Issuu

ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ РОК LXXIII ЧИСЛО 33 (3746) НОВИ САД, 18. АВҐУСТ 2017.

■ ЖЕЛИМИР ТОТ, ДОБИТНЇК НАГРАДИ „СТРИБЕРНИ ПАСТИР”

ПЕРШИ ДЗЕНЬ, 19.08. У ЦЕНТРЕ РУСКОГО КЕРЕСТУРА 11:00 – 14:00 – Обиходзенє оглядних польох (Agroarm, Timac Agro, Belchim Crop Protection) 14:00 – 15:00 – Полудзенок за одкупйовачох и госцох 15:00 – 17:30 – Виход на терен, обиходзенє вецей польох под паприґу 14:00 – 22:00 – Вистава паприґи и продуктох з паприґи и другей желєняви, продуктох домашнього виробнїцтва, старих ремеслох и сувенирох 14:00 – Пририхтованє традицийних єдлох и коштованє специялитетох з паприґи 17:00 – Дефиле парадних запрагох Конїцкого клубу “Русин” и госцох Клубу 17:30 – Шветочне отверанє манифестациї и културноуметнїцка програма 18:30 – Маскенбал за дзеци и додзельованє наградох за найкрасшу маску, найчежшу папариґу и за найкрасши штанд

ДРУГИ ДЗЕНЬ, 20.08. НА ГИПОДРОМЕ „ЛЕЇ” 14:00 – Отверанє дринґацих обегованьох и вистави паприґи, продуктох з паприґи и сувенирох 14:00 – 14:30 – Ревия парадних запрагох 14:30 – 16:00 – Штири єднозапрагово дринґацки коньски обегованя, додзельованє погарох и розетнох 17:00 – 18:00 – Ревиялне двозапрагове дринґацке обегованє коньох – Бависка за дзеци (лапанє заяца и прашеца, нацагованє штранґа и др.)

Фото: Любомир Дудаш

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

18:00 Вечера за викладачох и госцох манифестациї 18:00 – 24:00 Музична програма и друженє

19:00 – 02:00 – Музична програма и розвага

■ ЯК ШЕ ФИНАНСУЮ НАШО ОПШТИНИ?

ИНТЕРМЕЦО ЦЕНТЕР МЕСТА И НАЗВИ УЛЇЦОХ

ЗОМБОР З

Фото: Сашо Сабадош

омбор варош на сиверозаходзе Бачки, ошпивани у шпиванкох, познати по фиякерох и желєнїдлу, по велїх церквох и широких улїцох. У варошу єст интересантни стари будинки як цо зомборска жупания, у хторей єст хижи кельо у єдним року днї, а у єдней з тих хижох чува ше слику Битка при ” Сенти”, найвекшу у Сербиї, намальовану на 28 квадратних метерох платна. Варош познати по богатей култури, барокних фасадох, уметнїкох и познатих тамбурашох, у нїм жил и робел скулптор Еуґен Кочиш, та по його мену наволана и єдна мала и кратка улїчка у Зомборе.

Улїчка Еуґена Кочиша у Зомборе

2 РУСКЕ СЛОВО

18. АВҐУСТ 2017.

ЗМИСТ

УВОДНЇК Пише: Борис ВАРҐА, главни одвичательни редактор

■ Тижньовнїк 4-5. Финансованє локалних самоуправох

■ Нашо места 10-11. Трансфузия креви: Давательох менєй, а потреби векши

■ Економия 12-13. Остатнї дижджи пришли позно

■ Духовни живот 14. Преславена Велька Матка Божа

■ Култура и просвита 16-17. Желимирови Тотови награда „Стриберни пастир”

■ Дом и фамелия 19-21. Депресия ище вше табу тема 22. ЖеноблоґИя

■ Мозаїк 24. Апликация за Руски словнїк

■ Руске у швеце 26-27. Драгопис „Лемкивска ватра” у Ждинї

■ Людзе, роки, живот 28-29. Фельтон – Як (нє) скапал рокен рол (VIII)

■ Информатор 30-33. Оглашки и In memoriam

■ Спорт 35. Филип Орос, перспективни рукометаш зоз Руского Керестура

■ Интермецо 38-39. Хладок и горуци тепши На насловним боку – Найстарше обисце у Руским Керестуре Автор фотоґрафиї – Любомир Дудаш

ЧИЯ БУДЗЕ МЕТЛА? Вельки плус Националному совиту Руснацох же ше остарал же би реновирал найстарше руске обисце у Руским Керестуре. То початна точка за очуванє националного идентитета Руснацох и слика о тим кельо заєднїца наисце почитує и дзба о своєй прешлосци. Важне знац и же Национални совит постал власнїк тей найстаршей рускей хижи, зоз чим би требало буц ришене константне питанє – отримованя. Кед би ше о тим скорей дзбало, вироятно би нє пришло до такого руйнованя праве тей памятки (окреме од ґенералного реновираня 1995. року). Питанє отримованя и одвичательносци подєднак важне, як и питанє снованя институцийох и вибудов їх обєктох. Практично: требало би знац нє лєм хто госцом и туристом отвори дзвери до иснуюцого найстаршого руского обисца, алє и до якейшик будуцей (тельо наявйованей, алє ище вше нє иснуюцей) музейней збирки, библиотеки, ґалериї, архиву и з яких средствох ше тот материялни скарб будзе отримовац. Здогаднул сом ше даскелїх покус комичних ситуацийох на тоту тему. Ище скорей, на вецей заводи сом у Керестуре мал госцох, котри сцели видзиц даяки руски културни змисти. Медзитим, нє могли зме дойсц до того хто нам отвори Музей у Замку, бо през викенд (кед обично госци и приходза до Керестура) нє було за тото задлуженей особи. У шлїдуюцей нагоди ми гварели же волїм уж нє водзиц там людзох, бо ше то нє барз отримує. Друга ситуация з емиґрациї: „швижа” дияспора у Онтарию сцела правиц Руски дом култури, та ше им єден з бивательох „ветеранох” у Канади опитал же „зоз чиїх средствох буду отримовац тот будинок?”. У швеце капитализма ше такой пораховало же цену вибудови такого дому за одредзени час можу прероснуц трошки його отримованя. Тельо то вироятно кошта и у „старим краю”, лєм ше то ту нє рахує... А вец ми пришла на розум и треца ситуация – кед активисти єдней рускей нєвладовей орґанизациї у Новим Садзе, после револуциї „5. октобра” сцели вєдно зоз Церкву на ґрунту Матки будовац нови обєкт. На схадзкох ше челєднїки так занєсли же уж ту були скоро мотелски просториї, дзе мали буц змесцени госци, алє дзе би и домашнї цо нє биваю у варошу, по потреби, после вичерпней роботи могли преноцовац. Ґрандиозни плани ше закончели лєм зоз кратким коментаром духовенства: „А паноцец най за вами замета...”. Пишце нам: ruske.redaktor@gmail.com

* ”РУСКЕ СЛОВО” – гласнїк по руски * Виходзи каждого пиятку * Снователь Национални совит рускей националней меншини * Видава НВУ ”Руске слово”, Нови Сад * Перше число вишло 15. юния 1945. року у Руским Керестуре * Адреса: НВУ ”Руске слово”, Булевар ошлєбодзеня 81/7, 21000 Нови Сад * Редакция: одвичательни редактор Иван Сабадош – редакторе/ки – Дюра Винаї, Мирон Горняк-Кухар, Михайло Зазуляк, Александар Паланчанин, Олена Планчак-Сакач, Славица Фейса, Ясмина Дюранїн, Александра Лендєр; новинаре/ки – Мария Афич, Влада Дїтко, Марина Джуджар, Сандра Саламун, Златко Колєсар * Язична редакторка – Блажена Хома-Цветкович * Технїчна редакторка – Люпка Цвеїч; компютерски обробок – Вероника Вуячич, Мария Гудак, Таня Салонтаї * Телефони: 021/6613-697, 021/6624-708, 021/6623-076; 021/6621-433 * Телефакс 021/528-083 * Предплата за цали рок: у жеми 1 500 динари, а у иножемстве 100 евра * Жиро-рахунок Banca Intesa a.d. Beograd 160-923244-82 * Девизни рахунок 160-0050870024999-53 * Рукописи ше нє враца * Друкує Друкарня ” Maxima graf” Пет роварадин * E-mail: ruske.redakcija@gmail.com * Web site: www.ruskeslovo.com * YU ISSN 0350-4603 * COBISS SR-ID 15915778 * Друковани тираж 2 000 *

Direktorka MARTICA TAMA[ *** Glavni odvi~atelqni redaktor dr BORIS VAR]A

18. АВҐУСТ 2017.

РУСКЕ СЛОВО 3

ТИЖНЬОВНЇК ЯК ШЕ ФИНАНСУЮ ЛОКАЛНИ САМОУПРАВИ

ИНДУСТРИЯ, АРЕНДА И ДЕРЖАВНИ БУДЖЕТ ЧУВАЮ КИШЕНКУ ГРАЖДАНОХ Пишу: Редакция и мрежа дописовательох

Пондзелок, 14. авґуста, бул остатнї дзень за плаценє трецей рати порциї на маєток хтора єдно з главних жридлох финансованя и прилїву до буджетох локалних самоуправох. Понеже кажде запожнєнє грожи зоз каматами котри нєприлаплїви за обичних гражданох, интересованє за вимирйованє обовязкох у локалних порцийних управох було вельке

Општини Кула гужва на шалтерох була ище векша, бо ше гражданє нєприємно нєсподзивали кед почали доставац драстично звекшани конєчни Ришеня о утвердзеней порциї на маєток за 2017. рок. Причина нєсподзиваня же Порцийна управа у Општини Кула аж тераз принєсла конєчни Ришеня о утвердзеней порциї на маєток, а потераз гражданє уплацали аконтацийно два рати, алє по старим Ришеню. Гоч дахто ище анї нє достал нови Ришеня, з локалней самоуправи ше подрозумює же кажде обовязни виплациц чечуцу рату и евентуалне дотерашнє длуство. Гражданє, иншак, поряднє вимирюю свойо порциї, нє лєм пре гражданску одвичательносц лєбо моралну обовязку, алє и прето же чисти рахунок нєобходни кед жадаю конкуровац за гоч котри субвенциї з Покраїни, або Републики. КВАДРАТ И СТОПА ФОРМУЮ ЦЕНУ На висину порциї вплївує просекова тарґовищна цена нєрухомосцох по зонох на териториї каждей єдинки локалней самоуправи, ю по зверених законских компетенцийох утвердзує самостойно кажда єдинка локалней самоуправи, на основи витворених ценох тарґованя з одвитуюцима нєрухомосцами по зонох у периодзе од 1. януара до 30. септембра у предходним року. По звиту з Порцийней управи – Филияли Кула од 29. новембра 2016. року, Скупштина општини принєсла концом прешлого рока Ришенє о утвердзованю просекових ценох за нєрухомосци по квадратним метеру. Цена польопривредней жеми символично зменшана, звекшани цени хижох за три тисячи динари, а найвецей поросла цена дїловного простору – аж за штири тисячи динари по квадратним метеру. Понеже цени маєтку звекшани, а попри тим на истим скупштинским зашеданю звекшана и порцийна стопа зоз 0,05 одсто на терашнї 0,2 одсто, у реалним прикладзе порция на маєток звекшана и до штири раз, цо ше одноши на польопривредну жем, док порция на хижи звекшана коло 25 одсто.

4 РУСКЕ СЛОВО

– На териториї Општини Кула порцийна стопа роками була 0,05 одсто, найменша у околїску, а звекшана є осторожно, по спатраню на околни єдинки локалних самоуправох. Наприклад, порцийна стопа у Вербаше уж длуго 0,2 одсто, тиж и у Малим Идьошу, док є у Бачкей Тополї 0,23 одсто, а у Зомборе 0,3 одсто – гварела Миряна Обрадов з Локалней порцийней администрациї у Кули. Найкратше, праве у тим присподобйованю стопи, наисце ше находзи „тайна” прецо гражданє општини Кула нєприємно нєсподзивани з порцийнима ришенями. ПРОБЛЕМ ЗОЗ ЗОНАМИ Одлука о одредзованю зонох, по критериюму комуналней опременосци, на териториї општини Кула, котра ище вше важи, принєшена 2013. року, а з ню одредзени лєм два зони, з чим нє мож достац и реалну слику за обраховйованє порциї. У цалей кулскей општини шицки нєрухомосци, односно хижи, загради, будовательна жем, квартелї, дїловни простор и ґаражи котри ше находза у населєних местох, класификовани до першей зони за обраховйованє порциї. Цо проблематичне и сиґурно нє може буц справдиве, з понеже ше исту порцию обраховює за нєрухомосц на окраїску валала, нпр. у Керестуре, Сивцу, Липару або Крущичу и за нєрухомосц истей поверхносци у центру Кули, або Червинки. До другей зони нєрухомосцох спада шицко цо ше находзи звонка населєного места, односно салаши и польопривредна жем, значи шицко тото цо нє у першей зони. – Проблем коло одредзованя зонох уж длугши час препознати з боку Локалней порцийней администрациї, заплановане його ришованє, лєм же ище вше робиме на принципох и механїзмох по котрих би тота робота могла буц окончена, бо, правда, цени тарґованя на валалох и по даскельо раз менши як у Кули, або Червинки – заключує Миряна Обрадов. Же гражданє кулскей општини роками плацели найменшу порцию на маєток у поровнаню з околнима локалнима само18. АВҐУСТ 2017.

ТИЖНЬОВНЇК управами, можебуц вплївовал и факт же у шицких местох була длуготирваца традиция розписованя и плаценя самодоприносу, котра того року загашена. У Кули, Руским Керестуре, Сивцу, Крущичу и Липару самодопринос вицекол того року, док є у Червинки загашени ище 2011. року. Ґу тому, Керестур мал вецейдеценийни нєпретаргнути континуитет плаценя самодоприносу. У теориї, средства зоз наплаценей порциї на маєток ше злїваю до општинского буджету, а потим би пропорцийно своєй учасци прейґ месних заєднїцох мали буц розподзелєни назад до местох дзе су наплацени. ПОРЦИЯ НА ЖЕМ 400 ОДСТО ВЕКША По новей цени квадрату и порцийней стопи, у Керестуре порция на саму хижу поверхносци 67 квадратни метери прешлого року була 2 200 динари, а того року є 2 700 динари, з тим же з тей цифри уж одбита и амортизация у висини од 40 одсто. Амортизация ше обраховює, односно одбива по єден одсто за кажди рок старосци хижи, до максималних 40 одсто. У случаю же хижа нова, або же у нєй нїхто нє ма приявене пребуванє, висина порциї ше звекшує за спомнути 40 одсто. Медзитим, порция на заграду и двор звекшана вельо вецей, на Ришеню за порцию тоти поверхносци класификовани до будовательней жеми у першей зони, та так за заграду и двор поверхносци 1 437 квадратни метери прешлого року требало видвоїц 270 динари, а того року вецей як штири раз, 1 110 динари. Кед слово о польопривредней жеми, шицки парасти вдерени по кишенки. За парцелу поверхносци 3,47 гектара (приблїжно 6 гольти) влонї було потребне уплациц 2 135 динари, а того року по новим Ришеню аж 8 666 динари, цо з математичним прерахованьом виноши 4,05 раз. При опорцийованю польопривредней жеми шицки поверхносци катеґоризовани у другей зони, а класа жеми нє брата до огляду. ПОТРИМОВКА РЕПУБЛИКИ, ПОКРАЇНИ И ДОНАТОРОХ У Шидзе цени локалних порцийох остали як и скорей. – Наша општина нє подзвигла локални порциї даскельо роки, та так и того року порцийни обвезнїки плаца исти суми як и потераз – кратко потолковал руководитель Локалней порцийней администрациї у Шидзе Бранислав Нонкович. По зонох, порциї ше иншак обраховюю на териториї городу Шид, а иншак у валалских штредкох. У порцийней прияви хижи, квартелї, ґаражи, обрабяца жем и лєси. Опредзелєнє локалней власци же би полнєнє буджета нє обтерховало вельо гражданох, а средства хтори хибя, обезпечує ше зоз других значних жридлох. До општинского буджета значни прилїв зоз даваня под аренду державней польопривредней жеми дзе локална самоуправа достава 40 одсто, Општина ше кредитно задлужела, а значни средства ше достава зоз висших уровньох власци – Републики и АП Войводини, по конкурсох. На таки способ финансована вибудов водоводней мрежи у Соту, ушоренє дильовох, Покраїна поможе и коло ушореня у будуцей Индустрийней зони при Адашевцох, финансовани и вибудов моста на беґелю Шаркудин у Вишнїчеве, достати значни средства за проєкт ґеронто ґаздиньох, як и чечуце ґенералне адаптованє будинку Основней школи „Сримски фронт“ у Шидзе за хтори достати 70 милиони динари з Канцелариї за явни инвестициї Влади Републики Сербиї. Шидска општина специфична и прето же перше пре вилїви у 2014 .року, а потим и миґрантску кризу достава значни средства од донаторох. Насампредз, превозки и медицинску опрему достал Дом здравя, а превозки достали и ЯКП „Стандард“ и „Водовод“ цо тиж допомогло шпорованю у општин-

18. АВҐУСТ 2017.

ским буджету, понеже донироване поштредно хасную шицки гражданє Општини. ЕКОЛОҐИЙНА ТАКСА ПОЛНЇ БУДЖЕТ Порция на маєток за гражданох Општини Вербас у 2016. року збирно виношела 83.408.000 динари, розпоредзена на 16.278 гражданох. У 2017. року за 16.441 жительох општини Вербас, порция збирно виноши 84.541.787 динари. З того виходзи же просеково задлуженє за прешли рок 5.123 динари, а за чечуци є 5.142 динари. Уровень наплацованя тей порциї у општини медзи 60 и 70 одсто. Коло 30 одсто гражданох уходзи до социялних катеґорийох, наплацованє нє можлїве за маєток чий власнїк ше одредзує пред судом – нашлїдства и подобне, а єст и гражданох чийо порцийни прияви нє у шоре. – По Одлуки о елементох за утвердзованє порциї на маєток, Општина Вербас подзелєна на три зони. Город Вербас перша зона, валали припадаю другей зони, а до трецей зони уходза хотари. Вредносц нєрухомосцох ше у нашей општини нє меняла вельо, та анї сама порция – толкує руководитель Одзелєня за локални явни приходи у Општини Вербас Миря-

ЗАКОНСКИ РАМИК По Закону о финансованю локалней самоуправи, општини и городи маю свойо жридлово приходи, чию стопу сами одредзую и наплацую на своєй териториї (порция на маєток, комунални, дїловни и административни такси, приход од видаваня маєтку, самодопринос...), уступени приходи хтори Република и Покраїна зверюю локалней самоуправи на єй териториї (коло три штварцини порциї на доходок), як и трансфери з висших уровньох власци. По вименкох Закона хтори принєшени вєшенї 2016. року а почали ше применьовац од Нового року, зменшани уступени приходи хторим городом и општином припадаю од приходу хтори на єй териториї збера держава. Насампредз, општини затримую зменшани процент порциї на доходок. Ище под час явней розправи о тих вименкох, Стаємна конференция городох и општинох, алє и ресорне Министерство державней управи и локалней самоуправи спозорйовали же на тот способ вкупна утрата на локалу будзе пейц до осем милиярди динари до рока, цо значно закомпликує функционованє єдинкох локалней самоуправи и сполньованє єй обовязкох ґу гражданом. Як проґнозоване, општини и городи утрату годни надополнїц лєм на два способи – з прицагованьом трансферох и дотацийох з висших уровньох власци, лєбо зоз звекшаньом своїх жридлових приходох. Праве то ше и случело у општинох дзе звекшана порция на маєток.

