Ruske slovo 32

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ РОК LXXII ЧИСЛО 32 (3693) НОВИ САД, 12. АВҐУСТ 2016.

■ ПОРЦИЯ НА КВАРТЕЛЇНУ

Фото: Сенка Надь

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

ОГЛЯДНУЦЕ НА ПРЕШЛОСЦ еб редакция „Руского слова”, у сотруднїцтве зоз Заводом за културу войводянских Руснацох, Музейом Войводини и Покраїнским заводом за защиту памятнїкох, поволує читачох новинох „Руске слово” и нащивительох сайта (www.ruskeslovo.com) же би помогли препознац особи на старих фотоґрафийох. Фотоґрафиї хтори ше будзе обявйовац на сайту и у новинох диґитализовани, а пре точне идентификованє особох на сликох, хтори маю окремну музейну вредносц, потребна помоц од ширшей явносци. Шицки фотоґрафиї настали у дакедишнєй фотоґрафскей роботнї Бруґошових у Руским Керестуре. Кажду фотоґрафию ше подпише зоз одредзену шифру, та кед же препознаце даєдну, лєбо вецей особи на фотоґрафиї, модлїме Вас же бисце явели до Заводу на число телефона 021/548-421, лєбо на мейл: zavod.rusini@gmail.com. Фотоґрафиї ше будзе обявйовац длугши часови период, а на сайту буду пошоровани на окремним месце, так як виходза у новинох.

В

ПОМОГНЇЦЕ, РОЗПИТАЙЦЕ ШЕ, ПРЕПОЗНАЙЦЕ!

■ ОЖИВЙОВАНЄ ФЕЙСБУК

„ЛИТЕРАТУРИ ПО РУСКИ”

Фотоґрафия: K006a_0160N

ИНТЕРМЕЦО БУДИНКИ РУСКИХ ШКОЛОХ ПРЕЗ ИСТОРИЮ

НОВИ СА Д

2 РУСКЕ СЛОВО

Г

рекокатолїцка парохия у Новим Садзе ше намагала вирних тримац коло себе, та 1829. року купела будинок за потреби рускей школи. О початкох роботи школи нєт податки, бо архива спалєна 1848. року. Но, Конфесионална руска школа започала роботу вєшенї 1863. року, а перши учитель бул Петро Поляк, и теди було коло 30 дзеци дороснутих до школи. З початку Маґистрат обезпечовал лєм часц плаци за учителя, а другу часц подмирйовал крижевски епископ. Познєйше городска управа превжала на себе шицки трошки витримованя рускей школи, як и за други образовни установи у варошу. Настава на руским язику ше отримовала док було школярох. Aлє и по нєшка ше до просторийох того будинку сходза Руснаци. Там змесцени Руски културни центер и робя рижни секциї коло хторих ше Руснаци у Новим Садзе анґажую. Учительки цо тримаю руски язик у новосадских школох зоз школярами отримую рижни змистово обдумани роботнї на хторих нєпреривно чуц руску бешеду. В. В.

12. АВҐУСТ 2016.

ЗМИСТ

УВОДНЇК Пише: Ясмина ДЮРАНЇН, редакторка веб-сайту

■ Тижньовнїк 4–5. Вецейязичне локалне информованє 6–7. Безпечносц гражданох и миґрантох у Шидзе

■ Нашо места 8. Виберанки за Совити Месних заєднїцох у жабельскей општини 10–11. Порция на видаванє квартельох

■ Економия 13. Овоцарство у Шидзе

■ Култура и просвита 14–15. Студенти процив огранїченя студираня 16. У Коцуре представена литература за дзеци на ромским язику

■ Мозаїк 18–19. Робиц и путовац по ЗАД

■ Людзе, роки, живот 20–21. Нашо госци – Хромишово, погосцителє зоз Дюрдьова 22–23. Животна приповедка Мелани Бушовей з Коцура

■ Духовни живот 24–25. Ювилей святилїща Мариї Текийскей у Петроварадину

■ Информатор

26–32. Оглашки и In memoriam

■ Спорт 34–35. Ноцни турнир у Керестуре На насловним боку – Оживйованє „Литертури по руски” у Керестуре Авторка фотоґрафиї – Сенка Надь

