Issuu

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ РОК LXXII ЧИСЛО 33 (3694) НОВИ САД, 19. АВҐУСТ 2016.

■ ДНЇ ПАПРИҐИ – РОЗВОЙ ПРИВРЕДНОГО БРЕНДА КЕРЕСТУРА

Фото: Дю. Винаї

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

ОГЛЯДНУЦЕ НА ПРЕШЛОСЦ еб редакция „Руского слова”, у сотруднїцтве зоз Заводом за културу войводянских Руснацох, Музейом Войводини и Покраїнским заводом за защиту памятнїкох, поволує читачох новинох „Руске слово” и нащивительох сайта (www.ruskeslovo.com) же би помогли препознац особи на старих фотоґрафийох. Фотоґрафиї хтори ше будзе обявйовац на сайту и у новинох диґитализовани, а пре точне идентификованє особох на сликох, хтори маю окремну музейну вредносц, потребна помоц од ширшей явносци. Шицки фотоґрафиї настали у дакедишнєй фотоґрафскей роботнї Бруґошових у Руским Керестуре. Кажду фотоґрафию ше подпише зоз одредзену шифру, та кед же препознаце даєдну, лєбо вецей особи на фотоґрафиї, модлїме Вас же бисце явели до Заводу на число телефона 021/548-421, лєбо на мейл: zavod.rusini@gmail.com. Фотоґрафиї ше будзе обявйовац длугши часови период, а на сайту буду пошоровани на окремним месце, так як виходза у новинох.

ПОМОГНЇЦЕ, РОЗПИТАЙЦЕ ШЕ, ПРЕПОЗНАЙЦЕ!

■ У БЕОҐРАДЗЕ

– ДНЇ РУСКЕЙ КУЛТУРИ

Фотоґрафия: K006a_0161N

ИНТЕРМЕЦО БУДИНКИ РУСКИХ ШКОЛОХ ПРЕЗ ИСТОРИЮ

РУСКИ КЕРЕСТУР

”Нова школа” Автор фотоґрафиї: Янко Арт

уски Керестур ше цеши зоз длугорочну традицию основного образованя по руски, очуванє язика, култури и традициї вше було окреме значне за занятих у школи и за заєднїцу. „Замок” збудовани 1913. року на Фрушкогорскей улїци, а мал 5 учальнї, 1 просторию за схадзки, 1 за ручни роботи, 1 просторию за наставни средства и 1 учительски квартель. Тот будинок нєшка мултифункционални – у нїм ше отримує наставу за перши и други класи основней школи „Петро Кузмяк”, а ту змесцена и валалска библиотека, музей и шедзиско Националного совиту Руснацох. Предносц отримованя настави у Замку то же ше находзи при парку, дзе мали школяре безпечно препровадзую свой час за бавенє.

2 РУСКЕ СЛОВО

19. АВҐУСТ 2016.

ЗМИСТ

УВОДНЇК Сенка НА ДЬ: дописователька „Руского слова” з Руского Керестура

■ Тижньовнїк 4–6. Формована Влада Сербиї 6–7. Керестур нащивела делеґация зоз Земплинскей Теплици

■ Нашо места 8. Формовани Совит МЗ Дюрдьов 9–11. Подїї з наших местох

■ Економия 12–13. На польох видно ефекти сучасней польопривреди

■ Култура и просвита 14–15. Днї рускей култури у Беоґрадзе 21. У Шидзе закончени семинар фолклору

■ Дом и фамелия 17–19. Наша тема – Криза у малженстве и його трансформация 20. ЖеноблоґИя

■ Людзе, роки, живот 22–23. Стретнуце зоз Славицу Катона з Руского Керестура

■ Духовни живот 24. У Керестуре преславена Велька Матка Божа

■ Информатор

26–31. Оглашки и In memoriam

■ Спорт 33. СБ „Яша Баков” – Турнир у одбойки на Паличу 34–35. Дринґацки обегованя коньох на гиподрому „Леї” На насловним боку – Днї рускей култури у Беоґрадзе Автор фотоґрафиї – Дюра Винаї

ПАПРИҐА ЗНАЧНА ЗА ДРУЖТВЕНИ ЖИВОТ З рока на рок вше векше число Керестурцох садзи паприґу, та ше у тим периодзе бешеда у валалє зводзи на, як ше шицки цеша – „Керестурски бренд”. През франту ше гвари же, „кед нє знаш цо бешедовац зоз даким, лєм ше му питай – як же паприґа?”. Прешлого викенду у Руским Керестуре отримана пията по шоре манифестация „Днї керестурскей паприґи”, хтора наисце каждого року вше нащивенша. До валалу пришли продукователє, одкупйоваче, алє и зацикавени госци зоз других местох, цо указує же глас о манифестациї одгукнул у цалей Сербиї. Вшелїяк же тому допринєсли и медиї, понеже вше векше число новинарох у сезони паприґи приходза до Керестура и питаю ше яка розлика медзи лесковацку и керестурску паприґу, на цо нашо продукователє зоз пиху гваря же лесковацка то, у ствари, керестурска. З ростом манифестациї, вше векша одвичательносц на орґанизаторох же би сполнєли тиж вше векши обчекованя нащивительох. Приємно сом ше нєсподзивала кельо людзох пришло обисц поля под паприґу, а окреме перше оглядне польо у Керестуре. Оценєне же було аж коло 200 людзох, цо указує же нє шицки „Днї керестурскей паприґи” видзели лєм як одличну нагоду за вешелє. Алє цо би були „днї дачого” без котлох, напою, штандох, музики и танцу? Вшелїяк же би нє прицагли тельо людзох, цо знали и стари Римянє кед видумали присловку „Хлєба и бависка”. Но, то у нашим случаю нє муши буц пежоративне и неґативне, понеже крашнє було видзиц як тих дньох валал ожил. У одношеню на прешли рок, соботова културно-уметнїцка програма мала вецей препущеня. Красни бул и наступ госцох зоз Словацкей, алє заувага же ше на валалскей манифестациї анї з єдну точку нє представели домашнї. Ґу тому, дефиле коньох по центре валала того року бул худобни, без дзецох и младих у народним облєчиву котри роками прикрашовали кочи. Понеже того року „Днї керестурскей паприґи” були пред саму оберачку, манифестация ше здала людзом котри идуци два мешаци препровадза у цалодньовей роботи у паприґи.

* ”РУСКЕ СЛОВО” – гласнїк по руски * Виходзи каждого пиятку * Снователь Национални совит рускей националней меншини * Видава НВУ ”Руске слово”, Нови Сад * Перше число вишло 15. юния 1945. року у Руским Керестуре * Адреса: НВУ ”Руске слово”, Булевар ошлєбодзеня 81/7, 21000 Нови Сад * Редакция: заменїк одвичательного редактора Иван Сабадош – редакторе/ки – Дюра Винаї, Мирон Горняк-Кухар, Михайло Зазуляк, Александар Паланчанин, Олена Планчак-Сакач, Славица Фейса, Ясмина Дюранїн; новинаре/ки – Мария Афич, Влада Дїтко, Сенка Надь, Сандра Саламун, Ана Маркович, Танита Ходак * Язична редакторка – Блажена Хома-Цветкович * Технїчна редакторка – Люпка Цвеїч; компютерски обробок – Вероника Вуячич, Мария Гудак, Таня Салонтаї * Телефони: 021/6613-697, 021/6624708, 021/6623-076; 021/6621-433 * Телефакс 021/528-083 * Предплата за цали рок: у жеми 1 500 динари, а у иножемстве 100 евра * Жиро-рахунок Banca Intesa a.d. Beograd 160-923244-82 * Девизни рахунок 160-0050870024999-53 * Рукописи ше нє враца * Друкує Друкарня ” Maxima graf” Пет роварадин * E-mail: ruske.redakcija@gmail.com * Web site: www.ruskeslovo.com * YU ISSN 0350-4603 * COBISS SR-ID 15915778 * Друковани тираж 2 100 *

Direktorka MARTICA TAMA[ *** Odvi~atelqni redaktor dr BORIS VAR]A

19. АВҐУСТ 2016.

РУСКЕ СЛОВО 3

ТИЖНЬОВНЇК ФОРМОВАНА ВЛА ДА СЕРБИЇ

НОВИ МИНИСТРОВЕ ЗА ИСТИ КУРС Пририхтал: Иван САБАДОШ

Зменшанє фискалного дефициту и чечуцих розходох, рост дружтвеного продукту през нови инвестициї, як и реструктурованє стратеґийних державних подприємствох оставаю централни опредзелєня державней политики у економскей сфери. У политичней сфери, членство у Европскей униї остава главни циль

осле тродньовей розправи, Скупштина Сербиї з вецей як 126 потребнима гласами 11. авґуста прилапела експозе и предклад составу новей Влади хтору предложел мандатар Александар Вучич, з чим Република Сербия достала осму (односно дзевяту, кед ше рахує и Преходна влада вжиме 2000 – 2001. року) од октоберских пременкох 2000. року. Од 225 народних посланїкох хтори гласали, Владу потримали 163, а 62 були процив. Посланїки СНС и їх партнерох, СПС и члени клубу СВМ-ПДД гласали за, а процив були опозицийни посланїки зоз шорох СРС, Досц було, ДС, СДС, ДСС, Дверох, ЛДП и ЛСВ. Медзитим, гласанє заправо означело конєц согласносци у опозицийних шорох – покля граждански странки начално наявели же буду потримовац крочаї новей Влади хтори нас приблїжую ґу ЕУ, националноориєнтовани странки таки курс найбаржей зауважую. То друга Влада Сербиї хторей на чолє Вучич, а треца у континуитету дзе лидер Сербскей напредней странки доминантна политична фиґура. Влада формована у законским року, алє нєсподзиванє же ше тот акт хтори мал буц скоро формални после прешвечлївей побиди СНС на парламентарних виберанкох 24. априла, чекало так длуго. Континуитет державней политики хтори у обсяжним експозеу представел мандатар Вучич, видно з факту же такой по преглашеню, Влада Сербиї у полним капацитету прилапела ревидировани цилї и мири економскей политики за период 2016 – 2017, нєдавно догварени зоз Медзинародним монетарним фондом (ММФ), дзе

4 РУСКЕ СЛОВО

приоритет зменшанє фискалного дефициту и чечуцих розходох, як и реструктурованє стратеґийних державних подприємствох. То централни опредзелєня премиєровей програми, а кед слово о остатку експозеа, найкратше поведзено, скоро шицко цо нєшка треба злєпшац у Сербиї, заплановане є. ДОКАЗАНИ КАДРИ Нова Влада Сербиї ма 20 членох, дзе попри премиєра 16 ресори, односно министерства, як и трох министрох без портфеля. Половка Влади предлужує окончовац исти функциї як и у прешлим мандату, а половка нови мена. Министер вонкашнїх дїлох остава лидер СПС Ивица Дачич, министер нукашнїх дїлох Небойша Стефанович, министерка будовательства, инфраструктури и транспорту Зорана Михайлович, а на чолє ресору тарґовини, телекомуникацийох и туризму Расим Ляїч. Попри министерских задлуженьох, вони штверо и подпредсидателє Влади, дзе Дачичови остало званє першого подпредсидателя. Кед ше патри партийну припадносц нових министрох, напредняки маю осем места, їх предвиберанково коалицийнии партнере три, а шесцеро министрове хтори ше вияшнюю як нєстранково, лєбо нє декларую политичну опцию, у явносци важа за блїзких СНС, односно єй лидерови. З другого боку, менши коалицийни партнер – Социялистична партия Сербиї, затримала три министер19. АВҐУСТ 2016.

ТИЖНЬОВНЇК ски места. Окрем Дачича, Александар Антич затримал министерство рударства и енерґетики, а єдно место министра без портфеля припадло Славици Дюкич - Деянович. Од министрох хтори припадаю СНС, на позициї министра одбрани дебитує Зоран Дьордєвич, хтори пред тим бул державни секретар у тим ресору, а до Влади ше врацел и Ґоран Кнежевич, тераз на позицию министра привреди. Ядранка Йоксимович остава министерка без портфеля, алє тераз у опису функциї нє будзе децидно мац евроинтеґрациї. На чолє Министерства за младих и спорт остава Ваня Удовичич. Лидер Руху социялистох Александар Вулин и у другим мандату будзе министер роботи, обезпечованя занятосци, борецких и социялних питаньох. Кед ше патри ширше од дньовополитичного контексту, и занєдзба факт же дзепоєдни министрове – насампредз Стефанович, Вулин и у даєдних ситуацийох Михайловичова, у прешлим мандату попри водзеня свойого ресору, у явносци подєднак були присутни и як промотере становискох премиєра Вучича, обєктивно мож повесц же солидно робели свою роботу. Стефанович злєпшал имидж МУП-а у явносци, насампредз його Сектора за позарядово ситуациї. У подобних обставинох и у цеку миґрантскей кризи стабилно функционовали и служби з ресору министра Вулина. Гоч будовательна оператива у Сербиї нє порушана у обсягу яки наявйовани, робя ше дзепоєдни инфраструктурни проєкти з компетенцийох министерки Михайлович, а у обласци транспорту тирва прилагодзованє европским стандардом. Углавним дзекуюци особному кредибилитету вершинского спортисти, Ваня Удовичич порушал вецей афирмативни акциї у обласци обновйованя Републики Сербиї як спортскей нациї, алє ище вше ше нє виборел за векши финансийни укладаня до трофейних спортох, место до нєприватизованих спортских дружтвох, цо, на концу, за пошлїдок ма и потерашнї резултати на Олимпийних бавискох у Рио де Жанеиру. Министерка Йоксимович добре прията у Бриселу, а у єй мандату отворени значни поглавя о приступаню Сербиї до Европскей униї. Социялисти, Ляїч, як к и нєстранково министрове Душан Вуйошевич у ресору финансийох и Златибор Лончар у здравстве, у прешлим мандату ше нє барз експоновали, алє очиглядно премиєр Вучич до нїх ма достаточно довирия и за други мандат. ДЕБИТАНТИ Можебуц найвекше нєсподзиванє же од министрох з премиєрового найузшого окруженя, у новей Влади нєт Николи Селаковича, хторого на позициї министерки правди нашлїдзи Нела Кубурович. Наймладша членїца новей Влади Сербиї цалу потерашню професийну кариєру будовала у структурох того державного ресора, та є нєдосц позната анї у фаху, анї у явносци, алє ше обчекує же єй приоритет останє реформа правосудней системи хтора ше роками „нашлїдзує” з єдней до другей Влади Сербиї. Иншак, дотерашнї министер Селакович у явносци фиґурує як будуци директор Безпечносно-информативней аґенциї (БИА), значней системи хтора потераз, окрем институцийно прейґ Националного совиту за безпечносц и ресорного одбору Народней скупштини, нє була предмет интересованя предсидателя Влади Александра Вучича. Важни ресори култури и явного инфпормованя, та образованя достали дебитанти хтори 19. АВҐУСТ 2016.

тиж нєдосц познати у ширшей явносци. Нови министер култури Владан Вукосавлєвич на функцию приходзи з подобного места на уровню Городу Беоґраду, а министер просвити, науки и технолоґийного розвою Младен Шарчевич, снователь приватней Образовней системи „Рудєр Бошкович”. По момент кед мандатар Александар Вучич обзнанєл предклад за министра державней управи и локалней самоуправи, и Ана Барнабич звонка фахових кругох нє була позната. Аж и тераз у фокусу интересованя явносци же ше Барнабичова явно декларує як припаднїца ЛҐБТ популациї. Медзитим, вельо значнєйше тото цо пише у єй дїловним и професийней биоґрафиї же була медзи чолнїками НАЛЕД-у, уплївовней явно-приватней алиянси хтора медзи иншим у иножемстве афирмує економски потенцияли Сербиї, а до Влади пришла з позициї директорки компаниї „Континентал Винд Сербиа” хтора розвива капацитети природних жридлох електричней

ЯВНИ СЕКТОР У кадровских ришеньох на чолє стратеґийних державних подприємствох годно нагаднуц оперативни мири Влади Сербиї з хторима ше конкретизує зарисована политика. Затераз сиґурне лєм же функционер СПС Душан Баятович остава на чолє „Сербияґазу”. З другого боку, одскорей познате же даєдно з подприємствох хтори вредза будзе предате у рамикох привредней реформи. Понеже ше „Телеком” раз уж пущало до тарґу алє ше нє нашло одвитуюцого партнера, по шицким, тераз на шоре система Електропривреда Сербиї. Иножемним купцом ЕПС интересантни нє лєм же є монополистични на домашнїм тарґовищу, алє му зоз присоєдинєньом Електровойводини значно змоцнєли параметри пред виходом на пияц.

енерґиї, цо у прешлим мандату постало предмет обачлївого интересованя Влади Сербиї. Углавним, министерка Барнабич виявела же ресор на чиїм є чолє нє будзе значно одступац од розпочатого у мандату прешлей министерки Кори Удовички. По єй словох, рационализация нє лєм одпущованє звишка занятих у орґанох державней управи, алє насампредз обука службенїкох же би були ефикаснєйши. Министерка потолковала же єст политична дзека ушориц стан у явней управи, алє же тиж потребне и пририхтац дружтво за тот крочай. Наявена реформа державней управи єден з приоритетох Влади Сербиї у даскелїх остатнїх мандатох, алє явна тайна же ше праве у орґанох управи на шицких уровньох власци найбаржей заобиходзи огранїчованє числа новозанятих. З другого боку, нови министер польопривреди, водопривреди и лєсарства Бранислав Недимович у прешлих рокох визначел ше як успишни городоначалнїк Сримскей Митровици, хтора под його водзеньом постала локална самоуправа за приклад. Ефикасни локални лидер достал нагоду водзиц важни ресор на националним уровню, а як єдно з перших опредзелєньох як унапредзиц домашнї аґрар и звекшац конкурентносц, Недимович предклада фокусованє укладаньох на прерабяцки капацитети у месней индустриї, же би ше премосцел розкрок медзи статкарами и тарґовцами, з чого хасен тераз маю лєм увожнїки месних преробкох. Високи функционер СНС Ґоран Кнежевич дараз бул Недимовичов предходнїк на чолє значного ресору поль-

РУСКЕ СЛОВО 5

ТИЖНЬОВНЇК опривреди, алє є найбаржей запаметани по контроверзох коло пременки дошлєбод зеного уровня афлатоксину у млєку. Тераз достал ище значнєйши ресор привреди, алє ту вшелїяк будзе мац одмену у подоби премиєра, насампредз у обласци директних прегваркох з иножемнима инвеститорами як цо то и дотераз була пракса. На концу, найскорей як часц коалицийного аранжману, министерски функциї без конкретного портфеля у Влади Сербиї достали Славица Дюкич – Деянович зоз СПС, и лидер Партиї зєдинєних пензионерох Сербиї Милан Кркобабич, хтори приходзи з функциї директора Пошти Сербиї.