на Шимун. По єй словох, цени мирую и кед у питаню польопривредна жем чия цена барз висока ище од 2013. и 2014. року, а руша ше од 10 по 12 тисячи евра по гектаре. Ґу тому, и порцийна стопа, чий рост застал Кулянцох, у Вербаше одскорей утвердзена на висшим уровню. – Велька реформа порцийней системи була 2013. року и теди ше до порциї за гражданох уключели порциї на будовательну и польопривредну жем. Можлїве же даєдни општини ище нє почали, лєбо тераз починаю наплацовац шицки тоти елементи, та тераз нараз приходзи до велького звекшаня – толкує Миряна Шимун. Прешлого року за шицки локални порциї и други жридлово приходи вкупно утвердзена вредносц коло 232 милиони динари, а того року вецей як 245 милиони динари. Звекшанє од 13 милиони динари настало пре надополнєнє за защиту и унапредзованє животного стредку, а тоти суми окреме вельки за индустрийни центри у општини. Арендованє державней жеми у локалней самоуправи з виразно моцним аґро-комплексом тиж приноши значни пенєж, а пре исти причини, буджет Општини Вербас ма озбильни прилїв и од порцийох на доходок.■

РУСКЕ СЛОВО 5

ТИЖНЬОВНЇК ПРЕЙҐГРАНЇЧНЕ СОТРУДНЇЦТВО СЕРБИЇ И ГОРВАТСКЕЙ

ЗЛЄПШАНЄ КВАЛИТЕТУ ЖИВОТА У рамикох предлуженя проєкта „Гранїци без огранїченя – злєпшанє квалитета живота марґинализованих ґрупох“ у прейґгранїчним сотруднїцтве Сербиї и Горватскей, Шидянє зоз такволаних ИПА фондох Европскей униї до станю комби превозку и чамец за потреби инвалидних особох. У спомнутим проєкту партнере Здруженє особох зоз инвалидитетом „Бубамара“ зоз Винковцох у Горватскей, як и Червени криж зоз Сримскей Митровици и Центер за социялну роботу у Шидзе. – Слово о предлуженю уж започатого проєкта потримовки особом зоз инвалидитетом насампредз у позарядових ситуацийох. Обачене же кед були майски вилїви 2014. року, же тоти особи мали почежко сци кед слово о транспорту и зме сценю. Пре таки искуствия наша установа до станє чамец зоз одвитуюцу платформу при сподо бе ну особом зоз инвалидитеом, як и ком би пре возку, шицко у вредносци 30.000 еври –гвари директор Центра за со ци ял ну ро боту у Шидзе Де ян Ло ґ а ру шич. По його словох, у цеку явни на бавки и перше ше до станє комби, а потим и чамец. Директор Центра за социялну Уж по рад зе не роботу у Шидзе Деян Лоґарушич же чамец будзе зме сцени до Ямени и там єдна особа будзе оспо собена же би могла зоз нїм управяц. Комби будзе зме сцени у Червеним крижу у Шидзе, бо тота гуманитарна орґанизация ма про стор за його зме сценє, як и квалификованих вожачох. Комби ше нє будзе хасновац лєм у позарядових ситуацийох, алє и за други потреби транспорту особох зоз инвалидитетом. Ґу тому, директор Лоґарушич гвари же Центер за социялну роботу до стал милион динари од Покраїнского секретарияту за финансиї АП Войводини, а тоти средства буду вихасновани за пременку нукашнього тишлїраю, потим за вонкашню фасаду будинку як и за ушоренє ґаражох за службени авта. – По найновших мирох за безпечносц занятих у установи и странкох хтори ту приходза, средства буду вихасновани же би ше злєпшало безпечносц, так же будзе инсталоване видео надпатранє и такволани „паник тастер” прейґ хторого будземе повязани зоз МУП. У случаю даякей инцидентней ситуациї, такой зме годни обвисциц полицию же би реаґовала – потолковал директор Лоґарушич. Вл. Дї.

6 РУСКЕ СЛОВО

ПРИРИХТОВАНЯ ЗА ВИБУДОВ БУДИНКУ

ПРОЄКТ ЗНАЧНИ ЗА З розбераньом старого звалєного будинку Радио-телевизиї Войводини и розчисцованьом парцели на Мишелуку дзе ше находзи, прешлого тижня практично почали роботи на вибудови нового шедзиска Покраїнского явного медийного сервису

о наявох з Покраїнскей влади хтора, у партнерстве з републичнима и городскима власцами Нового Саду, ношитель того проєкту, нови обєкт мал би буц закончени за два, два и пол роки. Предсидатель Покраїнскей влади Иґор Мирович хтори обишол локацию, виявел же слово о єдним з найважнєйших проєктох у Сербиї, додаваюци же обчекує же о два лєбо два и пол рока будзе законечна вибудов нового будинку, хтори ше будзе пресцерац на 17 000 квадратних метерох хасновитого простору, дзе, як оценєл, вецей як 1 000 заняти буду мац можебуц найлєпши условия кед слово о змесценю и технїчних капацитетох у юговосточней Европи. Мирович гварел же после 18 рокох, од дня кед обєкт РТВ звалєни, започата велька робота, у першим шоре, як надпомнул, дзекуюци заєднїцким закладаньом Покраїнскей влади, Покраїнского секретарияту за културу и Управи Радио телевизиї Войводини. Як на вецей заводи визначел городоначалнїк Нового Саду Милош Вучевич, Город партнер и софинансиєр у витворйованю того значного проєкту, насампредз же з городского буджету видвоєл часц средствох за валянє остатку обєкту на Мишелуку и за санацию терену. ФОРМАЛНО-ПРАВНИ РАМИК Розчисцованє, за хторе задлужене людство и механїзация подприємства „Елит коп” би требало буц закончене по новембер, а Управа за капитални укладаня Войводини обявела явну поволанку за вибор виводзача роботох котри би мал будовац нови будинок Радио телевизиї Войводини. Понукнуца мож доручовац по 23. авґуст, а одлука о компаниї котра будзе будовац нови обєкт будзе принєшена найпознєйше 25 днї после отвераня понукнуцох. Формално-правни рамик за вибудов нового обєкту РТВ поставени концом новембра 2016. року, кед у Покраїнскей влади подписани контракт о преношеню средствох за финансованє проєкту „Вибудов дїловного обєкту Явней медийней установи Радиотелевизиї Войводини”, з хторим Управа за капитални укладаня АП Войводини опредзелєла 195 милиони динари за трошки валяня и скланяня остаткох постояцого обєкту РТВ на Мишелуку. Контракт подписали директор Управи за капитални укладаня АПВ Неделько Ковачевич и директор Явней медийней установи РТВ Миодраґ Копривица, а пенєж за спомнуту намену обезпечени з буджету АП Войводини. Як з тей нагоди поведзене, то перши крочай ґу будованю нового будинку за РТВ, як єдней з найзначнєйших институцийох у Войводини. Покраїнска влада за водзенє шицких роботох коло того проєкту основала Одбор за координованє активносцох на вибудови будинку Явней медийней установи Радио-телевизиї Войводини, на чиїм чолє предсидатель Покраїнскей влади Иґор Мирович, а подпредсидателє предсидатель Скупштини АП Войводини Иштван Пастор и городоначалнїк Нового Саду Милош Вучевич. У Одборе покраїнски секретаре, чолнїки РТВ, дзепоєдних новосадских явних подприємствох, Управи за капитални укладаня Войводини, а двох членох до Одбору менує Влада 18. АВҐУСТ 2017.

ТИЖНЬОВНЇК РТВ НА МИШЕЛУКУ

ЦАЛУ ДЕРЖАВУ Републики Сербиї. По намири Покраїнскей влади, Одбор дефинує активносци и час за вибудов будинку РТВ и будзе координовац шицких представительох власци котри уключени до того велького проєкту.

STANOVISKA Пише: Александар САВАНОВИЧ, новинар

ШВЕДСКИ СТАНДАРД

ПРЕЦО ШЕ ОДЦАГЛО

Фото: РТВ

Директор РТВ Войводини Миодраґ Копривица ище скорей виявел же терен на Мишелуку контроловани и же нєт ризику од експлозивох, радияциї и подобних опасносцох, хтори би могли буц пошлїдок бомбардованя 1999. року. Безпечносц самей локациї, попри других, начално финансийних и политичних проблемох, єдна з причинох прецо вибудов шедзиска РТВ нє почала за предходни 18 роки. Будинок тедишнєй Телевизиї Нови Сад звалєни 1999. року у пейцох нападох НАТО алиянси котри почали 5. мая, а од теди ше спомина и вибудов нового обєкту. У перших рокох после Пиятого октобра, демократска власц обчековала же ше до тей роботи уключи и медзинародна заєднїца, насампредз з єй финансованьом. Медзитим, у чаше кед ше указало же Заход, кед слово о санациї пошлїдкох НАТО интервенциї 1999. року виключно порихтани участвовац у обнови и отвераньох транспортних коридорох на подручу Републики Сербиї, як цо було чисценє водоцеку Дунаю, пре рижни нукашнєполитични проблеми, престали и инициятиви за вибудов будинка РТВ. Насампредз, спореня коло Уставу, Статуту АП Войводини и принципох финансованя Покраїни на релациї Беоґрад – Нови Сад, а потим и политични пременки, кед практично престало сотруднїцтво медзи републику и Городом з єдного, и Покраїну з другого боку, причина же Радио-телевизия Войводини шицки тоти роки подквартельош хтори продукує и емитує програму у нєадекватних условийох. У шицких анализох роботи РТВ, потреба за власним и функционалним простором наводзи ше як условиє без хторого нє мож. Ґу тому, РТВ на квартелїну мешачно троши коло 15 тисячи еври.

Роботи на Мишелуку

Аж после общих виберанкох 2016. року, кед на шицких уровньох возпоставена власц хтору предводзи Сербска напредна странка, знова настал политични континуитет по вертикали, цо по шицким, випатра нєобходне за реализованє капиталних проєктох яки без сумнїву и нови будинок РТВ на Мишелуку. Тиж так, то єден з централних и найавтентичнєйших проєктох Покраїнскей влади одкеди єй на чолє Иґор Мирович. Окрем обезпечованя потримовки з Републики и Городу, покраїнска администрация у каждим буджету и ребалансу значни пенєж наменює за розвой того проєкту.■ Пририхтал: И. С. 18. АВҐУСТ 2017.

„Супер же нам по слали каталоґ з ценами на хижну адре су. Як да нам поручене – кед сце худоба, нє трапце ше по Беоґрад лєм пре єден канчов, лєбо заглавчок. Цалком коректно”. Так глаши статус моєй приятельки, понеже поопатрала каталоґ реномованей шведскей компаниї познатей по меблю хтори предава у часцох, а хтора тих дньох, по други раз (по сле вчасних дзеведзешатих кед нам держава ище вше мала шейсц републики и два покраїни), на перифериї Београду отворела свой тарґовински центер. Нароком сом нє спомнул мено компаниї, иншак акроним од инициялох єй снователя и маєтку на хторим виро снул, бо сом нєдо стойни. Заш лєм, нє мала то ствар и озбильна компания кед єй ПР особнє Предсидатель Републики. Понеже сом случованя, подїї и вистки з Отече ства початком авґуста провадзел з иножемства, обишла ме, слава Богу, всеобща медийна и инша гистерия коло отвераня єдней предавальнї (та гоч то и веле, супер, макси, чи ґиґа дутян) и єй значеня за вкупни привредни амбиєнт Републики Сербиї. Нє похопце ме погришно, алє наисце нє паметам же предсидатель Вучич дараз так хвалєл дакого чийо фарби белаво-жовти, як тераз. Похо пел сом, мед зи тим, же ше дзе ку ю ци еуфо риї хто ра про вад зе ла отве ра нє пре да ва ль нї єд ней иножем ней ком па ниї раз два за було на стан и бри ґи у дома шнєй ин ду стриї ме блю, хто ра, по шиц ким, нє ужи ва у трет ма ну яки до ста ли да лє ки Скан ди нав ци. На шо кавча ре заш лєм би мо гли да цо нау чиц од но вей кон ку рен циї – по про бо вац да ґд зе вон ка до стац суб вен циї за отве ра нє по го нох, тиж там вон ка, з тих суб вен ци й ох обез печиц пла ци за там те й ших ро бот нї кох, ґу тому їм и їх фа ме ли й ом пре дац сво йо продук ти, а ца ли про фит кра шнє при нєсц дому. О ценох у новоотвореней предавальнї при Беоґраду уж ше приповеда же исти продукти туньше мож купиц у Нємецкей, лєбо Шведскей. Розумлїве, бо шицок асортиман (окрем мейд ин Сербиа розвалки и де ски за тлученє ме са) отамаль, та транспорт драгши. Можебуц цени формовани спрам нашого нєзастановююцо нарастуюцого стандарду – кед же уж народ вери, чом би з тим нє раховал и иножемни тарґовец? Фасциновани же кельо єст вельо и як ше швидко можу отвориц теми хтори окупирую нашу, и явносц у реґиону, за лєм даскельо лєтнї днї. Краткотирваца царинска мини-война медзи Горватску и нєевропейским сушедством, рочнїца „Олуї” там и ту, нукашнї диялоґ о Ко сове и иста тема у Бриселу... а то лєм найвекши з нїх. А заш лєм, отверанє єдней предавальнї надбавело их цалком. Ниа, най и я скромно допринєшем, гоч на концу мушим цошка припознац – кед ми, баш, наисце захиби нова розвалка лєбо табла за ме со, перше одбегнєм на найблїзши пияц. Далєко ми до Беоґраду. Становиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово”

РУСКЕ СЛОВО 7

НАШО МЕСТА ҐЕНЕРАЛНА ОБНОВА БУДИНКУ ОШ „СРИМСКИ ФРОНТ” У ШИДЗЕ

НАСТАВА БУДЗЕ У ДРУГИХ ШКОЛОХ Роботи ґенералней обнови будинку ОШ „Сримски фронт” у Шидзе у вредносци коло 50 милиони динари обезпечела Канцелария за явни инвестициї Републики Сербиї, а почали прешлого тижня. По словох Сладяни Любоєвич, директорки спомнутей школи, пременї ше облаки и дзвери, постави ше електро инсталацию зоз ЛЕД ошвиценьом, реновира санитарни ґузли и направи нову канализацию. Тиж буду покладзени нови патоси и керамика, нукашньосц школи будзе обилєна. На вонкашнї мури будзе покладзена фасада. – Роботи буду тирвац 90 днї, та порядна настава хтора почнє 1. септембра, нє годна буц у тиим будинку, алє у других школох у городзе. Так, школяре од першей по штварту класу мали би ходзиц до будинку ОШ „Бранко Радичевич”, а од пиятей по осму класу до Ґимназиї „Сава Шуманович”. Шшколяре з окремнима потребами ОШ „Йован Йованович Змай”, хтори тиж змесцени у нашим будинку, дочасово буду премесцени до школи ОШ „Бранко Радичевич” – гвари директорка Сладяна Любоєвич.

НОВЕ У НОВИМ ШКОЛСКИМ РОКУ

ДО КЛАСИ У УНИФОРМОХ Нови предмети, як и електронски дньовнїк и униформи, лєм єдни од иновацийох з котрима почнє нови школски 2017/18. рок. Шицки школи потримую модернизацию школскей системи, а школски униформи достаню и тоти школи котри ше перши спроцивели такей идеї. Трошки нових униформох би мали зрозмирно подзелїц родичи, локални самоуправи и школи з власних средствох. У Новим Садзе велї школи уж уведли униформи, або планую од септембра, док у зомборских школох ище нє, та у септембру тото питанє будзе лєм порушане. Школяре керестурскей школи прешлого року виплацели униформи, и требали их достац на початку наступного школского року. Иншак, министер просвити, науки и технолоґийного розвою Милан Шарчевич виявел же Закон о учебнїкох досц подли и же ше го нєодлуга будзе мушиц з часци пременїц. Я. Дю.

8 РУСКЕ СЛОВО

Наша собешеднїца додава же гуманитарани орґанизациї „Човеколюблє” и „СОС” финансовали ушоренє физкултурней сали и санитарного ґузла же би миґранти два раз мешачно кед школа шлєбодна и нєт порядней настави, могли хасновац спомнуту салу. Вл. Дї.

ПОРАДА У ВЕРБАСКИМ „КАРНЕКСУˮ

РОБОТНЇКИ ОДУСТАЛИ ОД ШТРАЙКУ На схадзки Штрайкацкого одбору хтора отримана 2. авґуста члени Самостойного синдикату „Карнексˮ и Синдикату „Нєзависносц Карнексˮ формовали допис у хторим ше наводзи же роботнїки приступя подполней застановки роботи 15. авґуста. Вони спозорели и же стопиранє роботи будзе тирвац покля ше нє сполня шицки вимоги роботнїкох того подприємства, а упуцена и поволанка компетентним за ступанє до прегваркох о спольньованю їх вимогох. До ґенералного штрайку заж лєм нє пришло, а спор медзи роботнїками и подприємством ришени зоз мирнима прегварками Аґенциї за мирне ришованє роботних спорох. Обидва синдикати приступели ґу прегварком за ришованє роботного спора, а зоз тим ше зложело и руководство подприємства „Карнексˮ, а поступок порушани 9. авґуста. Управа и руководство тей компаниї месней индустриї вєдно зоз аґенцию

формовали Спорозуменє о ришованю спора. Спрам спорозуменя подприємство длужне дац одвит Штрайкацкому одбору и синдикатом по 31. авґуст и у нїм конкретизовац предкладанє о звекшаню плацох занятих. Най здогаднєме же Штрайкацки одбор вимагал же би роботнїки достали звекшанє плаци за 11,3 одсто, порушал догварки за формованє нового колективного контракту, а треца оможлївйованє роботнїком же би вихасновали рочни одпочивки и шлєбодни днї зоз 2016. и 2015. року. У Спорозуменю ше наводзи же ше зоз тим документом престали важиц Одлуки о ступаню роботнїкох до штрайку. А. Л. 18. AВҐУСТ 2017.

НАШО МЕСТА ДОНАЦИЯ ФОНДАЦИЇ АНИ И ВЛАДИ ДИВЦА У ШИДЗЕ

ВИШНЇЧЕВУ ПОДАРОВАЛИ ЧАМЕЦ Фондация Ани и Влади Дивца прешлого тижня донирала значни средства шидскей општини. Канцелария за младих достала мебель, рахункар, видео проєктор и другу опрему вредносци 5 000 долари. На донациї координаторки Никола Тараїч, подзековал Йовани Вуксан, координатор Канацелариї за младих. Йована Вуксан з тей нагоди гаврела же Фондация препознала сотруднїцтво зоз младима як у одредзених позарядових ситуацийох, так и кед слово о других акцийох хтори на подручу шидскей општини запровадзує фондация. Донацию достала и МЗ Вишнїчево и то чамец зоз прикочом, пумпу за випумповйованє води, ґумени чижми и другу потребну опрему хтора потребна за позарядово ситуациї. Спомнуту донацию, у вредносци 10 000 долари, прияла Снежана Момирски. Вл. Дї.

НА ПЛОЩИ ОПРЕЗ ОСНОВНЕЙ ШКОЛИ У КОЦУРЕ

РЕКОНСТРУОВАНЄ ПАМЯТНЇКА

Прешлого тижня у Коцуре предлужело ше реконструовац памятнїк опрез ОШ „Братство єдинство”, котри поставени на чесц погинутим Коцурцом у Другей шветовей войни. Сам памятнїк „Слунко шлєбоди”, автора Силвстера Макая, однєшени до уметнїцкей лївальнї „Пеле” у Сивцу, хтора го обнови и ошвижи. 18. АВҐУСТ 2017.

ВАШАРСКА ЧАСЦ КОЦУРСКОГО КИРБАЮ

ЄСТ ИЩЕ ШЛЄБОДНИ МЕСТА За вашарску часц на Кирбаю у Коцуре, того пондзелку, два тижнї пред тим, було орґанизоване розпредаванє означених местох за предаванє роби. Тарґовацом на розполаганю були вкупно 317 места, а порядни тарґовци на коцурским Кирбаю мали предносц зачувац свойо прешлорочни, односно порядни места. Цена єдней коцки котра велька два квадратни метери кошта 800 динари. По законченю розпредаваня остало ище места, та шицки заинтересовани можу их ище вше закупиц, та аж и на сам дзень Кирбаю, поручую зоз Месней заєднїци Коцур. Кирбай у Коцуре будзе на пондзелок 28. авґуста, на швето Велькей матки Божей. З. К.

У тей хвильки у цеку лїпенє каменьових цегелкох на плато на котрим будзе стац памятнїк, та стара мраморова подлога будзе заменєна з ткв. друкованим бетоном. Тоту фазу роботи окончує подприємство „Бауен” зоз Вербасу. Роботи финансує Месна заєднїца и локална самоуправа. З. К.

РУСКЕ СЛОВО

НАШО МЕСТА ЗАВОДИ ЗА ТРАНСФУЗИЮ У ЛЄТНИМ ПЕРИОДЗЕ

ДАВАТЕЛЬОХ МЕНЄЙ, А ПОТРЕБИ ВЕКШИ Пишу: Александра ЛЕНДЄР Дюра ВИНАЇ

Каждого лєта кед у наших здравствених установох резерви креви сцигню по сам конєц, а зоз заводох за трансфузию креви апелую на добродзечних давательох же би помогли и дали крев и так виратовали животи пациєнтох

ВОЙВОДЯНЄ РАДИ ПОМОГНУЦ Добродзечни давателє креви з Войводини найлєпши у Сербиї. У тих крайох крев даваю пейц одсто людзе, док у Београдзе лєм два одсто. Исто так, и у нукашнєй Сербиї давателє креви нє барз активни. Иншак, по 2020. рок Шветова орґанизация жада обезпечиц осем одсто давательох креви. Нєшка лєм 62 держави маю полни резерви креви од гражданох котри даваю крев без надополнєня и анонимно, а 40 держави ище вше завиша од креви плацених давательох, лєбо од членох фамелиї пациєнтох, найчастейше кед то муша поробиц. Циль Заводу за трансфузию креви Войводини же би ше преширело фамелию давательох, та так уж прешлого 2016. року зазначени 2 600 нови члени.