„РУСКЕ СЛОВО” МА СВОЮ АПЛИКАЦИЮ Новинско-видавательна установа „Руске слово” того тижня у технолоґийним смислу крочела напредок. У ери диґитализациї, кед нам шицко лєм на „клик” оддалєне, и наша Установа понукла читачом свойо змисти пречитац на ище єдней диґиталней платформи – прейґ апликациї. Од тераз вистки, статї, звити и други тексти годно читац и на телефону, лєбо таблету. Апликацию мож зняц у Ґуґл-предавальнї апликацийох, на www.play.google.cоm, дзе у горнєй линиї треба лєм з латинку удуркац Руске слово. Кед маце телефон зоз иос лєбо андроид оперативну систему, на десктопу вашого телефона будзе инсталована сличка Руского на котру треба лєм раз кликнуц кед жадаце пречитац вистки. Тексти буду синхронизовано виходзиц и на сайту (www.ruskeslovo.com) и у апликациї, та кажди читач може вибрац хтори тексти пречита – з катеґориї Руске слово, Рутенпрес, МАК, лєбо тексти о Руснацох хтори прекладаме на сербски язик. Важне знац и тото же, у одношеню на други меншински заєднїци хтори информую на своїх мацеринских язикох, НВУ „Руске слово”, и у друкованим и у електронским виданю, наисце на самим верху. Но, нашо намаганя, насампредз, же бизме ше ище баржей приблїжели ґу нашим люд зом, а дзекуюци тей апликациї, доступни буд земе ширцом швета. НВУ „Руске слово” ше нє застанови на тим, алє уж даскельо мешаци пририхтує и он-лайн предаванє кнїжкох, о чим явносц буд зе информована у наиходзацим периодзе.

* ”РУСКЕ СЛОВО” – гласнїк по руски * Виходзи каждого пиятку * Снователь Национални совит рускей националней меншини * Видава НВУ ”Руске слово”, Нови Сад * Перше число вишло 15. юния 1945. року у Руским Керестуре * Адреса: НВУ ”Руске слово”, Булевар ошлєбодзеня 81/7, 21000 Нови Сад * Редакция: заменїк одвичательного редактора Иван Сабадош – редакторе/ки – Дюра Винаї, Мирон Горняк-Кухар, Михайло Зазуляк, Александар Паланчанин, Олена Планчак-Сакач, Славица Фейса, Ясмина Дюранїн; новинаре/ки – Мария Афич, Влада Дїтко, Сенка Надь, Сандра Саламун, Ана Маркович, Танита Ходак * Язична редакторка – Блажена Хома-Цветкович * Технїчна редакторка – Люпка Цвеїч; компютерски обробок – Вероника Вуячич, Мария Гудак, Таня Салонтаї * Телефони: 021/6613-697, 021/6624708, 021/6623-076; 021/6621-433 * Телефакс 021/528-083 * Предплата за цали рок: у жеми 1 500 динари, а у иножемстве 100 евра * Жиро-рахунок Banca Intesa a.d. Beograd 160-923244-82 * Девизни рахунок 160-0050870024999-53 * Рукописи ше нє враца * Друкує Друкарня ” Maxima graf” Пет роварадин * E-mail: ruske.redakcija@gmail.com * Web site: www.ruskeslovo.com * YU ISSN 0350-4603 * COBISS SR-ID 15915778 * Друковани тираж 2 100 *

Direktorka MARTICA TAMA[ *** Odvi~atelqni redaktor dr BORIS VAR]A

12. АВҐУСТ 2016.

РУСКЕ СЛОВО 3

ТИЖНЬОВНЇК

Пишу: Редакция и мрежа дописовательох

М

ЛОКАЛНИ МЕДИЇ У НОВИХ ОБСТАВИНОХ

ВЕЦЕЙЯЗИЧНОСЦ ОД ПРОБЛЕМУ ПОСТАВА ПРЕДНОСЦ

Фото: В. В.

