелу число 1511/1 КО Петроварадин хтори виробела Городска управа за урбанизем и квартельни роботи Городу Нового Саду, Фахову оцену обтерхованя животного штредку у локалней зони базней станїци мобилней телефониї “НС2005_02 НС_Петроварадин” число звиту ЕМ-2016-156 SO хтору виробела акредитована Лаборатория W-line зоз Беоґраду. Зоз фахову овцену обтерхованя животного штредку у локалней зони базней станїци мобилней телефониї “НС2005_02 НС_Петроварадин” утвердзене же тото жридло зоз свою роботу нє приведзе по прекроченє предписаних гранїчних вредносцох. Кед ношитель проєкта поступи у складзе зоз условиями хтори утвердзени зоз точку 2. диспозитива того Ришеня и кед шпе випочитую мири и условия защити животного штредку хтори предвидзени зоз поглавйом 7. Фаховей оцени обтерхованя животного штредку , робота базней стїнциза мобилну телефонию значнєйше нє загрожи животни штредок, односно уровень електомаґнетного зарйованя будзе у гранїцох дошлєбоденого. На основи горе наведзеного, ришене як у диспозитиве. Поука о правним лїку: Процив того ришеня ношитель проєкта може виявиц жалбу Покраїнскому секретарияту за урбанизем, будовательство и защиту животного штредку у чаше 15 днї од дня приманя ришеня, по тим орґану. Заинтересована явносц може обявиц жалбу процив того ришеня у чаше 15 днї од дня обявйованя у средствох явного информованя, по тим орґану.

2. СЕПТЕМБЕР 2016.

Одвит на текст „Дюрдьовска олимпияда”, „Руске слово”, ч. 34/2016, б. 3.

На самим финалу пририхтованьох, пред самим початком Фестивала култури „Червена ружа”, шицких почитовательох рускей култури пререзала страшна вистка. Нєсподзивано умар Юлиян Рамач Чамо, фахови руководитель у Доме култури и „катка” за музични живот рускей националней заєднїци. Гоч Фестивал бул одложени за наиходзаци период, пред аматерами Дома култури стала велька обовязка же би предлужели Чамову роботу и уложени труд у руководзеню зоз оркестром, шпивацкима ґрупами, фолклором... У таких условийох шпивацки ґрупи Дома култури почали пририхтованя за Фестивал жридлового шпиваня „Най ше нє забудзе”. Зоз помоцу Мирона Сивча, колеґу и Чамового приятеля, на Фестивал ше пририхтали три ґрупи, як у прияви и написане. Два ґрупи – дзивоцка и хлопска зоз репертоаром як предвидзене у пропозицийох, а треца мишана ґрупа предвидзена же би шивала вонка зоз конкуренциї, понеже нє виполньовала условия, понеже нє мала єдну шпиванку „а капела”. Условия нє виполнєни прето же було порадзене на пробох зоз Чамом же би после „Ружи” бул порихтани репертоар за Дюрдьов, цо ше пре його нєсподзивани одход нє случело. Остатнього дня Олимпийских бавискох одходзиме до Дюрдьова на руску олимпияду у жридловим шпиваню. По приходу до Дюрдьова доставаме флаєр на котрим хлопскей ґрупи вообще нєт, а до програми положена мишана ґрупа зоз репертоаром котри нє приявени, так як пише у прияви. Правда и тота же приява сцигла до Дюрдьова досц позно пре горе спомнути обставини. Такой ше пробовало интервеновац и оможлївиц, насампредз, хлопскей ґрупи же би ше змагала. Було и револту при аматерох, а руководзаци