10 РУСКЕ СЛОВО

лєце, кед рочни одпочивки, здравствени установи робя зоз зменшаним капацитетом и потреби за креву и кревовима дериватами зменшани, медзитим, у дзепоєдних периодох панує вельке поглєдованє. Насампредз, то транспортни нєщесца, котри у сезони путованьох частейши на наших авто-драгох, алє и рижни други нєпредвидзени интервенциї. Завод за трансфузию креви Войводини и того лєта сцигол по критичну точку, алє дзекуюци апелом и велькей потримовки медийох, до помоци пришли порядни давателє, та креви було достаточно. КРЕВ МОЖЕ ДАЦ КАЖДА ОСОБА У Заводзе за трансфузию креви Войводини подобни проблем, а о тим зме побешедовали зоз Зорицу Белич, задлужену за одношеня зоз явносцу. – Так повесц, кажде лєто ше случує исте – потреби за креву векши, а давательох менєй. Насампредз, прето же людзе на рочних одпочивкох, путую, одсутни су, одходза зоз своїх местох биваня и крев нє можу дац узвичаєних поступкох, на кажди триштири мешаци. Алє, анї влєце велї нє можу дац крев, бо условия и здравих людзох

поставаю вше чежши, вистати су, вичерпани пре хвилю, та нє маю одвитуюци уровень гемоґлобину. После контроли видзиме их здравствени стан, и кед нє задоволюю, одбиваме їх, цо нє значи же о мешац, кед постанє нормална хвиля, и їх хемоглобин ше дзвигнє на нормални уровень. Кед ше шицко тото збиє на єдно место, хиби нам крев и кревово деривати. Найкритичнєйши нулта и А ґрупа, односно шицки RH неґативни ґрупи – гвари Зорица Белич. Прето ше вше влєце и баржей апелує на давательох креви, а интересантне же зме були и шведкове даскелїх вельких транспортних нєщесцох котри ше случели на наших авто-драгох. Теди директно апелує на длугорочних и преверних давательох, и вони ше радо одволую. Заняти у Заводу трансфузиї креви ше трудза же би ше резерви креви нє зменшали, односно же би их нє нєстало цалком. – През цали рок зоз Червеним крижом маме вельо трибини и преподаваня на котрих апелуєме на давательох креви. То стимулує нових давательох, гоч ше велї з нїх и сами, у одредзеним периодзе, здогадню же треба дац крев. Ми кажди рок доставаме нових и нових давательох, цо барз добре, алє велїх мушиме и одбиц. Їх крев, 18. АВҐУСТ 2017.

НАШО МЕСТА за їх здравє добра, алє нє и же би були давателє креви. У ВЕРБАШЕ ЄСТ ДОСЦ РЕЗЕРВИ Оддзелєнє за подмирйованє креви и кревових дериватох у Общим шпиталю у Вербаше тих дньох нє ма проблеми, алє, як и у векшини шпитальох през лєто, зменшане число давательох креви. Началнїца того оддзелєня и специялиста трансфизиолоґиї др Миряна Наков гварела же у периодзе кед мали найвекши поглєдованя, удало ше анимировац порядних давательох, а помогол им и шпиталь зоз Суботици. – Потреба за креву ше того року ґенерално звекшала. Насампредз, пре факт же того лєта оперативни процеси чечу без паузи и операциї ше окончує каждодньово, алє и пре тото же маме вше векше число хорих людзох и то праве тих хторим потребни одредзени количества креви. Нажаль, популация нам вше старша, млади одходза зоз держави, та и то єден зоз проблемох о хторим треба роздумовац – щира дохторка Миряна Наков. Зоз трансфузиї у Вербаше гваря же ше през лєто звичайно зменша число людзох хтори даваю крев прето же одходза на рочни одпочивки, та и фирми чежше можу пущиц роботнїкох на два шлєбодни днї, а того року окремни проблем и вельки горучави хтори при гражданох и так виволую одредзени здравствени почежкосци. – Ми апелуєме на гражданох же би пришли дац крев до дзешец годзин рано, нїяк познєйше, прето же хвиля наисце чежка и за здравих людзох. Зоз процесом даваня креви приходзи до пошвидшованя циркулациї, ширеня кревових судзинох и виход на таки високи температури може мац озбильни пошлїдки – визначела др Наков. НЄЩЕСЦА НА АВТО-ДРАГИ Ситуацию додатно обтерховює автодрага хтора блїзко при Вербасу, та кед ше трафи даяке транспортне нєщесце, найчастейше ше покалїчених превожи перше до вербаского шпиталю, а потим до Нового Саду, або далєй. У транспортним нєщесцу у хторим автобус хтори превожел польских туристох, углавном дзеци, зишол зоз драги, страдала єдна особа, а вецей особи покалїчени. Шпиталь теди професийно одреаґовал и шицки покалїчени були хоспитализова18. АВҐУСТ 2017.

ни за барз кратки часц. Праве пре таки и подобни ситуациї Оддзелєнє за трансфузию муши мац векши залихи креви и кревових дериватох. – Давателє креви ше звичайно сами здогадню же час же би дали крев и у Трансфузиї наглашую же су барз шорови и чувствительни, без огляду же нови олєгчаня за добродзечних давательох нєт. Иснує уредба зоз хтору ше давательом муши оможлївиц два шлєбодни днї, як и нєплаценє партиципациї, алє, як гваря, то нїґда нє пресудне за давательох. На акциї ше поволує прейґ медийох, алє ше порядних давательох вола и особнє. – Медиї нам наисце вельо помагаю и ми им дзекуєме на тим. Тиж так, нашо давателє барз сердечни и накадзи их поволаме и повеме им же су нам потребни, такой ше одволаю. Хторишик дзень нам бул єден роботнїк з огньогасней станїци хтори о даскельо днї анимирал ище даскелїх колеґох же би пришли дац крев. Вельке число давательох маме и у Коцуре, у їх станїци, алє и у других валалох, як цо то Руски Керестур. Одличне сотруднїцтво маме и зоз рускокерестурску ґимназию дзе єст вельо младих, а праве вони творя будучносц – гвари дохторка Наков. У авґусту орґанизовани шейсц акциї добродзечного даваня креви и то три у Вербаше, у Бачким Добрим Полю, та и у Крущичу. Акция у амбуланти у Руским Керестуре будзе 27. авґуста, а тераз найбаржей потребна А и О кревова ґрупа.■

КРЕВ ПОВЯЗУЄ ЛЮДЗОХ Кед же цошка повязує шицких людзох на швеце то сиґурно и крев. Єст на милиони приповедки у котрих нєпознати, дзекуюци трансфузиї креви, виратовали особи зоз меном и презвиском. Ище вецей єст тих, цо су нє написани. Помогнуц людзом, то и основни мотив добродзечним давательом креви. Нажаль, ридко єст пациєнтох хтори нє сцу прияц крев. То, углавним члени одредзених вирских заєднїцох, прешвечени до безкревового лїченя.

РУСКЕ СЛОВО 11

ЕКОНОМИЯ

ТОГО ВИКЕНДА „ДНЇ КЕРЕСТУРСКЕЙ ПАПРИҐИ”

ШВЕТО ВАЛАЛСКОГО ЗАГРАДКАРСТВА Того викенду, 19. и 20 авґуста, у Руским Керестуре будзе отримана шеста по шоре Туристично-привредно-културна манифестация „Днї керестурскей паприґи” у орґанизациї Здруженя паприґарох „Капсикум анум” и Конїцкого клубу „Русин” Манифестация почнє на соботу на 11 годзин на оглядним полю у Чизмарових дзе годно видзиц розлику медзи гибридом и сорту червеней роговей паприґи, потим заплановани полудзенок за госцох и одкупйовачох, и знова одход на даскельо поля членох Здруженя. „Днї керестурскей паприґи” урядово буду отворени на 17,30 годзин у центре валалу, дзе на числених штандох у парку и на площи опрез Младежского дому, домашнїм и госцом буду представени плоди паприґи, продукти з паприґи и друга желєнява котру ше продукує у Керестуре, та нашеньково, хемийни и осиґуруюци хижи. Под час културно-уметнїцкей програми будзе и дефиле парадних запрагох и дзецински маскенбал. Як и вше потераз, годно ше наєсц, понеже домашнї буду вариц и традицийни єдла, у 15 котлох. И того року будзе орґанизоване змаганє за найчежшу паприґу, а попри тим награди буду додзелєни и за найкрасши штанд и найкрасшу маску дзецинского маскенбалу. Нєдзельова часц Манифестациї започнє ма 14 год зин на Гиподроме „Леї”, з єднозапрагновима дринґацкима обегованями запрагох, будзе и вистава паприґи, продуктох зоз нєй и рижней другей желєняви, як и ревиялне двозапрагове дринґацке обегованє коньох, и рижни змисти за розвагу. Отримованє Манифестациї потримали Покраїнски секретарият за польопривреду, водопривреду и лєсарство и Општина Кула. М. Дж.

12 РУСКЕ СЛОВО

У ОПШТИНИ ШИД ЗАБРИҐОВАНИ ПРЕ ПОШЛЇДКИ СУШИ

ГОРУЧАВА ЗМЕНШУЄ УРОЖАЇ Фаховци преценєли же пре сушу урожаї буду зменшани и за 40 одсто, а пре горуцу габу можлїве же тот процент будзе и векши. По подручох стан польопривредних рошлїнох ше розликує У шид скей оп шти ни вя ри ку ку ри ца була по сад зе на на коло 17 000 гекта рох, слу неч нїк на 1 200 гекта рох, а соя на коло 10 000 гекта рох – тоти ро шлї ни и на й за гроженп ши, окре ме соя и ку ку ри ца, хто ри на поль ох поча ли „го риц”. Соя нє ма достаточно мауни и зарна єй дробни, а при кукурици тиж, кед найвецей требало дижджу пре формованє чутки и налїваня зарна, пре високи температури чутки ше нє розвили, а зарно дробне.

хаснованє, а остаток бул дробни и послужел як покарма швиньом – поносую ше Никола и Еленка Стоєцки. КРОМПЛЇ ПОДРУЦЕЛИ, А ВИНЇЦИ У ДОБРИМ СТАНУ Кромплї, як гваря, посадзели досц вчас, ище 24. фебруара, заграда була добре порихтана и погноєна, з векшей часци хасновали нашеньски кромплї, алє то шицко нє було достаточно же би добре зродзело, бо нє було досц

ПАРАСТИ НЄ ПОНАГЛЯЮ ПРЕДАЦ КУКУРИЦУ Гоч цена кукурици лоньского урожаю на шидским подручу у юлию на статковим пияцу поросла зоз 1 800 дианри на 2 000 динари за 100 килограми, тота цена була и у першей половки авґуста на пияцу. Обачлїво було менше понукнуце кукурици, цо би могло значиц же парасти чекаю ище висшу цену и нє понагляю же би ю предали. Суша направела чкоди и заградкаром хтори нє маю систему за залїванє. Велї продукователє на мало ше поно сую же того року подруцел урожай кромпльох. У фамелиї Стоєцкових у Шидзе нє паметаю же у своєй загради кромплї так подруцели як того року. – Кромплї єден час добре випатрали, горня часц им була груба и богата, квитли и нїч нє нагадовало же будзе подли урожай. Кед зме их почали виберац, такой ше видзело же их нє будзе вельо. Зоз поверхно сци хтору маме як и каждого року (пейц зоз 12 метери) вибрали зме лєм 80 килограми, з чого коло 60 за

дижджу кед найвецей требало. Прето тота фамелия будзе за власни потреби мушиц купиц кромплї. Обставини, на щесце, нє почкодзели и винїцом хтори того року добре зродзели. Як гварел Миро слав Иван, директор доо „Руски двор”, тераз було менєй пирсканя винїци як прешлого року. – Грозно добре зродзело, та би урожай мал буц векши як влонї. Нєдавно нашу винїцу нащивели и фаховци зоз „Ґаленики” и „Вино жупи” и вони ше прешвечели же винїца и грозно у добрим стану – гварел Мирослав Иван. Вл. Дїтко 18. AВҐУСТ 2017.

ЕКОНОМИЯ У КОЦУРЕ

ОСТАТНЇ ДИЖДЖИ ПРИШЛИ ПОЗНО

Високи двомешачни температури и днї без дижджу охабели пошлїдки на кажду рошлїну, односно польодїлску и заградкарску културу. Даєдни рошлїни „попонагляли” у розвою, даєдни висхли и запшели, алє у каждим случаю, урожай того року сиґурно будзе менши, твердза фаховци

крем того же було горуцо и температури и вноци були високи, спадло и мало потребного дижджу же би рошлїни мали влагу и гидратацию, гварел Любомир Тамаш зоз ЗЗ „Класка” зоз Коцура. – Найбаржей чкодзело сої и кукурици, а урожай будзе зменшани од 20 до 50 одсто. Новши култури, гибриди, лєпше подноша таки условия. И я першираз того року посадзел єден з тих гибридох, та увидзиме же як будзе – гварел Тамаш. НЄ БУЛИ ПОРИХТАНИ ЗА ГОРУЦЕ ЛЄТО

Система за залїванє може помогнуц у вельких сушох, алє заш лєм нє може нательо вплївовац як диждж. Коцурски парасти, тиж кед сцели помогнуц културом на полю тото цо могли зробиц же би дакус злєпшали ситуацию, то залїванє. Алє мало хто мал условия за тото, бо нє були порихтани на таке горуце лєто. Система за залїванє може помогнуц, алє то заш лєм и єдна зоз драгших вариянтох, понеже рошлїни нє важна лєм мокра жем, алє и влага у воздуху. – Барз вельки трошки и укладаня потребни же би ше направело систему за залїванє на вецей польох, а

з другого боку, парасти патрели горе на нєбо и очековали диждж. Прешли роки природа то сама покончела. Коцурци, по моїм думаню, нє залївали, бо нє мали условия. Лєм тоти чийо поля уж мали пумпи и студнї од прешлих рокох, могли на таки способ ратовац културу – заключел Тамаш. ТЛАЧИДБА СЛУНЕЧНЇКУ ПОЧАЛА СКОРЕЙ

Тлачидба слунечнїку того року почала скорей як ше очековало и у коцурских Любомир Тамаш хотарох парасти уж тлача, а по думаню Любомира Тамаша и кукурица того року „попонагля”, та ламачка почнє скорей. Тамаш вери же, МИНИСТЕРСТВО ПРИНЄШЕ накеди ше закончи тлачидбу сої и слунечнїку, почнє и кампаня зоз кукурицу, алє будзе требац добре орґанизовац ОДВИТУЮЦИ МИРИ приманє роби до задругох, понеже ше пре тоти суши и дозреванє културох, траци шор по котрим ше прима до ЗаМинистер польопривреди Бранислав Недимович друґи. обнародовал же компетентне Министерство по ко– Зоз нєвигоднима условиями пре хвилю, дакус ше понєц авґуста преценї чкоду пре сушу и принєше одвиремецело шор по котрим до задруґох сцигую култури. То туюци мири, же би ше польопривредних продукована дзепоєдних местох годно спричинїц технїчни проблерельох защицело. ми, пре приманє велького количества роби и места за змеЯк гварел министер, найвецей проблеми єст у сценє тей роби док чека дальши транспорт. Алє наша Заштреднїм Банату, як и у општинох Жабель, Титель, друґа будзе примац шицко як и прешлих рокох, та озда ше Србобран и Бечей, дзе була екстремна суша. даяк вибориме и зоз тим проблемом – гварел Тамаш. По оцени польопривреднїкох, пошлїдки розлични У коцурским хотаре єст коло 50 одсто поверхносци зоз по подручох, з тим же у поєдиних часцох Войводини кукурицу, потим зоз слунечнїком и вец зоз сою, котрей нєт зменшани род сої и слунечнїку и вецей як 70 одсто од вельо. очекованих урожайох. Остатнї диждж котри, по словох фаховцох, спаднул поУ своїх виявох за медиї, польопривреднїки глєдаю зно у коцурским хотаре нє помогол вельо уж очкодованим ошлєбодзенє од плаценя надополнєня за наводньоваи натрапеним културом на полю, та нє мож повесц же данє и одводньованє и же би ше им зменшало порцию. цо злєпша конєчни резултат.■ Златко Колєсар М. Г. К.

18. АВҐУСТ 2017.

РУСКЕ СЛОВО 13

ДУХОВНИ ЖИВОТ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ ПРЕСЛАВЕНА ВЕЛЬКА МАТКА БОЖА

МАРИЯ НАС ЯК МАЦ ЗЄДИНЮЄ И ЗАСТУПА Вирни парохиї св. оца Миколая зоз Руского Керестура, по григориянским календаре, 15. авґуста преславели Марийово швето – Успениє Пречистей Дїви Мариї. З нїм ше означує Марийов одход зоз жемского живота, одкаль, як шведочи християнска традиция, по шмерци такой була вжата на нєбо и зоз своїм целом. На швето Служби Божо були у Катедалней церкви на 8 и на 19 годзин, а Велька Служба лєм у Марийовим святилїщу Водици, дзе було и барз вельо вирних шицких ґенерацийох, и найсвяточнєйше. Службу Божу служели о. Янко Колошняї зоз Канади и домашнї парох о. Михайло Малацко, а числених вирних споведали домашнї капеланє о. Владимир Медєши, о. Михайло Шанта и о. Платон Салак ЧСВВ зоз Кули. Апостол читал домашнї дзияк Янко Виславски, а наказовал о. Колошняї. У казанї о. Колошняї пожадал присутним же би им тото швето було на потїху же маю єдну Мацер и Сина Божого як свойого Приятеля хтори ше стара за нас же бизме посцигли живот вични. – Цо може зробиц єдна мац? – опитал ше о. Колошняї. – Мац може зробиц шицко за свойо дзеци же би их зблїжела, помирела, та же би вони були наисце браца и шестри нє лєм по креви, алє и у Господу. Цо роби наша Нєбесна

Мац? Вона нас приблїжує, та так и ту у Водици през тоти нєдавни швета, дала нам нагоду ище баржей буц зєдинєни у духу и у целу. Мац Божа нас нїґда нє зохаби кед ше будземе коло нєй згартац, модлїц, дакеди и нарикац, бо у живоце дараз маме и чежки крижи и нєпорозуменя, алє вона мац хтора вислуха, поможе и хтора дава надїю нє лєм на тот жемски, алє и на вични живот. Служба Божа у Водици закончена зоз Молебеном до Богородици опрез водицовей пещери, а потим було нагоди и за стретнуца присутних, бо и з тей нагоди у Водици було и вирних з других местох. М. Афич

УПЕЧАТКИ ЗОЗ МЕДЗИНАРОДНОГО КАМПУ РУХУ ФОКОЛАРОХ У ЧЕСКЕЙ

МЛА ДИМ ШЕ ЧЕЖКО БУЛО РОЗИСЦ Медзи єденацецерима зоз Сербиї учашнїки були Мадяре, Горвати и тройо Руснаци зоз Руского Керестура, хтори представели нашу Водицу, продукцию паприґи и други нашо вирски и национални специфичносци Медзинародни камп „Чловек швет” Рух фоколарох того року источашнє, од 16. по 23. юлий, орґанизовал на трох локацийох, а медзи нїма и Сербия. Камп орґанизовани у двох фазох – перши тидзень бул у Школско рекреативним центре Делиблатскей писковини – Чардак (при Ковину) а други нєдалєко од Праги у Ческей у горским месце Везмир. У Ческей концом прешлого мешаца було коло сто учашнїкох, найвецей зоз Белґиї и Ческей, и даскельо особи

14 РУСКЕ СЛОВО

з Италиї, и Сербиї. Медзи єденацецерима зоз Сербиї учашнїки були Мадяре, Горвати и тройо Руснаци зоз Руского Керестура. Медзи тима цо пришли зоз Белґиї було и надосц вибеженцох зоз Сириї, хтори до тей жеми сцигли пре нєбезпечну ситуацию. Як дознаваме, у Везмиру ше предлужело преглїбйовац тема кампу „Чловек швет” хтора облапела и способи як пестовац културни и вирски идентитет, роздумованє о актуалних темох и проблематики у християнским швеце. Тото ше найвецей преглїбйовало у чераню думаньох и искуствох през шведоченя. Циль стретнуца бул и же би ше учашнїки цо баржей упознавали, а то було и през креативни роботнї, дружтвени бависка у природним амбиєнту прекрасних горох, а бул орґанизовани и мултикултурални вечар. На нїм ше представело и характеристики Сербиї, Войводини, та и Руснацох, дзе Керестурци представели и нашу Водицу, продукцию паприґи и други нашо вирски и национални специфичносци. На концу стретнуца учашнїки три днї препровадзели и у Праги, дзе нащивели велї знаменїтосци того прекрасного городу. Як нам пошведочели учашнїки Керестурци, на Кампу була витворена глїбока духовна и приятельска атмосфера, та ше им наисце було чежко розисц. M. Aфич 18. AВҐУСТ 2017.