едийна ре форма у Сербиї базована на виступаню держави з медийней сфери, односно їх „знїманю” з буджета и приватизациї. Окрем з власних и комерциялних жридлох, финансованє плановане виключно по проєктох, у хторих главни критериюм, як предвидзене, сполньованє явного интереса у обласци информованя. Мали медиї хтори под скарбом локалней самоуправи емитовали вецейязичну програму, окреме чежко прияли таки обсяжни пременки. Насампредз ше обавало же програма за Того лєта и на єшень будзе рок як приватизована векшина локалних розщипкани авдиториюм електронских медийох хтори емитую програму и по руски. без комерциялного потенДзепоєдни медиї добре функционую у нових обставинох, циялу же би прицагла увадаєдни ше розвиваю, алє єст и проблеми гу приватнїкох, цо би за пошлїдок мало гашенє тих медийох. У дзепоєдних слу- проєкти того медия достали потримовку и на покраїнчайох, так и було. У медзичаше, у векшини локалних са- ским и на републичним уровню, гоч, правда, меншу. – По проєкту хтори нам прилапени на општинским моуправох реализовани єден лєбо два круги конкурсох за софинансованє информованя у явним интересу, цо уровню, у „Кулскей комуни” зме на по два боки звекшаосновни инструмент медийней реформи. Тераз ше пома- ли подлїстки по мадярски и по руски, на нашим „Q” рали указує же вецейязичносц нє терха, алє аж и компара- дию маме 18 годзини програми на меншинских язикох тивна предносц, понеже розписоваче конкурсох на шиц- до тижня, дзе годзина и пол кажди роботни дзень, и два ких трох уровньох власци – републичней, покраїнскей и годзини внєдзелю по руски – толкує Миланка Попович, и гвари же у случаю потреби, єст простору за ширенє локалней, окреме водза рахунку о тей обласци. змистох по руски, насампредз кед слово о радийней соботовей програми. Ґу тому, од єшенї би требало почац ЄСТ ПРОСТОРУ ЗА РОЗВОЙ порядне емитованє програми кулскей телевизиї, дзе тиж Општина Кула нєдавно одобрела софинансованє про- планована програма по руски. Кед слово о ефектох приватизациї на кулски локални єкта у обласци явного информованя чий ношитель ИПЦ „Кула”. Локална фахова комисия тому, нєшка тиж при- медий, вона гвари же затераз ствари иду на лєпше. Нїхватному медию , додзелєла 3, 3 милиони динари за про- то од занятих нє остал без роботи, обновена технїка и єкт у обласци вецейязичного информованя (сербски, ма- унапредзує ше медийну продукцию. Медзитим, кед слодярски, руски, українски и нємецки), а 300 тисячи до- во о проєктним финансованю, и попри тим же ше кулски стал проєкт Клик радия за викенд емисию по руски. По медий затераз добре знаходзи у тей обласци, Миланка обгрунтованю Комисиї, ИПЦ „Кула” найкомплетнєйши Попович ма зауваги на тот концепт. – Проєктне финансованє би требало унапредзовац, а понукач проєкта, а Радио Клик, як нови емитер, достал потримовку за пилот проєкт. У першим случаю, арґу- нє отримовац роботу медийох. Дакеди, кед зме у кулскей мент традиция и деценийне присуство у медийним про- општини мали моцну привреду, медий могол жиц од сторе кулскей општини, практичне искуство, технїчна и маркетинґу и рекламох. Буджетске финансованє тиж кадровска компетентносц, а у другим потенциял хтори обезпечовало даяку сиґурносц. Медзитим, барз нє добре кед обстоянє медия завиши чи вам проєкт прейдзе чи нє. ма младежски радио. Главна и одвичательна редакторка ИПЦ „Кула” Ми- Значи, проєктне финансованє добре задумана идея, алє у ланка Попович гвари же тот медий озбильно похопює нє иншаких обставинох – заключує Миланка Попович. лєм длугорочну традицию у обласци вецейязичного ин- Ґенерално, то заувага велїх медийних професионалцох. формованя (нєшка у розличним обсягу ма програму по СУЩНОСЦ И ФОРМА сербски, мадярски, руски, українски и нємецки), алє и же то значна предносц на конкурсох у обласци софинанТиж, мали медиї ше за огранїчени конкурсни пенєж сованя явного информованя. То видно и по тим же, окрем спомнутого локалного конкурса, вецейязични боря з озбильну конкуренцию, одно сно актерами хтори

4 РУСКЕ СЛОВО

12. АВҐУСТ 2016.