НАЩИВА ЗОЗ ЗЕМПЛИНСКЕЙ ТЕПЛИЦИ

КЕРЕСТУРЦИ ВШАДЗИ ДОМА У рамикох манифестациї „Днї керестурскей паприґи” Руски Керестур бул домашнї госцом зоз Земплинскей Теплици, населєня у восточней Словацкей хторе ше дараз тиж волало Керестур

ВИХАБЕНИ РЕСОРИ Скоро такой по формованю Влади Сербиї, зявели ше полуурядово информациї же уж будзе пременки у формату и обсягу, а можебуц и кадрово. На й ско рей до ста нє ме ище два министер ства – за евро ин те ґ ра циї и за еколоґию. Понеже драга до ЕУ приоритет, а еколоґийни поглавя хтори на тей драги треба заврец важа за гевти цо найвецей вимагаю и найдрагши су у процесу ступаня до Униї, формованє окремних ресорох оправдане. Толкованє же чом то нє покончене нараз, гвари же пред тим треба пременїц Закон о Влади Сербиї и провадзаци Закон о министерствох, та би Влада можебуц нє була формована у законским термину, цо би була велька компликация. Медзитим, у контексту ре сорох хтори значни за евроинтеґрациї, Влада Сербиї знова нє ма самостойне министерство за права меншинских националних заєднїцох, алє компетентна владова канцелария предлужує блукац мед зи ре сорами правди и державней управи. Тиж нєт министерство за реґионални розвой, алє ше шпекулує же тоту обласц можебуц будзе водзиц нова републична аґенция. З другого боку, державна старосц о Косове тиж остава на уровню владовей канцелариї, а спомина ше и подобна служба за отримованє сотруднїцтва зоз Русийску федерацию.■

6 РУСКЕ СЛОВО

лєпше потолковал предсидатель Совиту МЗ Руски Кере стур Владимир Олеяр, хтори гварел же нас нєт вельо, алє нас єст вшадзи, та опредзелєнє валалу же би на локалним уровню и у гранїцох можлїво сцох и компетенцийох обновйовал стари и будовал нови вязи зоз ме стами з хторима дзелїме дацо заєднїцТЕПЛИЧАНЄ ке. Як гварела старостка Госцуюци Фолклорни ансамбл „Тепли- Зем плин скей Те пли ци чан” основани 1985. року, тераз ма 20 чле- Йозе фи на Уга ль о ва, за нох, пестує шпиванки зоз свойого валалу початок можебуц найваи околїска, а руководителька Тереза Куба- жнєйше же ше у Руским нїйова. Ансамбл наступа на рижних фол- Кере стуре нє чувствує як клорних шветочносцох, на словацким ра- да при шла до цуд зо го швета, алє як дома. дию и телевизиї, а ма зняти и два ЦД.

опри тим же Тепличанє наступали у културно-уметнїцкей програми на манифе стациї, їх урядова делеґация и представителє кере стурских и руских институцийох бешедовали и о можлїво сцох за дальше конкретне сотрудзованє. Мотиви стретнуца най-

19. АВҐУСТ 2016.

ТИЖНЬОВНЇК Як през розгварку вецей раз визначене, нєшкайши и дакедишнї Керестур, окрем мена, маю заєднїцку давну прешлосц, язик, та и вельо иншого цо може буц основа за будучносц. Насампредз, то сотруднїцтво у обласци култури, спорта и туризма, як и черанки школярских екскурзийох. Як перше, догварене же РНТ „Петро Ризноч Дядя” под час словацкей мини-турнеї (Прешов, Кладзани) концом септембра, представу „Вона нє виновата” одбави и у Земплинскей Теплици. Начално догварене, з тим же обидва боки перше дома а вец и вєдно утвердза деталї и датуми, же би за малих матурантох керестурскей школи була орґанизована екскурзия до Землинскей Теплици, подобно як цо штредньошколци скорей ишли до Медзилаборцох. Идея же би на тот способ и керестурски дзеци на одредзени способ були наградзени, понеже школяре з других руских школох облапени з вецей стимулативнима мирами хтори запровадзує Национални совит Руснацох. Нєзависно од тей инициятиви, розпатрана можлївосц же би Керестур и Теплица були база за теренски вежби и други форми настави за штредньошколцох, цо би окреме було хасновите за будуцих туризмолоґох.

На схадзки отриманей всоботу дополадня у просторийох Месней заєднїци Руски Керестур спред домашнїх участвовали предсидатель Совиту МЗ Владимир Олеяр, предсидатель Вивершного одбору Националного совиту Руснацох Желько Ковач, секретар кере стурскей Основней и штреднєй школи з домом школярох Петро Кузмяк Михайло Надь, як и окончовательки длужносци директора РНТ „Петро Ризнич Дядя” и Заводу за културу войводянских Руснацох Таня Арва Планчак и Ивана Дудаш. Вони привитали старостку Земплинскей Теплици Йозе фину Угальову, заменїцу директора Основней школи Марцелу Станчикову и предсидателя Фолклорного дружтва „Тепличан” Терезию Кубанїйову.■ И. Сабадош 19. АВҐУСТ 2016.

STANOVISKA

Пише: Лариса ОНОДИ новинарка

ВОЛОНТЕРЕ У Руским Кере стуре прешлого мешаца отримани Медзинародни волонтерски камп, а на нїм, окрем младих зоз валалу, участвовали млади з Турскей, Нємецкей, Французкей и Горватскей. За два тижнї, кельо пребували у валалє, волонтере у дзецинскей заградки „Цицибан“ орисовали мури, офарбели часц огради на теметове, драбинки и ограду на базену и слупи на драги до Водици. Окрем роботи, волонтере ше упознавали зоз обичаями и єдлами народох котри жию у Войводини. Волонтере зоз иножемства през лєто приходза и до других наших местох. Кажда чесц людзом зоз нашей заєднїци котри орґанизую волонтерски камп и котри препознали потребу за таку файту здобуваня искуствох и помаганя цалей заєднїци. Браво за младих котри ше одволали, алє видзи ми ше же би у наших местох, окрем волонтерох, шицки гражданє требали буц уключени до роботи на таки способ – оправяц и пораїц свой валал, орґанизовано, без надополнєня. Очиглядно же то наисце потребне, прето же теметов запущени и заруцани зоз шмецом, лавочки коло базену нєдавно поламани. Гарсцочка младих нє може посцигнуц пооправяц шицко, за тото ше муша потрудзиц сами валалчанє. Питанє чи су порихтани волонтирац, робиц задармо и на хасен шицких. Волонтиранє ше дефинує як нєпрофитна и нєплацена активносц през котру поєдинци робя/творя за заєднїцу або цале дружтво. Особнє сом ше прешвечела як числени волонтере ношели на своїх плєцох терху бриґи о тисячох миґрантох котри прешлого року преходзели при Беркасове до Горватскей. Пред роком до того валалу нєпреривно сциговали стотки миґранти зоз Сириї, Авґанистану – жени зоз малима дзецми, хлопи, вельки ґрупи дзецох. Волонтере им брали податки, дзєлєли поживу, воду, дохторе их препатрали, давали лїки, превивали боляци ноги, млади котри поприходзели зоз реґиону и европских жемох варели им чай, находзели им шмати и ципели, дзецом давали бависка и випровадзали их далєй на драгу до Европи. Шицко з ошмихом, задармо. У Сербиї маме числени волонтерски орґанизациї, прейґ котрих ше людзе орґанизую у рижних файтох роботи и помоци. Як цо до нас приходза волонтере зоз иножемства, так наша младеж одходзи на волонтерски кампи по Европи. У Сербиї волонтиранє ище нє реґуловане на прав(н)и способ, а прешлого року наявени можлїви пременки Закона о волонтираню, зоз чим би ше точнєйше дефиновали права волонтерох. Затераз у нашей жеми волонтиранє остава лєм як особна сатисфакция тим котри ше одлуча уключиц и помагац, покля у других державох волонтиранє и важни факт у биоґрафиї. Млади, и нє лєм вони, през волонтиранє можу здобуц важни искуства. През волонтерску роботу єст директна нагода же би ше спрам власних можлївосцох, кажде з локалней заєднїци уключел и наисце бул активни член дружтва. Становиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово”

РУСКЕ СЛОВО 7

НАШО МЕСТА ФОРМОВАНИ СОВИТ МЕСНЕЙ ЗАЄДНЇЦИ ДЮРДЬОВ

ДУШКО МИХЕЛЦ НОВИ ПРЕДСИДАТЕЛЬ Нови совит Месней зєднїци у планє ма ушориц будинок оводи, оградзиц, ошвициц дзецински парк, положиц видео надпатранє, ушориц драги и банкини, реализовац бициґлистичну дражку Дюрдьов–Жабель, реконструовац спортски полиґон На конститутивней схадзки Совиту Ме сней заєднїци Дюрдьов хтора отимана внєдзелю, за предсидателя єдногласно вибрани Душко Михелц, за подпредсидателя Совиту Душанка Джамбас, а за оверйовача предметох Мария Тртич. Бешедоване и о проєктох на хторих ше будзе робиц, а Михелц визначел же приоритети у його мандату буду проєкти хтори ше одноша на инфраструктуру и квалитет живота жительох. – Сцеме ушориц будинок оводи, же би ше дзецински парк оградзел, ошвицело и покрило з видео надпатраньом же би го гулиґанє нє знїщовал, жадаме ушориц драги и банкини у валалє та прето плануєме купиц машину наменєну за тото. Бициґлистична дражка Дюрдьов–Жабель нам тиж у плану, як и реконструк-

ция спортского полиґону – гварел Михелц. Вон спомнул же єден з векших проєктох то откуп будинку Задружного дома хтори з волю держави по стал приватни маєток и гварел же ше у сотруднїцтве з Општину Жабель роби на тим же би ше тот про стор одкупел и же би ознова бул валалски. Попри предсидателя, члени нового Совиту Ме сней заєднїци и Драґан Миланович, Влада Кухар, Мария Тртич, Мирко Тривунович, Желько Чович, Велимирка Ачимов, Саня Дьоґо, Иван Михайловски, Нерима Шовлянски и Душанка Джамбас. Ґрупа гражданох „За напредни Дюрдьов“ була єдина лїстина на виберанкох за Совит МЗ Дюрдьов. М. Рамач

РОБОТИ ЯКП „ВОДОВОД” У ШИДЗЕ

САНИРОВАНЕ ПУКАНЄ ЦИВОХ Же би ше злєпшало квалитет води и подмирйованя з воду будзе ше конкуровац на конкурси Покраїнского секретарияту за польопривреду, лєсарство и водопривреду и глєдац средства од „Водох Войводини” и „Сербия водох” После длугшого часу, з добрим подмирйованьом през лєто, прешлого тижня стреду, а потим и пияток и всоботу було проблеми з воду. У ЯКП „Водовод” гваря же попукалли циви од студньох у Батровцох у напряме Шиду, а ґу тому, нє було анї струї. По словох Марка Баїча, о.д. директора спомнутого подприємства, гавариї санировани. Кед слово о менших гаварийох, вец анї нєт викапчованя води, бо ше хаснує воду хтора акумулована у водотурнї, резервоаре, капацитет 3 000 кубики. – Добра вистка же зме у поцискуюцей станїци при Кузмину инсталовали оксихлороґен, апарат дзекуюци хторому зме обезпечели злєпшани квалитет води у такволаних рубних

8 РУСКЕ СЛОВО

часцох у Ердевику и Бинґули. Пред тим ше случовало же хлору нє було єднак у цалей водоводней мрежи у рубних подручих спомнутих валалох, а тераз проблем ришени и жителє буду мац квалитетнєйшу воду. Финансованє построєня за оксихлороґен обезпечели локална самоуправа и АП Войводина – гвари Марко Баїч. Наш собешеднїк надпомина же ше нє будзе „Водовод” кредитно задлужовац як цо скорей було плановане за вибудов нового паралелного цивоводу бо як гвари, досц ризичне 100 милиони динари задлужиц. – Ми нє одустали од спомнутей инвестициї, алє будземе глєдац иншаки способи финансованя. Будземе

Маркo Баїч, о. д. „Водовод” у Шидзе

конкуровац на конкурси Покраїнского секретарияту за польопривреду, лєсарство и водопривреду и кед же би могли достац средства од „Водох Войводини” и „Сербия водох” же би вєдно укладали до вибудови нового цивоводу – гвари Баїч. Вл. Дї. 19. АВҐУСТ 2016.

НАШО МЕСТА РУСКА МАТКА УТВЕРДЗЕЛА ТЕРМИНИ НАИХОДЗАЦИХ КУЛТУРНИХ МАНИФЕСТАЦИЙОХ

БОГАТИ ЗМИСТИ У ДРУГЕЙ ПОЛОВКИ РОКА Руска матка по конєц рока орґанизує Стретнуце поетох РМ, Подобову колонию, перши „Русин филм фест”, Руски фестивал малих сценских формох „Дюра Папгаргаї”, будзе участвовац на преслави Дня Русинох/Дня Лемкох у Ґорлицох у Польскей и на Медзинародним фестивалу мултижанровей русинскей музики „Русин фест 2016” Схадзка Управного одбору Рускей матки (РМ) и Редакцийного одбору глашнїка РМ „Руснак”, на хторей бешедоване о наиходзацих културних манифестацийох и збуваньох у хторих РМ будзе участвовац, орґанизовац, лєбо соорґанизовац, та о пририхтованю идуцого числа глашнїка „Руснак” отримана у Руским Керестуре пияток, 12. авґуста. Члени Рускей матки початком септембра у Руским Керестуре буду орґанизовац Стретнуце поетох РМ, а як гварела орґанизаторка того вечара Мария Дорошки, до того проєкту жада уключиц цо вецей младих. Пошвидко после того у Коцуре будзе Подобова колония „Коцур 2016”. По предвидзеним календаре, 24. и 25. септембра у Петровцох у Горватскей будзе Културна манифестация „Кед голубица лєцела”. О тидзень, 1. и 2. октобра заказани аж два културни збуваня – у Руским Керестуре будзе 55. фестивал рускей култури „Червена ружа”, а у Шидзе перши „Русин филм фест”. Руска матка єдна з орґанизоторох „Русин филм фест”-у, а як гварел Дюра Папуґа, на нїм будзе приказане страданє Русинох у Першей шветовей войни, у лаґру „Талергроф” у Австриї. Праве з тим проєктом Руска матка конкуровала за средства до Покраїнского секретарияту за културу и явне информованє, а на схадзки

предсидатель РМ Дюра Папуґа поинформовал членох же по конкурсу за софинансованє програмох и проєктох у обласци защити нєматериялного културного скарбу и сучасней уметнїцкей творчосци националних меншинох-заєднїцох у АПВ достали 12 000 динари. З тей нагоди виражел нєзадовольство же того року барз мало пенєжи опредзелєне за обласц култури, та так менєй пенєжи достала и Руска матка. Два мешаци после, першого викенда у децембру будзе 14. Руски фестивал малих сценских формох „Дюра Папгаргаї”, а у Ґорлицох 5. децембра будзе манифестация з нагоди означованя и преслави Дня Русинох/Дня Лемкох у Польскей. Штредком децембра у Бардейове у Словацкей ше отрима 4. Медзинародни фестивал мултижанровей русинскей музики „Русин фест 2016”, гварене на схадзки. Концом юлия вишло перше тогорочне число глашнїка Рускей матки „Руснак”, а редакция уж пририхтує други, хтори видзе у першей половки септембра. Сенка Надь

ЛЄТНИ РОЗПУСТ У ШИДУ

ЄДНИ НА МОРЮ, ДРУГИ НА ДУНАЮ

Традицийно, каждого року Червени криж зоз Шиду, дзецом зоз загрожених подручох, або худобнєйших фамелийох, оможлївює же би през лєтнї розпуст пошли на морйо, або на даяке друге место одпочивку. Перше на дзешецдньови одпочивок пошли петнац школяре зоз загрожених подручох, котри пред двома роками були залапени з вилївами. – Пецеро школяре зоз Ямени, Вишнїчева и Моровичу, ме стох хтори пред двома роками були 19. АВҐУСТ 2016.

залапени з майскима вилївами, пошли на морйо до Сутомору. Тото пребуванє финасує Червени криж Сербиї и Войводини. З нїма пошла воспитачка

Милица Лакич, наставнїца з Ямени хтора и волонтерка Червеного крижу – гвари Душица Полетан, секретарка Червеного крижу Шид. Вона додава же ище петнацецеро дзеци концом авґуста пойду на одпочивок, дзекуюци анґажованю Червеного крижу Войводини. Вони буду пребувац у одпочивалїщу у Бачкей Паланки. Слово о дзецох зоз социялно загрожених фамелийох чийо родичи хаснователє Народней кухнї у Шидзе. Вл. Дї.

РУСКЕ СЛОВО 9

НАШО МЕСТА ПАРКИ ЗА ДЗЕЦИ У ОПШТИНИ ВЕРБАС

ПООПРАВЯ ШЕ ШИЦКИ РЕКВИЗИТИ Оддзелєнє за комунални и будовательни роботи Општини Вербас тих дньох почало порядно отримовац парки за дзеци, односно заменьованя очкодованих часцох шицких 24 паркох кельо єст у општини. Роботи ше одноша на оправянє и заменьованє поламаних, або витрошених часцох бавискох и реквизитох, та и поставяня нових. То подрозумює шицки потребни шлосерски, заварйовацки и тишлїрски роботи, як и антикорозийне фарбенє постояцого, такволаного мобилияра – гомбалкох, спущовалкох, колїмбачкох... У сообщеню Оддзелєнє за комунални будовательни роботи општини Вербас стої же док буду тирвац роботи, парки буду заварти, и модлї ше родичох и дзеци же би почитовали безпечносци мири и нє уходзели у тим чаше до парку. – Нови парки за дзеци буду закончени до конца септембра. Средства зме обезпечели зоз донацийох. Иду-

Спущовалки буду красше випатрац

цого тижня буду поставени табли информованя о защити и чуваню шицких бавилїщох о котрих ше стара општина Вербас. Зоз меснима заєднїцами засадзиме траву и древка до самих паркох, зоз чим достаню нови випатрунок, а наздаваме ше же на нїх будзе мерковац и чувац – гвари Иґор Милович, руководитель Оддзелєня за комунални и будовательни роботи. Тото Оддзелєнє окончує

надпатрунок над тима роботами, же би шицки риквизити були и безпечни, и же би ше нє случели нєпредвидзени нємили ситуациї. По Миловичових словох, Општина Вербас прейґ донаторох обезпечела средства за вибудов двох нових паркох у Бачким Добрим Полю и Савиним Селу. Вяри уж закончени нови парки за дзеци у Змаєве. Т. Х.

ИДУЦОГО ВИКЕНДУ У НОВИМ ОРАХОВЕ „ДНЇ НОВОГО ХЛЄБА”

ЗАМИШИЦ ЦЕСТО ЗОЗ НОВЕЙ МУКИ Идуцого викенду, 26. и 27. авґуста у Новим Орахове по петнасти раз будзе отримана Културна манифестация „Днї нового хлєба”. Першого дня, всоботу, ше отримаю спортски и забавни бависка, у малим фодбалу и кошарки. Змаганя почню на дзевец рано, а спрам приявених екипох завиши як ше будзе бавиц. За першопласованих предвидзени награди

10 РУСКЕ СЛОВО

и припознаня. Бависка без гранїцох почню на пол пиятей пополадню, на нїх вше єст надосц нєпредвидзени ситуациї, забави и шмиху, и вельке интересованє нє лєм Ораховчаньох, алє и людзох з околини. После того ушлїдзи диско на отвореним. Другого дня, внєдзелю, на єденац пред поладньом будзе змаганє у вареню паприґашу, на два пополадню у голу Дома култури ше отвори виставу ручних роботох а опрез и вашар ручних роботох, а на три годзин будзе Служба Божа на котрей ше пошвеци нови хлєб. У Руским доме писатель Часар Левенте представи нову кнїжку, по улїцох ше прейду фиякеристи, а на пейц пополадню дзешец културно уметнїцки дружтва отримаю културну програму. Док будзе чечиц програма, публики ше будзе понукац цепли бухти. На вечар будзе концерт на котрим буду шпивац Жарко Прибакович и Атила Кекинь зоз Бачкей Тополї, односно „Асове” зоз Трешнєвцу. Хто ше сце приявиц на спортски бависка, и бависка без гранїцох, вецей информациї може достац на телефон 0643379963. Орґанизатор манифестациї „Днї нового хлєба” Месна заєднїца Нове Орахово, односно нєвладово орґанизациї, културно-уметнїцки и спортски дружтва. Лю. Р. 19. АВҐУСТ 2016.