ДУХОВНИ ЖИВОТ АКТИВНОСЦИ У ЕКУМЕНСКЕЙ ГУМАНИТАРНЕЙ ОРҐАНИЗАЦИЇ

НОВИ ПРОЄКТ – ЕКО СКРАВЕЦКА РОБОТНЯ У Екуменскей гуманитарней орґанизациї (ЕГО) у Новим Садзе, того року, початком мая, почало ше реализовац єден нови проєкт под назву ЕКО (еколоґийна) скравецка роботня, а стреду, 8. авґуста, була його промоция и источашнє и вистава облєчива хторе настало у тей роботнї

д 2002. року, Екуменска гуманитарна орґанизация ше интензивно занїма помагаюци и даваюци потримовку особом зоз инвалидитетом, и то одроснутим особом з рижнима ступнями инвалидитета и за нїх ше орґанизує рижни файти активносцох – курси, правну и психолоґийну помоц, едукациї з обласци компютерох, асертивних технолоґийох, алє насампредз, орґанизує єдну роботну окупацийну програму. То прето же би ше тоти особи чувствовали нє лєм хасновити, алє источашнє розвивали и свойо схопносци. Так же тот проєкт у рамикох Дньового пребуваня за особи з инвалидитетом у рамикох хторей ше шиє уникатни предмети за облєканє, шмати и модни додатки за жени зоз шмелим и ориґиналним модним стилом. СКАПЧАНА СОЦИЯЛНА И ЕКОНОМСКА КОМПОНЕНТА Уникати ше шиє зоз донираних, одруцених шматох и одруценого текстилу, зоз хторих наставаю цалком нови шмати (шоси, сукнї, блузни, рекли, панталони, лайбики и рижни файти ташнох). – Идея нам була скапчац социялну и економску компоненту, два обласци роботи, скапчац особи зоз инвалидитетом и ресусрси, односно особи хтори ходзели на рижни

ПЛАНУЮ И ОН ЛАЙН ПРЕДАВАНЄ У будучносци тим того екуменского и еколоґийного проєкта планує реґистровац дїялносц, направиц веб сайт и каталоґ продуктох, у другим року услужно шиц и шиц по наручбини, он лайн предаванє, даванє роботи новим особом и розвой подприємства.

18. АВҐУСТ 2017.

курси за чийо ше едукациї купело машини и опрему, гоч зме дацо од опреми уж и мали, а друге – подзелїц половни шмати социялно загроженим особом, вибеженцом и шицким тим хторим така помоц потребна – гвари Мария Парнїцки, психолоґиня и координаторка Дньового пребуваня за ОСИ (особи з инвалидитетом) у ЕГО. По Марийових словох, тот проєкт тирва од 10. мая 2017. и будзе тирвац по 10. май. 2018. року. То период пририхтованя за будуце социялне подприємство чий циль и тото цо би було у першим шоре, то же би ше задоволєло ориґинални модни потреби шмелих, аванґардних женох. Тиж, же би ше злєпшало социо-економске положенє особом хтори ше чежше запошлюю и хтори приходза зоз чувствительних, ранївих ґрупох и чежше ше социялно уключую до дружтва. Предносц маю и особи хтори старши од 50 рокох, або хтори приходза зоз фамелиї у хторей єст особа з инвалидитетом. Окрем економского унапредзеня, з тим проєктом би ше могло обезпечиц и їх нєзависносц и змоцньовало би ше и їх самопочитованє и самовреднованє, як и социялна комуникация. ЕКОЛОҐИЯ И ПРОМОЦИЯ ФЕР СПРАВОВАНЯ Понеже ше вше глєда як ришиц одредзени проблеми у своєй локалней заєднїци, штредку, з тим подприємством би могло розришиц даєдни социялни проблеми. Треба надпомнуц и еколоґийну компоненту проєкта з хтору ше доприноши унапредзенє и очуванє животного штредку, як и зоперанє дальшого заґадзованя, а вшелїяк и промоция фер продукциї и тарґовини. У тей роботнї заняти три шивачки, єдна главна и два помоцни, єден модни креатор, и 5-6 хаснователє, помоцни роботнїки хтори розшиваю шмати, складаю их, одшиваю и пришиваю ґомбички и прикраски. Приходза 2-3 раз до тижня. Проєкт финансує Европска уния прейґ Каритасу Сербиї и Канцелария за сотруднїцтво зоз цивилним дружтвом Републики Сербиї, як и єден спонзор з Италиї, Ото пер Миле. Шмати мож опатриц и купиц по вигодних ценох у ЕГО. Шлїдуюца промоция и вистава ше планує на Дзень означованя инвалидитета початком децембра.■ Блажена Хома Цветкович

РУСКЕ СЛОВО 15

КУЛТУРА И ПРОСВИТА НА ФЕСТИВАЛУ ТЕЛЕВИЗИЙНОГО ЕТНОЛОҐИЙНОГО ФИЛМА ФЕСТЕФ У КУЧЕВЕ

ЖЕЛИМИРОВИ ТОТОВИ НАГРАДА „СТРИБЕРНИ ПАСТИР”

Пише: Олена ПЛАНЧАК-САКАЧ

На тогорочним, 26. по шоре, Фестивалу телевизийного етнолоґийного филма ФЕСТЕФ, хтори отримани у Кучеве, од 20. по 22. юлий, награду „Стриберни пастир” за найлєпшу знїмательску роботу зоз камеру у филму „Войводина у обєктиву Радивоя Симоновича”, у продукциї Радио телевизиї Войводини, освоєл Желимир Тот

а ФЕСТЕФ ше приявели авторе зоз вецей як 40 телевизийнима проєктами на етнолоґийну тематику, зоз Сербиї и иножемства. Окрем за камеру, награду могло достац и за найлєпши етнолоґийни запис, режию, сценарий, монтажу и найлєпши аматерски филм, а найвекшу награду Ґран–при, „Златни пастир”, достал домашнї филм „Вешелє у Горнїм Любиню”, режисера Жарка Йоксимовича. Награду „Стриберни пастир” за найлєпши етнолоґийни запис у филму „Нашо людзе” достала Светлана Милянич, а за найлєпшу режию Александар Релїч за филм „Одруцени”, обидва проєкти, як и Тотов, у продукциї Радио телевизиї Войводини. ЯК НАСТАЛА ИДЕЯ ЗА ФИЛМ Вин чу ю ци му на на гра ди, Же ли мир Тот нам гва рел же кнїж ку фо то гра фи й ох др Ра ди воя Си мо но ви ча, хто ру при рихтал Бо ґ дан Ше ка рич, ви дал Му зей Во й води ни, а дру ко ва ла Дру кар ня „Maxima” зоз Пе тро ва ра ди ну, вон до стал на да ру нок. Кнїж ка ин те ре сант на, барз до бре по ро бе на, луксу зна, вид но же ви глє до вац ка ро бо та на ви со ким уров ню, а фо то гра фиї пер фект ни. Углав ном то фо то гра фиї з мо ти ва ми зоз Во й води ни од пред сто ро ка ми. Док тор Си мо но вич кед фо то ґ ра фо вал люд зох ви ма гал же би люд зе були при сто й но облє че ни, бо ше фо то гра фо ва ло за ис то рию, за будуч носц.

16 РУСКЕ СЛОВО

– Тоту кнїжку сом указал моїм колеґом на роботи, бешедовали зме и я бул инициятор же бизме зняли даяки документарни филм на шлїду тих фотоґрафийох. Боркови Ґложанови, котри бул и автор наградзеного филма, як и Боґданови Шекаричови, авторови тей кнїжки, ше попачела тота идея, алє на концу нє бул то филм о фотоґрафийох др Симоновича, бо тота идея була мнє блїзша, алє филм за телевизийни потреби поробени о живоце др Симоновича. Телевизийна верзия тирва коло 50 минути, а кратша верзия, коло 25 минути, пошла на Фе стивал – гвари Желимир Тот. Предлужуюци бешеду Желимир нам гварел же предкладал же би ше пошло по шлїдох доктора Симоновича. – Моя идея була же бизме нашли мотиви хтори др Симонович висликовал, же бизме нашу камеру положели на исте ме сто и пробовали зняц исти мотив з истого ме ста и поровнац и одкриц даяки вименки. То можлїве кед пейзаж у питаню, алє кед у питаню даяки будинки – архитектура, то барз чежко прето же велї хижи и будинки вецей нє по стоя, и рошлїни прекрию вельку часц того цо дакеди ту було, та обєкти нє видно – пояшнює Тот. Як нам гварел Желимир, найдзени даскельо будинки, хтори були препознатлїви, наприклад манастир Бешеново, у Врднику и Старих Лединцох, бо ше знїмало по местох на Фрушкей гори. – Кед сом чул же тот филм приявени на Фестивал, нє очековал сом же за мою роботу видзе таки резултат, алє 18. АВҐУСТ 2017.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА трафело ше. Тройо зме до стали награди з нашей телевизиї. Владо Перович бул селектор того Фе стивала, алє вон нє участвовал у виборе за награди. То медзинародни фе стивал и було вельо филми зоз иножемства – гвари Тот. ПОТЕРАЗ ДОСТАЛ ПЕЙЦ НАГРАДИ Нєт рока, а да филм на котрим участвує Тот як знїмтель нє до станє даяку награду, нє за камеру, алє и за даяки иншаки сеґменти у филму. Тота награда Желимирови треца награда за камеру, а потераз бул и два раз наградзовани за фотоґрафию. – Нїґда нїч нє робим прето же бим до стал награду, алє ми мило кед филм на котрим робим, аж и кед награда нє за камеру, алє за даяку другу роботу, за режию, за филм у цало сци достанє награду. На нашей телевизиї ми наисце робиме у специфичних условийох. Нє маме про стору за роботу хтора ше вола предпродукция, одно сно за пририхтованє. Углавном я до станєм налог и идзем поробиц, а часто дознам аж у комбию же цо будземе того дня знїмац. Нормално же шицки вєдно у екипи укладаме досц ентузиязму, бо би ше без того чежко тото могло поробиц. На щесце, вше мож найсц даскельо екипи хтори любя свою роботу, хтори ше намагаю поробиц свою роботу найлєпше як мож. Можебуц нє скромно повесц, алє нашо условия специфични, сама догварка за реализацию, значи тота робота хтора предходзи самому знїманю, то практично нє по стої. Можебуц режисер або сценариста до станє єден дзень же би ше порадзели зоз собешеднїками, цо тиж так нєдосц, алє други члени екипи найчастейше дознаю цо робиме аж кед шеднєме до комбия – гвари Тот. Желимир гвари же би волєл кед би ше могло вецей плановац, вецей плански робиц. Часто, як гвари, у ТВ Войводини технїки єст, алє, и вон ма вельо того од технїки цо би могол вжац на знїманє, алє лєм кед би знал цо будзе требац.

углавним то були ТВ филми, лєбо сериї. Длугши час того нє було, а вец пред двома роками знята серия „Вере и завере”, алє ю нє робела ТВ Войводина. До конца осемдзешатих рокох ТВ Войводина мала добру драмску продукцию, а нєшка ше пробує порушац дацо голєм у копродукциї. А ЯК ШИЦКО ПОЧАЛО – Ище як хлапец у основней школи я ше интересовал за фотоґрафию и знїманє так як теди могло, бо теди нє було камери, як нєшка. Зоз мобилним теле фоном нєшка мож зняц филм. Алє, без огляду, теди були таки часи и ми ше ґу таким часом присподобйовали. Теди сом перше фотографовал, док сом нє до стал свою першу филмску аматерску камеру у осмей класи основней школи. Як дзеци, пробовали зме знїмац кратки филмчки. Теди то було барз драге. Филм котри тирвал лєм два и пол минути коштал вельо, а за два и пол минути нє мож зняц даяки филм – гвари Тот. Пробовал ше Желимир уписац и на Академию. Теди ше на Академию дакус чежше уписова ло, була велька конкуренция у велькей держави и, нє по спишело ше му на ню уписац, алє, як гвари, на щесце, почал робиц на ТВ Войводини. Длуго робел як асистент знїмателя. Од самого початку є вязани за камеру, и нє робел нїч инше, окрем роботи зоз камеру. – Ро бим шиц ко цо ше ми по нук нє, нє ви бе рам ро боту, тото цо ше ми положи на план я вше спол нїм и, на щесце и за до воль ство, кла ду ме з люд зми зоз котри ма я барз лю бим ро биц, а думам же и во ни лю бя ро биц зо мну. Ма ме барз до бре сотруд нїц тво, лєм кед би були лєп ши усло вия за ро боту, за при рихто ва нє и за знї ма нє, бо три днї за знї ма нє то на и сце барз ма ло.■

ЦАЛИ РОБОТНИ ВИК ЖЕЛИМИР ЗА КАМЕРУ – Почал сом робиц у Телевизиї 1976. року и тото цо ше ми нє пачи же ше ми пензия приблїжує, бо єст людзох хтори лєдво чекаю же би пошли до пензиї, а я нє зоз тих. Свидоми сом же то природне и же то так идзе, алє думам же бизме ище могли вельо того поробиц. Маме даскельо екипи хтори можу вельо допринєсц у тей роботи. Потребни нам лєм час. Вше ше случую даяки пременки у нашей Хижи, можебуц дакус и нагло, думам на прменки у руководзеню. Тото цо предходнїки зарисовали у продукцийним смислу, голєм ше якошик инертно предлужує и далєй, алє чежко вец пременїц дацо у ходу – толкує Тот. Желимир гвари же теми у документарней програми єст барз вельо, алє як гвари, вон нє бешедує лєм о документарней програми, його жанр то жанр як патрача – бавени филм. Часто мал нагоду робиц и на бавеним филму, кед нє як знїматель, вец як асистент директорови фотоґрафиї. На бавеним филму роби екипа на камерох, дас пейц, шейсц особи, пре специфичну роботу. Дакеди ТВ Войводина, гвари Желимир, мала драмску програму хтору сама пририхтовала, продуковала, 18. АВҐУСТ 2017.

РУСКЕ СЛОВО 17

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ПОДЛА ХВИЛЯ ПРОБОВАЛА ПОГУБИЦ ПЛАНИ ЗА ПРЕСЛАВУ

МЛА ДИ ОЗНАЧЕЛИ СВОЙ ДЗЕНЬ У ВЕРБАШЕ Медзинародни дзень младежи ше у цалим швеце означує 12. авґуста, установени зоз календаром Зєдинєних нацийох, а першираз є отримани пред 200 роками. Од теди по нєшка тот дзень ма исти задаток, а то же би ше на єден дзень прицагло увагу на проблеми и положенє младежи у дружтве

СВОЙОФАЙТОВИ ИНТЕРНЕТ КЛУБ Канцелария за младих општини Вербас основана 2009. року, а 2012. року достала свойо просториї у строгим центру города. Тераз у нєй єст дзешатки компютери, скенер, друковач и друга рахункарска опрема, та вона функционує як свойофайтови интернет клуб за младих, хтори шицко тото можу хасновац за забавни, алє и едукативни роботи. Прешлого року Канцелария зоз Министерства за младеж и спорт достала 1,2 милиони динари хтори унапрямела за купованє монтажней бини, так же орґанизованє и тей, алє и велїх других подїйох, од тераз вельо лєгчейше и туньше. конзументами або тарґовцами наркотикох и дали конкретни совити и приклади як ше у таких и подобних ситуацийох треба справовац. Всоботу, млади зоз Здруженя гражданох „Музика на кубˮ орґанизовали заєднїцки концерт локалного, авторского бенду „Цер фур церˮ и новосадску ґрупу „Доджоˮ. Свойофайтови перформанс отримани у сали биоскопа „Югославияˮ и бул провадзени з видео проєкциями. Окремна часц програми були дружтвено анґажовани тексти писньох младих уметнїкох. Концерт локалних бендох хтори требал буц пияток вечар пре подлу хвилю преложени на нєдзелю кед на площи опрез городского Музею наступели бенд зоз Кули „Хеви вакˮ, вербаски бенд „Мултиґенерацияˮ и состав хтори твори авторску музику – „Блоуˮ. Истого дня у центру ше предавало карти за вельки, гуманитарни концерт ґрупох „Неверне бебеˮ и „Ничим изазван” хтори бул вовторок, а шицок пенєж од картох унапрямени на помоц Макшовей фамелиї, хтора у транспортним нєщесцу остала без двоїх членох. Без огляду на подлу хвилю, шицки подїї провадзело вельке число гражданох.■ Александра Лендєр Фото: Борис Биленький

рез викенд у Вербаше зоз вецей програмскима змистами означени Медзинародни дзень младих у орґанизациї Канцелариї за младих општини Вербас, алє и других вербаских здруженьох и орґанизацийох. Преслава почала дзень скорей, 11. авґуста и тирвала цали дзень, а предлужело ше юи през цали викенд. Пияток, у ранших годзинох отримани турнир у шаху за дзеци и младеж хтори тирвал до штернац годзин. Участвовали коло двацецеро дзеци, а шицким учашнїкох подаровани школски прибор як помоц на початку школского рока. Од штернац годзин млади зоз Здруженя инвалидох Вербас и волонтере зоз вербаского Едукативного центру и зоз Червеного крижа анкетовали гражданох Вербасу о положеню инвалидох у општини. Як толкую зоз ДИВ-а, на анкету одвитовало вельке число гражданох и вона будзе барз хасновита же би дружтво достало повратну информацию о тим кельо Вербащанє упуцени до потребох и проблемох инвалидох, алє поможе и у унапрямйованю будуцих активносцох. Од петнац годзин у просторийох Канцелариї за младих отримана презентация роботи Здруженя „Мултиартˮ и їх акциї „Вожаче доброго шерцаˮ. Акция унапряме-

на на обезпечованє помоци превозки дзецом и младих хтори маю почежкосци у тїлесним, або менталним розвою, алє и младежи хтора у чежкей материялней ситуациї. Потим отримана и вистава малюнкох членох того здруженя. Од седемнац годзин отримане преподаванє на тему „Злохаснованє психоактивних субстанцохˮ у координациї зоз Полицийну станїцу Вербас. Преподаванє тримали инспекторе и полицийни роботнїки зоз тей установи, а найвецей ше бешедовало о чкодлївосци опиятох и файтох хтори постоя. Компетентни зоз дзецми и младима бешедовали и о ситуацийох у хторих ше можу найсц зоз

18 РУСКЕ СЛОВО

18. АВҐУСТ 2017.

ROK XVI ^ISLO 8 Число ушорела: Славица ФЕЙСА Фотоґрафиї: В. Вуячич

наша тема:

ДЕПРЕСИЯ ИЩЕ ВШЕ ТАБУ ТЕМА

МАМЕ ШИЦКО, А НЄ МАМЕ НЇЧ

епресивни поремеценя нательо розширени же су уж на трецим месце по шоре медзи найвизначнєйшима хоротами, и бешедує ше же по 2030. рок, нажаль, депресия годна буц на першим месце од шицких хоротох модерного чловечества. Охорюю од нєй и млади и стари, вона онєможлївює же би чловек функционовал у каждодньовим живоце, зна „одцагнуц” по чежки тїлесни поремеценя, та аж и по суицид. Тоти цо ше глїбше зачирели до проблематики наставаня и розвою депресиї, виучую як шицко цо коло нас, култура , медиї, розпадованє фамелиї.., уплївую на чловеков нукашнї швет. Основни парадокс тот, же як гваря, гоч маме шлєбоду и шицкого як нїґда (окреме у розвитих жемох), тельо кельо чловек напредовал, исто тельо його нукашнї швет страцел моц, а чловек власц над самим собу. Депресия ше успишно лїчи кед ше препозна, и тей теми даваме найвецей простору у нашим Додатку.

18. АВҐУСТ 2017.