ТИЖНЬОВНЇК престало и информованє на язикох националних заєднїцох, та и по руски, хторе децениями исновало у тим мултиетнїчним штредку. Вербаска медийна сцена и нєшка досц горуца тема кед слово о приватизацийним и постприватизацийним периодзе у явним информованю на локалним уровню. Свою нагоду пополнїц вербаски етер глєда и ИПЦ „Кула” чий ше радио сиґнал чує и на тим подручу, а дошлєбодзенє за емитованє кулскей телевизиї закрива и тоту општину. Гашенє вербаских електронских медийох спричинєло крочай назадок, лєбо нови початок, завиши як ше патри – Вербас достал нови друковани медий. Ґрупа искусних новинарох порушала перши реґионални новинки на подручу штредней Бачкей. Тераз „Бачкапресс”, хтори виходзи на два тижнї, информує о подїйох у општинох Вербас, Србобран, Кула и Мали Идьош. – Провадзиме информациї з дружтвеного, културного, привредного живота тих штирох општинох. Кед зме почали виходзиц пред роком були зме єдини. Тераз маме конкуренцию, а час укаже хто витрима. Од початку у нашей ушорйовацкей концепциї маме задумку же би єден бок бул пошвецени националним заєднїцом хтори жию на тих просторох - Руснацом, Мадяром, Українцом, Чарногорцом – визначела главна и одвичательна редакторка „Бачкапрессу” Любинка Недович и додала же затераз ище чежко преценїц, понеже тот медий тераз полнї рок од снованя, чи у перспективи будзе вецей простору за вистки о националних заєднїцох. Од снованя 1969. року, Радио Шид емитує програму по сербски, словацки и руски. Нєшка тот медий роби як „Коперникус РТВ Шид”. Гоч було обаваня же чи ше програми на мен шин ских язи кох отримаю по сле приватиза циї, у пер шим ро ку роботи у нових обставинох, одно сно як часц медийней мрежи „КоСТАН У ЕТРУ перникус”, вецейязичносц и далєй заступена у проВєшенї СО Вербас загашела локалне ЯИП „Вербас”, а грами шидского радия. По словох директора Николи з тоту одлуку загашени Радио „Вербас” и ТВ „Бачка”, та Видича, програма на словацким язику зоз єдней год зини до тижня нєшка звекшана на два год зини. Новинарка хтора пририхтує програму шидского радия ОБСЯГ ИСТИ, КВАЛИТЕТ ЗМЕНШАНИ на словацким язику Блаженка Дєрчан, гвари же Дакедишнє ЯИП „Бачка Тополя”, односно Радио Реґия и дзекуюци потримовки Националного совиту Слотелевизийни канал Експрес и после приватизациї затримал вацох, програма преширена з емисию хтору припрограмну структуру дзе половка програми по сербски, а рихтую дописователє радио станїцох зоз ме стох дзе половка по мадярски, а по пол годзини до тижня емитує ше жию Словаци у Войводини. Програма по руски и програму по руски и по словацки. Кажда друга емисия по да лєй ше емитує у скорейшим формату – два раз руски премиєрна, а медзи нїма репризи. Локална самоупратижньово, стреду и нєд зелю по пол год зини и ту ше ва у Бачкей Тополї аґилна кед слово о конкурсох у обласци затераз нїч нє пременєло. явного информованя, а топольска медийна хижа на нїх до– По конкурсу локалней самоуправи за информовабре преходзи. Медзитим, як за портал „Комшијске новонє по сербски за програму ,,Актуалносци”, и за прости” спозорела директорка Корнелиа Мирич Наместовски, квалитет програми зменшпани, понеже зменшане число за- грами по словацки и по руски зме достали 1,5 милиони динари. Тиж зме по конкурсу достали и 500 тисянятих, насампредз у технїки. – Мадярска редакция, место 4, тераз ма 2 новинарох, алє чи динари з републичного уровня. Плануєме же би ше зменшанє технїчного кадру найбаржей уплївує на квалитет од єшенї и подїї з меншинских заєднїцох, окрем на змистох, окреме у телевизийней програми – гварела Корне- радио габох, емитовало и на телевизиї – гвари директор Никола Видич.■ лиа Мирич Наместовски нє маю тельо искуства у новинарстве, алє зато можу написац лєбо плациц идеални проєкти. Проблем же часто слово о проєктох хтори добри на паперу, а нїґда ше нє реализую у пракси, цо вец загрожує систему информованя на локалу. З другого боку, у уж тераз даскельо отриманих конкурсних кругох указало ше як найлєпше ришенє направиц проєкт хтори ше цо баржей мож опера на основну дїялносц. Так ше почитує форму, алє нє цалком и сущносц концепту проєктного финансованя хтори за циль ма унапредзенє, розвой и викрок з иснуюцого стану. Коло того нєт согласносци на медийней сцени. Гоч голєм два од трох актерох – фахово здруженя и державни орґани, потримаю актуалну медийну реформу, нє єднак оценюю способ на хтори ше вона витворює. У „Билей кнїжки” хтору пририхтала Коалиция медийних и новинарских здруженьох спозорене на систематични потупеня форми и сущносци принципох конкурсного софинансованя. На першим месце то нєдостаток примушуюцих мирох же би локални самоуправи, хтори голєм у тей обласци маю вельку автономию, дошлїдно и порядно розписовали конкурси. Обачени проблеми коло критериюмох формованя фахових комисийох хтори одлучую о проєктох и у нєдостаточна транспарентносц поступку и резултатох. З другого боку, виглєдованє „Мапованє вецейязичних медийох после приватизациї” хторе потримало ресорне Министерство култури и информованя констатує проблеми, алє акцент баржей на прикладох хтори афирмую тот сеґмент медийней реформи. Ту видно же медиї хтори емитую на вецей язикох, маю нагоду конкуровац по двох основох и проєкти им частейше преходза як медийом хтори емитую лєм програму на векшинским язику. Обидва виглєдованя визначую же проблеми яки єст на локалних конкурсох, углавним ше нє случую на покраїнским и републичним уровню. Медзитим, ту треба мац на розуме же ше принцип конкурсного софинансованя проєктох у обласци информованя на тих двох уровньох власци применює длужей, та з часом велька часц початних гришкох виправена.