лєм пренєсли становиска истих же кед ше хлопска ґрупа нє будзе змагац, вец нє наступя анї дзивчата. После розгварки зоз Михайлом Лїкаром и предсидательом КУД „Тарас Шевченко” Миколом Кухаром, и їх порихтаносци же би направели компромис, нєпорозуменє вигладкане и до програми уруцени и хлопи, а мишана ґрупа шпивала вонка зоз конкуренциї. После шицкого замишательства и одклонєних нєпорозуменьох на радосц обидвох бокох, нараз до редакторки рубрики „Людзе, роки живот”, Славици Фейса, „доходзи вистка”, котру дотична анї нє пробовала превериц при руководзацих з Керестура „за котрих важи правило же нєт правила”, а нє доходзи вистка же исти, заш лєм, почитую правила и порихтани су на компромиси. Така нєпреверена информация такой послужела же би ше у новинох „Руске слово”, у уводнїку критиковало „нєспортске” нацагованє Керестурцох, бо озда цо ше вони буня. Чудне же ше о Керестуру и аматерох, на вецей заводи на таки способ пише без преверйованя фактох, и без вислухованя и другого боку (одвичательни редактор Б. Варґа „Руского слова” и редакторка С. Фейса оставю при своїм становиску же факти котри достали од домашнїх на Фестивалу у Дюрдьове и наведли их у своїм тексту „Дюрдьовска олимпияда” точни. – Ред.). Нє так далєко биваме, мало нас єст же бизме ше нє пробовали догвариц и голєм чуц. На тот завод, я би у мено аматерох и руководзацих у Доме култури явно подзековал, Дюрдьовчаном, односно орґанизацийному Одбору на указаним порозуменю и порихтаносци на компромис. Дюрдьовчанє, – дзекуєме! Тельо о „нацагованьох”, а злато дзивчата пошвецели свойому Чамови.

Становиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово”

РУСКЕ СЛОВО 33

СПОРТ РИО – ПАРАОЛИМПИЙСКИ БАВИСКА

ШАХ У КОЦУРЕ

ЕКИПА МАЛА, АЛЄ МОТИВ ВЕЛЬКИ

ДВА ТУРНИРИ ИСТИ ДЗЕНЬ

Концом прешлого тижня явносци представени Параолимпийски тим Сербиї хтори ше од 7. по 18. септембер будзе змагац у Риу.

Сербию буду представяц 16 спортисти хтори ше буду змагац у штирох дисциплинох. На чолє нашого тиму найлєпша столнотенисерка швета, Бранислава Перич-Ранкович. Од початку септембра, точнєйше од 7. септембра, ознова будземе опрез телевизорньох чекаюци змаганя наших представительох на Параолимпийских бавискох хтори буду отримани у Риу. Концом прешлого тижня у Доме Народней скупштини явносци предствени тим Сербиї хтори ма шеснац спортистох. Предводзи их найлєпша столнотенисерка швета Бранислава Перич-Ранкович, хтора на велїх медзинародних и домашнїх змаганьох освоєла вецей як двасто медалї.

Бранислава Перич-Ранкович

У тиму 16 спортисти хтори ше буду змагац у стоним тенису, Бранислава Перич-Ранкович, Нада Матич, Митар Паликуча и Митар Прелич, у атлетики – шветови рекордер у руцаню бабки хтори освоєл златну медалю на прешлих Параолимпийских бавискох у Лондону, Желько Димитриєвич, Небойша Дюрич у руцаню кулї и Милош Митич у руцаню бабки. У дисциплини руцанє копия нашу екипу буду представяц Милош Зарич, Неманя Димитриєвич и Сашка Соколов. У штреляцкай екипи буду ше змагац Растко Йокич, Здравко Саванович, Ласло Шуранї, Живко Папаз и Драґан Ристич. У дзвиганю терхи будзе ше змагац Петар Миленкович. На своєродней презентациї у скупштинским Доме, присутни були предсидателька нашого Парламента Мая Ґойкович, шеф делеґациї Европскей униї Майк Девенпорт, предсидатель Параолимпийского комитету Зоран Мичович. Министер за младих и спорт Ваня Удовичич пожадал щесца нашей екипи на змаганьох и наглашел же кажде з нїх указал же гранїци у спорту нє постоя. Насампредз, кед ше вери до успиху, а то и найлєпша драга же би ше превозишло препреченя хтори за велїх, так повесц, нєможлїве. Тота велька упартосц достаточна же би и пред змаганями шицки постали шампиони. А. П.

34 РУСКЕ СЛОВО

Приблїжує ше початок другей часци сезони у шаховских лиґох Сербиї, котра почина шлїдуюцей нєдзелї, та коцурски Шаховски клуб „Омладинєц”, З тей нагоди всоботу, 27. авґуста, орґанизовал аж два турнири