НАШО МЕСТА ДРУГА „ҐУЛАШИЯДА” У ДЮРДЬОВЕ

И ВЕЦЕЙ УЧАШНЇКОХ, И ВЕЦЕЙ НАЩИВИТЕЛЬОХ Ловарске дружтво „Заяц” и того року орґанизовало другу по шоре „Ґулашияду”, а за розлику од влонї, того року тото стретнуце було лєпше орґанизоване, а и нащивеносц була векша. Всоботу пополадню за найсмачнєйши ґулаш змагали ше 24 екипи, а медзи нїма були и два руски. По словох предсидателя того ловарского дружтва Владимира Остоїна, участвовали коло 120 змагателє, а през порту ловарского дому прешло красне число нащивительох. – Прешлого року ше варело з говедзини, а того року зме варели сарньов ґулаш. Кажда екипа достала три килограми сарньового меса, а як го порихтало завишело од нїх самих. Ми, як орґанизаторе, обезпечели столи, закрице од слунка и медалї за перши три места. Прешлого року була подла хвиля, а того року була красна, та було и добре розположенє – гвари Остоїн. За варенє ґулашу були предвидзени три и пол годзини, а потим жири у составе Никола Аджибаба, Бране Чепски и Саша Тртич вибрал найлєпши три ґулаши. Екипи були

Нє важне хто победзел, шицки уживали

углавним зоз жабельскей општини, алє и з дзепоєдних других местох, а перши три места завжали екипи з Дюрдьова. Окрем музики з розгласу присутних забавял тамбурови оркестер, та попри смачного єдла, присутни уживали и у звукох квалитетней тамбуровей музики. М. Р.

НА „ДНЬОХ КЕРЕСТУРСКЕЙ ПАПРИҐИ”

ПРИРИХТОВАНЯ ЗА КОЦУРСКИ КИРБАЙ

ПАРАДНИ КОНЇ ВШЕ АТРАКТИВНИ

УЖ ПОКУПОВАНИ НАЙЛЄПШИ МЕСТА

З Дефилеом парадних коньских запрагох отворена пополадньова часц манифестациї „Днї керестурскей паприґи” у Керестуре. Участвовали велї коньски запраги члени Конїцкого клубу „Русин”, а на спортскей чейзи их предводзел Владо Орос. У каруцох були попрагани конї предсидателя Клуба, Желька Папуґи, Владу Медєша и Якима Чизмара, а древени коч цагали конї Янка Планчака. Госц з Коцура, Михайло Сакач, пришол на чейзи, а зоз Крущичу Желько Бркич у каруцох. Конї Лорена Салми з Крущичу и Ґабра Медєша з Керестура, цагали прикочи. М. А. 19. АВҐУСТ 2016.

Кирбай у Коцуре велька подїя за валал и ширше, можебуц прето же є на самим концу лєтнього розпусту. Пририхтованя уж почали, а попри тиим же ше ушорює центер валала, пондзелок, 15. авґуста, предавало ше и места за кирбайски вашар. Як дознаваме зоз Месней заєднїци Коцур, потераз подписани 50 контракти о закупу простору, а метер кошта 400 динари. Место за предаванє годно купиц и после, як и на сам дзень Кирбаю, по истей цени, алє найлєпши места уж буду позаберани. Кирбайски вашар ше, як и потераз, будзе през улїци Ошлєбодзеня и Иве Лоле Рибара, а забавни парк будзе змесцени у школским дворе. Кирбай будзе на нєдзелю, 28. авґуста, на швето Велькей Матко Божей, а попри грекокатолїцкей церкви, кирбай истого дня слави и православна церква у Коцуре. Т. Х.

РУСКЕ СЛОВО 11

ЕКОНОМИЯ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ ОТРИМАНИ ПИЯТИ „ДНЇ КЕРЕСТУРСКЕЙ ПАПРИҐИ”

Пишу: Сенка НАДЬ Мария АФИЧ

ВИДНО ЕФЕКТИ СУЧАСНЕЙ ПОЛЬОПРИВРЕДИ Туристично-привредно-културна манифестация „Днї Керестурскей паприґи” означела прешли викенд и пре рижнородни змисти позберала вельке число продуковательох, одкупйовачох, рижни нашеньково хижи, других Керестурцох и їх госцох. Цалодньова соботова програма була пошвецена паприґи, а нєдзельова конїцкому спорту

центру Руского Керестура Манифестацию „Днї керестурскей паприґи” всоботу урядово отворели предсидатель Здруженя паприґарох „Капсикум анум” Владимир Варґа, хтори привитал високих госцох и шицких нащивительох. У мено Општини Кула заменїк предсидателя Општини Кароль Валка, тиж привитал тоту Манифестацию и визначел же вона окреме важна прето же отвера нови привредни можлївосци за Керестур. Потим, у мено Покраїнского секретарияту за польопривреду, водопривреду и лєсарство бешедовал Предраґ Ґаїч. Вон пренєсол поздрави предсидателя войводянскей влади Иґора Мировича и покраїнского секретара за польопривреду Вука Радоєвича и визначел же циль Секретарияту дзвигнуц живот у войводянским валалє на таки уровень, же би у нїм оставали млади. То нє можлїве без розвитей польопривреди, а тому доприноша и таки манифестациї.

ТОГО ТИЖНЯ ПОЧАЛО ОБЕРАНЄ У валалє влонї було коло 10 одкупни места, а понеже на тогорочних „Дньох керестурскей паприґи“ були представителє коло 20 одкупйовачох, обчекує ше же урожай будзе мац добри пласман, гварели орґанизаторе. Як дознаваме од наших паприґарох, перши обераня почали того тижня, а перша одкупна цена 60 динари.

12 РУСКЕ СЛОВО

– Як дакому хто походзи зоз Кули, мнє шерцо полне кед видзим на яким вона уровню, та же сце посцигли витвориц имидж надалєко познатей керестурскей паприґи – гварел Ґаїч. СЦУ ПРЕВЕРЕНИ СПОСОБ ПРОДУКЦИЇ Того року у Руским Керестуре першираз єст оглядне польо под гибридами паприґи, а опатриц го пришли продукователє, одкупйоваче и рижни фирми зоз Руского Керестура, алє и зоз Сербиї. Орґанизаторе оценєли же на оглядним полю було коло 200 людзох. У сотруднїцтве зоз фирмами „Аґроарм“, „ТимакАґро“ и „Белхим Кроп Протекшн“, длугорочни продукователь Любомир Чизмар посадзел седем файти паприґи на поверхносци єдного гектара. – Ту єст 45 000–50 000 рошлїни, гибриди по природи барз родни, та ше их муши повязац же би ше нє очкодовало жили и же би плоди були защицени од слунка – гварел Чизмар. – На каждим поверху даваю паприґи истей велькосци. Нєт того же перши три плоди красни, а гевти други менши, нєправилни и покля ю кармице, вона будзе давац першокласни продукт. Задовольни сом зоз паприґу, найзначнєйше ми же є здрава и же добри урожай, а далєй шицко будзе як треба. Думам же сезона обераня нє будзе длуга и нє будзе квалитетней паприґи. Тото цо будзе у першим обераню, найвироятнєйше будзе квалитетне, а гевто далєй годно буц друга класа – оценєл Любомир. 19. АВҐУСТ 2016.

ЕКОНОМИЯ Окрем применьованя нашеня, прикармйованя и препаратох хтори понукаю спомнути фирми, нащивителє видзели и резултати продукциї у контейнерох и тачканя рошлїнох. Садзенє на фолию найзаступенше у керестурским хотаре, гоч вимага дакус вецей укладаня, а остатнїх рокох ше указало же и садзенє на контейнери дава добри резултати. Же би ше охранєло рошлїни од слунка и гнїца, фаховци препоручовали вязанє на тачки, медзитим, ридкко хто ше затераз лапа до такей роботи, понеже треба вельо укладац, бешедую паприґаре. ЧЕЖКИ РОК Шицки ше складаю же тот рок за паприґу у керестурским хотаре, алє и у других хотарох, барз чежки, прето же ю нападла єдна з найчежших хоротох – бактериозни пламенєц. Тому зявеню допринєсли дижджи, нїзки темпера-

тури, длуги ранши роси, молга, а понеже ше бактерия швидко ширела, ридко хтору паприґу нє залапела. Паприґаре и одкупйоваче всоботу були патриц продукцию у керестурским хотаре, а того року свойо парцели уступели Славко Еделински, Микола Сопка и Славко Надь. – На терену єст наисце рижни плоди, алє вшелїяк же то чежки рок за паприґу. Будзе и квалитетней, алє у огранїченим количестве. На дзепоєдних польох годно буц аж же нєт анї цо оберац. Було вельо паданя и то спричинєло зявенє бактериози, хтора того року пресудзела у квалитету. За лєпшу ситуацию требало скорей реаґовац. Коло 90 одсто защити окончене, медзитим, тераз по конєц мешаца треба прикармйовац – гварел Дюра Надь, фаховец зоз обласци защити рошлїнох, котри ше стара о паприґи у велькей часци хотара. ВШЕ ВЕЦЕЙ НАЩИВИТЕЛЬОХ И ВИКЛАДАЧОХ

НАЙЧЕЖША ПАПРИҐА Штанд з меном „Младежски шпайз”, хтори виложели Наташа Медєши и Иван Надь з Руского Керестура, преглашени за найкрасши, а наградзени су зоз амрелом од слунка. Традицийну награду, диґиталну мажочку, за найчежшу паприґу того року достал Дюра Арва, чия паприґа була чежка 370 ґрами. У знаку Манифестациї отримани и традицийни маскенбал дзецох, а найудатнєйши маски мали Дорияна Пап и Алексей Роман. Наградзени су з ваучерами за школски прибор. – Першираз зме надумали вєдно наступиц зоз продуктами з паприґи, та зме сами накладли дунци з червеней паприґи, айвар и ловарску шалату, билу паприґу у сенфу, а ґу тому и домашнї кечап и парадичанку з парадичох, цо тиж сами продукуєме. Вєдно правиме и помагаме себе, а задовольни зме барз, и добре нам пошло предаванє. Ивана Медєшова нам дизайновала рекламни маїци з назву Младежски шпайз – виявели млади побиднїки. Найчежша паприґа старгнута на полю Арвовей фамелиї, чий син Михайло гвари же є покаламеней сорти, медзи рогову и бабуру, а такей сиґурно єст и на других польох. 19. АВҐУСТ 2016.

И того року була орґанизована вистава паприґи и єй преробкох, другей желєняви и продуктох доманього виробнїцтва, а дакус менєй паприґи на мехи, цо ше досц глєдало, но того року початок обераня пожнї пре нєвигодну хвилю. Шицких викладачох, вєдно зоз представителями рижних нашенькових и хемийних продуковательох и осиґуруюцих дружтвох, хтори були и спонзоре „Дньох паприґи”, було коло пейдзешат, а попри домашнїх, и з велїх войводянских местох, а и ширше. Дзепоєдни спонзоре помогли и варенє рижних традицийних єдлох у 15 котлох, хтори нащивительом понукнути по доступней цени. Могло ше ошвижиц и зоз рижним напойом, а по урядовей програми хтору водзел гумориста и ґлумец Емил Няради, нащивительох до позних годзинох забавял „Пицикато бенд”. Oрґанизаторе Манифестациї було Здруженє паприґарох „Капсикум анум” и Конїцки клуб „Русин”, а тогорочну Манифестацию финансийно найвецей потримали Општина Кула и Покраїнски секретарият за польопривреду, водопривреду и лєсарство, як и ище скоро 30 рижни спонзоре. У орґанизациї зоз своїма услугами, лєбо продуктами, помогли ище тринац спонзоре з валалу. Душица Орос зоз Здруженя паприґарох гвари же су задовольни зоз одволаньом, як и зоз цалу Манифестацию, а окреме же ше зявели нови фирми хтори заинтересовани за правенє оглядного поля у керестурским хотаре и понукали сотруднїцтво. Заключене же промоция паприґи удатна. ■

РУСКЕ СЛОВО 13

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ДНЇ РУСКЕЙ КУЛТУРИ У БЕОҐРАДЗЕ

РУСНАЦИ У ЗДАНИЮ ЖИВЕЙ КУЛТУРНЕЙ ЧЕРАНКИ И попри тим же у Етноґрафским музею у Беоґрадзе доминантна дїялносц – традиция и култура векшинского, сербского народу, з вельку увагу музей пестує културу и других народох и националних меншинох у Републики Сербиї. Ма ключну улогу кед слово о уважованю, толеранциї и прилапйованю розличносцох, и потримує мали народи же би змоцнєли медзисобни вязи. Од 15. по 28. авґуст, чесц представиц ше у нїм маю и Руснаци

редставянє меншинских заєднїцох – єден з императивох Етноґрафского музея хтори и иницировал же би Руснаци прейґ своїх, алє и велїх других институцийох, поведли о себе тото цо думаю же нєдоповедзене, же би наглашели, презентовали шицко тото цо думаю же найважнєйше, же би були кустосове своєй вистави. О тим роздумовали и у Заводзе за културу войводянских Руснацох, кед ше почали рихтац за тоту манифестацию и кед у координациї з Националним совитом Руснацох, його Одборами, фаховим сотруднїцтвом з Музейом Войводини и Покраїнского заводу за защиту памятнїкох култури, обдумали програму. Мр Серґей Тамаш, донєдавни директор Заводу надпомина же у пририхтованю манифестациї „Днї рускей култури” участвовали вецей як 20 ентузиясти, вонкашнї сотруднїки, без хторих би нє могло задумац таку озбильну роботу. Пондзелок, на отвераню Манифестациї Тамаш у привитних словох гварел же Днї рускей култури на своєродни способ коруна того цо опрез себе Завод поставел як задачу, а єдна з нїх то и сотруднїцтво з фаховима институциями. И ПОЄДИНЦИ И ИНСТИТУЦИЇ ВЕЛЬО ДОПРИНЄСЛИ Привитуюци го сцох, директорка Етноґрафского музею Миряна Менкович инспиративно бешедова ла о Манифе стациї, о тим як наставала, дзекуюци шицким тим хтори зоз своїм намаганьом, роботу и ентузиязмом допринєсли же би Днї рускей култури були змистово богати. Вона окреме привитала Ивана Дьоковича, под пред си да те ля

14 РУСКЕ СЛОВО

покраїнскей влади и Покраїнского секретара за привреду и туризем, а подзекованє на барз добрей орґанизациї и добрим розуменю програми Етноґрафского музею, упутела мр Тамашови. Окремна подзековносц, по словох Менковичовей, припада барз значним сотруднїком: коавторки спомнутей вистави др Миряни Дєкич, етнолоґови, у мено Покраїнского заводу за защиту памятнїкох култури, Деянови Радовановичови совитнїкови, конзерваторови у Музею Войводини хтори ше остарал за дизайнерску часц вистави, и Любици Отич, музейскей совитнїци у Музею Войводини. У мено Покраїнскей влади и єй предсидателя Иґора Мировича, присутних привитал и подпредсидатель покраїнскей влади и Покраїнски секретар за привреду и туризем, Иван Дьокович: – Препознаваме намаганя рускей заєднїци же бисце представели тото цо ґенерациї пред вами стваряли, же преправяце драгу вашим нашлїднїком же вони далєй на тей драги будовали и створене зачували – гварел Дьокович на отвераню. Директорка музею привитала предсидателя Националного совиту Руснацох у Републики Сербиї, Славка Раца, його подпредсидательох, о. д. директорку Завода за културу войводянских Руснацох – Ивану Дудаш, а спомла и тих цо заслужни за двотижньову програму у престолнїци, а хтори на отвераню, нє могли присуствовац. Програма почала з гимну войводянских Руснацох Хора „Гармо19. АВҐУСТ 2016.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ния” з Нового Саду, под дириґентску палїчку Весни Кесич Крсманович. У нєвелькей, алє полней сали музея, Беоґрадянє слухали шпиванки „З давен давна”, „Шпиваночки мойо”, „Ей нє видно тот мой валал”... На гармоники грал Давор Сабо. БАРЗ ВАЖНЕ ИСТОРИЙНЕ ЖРИДЛО Толкуюци же вистава з хтору отворена манифестация „Обряди преходох у фокусу обєктива фотоґрафох Будинскових” важна пре потребу же бизме ше як заєднїца лєпше упознали з другима цо коло нас жию, алє и преглїбели сознаня о нашей прешлосцим, Миряна Дєкич и урядово отворела Манифестацию. Любица Отич нє крила задовольство же ше з виставу вишло зоз рамикох локалного. – Ми напредок знаме же тото цо виложене, алє и гевто цо ше будзе одвивац по конєц авґуста, увидзи ширша явносц. Прето сом мала на розуме же през виставу треба указац єдну добру часц нашей историї, мала сом на розуме же би ше по руски зашпивало, же би широки сукнї прикрашели Етноґрафски музей, з єдним словом – же би други о нас дознали, научели хто зме, же би нас баржей почитовали – гварела Отичова. Будинсково оцец и син, чийо фотоґрафиї виложени, нє були перши сликере у Руским Керестуре, алє фотоґрафиї хтори настали у їх мигелю у континеитету провадза єден длугши период у живоце Руснацох цо по словох фаховцох барз значне историйне жридло. МАНИФЕСТАЦИЇ МАЮ СМИСЕЛ Пондзелок бул акцент на вистави, алє и на руских шпиванкох, а штварток вечар на литератури на руским язику. Хто би ше нє цешел, як ми, Руснаци, же ше нам удало за телї роки очувац свой язик, фолклор, обичаї... У институцийох, на округлих столох, литературних

РУСНАЦИ МАЮ ВЕЛЬКЕ БЛАГО

ЧУВАЙЦЕ НАШЛЇДСТВО – Кажду, та и тоту виставу нєматериялного и материялного културного нашлїдства барз важне зачувац. У швеце ґлобализациї народ хтори тото нє чува, ґлобализация го же, бо ґлоба лизация вимага стандардизацию вельких народох, вельких корпорацийох... Прето, чувайце свойо нашлїдство же бисце зачували себе и свою душу – тото поручела Руснацом Йованка Сечански, етнолоґ, єдна з нащивителькох програми.

вечарох и културно-уметнїцких програмох отримуєме досцигнути уровень, гоч ше спомнуте часто одвива вше у истим дворе. Етноґрафски музей, як зданиє живей културней чаранки, дал нам можлївосц же бизме будовали, алє и змоцнєли давно преправени медзисобни вязи. И праве у нїм хтошка спомнул же о нас нїхто нє будзе знац, кед ми сами нє будземе бешедовац о нашим язику, историї, и литератури хтору маме, кед нє зашпиваме и нє затанцуєме... Нїхто о нас нє будзе знац потамаль, док нє прегвариме. ■ Славица Фейса / Фото: Дю. В.

– Я зробел дизайн вистави и прето сом ту. Сам материял на мнє зохабел моцни упечаток и думам же то барз вельке благо кед дахто як цо Руснаци ма вецей як 2 000 неґативи хтори зачувани. Повед бим же то аж чаривне, бо можеце одкриц живот єдного места, у тим случаю Руского Керестура. Обяди преходох, пременка статусу у живоце жени, од дзивчеца по стару жену, або од хлапчика по дїда, даваю нам знац о основи патриярхалней системи вредносцох дзе хлоп уж од 12 по 15 роки досягнє свой статус, док ше жена розвива по одаванку и ту єй статус стаґнира – гварел медзи иншим Деян Радованович, историчар уметносци, коментаруюци виставу у музею. 19. АВҐУСТ 2016.