12. АВҐУСТ 2016.

РУСКЕ СЛОВО 5

ТИЖНЬОВНЇК ЛОКАЛНА САМОУПРАВА У ШИДЗЕ

БЕЗПЕЧНОСЦ ГРАЖДАНОХ И МИҐРАНТОХ НА ПЕРШИМ МЕСЦЕ

П

осле полрочного периоду кед Шид бул транзитне подруче дзе миґранти, теди найвецей зоз Сириї, чекали найдлужей 24 годзини же би прешли гранїцу и пошли до ЕУ, нєшка кед гранїци ЕУ заварти, миґранти ше длужей затримую у трох дочасових прилапних центрох Коло тисяч миґрантох, тераз углавним зоз Пакистану и Авґанистану змесцени до прилапних центрох у дакедишнїм мотоготелу на авто драги при Адашевцох потим на ,,Принциповцу” на гранїци зоз Републику Горват- Нова фаза миґрантскей кризи на подручу шидскей општини прави ску, а тиж и у прилапним и нови спокуси. Нєшка ше миґранти затримую длужей, понеже слово центре про сто гайзибано популациї хтору Уния нє прилапює. То причина за евентуални скей станїци у присподопроблеми у обласци безпечносци, та ше локална самоуправа беним будинку дакединамага дїйствовац превентивно шнєй шидскей месней индустриї ,,Срим”. Праве тот лантских центрох дзе ше чека ришованє вимоги. прилапни центер у самим городзе мал вельке значенє Можу питац азил у Сербиї, алє вец практично одустакед ше миґрантох єден час на гайзибанох орґанизовано ваю од намири же би предлужели драгу далєй, до жемох кажди дзень превожело до Републики Горватскей. После Униї. Медзитим, понеже ЕУ нє прима вибеженцох хтори завераня такволаней ,,балканскей рути” наступел зацих, нє можу доказац же приходза зоз воєно загрожених пода вец ознова почали сциговац миґранти, алє тераз зоз ручох, односно хторих третирує як економских миґрандержавох зоз хторих их держави ЕУ нє сцу прияц. тох. У таких обставинох рошнє нєизвесносц, та и нервоза при миґрантскей популациї. Живот нє чека, та так и ДИЛЕМИ КОЛО АЗИЛУ миґрантох змесцених у центру на гайзибанскей станїци, медзи хторима доминую млади особи и хлопи-леґинє, Кельо ше вони затримаю на тим просторе, конкретни каждодньово мож видзиц у Шидзе на улїцох лєбо на пиодвит затераз нєт. У Шидзе зме нє достали информацию яцу. Як зме уж писали, од половки септембра прешлого же чи єст одредзени период у хторим ше вони муша вироку потераз, през шидску општину прешло вецей як яшнїц чи буду глєдац азил чи нє, а кед го глєдаю, чи 700.000 миґрантох. У тей маси було случаї же поєдинци останю на тим подручу лєбо пойду до порядних азипотупели норми прикладного справованя и нє притримовали ше законских предписаньох, а нєдавно призначени и каребни дїла у хторих участвовали миґранти. Алє на щесце слово о символичним чишлє особох. Же би ше благочасово реаґовало, Општински Совит за безпечносц розпатрал стан безпечносци з акцентом на миґрантску кризу, а централне становиско же безпечносц муши буц на уровню и за домашнїх жительох и за миґрантох, односно же шицки длужни почитовац закони и предписаня, чи то домашнї державянє, чи странски, у тим случаю миґранти. Госци и домашнї, у правим смислу