РУСКЕ СЛОВО 19

наша тема:

Пише: Славица ФЕЙСА

ДЕПРЕСИЯ ИЩЕ ВШЕ ТАБУ ТЕМА

ХОРОТА МОДЕРНОГО ЧАСУ

Гоч психиятрия, конар медицини хтори барз напредовал, одход до психиятра у нашим дружтве ище вше покус табу тема. Нє мож повесц же ше нїч нє меня, видно же людзе озбильно зрозумели духовни поремеценя и вше частейше задуркаю на дзвери психиятрови, пре рижни причини. И велї орґанизациї свидоми озбильносци тей хороти при людзох, и на шицки спсособи патра як можу помогнуц

страх же дацо особа нє зроби добре и вец є раз ше случує ше же пациєнти одлуча тото почина керовац. Од тей бриґи вечар пойсц до психиятра пре проблеми за хтонє може заспац, бо шицко у глави годзири думаю же су им важни, а у розгварки з дохнами прегарта, чом так, а чом нє иншак... тором, або на психотерапиї ше укаже же єст и або як було скорей... То уж тїлєсни симпдруги проблеми на хторих би требало робиц. томи и теди особа уж за терапию – толкує Психиятри можу помогнуц, з вецей бокох, психиятер Весна Срданов перши знаки преписац лїки хтори можу зменшац, або одрозвою депресиї при людзох. клонїц боль и церпенє при пациєнтови. З другого боку, психолоґийна помоц, одредзена фаНАЙЛЄПШЕ МАЦ йта психотерапиї тиж барз помага, алє як цо то ОБИДВА ПОТРИМОВКИ случай при велїх хоротох, так и при тей, лєпше на час зопрец як лїчиц, кед же то мож. Лїченє почина дохтор общей пракси, з Превенция подрозумює розуменє и знанє, а консултацию специялисти психиятра. то значи препознац перши занаки зявеня тей Кед го у менших штредкох нєт, дава хороти и такой интервеновац, цо скорей. Преупут... венция значи и борбу процив стиґми духовней дохторка психиятриї – Даєдним пациєнтом кед пойду до психороти т. є. процив етикетированя у дружтве Весна Срданов хиятра може помогнуц лєм розгварка кед хторе патри боком на шицких тих цо маю духовни завадзаня. Як кед би була ганьба же, ниа, особа сла- же слово о реактивней депресивносци, знємиреносци, анкба, гоч добре познате же слово о хоротох хтори ше нє розли- сиозносци, як ми гвариме, и вон ше пошвидко стабилизує. кую од хороти шерца, жалудка, або цукровей хороти. Лєм Кед ше при пациєнтови прицисок пре околоносци живота хтори му надрилєни, часто повторює з даякима чежкима ситреба поглєдац помоц. Вшелїк же депресивним можу помогнуц и рижни кнїжки, туяциями, з важним збуванями у живоце хтори на одредземузика, розгварка з приятелями, алє насампредз, треба по- ни способ стресни, вец особи нпотребна помоц у терапиї лїкох. Найлєпше кед фармаколоґийне лїченє и психотерапийбешедовац з фаховима особами. ни третман здружени. То найлєпше ришенє, пациєнт ма обидва потримовки – гвари дохторка Срданов. КЕДИ ТРЕБА ПОГЛЄДАЦ ПОМОЦ? Потребни єден час же би лїки почали дїйствовац, и теди – Кед особа нє ма места у власней скори, кед ше чувствує кажде почувствує вельку розлику. Достанє дзеку, моци за нєсиґурно, кед ма якиш нєодредзени страх, и кед ю часто у живот, надїю хтору страцел. Нє треба ше бац од того же ше першох сциска... Кед видзи же нє годна зробиц тото цо се- постанє зависни, психиятри то шицко подробнє потолкую, бе през дзень зарисовала, значи – нє функционує вецей зоз уводза до терапиї, и з нєй виведу пациєнта, а лїки нє завадсвоїм подполним капацитетом, нє може як дакеди дац од се- заю при функционованю орґанизма. Кажде хто почнє пиц бе тото цо би могла дац у дзепоєдних других ситуацийох. антидепресиви, так их годзен и охабиц. По дохторкових Ту видно же ше цошка з ню случує, же нє ма дзеку нїзач, словох, найважнєйше же за шицок тот час з другима очми поцагує ше зоз социялного штредку и гвари же му найлєп- будзе патриц на живот, будзе функционовац. Психотерапийни третмани нє окончую лєм лїкаре психише самей. Надпомнєм ознова, медзи першима знаками то прицисок у першох, нукашнї нємир, (трепеценє), бриґа, ятри, алє и лїкаре общей пракси, психолоґове, социялни роботнїки и медицински шестри кед су за тото обучени, Соня Виславски, психолоґиня односно треба же би прешли одредзену едукацию. И у Руским Керестуре дзепоєдни волонтере обучени за таку, або подобну файту помоци. „НЇТКА” ПРЕДЛУЖУЄ СВОЙ ЗАДАТОК Пред нєполнима двома роками отворени центер за слуханє „Нїтка”, як психолоґийна и духовна потримовка шицким тим хтори маю даяки бриґи у фамелиї, емотивни, любовни, проблеми єдней файти зависносци и друге... Центер за особи у потребни оформел Каритас Апостолского Еґзархату, и задумане же будзе робиц на трох язикох, сербским, у Новим Садзе, мадярским у Горнїм Брегу и на руским язику у Руским Керестуре. Директор Янко Катона, а координаторка Соня Виславски, хтора

20 РУСКЕ СЛОВО

18. АВҐУСТ 2017.

после длугшого часу роботи на тим проєкту бешедує о своїх, и искуствох волонтерох. – Думам же зме добре обдумали тот проєкт, волонтере прешли обуку, но нє пошло шицко як зме обчековали. Циль „Нїтки” бул вислухац других, помогнуц людзом, младим.., алє нє можем повесц же зме мали вельо поволанки и прето настали вименки, та тераз маме лєм телефон у Руским Керестуре и пейцох виолонтерох – гвари Соня и предлужує же и попри тим же наглашоване же кажда розгварка на телефон анонимна, Керестурци були покус ганьблїви. – Нє знам чи прето же ше бали же дакого препознаме, чи прето же себе думали „я слаби кед ше нє можем ношиц зоз своїма проблемами”, гоч надпоминам, кажда розгварка остава медзи волонтером и особу хтора поглєдала помоц, явяли ше особи штреднїх рокох и старши. Нє вельо. И прето нашо волонтере нєшка вишли з анонимносци у смислу же ше зна хто роби, та кед дахто у валалє стретнє волонтера, нє раз ше случело же го застановел, станули и побешедовали. То, наостатку, и циль „Нїтки” – вислухац, порозберац тих хтори маю даяки бриґи, а нє зна як их маю ришиц. Нєшка кажде може пойсц до Каритасу и повесц же би сцел побешедовац з тим, або з гевтим – гвари Виславскова, наглашуюци же ше людзе нє маю прецо ганьбиц, лєм треба же би поглєдали помоц. О пар мешаци, точнєйше на єшень и през жиму, „Нїтка ” ма у плану орґанизовац едукациї, роботнї и преподаваня з психолоґийного, т. є. з духовного боку, наздаваРОДИЧИ ЗНАЧНА КАРИКА юци ше же ше людзе баржей одволаю. – Каждого привитаме, поможеме и предлужу- Млади вше частейше глєдаю помоц од психиятра. По словох дохєме нашу „нїтку” у тим же би людзом коло нас торки Срданов, то добре, алє же би до того нє пришло, або на даябуло лєгчейше – гвари координаторка Соня. ки способ ублажело розвой депресиї, гвари же би ше родичи мушели баржей занїмац з дзецми. ЕҐЗИСТЕНЦИЯ НАЙЧАСТЕЙШИ – Требало би возпоставиц контакт мадзи родичами и дзецми, алє „ОКИДАЧ” ЗА РОЗВОЙ ДЕПРЕСИЇ ту нє думам же треба лєм бешедовац о поверхових темох. Дзеци муша мац довирия до своїх родичох, значи, муша буц сиґурни же ше – При депресивних особох звичайно злучени на нїх можу опрец, же ше им у каждей хвильки можу дацо опитац вецей фактори, и прето барз важна структура и достац одвити, дзепоєдни толкованя... Родичи би требали з дзецособи, и кельо наприклад особа може отримац ми и поприповедац о шицким, муша знац хто им приятелє, з ким свою психичну стабилносц. За цвенчок „оки- ше дружа, о чим бешедую, и цо їх интересованя. У тих рамикох би дач” за розвой депресиї може буц даяка утрата, требало вибудовац якиш одношеня довирия, повязаносци и потридахто страци блїзку особу, страци статус, робо- мовки. То барз важне – гвари дохторка Весна Срданов. ту, а други заш, на шицко тото спомнуте нє будзе реаґовац. Барз важна и ґенетска предиспозиция особи, ки други здравствени проблеми. На тот способ ше сцагнє алє и фамелийне окруженє, потримовка, ступень самодо- стиґму з тих особох, иншак ше на нїх почнє патриц. Депревирия... Нєшка, окреме у нас, у Сербиї, можем повесц же сия нєстанє як табу теба, о хторей анї сушед нє шме знац „окидач” найчастейше еґзистенция. То єден з барз значних нїч. Бо, живот нєшка гоч яки стресни и нє лєгко пребродзиц факторох. Думам же людзе жию у панїчним страху од за- од мешаца по мешац, заш лєм є, лєпши як дакеди. Вельо гроженей еґзистенциї – гвари дохторка, и подцагує же заш раз на тото забуваме. Пред 20 роками психиятер мал, долєм кажде з нас окремна особа и кажда депресия ма свою словно, три файти лїкох за лїченє депресиї, а нєшка их єст на дзешатки. Дакеди и вимоги за квалитетнєйши живот бупричину. О депресиї треба бешедовац. Тото психичне поремеценє ли менши, нєшка су векши. Нєт причини чом би кажде нє и одход ґу психиятрови треба патриц так исто я и на одход бул задовольнєйши, змиренши, веселши. Нєт причини чом ґу кардиолоґови, до зубара або ортопеда, або як и на шиц- би нє поглєдал помоц.■ 18. АВҐУСТ 2017.

РУСКЕ СЛОВО 21

наша тема:

Пише: Славица ФЕЙСА

ДЕПРЕСИЯ ИЩЕ ВШЕ ТАБУ ТЕМА

ХОРОТА МОДЕРНОГО ЧАСУ

20 РУСКЕ СЛОВО

18. АВҐУСТ 2017.

РУСКЕ СЛОВО 21

ДОМ И ФАМЕЛИЯ

женоблоґ

Пише: Ясмина ДЮРАНЇН

ци навалюю же гайде мамо, а гайде, а я им крашнє гварим же нє пойдзем, же ме болї брух, та... Но, лєдво ше вибрали... Кед ше врацели, поднєсли ми рапорт, а я нє знала цо думац – мой им шицко потолковал, лєм з другого боку. Пан им бешедовал же знаце же дакеди мама неурозна, шицко єй завадза, дудре, гнїва ше (як лєм дацо нє забул?!), ви ше теди правце же шицко у шоре, лєм гуторце добре, мамко, добре, викулирайце, бо тих дньох у мешацу жени у окремним психичним стану хторе ше вола пе-ем-ес. Вони, сеґинята, патрели як целята на ньго и питали ше лєм єдно – чи то так муши буц каждого мешаца... И я як целє патрела на ньго (а у мозґу транспортни колапс)... Чи штреляц, чи буц мудро цихо... Га, знаже же сом була цихо! Ша, сами ми штурели оружиє до рукох! Я царица! Га, я самей себе гимну вискладам! По конєц дня ми понукали чи сцем тото, чи ми дацо треба, чи ме ище болї брух... И тераз, док крачам по мосце, думам себе на тоту подїю, на тото як нас хлопи видза, як ми видзиме их, а як сами себе. И гоч ме дзеци, можебуц, пре боляци брух сановали, я саму себе нїґда прето нє преклїнала. Любим же сом жена, любим свою тету, бо то значи же сом здрава, и радуєм ше єй каждого мешаца, гоч кельо метери и километри мам препешачиц. ■

Stockio, фотомонтажа В. В.

З ТЕТУ ПРЕЙҐ МОСТА

email: jasmina.djuranin@gmail.com www.zenoblogija.com

дому по роботу ми треба направиц коло 4 500 крочаї. И то нє таки исти як кед ше з нєй врацам. Тоти други дробнєйши, одлучнєйши, як да шицку чежину того дня цагам за собу. Алє патики паметаю драгу... Ище як... Скорей бим часто, припатраюци ше през облак у автобусу, анї нє обачовала людзох хтори пешо преходза тот длугоки мост. Нє дотикало ме. А тераз бим им указала лайк. Як ше то пременї у живоце – док ше нє положиме до скори другого, нє маме пойма. Ай, ай, а єст ту ище цошка... Перше, нє лєгко ми жиц з хлопами. Добре, анї нє чежко, алє кед ши Єдина у обисцу – мушиш обстац як жена и бранїц свой интеґритет зоз шицкима допущенима и нєдопущенима средствами. Дзеци ше вше на мнє длууууго припатраю кед ше врацим од фризерки, кед налаґирам нохци, нашминкам ше (добре, вец и я длууууго патрим чи ми нє забегла маскара, бо скоро вше кед ю положим кихнєм, та сом як сцекнута з горор филма). И єст ту ище ситуациї зоз рижним женским облєчивом. И з периодичним станом. Тераз, док були тоти горучави, ходзели зме ше купац. Односно, вони ше ходзели купац, бо я нє могла, гей, бо ми (по моїм найглупше на швеце гваря), пришла тета з Червинки. А дзе-

22 РУСКЕ СЛОВО

18. АВҐУСТ 2017.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ФЕСТИВАЛ ЖРИДЛОВОГО ФОЛКЛОРУ „НАЙ ШЕ НЄ ЗАБУДЗЕ” У ДЮРДЬОВЕ

НАСТУПЯ 14 ШПИВАЦКИ ҐРУПИ Тогорочни 15. Фестивал жридлового шпиваня „Най ше нє забудзе” будзе отримани того викенду, на нєдзелю, 20. авґуста, у Дюрдьове. По пропозицийох, на Фестивалу у змагательскей часци можу участвовац лєм жридлово ґрупи – женски, хлопски або мишани, шпиваче треба же би були поприберани до святочних народних шматох, жени у фитюлох, дзивки у баршоньох, а хлопи зоз

калапами на глави. Наступ огранїчени на седем минути по ґрупи. Треба же би ше виведло два руски народни шпиванки, по можлївосци цо старши, або ридко виводзени. Єдну шпиванку треба вивесц у провадзеню оркестра, а другу а-капела. У виводзеню без музики досц одшпивац два строфи, а зоз оркестром по виборe. До Културно-уметнїцкого дружтва „Тарас Шевченко” Орґанизацийному одбору Фестивала приявели ше 14 шпивацки ґрупи до змагательней часци Фестивала зоз 11 наших местох. На Фестивал ше приявели аматере зоз Орахова, Кули, Руского Керестура, Вербасу, Коцура, Дюрдьова, Нового Саду, Шиду, Бикич Долу, як и два шпивацки ґрупи зоз Републики Горватскей зоз Петровцох и Миклошевцох. Пред фестивалску часцу, хтора почнє на 20 годзин, у дворе опрез будинку КУД „Тарас Шевченко” на 16 годзин будзе отворена вистава „Стари ремесла”, а на 17 годзин у Рускей школи вистава „Дакеди було” чия тематика будзе повязана зоз дарунком котри од орґанизаторох достаню шицки учашнїки. Шицки котри любя руске жридлове шпиванє поволани же би на нєдзелю пришли на Фестивал до Дюрдьова. Я. Дю.

МУЗИЧНА ШКОЛА У ШИДЗЕ ТОГО РОКУ ОЗНАЧУЄ 55 РОКИ ИСНОВАНЯ

ВЕЛЬКИ УСПИХИ, А БЕЗ ВЛАСНОГО ПРОСТОРУ Медзи образовнима институциями у городзе, Шид ше може похвалїц и зоз Основну музичну школу „Филип Вишнїч” хтора основана далєкого 1962. року, так же тота школа у тим року означує свой ювилей – 55 роки иснованя и успишней роботи. Кед є основана пред 55 роками, школа мала 50 школярох и можївосц же би ше учели на пейцох инструментох. Нєшка школа ма 220 школярох на пейцох одсекох, а школяре можу вибрац учиц грац на клавиру, ґушлї, тамбури, флаути, саксофону, кларинету, пищалки и кавалу. Школа участвує на числених манифестацийох у шидскей општини, а дзепоєдни и сама орґанизує. – Орґанизуєме „Солфедїяду” екипне змаганє у солфедю, потим Лиґу композиторох проєкт хтори потримал Покраїнски секретарият за образованє. Тиж орґанизуєме и „Фамелийни концерт” на хторим граю родичи и їх дзеци, а 18. АВҐУСТ 2017.

пририхтуєме и програму под назву „Шкрипи дєрам”. Наш найвекши проєкт то „Еуфония”, музично едукативни фестивал хтори по змисту и структури цошка окремне на подручу Сримского управного округу и того року ше отрима штаврти раз. Наша школа, окрем порядней програми, обдумує и отримує и програми културно-едукативного характеру у хторим участвую школяре, наставнїки и родичи – гвари Милана Стоякович, ди-

ректорка Музичней школи „Филип Вишнїч”. За свою роботу школа оценєта зоз найвисшима оценами з боку Просвитней комисиї Министерства просвити, науки и технолоґийного розвою. У предходних трох рокох школяре участвовали на школских, републичних и медзинародних змаганьох на хторих освоєли 92 награди. За значни успихи у роботи, школа того року достала найвисше припознанє Месней заєднїци Шид, а то „Святоникольске припознанє“. Школа и попри значних успихох од самого снованя по нєшка нє ма власни простор за роботу, алє роби у будинкох других институцийох. Школа на вецей заводи меняла будинки дзе робела, а шейдзешатих рокох прешлого вику даскельо роки, школа исновала и у нашим будинку Лєтнєй владическей резиденциї. Прето вельке жаданє наставнїкох и школярох же би конєчно достали свой власни куцик. Вл. Дї.

РУСКЕ СЛОВО 23

МОЗАЇК АПЛИКАЦИЯ ЗА РУСКИ СЛОВНЇК

НЄ СЦЕКАЙМЕ ОД МОДЕРНИЗАЦИЇ Татяна Шайтош зоз Нового Саду, закончела основни студиї на Природно-математичним факултету, у Новим Садзе, на напряму Дипломирани информатичар, модул Информацийни технолоґиї. Тема єй дипломскей роботи „Руски словнїк у Андроид технолоґиї”, цо значи же за свою закончуюцу роботу направела Андроид апликацию хтора представя диґитални руски словнїк

она злучела технолоґию зоз словнїком и як резултат того, достал ше модернизовани словнїк. – Кед гварим словнїк, думам конкретно на прекладанє словох, нє и на толкованє истих. Поведзме, вон функционує як „Google translate”, лєм применєни на наш, руски язик. Кед ше удурка даяке руске слово зоз нашу азбуку, словнїк за тото слово може дац преклад на сербским, анґлиским, нємецким, або французким язику. Тиж так, словнїк потримує обидва боки прекладаня, цо значи же ше може удуркац и нємецке слово и глєдац як воно глаши по руски – гвари млада информатичарка Татяна. Тота апликация у тей хвильки доступна и функционує лєм на мобилних и таблетох хтори хасную Андроид платформу, а же би апликация вообще могла функционовац, потребна єй була даяка база руских словох, одкаль би могла вицаговац информациї. – У сотруднїцтве зоз професором доктором Юлияном Рамачом, словнїк хаснує базу податкох хтору я направела, дзе тота база пополнєта зоз словами, зоз урядового руско-сербского словнїка. Дзекуюци професорови Рамачови, хтори ми прешлїдзел словнїк у електронскей форми, пробовала сом направиц єдну, за початок єдноставну базу, дас зоз 200 словами. Циль бул видзиц як будзе функционовац, хтори єй огранїченя и яки ма ище можлївосци – толкує Шайтошова.

шевена зоз мою идею и такой ме потримала. Кед сом закончела зоз ґенералну слику, же цо би словнїк требал робиц, професорка ми гварела же то уж апликация за дипломску роботу – гвари Татяна. Кед ше углїбела до роботи, постала свидома же тото польо диґитализациї ище вше нє дорушене, прето же єст сайти по руски, алє интернет може понукнуц вельо вецей од сайтох и блоґох. – Ми, як да ше боїме од модернизациї. Нє гуторим тераз же шицко треба преруциц на нет и завишиц од струї, алє треба обрациц увагу и на тото, модернизовац ше. Наздавам ше же зоз тим словнїком мотивуєм ище дакого же би направел свою даяку апликацию, хтора би тиж так допринєсла Руснацом – толкує наша перспективна информатичарка. Татяна ма амбицийни плани вязани за тот словнїк. Апликацию хтора направена за дипломску роботу мала функцию указац же мож робиц и по руски и за Руснацох. – За тераз, тот словнїк треба на адекватни способ присподобиц векшому числу хасновательох, а вец роздумовац на яки способи годно злєпшац апликацию. Кед словнїк будзе закончени, годно ше го найсц у „Google play” предавальнї, а заплановане же би бул безплатни за шицких – толкує Татяна.

ОД ЄДНОСТАВНОГО ДО ВЕЛЬКОГО

Шайтошова роби як програмер у фирми „Synechron”, почала праксу, а понеже ше єй пачело як фирма функционує, а им одвитовало як вона програмує, предлужела робиц. Татяна толкує же позна вельо колеґох хтори добри у своєй роботи, алє тиж так и вельо колеґинї хтори нї у чим нє заоставаю од колеґох. – Перши програмер була жена, а ище вше нєзвичайне же дзивчата можу вибрац и информатику як фах. Дахто роздумує же жени нє можу мац мудрейши и лєпши идеї од хлопох. Зоз мойого искуствия, нє може кажде буц програмер, чи вон хлоп, лєбо жена, бо то нє робота хтора завиши од полу, алє од способу роздумованя – прешвечує нас Таня. Попри роботи, Татяна активна и у РКЦ, а находзи часу и за розвагу. Член є матковей фолклорней секциї, а тиж є и подпредсидателька Форуму младих. Прешлого року участвовала у орґанизациї рижних креативних роботньох за дзеци и за одроснутих, а участвовала и у орґанизованю других активносцох форума, як цо уж традицийни бал под масками за Ноц босоркох.■ Цецилия Надь

Тему за свою дипломску роботу нагадло єй саме искуство, бо часто була у ситуациї кед єй требал преклад даякого слова зоз руского, або на руски язик, а у хвильки нє була при словнїку. – На штвартим року факултета слухала сом єден предмет на хторим зме учели правенє Андроид апликацийох, та за конєчну роботу требало направиц даяку єдноставну апликацию. Обавала сом ше же як професорка будзе реаґовац на таку тему, бо то було досц иншаке од задуманого задатку. На мойо щесце, професорка Тешендич була оду-

24 РУСКЕ СЛОВО

ПРЕНАЙСЦ ШЕ У ВЕЦЕЙ СФЕРОХ

18. АВҐУСТ 2017.