Перши турнир одбавени медзи ШК „Омладинєц” и ШК „Русин” зоз Руского Керестура, а резултат бул 6:2 за Коцурцох. После того турниру одбавени и поєдинєчни на котрим участвовали двацецдвоме бавяче зоз Нового Саду, Бачкого Доброго Поля, Вербасу, Кули, Руского Керестура и домашнї зоз Коцура. Бавело ше 7 кола, два раз по 15 минути, по системи же тоти котри лєпши по ранґу бавя зоз лєпшима, а тоти цо слабши бавели медзисобно. Перше место очековано освоєл Карло Бала, котри освоєл 5,5 поени, други бул Янко Бесерминї тиж зоз 5,5 поенами, а треце место освоєл Турович Любомир зоз 5 поенами. Понеже перши и други мали исте число поенох, побиднїка одлучовал Бухолцов коефициєнт, по хторей процивнїки Карла Бали мали вєдно вецей поени од процивнїкох Янка Бесерминя, та перше место на турниру припадло Карлови Бали. На нєдзелю, 4. септембра ШК „Омладинєц” предлужує свойо змаганє у Бачкей лиґи – ґрупа Суботица, а у першим

ШК ОМЛАДИНЄЦ – ШК РУСИН 6:2 Споменко Павичевич – Звонко Медєши 1:0 Никола Тадич – Янко Катрина 1:0 Любомир Турович – Матей Катрина 1:0 Янко Бесерминї – Мирко Афич 0:1 Ґабор Фейса – Давид Надь 1:0 Дюра Фейса – Желько Маґоч 1:0 Милован Паунович – Дюра Венчельовски 1:0 Силвестер Макаї – Пап Иван 0:1.

колу єшеньскей часци Омладинєц у Коцуре привита екипу „Пензионер” зоз Суботици. После ярнєй часци Омладинєц ше находзи на 6. месце на таблїчки, а за сиґурне обставанє у лиґи Коцурцом нєобходна єдна побида и єдно нєришене змаганє од штирох колох, кельо остало до конца сезони. Такой у першим колу Омладинєц будзе ослабени, понеже нє годзен раховац на двох стандардних бавячох, Владимира Лазора и Николу Тадича. З. Колєсар 2. СЕПТЕМБЕР 2016.

СПОРТ НОВОСАДСКА ФОДБАЛСКА ЛИҐА

БАЧКА ПРЕШВЕЧЛЇВО ПОБЕДЗЕЛА ФК „Бачка 1923“ – ФК „Єдинство“ 5:1

БАЧКА: Калайджич, Янкович, Маркович, Курушич, Павлов, Пантич, Тривунович, Рац, Матич, Балоґ, Данґу бич. У другим полчаше до бависка вошли Чирин, Летич и Мушицки, а вишли Пантич, Рац, Летич. У другим колє Ново -

садскей лиґи одбавени општински дерби, а Бачка була лєпша од свойого ривала з хторим ше прешлих рокох стретала и у нїзшей лиґи. На початку першого полчасу, акциї подєднак було на обидвох бокох терена, а як бависко цекло Бачка мала озбильнєйши шанси од Єдинства. У цеку нападу Єдинства, за лабду ше виборел Курушич и вибил лабду на половку терена дзе бул Тривунович. У соло акциї Тривунович вошол до процивнїцкого каребного простору, коло двох процивнїцких бавячох пренашол место за бице и дал ґол у 33. минути. Єдну од озбильнєйших шансох госци мали з шлебодного бица з оддалєносци коло 18 метери, лабда ишла прейґ живого мура, алє закончела коло стативи. На одпочи-

вок ше пошло з ґолом предносци за домашню екипу, а гоч ше видзело же тото будзе напарте змаганє, домашнї ше подполно розбавели у предлуженю стретнуца. Уж у 50. минути Тривунович дал ище єден ґол, потим Янкович у 69. минути, а потим ознова Тривунович у 75. минути. Пияти ґол за Бачку дал Павлов з пеналу, а госци свой єдини ґол дали тиж з пеналу. Шлїдуюце змаганє Бачка бави на нєд зелю у Новим Сад зе процив Младосци. М. Рамач

ОПШТИНСКА ФОДБАЛСКА ЛИҐА ШИД

РЕЗУЛТАТИ ЯК НА РУКОМЕТУ У другим колє Општинскей фодбалскей лиґи Шид ознова було надосц ґоли. У Бикичу домашнї ОФК „Бикич” победзел Ґраничар зоз 7:2. ОФК „Бачинци” страцели дома процив ОФК „Бинґули” зоз 3:2, а беркасовски Сримец у Шидзе прешвечлїво страцел од домашнєй Єдноти „з рукометним резултатом” – 13:1. И фодбалере Синдєлича були розположени и победзели ФК “Омладинац” зоз 6:0, Єдинство бавело 4:1 процив Борца. У тим колє була шлєбодна екипа Напредку. На таблїчки ОФК „Бикич” перши з шейсц бодами кельо ма и Єдинство на другим месце. Синдєлич треци з штирома бодами, а по три боди маю Єднота на штвартим, Напредак на пиятим, Ґраничар на шестим и ОФК „Бинґула” на седмим месце. Борец на осмим месце ма єден бод, а без бодох и далєй ОФК „Бачинци” на дзевятим, Омладинєц на дзешатим и Сримец на остатнїм, єденастим месце. У трецим колє на нєдзелю Сримец будзе бавиц процив ОФК „Бикич”, ОФК „Бачинци” госцую у Ямени процив Ґраничара, Борец дочекує Єдноту, Омладинєц дочекує Єдинство, а буду бавиц и ОФК „Бинґула” и Напредак, а Синдєлич будзе шлєбодни. Вл. Дї.

ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА ЗОМБОР – Б. ПАЛАНКА

СЛАБЕ ВИДАНЄ РУСИНА ФК „Славия” (Пиньвиц) – ФК „Русин” 2:0 (1:0)

Пиньвиц стадион ФК „Славия”, патрачох 200. Судия: Митрович (Оджак). Жовти картони при Русиновцох: Кончар, Грнчяр. РУСИН: Ж. Орос, Ивич, Голик (Грнчяр), Барна, Кончар, Павлович, Б. Орос, Пап (Орсаґ), Дюканович, Кулич, Чизмар (Д. Гарди). Фодбалере Русина у другим колє П.Ф.Л. Зомбор – Б. Паланка „гладко” страцели у Пиньвиц. Була то одличне фодбалске змаганє у хторим дома2. СЕПТЕМБЕР 2016.

шнї були лєпши у шицких елементох бависка. Од велїх шансох за ґол домашнї вихасновали лєм два. По єден ґол у каждим полчаше, ґол посцигнул єден бавяч, Новичевич, обидва зоз главу, после претаргнуца бависка. Перши у 14. минути кед ше у каребним просторе Русина, на наруцену лабду найлєпше знашол Новичевич. У друґим полчасу, у 64. минути исти бавяч после бица зоз корнеру,

знова затресол мрежу Русина. Же резултат лєм 2:0 за домашнїх „виновати” ґолман Русина, Ж. Орос котри одлично бранєл. Русин мал нагоду за ґол после шлєбодного бица котре виведол Дюканович. Нагода Русинови за поправни будзе уж на нєдзелю кед до Руского Кере стура приходзи Зомборски ЖАК. Змаганє ФК „Русин” – ФК „ЖАК” на нєдзелю на Ярашу почина на 16,30 годзин. В. Сеґеди

РУСКЕ СЛОВО 35

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ РОК LXXII ЧИСЛО 35 (3696) НОВИ САД, 2. СEПТEMБЕР 2016.

■ РУСКЕ У ШВЕЦЕ – 25 РОКИ ШВЕТОВОГО КОНҐРЕСА РУСНАЦОХ/РУСИНОХ/ЛЕМКОХ ЦЕНА 30 ДИНАРИ

Фото: Андреа Новак

ОГЛЯДНУЦЕ НА ПРЕШЛОСЦ еб редакция „Руского слова”, у сотруднїцтве зоз Заводом за културу войводянских Руснацох, Музейом Войводини и Покраїнским заводом за защиту памятнїкох, поволує читачох новинох „Руске слово” и нащивительох сайта (www.ruskeslovo.com) же би помогли препознац особи на старих фотоґрафийох. Фотоґрафиї хтори ше будзе обявйовац на сайту и у новинох диґитализовани, а пре точне идентификованє особох на сликох, хтори маю окремну музейну вредносц, потребна помоц од ширшей явносци. Шицки фотоґрафиї настали у дакедишнєй фотоґрафскей роботнї Бруґошових у Руским Керестуре. Кажду фотоґрафию ше подпише зоз одредзену шифру, та кед же препознаце даєдну, лєбо вецей особи на фотоґрафиї, модлїме Вас же бисце явели до Заводу на число телефона 021/548-421, лєбо на мейл: zavod.rusini@gmail.com. Фотоґрафиї ше будзе обявйовац длугши часови период, а на сайту буду пошоровани на окремним месце, так як виходза у новинох.

В

ПОМОГНЇЦЕ, РОЗПИТАЙЦЕ ШЕ, ПРЕПОЗНАЙЦЕ!

■ ЯК ЗМЕ ПОРИХТАНИ ЗА ПОЧАТОК ШКОЛИ? Фотоґрафия: K006a_0163N