РУСКЕ СЛОВО 15

КУЛТУРА И ПРОСВИТА КУЛТУРНО-УМЕТНЇЦКА ПРОГРАМА НА „ДНЬОХ КЕРЕСТУРСКЕЙ ПАПРИҐИ”

ДЗЕЦИ ЛЄДВО ДОЧЕКАЛИ У рамикох манифестациї „Днї кере стурскей паприґи” у културноуметнїцкей програми, наступели госци зоз Словацкей. Хлопска, женска и мишана шпивацка ґрупа Фолклорного ансамблу „Тепличан” зоз Земплинскей Теплици, а дакедишнього Керестура, наступели з вецей шпиванками, под руководством Терези Кубанїйовей, хтора и провад зела шпивачох на гармоники. Представели ше зоз шпиванками хтори ше давно шпивало у їх Керестуре и були цалком розумлїви и домашнєй публики, а одшпивали и два шпиванки з наших крайох „Кед сом вчера вечар ишол дому з поля” и „Полюбели зме

ше”. У тей часци, по тактох їх шпиванки затанцовала и дзецинска танєчна ґрупа домашнього Дома култури зоз хореоґрафку Ґабриєлу Саянкович. У забавней часци отримани и традицийни маскенбал дзецох, та найвецей маски були у знаку Манифестациї т. є. паприґи, хтори були наисце крашнє обдумани и барз удатни. Но, мушело ше вибрац и найкрасше маскираних, а то були Дорияна Пап и Алексей Роман. Так одлучела Йозефина Угальова, госцинска зоз

Словацкей, старостка зоз Земплинскей Теплици, хторей домашнї зверели вибор. Маскенбал, на хторим участвовали дзеци зоз нїзших класох ОШ „Петро Кузмяк”, та и младши з дзецинскей заградки, орґанизовали Любица Няради и учительки Наталия Зазуляк, Нада Колошняї и Верунка Медєши. Доброму розположеню у тей часци програми, и того року допринєсол єй водитель, познати кере стурски гумориста и ґлумец, аматер – Емил Няради. М. Афич

АНСАМБЛ „КИЧЕРА” З ПОЛЬСКЕЙ

НА ТУРНЕЇ ЗАШЛИ И ДО ДЮРДЬОВА Танєчно-вокални ансамбл „Кичера“ з Леґници, з Польскей, прешлого пиятку, 12. авґуста, отримал концерт у Велькей сали Задружного дому у Дюрдьове. Спред домашнього КУД „Тарас Шевченко“ госцох и шицких присутних привитал Мирослав Чакан, а спред го сцуюцого ансамбла Юрко Стрaцински, котри и представел Ансамбл „Кичера“. Того року ансамблу точно 25. рочнїца од снованя. Госцуюци ансамбл виведол лемковски танци и шпиванки, и тримал увагу присутних вецей як годзину. Тоти цо пришли наисце могли уживац у богатих хореоґрафийох и народним облєчиве, та прето нїхто нє сановал дланї кед требало виводзачох наградзиц з аплаузами. Госцуюци ансамбл у Дюрдьове остал ище прешлей соботи, а уж ютредзень предлужел свою турнею по сушедних державох. М. Р.

16 РУСКЕ СЛОВО

19. АВҐУСТ 2016.

ROK XV ^ISLO 8

НАША ТЕМА: КРИЗА У МАЛЖЕНСТВЕ И ЙОГО ТРАНСФОРМАЦИЯ

Число ушорела: Славица ФЕЙСА

НЄ, И КВИТ! Каждого року єст вше менєй пари цо ше повинчали, а вше вецей таких цо ше розишли. У судских пресудох тих цо вецей нє могли далєй вєдно тлучиц, стої же ше розишли пре „нєпомирлїви розлики”, но вшелїяк добре познати даскельо основни причини прецо ше пари найчастейше розходза. Пред даскельома роками ше зявели и нови форми заєднїцкого живота, за хтори фаховци твердза же су краткого вика, алє и модел хтори ґарантує же малженство нє почнє пукац такой по свадзби. Тей теми даваме найвецей простору у Додатку. 19. AВҐУСТ 2016.

РУСКЕ СЛОВО 17

НАША ТЕМА: КРИЗА У МАЛЖЕНСТВЕ И ЙОГО ТРАНСФОРМАЦИЯ

ДОМ И ФАМЕЛИЯ

ДОК ЄДНИ ЧЕКАЮ ПРЕД ОЛТАРОМ, ДРУГИ ОД НЬОГО СЦЕКАЮ

Пририхтали: Танита ХОДАК Славица ФЕЙСА

Традицийни малженства маме вше менєй, и шлєбодно мож повесц же и вони дожили якуш файту пременки. Єдни фаховци твердза же то прето же статус жени и хлопа виєдначени, други наводза други причини, а велї подзелєли думаня коло того же чи малженство превозидзена институция, чи нє

ени ше виборели за ровноправносц зоз хлопами и пре свою економску нєзависносц, постали вельо шлєбоднєйши. Дзивки ше наслухали вшелїячини од своїх бабох, добре им познати модел їх мацерох у малженстве и нє так як дакеди приставаю на одаванку. Кед ше на то одлуча, пред матичара з пару одходза вельо познєйше як дакеди давно кед ше дзивки лєдво чекали одац. З другого боку, велї леґинє на еманциповани дзивки патра як на цошка цо нє барз сиґурне за заєднїцки живот и нє приходзи им на розум нїч подписовац. Хто так роздумує, сиґурно же на малженство патри як на превозидзену институцию. Н, вшелїяк же єст велїх цо рационалнєйше патра на заєднїцки живот и праве з еманциповану будуцу супругу видза заєднїцку будучносц. ИНСТАНТ ВЯЗИ Вше частейше маме зявенє – инстант малженства хтори ше закончую скорей як цо, вообще, и почню. Найвекше число парох ше упознали прейґ дружтвених мрежох, но фаховци проґнозую же о штири-пейц роки найвецей будземе мац малженства хтори настали як познанства прейґ дружтвених мрежох. Вше вецей будзе и тих хтори поведза „гей, одам ше за це”, партнерови хторого нїґда нє видзели, лєм на основи виртуалней комуникациї, та ше рахує же з рока на рок будзе вше вецей розходи, бо ше предпоставя же кед так настали вязи, вони нє реални, алє виртуални. Нагли малженства нєстабилни, и звичайно препадаю накадзи ше двойо дакус лєпше розпознаю.

18 РУСКЕ СЛОВО

Добре познате же под час кризи число розходох драматично рошнє. Нєзанятосц, економски и финансийни проблеми, звадом и розходом „плодна жем”. Цалком сиґурне же би дзепоєдни малженства у лєпших економских условийох „прежили и виздравели”, алє гевти хтори були оддавна начати, осудзени на препасц. Нєдо статок финансийох нє єдина причина пре хтору велї надумани предлужиц далєй без своєй пари. Части причини розходох то и нєскладанє супружнїкох кед слово о воспитованю дзецох, алє и нєвирство. У дзепоєдних менших стредкох, ище вше покус ганьба розисц ше, алє у варошох то цалком нормалне зявенє. Но, окрем того же ше вше вецей розходза, млади вше менєй порихтани жиц зоз даским. Нє порихтани су за компромис, кариєра и гедонизем им на першим месце. ПУКА КАЖДЕ ШТВАРТЕ МАЛЖЕНСТВО По податкох Републичного заводу за статистику, у Сербиї прешлого року повинчани 37 000 малженства. Но, у истим периодзе ше розишла кажда штварта пара. Податки указую же у Войводини розходи ище частейши и же пука кажде треце малженство.(Жридло РТВ) Виглєдовали зме яка ситуация у Вербаше и у Коцуре. Провадзаци тренд винчаньох и розходох малженских парох у Коцуре од 2010. року, по податкох зоз коцурскей матичней служби дознаваме же ше у валалє до рока повинчаю коло 30 пари. Вєдно, од 2010. року повинчани 179 пари. 19. АВҐУСТ 2016.

Кед слово о розходох, од спомнутих 179 малженствох, по нєшка розвинчани пейц пари, и як цо видно, нє провадзи тренд вше частейших розходох. – Можебуц нєполни 6 роки кратки период же би ше достала релевантна слика кед слово о розходох. Гуторим то прето, же до моєй канцелариї рочнє сцигню просеково 10 судски пресуди о розходу малженствох. И того року, ниа, уж розидзени 6 пари. Важне надпомнуц же кед ше тренд винчаньох и розходох у єдним року поровна, нє рахуюци же кеди, односно хторого року пара хтора ше розходзи повинчана, вец тот процент вельо векши – гвари Дюра Макаї, матичар у Коцуре. Кед у питаню Вербас, по податкох зоз матичней служби у Вербаше,од хторей зме достали податки, од 2010. року по нєшка повинчана 831 пара. У периодзе од януара 2010. року по конєц юния того року, пред Основним судом у Вербаше розидзени 1 122 малженства ( на териториї Општини Вербас, Србобран и Кула), а лєм у Општини Вербас у спомнутим периодзе – 569 малженства. Вше векше число розходох и кризу у фамелийох, психоте-

19. АВҐУСТ 2016.

рапеут Зоран Савески видзи у тим же система вредносцох хтора ше скорей преношела у фамелиї, розбита пре вецейдеценийни случованя на тих просторох, окреме пре войни и подлу економску ситуацию. – Нєшкайша фамелия нуклеаризована, (лєм дзеци и родичи у нєй), вше менше число єй членох ю „трима”, девастована є и зоз становиска системи вредносцох хтори ше пестую у фамелиї и дружтве, вше є „худобнєйша” нє лєм структурално, економски и вредносно, алє и у тим цо нє так видно. Наша фамелия нєшка нє ма потримовку, а у трошительним дружтве, дзе борба за материялним богатством вше векша, барз чежко воспитовац дзеци у духу позитивних, традицийних вредносцох – прешвечени Савески. ХТО МОЖЕ РАХОВАЦ НА ЗАЄДНЇЦУ ХТОРА ТИРВА? Остатнї виглєдованя на вше актуалну тему о малженстве указали на тото же половка парох младших од 40 рокох пристава на малженство з колеґом, або колеґиню на роботи. Найчастейши арґумент хтори наводза то тот же вєдно препровадзую вельо часу, же ше добре упознали и полюбели. Таки малженства би могли буц щешлїви, гваря фаховци, поготов же исти професиї вибераю подобни характери, а нє раз пари маю и подобни становиска. Фаховци тримаю же праве таки модел барз добри за очуванє институциї малженства. Но, єдно сиґурне, у чаше у хторим жиєме, дзе намаганя мац свою шлєбоду вираженши як нїґда потераз, лєм партнере хтори ше добре познаю, розумя, и отворено о шицким бешедую, можу раховац на заєднїцу хтора тирва. Випатра будзе так, же доґод медзи двоїма єст любови и поради, будземе мац и малженства хтори вироятно дожию трансформацию до даяких нових фамелийних формох. Малженство як институция нє привозидзене, алє дефинитивно превозидзена його традицийна форма.■

РУСКЕ СЛОВО 19

НАША ТЕМА: КРИЗА У МАЛЖЕНСТВЕ И ЙОГО ТРАНСФОРМАЦИЯ

ДОМ И ФАМЕЛИЯ

ДОК ЄДНИ ЧЕКАЮ ПРЕД ОЛТАРОМ, ДРУГИ ОД НЬОГО СЦЕКАЮ

Пририхтали: Танита ХОДАК Славица ФЕЙСА

18 РУСКЕ СЛОВО

19. АВҐУСТ 2016.

РУСКЕ СЛОВО 19

ДОМ И ФАМЕЛИЯ

женоблоґ

Пише: Ясмина ДЮРАНЇН

цалком пременя випатрунок двора. Реку, чи нє достанєм даяку ґениялну идею. Дацо бим пременїц, дацо, дацо, гоч цо. Вшелїяк, за креативнєйших и лапшнєйших одо мнє єст цо видзиц, алє я ше мушим уклопиц до своїх рамикох. А и боїм ше од рижних напасцох – од кертици, донґова, медведза, осох и пчолох. Даєдни ше ми лєм ґадза, нпр. жаби. А, поправдзе, видзела сом же велї у дворе справели базени. Алє нє тоти фенсерашски цо коштаю даскельо езри евра, алє гевти обични, з тракторскей ґуми. И то досц єдноставно зробиц – лєм викопеш дзиру, одпилїш верх з ґуми, положиш до нєй найлон, з боку поприкладаш стари цегли, захпаш даяки божур чи лелию, налєєш воду и готове! Но, мам лєм даскельо обаваня: у тим базену ше нє барз мож купац, думам можу жаби, а и двор ми до брега, та ше боїм чи ше вода нє вилєє. Будзем мушиц викопац глїбшу дзиру, а вец ми треба ґума з авиона... Гммм... Нїч од базена. За початок, офарбим студню. Ша и у нєй ше сиґурно куп-куп-купаю, плюс-плюс-плюскаю жаби, та з тим можем жиц. Можебуц и побиєм длугши колїки ґу цагацим ружом. А през жиму, док будзем мац вецей кеди (буйну машту уж мам), так розробим план же ше мойо дома сами буду питац цо треба поробиц. ■

Фотомонтажа: Лю. Цвеїч

МАМ ИДЕЙНИ ПРОЄКТ

email: jasmina.djuranin@gmail.com www.zenoblogija.com

торишик дзень сом вишла рано до двора, удихла швижи воздух и – ришела: тераз прави час за ушорйованє и украшованє двора. Га нє? Уж нє так горуцо, а ище надосц цепло же би ше койцо могло оправиц, лєбо направиц. Значи, я мам (мой би гварел), буйну машту. Бо, кед дацо надумам, вец то виконструуєм до совершенства. Правда, часто виплануєм и другим надосц роботи, алє – чекай, найглавнєйши инициятор и зачатнїк проєкта. То одвше було так. Критики на тоту тему нє примам, а и робота швидше пойдзе кед ше понаказує хто цо ма робиц. Перше сом у глави зарисовала дзе треба пошац траву, дзе би на єшень могло посадзиц даяку овоц, хтори квеца треба довесц до шора, бо ше цагаю аж по сушедзиней хижи, а вона жена дакус чудна. Раз кед єй качка прелєцела до нашого двора, та з ню окопала наша сука. Алє то закон природи – качка ма 3, а Ася 60 кили. По закону природи моцнєйши прежиє, чи нє так? Требала им на час кридла подштригац. Найлєгчейше ше вец вигнївовац три мешаци. Удян гет! Врацам ше на тему. Шпиртам по интернету, одушевена чого ше людзе шицко здогадню, як зоз старудиї

20 РУСКЕ СЛОВО

19. АВҐУСТ 2016.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА У ШИДЗЕ ЗАКОНЧЕНИ СЕМИНАР ФОЛКЛОРУ

НОВИ КРОЧАЇ ЗА НОВИ ТАНЦИ У Шидзе прешлого тижня отримани семинар фолклору у орґанизациї Заводу за културу войводянских Руснацох на хторим участвовали хореоґрафове зоз КУД-ох з наших местох. По закончених штирох дньох танцованя кед ше ,,подцагло смужку”, дознаваме же тото цо научене, кажде пробує уткац до танцох у своїм Дружтве

снови нових хореоґрафийох давал хореоґраф Вилиям Микула и його асистентка Мириям Манїкова, обидвойо зоз Пряшова, зоз Словацкей. Од Вилияма дознаваме же указани основни елемнети за дзевец танци зоз обласцох Земплин, Шариш и Спиш. – Тото цо характерситичне то же кажди спомнути штредок по дачим окремни, та так и у танцох, и то праве богатство того цо зме представели на семинаре. Слово о танцох за танєчни пари як и за леґиньох и дзивки – гвари Микула, хтори пред тим як цо ше почало робиц, указовал учашнїком семинара крочаї и прейґ лап топа же би им их цо баржей приблїжел и же би их лєгчейше звладали. ОЗБИЛЬНО ШЕ РОБЕЛО

– Спочатку було дакус чежше, а вец ше кажди дзень вше баржей напредовало. Видзи ше ми же семинар бул удатни и хасновити, учашнїки озбильно похопели роботу, а було часу и за друге. Мали зме шлєбодного часу и лєпше ше упознац, а мушим повесц же ми ше пачи и Шид, окреме фасцинантни будинок Лєтнєй владическей резиденциї дзе зме були змесцени на ноцнїку и костираню – гварел на концу семинара хореоґраф Вилиям Микула, а його становиска потвердзела и асистентка Мириям Манїкова. Позитивни упечатки зоз семинара до Керестура однєсол и Мирон Сивч, наставнїк у музичней школи у Кули, хтори бул корепетитор. – Як и шицки учашнїки, перше сом послухал и опатрел видео записи хореоґрафийох, потим сом записовал ноти, и провадзел учашнїкох на гармоники. Робота з младима хтори ту пришли научиц крочаї и танци, була єдна нова спокуса и за мнє, и прешвечени сом же з того друженя будземе мац хасну. Шид красне место, а тиж и будинок у хторим зме були змесцени, як и Руски дом дзе

19. АВҐУСТ 2016.

зме мали проби и, мило ми же Руснаци ту маю таки будунки. Госцолюбивосц була на високим уровню, а окреме бим похвалєл кухарки хтори ше старали о нашим костираню – гвари Мирон Сивч. З гевтим цо научел задовольни и Сашо Палєнкаш, хтори бул у мено Дома култури у Руским Керестуре. По його словох семинар програмски добре обдумани и будзе мац цо применїц кажде и своїм дружтве. – Научели зме основни елементи нових хореоґрафийох и з тих елементох мож комбиновац рижни танци. Земплин, Шариш и Спиш маю свою окремносц и праве нам то дава можлївосц же би зме научене могли вихасновац у нових хореоґрафийох з танєчнїками. Мам при себе и видео-запис того цо зме учели и верим же ми поможе у дальшей роботи – прешвечени ПаСашо Палєнкаш лєнкаш. ЗАДОВОЛЬНИ ЗМЕ, ОЗДА БУДЗЕ И ПУБЛИКА Тамара Салаґ зоз КУД ,,Тарас Швеченко” з Дюрдьова гвари же за штири днї кельо семинар тирвал, патрела же би добре звладала тото цо Вилиям и Мириям указовали. – Тераз остава лєм же бим здобуте знанє пренєТамара Салаґ сла на наших танєчнїкох у дружтве дзе робим як уметнїцка руководителька з дзецми, а танцуєм и у виводзацким ансамблу – гварела Тамара. Подобнє роздумує и Михаїл Римар з ПетровараМихаїл Римар дину хтори тиж задовольни пре тото цо нове научел. – Пача ше ми крочаї и мелодия и думам же ше у нас тото страцело. Тото цо зме научели нє лєм же збогаци нашо танєчне знанє, алє и фолклорне понукнуце публики – гварел нам Михаїл.■ Владимир Дїтко

РУСКЕ СЛОВО 21

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ СТРЕТНУЦЕ ЗОЗ СЛАВИЦУ КАТОНА З РУСКОГО КЕРЕСТУРА

И ЖИВОТ ТКАЛА ПО СВОЄЙ МЕРИ Пише: Мая ЗАЗУЛЯК

Кед пред дакус вецей як децению Славица Катона з Руского Керестура пошла до пензиї, сцела себе найсц даяке интересованє, хторе єй виполнї шлєбодни час. Надумала же ше враци ґу своєй старей любови, ґу – тканю. Но, Катонова ужива и у велїх других стварох и за ню вшелїяк мож повесц же є жена хторей нїч нє чежко научиц, хтора ше прилагодзує сучасному швету у хторим жиєме, док єднак так люби и чува традицию

а тканє ше заинтересовала ище як дзецко, кед упивала схопносци того ремесла од свойого дїда, оца и мацери, хтори тиж ткали. Млада почала робиц як ткачка, алє ю познєйше живот одведол по цалком иншакей драги. – Закончела сом тедишню школу ШУП у Кули, текстилни напрям. Робела сом у Штофари у Кули на тканю и снованю скоро седем роки, а после сом ше преквалификовала и прешла робиц до „Першого маю” до рахунководства. Там сом робела до конца свойого роботного вику. Алє, тканє вше було дзешка нука у мнє, и барз часто сом аж и шнїла же ше врацам ґу тей роботи, хтору сом барз любела. Алє, синове були менши, та ми було зґоднєйше робиц у Керестуре, як путовац до Кули, дзе ше робело у штирох зменох – здогадує ше Славица. ЄЙ ШАЛИ НОША И У НЄМЕЦКЕЙ Славицово сни ше витворели кед пошла до пензиї и кед од сушеди пожичела стари кросна, а познєйше купела и свойо, на хторих найчастейше ткала керпари, алє и шали, хусточки и друге.

22 РУСКЕ СЛОВО

– Похопела сом же ше ми виплаци кед уложим до своїх власних кроснох, хтори нє тунї. Нїґда сом нє побановала. Барз ме виполнює тота робота и нє робим то пре заробок. Барз ми швидко преходзи час док ткам. То барз пипкава робота и муши ше буц змирени и знац штудирац зоз свою главу. Вше гварим, же ткац зна тот хто зна за собу виправиц гришку. Кед научиш виправиц – научиш ткац. Я видзим же сом створена за тото – бешедує Сла- Славица зоз супругом вица о тим ремеслу зоз вельким Михалом задовольством. – Предавам керпари и друге дома, бо людзе знаю же ткам, та вец приходза, а дакеди и наручую цо им треба. Тиж, дакеди нєвеста и син однєшу на роботу, та и так попредам. Старши син роби за єдну нємецку фирму, та сом досц шали предала аж и у Нємецкей – гвари наша собешеднїца. 19. АВҐУСТ 2016.