МОЗАЇК

Фото: Андреа Новак

АНКЕТНЕ ПИТАНЄ: Послухали сце шпиванки зоз албуму „Еротика Рутеника”? Яки су вам цикави?

Лидия Кухар, Дюрдьов: – Послухала сом албум „Еротика Рутеника”, а даєдни зоз шпиванкох сом слухала на свадзбох и вешельох. Окреме ми ше пачи як су обробени и виведзени, а нашо руски „Фрайли” ище раз доказали свой квалитет. Їх милозвучни гласи на мнє зохабели барз красни упечаток. Мило ми же ше народни „табу” писнї виводза на нєзвичайни способ. Потримуєм їх роботу и любела бим их слухац и уживо на даяким концерту у Дюрдьове. Леонардо Дудаш, Коцур: – Слухал сом их на „Тамбураню” у Коцуре и кажда писню ми ше на даяки свой способ пачи. Думам же то написане баш так як треба, же би кажде могол прилапиц писню так як йому одвитує. Соня Виславски, Руски Керестур: – Слухам албум и тераз, а мило ми же зме тоти шпиванки нє препущели забуцу, алє их затримали, ту, медзи нами. Така двосмисловосц присутна медзи нами, шицко то состойна часц терашньосци, лєм ше ище дакус ганьбиме о тим бешедовац, та гоч и 21. вик. Алє, на таки интересантни способ розбиваме табуи. Мария Хромиш, Дюрдьов: – Албум интересантни, пачи ми ше праве прето же

писнї иншаки у одношеню на нашо народни на хтори зме звикли. Шицки ми ше писнї єднак пача, анї єдна нє охабела даяки окремни упечаток на мнє. Двосмислово тексти цалком ок. Андрей Сабадош, Руски Керестур: – Дабоме же сом слухал, такой як албум вишол – товаришка ми послала линк. Пачи ми ше барз, за даєдни писнї можебуц требало и хлопски вокал уруциц, алє супер и так. Найлєпша писня ми „Янчи”. Любим таки двосмислово тексти и потераз сом таки писнї могол чуц лєм даґдзе зоз гармонику, на даяким бичаку после свадзби. Eмилия Чизмар, Коцур: – Слухала сом их на живо, на промоциї албума, аранжмани сучасни, тексти „финки”, та баяко же ше ми пача. Облюбена писня ми „Мили, мили цо биш робел”, бо ю баш секси направели. Кед нє зажиє як перши танєц при млодятох – е вец наисце нє знам. Кристина Малацко, Руски Керестур: – Барз ми ше пачи идея же ше „ожило” и ошвижело стари руски шпиванки. Слухам их як єдну цалосц, та нє можем вибрац хтора ми ше найбаржей пачи. Двосмислово тексти уноша цикавосц, прето их нїґда нє допиє слухац.

НАШО МАСТЕРАНТИ Мено и презвиско: Наташа Мeкли (Mackley) Папуґа Датум народзеня и место одрастаня: 21. октобер 1977. рок, Нови Сад Здобути ступень, напрям, обласц: Маґистер образованя (Master of Education) Тема мастер роботи и датум мастерованя: „Образованє одроснутих и розвой дружтвеного штредку”, мастеровала 8. новембра 2016. року Мастер студиї (Факултет, Универзитет): Универзитет Торонто, Универзитет у Торонту, Канада Основни студиї (Факултет, Универзитет): Универзитет Торонто, Универзитет у Торонту, Канада Штредня школа: Штредня школа „Светозар Милетич” Нови Сад и „Рентон” штредня школа, Рентон, Вашинґтон, УСА Роботне место:Координатор програми, на Правним факултету, Универзитет Торонто, Канада Язики: Руски, сербски и анґлийски Интересованя и плани за будучносц:Шлєбодни час ше намагам препровадзовац зоз свою фамeлию и наймилшима, а єден од планох ми и надалєй предлужиц роботу на Универзитету Торонто Контакт: natasha.mackley@utoronto.ca

18. AВҐУСТ 2017.

РУСКЕ СЛОВО 25

ROK XII

АВҐУСТ 2017 ^islo 37 (139)

Пише: Оля ХОМА, авторка емисиї „Ту и там” на РНС

ДРАГОПИС: „ЛЕМКИВСКА ВАТРА” У ЖДИНЇ

НА ГОРНЇЦИ ШЕРЦО ИНШАК ДУРКА

Кед ше у исти час трафя лєто, горска природа и фестивал, вец то за мнє идеални условия, а кед же можем увязац роботу и задовольство – пробуєм нє препущиц нагоду. Так сом пред двома тижнями нащивела 35-ти фестивал „Лемкивска ватра” у Польскей

а тим фе стивалу сом була давно, 1999. року, кед ище нє бул таки вельки и моцни, так же сом по сле тельо часу нє знала цо точно очековац, алє богата главна и провадзаца програма нагадали ми же нє будзе допито. Напредок сом ше радовала природи, рахуюци же зоз прахнявей и розпеченей ровнїни оддихнєм у карпатских лєсох на коло 700 метери надморскей висини. Дюрдьовчанох сом нє познала, алє новим познанством и авантуром шмело идзем вочи, та так було и тераз. „ВИСЛА” У орґанизациї Союзу Руснацох Українцох Сербиї, а зоз потримовку Општини Жабель, ансамбл КУД „Тарас Шевченко” зоз Дюрдьова рушел до Польскей представиц Руснацох зоз Сербиї на тей велькей и значней манифестациї. Як новинарка Радио Нового Саду, придружела сом ше екскурзиї пририхтана зоз знїмачом, резервнима батериями и скицу запланованих роботох. Рушели зме штварток вечар же бизме на поладнє, после павзи у Бардейове, сцигли до валалу Хажлин зоз котрим Дюрдьов пестує контакти и дзе нас домашнї цепло и сердечно дочекали, а вец и випровадзели далєй. То валал у котрим жиє 1 200 людзох, дакеди ше занїмали зоз статкарством и предавали млєко, а нєшка, як гваря, млади пошли на Заход и, затераз, ше нє врацаю. Нє требало нам длуго путовац по Ждиню, валал на югу Польскей дзе того рана почала фестивалска програма, а ми ше пришли реґистровац и навечерац ше, а потим змесциц у интернату, у Ґорлицох, хтори оддалєни коло 40 километери. Першираз сом єдла пироги, попила пиво зоз малину и добре спала после длугей драги ошвижена з карпатским воздухом. Соботу рано зме попонагляли сцигнуц до Ждинї и на комеморацию, дзе представителє Союзу положели венци на памятнїк жертвом операциї „Висла”. Того року означує ше 70 роки як войско виселєло Лемкох зоз того краю и велька часц урядовей и провадзацей програми тому була пошвецена. Алє, так нє лєм того року. Як гварел єден зоз орґанизаторох фестивалу Григорий Суханич, акция „Висла” цошка найгорше цо ше Лемком случело, алє з другого боку то причина за моцнєнє нацио-

26 РУСКЕ СЛОВО

налного идентитету и зазберованє Лемкох зоз цалого швета у старим краю, у свойофайтовим паломнїцтве. НОВИ ИДЕЇ Програма на бини почала после поладня и швидко ше почали зменьовац виводзаче на бини, а ми у публики чекали и наступ Дюрдьовчанох, котри ше представели зоз фолклорнима танцами „Пред нашима дзверми” и „Мутняча”, дзивоцка ґрупа и Марко Радишич одшпивали по два шпиванки, а проведзел их оркестер. И зоз тим, як и зоз нєдзельовим наступом, директор КУД „Тарас Шевченко” Микола Кухар бул задовольни, понеже фестивал и нагода поровнац ше зоз другима, а упечаток шицких нас бул же дюрдьовски ансамбл нє заостава анї за векшима и старшима ансамблами. Потим на бину вишли Українци, а вец и солиста Марек Мохнач зоз Прешова хтори одшпивал штири родолюбиви писнї у провадзеню гармоники. Марека познам зоз прешлорочного Свиднїку и було барз крашнє стретнуц ше ознова на фестивалу, видзиц же му кариєра добре напредує, а вец и вєдно зоз нїм поглєдац уж спомнутого Григория же бизме направели интервю. Так зме шедли кажде зоз своїм диктафоном. Марек гонорарно роби за Радио Реґину, а Григорий за Радио Лемко, и єдно друге, кажде на своєй вариятни нашого красного язику, випитовали о особним и приватним живоце, и о тим цо нас приведло же бизме ше ту стретли. Бешедовали зме о музики, о язика и церкви, Ворголови и роботи зоз дзецми. 18. AВҐУСТ 2017.

РУСКЕ У ШВЕЦЕ Григорий нам виприповедал же як ше пред даскельома роками до орґанизациї фестивалу уключели млади людзе котрим старши дошлєбодзели реализовац нови идеї и уключели их до роботи, цо ше указало як добре. Так настали и велї тогорочни провадзаци програми, як цо свойофайтова авдио вистава – стара древена хижка, до хторей може войсц найвецей штверо и вец шеднуц на лавочку под муром. Пошвидко кед ше очи звикню на цмоту, мож обачиц подаєден стари предмет з кухнї, осетиц пах старини, а прейґ звучнїкох чуц бешеду старих людзох чийо приповедки о живоце дакеди треба же би зачували и прешлїдзели архаїчни язик. За вечеру сом, медзи иншим, єдла огуркову юшку яку и сама пробуєм направиц зоз огуркох квашених на слунку.

SVIT MISJAČKU

НА ПОЙДЗЕ ДРЕВЕНЕЙ ХИЖИ Внєдзелю ше дижджовни хмари нє придали пред слунком, як дзень пред тим, та зме пополадньову програму и други наступ нашого ансамблу патрели дакус помокнути. Та вец осушени, та знова зоз баркох, або спод стрехи з боку. Вшелїяк зме сцели чуц и видзиц нашо ансамбли зоз Горватскей, а цала програма так ушорена же є нє допита, швидко ше зменюю виводзаче, водителє елоквентни и шармантни. Прешейтала сом ше по кампу, котри змесцени вшадзи доокола, дзе сом достала рецепт за українски борщ, упознала Лемкох зоз Сибиру, побешедовала зоз Адамом хтори приведол дзецинску ґрупу „Чижики”, а покуповала сом и сувенири, котри опрез и на фестивалу виложени на тезґох, а предава ше вишивани кошулї, кнїжки, пацерки, бочкори и кирбайски лакодки. За конєц сом зашла явиц ше Романови, локалцови котри нас 1999. року, кед сом була прешли раз, пово-

Svit misjačku z večera do rana, bo spaňa nemam. Prišol listok zavtra rukovaty, na milu čekam. Otvor že mi, milá, okenečko, išči raz prituľu tvoje ličko, počekaj mňa dva necily ročky moja frajirečko. Kamaraťa so spivom rukuju i ja musju ity. S rodičmi, s bratom i so sestrou sja rozlučity. O mene sja mamko nestarajte, len vy mi na milu pozir dajte. Ja vam z vojny listočok napišu, dobri sja majte. A po roku milá mňa sklamala sja mi vydala. Že ty za mnou išči tot druhyj rik dovho čekala. Ďakuju ty mila, že bys znala, ty i tak pro mene byla stara. Teper ľubľu tri roky molodšu, toto moja prava.

Марек Мохнач и Григорий Суханич

18. АВҐУСТ 2017.

лал спац на пойдзе його древеней хижи, понеже нам шатри були змокнути. То бул найлєпши можлїви спо соб заврец тот круг нащиви „Горнєй жеми” и здогаднуц ше же як сом ше чувствовала кед сом пред скоро двацец роками була першираз. Чувство єднак моцне и щире, а єдно ставно го описал мой оцец, хтори теж як новинар одходзел на Горнїцу – „шерцо иншак дурка”. Длугока драга и там и назад, лєто горуце, а ми маме и гранїцу на котрей треба чекац. Нїч ми нє спадло чежко, дзекуюци добрей екипи у автобусу и веселому дюрдьовскому ансамблу котрим ше вшелїяк придружим 20. авґуста на їх журки, на фестивалу у Дюрдьове.■

РУСКЕ СЛОВО 27

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ ЯК (НЄ) СКАПАЛ РОКЕНРОЛ (VIII)

ОД НЄЩЕШНЇКОХ ПО КАМЕНЕ КВЕЦЕ

Пише: Златко КОЛЄСАР

Звуки рокенрола у Коцуре почали одгуковац шейдзешатих рокох прешлого вику, а єден з перших членох бенду котри почал грац на бубнох бул Силвестер Иґрачки – Иґи

войо перши крочаї у рокенролу Силвестер повязує зоз периодом кед ище нє пошол до войска, кед у валалох коло Коцура, як и у векших городох, млади лєм почали оформйовац вокално-инструментални бенди у котрих звичайно були три ґитари и бубни. Так и у Коцуре оформени рок состав „Нєщешнїки” за хтори, як зме писали, найзаслужнєйши Стева Турински. Вон 1962. року позберал младих ентузиястох до першого електро-составу. Павле Байор, Янко Молнар, Михал Иван Мишка и Микола Киш – соло, ритам и бас ґитара, були перши у бенду, а хибел им бубнар. Накадзи Янко пошол до войска, до ґрупи поволани Иґрачки. Пристал, и од 1963. року почал з нїма грац. Була то, памета Иґи, перша ґрупа младих аматерох, музичарох- ентузиязтох котри наступали на иґранкох у Коцуре, алє и у околних местох, дзе их млади барз крашнє прилапели и вешелєли ше на их наступох. Коцурци грали музику зоз филмох „Весели клуб младих”, потим „Апачи”, „Колєса”, „Танґо ґитари”, „Напульска ґитара”.... Понеже рокенрол бул познати у

28 РУСКЕ СЛОВО

швеце, члени коцурского бенду на своїм репертоару мали рижни файти музичних жанрох, дорушуюци и брейк бит музику. ЄДНИ ОДХОДЗЕЛИ ДО ВОЙСКА, ДРУГИ ШЕ ВРАЦАЛИ „Нєщешнїки” полнєли Младежски доми так же було цесно на иґранкох полни два роки, а 1965. року госцовали на трецей „Червеней ружи” по шоре у Руским Керестуре. И теди була велька чесц наступиц на тим руским фестивалу. Истого року, кед бенд зохабел Павле Байор, котри ше вецей нє врацел грац, на його место пришол його власни брат Имре Байор. „Нєщешнїки” поставаю „Караван” и под тим меном два роки забавяю младих ширцом Войводини. Теди були популарни „Црвени корали”, та коцурски состав и їх шпиванки виводзел на своїх наступох. О рок, 1967. року, знова двоме члени,– Михал Иван и Имре Байор, мушели напущиц бенд пре одход до войска, а место нїх пришли Янко Молнар и 18. АВҐУСТ 2017.

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ

Силвестер Иґрачки: Слухали зме и „знїмали” познати шветово бренди

Дионизий Циґанїк. Дионизий, иншак бул побиднїк на змаганю „Микрофон ваш”, котре було орґанизоване у Коцуре. – Состав ознова пременєл мено – „Белави гвизди”, и тот состав грал бит-забавну музику, мал вельо успиху у тим, водзаци ше зоз шветово познатима бендами як цо то „Битлси”, „Ролинґ Стонси”, „Енималси”, „Срчрси” – елита медзи музичарами – гвари Иґи, додаваюци же состав под тим меном тирвал по 1967. рок, кед пришол час же би и вон пошол до войска. – Пошол сом до войска, алє ше врацели Михал и Имре, на мойо место пришол Михал Буша и наш музични состав предлужел свою драгу заш под новим меном „Фловерстонси” (Камене квеце) – гвари Иґи. НАСТУПИ И НАГРАДИ Кед ше Силвестер врацел зоз войска, после 18 мешацох бенд преширел свой репертоар и успишно тирвал по 1971. рок. Истого року освоєли друге место на Ґитарияди у Жаблю, а мали успишни наступи и у Дироню, Савиним Селу, Туриї, Бачким Добрим Полю... – Предлужел сом грац у бенду у котрим були Михал Иван – ритам ґитара и вокал, Яни Молнар – соло ґитара, бас ґитара бул Имре Байор, а и я шпивал и грал на бубнох. Познєйше Яни пошол до Австралиї, а до бенду вошол, тераз уж покойни Кирил Сакач. Седемдзешатих рокох состав напущел и Имре, а ми троме ище дакус грали – Михал, Кирил и я – памета Иґи. ОПРЕМА СЦИГЛА З НЄМЕЦКЕЙ Коцурски вокално-инструментални состав пременєл вецей мена, члени ше тиж зменьовали, гоч поправдзе, були добри приятелє, слухисти, котри нє патрели на пенєж и лєм сцели грац и зоз тим розвешельовац и се18. AВҐУСТ 2017.

бе и других. Пенєж котри заробели на наступох, або од наградох укладали до опреми, до инструментох и до квалитетного озвученя. – Жадали зме младим у Коцуре, та и у Войводини, понукнуц найлєпше, та зме „знїмали” репертоари найпознатших шветових гвиздох и тот звук приношели по менших местох. Сцели зме мац и опрему на високим уровню, и паметам же теди на тарґовищу було вельо файти розгласох, но, ми надумали заробени пенєж уложиц до квалитетней опреми, та зме наручели каталоґ зоз Нємецкей. И нє лєм тото, наручели зме „Дина корд” розглас и пантлїкаш прейґ котрого ше шпивало, a теди то було вельке, бо лєм шветово гвизди мали таку опрему, и ми у Коцуре – памета Иґрачки. Та, лєм ше, после єдного периоду ризишли. Фамелийни обовязки каждого одцагли на свой бок. „Фловерстонси” ше ознова зишли после 9 рокох паузи и почали отримовац проби под меном „Камене квеце” чию назву преложели з анґлийского. Два роки ве-

ОПТИМИСТИЧНИ РОЗХОД „Фловернстонси” ше концом 1971. року дефинитивно розишли. Члени бенду постали фамелийни людзе котри вецей нє мали часу за одходи на фестивали, иґранки и вечарши забави, бо почали робиц, а як вецей раз спомнул и сам Иґи, вони грали з любови и вельо укладали до музики, до озвученя, до интрументох, одходох на забави, а коло фамелиї то вецей нє було виводлїве. Гоч ше бенд розишол, вони ше розишли зоз словами: „Дружтво, розиходзиме ше, алє нє значи же ше ознова нє зидземе”, цо ше познєйше и случело.

жбали, дружели ше и грали, а вец и наступели у коцурским Младежским доме. – Наступели зме на державне швето 29. и 30. новембра 1982. року и шицки хтори теди були млади, а нє забули на нас, пришли на наш наступ. Поприходзели млади и зоз других местох коло Коцура, а Младежски дом бул полни полнючки, як и нашо шерца – памета Иґи. После того успишного наступу, члени бенду шедли побешедовац, а питанє було же цо далєй?! – Видзели зме же зме нє професионалци, алє и тото же нас людзе заш лєм любя, та кед зме з любови ґу музики сцели заробиц, мушели зме почац грац по свадзбох, на балох, на леґиньских вечарох и подобних вешельох – памета наш собешеднїк. Постава ясне же єдини тедишнї рок бенд котри мал иншаку идею на самим початку свойого снованя, бул „прициснути” зоз вше чежшима обставинами у держави, препущени комерциялней, теди глєданей музики котру ше грало на свадзбох. Коцурска рок сцена остала празна. (Предлужи ше)

РУСКЕ СЛОВО 29

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 18. авґуста наполня ше 40 жалосни днї як нас занавше зохабел наш мили син, брат и бачи

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Наполнєли ше 40 жалосни днї як ме зохабел мой мили и нїґда прежалєни супруг

ЕЛЕМИР ДЖУДЖАР (1950–2017) з Руского Керестура Бул ши полни живота, цо ши надумал то ши и витворел, нє одняло це нїч. Лєм хорота це одняла одо мнє. Остал боль и пражнїна, алє красни памятки на це навики будзе чувац твоя супруга Ирина Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Наполнєли ше 40 смутни днї як ше преселєл до вичносци наш мили оцец и дїдо

ЕЛЕМИР ДЖУДЖАР (1950–2017) з Руского Керестура Мили сину и брату, час преходзи, а у наших шерцох вельки боль за тобу. Вично ожалосцени: мац Гелена, шестра Марча Хомова з фамелию, брат Янко з фамелию и покойного брата синове Мижо и Златко зоз супругу Марияну Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Прешли 40 днї як ме зохабел мой мили оцец

Навики це будземе чувац у памяткох, твой син Владо Спочивай у мире Божим!

ГЕЛЕНА ДУДАШ народзена Джуджар (1949–1987) з Руского Керестура Памятку на ню чуваю супруг Ярослав, дзивка Геленка зоз супругом Славком, син Славомир зоз супругу Ясминку, дзивка Марча зоз супругом Борисом, та унуки Кристина, Лидия, Даниел, Саша, Деян и Андрей Спочивайце у мире Божим!

30 РУСКЕ СЛОВО

По доброти це паметаме, З гордосцу споминаме, У шерцох занавше чуваме... З любову и почитованьом памятку на це чуваю твойо наймилши, дзивка Таня, жец Кимо, та унуки Валентина и Виктор Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Наполнєли ше 40 жалосни днї як нас занавше зохабел наш мили

ЕЛЕМИР ДЖУДЖАР (1950–2017) з Руского Керестура

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 16. авґуста наполнєли ше 30 роки як нас занавше зохабела наша мила

ЕЛЕМИР ДЖУДЖАР (1950–2017) з Руского Керестура

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 18. авґуста наполня ше 40 смутни, чежки, длуги и празни днї, бо сце нас зохабели и пошли до вичносци

ЕЛЕМИР ДЖУДЖАР (1950–2017) з Руского Керестура Вичне здогадованє и памятку на Вас будзе чувац Тихомир Спочивайце у мире Божим!

Памятку на ньго буду чувац син Елемир, нєвеста Силвия и унука Анастасия Спочивай у мире Божим! НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 19. авґуста наполнєли ше Дня 3. септембра наполня ше седемнац роки як нас занавше трицец три роки як нас занавше зохабела наша мила мац зохабел наш мили оцец

АНА САБАДОШ ЯНКО САБАДОШ народзена Будински (1916–1984) (1919–2000) зоз Сримскей Каменїци Памятку на їх любов и доброту навики чуваю їх синове Владимир и Юлиян, дзивка Марча зоз фамелиями Спочивайце у мире Божим!

18. АВҐУСТ 2017.

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 18. авґуста 2017. року наполнї ше боляци рок як нас занавше зохабел наш мили супруг, оцец и дїдо

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 21. авґуста 2017. року наполнї ше рок як нас занавше зохабел наш мили супруг, оцец, швекор, дїдо и прадїдо

ЯКИМ ГЕРБУТ (1931–2016) з Руского Керестура

МИРОСЛАВ БАЛЇНТ (1956–2016) з Дюрдьова

Красни памятки на його подобу вично буду чувац: супруга Геленка, син Владимир зоз супругу Ясну, син Борис зоз супругу Бояну и унукове Андрей и Ваня Спочивай у мире Божим!

З любову и почитованьом памятку на ньго буду чувац супруга Мелана, дзивки Наталия и Мария, жецове Кирил и Йовґен, унуки Златко зоз супругу Ясмину, Сашо зоз супругу Сандру и Соня зоз супругом Момиром и праунучата Филип, Ивана, Тони, Тадей, Васа, Лука и Лазар Най спочива у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 20. авґуста наполнї ше рок як нас занавше зохабел мой мили брат и бачи

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 20. авґуста наполнї ше смутни рок як нас занавше зохабел наш мили супруг, оцец и дїдо

Прешли шейсц роки, а боль за тобу и далєй нє преходзи. Кажди дзень ши у наших молитвох, думкох и красних памяткох. Супруга Леона и дзивка Славка з фамелию зоз Канади Спочивай у мире Божим!

ВЛАДИМИР ФА (1943–2016) з Руского Керестура Найкрасши памятки на це чува твоя шестра Маря з фамелию Спочивай у мире Божим!

ВЛАДИМИР ФА (1943–2016) з Руского Керестура Памятки на ньго чуваю супруга Маря, син Мирко зоз супругу Любку и син Владко зоз супругу Таню, та унучата Мирко зоз супругу Николаю и сином Виктором, Флориян, Стефан и Мелиса Спочивай у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 14. авґуста 2017. року наполнєли ше шейсц роки як нас занавше зохабел наш мили швекор, дїдо и прадїдо

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ У тим мешацу наполнєли ше 12 и 9 роки як нє з нами нашо мили родичи

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 14. авґуста 2017. року наполнєли ше шейсц роки як нас занавше зохабел наш мили супруг и оцец

ВЛАДИМИР КОЧИШ (1930–2011) з Руского Керестура

ВЛАДИМИР КОЧИШ (1930–2011) з Руского Керестура З любову и почитованьом здогадуєме ше на вас. Нєвеста Живана, унук Александар зоз супругу и дзецми, унук Владимир зоз супругу и дзецми и унука Марина зоз дзецми Спочивай у мире Божим!

ТЕРЕЗА НАДЬ – Текля ВЛАДИСЛАВ НАДЬ народзена Карпа (1921–2008) (1936–2005) з Руского Керестура У своїх шерцох памятки на нїх чуваю син Дюра зоз супругу Фемку и унуки Рената, Адриана и Антонела Спочивайце у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 19. авґуста 2017. року наполня ше 20 роки як нас занавше зохабел наш мили супруг, оцец, дїдо и прадїдо

НА ЗДОГАДОВАНЄ Того року 20. авґуста наполня ше 20 роки як вецей нє з нами наш мили супруг, оцец и дїдо

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 15. авґуста наполнєли ше 25 роки як нас занавше зохабел наш мили супруг, оцец, швекор, дїдо и прадїдо

ДЮРА ДЖУНЯ (1932–1997) з Руского Керестура Памятку на ньго чуваю супруга Серафа, дзивка Серафка зоз Владимиром, унука Юлияна з Браниславом, унука Виктория зоз Карлосом и праунука Катарина Най спочива у мире Божим!

ЕЛЕМИР ПАПЛАЦКО (1944–1997) з Руского Керестура Нїґда це нє забудземе, твойо наймилши Спочивай у мире Божим!

ЙОАКИМ КОЛОШНЯЇ (1942–1992) з Руского Керестура Красни памятки навики чуваю його супруга Анка, дзивки Таня и Славка зоз фамелиями Спочивайце у мире Божим!

18. АВҐУСТ 2017.

OGLA[OVANW 021/6613-697, 021/ 6624/708 e-mail: ruske.redakcija@gmail.com

РУСКЕ СЛОВО 31

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 11. авґуста 2017. року наполнєли ше Дня 9. авґуста 2017. року наполнєл ше рок и 10 мешаци як предзешец роки як нас занавше зохабела на- стало дуркац шерцо нашого милого супруга, оца, дїда и прадїда ша мила швекра, баба и прабаба

ЯНКО МИКИТА – вилївач (1939–2015) з Кули АНА МИКИТА (1920–2007) з Кули Час преходзи, а красни памятки на Вас чуваю вашо наймилши, нєвеста Ирина, и унуки Соня, Таня и Владимир зоз фамелиями

Охабел ши нас у смутку, преходза днї и мешаци, тебе нєт алє твойо дїла остали з нами, котри нас буду здогадовац на тебе док жиєме. Твойо наймилши: супруга Ирина, дзивка Соня зоз мужом Славком и унуком Мирославом, дзивка Таня зоз мужом Славком и унуками Ваню зоз супругом Йовицом и праунуками Мирашом и Дуню, унука Даря зоз Лоґаном, унука Оля, та син Владимир зоз супругу Сладяну и унуками Ану, Иринку и Яну Спочивайце у мире Божим!

Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основи члена 29. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о принєшеним ришеню з хторим дата согласносц на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта радио базней станїци мобилней телефониї „НС2077_01 НС_Нови_Сад_Лиман_4” Подприємство „KODAR INŽENJERING” DOO зоз Беоґраду, по овласценю ношителя проєкта „VIP MOBILE” D.O.O., Нови Беоґрад, Милутина Миланковича 1ж, поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта радио базней станїци мобилней телефониї

MALI OGLA[KI ВЛАГА? Изолуєме влажни хижи. 063/440-470; 063/102-41-14. *** DIHTOVANW oblakoh i dzveroh zoz neopren-}umu. Telefon: 060/5088433. PRAVIME po meri roletni i garmonikovo dzveri. Tel: 060/5088-433 i (025) 58-27-710. *** ПОНУКАМЕ квалитетни пелет, брикет, углє „бановичи”, древо у палетох од 1 и 2 кубики. Превоз и витоварянє обезпечени. Руски Керестур, 064/268-38-62. *** ПРЕДАВАМ авто „фият пунто”, 2001. рок, клима, серво, централне замиканє, зедер, реґистровани... Руски Керестур, Сивч Йовґена 29, телефон: 064/290-09-09. *** ПРЕДАВАМ квартель у Новим Садзе, 29 квадратни метери, цалком опремени, вигодни за студентох. Улїца Цара Лазара. Обявиц ше на 065/849-73-74 *** ПРЕДАВА ше стара хижа на велькей порти, з приключком за струю и воду. Каналска 1, Руски Керестур. Обявиц ше на числа телефонох 064/148-44-22 або 025/704-315.

32 РУСКЕ СЛОВО

„НС2077_01 НС_Нови_Сад_Лиман_4”, у Улїци Балзакова 64, на катастерскей парцели 3930/9, К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад. После запровадзеного поступку, и предкладу Технїчней комисиї, Городска управа за защиту животного штредку дня 15. авґуста 2017. року принєсла ришенє число VI-501-419/17 зоз хторим дата согласносц на предметну Студию. Увид до предметного ришеня мож окончиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку, Руменацка 110 а, Нови Сад, роботни днї у чаше од 10 до 15 годзин на сайту Городскей управи за защиту животного штредку www. environovisad.org. rs. Процив того ришеня може порушац управни спор пред Управним судом у чаше од 30 днї од дня обявйованя обвисценя о принєшеним ришеню у средствох явного информованя.

ОБВИСЦЕНЄ

о принєшеним ришеню же потребне преценьованє вплїву и о одред зованю обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок радио базней станїци мобилней теле фониї „НС – Площа нєпознатого героя” НС22/НСУ22/НСЛ22 Ношитель проєкта „Телеком Сербия” а.д. Таковска 2, Беоґрад, поднєсол тому орґану вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок радио базней станїци мобилней теле фониї „НС – Пло ща нє по знато го ге роя” НС22/НСУ22/НСЛ22, у Улїци Площа нєпознатого героя 2, у Новим Сад зе на катастерскей парцели число 139/2, К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад. По сле запро вад зе но го по ступку, Городска управа за защиту животного штредку дня 28. юлия 2017. року принєсла ришенє число VI-501-420/17 же потребне преценьованє вплїву на животни штредок стану и о одредзованю обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок базней станїци мобилней телефониї. Увид до предметного ришеня мож окончиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку, Руменацка 110 а, Нови Сад, роботни днї у чаше од 10 до 15 годзин на сайту Городскей управи за защиту животного штредку www. environovisad.org. rs. Заинтересована явносц може виявиц жалбу процив того ришеня у чаше од 15 днї од дня його обявйованя у средствох явного информованя, по тим орґану.

CENOVN>K MALIH I POSMERTNIH OGLA[KOH – mala ogla{ka do 20 slova ko{ta 200 dinari – mala ogla{ka vecej yk 20 slova ko{ta 300 dinari – uramikovani tekst ogla{ki, abo vin~ovanki ko{ta 500 dinari – posmertna ogla{ka na wdno polqo ko{ta 600 dinari – posmertna ogla{ka na dva poly ko{ta 1 200 dinari. Cenovn<k va`i od 1. мая 2015. roku Ogla{ki mo` poslac na mejl office@ruskeslovo.com лєбо ruske.redakcija@gmail i uplacic na rahunok Novinsko-vidavatelqnej ustanovi “Ruske slovo” u banki Inteza ~islo 160-923244-82. Informaci< mo` dostac na telefon 021/ 6613-697. 18. АВҐУСТ 2017.

ИНФОРМАТОР ЦЕНОВНЇК КНЇЖКОХ НВУ “РУСКЕ СЛОВО” Микола Мушинка: ОД УСНЕЙ ПО ПИСАНУ ЛИТЕРАТУРУ 400 дин. Олена Планчак-Сакач: ШИТКО . . . . . . . . . . . . . . . .300 дин. Mihajlo Kova~: ÊLYDZ DRINKOVA . . . . . . . . .400 din. Irina Gardi-Kova~evi~: КОТУЛЬКИ И ҐОМБУЛЬКИ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .300 дин. Људмила Попович и Надија Мирошниченко: САВРЕМЕНА УКРАЈИНСКА ДРАМА . . . . . . . . .500 дин. Людмила Попович и Надїя Мирошниченко: СУЧАСНА УКРАЇНСКА ДРАМА . . . . . . . . . . . . . .500 дин. Любомир Белей: СЛАВЯНСКИ ЯЗИК . . . . . . . . . . 400 дин. Янко Рамач: НА КРИЖНЕЙ ДРАГИ . . . . . . . . . . . .500 дин. Мелания Римар: ГАЙЗИБАН НА ШПАРҐУ . . . . .300 дин. Микола Шанта: ШАНТОВКИ . . . . . . . . . . . . . . . . .400 дин. Серафина Макаї: ЗЛАГОДА . . . . . . . . . . . . . . . . . . .300 дин. Славица Шовш: БЕЗСОНИ ЛАНЦУЩОК . . . . . . .300 дин. Мирон Жирош: ГОРНЇЦА БАЧВАНСКО-СРИМСКИХ РУСНАЦОХ II . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .400 дин. Звонимир Няради: КАПКА МИ РУЖА ДО ОКА .500 дин. Микола Шанта: ВСЕЛЕНСКА ЧЕРКОТКА . . . . . 300 дин. Ася Папуґа: ГРИШКА . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .200 дин. Владимир Бесерминї: СЛОВО БОЯНА ДВОКРАЯНА300 дин Агнета Бучко Папгаргаї: ОСЦЕ И ЧЕРЕШНЇ . . . .300 дин. Ирина Гарди-Ковачевич: ГАЛОВ . . . . . . . . . . . . . . .500 дин. Мирон Жирош: ГОРНЇЦА БАЧВАНСКОСРИМСКИХ РУСНАЦОХ . . . . . . . . . . . . . .500 дин. Юлиян Тамаш: ЦЕНТУРИОН–ДЗЕШЕЦ ЛЮБОВНИ ЗАПОВИДИ . . . . . . . . . . . . . . . . . . .700 дин. Ev}enij âkan: BA^VANSKI SAFARI . . . . . . . .300 din. Vasilq Mudri: BUDZENW YRI . . . . . . . . . . . . . . . .300 din. Mikola M. Cap: NA @RIDLOH DUHOVNOSCI 400 din. Lxbomir Medw{i: ÂSOKROK . . . . . . . . . . . . . . . .400 din. Slavomir Oleyr: NA[ENW . . . . . . . . . . . . . . . . . . .500 din. Ana Tama{: ÔM ÔMKA NW MA UHA . . . . . . . .200 din. Samanta Rac Stoilqkovi~: ÂRNA RUSALKA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .200 din. Sa{a Sabado{: POTARGANI ÊRVENI CVERNI . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .200 din. Melaniy Rimar: @VIRKI U AZBUKI . . . . . . . . . .400 din. [tefan Gudak: ZAJDA ZA MIRNI SON . . . . . . .400 din. Vladimir Ko~i{: LYDOVA TRAVA . . . . . . . . . . .400 din. Vladimir Kirda Bolhorves: ZA GORAMI . . . . . . .500 din. Xliyn Pap: ÔM [E KA^KA Z VODU MA^KA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .300 din. Ynko Pavlovi~: REPIK NA DU[I . . . . . . . . . . . .200 din. Tamara Hrin: KOL>BA STRAHU . . . . . . . . . . . . . . .200 din. Vany Dula: TEROR IDEALOH . . . . . . . . . . . . . . . .200 din. Irina Gardi Kova~evi~: NWBO NAD KERESTUROM . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .400 din. Dxra Papgarga<: ZBEGNQOVÂRE . . . . . . . . . . .400 din. Xliyn Tama{: DXRA PAPGARGA> OD RURALIZMA PO POPULIЗЕМ . . . . . . . . . . . .300 дин Melaniy Rimar: ÎLA[, A BEZ PRINCA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .300 din. Dxra Latyk: TEATRALNI @IVOT RUSNACOH (II tom) . . . . . . . . 800 din. Mikola [anta: PAPUÂ STRACENA U LQVOVE . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .400 din. Kseniy Var}a: OBLAK DO [VETA . . . . . . . . . .300 din. Zvonimir Pavlovi~: KL>TKA ZA \E[L>VIH . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .400 din.

18. АВҐУСТ 2017.

„АКУСТИКА РУТЕНИКА” Музични вечар у РКЦ Нови Сад Млади зоз Руского културного центру у Новим Садзе и того року орґанизую музични вечар „АКУСТИКА РУТЕНИКА”, хтори будзе отримани 29. септембра 2017. року и поволує музичарох же би ше приявели за участвованє на нїм. Жаданє орґанизаторох приблїжиц руску музику‚ як народну так и забавну ґу младшим ґенерацийом, цо ше на прешлорочней „АКУСТИКИ РУТЕНИКИ” указало як успишна идея. Праве прето, виводзаче ознова буду мац нагоду прилагодзиц руски музични скарб ґу свойому смаку, цо годни витвориц праве на музичним вечаре „АКУСТИКА РУТЕНИКА”, а акцент програми будзе на креативносци музичарох у обробкох шпиванкох акустично. Орґанизаторе понукню вибор шпиванкох у забавним и народним духу хтори можу буц обробени. Приявиц ше можу шицки заинтересовани музичаре и шпиваче од 15 по 40 роки. Под акустичним виводзеньом орґанизаторе подрозумюю виводзенє шпиванкох хтори буду провадзени з инструментами як цо, наприклад, акустична ґитара, буґни, кахун, гармоника, тамбура, смиково инструменти, дуйни инструменти... Кажди виводзач може: – вивесц єдну нумеру сам (шпивац и грац на инструменту/ох), – провадзиц шпивача/шпивачох на инструменту, лєбо як провадзаци вокал, лєбо у дуету – буц часц музчней ґрупи Приявиц ше мож на мейл адресу akustika.rutenika@gmail.com У мейлу у хторим ше виводзаче приявюю за участвованє треба написац мено, презвиско, кратку биографию, а потим им орґанизаторе пошлю список шпиванкох. Приявиц ше мож по 1. септембер 2017. року.

КНЇЖКИ МОЖ КУПИЦ И ПРЕЙҐ НАШОГО САЙТУ

Новинско-видавательна установа „Руске слово” тих дньох понукла нови способ купованя – прейґ интернет-кнїжкарнї хтора ше находзи на сайту www.ruskeslovo.com/shop, у рубрики кнїжки. Видавательна дїялносц Установи ма длугу традицию, каждого року ше видава нови кнїжки та, окрем потерашнього способу купованя, при колпортерох, у дописовательству лєбо особнє на рижних манифестацийох, тераз читаче маю нагоду з обисца купиц жадану кнїжку. На сайту понукнути кнїжки хтори видати од 2002. року по нєшка, вєдно 79. З правого боку мож виберац виданя по рокох, авторох, лєбо цени. Важне надпомнуц же купованє кнїжкох прейґ интернеткнїжкарнї затераз мож лєм зоз Сербиї, а випоручованє на домашню адресу окончує курирска служба Post Express, хторей треба и виплациц кнїжку вєдно зоз трошками доставяня.

РУСКЕ СЛОВО 33

СПОРТ ОТРИМАНИ 8. РУКОМЕТНИ КАМП „ОДЖАК 2017”

УЧАСТВОВАЛИ И МЛАДИ КЕРЕСТУРЦИ У Оджаку од 7. по 12. авґуст отримани 8. Рукометни камп „Оджак 2017”. На кампу участвовали коло 110-еро дзеци з рижних местох општинох Оджак, Кула и Бач, а медзи нїма и 30-еро школяре зоз Руского Керестура

Же камп вше успишнєйши потвердзує и вше векше число учашнїкох, а як визначую орґанизаторе, того року камп и наймладши потераз, бо на нїм було школярох уж од першей, та по седму класу основней школи. По словох єдного з орґанизаторох и тренерох Славка Надя зоз Руского Керестура, циль кампу же би дзеци цо лєпше звладали основну рукометну азбуку. – Барз важне же маме вше младши дзеци хтори уходза до швета рукометного спорту и сиґурни сом же ту здобуду богате знанє хторе годни далєй розвивац и усовершовац и у своїх клубох. Барз ми мило же и зоз Керестура, кажди рок маме вше вецей учашнїкох, а наздавам ше же то пре нашу добру роботу. Приходза дзеци и зоз рукометней секциї у Школи „Петро Кузмяк”, а тиж и зоз РК „Русин” – визначує Надь. Шеф фахового тиму Рукометного кампу професор Милорад Лаїч зоз Червинки, хтори ма вельке искуство у роботи з младима и хтори виховал велї ґенерациї руко-

меташох, а медзи нїма и визначних репрезентативцох. Того року тренерски тим и помоцнєти. – Цо ше дотика тренерох можебуц зме того року за ниянсу и квалитетнєйши. Пришол нам Давор Ристовски, хтори вошол до фахового рукометного штабу Рукометного союзу Сербиї, ту нам преславени репрезентативец старей Югославиї Саша Бабич, хтори роками бавел у Червинки, Войводини, Пролетеру, у хторим сцигол до полуфинала Европи, зоз Червинку освоєл куп бувшей держави, бул у иножемстве, и тераз тото богате знанє преноши на тоти дзеци. Ту нам наша Злата Паплацко роками учашнїца того Кампу, котра роби зоз ґолманами и свойо богате знанє преноши на будуцих, наздавам ше, квалитетних ґолманох – заключує тренер Надь. Тот Рукометни камп ше уж осми раз отримує дзекуюци потримовки и орґанизациї Општини Оджак, Спортского союзу тей општини и Рукометного клубу „Оджак”. М. Афич

МЕМОРИЯЛНИ ФОДБАЛСКИ ТУРНИР У БАЧИНЦОХ

ПОБИДНЇК ҐРАНИЧАР Фодбалере Ґраничару зоз Адашевцох, побиднїки Меориялного фодбалского турнира „Владимир Илич – Влаца“ хтори у Бачинцох отримани прешлей соботи и нєдзелї. У финалним змаганю, Ґраничар победзел екипу ОФК „Бикичу” зоз резултатом 4:2. У змаганю за треце емсто, Борец зоз Мартинцох бул лєпши од домашнїх фодбалерох ОФК „Бчаинци” и на пенали по-

34 РУСКЕ СЛОВО

бедзел з резултатом 9:8, бо у реґуларней часци резултат бул 0:0. За найлєпшого бавяча турнира преглашени Зоран Ґруїчич зоз Ґраничара, а зоз тей екипи преглашени и найлєпши стрелєц, а то бул Владимир Ветеха. За найлєпшого ґолмана преглашени Милан Медєдович зоз Борца. Вл. Дї. 18. АВҐУСТ 2017.