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ Но, свойо роботи, Славица найчастейше предава зоз керестурским Здруженьом женох „Байка”, у хторим є уж други мандат и предсидателька. – Даскельо жени у „Байки” сом „уцагла” до тканя. Мали зме велї роботнї и барз ми жаль же нє було вецей млади жени, а обчековала сом. Можебуц велї анї нє знаю яка то може буц интересантна робота, а верим же млади нєшка, у ствари, анї нє знаю цо то, а дакеди цали валал жил з того – толкує Славица и додава же „Байка” значна за очуванє нашей традициї. – Пачи ше ми же „Байка” на єден способ порушала туризем у Керестуре. Ми чуваме стари ремесла, єдла, нашу културу... Участвуєме у орґанизациї Сайма за „Ружу”, на „Дньох керестурскей паприґи”, дзе зме и иницияторе, а орґанизуєме и „Домашнї шпайз”. Ходзиме и на рижни манифестациї до других местох – бешедує вона. ИНИЦИРОВАЛА ФОРМОВАНЄ ЯШЕЛЬКОХ Як гвари Славица, одвше мала чувство и любела поробиц цошка хасновите за валал. Так, ище 1983. року, иницировала же би ше у Керестуре формовало яшелька, гоч єй дзеци теди уж ходзели до школи.

НА ИНТЕРНЕТУ ОБЯВЮЄ РЕЦЕПТИ Понеже Славица збера рецепти наших старих єдлох, направела себе и профил на сайту www.coolinarka.com, под меном sslavka, дзе ма обявени коло 50 рецепти наших, руских, алє и других єдлох.

– Штири роки зме жили у Кули, та ми синове там ходзели до яшелькох. Теди сом видзела шицки предносци тей установи. Кед зме пришли до Керестура, порушала сом тоту акцию. Було барз вельо заинтересовани мацери. Бачи Яким Андришка и учителька Олеярова нам вельо помогли, а тиж дзекуюци и Сенки Хриновей, наисце вельо зробене. Зоз мацерами зме билєли и пораєли, а Општина обезпечела нову опрему – памета Славица, хтора ище вше люби доприношиц свойому валалу. – Єден час сом, давно, була и политично анґажована, алє ми то нє одвито-

УЖИВА У УНУЧАТОХ Славица свой час препровадзує и зоз унучатми, у хторих ше цеши, як и у синох, Михайлови и Ярославови, докторох наукох. – Супруг Михал тераз у пензиї, а занїмал ше з политику и робел на инвестицийох у єдного приватнїка. Старши син, Михайло, закончел Електротехнїчни факултет, после докторовал, а роби у фаху за єдну нємецку фирму у Новим Садзе, дзе и жиє зоз супругу и двома синами. Младши син Ярослав закончел Технолоґийни факултет и тиж так докторовал у своїм фаху. Роби на факултету у Новим Садзе як професор, а жиє у Керестуре зоз супругу, тиж з двома синами – задовольна Славица.

19. АВҐУСТ 2016.

Нєт того хто нє чул о вредних женох у „Байки”

вало, гоч сом, як ми гуторели, добре робела. Думам же тото цо тераз потребне Керестуру то обезпечиц младим же би робели. Думам же єст досц младих хтори робя, алє знам же велї робя и „на чарно”. Думам же би то требало нормализовац. Могло би през рижни проєкти и ушориц валал, же би бул таки „як шкатулка”. Ми у „Байки” уж нє за тото, то муша младши – предклада Славица. МЕДЗИ ПЕРШИМА ЖЕНАМИ У ВАЛАЛЄ ГОНЄЛА АВТО Славица дума же кажди чловек у пензиї треба же би мал цошка цо роби лєм за свою душу. Окрем єй, уж спомнутих гобийох и анґажованьох, припознала нам же люби и фотоґрафию. – Я фурт цошка штудирам, а кед штудирам, та мушим цошка и поробиц. Любим и фотоґрафию и стално сом зоз фотоапаратом. Анї сом нє думала же ме то може прицагнуц. Кед син купел нови апарат, понукнул ми свой стари. Вжала сом го, и нє одвойовала сом ше од нього. Тераз уж мам други. Любим сликовац природу, унучата як ше бавя, як рошню – гвари вона. Славица ше сама научела хасновац и лаптоп и интернет, на хторим находзи и велї идеї за свойо роботи. А дакеди була медзи першима женми у валалє хтора положела вожацки испит. – Кед ше нє спреведам, штварта сом положела. Мнє то нє бул проблем. Док зме жили у Кули, ходзела сом на роботу до Керестура на авту, и у тедишнї час то було нєзвичайне, алє я себе з тим ришела велї други проблеми – визначела Славица и на концу додала же ма виполнєти живот, же ше трудзи же би єй задовольство було тельо кельо може поробиц, а роби максимално. ■

РУСКЕ СЛОВО 23

ДУХОВНИ ЖИВОТ У ПАРОХИЇ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ ПРЕСЛАВЕНА ВЕЛЬКА МАТКА БОЖА

КАЖДOМУ ЧЛОВЕКОВИ ПОТРЕБНА МАЦ Найвекше Марийово швето – Успениє Пресвятей Богородици – Вельку Матку Божу, вирни парохиї св. оца Миколая у Руским Керестуре, хтора ше ровна по григориянским календаре, преславели 15. авґуста. Найвецей вирних було на Служби Божей на 10 годзин, хтора була у Марийовим святилїщу Водици, дзе було окреме вельо присутних Керестурцох, а тиж и таких хтори ше през лєто врацаю до свойого родного валалу, а жию у других державох. Службу на олтаре у лєтней каплїци служел домашнї парох о. Михайло Малацко, а капеланє о. Владимир Медєши и о. Михайло Шанта споведали. Барз вельо присутних вихасновали и нагоду за тоту св. Тайну, а вона єдно з условийох достац подполни одпуст, хтори однєдавна мож прияц и у нашей Водици. Водица и Мария як правдива Мац, прицагує свойо дзеци од вшадзи, и велї шведоча о окремней духовней атмосфери у тим нашим святилїщу, дзе шерцо вше ознова цага, поготов тих цо пошли жиц далєко. Праве тоти мацерински Марийово прикмети парох о. Малацко и визначел у своєй казанї. Пре свою нєпорочносц и мацеринство Сина Божого, як потолковал о. Малацко, Мария була вжата на нєбо зоз преславеним целом хторе нє остало у гробе чекац обще воскресенє. – У очох Божих преславенє ше случує по иншаких правилох як при нас, людзох. Найвекши тот хто найвецей люби, а така була и Мария. З нєшкайшим шветом Бог прето преславел и жену, бо як цо по Еви диявол

вошол до чловеческого роду, так є по Мариї знїщени. Зоз Успеньом Бог возвишел и мацеринство. Же би указал цо то любов, вон вибрал Мацер. Дал ю цалому чловеческому роду, док стала под Исусовим крижом. Теди зме достали мацер хтора нє лєм наша заступнїца, алє и тота хтора нам остава у нашим куцику, у нашей глїбини, бо хто може забуц любов мацери? Нєшкайше швето то борба за тот куцик у нас, а зачуваме го зоз достойним животом по вири у нашим каждодньовим живоце – заключел о. Малацко. Служба Божа закончена зоз Молебеном до Богородици хтори служени у одходу ґу Водицовей пещери. М. Афич

ШЕСТРИ СЛУЖЕБНЇЦИ

НОВА ПРОВИНЦИЯЛНА Ш. МАРТИНА КМИТА

Шестра Мартина Кмита вибрана за нову провинциялну настоятельку Провинциї св. Йосифа шестрох служебнїцох Непорочней Дїви Мариї зоз шедзиском у Руским Керестуре. Ш. Мартина вибрана на виборней Капитули Провинциї хтора отримана од 11. по 13. авґуст у доме за духовни вежби Домус Пацис у Горґошу, дзе участвовали 18

Нова провинциялна ш. Мартина (у штредку) зоз своїма совитнїцами – ш. Емилия, ш. Миколая, ш. Єремия и ш. Мария

24 РУСКЕ СЛОВО

шестри. Вони тиж вибрали и штири настоятельково совитнїци: ш. Миколая Степась, ш. Єремия Годис, ш. Емилия Сабадош и ш. Мария Пелих. Нова провинциялна настоятелька ш. Мартина вибрана на пейцрочни мандат и на тим месце заменєла потерашню настоятельку ш. Веронїку Гралюк. Ш. Мартина родом з України зоз Львовскей обласци з места Велики мости. Народзена є 1977. року, а до монашеского чину шестрох Служебнїцох ступела 8. юния 1997. року. За тот час окончовала длужносци учительки у новицияту, була совитнїца провинциялней ш. Веронїки, а остатнї час и провинциялна економка. Провинциялни дом шестрох Служебнїцох ше находзи у манастире у Руским Керестуре, а до Провинциї св. Йосифа окрем штирох манастирох у Сербиї (Керестур, Коцур, Кула и Нови Сад) спадаю и штири манастири у України (Ужгород, Мукачево, Усть Чорна и Виноградово), а тиж и манастир у Баня Луки у Републики Сербскей. Шестри з тей провинциї, хторих тераз єст 48, свойо служенє витворюю и у мисийох у Горватскей, у Заґребе у владическим доме, у Нємецкей, дзе шестри служа на єдней парохиї и у владичестве у Минхену, а тиж и у Риме, дзе шестри робя у румунскей грекокатолїцкей семинариї. М. Афич 19. АВҐУСТ 2016.

ДУХОВНИ ЖИВОТ ОЗНАЧЕНЕ ШВЕТО МАКОВЕЯ КОЦУР

НЄ ОДРЕКАЙМЕ ШЕ ВИРИ З нагоди швета Маковея, у грекокатолїцкей церкви Успения Пресвятей Богородици у Коцуре, на Служби Божей хтору служели о. Яков Кулич и о. Яков Новак, внєдзелю пошвецена маковейска вода. Отец Кулич приповедал о мученю седемцох Маковейских братох и їх родичох и поручел парохияном же би, без огляду на почежкосци, остали вирни своєй християнскей вири. – Модлїме ше и ми же би ше нашо дзеци, нашо младе поколєнє, нє одрекали прадїдовскей вири, нашей традициї, того цо нам власна мац уляла, положела до шерца, а то найбаржей молитва, любов ґу нашей Церкви и нашому народу, любов ґу Пречистей Дїви Мариї и ґу правдивому Господу Богу – гварел о. Кулич. Парохиянє могли принєсц воду у судзинох же би ше им ю пошвецело, лєбо по законченю Служби могло набрац з пошвеценей води, хтора була порихтана у парохиї. Т. Х.

*** НОВИ САД

ЧЛОВЕК ГЛАДНИ ХЛЄБА ЛЮБОВИ У церкви святих апостолох Петра и Павла у Новим Садзе на швето Маковея, внєдзелю воду пошвецел парох о. Юлиян Рац, хтори, бешедуюци у казанї о Христовим чудесним умноженю хлєба и рибох, надпомнул же и нєшка єст вельо худобних людзох хтори нє маю цо єсц. – Кед чул од своїх найблїзших ученїкох же позберани народ уж треба же би єдол, Исус перше гварел „Дайце им ви єсц” – здогаднул о. Рац. – Нєшка у тим ми препознаваме дїялносц Каритасу. Задаток

каждого чловека же би думал о Богу и ближньому. Христос пририхтал людзох за госцину у Церкви, вон дава самого себе под видами хлєба и вина, у евхаристиї. За тоту госцину треба порихтац души, змоцнїц виру, треба ше опитац и чом ше ходзи до церкви. Сами мало можеме, а з Исусом можеме посцигнуц цилї. Майме у оглядзе же нас материялни ствари нє можу засициц. Чловек гладни хлєба любови и безсмертносци, цо може дац лєм Бог – потолковал о. Юлиян Рац. М. Г. К.

У СРИМСКЕЙ МИТРОВИЦИ

ПОШВЕЦЕНИ НОВИ ХРЕСТ У храму Вознесеня Господнього у Сримскей Митровици, на Служби Божей, у рамикох означованя 110 рокох церкви, пошвецени нови ручни хрест. Служел парох о. Владислав Варґа, котри окреме наглашел вредносц дарованя у Церкви, визначуюци же од початку тот храм будовали Руснаци, котри векшином були наднїчаре. Нови хрест у прекрасних фарбох подаровал своєй церкви млади Неґован Пелич (по мацери Руснак, зоз фамелиї Шкрпан), котри пренашол коренї своєй народносци. Його дїдо Васо Шкрпан бул єден зоз перших одборнїкох на вибудови церкви у Митровици. Окрем руского язика, котрого швидко звладал, вон чечно бешедує и пише до “Дзвонох”, почал шпивац и у руским хору, а кажди мешац уплацує и средства за обнову церкви. Хрест бул його окремни дарунок. З тей нагоди, сала у Сримскей Митровици була преполна, а на концу шицки вирни циловали нови хрест. М. А. М. 19. АВҐУСТ 2016.

Неґован Пелич зоз подарованим хрестом

РУСКЕ СЛОВО 25

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Наполнєли ше 40 днї як вецей нє з нами

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 21. авґуста наполня ше 40 днї як нас занавше зохабел наш мили брат и преселєл ше до вичносци

ЮЛИН ВАРҐА (1967–2016) з Руского Керестура Занавше останєш з нами. Твойо кумово Чапково Спочивай у мире Божим!

ЯКИМ КОВАЧ (1938–2016) з Руского Керестура Вично ожалосцена шестра Ирина Спочивай у мире Божим!

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 16. авґуста 2016. року наполнєли ше шейсц мешаци як ши ше преселєл до вичносци

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 16. авґуста 2016. року наполнєли ше шейсц мешаци як вецей нє з нами наш мили оцец и дїдо

ЮЛИЯН БАРНА (1956–2016) з Руского Керестура Твою подобу и красни памятки препровадзени зоз тобу у шерцу чува супруга Мария Спочивай у мире Божим!

ЮЛИЯН БАРНА (1956–2016) з Руского Керестура Преходза мешаци, а твою подобу, любов и доброту навики будземе чувац у наших шерцох. Твоя дзивка Ясмина, жец Кимо и твойо мили унучата Кристиян и Тияна Малацково Спочивай у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 21. авґуста 2016. року наполнї ше рок як ши пошол на вичну драгу

През цали живот подаровал ши ми вельо любови, доброти и красни памятки, а кажда хвилька препровадзена з тобу на окремни способ збогацовала нашо животи. Навики це будзем ношиц у шерцу и думкох. Твоя наймилша и навики ожалосцена супруга Натала Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ На своїх милих родичох

Красни памятки на тебе и твою доброту будземе чувац у своїх шерцох. Навики ожалосцени оцец Михал и син Небойша Спочивай у мире! НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 16. авґута 2016. прешли шейсц мешаци як нас нєсподзивано зохабел наш оцец и дїдо

НА ЗДОГАДОВАНЄ Того року 20. авґуста наполня ше 19 роки як нє з нами наш мили супруг, оцец и дїдо

ЮЛИЯН БАРНА (1956–2016) з Руского Керестура Час преходзи, а твою подобу, любов и доброту у своїх шерцох навики буду чувац дзивка Таня и Борис и твойо мили унучата Матей, Матея и Алек Спочивай у мире Божим!

ЕЛЕМИР ПАПЛАЦКО (1944–1997) з Руского Керестура Твойо наймилши Спочивай у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 21. авґуста наполнї ше рок як ши нас нєсподзивано зохабел

ТАКАЧ

Прешол смутни рок як сце вецей нє з нами. Гоч живот мушел стануц, здогадованє на Вас занавше будзе тирвац. Чисти души нє умераю, а Вас навики будземе чувац у своїх шерцох. Знаме же будземе плакац цихше, алє Ви нам будзеце хибиц вше баржей. У цихосци вичного мира най Вас провадзи наша любов. Навики ожалосцени дзивки Фемка, Оленка и Марча зоз своїма фамелиями НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 19. авґуста наполнєли ше Дня 3. септембра наполня ше шеснац роки як нас занавше зо- трицец два роки як нас занавше зохабел наш мили оцец хабела наша мила мац

ВЛАДА (1923–2000)

з Дюрдьова З любову и почитованьом памятку на нїх чуваю дзивка Натка и син Дюра зоз фамелиями Спочивайце у мире Божим!

26 РУСКЕ СЛОВО

ВЛАДИМИР САЛОНТАЇ (1969–2016) з Вербасу

ВЛАДИМИР БУДИНСКИ (1935–2015) з Руского Керестура

МЕЛАНА (1925–2012)

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 24. авґуста 2016. року наполня ше шейсц смутни мешаци як вецей нє з нами син и оцец

АНА САБАДОШ ЯНКО САБАДОШ народзена Будински (1916–1984) (1919–2000) зоз Сримскей Каменїци Памятку на їх любов и доброту навики чуваю їх синове Владимир и Юлиян, дзивка Марча зоз фамелиями Спочивайце у мире Божим!

19. АВҐУСТ 2016.

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Мойому милому супругови

ВЛАДИМИР ЮГАС (1945–2016) з Руского Керестура Вше будзеш зо мну у думкох и молитвох. Твоя супруга Мария Най це ангели чуваю!

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Нашому милому татови и дїдови

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Нашому милому татови

ВЛАДИМИР ЮГАС (1945–2016) з Руского Керестура Любиме це и навики будземе з тобу у думкох и молитвох. Твой син Славко, нєвеста Таня и унуки Марина и Сладяна Спочивай у мире Божим!

ВЛАДИМИР ЮГАС (1945–2016) з Руского Керестура Гоч нас велька далєкосц роздоєла, велька любов нас повязує. Дзивка Весна, жец Иґор и унуки Доминик и Дамян Спочивай у мире Божим!

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 6. авґуста 2016. року наполнєли ше три роки як нас напущел наш мили оцец, дїдо и прадїдо

Дня 16. авґуста 2016. року наполнєли ше три роки як нас напущела наша мила мац, баба и прабаба

МЕЛАНИЯ КАТОНА (1937–2013)

ЯНКО КАТОНА (1934–2013) з Руского Керестура Вше будзеце у наших шерцох.

Спочивайце у мире Божим! Вашо дзеци Мижо, Яни и Фемка зоз своїма фамелиями

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ

Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основи члена 20. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

ОБВИСЦЕНЄ

ЯНКО НАДЬ (1934–2016)

МЕЛАНИЯ НАДЬ народзена Дудаш (1936–2007)

з Руского Керестура Дня 21. авґуста 2016. року наполня ше шейсц мешаци як ши, мили оцец, вецей нє з нами и дзевец и пол роки як ти мила мамо вецей нє з нами, алє у наших молитвох и думкох сце вше ту. Вашо� Славко, Меланка, Оленка, Златко, Борис и Мартина Спочивайце у мире Божим!

19. АВҐУСТ 2016.

о явним увиду, явней презентациї и явней розправи о Студиї о преценьованю вплїву проєкта на животни штредок Ношитель проєкта АД „НЕОПЛАНТА”, Индустрия меса, Приморска 90, Нови Сад, поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта „Вибудов обєкта комплекса фарми швиньох поверхносци П (ВП)”, Ченей, Атар, зоз локацию на катастерскей парцели 1832, КО Ченей, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110, Нови Сад, роботни днї од 10 по 15 годзин по 15. септембер 2016. року. У складзе зоз членом 6. Правилнїка о поступку явного увиду, презентациї и явней розправи о студиї о преценьовню вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, 69/05) заинтерсованих орґанох, орґанизацийох и явносц под час тирваня явного увиду можу поднєсц зауваги и думаня на студиї о преценьованю вплїву у писаней форми Городскей управи за защиту животного штредку. Явну розправу и презентацию ше отрима 16. септембра 2016. року, у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Руменацка 110, Нови Сад, на 12 годзин.

РУСКЕ СЛОВО 27

ИНФОРМАТОР Gorodska uprava za za|itu `ivotnogo {tredku na osnovi ~lena 29. pasus 1. Zakona o precenqovanx vpl<vu na `ivotni {tredok (“Slu`beni gla{n<k Republiki Serbi<” ~islo 135/04 i 36/09), obyvxw

OBVISCENW

o prinw{enim ri{eню же потребне преценьованє вплїву и о одредзованє обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на ìvotni {tredok проєкта радио базней станїци mobilnej telefoni> “НС Лиман 2” Ношителя проєкта „TELENOR” d.o.o., Novi Beo}rad, Mlade`skih bri}adoh число 90, podnwsol тому орґану vimogu za одлучованє о потреби преценьованя вплїву застатого стану на ìvotni {tredok prowkta – baznej stan<ci mobilnej telefoni< “НС Лиман 2”, у улїци Велька Петровича число 10, у Новим Садзе, na katasterskej parceli ~islo 3782, K.O. Нови Сад II, Gorod Novi Sad. Posle zaprovadzenogo postupku, Gorodska uprava za za|itu ìvotnogo {tredku dny 8. авґуста 2016. roku prinwsla ri{enw ~islo VI-501-322/16 же потребне преценьованє вплїву на животного штредку и о одредзованє обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок. Z cilqom obviscovany zainteresovanej yvnosci tekst ri{eny obyvxw {e u calosci: Gorodska uprava za za|itu ìvotnogo {tredku, na osnovi ~lena 10 pasus 4 i 5. Zakona o precenqovanx vpl<vu na ìvotni {tredok (“Slu`beni gla{n<k RS”, ~s. 135/04 i 36/09), ~lena 192. pasus 1. Zakona o ob|im upravnim postupku (“Slu`beni novini SRX” ~islo 33/97 i 31/01 i “Slu`beni gla{n<k RS” ~islo 30/10) i ~lena 11, 34. i 36. Odluki o Gorodskih upravoh Gorodu Novogo Sadu (“Slu`beni novini Gorodu Novogo Sadu”, ~islo 52/08, 55/09 i 11/10, 39/10, 60/10 i 69/13), postupaxci po vimogi “Telenor Common Operation”, Оддзелєнє Беоґрад–Нови Беоґрад по овласценю ношителя Проєкта „TELENOR” d.o.o., Novi Beo}rad, za odlu~ovanw o potrebi precenqovany vpl<vu na ì vot ni {tre dok prowk ta ba znej stan<ci mobilnей telefoniї “НС Лиман 2”, prino{i

RI[ENW 1. Utverdzuw {e `e za prowkt baznej stan<ci mobilnej telefoni< “НС Лиман 2”, у улїци Велька Петровича число 10, у Новим Садзе, na katasterskej parceli ~islo 3782, K.O. Нови Сад II, Gorod Novi Sad, no{itely prowkta “TELENOR” d.o.o., Mlade`skih bri}adoh 90 (у дальшим тексту: Ношителя Проєкта) potrebne precenqovanw vpl<vu na `ivotni {tredok. 2. Одредзує ше же No{itelq Пrowkta, Студию о преценьованю вплїву на животни штредок за проєкт – базней станїци мобилней телефониї “НС Лиман 2”, у улїци Велька Петровича число 10, у Новим Садзе, na katasterskej parceli ~islo 3782, K.O. Нови Сад II, Gorod Novi Sad, у поглядзе обсягу и змисту, вироби у складзе зоз членом 17. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок и Правилнїком о змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, число 69/05).

OBGRUNTOVANW

Подприємство “Telenor Common Operation”, Оддзелєнє Беоґрад–Нови Беоґрад по овласценю ношителя Проєкта „TELENOR” d.o.o., Novi Beo}rad, Mlade`skih bri}adoh число 90, podnwsol тому орґану vimogu za одлучованє о потреби преценьованя вплїву застатого стану на `ivotni {tredok prowkta – baznej stan<ci mobilnej telefoni< “НС Лиман 2”, у улїци Велька Петровича число 10, у Новим Садзе, na katasterskej parceli ~islo 3782, K.O. Нови Сад II, Gorod Novi Sad. Prowkt виведзени и поставена тросекторна антенска система и то так же три антени типа К742272 робя у системи GSM900, UMTS900, GSM1800, а иста антена типа К742272 другого и трецого сектора роби и у обсягу UMTS2100. Антена першого сектора типа AMB4520R1 роби и у обсягу LTE800 и UMTS2100 а антена другого и трецого сектора типа К80010634 роби у обсягу LTE800. Конфиґурация примодавача базней станїци за систему LTE800 1+1+1, за UMTS900 1+1+1, за GSM 900 3+2+2 и GSM 1800 8+4+4 а за UMTS2100 3+3+3.

28 РУСКЕ СЛОВО

U skladze zoz Zakonom o precenqovanx vpl<vu na `ivotni {tredok, o podnw{enej vimogi obviscena yvnosc z ogla{ovanqom u sredstvoh yvnogo informovany i MZ „Лиман” . U zoz zakonom predpisanim terminу nw doru~eni dumany zainteresovanih or}anoh, or}anizacijoh i yvnosci. Ґу наведзеней вимоги ношитель проєкта приложел: Контракт о закупе заключени медзи Скупштину квартельного будинку Велька Петровича число 10, Нови Сад и и„TELENOR” d.o.o., зоз Beo}radу, за локацию „НС Лиман 2” од 26. мая 2008. року и Анекс контракту о закупе 6. юлия 2016. року, Информацию о локациї за парцелу число 3782 К.О. Нови Сад II, хтору видала Городска управа за урбанизем и квартельни роботи Городу Нового Саду, число V-353-239/16 од 17. мая 2016. року и Фахову оцену обтерхованя животного штредку у локалней зони базней станїци мобилней телефониї „НС Лиман 2”, число звиту: 2403/16-310 IT хтору виробела акредитована Лаборатория Института „Ватроґаз” зоз Нового Саду. Радио базна станїца мобилней телефониї „НС Лиман 2 ма вкупну ефективну визарююцу моц векшу од 250W на шицки сектори за шицки обсяги. После розпатраня вимоги ношителя проєкта и податкох о предметней локациї, характеристикох и преценьованю можлївих вплївох наведзеного проєкта на животни штредок, а маюци у оглядзе, же предметна радио базна станїца ма ефективну визарююцу моц векшу як 250 W и може мац значнєйши вплїв на животни штредок-точку 12. подточка 13. Телекомуникацийни обєкти мобилней телефониї (базней радио станїци) Лїстини II Уредби о утвердзованю Лїстини проєктох за хтори обовязне преценьованє вплїву и Лїстини проєктох за хтори мож вимагац преценьованє вплїву на животни штредок („С.Г. РС” число 114/08), а тот орґан у складзе зоз членом 10. пасус 4. Закона о преценьованю вплїву одлучел же потребне преценьованє вплїву. Зоз членом 10. пасус 5. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок, предписане же зоз одлуку зоз хтору ше утвердзує же потребне преценьованє вплїву проєкта на животни штредок, надпатраюци орґан може одредзиц и обсяг и змист студиї о преценьованю вплїву, цо у тим случаю зробене. Окрем розпатраня интензитета вплїву (виражени зоз ефективну визарйовану моцносцу пошореня), надпатраюци орґан у конкретним случаю розпатрел и тирванє вплїву–базна станїца представя континуалне жридло зарйованя. Применюци начала превенциї и предострожносци (член 9. пасус 1. подточку 2. Закона о защити животного штредку („С.Г. РС”, чс. 135/04, 36/09, 36/09 – др. закон, 72/09 – др. закон и 43/11 – одлука УС), зоз хторим ше вимага же кажда активносц муши буц планована и запровадзена на способ же медзи иншим представя найменши ризик за людске здравє, зоз Студию потребне доказац же за предметни проєкт будзе применєна найлєпша розполагуюца и доступна технолоґия, технїка и опрема. Маюци у оглядзе напредок наведзене, а окреме специфичносц локациї (густо населєна бивательна зона) нєобходнє виробиц документ зоз хторим ше анализує и оценює квалитет творительох животного штредку на одредзеним просторе, медзисобни вплїв иснуюцих и планованих активносцох и утвердзую условия и мири за зоперанє, зменшанє и одклоньованє чкодлївих вплївох на животни штредок як и мири у случаю вдереня и обезпечиц провадзенє вплїву жридла зарйованя, а то ше виключно муши обезпечиц зоз Студию о преценьованю вплїву на животни штредок, хтору би требал виробиц мултидисциплинарни фахови тим. На основи горе наведзеного, ришене як у диспозитиве. Поука о правним лїку: Процив того ришеня ношитель проєкта може виявиц жалбу Покраїнскому секретарияту за урбанизем, будовательство и защиту животного штредку у чаше 15 днї од дня приманя ришеня, по тим орґану. Заинтересована явносц може обявиц жалбу процив того ришеня у чаше 15 днї од дня обявйованя у средствох явного информованя, по тим орґану

* дзе цо будзе *

ДНЇ РУСКЕЙ КУЛТУРИ У БЕОҐРАДЗЕ 23. авґуст, вовторок на 18 годзин Представянє моноґрафиї „Танци бачко-сримских Руснацох”. Место отримованя: Атриюм. Учашнїки: Йоаким Рац, Микола Ґубаш, Звонко Костелник. Представянє и приказ старих свадзебних обичайох: КУД „Жатва”, Коцур. Музична и фолклорна часц: КПД „Карпати” з Вербасу и Дом култури з Руского Керестура. 26. авґуст, пияток, на 18 годзин Представянє моноґрафиї „Народне облєчиво бачко-сримских Руснацох”. Место отримованя: Атриюм. Музична и фолклорна часц: КУД „Тарас Шевченко”, Дюрдьов. Учашнїки: мр Катарина Радисавлєвич, етнолоґ, висши кустос и Любица Отич, историчар, музейни совитнїк. Етно-стол. 28. авґуст, нєдзеля, на 18 годзин „Наука и Руснаци – вчера, нєшка и ютре”. Место отримованя: Киносала. Преподаватель: др Янко Рамач „Руснаци у Южней Угорскей/Югославиї”. Музична часц. Заверанє вистави.

MALI OGLA[KI DIHTOVANW oblakoh i dzveroh zoz neopren-}umu. Telefon: 063/8238-767. PRAVIME po meri roletni i garmonikovo dzveri. Tel: 063/8238-767 i (025) 58-27-710. *** ВЛАГА? Изолуєме влажни хижи. 063/440-470; 063/102-41-14. *** ПРЕДАВАМ буково древо у палетох. Цена двох кубикох 6 500 динари. Привожим и на адресу. Древо мож опатриц на адреси Народного фронта 55, а обявиц ше на телефон 064/26-83-862. *** ВИДАВАМ намесцени квартель – 40 квадратни метри, блїзко при рускей церкви у Новим Сад зе. Телефон: 069/179-69-08. 19. АВҐУСТ 2016.

ИНФОРМАТОР * дзе цо будзе *

ФЕСТИВАЛ ЖРИДЛОВОГО ШПИВАНЯ „НАЙ ШЕ НЄ ЗАБУДЗЕ” Фе стивал жридлового шпиваня „Най ше нє забудзе” будзе отримани 21. авґуста у Дюрдьове, а и того року заплановани и провадзаци манифестациї. Пред фестивалску часцу, хтора почнє на 20 годзин, у дворе опрез будинку КУД „Тарас Шевченко” на 16 годзин будзе отворена вистава „Стари ремесла”, а на 17 годзин у Рускей школи вистава „Дакеди було”. У фестивалскей часци тогорочного Фестивалу буду участвовац шпивацки ґрупи з тринац наших местох зоз Сербиї и Горватскей – зоз Суботици, Нового Орахова, Шиду, Кули, Вербасу, Коцура, Нового Саду, Руского Керестура, Бикичу, Дюрдьова, та з Винковцох, Петровцох и Миклошевцох. По тогорочних пропозицийох шпивацки ґрупи буду наступац з двома шпиванками – єдну муши провадзиц оркестер, а друга треба же би була виведзена а капела (найменєй два строфи без провадзеня), док остаток мож одшпивац по вибору. Наступ и далєй огранїчени на седем минути по ґрупи. У ревиялей часци наступи Ансамбл „Ластовичка” з Польскей и Шпивацка ґрупа „Дюрдєвак” з Дюрдьова. Домашнї и того року по початок Фестивала нє жадаю одгаднуц хтори предмет подарую учашнїком, алє одгадли же є древени, же го хасновало кажде обисце як часц прибору за отримованє гиґиєни. С. С. Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основи члена 10. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о поднєшеней вимоги за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта Подприємство „Telenor Common Operation”, Оддїл Беоґрад-Нови Беоґрад по овласценю ношителя проєкта „ТЕЛЕНОР” д.о.о. Младежских бриґадох 90, Нови Беоґрад, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву застатого стану на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС Банатич”, у улїци Паризкей комуни число 25, у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 4944/1 К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110, Нови Сад, роботни днї од 10 до 15 годзин. Шицки заинтересовани, у чаше 10 днї од дня обявйованя того обвисценя, можу дац свойо думанє у писаней форми на адресу Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду.

19. АВҐУСТ 2016.

Gorodska uprava za za|itu `ivotnogo {tredku na osnovi ~lena 29. pasus 1. Zakona o precenqovanx vpl<vu na `ivotni {tredok (“Slu`beni gla{n<k Republiki Serbi<” ~islo 135/04 i 36/09), obyvxw

OBVISCENW

o prinw{enim ri{eню же потребне преценьованє вплїву и о одредзованю обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на ìvotni {tredok проєкта базней станїци mobilnej telefoni> “НС2033_01 НС_Гайзибанска_станїца” Подприємство „KODAR INŽENJERING” D.O.O. зоз Беоґраду по овласценю ношителя проєкта „VIP MOBILE” D.O.O. Нови Беоґрад, Mlade`skih bri}adoh 21, podnwsol тому орґану vimogu za одлучованє о потреби преценьованя вплїву на ìvotni {tredok prowkta baznej stan<ci mobil nej te le foni< “НС2033_01 НС_Гайзибанска_станїца” у улїци Булевар ошлєбодзеня число 1, на катастерскей парцели число 4694/2, КО Нови Сад I, Gorod Novi Sad. Posle zaprovadzenogo postupku, Gorodska uprava za za|itu ìvotnogo {tredku dny 11. юлия 2016. roku prinwsla ri{enw ~islo VI-501-451/16 же потребне преценьованє вплїву на животни штредок и о одредзованю обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок. Z cilqom obviscovany zainteresovanej yvnosci tekst ri{eny obyvxw {e u calosci: Gorodska uprava za za|itu ìvotnogo {tredku, na osnovi ~lena 10. pasus 4. i 5. Zakona o precenqovanx vpl<vu na ì votni {tre dok (“Slu`be ni gla{n<k RS”, ~s. 135/04 i 36/09), ~lena 192. pasus 1. Zakona o ob|im upravnim postupku (“Slu`beni novini SRX” ~islo 33/97 i 31/01 i “Slu`beni gla{n<k RS” ~islo 30/10) i ~lena 11, 34. i 36. Odluki o Gorodskih upravoh Gorodu Novogo Sadu (“Slu`beni novini Gorodu Novogo Sadu”, ~islo 52/08, 55/09 i 11/10, 39/10, 60/10 i 69/13), postupaxci po vimogi „KODAR INŽENJERING” D.O.O. зоз Беоґраду по овласценю ношителя проєкта „VIP MOBILE” D.O.O. Нови Беоґрад, Mlade`skih bri}adoh 21, za odlu~ovanw o potrebi precenqovany vpl<vu na ìvotni {tredok prowkta radio baznej stan<ci mobilnей telefoniї “НС2033_01 НС_Гайзибанска_станїца” prino{i

RI[ENW

1. Utverdzuw {e `e za prowkt радио baznej stan<ci mobilnej telefoni< “НС2033_01 НС_Гайзибанска_станїца” у улїци Булевар ошлєбодзеня число 1, на катастерскей парцели число 4694/2, КО Нови Сад I, Gorod Novi Sad, no{itely prowkta „VIP MOBILE” D.O.O. Нови Беоґрад, Mlade`skih bri}adoh 21 (у дальшим тексту: Ношителя Проєкта) potrebne precenqovanw vpl<vu na `ivotni {tredok. 2. Одредзує ше же No{itelq Пrowkta, Студию о преценьованю вплїву на животни штредок за проєкт базней станїци мобилней “НС2033_01 НС_Гайзибанска_станїца” у улїци Булевар ошлєбодзеня число 1, на катастерскей парцели число 4694/2, КО Нови Сад I, Gorod Novi Sad, у поглядзе обсягу и змисту, вироби у складзе зоз членом 17. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок и Правилнїком о змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, число 69/05).

OBGRUNTOVANW

Подприємство „KODAR INŽENJERING” D.O.O. зоз Беоґраду по овласценю ношителя проєкта „VIP MOBILE” D.O.O. Нови Беоґрад, Mlade`skih bri}adoh 21, podnwsol тому орґану vimogu za одлучованє о потреби преценьованя вплїву на `ivotni {tredok prowkta baznej stan<ci mobil nej te le foni< “НС2033_01 НС_Гайзибанска_станїца” у улїци Булевар ошлєбодзеня число 1, на катастерскей парцели число 4694/2, КО Нови Сад I, Gorod Novi Sad. Зоз пrowktом планована реконструкция иснуюцей базней станїци и то так же будзе поставена тросекторна антенска система за обсяги GSM1800, UMTS и LTE. По єдна антена типа К742236 будзе ше хасновац за закриванє обсягох GSM1800, UMTS и LTE. По єдна антена типа К742215 будзе ше хасновац за закриванє UMTS обсяга. Плановани азимути антенох виноша 30 ступнї, 150 ступнї и 270 ступнї, респективно по секторох за шицки системи. Конфиґурация примодавача базней станїци за систе-

му GSM1800 2+3+2, за систему UMTS 2+2+2, а за систему LTE 1+1+1. U skladze zoz Zakonom o precenqovanx vpl<vu na ìvotni {tredok, o podnw{enej vimogi obviscena yvnosc z ogla{ovanqom u sredstvoh yvnogo informovany i MZ „Саве Ковачевич” . U zoz zakonom predpisanim terminу nw doru~eni dumany zainteresovanih or}anoh, or}anizacijoh i yvnosci. Ношитель проєкта доручел Контракт о закупе хтори заключени медзи Скупштину бивательох будинку зоз Нового Саду, Булевар ошлєбодзеня 1 и „Vip Mobile” doo, и Информацию о локациї, число V-353-308/16 од 21. юния 2016. року, хтору виробела Городска управа за урбанизем и квартельни роботи Городу Нового Саду. Ґу наведзеней вимоги ношитель проєкта приложел Фахову оцену обтерхованя животного штредку у локалней зони базней станїци мобилней телефониї “НС2033_01 НС_Гайзибанска_станїца” число ЕМ-2016-121/SO од 11. мая 2016. рокйу хтору виробела акредитована Лаборатория W-LINE zoz Беоґраду. Бazna stan<ca mobilnей телефониї “НС2033_01 НС_Гайзибанска_станїца” ma vkupnu efektivnu виzarxxcu moc векшу од 250 W на шицких секторох и за шицки обсяги. Posle rozpatrany vimogi no{itely prowkta i podatkoh o predmetnej lokaci<, harakteristikoh i pre cen qovanx mo`l<vih vpl<voh na ved zeno go prowkta na ìvotni {tredok, a maxci u oglydze è predmetna radio bazna stan<ca ma efektivnu vizarююцу moc vek{u yk 250 W i moè mac zna~nwj{i vpl<v na ìvotni {tredok–to~kа 12. podto~ka 13. Telekomunikacijni obwkti mobilnej telefoni< (baznej radio stan<ci) L<stini II Uredbi o utverdzovanx L<stini prowktoh za htori obovyzne precenqovanw vpl<vu i L<stini prowktoh za htori mo` vimagac precenqovanw vpl<vu na ìvotni {tredok (“S.G. RS” ~islo 114/08), a tot or}an u skladze zoz ~lenom 10. pasus 4. Zakona o precenqovanx vpl<vu odlu~el è potrebne precenqovanw vpl<vu. Zoz ~lenom 10. pasus 5. Zakona o precenqovanx vpl<vu na ìvotni {tredok, predpisane è zoz odluku zoz htoru ше utverdzuw è potrebne precenqovanw vpl<vu prowkta na ìvotni {tredok, nadpatraxci or}an moè odredzic i obsyg i zmist studi< o precenqovanx vpl<vu, co u tim slu~ax zrobene. Okrem rozpatrany intenziteta vpl<vu (viraèni zoz efektivnu vizarjovanu mocnoscu po{oreny), nadpatraxci or}an u konkretnim slu~ax rozpatrel i tirvanw vpl<vu – bazna stan<ca predstavy kontinualne `ridlo zarjоvаny. Primenxюci принципи prevenci< i predostro`nosci (~len 9. pasus 1. podto~ku 2. Zakona o za|iti ìvotnogo {tredku (“S.G. RS”, ~s. 135/04, 36/09, 36/09 – dr. zakon, 72/09 – dr. zakon i 43/11 – odluka US), zoz htorim {e vimaga è ka`da aktivnosc mu{i buc planovana и zaprovadzena na sposob è medzi in{im predstavy najmen{i rizik za lxdske zdravw, zoz Studix potrebne dokazac è za predmetni prowkt budze primenwna najlwp{a rozpolaгuxca i dostupna tehnolo}iy, tehn<ka i oprema. Maxci u oglydze napredok navedzene, а окреме специфичносц локациї (густо населєна бивательна зона) нєобходнє виробиц документ зоз хторим ше анализує и оценює квалитет творительох животного штредку на одредзеним просторе, medzisobni vpl<v isnuxcih i planovanih aktivnoscoh i utverdzux usloviy i miri za zoperanw, zmen{anw i odklonqovanw ~kodl<vih vpl<voh na ìvotni {tredok yk i mirи u slu~ax вдереня i obezpe~ic provadzenw vpl<vu `ridlа zarjovany, a to {e viklx~no mu{i obezpe~ic zoz Studix o precenqovanx vpl<vu na ìvotni {tredok, htoru bi trebal virobic multidisciplinarni fahovi tim. Na osnovi gore navedzenogo, ri{ene yk u dispozitive. Pouka o pravnim l<ku: Prociv togo ri{eny ношитель проєкта moè viyvic àlbу Pokra<nskomu sekretariytu za urbanizem, budovatelqstvo i za|itu ìvotnogo {tredku u ~a{e 15 dn< od dny доставаня ri{eny, pрейґ tого or}anu. Zainteresovana yvnosc moè обyvic àlbu prociv togo ri{eny u ~a{e 15 dn< od dny obyvjovany u sredstvoh yvnogo informovany, прейґ того or}anu.