СПОРТ МЛА ДИ СПОРТСКИ НА ДЇЇ: РУКОМЕТАШ ФИЛИП ОРОС ЗОЗ РУСКОГО КЕРЕСТУРА

ТОТ ЦО ДАВА ҐОЛИ Як ше то у спорту гвари, о нїм ше ище будзе чуц. Наздаваме ше и вериме же так мож повесц и за младого петнацрочного рукометаша Филипа Ороса зоз Руского Керестура. Навияче РК „Русина” го познаю по вельочислених ґолох цо давал на каждим змаганю на позициї лївого кридла

илип тераз член Рукометного клубу „Зомбор-електро” зоз Зомбора дo хторого зоз керестурского Русина прешол у фебруару того року. За зомборски тим практично бавел нєцалу прешлу полусезону, пририхтує ше за нову сезону, а тих дньох з екипу одходзи и на дзешецдньово пририхтованя на Ґоч. Як нам виприповедал, Филип рукомет почал тренирац дас пред трома роками, у керестурским Русину, алє источашнє и фодбал. – Любел сом обидва тоти спорти, алє дас о пол рока сом покалїчел колєно. Оцец ме совитовал же мушим вибрац єдно або друге, бо поправдзе, чежко було посцигнуц и школу и по два тренинґи. Заш лєм сом волєл рукомет, та сом вибрал предлужиц тренирац тот спорт у хторим ми и лєпше ишло. Любел сом тренирац и дакеди сом тренирал и зоз дзивчатску екипу же бим так мал тренинґи кажди дзень – гварел Филип. Же му у рукомету добре ишло шведоча и звити зоз русинових змаганьох на хторих Филип на позициї лївого бека посциговал вельо ґоли, просеково пейц по змаганю, а найвецей осем.

Дюра, а старши Кере стурци паме таю же на по зи циї лї во го кридла бул майстр давац ґоли зоз мертвого угла. И Филип рушел по їх шлїдох, и зоз своїм талантом, а як вид зиме и вельку дзеку и упарто сцу, бо є вредни и сцели, год зен до сцигнуц и свойо рукометни сни – по стац профе сийни бавяч. Филипово квалитети як бавяча уж замерковали велї тренере и з Вербасу, з новосадскей Войводини дзе бул на проби, зоз шабацкей Мета лопластики. Алє Филип за початок вибрал Зомбор як мирнєйше место, а поправдзе и блїжей ґу Керестуру, та як гвари, можебуц же Войводина будзе треца ґарадича. ОД СЕПТЕМБРА НОВА СЕЗОНА

До Зомбора Филип дотераз мушел кажди дзень путовац, та го на тренинґи и по два, або три змаганя у тижню вожел оцец, но од септембра му будзе лєгчейше. Як закончел осму класу ОШ „Петро Кузмяк” уписал ше до штреднєй Електротехнїчней у Зомборе на напрям електротехнїчар енерґетики. Тренирац будзе и за младши тим, а вше баржей и за перши тим, як уж и започал у преМАЛ ОД КОГО НАШЛЇДЗИЦ ПРИТОКУ шлей полусезони. – У младшим тиму т. є. з моїма парняками (2002.) баРозуми ше же Филип вельку притоку за спорт позберал од своєй фамелиї. Оцец Звонимир спочатку бул ру- вели зме у Супер А лиґи, и од 12 екипох зме були осми, коменти, а познєйше фодбалски ґолман у Русину, и велїх но верим же будзе и лєпше. Старша екипа бави у найнїздругих клубох. Добри Русинов рукометаш бул и дїдо шей лиґи, алє верим же и ту будзе напредовац. За тот час док сом бавел, у 12 змаганьох, а то дас половка, дал сом 63 ґоли за младшу и три за старшу екипу дзе сом менєй бавел – толкує нам Филип. Ма барз красне искуство и на державнм першенстве дзе бул зоз старшу екипу, дзе од дванац екипох були треци. У Филипови препознаваме вельку дзеку озбильно тренирац и пошвециц ше рукомету, та и напредовац, єдного дня и по професийни уровень. И ми му жичиме най витвори свой сон.■ Филип у Зомборелектро ноши число 10 М. Афич 18. АВҐУСТ 2017.

РУСКЕ СЛОВО 35

СПОРТ АТЛЕТСКЕ ШВЕТОВЕ ПЕРШЕНСТВО

СМУТНА КРАЛЇЦА СПОРТА

Пише: Александар ПАЛАНЧАНИН

Пейц роки по отриманих Олимпийских бавискох, Лондон, Олимпийски парк Кралїци Елизабети, од 4. по 13. авґуст бул домашнї Шветового атлетского першенства. У нашим тиму були: Ивана Шпанович, Лаза Ранич, Амела Терзич, Драґана Томашевич, Милан Ристич, Теодора Симич, Тамара Салашки и Михаил Дудаш. Як и вше на таких змаганьох були посцигнути вельо добри резултати, було вельо радосци, алє и смутни подїї

маганє найлєпших атлетичарох у Лондону будзе мац окремене место у аналох атлетики. На нїм участвовали 2 000 спортисти зоз вецей як 200 державох, а отримовало ше на импозантней арени дзе були отримани Олимпийни бависка и змаганя Диямантскей лиґи. Стадион хтори ма капацитет прияц 60 000 любительох того спорту, бул каждого дня, так повесц, пополнєти по остатнє место. Орґанизаторе смотри найлєпших атлетичарох на швеце з тей нагоди видруковали вецей як милион уходнїци. ЩЕСЦЕ И НЄЩЕСЦЕ Нашим ше сцерим репрезентативцом нє удало ше витвориц резултати за освойованє медальох. Заш лєм, треба припознац же и сам факт найсц ше на єдним таким замаганю, з такима велькима менами шветовей атлетики, уж дава одредзену чежину. Може буц мотив, алє часто дестимулативно вплївує на змагательох. Чекали зме и вельо зме ше наздавали од наступу нашей Ивани Шпанович и ище вецей од нашого дзешецбойца Михаила Дудаша. З початку шицко указовало же посцигню добри резултати. У квалификацийох Ивана, по дижджу хтори того дня падал зоз прескоченима 6,62 м, у першей сериї витворела норму за финални змаганя хтори ше отримовали идуцого змагательного дня. Другого дня у першей сериї мала преступенє, алє у другей скочела 6,96 м, цо у тей хвильки бул найлєпши резултат. У трецим скоку прескочела 6,77 м, после чого мала ище два преступеня. Шлїдзела остатня серия у хторей Ивана була фантастична прескочела вецей як седем

НАШУ ВИМОГУ ЛЄГЧЕЙШЕ ОДБИЦ Нєщесцу нашей атлетичарки, як и явносц ище векши гнїв виволало судийске обгрунтованє за одбиванє нашей жалби и пригварки на резултат. Атлетски союз Сербиї обявел обгрунтованє судийскей комисиї, а глаши так: „Пре паперове число хторе барз подлого квалитета, хторе охабело шлїд на писку, наша шампионка остала без златней медалї. АСС ше жалєл на тоту одлуку хтора одбита прето же би процивна одлука приведла до жалби Америцкей федерациї хтора би остала без медалї у тей дисциплини, та прето лєгчейше одбиц жалбу хтору приложел наш тим”.

36 РУСКЕ СЛОВО

www.rts.rs

метери, алє нєщесце було у тим же ше єй з хрибта одлїпело змагательне число хторе охабело шлїд на писку – як судийове вимерали на 6,91 м. Ушлїдзели жалби нашого тиму и аж после длугшого часу сидийове пресудзели так же Ивана остала без медалї. Гоч мала прескочену длужину за златну медалю, змаганє закончела на штвартим месце. Перше место освоєла Американка Бритни Рис (7,02), друге Рускиня Дария Клишина (7,0), а треце тиж Американка Тияна Бартолета (6,97). На щесце, таки шлїд збуваньох на Шветовим першенстве у Лондону нє уплївовал на Ивану неґативно. Уж по приходзе виявела же є порихтана буц найлєпша на швеце. СЕДМЕ МЕСТО – СЕДЕМ ДИСЦИПЛИНИ Розумлїве, за нашу малу гарсточку велька подїя на тим змаганю бул наступ дзешецбойца Михаила Дудаша. Перши дзень и резултати зоз пейцох дисиплинох указали же наш Михаил у добрей форми и же можеме очековац добри резултати. У першей дисциплини – обегованє на 100 м, бул перши у своєй ґрупи. Длужину пребегнул за 10,75 секунди цо його найлєпши резултат у тей сезони. У другей – скаканє до далєка – зоз резултатом 7,41 м знова направел свой найлєпши резултат у сезоини. Потим, кулю руцел 12,95 м, а до висока скочел 202 цм. После штирох дсициплинох освоєл 3 322 боди и бул на тринастим месце. У остатнєй дисциплини першого дня – обегованє на 400 м – зоз резултатом 48,05 витворел особни рекорд хтори му принєсол ище 905 боди так же на концу першого дня 18. АВҐУСТ 2017.

СПОРТ ФК „ИСКРА”

СЕЗОНА МОЖЕ ПОЧАЦ

Фото: ФБ

мал 4 237, а у ґенералним пласману бул осми. Другого змагательного дня за дзешецбойцох случело ше тото цо ше, нажаль, случує. У дисциплини 110 м зоз препреченями ше покалїчел, алє шмело витирвал, та закончел и тото обегованє. У другей дисциплини, седмей вкупно, руцанє диску, витворел резултат од 43,23 м и по числу бодох бул на седмим месце. Медзитим, поклїченє хторе мал у першей дисциплини го онєможлївело же би ше далєй змагал, та змаганє закончел на 25 месце зоз 4 967 бодами.

БОЛТ – НЄЗАМЕНЛЇВИ И НАЙЛЄПШИ Подобну судьбу яку мал наш наш Михаил на тим змаганю атлетичарох мал и вельки атлетичар зоз Ямайки Юсеин Болт. Йому ше, на концу активней кариєри, нє поспишело одбранїц абсолутни примат у обегованю на 100 м. У найвозбудлївшим змаганю на першенстве обегованю штафети 4 х 100 м и вон ше покалїчел. Медзитим, любителє атлетики и далєй маю становиско же Болт найлєпши и нєзаменлїви и сиґурно же будзе хибиц у шорикох вельких атлетичарох.

– Тото цо ше нєшка случело пошлїдок дзепоєдних системских стварох хтори би требало пременїц. Нажаль, у барз добрей сом форми, та ми тото одуставнє од змаганя ище чежше. Таки нєщесца ше случую, а обегованє зоз препреченями и скаканє зоз палїцу за нас, дзешецбойцох, „руски рулет”, бо ше ту вше случи же дахто одпаднє. Мнє ше то потераз нїґда нє случело, гоч тото змаганє найважнєйше. Требал сом буц у финалних змаганьох, можебуц и у борби за медалї, алє... Охабим то за идуци раз – виявел Михаил Дудаш после того нєщешлївого покалїченя. Щесце у тим нєщесцу праве тото же анї Михаил нє страцел мотив за посцигованє очекованих, добрих резултатох. Идуци раз, як на концу виявел Михаил, шицки будземе сцерпезлїво чекац. ■ 18. АВҐУСТ 2017.

Прешлого тижня фодбалере Искри одбавели остатнї два пририхтуюци змаганя у рамикох приритованя за нову фодбалску сезону у Подрученй лиґи Суботица, котра почина на нєдзелю, 20. авґуста. Прешлей стреди Искра госцовала у Кули дзе одбавела нєришено 2:2 процив екипи ППК „Кула“. Внєдзелю, на ґенералней проби у Коцуре госцовала екипа Напредку зоз Надалю и на тим змаганю Искра победзела зоз прешвечлївим резултатом 6:2 На змаганю у Кули, 9. авґуста, процив ППК „Кула“, фодбалере бавели по горучави и чежкей хвилї, та обидва екипи одбавели досц подле и нєинтересантне змаганє. Коцурци добре отворели змаганє и у першей пол годзини була лєпша екипа, котра творела шанси и тримала бависко у своїх ногох. У тим периодзе „Искра“ и дала обидва ґоли. Перши ґол дал Зоран Сердар, а други Марян Малацко. Медзитим, после другого ґола бавяче Искри ше опущели и дошлєбодзели домашнїм помали витвориц ровновагу на терену, а то им принєсло и єден ґол у першим полчаше. У другим полчаше екипа зоз Кули була лєпша и до конца ше єй удало вировнац резултат на 2:2. Внєдзелю, 13. авґуста, Искра у Коцуре бавела процив фодбалерох ФК „Напредку“ зоз Надалю, екипи зоз котру ше стретнє и у першенстве, понеже су у истей лиґи. Кед ше опатри резултат и бависко, вец мож повесц

же ґенерална проба була удатна, бо Искра прешвечлїво победзела Надаль зоз резултатом 6:2. Од початку змаганя Искра була лєпша екипа на терену и бавело ше углавним пред ґолом Напредку. Нєодлуга, Дамян Ґубаш дал перши ґол, а до 20. минути Лука Країнович звекшал резултат на 2:0. Окрем двох датих ґолох, Искрово бавяче пермахли ище даскельо вигодни шанси на терену. Медзитим, могли и госци у першим полчаше дац голєм єден ґол, алє ґолман Искри Ступар успишно одбранєл пенал. До конца першого полчасу Искра прейґ Дамяна Ґубаша и Боґдана Сталевича дала ище два ґоли, та ше на одпочивок пошло зоз прешвечлївим резултатом 4:0. У другим полчаше ше Искрово добре бависко розпадло и госци помали почали твориц свойо шанси за ґол. Од тих шансох два и вихасновали и наявели интересантни финиш змаганя. Тоти два ґоли Напредку таргли Искрових фодбалерох, котри прейґ Луки Країновича знова звекшали резултат на 5:2, а у остатнєй минути точку на тото змаганє положел Марян Малацко, котри дал шести ґол за Искру скоро зоз половки терена. На нєдзелю, 20. Авґуста, почина першенство у Подрученй лиґи Суботица у котрей ше од тей сезони змага и Искра. У першим колу Искру такой очекує општински дерби, понеже у Коцуре будзе госцовац екипа ФК „Пролетер“ зоз Равного Села. З. Колєсар

РУСКЕ СЛОВО 37

ИНТЕРМЕЦО

ХЛАДОК И ГОРУЦИ ТЕПШИ (од Блаженки Мецековей)

Враньска пита

Враньска пита подобна як и баклава, алє є нє така сладка. Швидко ше прави, алє потребне дакус часу же би ше охладзела у фрижидеру

Так треба приготовиц: Зоз 4 вайцох витрепац бильчки окреме. Вец зоз миксером вимишац жовчки зоз цукром и помалки усипац олєй, кисле млєко, або йоґурт, пращок за печенє и ванелийов цукер. Помалки зєдинїц витрепани бильчки зоз другу часцу. Зоз тоту мишанїну (одприлики 3-4 ложки потребне за єдно цесто) масциц єдно по єдно цесто и посиповац зоз маком, або орехами (кед идзе зоз орехами мож 15 деки орехи и 15 деки млєтей плазми). Так филовац до конца, а од горе положиц 2 цеста и таке сирове такой порезац на троугельнїки. Печиц на 220 ступнї док нє почервенї. Жимни колач треба преляц зоз сирупом.

Потребне: 1/2 кили купчого цеста за рейтеши 1 йоґурт, або кисле млєко 4 вайца 1 погар (од йоґурта) цукру 1 погар (од йоґурта) олєю 1 пращок за печенє 1 мещок ванелийового цукру 300-400 ґрами маку, або ореха. Сируп: пол литри води превариц зоз 400500 ґрамами цукру и дакус лимунового соку.

(од Емилиї Чижмар)

Емово варґочи

Так треба приготовиц: Розогнац цесто. По стреднєй трецини цеста розпоредзиц натарти и одцадзени яблука помишани з цукром и циметом по смаку. Лїви и прави бок цеста горизонтално порезац на “ройти”. Прескладовац ройти єдну прейґ другей прейґ филу, так же би здабало на варґоч. Печиц у релни на 220 ступнї док ше нє упече, а послужиц посипани з мелким цукром.

38 РУСКЕ СЛОВО

Потребне: купче змарзнуте цесто (лиснате) швижи яблука цукер цимет орехи (мож их и вихабиц).

18. АВҐУСТ 2017.

ИНТЕРМЕЦО ХЛАДОК И ГОРУЦИ ТЕПШИ

(од Тияни Бандич)

Боунти чоколадки

Так треба приготовиц: У шерпенки розмишац масло, мед, цукер и шметанку. Вариц 5 минути и нєпреривно мишац. Зняц шерпенку зоз шпоргета и додац кокос, розмишац да ше направи компак-тна маса. Глїбшу тепшу обложиц з папером за печенє иуспиац масу до нєй. Охабиц у фрижидеру най ше стварднє. Охладзене порезацна правоугелнїки. Мачац их до розпущеней чоколади и охабиц на решеткинай ше чоколада счече. Украшиц по жаданю

Потребне: 50 ґр масла 50 мл чечного меду 50 ґр цукру 200 мл сладкей шметанки 200 ґр кокосу 200 ґр млєчней чоколади украси за чоколадки.

Посилайце нам свойо рецепти на емаил rusmak@ruskeslovo.com 18. АВҐУСТ 2017.

БАЧИ ДЮРА З КЕРЕСТУРА

ДЗЕВЕЦ Н УЛ И Познам челєднїка з варошу, хтори два раз по дзешец роки уплацовал животне осиґуранє. Кажди мешац поряднє видвойовал нє малу рату, рахуюци же ушпорує шумну суму на старши роки. Двасто штерацец раз приходзел му инкасант на дзвери! И после двацец рокох, пришол челєднїк до Заводу за осиґуранє и пита ше же яки ма права. Гварели му же може виняц цалу суму пенєжу хтору уплацел. Лєм, понеже була инфлация и деноминация, одбили му дзевец нули. Виплацели му тельо же могол купиц два шкатулки найтуньших циґаретлох! Тельо нашпоровал. А познам и челєднїцу хтора, праве пред розпадом велькей держави, вжала нєвельки кредит у єдней задруґи. Одплацовала го поряднє, а вец пришла силна инфлация, та єй одбили тоти исти дзевец нули. Нараз рата постала нємерлїва. И цала сума кредиту була така мала же ю нє мож було наплациц. Звичайно таки кредити одписовани. Алє о дзешец роки чєлєднїца дознала же є длужна – милион! Задруґа ю дала до суду. Висудзели же є виновата, та єй тераз одбиваю два трецини пензиї! Судза ше уж дзешец роки, а камата рошнє... Же би приповедка була подполна, челєднїца мала у тей задруґи нашпоровано шумну суму як учасц за квартельчок. У наступних пременкох, то єй препадло! Значи, кед тебе дахто длужни, то препадло. А кед ти (нє дай Боже!) останєш дакому длужни, вец ше того нє можеш анї за живота ментовац. Келї препадли лєм прето же шпоровали. Познате як виплацена стара девизна шпоровня. Давну Пожичку за струю и акцию за Препород уж нїхто анї нє спомина. Цо най робя тоти млади цо вжали длугорочни кредит за квартель або хижу, а тераз остали без роботи? Познам вецей таких у валалє хтори ровно цошка робя, пилную, а гваря же су вше на нули. Нє маю з чого шпоровац. Анї з плаци, з пензиї ище менєй, анї з поля. Голєм им нє препаднє... Юлиян Пап

РУСКЕ СЛОВО 39

ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ РОК LXXIII ЧИСЛО 33 (3746) НОВИ САД, 18. АВҐУСТ 2017.

■ ЖЕЛИМИР ТОТ, ДОБИТНЇК НАГРАДИ „СТРИБЕРНИ ПАСТИР”

Фото: Любомир Дудаш

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

18:00 Вечера за викладачох и госцох манифестациї 18:00 – 24:00 Музична програма и друженє

19:00 – 02:00 – Музична програма и розвага

■ ЯК ШЕ ФИНАНСУЮ НАШО ОПШТИНИ?