РУСКЕ СЛОВО 29

ИНФОРМАТОР Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основи члена 10. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о поднєшеней вимоги за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта Ношитель проєкта „Телеком Сербия” а.д. Таковска 2, Беоґрад 2, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта ба зней ста нї ци мо бил ней те ле фо ниї „НС42/НСХ42,НСУ42,НСО42-НС-ПИ ВО ВАР НЯ МБ” у улїци Темеринска драга число 50, у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 104/51, К.О. Нови Сад III, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у про сторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110, Нови Сад, роботни днї од 10 до 15 годзин. Шицки заинтере совани, у чаше 10 днї од дня обявйованя того обвисценя, можу дац свойо думанє у писаней форми на адре су Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду.

Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основи члена 10. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о поднєшеней вимоги за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта Ношитель проєкта „Телеком Сербия” а.д. Таковска 2, Беоґрад 2, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НСУ170/НСЛ170-НС-НАРОДНОГО ФРОНТА” у улїци Народного фронта число 65, у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 3930/11, К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110, Нови Сад, роботни днї од 10 до 15 годзин. Шицки заинтересовани, у чаше 10 днї од дня обявйованя того обвисценя, можу дац свойо думанє у писаней форми на адресу Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду. Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основи члена 20. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о явним увиду, явней презентациї и явней розправи Студиї о преценьованю вплїву застатого стану проєкта на животни штредок Подприємство „Тelenor Common Operation” Оддїл Беоґрад-Нови Беоґрад, по овласценю ношителя проєкта „ТЕЛЕНОР” д.о.о. Младежских бриґадох 90, Нови Беоґрад, поднєсол тому орґану вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву застатого стану на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС Готел путнїк”, у улїци Илиї Оґняновича число 18, у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 2, К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110, Нови Сад, роботни днї од 10 по 15 годзин по 13. септембер 2016. року. У складзе зоз членом 6. Правилнїка о поступку явного увиду, презентациї и явней розправи о студиї о преценьовню вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, 69/05) заинтерсованих орґанох, орґанизацийох и явносц под час тирваня явного увиду можу поднєсц зауваги и думаня на студиї о преценьованю вплїву у писаней форми Городскей управи за защиту животного штредку. Явну розправу и презентацию ше отрима 14. септембра 2016. року, у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Руменацка 110, Нови Сад, на 11 годзин.

30 РУСКЕ СЛОВО

Городска управа за защиту животного штредку на основи члена 29. пасус 1. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок (“Службени глашнїк Републики Сербиї” число 135/04 и 36/09), обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о принєшеним ришеню з хторим дата согласносц на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта „Реконструкция циркулацийного пошореня зоз потребну реконтрукцию, добудову, горизонталного и вертикалного ґабарита обєкта на ТО „ВОСТОК”, у улїци Марка Милянова бб, на катастерскей парцели число 9313/2, К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад, ношителя проєкта Явне комуналне подприємство „НОВОСАДСКА ТОПЛАНА” Нови Сад Ношитель прoєкта Явне комуналне подприємство „НОВОСАДСКА ТОПЛАНА” Нови Сад, улїца Владимира Николича число 1, поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта „Реконструкция циркулацийного пошореня зоз потребну реконтрукцию, добудову, горизонталного и вертикалного ґабарита обєкта на ТО „ВОСТОК”, у улїци Марка Милянова бб, на катастерскей парцели число 9313/2, К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад. После запровадзеного поступку и предкладу Технїчней комисиї, Городска управа за защиту животного штредку дня 11. авґуста 2016. року принєсла ришенє число VI-501-403/16 з хторим дата согласносц на предметну Студию. З цильом обвисцованя заинтересованей явносци текст ришеня обявює ше у цалосци: Городска управа за защиту животного штредку, на основи члена 24. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок (“Службени глашнїк РС”, чс. 135/04 и 36/09), члена 192. пасус 1. Закона о общим управним поступку (“Службени новини СРЮ” число 33/97 и 31/01 и “Службени глашнїк РС” число 30/10) и члена 11, 34. и 36. Одлуки о Городских управох Городу Нового Саду (“Службени новини Городу Нового Саду”, число 52/08, 55/09 и 11/10, 39/10, 60/10 и 69/13), поступаюци по вимоги ношителя проєкта Явне комуналне подприємство „НОВОСАДСКА ТОПЛАНА” Нови Сад, улїца Владимира Николича число 1, у по ступку одлучованя о даваню согалсноци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта „Реконструкция циркулацийного пошореня зоз потребну реконтрукцию, добудову, горизонталного и вертикалного ґабарита обєкта на ТО „ВОСТОК”, у улїци Марка Милянова бб, на катастерскей парцели число 9313/2, К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад после запровадзеного поступку и звиту технїчней комисиї, приноши

РИШЕНЄ

1. Дава ше согласносц на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта „Реконструкция циркулацийного пошореня зоз потребну реконтрукцию, добудову, горизонталного и вертикалного ґабарита обєкта на ТО „ВОСТОК”, у улїци Марка Милянова бб, на катастерскей парцели число 9313/2, К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад. ношителя проєкта 2. Обовязує ше ношитель проєкта Явне комуналне подприємство „НОВОСАДСКА ТОПЛАНА” Нови Сад, улїца Владимира Николича число 1 же: – проєкт виведзе у складзе зоз приложену документацию и условиями и мирами защити хтори утвердзели други овласцени орґани и орґанизациї, а дати су у прилогу Студиї; – обезпечи условия и запровадзи мири за зоперанє, зменшованє лєбо одклоньованє чкодлївих вплївох на животни штредок, хторих єст у Студию, поглавє 8 „Опис мирох з цильом зопераня, зменшованя лєбо одклоньованє каждого значнєйшого чкодлївих вплївох на животни штредок”; 3. Ношитель проєкта длужни обезпечиц вивершованє програми нєпреривного провадзеня у складзе зоз важацима предписанями хтори дефиновани зоз поглавйом 9 „Програма провадзеня вплїву на животни штредок ” и же податки достати зоз мониторинґом доручи Аґенциї за защиту животного штредку, Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду и Городскей управи за инспекцийни роботи – Обласц инспекциї за защиту животного штредку;

ОБГРУНТОВАНЄ

Ношитель проєкта Явне комуналне подприємство „НОВОСАДСКА ТОПЛАНА” Нови Сад, улїца Владимира Николича число 1, поднєсол дня 21. юния 2016. року, вимогу число V-501-403/16 за даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта „Реконструкция циркулацийного пошореня зоз потребну реконтрукцию, добудову, горизонталного и вертикалного ґабарита обєкта на ТО „ВОСТОК”, у улїци Марка Милянова бб, на катастерскей парцели число 9313/2, К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад. Локация и намена проєкта у складзе зоз Ришеньом зоз хторим видата Локацийна дозвола число V-353-185/14 од 8. авґуста 2014. року хтору видала Городска управа за урбанизем и квартельни роботи. У складзе зоз Законом о преценьованю вплїву на животни штредок и Правилнїком о поступку явного увида, презентациї и явней розправи о студиї о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, число 69/05) запровадзени поступок преценьованю вплїву на животни штредок и обезпечене участвованє заинтересованих орґанох и орґанизацийох и явносци. Так же у поднєшеней вимоги явносц обвисцена у средствох явного информованя а од заинтересованих орґанох обвисцени МЗ „Дунай”. У законским термину, хтори предвидзени за явни увид, Студия о преценьованю вплїву на животни штредок предметного проєкта була виложена у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку по 25. юлий 2016. року. У складзе зоз членом 6. Правилнїка о поступку явного увида, презентациї и яней розправи о студиї о преценьованю вплїву на животни штредок предметного проєкта, була виложена у просторийох Городскей управи за защиту животного. Явна розправа и презентация Студиї отримана 26. юлия 2016. року у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку о чим составени записнїк зоз отриманей розправи о студиї о преценьованю вплїву предметного проєкта на животного штредку число V-501-403/16 од 26. юлия 2016. року хтори доручени шицким присутним. Понеже нє було думаня зоз предкладами за вименку и дополньованьом студиї о преценьованю вплїву проєкта на животни штредок, под час явного увида и после отриманей явней розправи, нє було потреби же би ше студия доручела ношителю проєкта на вименку и дополнєнє. Зоз ришеньом число V-501-403/16 о образованю и менованю предсидателя и членох технїчней комисиї за оцену Студиї о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта од 4. юлия 2016. року формована Технїчна комисия за оценьованє Студиї о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта, хтора випитала Студию о преценьованю вплїву и после запровадзеного, зоз законом утвердзеним поступком, о своєй роботи тому орґану доручела Звит число VI-501-403/16 од 9. авґуста 2016. року зоз оцену предметней Студиї о преценьованю вплїву и зоз предкладом же ше на исту да согласносц. Зоз увидом до комплетней документациї, после запровадзеного поступку и звиту технїчней комисиї константоване же Студия зробена у складзе Ришеньом число VI-501-1233/14 од 21. авґуста 2015. року зоз хторим утвердзена потреба преценьованю вплїву на животни штредок и предписани обсяг и змист студиї о преценьованю вплїву предметного проєкта на животни штредок хтори принєсла Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Законом о преценьованю вплїву на животни штредок и Правилнїком о змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, число 69/05). Кед ше Проєкт виведзе у складзе зоз технїчну документацию и кед ше випочитує шицки предвидзени мири за зменшованє лєбо зоперанє чкодлївих вплївох на животни штредок зоз точки 2. и 3. того ришеня, робота обєкта нє будзе значнєйше загрожовац животни штредок. На основи горе наведзеного ришене як у диспозитиве. Поука о правним лїку: Тото ришенє конєчне у управним поступку. Процив того ришеня ношитель Проєкта може порушац управни спор пред Управним судом у чаше 30 днї од дня од дня приманя ришеня, а заинтересована явносц у чаше 30 днї од дня обявйованя обвисценя о принєшеним ришеню у средствох явного информованя.

19. АВҐУСТ 2016.

Городска управа за защиту животного штредку на основи члена 29 Закона о преценьованю вплїву на животни штредок (“Службени глашнїк Републики Сербиї” число 135/04 и 36/09), обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о принєшеним ришеню же потребне преценьованє вплїву и одредзованю обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта радио базней станїци мобилней телефониї “НС2369_02 НС Нови_Сад_Авиятичарске_ населєнє 2” Подприємство “KODAR INŽINJERING” D.О.О. зоз Беоґраду по овласценю ношителю проєкта “VIP MOBILE” D.O.O., Нови Беоґрад, Младежских бриґадох 21 поднєсол тому орґану вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї “НС2369_02 НС Нови_Сад_Авиятичарске_ населєнє 2”, у улїци Миленка Ґрчича 6а, у Новим Садзе, на катастерскей парцели 3806 К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад. После запровадзеного поступку, Городска управа за защиту животного штредку дня 8. авґуста 2016. року принєсла ришенє число VI-501-452/16, же потребне преценьованє вплїву на животни штредок и о одредзованю обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок. З цильом обвисцованя заинтересованей явносци интеґрални текст ришеня обявює ше у цалосци: Городска управа за защиту животного штредку, на основи члена 10 пасус 4 и 5 Закона о преценьованю вплїву на животни штредок (“Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04) и члена 192 пасус 1 Закона о общим управним поступку (“Службени новини СРЮ, число 33/97 и 31/01 и “С.Г. Републики Сербиї” число 30/10) и члена 11 Одлуки о городских управох Городу Нового Саду (“Службени новини Городу Нового Саду”, число 52/08, 55/09 и 11/10, 39/10 и 60/10), поступаюци по вимоги ношителя проєкту “VIP MOBILE” D.O.O., Нови Сад, Младежских бриґадох 21, за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта “НС2369_02 НС Нови_Сад_Авиятичарске_ населєнє 2”, приноши

РИШЕНЄ

1. Утвердзує ше же за проєкт радио базней станїци мобилней телефониї “НС2369_02 НС Нови_Сад_Авиятичарске_ населєнє 2”, у улїци Миленка Ґрчича 6а, у Новим Садзе, на катастерскей парцели 3806 К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад, ошителя проєкту “VIP MOBILE” D.O.O., Нови Сад, Младежских бриґадох 21 потребне преценьованє вплїву на животни штредок. 2. Одредзує ше же би Ношитель Проєкту, Студию о преценяованю вплїву на животни штредок за проєкт радио базна станїца за мобилну телефонию ““НС2369_02 НС Нови_Сад_Авиятичарске_ населєнє 2”, у улїци Миленка Ґрчича 6а, у Новим Садзе, на катастерскей парцели 3806 К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад у поглядзе обсягу и змисту, виробел у складзе зоз членом 17. Закону о преценьованю вплїву на животни штредок и з правилнїком о змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок (“Службени глашнїк РС”, число 69/05). Студия о преценьованю вплїву на животни штредок муши мац: – прераховани уровень електромаґнетней емисиї на уровню од интересу, звонка (outdoor) и знука (indoor), кед станїца максимално роби – дац таке технїчне ришенє базней станїци хторе обезпечує же би наведзене жридло, кед роби зоз максималним капацитетом, нє прекрочує 10 одсто референтного гранїчного уровня хтори дефиновани зоз Правилнїком о гранїцох викладаня нєйонизуюцим зарйованю (“Службени глашнїк РС”, число 104/09).

ОБВИСЦЕНЄ

19. АВҐУСТ 2016.

ОБГРУНТОВАНЄ

Подприємство “KODAR INŽINJERING” D.О.О. зоз Беоґраду по овласценю ношителю проєкта “VIP MOBILE” D.O.O., Нови Беоґрад, Младежских бриґадох 21 поднєсол тому орґану вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї “НС2369_02 НС Нови_Сад_Авиятичарске_ населєнє 2”, у улїци Миленка Ґрчича 6а, у Новим Садзе, на катастерскей парцели 3806 К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад. Зоз проєктом планована реконструкция постояцей базней станїци и то так же будзе поставена тросекторна антенска система за обсяги DCS 1800, UMTS и LTE. Буду ше хасновац три антени продукователя Huawei типа ATR451715 за витворйованє DCS 1800, UMTS и LTE сервиса. Плановани азимути антенох виноша 10 ступнї, 170 ступнї и 280 ступнї, респективно по секторох за шицки системи. Конфиґурация примодавачох базней станїци за систему DCS 1800 то 2+2+2, UMTS то 3+3+3, а за систему LTE то 1+1+1. У складзе зоз Законом о преценьованю вплїву на животни штредок, о поднєшеней Вимоги обвисцена явносц зоз оглашованьом у средствох явного информованя, МЗ. “Юґовичево” и МЗ „Роботнїцки”. У зоз Законом предисаним терминє нє доручени думаня заинтересованих органох, организацийох и явносци. Ношитель проєкта доручел Поєдинєчни контракт за локацию TLN НС Авиятичарске населєнє заключени медзи Теленор доо, Беоґрад, Младежских бриґадох 90 и „VIP MOBILE” D.O.O., Младежских бриґадох 21, Беоґрад, Информацию о локациї за парцелу число 3806 К.О. Нови Сад I, хтору Виробела Городска управа за урбанизем и бивательни дїла Городу Нови Сад, число V-353-298/15 од 20. 06. 2016. року. Ґу наведзеней вимоги ношитель проєкта доручел Фахову оцену обтерхованя животного штредку у локалней зони базней станїци мобилней телефониї “НС2369_02 НС Нови_Сад_Авиятичарске_ населєнє 2” число ЕМ-2016-124/SO, хтору виробела акредитована Лаборатория “W LINE” зоз Беоґраду. Базна станїца мобилней телефониї “НС2369_02 НС Нови_Сад_Авиятичарске_ населєнє 2” ма вкупну ефективну моц зарйованя векшу як 250 W на шицких трох секторох за обсяги DCS1800, UMTS и LTE. Зоз анализу комплетней вимоги, окреме Фаховей оцени обтерхованя животного штредкуу локалней зони базней станїци мобилней телефониї “НС2369_02 НС Нови_Сад_Авиятичарске_ населєнє 2”, а маюци у оглядзе же базна станїца представя континуоване жридло зарйованя, же зоз прераховйованьом достати вредносци поля при максималней роботи базней станїци преходзи 10 одсто референтней гранїчней вредносци за шицки фреквенцийски обсяги, же нє предвидзена анї єдна конкретна мира защити од нєйонизуюцих зарйованьох (зменшанє число активних каналох, хаснованє опреми хтора продукує нїзши уровнї поля, иншаки напрями антенох лєбо вибор другого обєкту на хтори би ше могла инсталовац базна станїца), маюци у оглядзе начала защити од нєйонизуюцих зарйованьох хтори предвидзени зоз членом 3. точка 1. и 2. Закону о защити од нєйонизуюцих зарйованьох (“Службени глашнїк РС”, число 36/09) и то же кажде нєпотребне викладанє нєйонизуюцим зарйованю нє дошлєбодзене як и то же ше преценює хасен хтори хаснованє жридла дава дружтве у одношеню на потенциялни ризики наступаня чкодлївого зарйованя пре хаснованє жридла и применююци начала превенциї и осторожносци (член 9. точка 1. подточка 2. “Службени глашнїк РС”, число 135/04, 36/09,

36/09- др закон, 72/09 – др. Закон и 43/11 – одлука УС), з хторим ше вимага же би кажда активносц мушела буц планована и запровадзена на способ же медзи иншим представя найменши ризик за здравє людзох, Городска управа за защиту животного штредку оценєла же ношитель проєкта муши обезпечиц таке технїчне ришенє за станїцу, же би жридло зарйованя зоз свою роботу нє премаховало 10 одсто референтного гранїчного уровня викладаня жительства електричним, маґнетним и електромаґнетним польом розличней фреквенцї, хтори дефиновани зоз Правилнїком о гранїцох викладаня нєйонизуюцим зарйованю, кед станїца роби з максималним капацитетом. Окрем розпатраня интензитету вплїву (хтори виражени з ефективно виказану моц пошореня), компетентни орґан у конкретним случаю розпатрел и тирванє вплїву – базна станїца представя континуалне жридло зарйованя. После розпатраня вимоги ношителя проєкта и податкох о предметней локациї, характеристикох и преценьованю можлївих вплївох наведзеного проєкта на животни штердок, а маюци у оглядзе, же предметна радио базна станїца ма ефективну визарююцу моц векшу од 250 W и може значно вплївовац на животни штредок – точка 12 и 13 Телекомуникацийни обєкти мобилней телефониї (базни радио станїци), Лїстини II Уредби о утвердзованю Лїстини проєктох за хтори обовязне преценьованє вплїбву и Лїстина проєктох за хтори ше може вимагац преценьованє вплїву на животни штредок (“Службени глашнїк РС”, число 114/08), тот орґан у складзе зоз членом 10 точка 4 Закону о преценьованю вплїву одлучел же нєобходне преценьованє вплїву. Зоз членом 10. точка 5. Закону о преценьованї вплїву на животни штредок, предписане зоз одлуку з хтору ше утвердзує же потребне преценьованє вплїву проєкту на животни штредок, компетентни орґан може одредзиц и обсдяг и змист студиї о преценьованю вплїву, цо у тим случаю и поробене. Okrem rozpatrany intenziteta vpl<vu (viraèni zoz efektivnu vizarjovanu mocnoscu po{oreny), nadpatraxci or}an u konkretnim slu~ax rozpatrel i tirvanw vpl<vu – bazna stan<ca predstavy kontinualne `ridlo zarjоvаny. Primenxюci принципи prevenci< i predostro`nosci (~len 9. pasus 1. podto~ku 2. Zakona o za|iti ìvotnogo {tredku (“S.G. RS”, ~s. 135/04, 36/09, 36/09 – dr. zakon, 72/09 – dr. zakon i 43/11 – odluka US), zoz htorim {e vimaga è ka`da aktivnosc mu{i buc planovana и zaprovadzena na sposob è medzi in{im predstavy najmen{i rizik za lxdske zdravw, zoz Studix potrebne dokazac è za predmetni prowkt budze primenwna najlwp{a rozpolaгuxca i dostupna tehnolo}iy, tehn<ka i oprema. Маюци у оглядзе шицко наведзене, нєобходне виробиц документ з хторим ше анализує и оценює квалитет животного штредку на одредзеним просторе, медзисобни вплїв постояцих и планованих активносцох и утвердзує условия и мири за зоперанє, зменшанє и одклоньованє чкодлївих вплївох на животни штредок як и мирох у случаї нєщесца и обезпечованя провадзеня вплїву жридлох зарйованя, a то ше виключно може обезпечиц зоз Студию о преценьованю вплївуна животни штредок, хтору би требал виробиц мултидисциплийни фахови тим. На основи винєшеного одлучене як у диспозитиве: Поука о правним лїку: процив того ришеня ноштель Проєкта ше мож жалїц Покраїнскому секретарияту за урбанизем и защиту животного штредку, у чаше 15 днї од дня приєма ришеня, тому орґану. Заинтересована явносц ше може жалїц тому орґану у чаше 15 днї од дня його обявйованя у средствох явного информованя, тому орґану.

ли число 3930/11, К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110, Нови Сад, роботни днї од 10 по 15 годзин по 13. септембер 2016. року. У складзе зоз членом 6. Правилнїка о поступку явного увиду, презентациї и явней розправи о студиї о преценьовню вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, 69/05) заинтерсованих орґанох, орґанизацийох и явносц под час тирваня явного увиду можу поднєсц зауваги и думаня на студиї о преценьованю вплїву у писаней форми Городскей управи за защиту животного штредку. Явну розправу и презентацию ше отрима 14. септембра 2016. року, у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Руменацка 110, Нови Сад, на 11 годзин.

РУСКЕ СЛОВО 31

СПОРТ ФОДБАЛСКИ КЛУБ „РУСИН”

ПЕРШЕНСТВО ПОЧИНА ШЛЇДУЮЦОГО ВИКЕНДУ У остатнїм контролним змаганю, пред початком новей сезони у Подручней фодбалскей лиґи Зомбор–Бачка Паланка, Русин внєдзелю, 13. авґуста, бавел у Кули: ФК „Кула” – ФК „Русин” 1:3 (0:1) Ґоли за Русин дали Я. Кулич, Б. Орос и Д. Орсаґ. Русин у Кули бавел у составе: Ж. Орос, Илич, Толик (Ламош), Барна, Будински, Павлович, Б. Орос, Д. Гарди, Дюканович (Пап), Я. Кулич (Орсаґ). По змаганю тренер Златко Саянкович виявел: – Психично и физично зме порихтани и озбильно рушиме до першенства. Першенство нє будзе лєгке, бо екипи квалитетни. Пририхтуюци ше за першенство отримали зме 23 тренинґи и одбавели 6 контролни змаганя. На тренинґох вше було вецей як 20 бавячох. Нови бавяче: Пап, Ивич, Кончар, Дюканович... Чапко пошол за судию, Й. Гарди спочатку нє будзе бавиц, а Дюрич пошол зоз Клубу – резимовал Саянкович. Змаганє ФК „Русин” – ФК „Крила Країни” ше будзе бавиц на нєдзелю на Ярашу, а почнє на 17 годзин. В. Сеґеди

РОЗПОРЯДОК ЗМАГАНЬОХ У ЄШЕНЬСКЕЙ ЧАСЦИ 1. коло: ФК „Русин” – ФК „Крила Країне” 2. коло: ФК „Славия” (Пиньвиц) – ФК „Русин” 3. коло: ФК „Русин” – ФК „ЖАК” (Зомбор) 4. коло: ФК „БСК” (Бачки Брестовец) – ФК „Русин” 5. коло: ФК „Русин” – ФК „Борац” (Бачки Ґрачац) 6. коло: ФК „Будучносц” (Младеново) – ФК „Русин” 7. коло: ФК „Русин” – ФК „Херцеґовац” (Ґайдобра) 8. коло: ФК „Стари ґрад” (Б. Паланка) – ФК „Русин” 9. коло: ФК „Русин” – ФК „Тереквеш” (Свилоєво) 10. коло: ФК „Полет” (Сивац) – ФК „Русин” 11. коло: ФК „Русин” – ОФК „Шикара” (Зомбор) 12. коло: ФК „Младосц” (Крущич) – ФК „Русин” 13. коло: ФК „Русин” – ФК „Липар” 14. коло: ФК „Младосц” (Бачки Петровец) – ФК „Русин” 15. коло: ФК „Русин” – ФК „Хайдук юниор” (Кула)

ФК „БАЧКА 1923”

ДЕБИТУЮ У НОВОСАДСКЕЙ ЛИҐИ

ПРОМОЦИЯ НА „ДНЬОХ ПАПРИҐИ” Руководство ФК „Русин” активно ше уключело до манифестациї „Днї керестурскей паприґи” дзе мали свой штанд, и предавали маїци, шали, шольки з меном Клубу и шицко швидко попредане. Маїци куповали и дїловни партнере котри були перши дзень на манифестациї, дакедишнї фодбалере з иножемства. На нєдзелю, 21. авґуста, кед до Керестура на Яраш приходзи екипа „Крила Країни” зоз Бачкей Паланки, Русин ознова будзе мац свой штанд дзе навияче и любителє того Клубу знова годни купиц дацо цо их будзе здогадовац на ФК „Русин”.

32 РУСКЕ СЛОВО

Дюрдьовска Бачка ше после прешлорочного освоєного першенства пласовала до висшого ранґу змаганя односно до новосадскей лиґи дзе на нєдзелю бави перше змаганє. Фодбалере Бачки на чолє з тренером Ґораном Андєлковичом почали пририхтованя за нову сезону 20. юлия, медзитим, як гваря у клубе нє бавело ше вельо пририхтуюци змаганя, алє ше вецей тренирало. Под

час пририхтованьох Бачка мала лєм даскельо змаганя, а бавела и на турнире „Яша Баков” дзе забрала друге место. Состав Бачки ше значнєйше нє менял, углавним то бавяче з Дюрдьова, а єст и даскельо бавячох хтори ше врацели до Клубу, а то Ерделян, Ружич и Тривунович. Перше змаганє у першенстве Бачка бави на нєдзелю у Сириґу процив домашнього ОФК „Сириґ”. М. Р.

ОТРИМАНИ МЕМОРИЯЛНИ ФОДБАЛСКИ ТУРНИР У БАЧИНЦОХ

ДОМАШНЇМ ПЕРШЕ МЕСТО У Бачинцох прешлей соботи и нєдзелї отримани треци Мемориялни фодбалски турнир ,,Влада Илич-Влаца”, на хторим у конкуренциї штирох екипох: Синдєлича зоз сушедного Ґубарцу, Борца з Илинцох, Єдинства з Люби и домашнїх ОФК „Бачинцох”, победзели праве домашнї ОФК „Бачинци”. Першого дня бавели Синдєлич – Єдинство 4:2 и ОФК „Бачинци” – Борец 5:1. Внєдзелю у финалу бавели ОФК „Бачинци” и Синдєлич и победзели домашнї зоз 7:1. Борец завжал треце место, а Єдинство штварте. Домашнї ше можу похвалїц и же мали найлєпших бавячох, а то були Деян Блаженович, Предраґ Меничанин тиж з ОФК „Бачинци”, найлєпши ґолґетер зоз седем ґолами, а найлєпши ґолман Сава Баряктарович. Награди найлепшим екипом и поєдинцом придал Слободан Лазаров, предсидатель Совиту МЗ Бачинци. Спомнути турнир бул ,,зогриванє” пред початком єшеньскей часци першенства ОФЛ Шид Вл. Дї. хторе почнє на нєдзелю 21. авґуста. 19. АВҐУСТ 2016.

СПОРТ У РАМИКОХ СБ „ЯША БАКОВ” НА ПАЛИЧУ ОТРИМАНИ ТУРНИР У ОДБОЙКИ НА ПИСКУ

ВЕРБАЩАНЄ НАЙЛЄПШИ Внєд зелю на Паличу отримани турнир у одбойки на писку у рамикох Спортских бавискох „Яша Баков”. Турнир орґанизовали Дружтво Руснацох у Суботици и Спортске здруженє „Яша Баков”, а участвовали седем екипи – КПД „Дюра Киш„ Шид, КУД „Тарас Шевченко” Дюрдьов, СД „Русин” Руски Керестур, Руски Културни Центер Нови Сад, Дружтво Руснацох Суботица, КПД „ДОК” Коцур, КПД „Карпати” Вебас хтори були подзелєни до двох ґрупох. У ґрупи А: Суботица, Дюрдьов, Шид, Руски Керестур. У ґрупи Б: Нови Сад, Коцур, Вербас. А ґрупа так бавела: Дружтво Руснацох – СД „Русин” 2:0 (21-15 / 21-18), КУД „Тарас Шевченко” – КПД „Дюра Киш” 0:2 (1021/13-21), Дружтво Руснацох – КПД „Дюра Киш” 2:0 (21-9/2119) Дружво Руснацох – КУД „Тарас Шевченко” 2:0 (213/21-9) КУД „Тарас Шевченко” – СД „Русин” 0:2 (20-22 / 1721) СД „Русин” – КПД „Дюра Киш” 0:2 (15-21/ 14-21) Б ґрупа так бавела: Руски Културни Центар – КПД „ДОК” 2:0 (21-6 / 21-6) Руски Културни Центар – КПД „Карпати” 0:2 (7-21/821) КПД „ДОК” – КПД „Карпати” 0:2 (7-21/14-21). За екипу КУД „Тарас Шевченко” Дюрдьов бавели: Лидия Горняк, Кристина Горняк, Оливера Пап, Давид Салаґ, Милош Малеш. КПД „ДОК” Коцур: Колєсар Златко, Маґоч Владимир, Михайло Чордаш, Микола Горняк. КПД „Дюра Киш” Шид: Слободан Кривошия, Алексан-

дар Радин, Цвика Радивоєвич, Владислав Папуґа. Дружтво Руснацох Суботица: Тияана Крижанович, Драґан Стокич, Дарио Пеїч, Ненад Коїч. КПД „Карпати” Вебас бавели: Милян Кривокапич, Микола Скубан, Александра Вейнович, Милош Вуйнович. Руски Културни Центер Нови Сад бавели: Владимир Иван, Борис Фейди, Томислав Горняк, Милан Токич. За екипу СД „Русин” Руски Керестур бавели: Янко Хома, Михайло Сабадош, Деян Надь, Себастиян Няради. После змаганьох по ґрупох, у змаганьох за пласман перше место освоєла екипа КПД „Карпати” з Вербасу, друге екипа домашнїх – Дружтва Руснацох у Суботици, а треце место освоєла екипа КПД „Дюра Киш” зоз Шиду. Штварта була екипа Руского културного центру з Нового Саду, керестурски „Русин” освоєл пияте, док шесте и седме место подзелєли екипи КУД „Тарас Шевченко” з Дюрдьова и КУД „ДОК” з Коцура. Шлїдуюци турнир у рамикох СБ „Яша Баков” будзе у фодбалє 3 на 3 початком септембра Руским Керестуре. Я. Х.

ФК „ИСКРА” ЗОЗ КОЦУРА

ПОРАЖЕНЄ У КРУЩИЧУ

Фодбалски клуб „Искра” зоз Коцура всоботу, 13. авґуста, одбавел ище єдно пририхтуюце змаганє, и то у Крущичу процив екипи „Младосци”. „Младосц” на тим змаганю указала же є у тей хвильки лєпша екипа и победзела зоз резулататом 4:1. Єдини ґол за Искру дал Милош Мусич. На пияток, 19. авґуста, будзе схадзка лиґи, та ше будзе знац и розпорядок змаганя. З. К. 19. АВҐУСТ 2016.

РУСКЕ СЛОВО 33

СПОРТ ДРУГИ ДЗЕНЬ МАНИФЕСТАЦИЇ „ДНЇ КЕРЕСТУРСКЕЙ ПАПРИҐИ” ОТРИМАНИ НА ГИПОДРОМЕ „ЛЕЇ” Пише: Мария АФИЧ

ПУБЛИКА УЖИВАЛА У КОНЬОХ И У РОЗВАГИ

У орґанизациї Конїцкого клубу „Русин” з Руского Керестура, други дзень Манифестациї „Днї керестурскей паприґи”, 14. авґуста, на Гиподроме „Леї” отримани дринґацки обегованя коньох

ершираз су отворени зоз державну гимну, а пополадньова програма почала з дефилеом парадних запрагох членох домашнього Клубу з Керестура, Коцура и Крущичу, и госца з Боґоєва-Червинки. Кус познєйше парадни запраги вожели и дзеци, Керестурци – Иґор Папуґа, Анита Чизмар, Матей Чапко и Лана Петрович з Червинки, за цо од орґанизатора достали погари. ПОДЗЕЛЄНИ ПРИПОЗНАНЯ ВЕТЕРАНОМ

Янко Планчак достал погар як подзекованє за його длугорочне доприношенє конїцкому спорту у Руским Керестуре

34 РУСКЕ СЛОВО

Предсидатель КК „Русин” Желько Папуґа з тей нагоди и ветераном и учашнїком у дефилеу подзелєл припознаня – Якимови Чизмарови, Владови Медєшови и Дьорьови Петровичови, док Янкови Планчакови уручел погар як подзекованє за його длугорочне доприношенє конїцкому спорту у Руским Керестуре. Як визначене, Планчак котри пред вецей як 20 роками бул зачатнїк и инициятор конїцкого спорту и Клубу у Керестуре, прицагнул и велїх других , а ище вше є у нїм активни. Погари за подзекованє у єднопрагох достали и домашнї Владо Орос, Михайло Сакач з Коцура и Лорен Салма з Крущичу. Окремне припознанє достал и длугорочни члей Клубу Ґабор Медєши котри кажди рок на своїм прикочу превожи вельке число дзецох. Потим шлїдзели пейц єднозапрагни дринґацки обегованя на 1800 метери, у хторих участвовали конї власнїкох з вецей войводянских местох и з Нишу. 19. АВҐУСТ 2016.

СПОРТ У двох обегованьох участвовал и спомнути, домашнї змагатель – Янко Планчак, у єднозапрагним и у ревиялним двозапрагним дринґацким обегованю, и освоєл треце место. Орґанизатор прейґ спонзорох обезпечел пенєжни награди за перши штири завжати места, а побиднїкови у каждим обегованю додзелєни и погар, хтори у ревиялним обегованю додзелєл предсидатель Конїцкого союзу Сербиї за парадни запраги и орґанизацию змаганьох Вєко слав Пападоколо. БОГАТА ЗАБАВНА ПРОГРАМА

Атрактивне було бависко „Влап награду” – дзе требало влапиц праше

Домашнї Конїцки клуб медзи обегованями першираз орґанизовал и богату забавну програму за публику, хтору похвалєл и судийски тим. Интересантне було змаганє за старших у нацагованю штранґа, дзе участвовали шейсц екипи, а победзела екипа Михайла Пашу. Вельо дзеци ше приявели за обегованє у мехох, та ше змагали у двох ґрупох по двацецеро. У першим змаганю найшвидша була Адрияна Штранґар а у другим Деян Надь. Окреме атрактивне було бависко „Влап награду” дзе дзеци оганяли заяца, а у другим бависку вєдно зоз старшима требало влапиц праше. Заяца влапел Давид Селинґер, а праше товарише, Владимир Скубан и Борис Штранґар. На керестурских Лейох було вельо публики и любительох коньох, и то нє лєм з Керестура и околїска, алє и з велїх войводянских местох.

ПОБИДНЇКИ ОБЕГОВАНЬОХ У єднозапрагних дринґацких обегованьох участвовали тогорочни гарла 3 роки и старши, а у першим обегованю з меном Месна заєднїца Руски Керестур перше место освоєл конь Кинцеш власнїка зоз Дрляну. У другим обегованю хторе мало мено Скупштини општини Кула перши бул конь Самбар Джет (ИТ) зоз Чантавиру, а воно було и наймасовнєйше, аж з дзевец змагателями. Треце обегованє мало мено спонзора Ремеселнїки и привреднїки Руски Керестур и у нєй перши бул конь Ґалеб II зоз Нишу, а у штвартим з меном Днї керестурскей паприґи победзел конь з меном Аба, тиж власнїка з Нишу. У пиятим обегованю з меном Мемориял - яр 89, найшвидши бул конь Пуси С з Малого Идьошу. У шестим, ревиялним двозапрагним обегованю з меном Конїцки клуб „Русин” найшвидше було гарло Линдис. Треба спомнуц же у змганьох нє участвовали шицки скорей приявени конї, а дзепоєдни ше приявели и пред самим стартом.

У нацагованю штранґа, дзе участвовали шейсц екипи, победзела екипа Михайла Пашу

19. АВҐУСТ 2016.

За шицких орґанизатор пририхтал и єдзенє у двох котлох, Здруженє женох „Байка” предавало колачи, а зоз своїм штандом було и Здруженє паприґарох „Капсикум анум”. Друженє под шатром и зоз гудацами потирвало до позней ноци. Орґ а ни за то ром обегованьох мож пригвариц єдино же за госцох хтори пришли з наисце велїх местох хибели драгокази по гиподром „Леї”.■ Фото: Любомир ДУДАШ

РУСКЕ СЛОВО 35

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ РОК LXXII ЧИСЛО 33 (3694) НОВИ САД, 19. АВҐУСТ 2016.

■ ДНЇ ПАПРИҐИ – РОЗВОЙ ПРИВРЕДНОГО БРЕНДА КЕРЕСТУРА

Фото: Дю. Винаї

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

ПОМОГНЇЦЕ, РОЗПИТАЙЦЕ ШЕ, ПРЕПОЗНАЙЦЕ!

■ У БЕОҐРАДЗЕ

– ДНЇ РУСКЕЙ КУЛТУРИ

Фотоґрафия: K006a_0161N