6 РУСКЕ СЛОВО

12. АВҐУСТ 2016.

ТИЖНЬОВНЇК Векше присуство полициї, як и контрола уходу и виходу зоз прилапного центра, окреме од 22 по шейсц годзин рано, лєм даєдни з мирох хтори допоможу же би безпечносц була зачувана на високим уровню. Як єдна з остатнїх мирох, у случаю же безпечносц будзе загрожена, локални власци можу од висших инстанцох вимагац заверанє прилапного центру на гайзибанскей станїци, алє затераз то нє опция. ПОТРЕБНА И ПСИХОЛОҐИЙНА ПОТРИМОВКА Домашнє жительство добре прияло миґрантох и на тей релациї потераз нє було проблема. Миґранти у остатнї час приходза и на пияц предавац конзервовану поживу, лакотки и инше цо им звишок, а тарґовци на пияцу им аж помагаю же би ше лєгчейше знашли з нашим пенєжом цо и як наплациц. Здогаднїме, на нєдавним турниру у малим фодбалє у Адашевцох бавела и екипа хтору составели миґранти, цо би тиж могол буц єден з позитивних прикладох як тим людзом олєгчац пребуванє на тим просторе и як их анимировац же би прикладно препровадзели час. Вжиме даскельо мешаци з потримовку УНИЦЕФ-а робела и психолоґийна служба при Центру за социялну роботу хтора була задлужена же би ше старала о дзецох миґрантох и помагала превозисц або ублагац стрес пре шицко цо дожили. Чи би и тераз, кед миґранти оставаю длужей на тим просторе могла буц запровадзена подобна психолиґийна помоц и за одроснутих? У Червеним крижу у Шидзе гваря же и тота можлївосц иснує и же ю мож витвориц з помоцу републичного Червеного крижу и Коме-

сарияту за вибеженцох и миґрациї. Таке дацо вшелїяк будзе потребне у наиходзацим периодзе хтори швидко придзе, кед почнє єшень и нєвигодна хвиля, та миґранти буду примушени вецей часу препровадзиц у завартим просторе у прилапним центре. Як нам нагаднуте, компетентни у локалней самоуправи и надалєй буду провадзиц стан безпечносци у општини, и зависно од околносцох, и предкладац, и запровадзовац потребни мири. ■ Вл. Дїтко 12. АВҐУСТ 2016.

STANOVISKA

Пише: Мария ПЕРКОВИЧ, новинарка и активистка

ДЗЕЦИ ПРИКРАШУЮ ШВЕТ... Познати стищок з наслова достава цалком нове значенє кед ше пречита новински текст под насловом „Цо ше вам шицко роботодаватель нє шме питац” нєдавно пренєсли велї домашнї медиї. Слово о лїстини „нєдошлєбодзених” питаньох за хтори, вшелїяк, з пракси знаце же их скоро кажди роботодаватель поставя. Алє, у спомнутим тексту дознаце и напрямки – як активно участвовац у тей мимикриї, и як обкеровац одвити, бо шицки знаме же держава нє будзе цалком почитовац власни закони и же операнє на инспекцию роботи даремна робота. Питанє хторе на тей лїстини найинтимнєйше и источашнє найбаржей розголює сущносц капитализма и укоренєней родней нєровноправносци, поставя ше младим женом хтори глєдаю роботу: „Плануєце народзиц?” Дзеци прикрашую швет?! Могли бисце одвитовац, алє ше нє препоручує. Значи, гвари капиталистична доктрина, хлопи зоз шицким тим нє маю вязи, жени хтори планую народзиц нам нє потребни. Дзеци – нїяк. Гоч, попри шицкого, дзешка там далєко од очох европскей и иншей явносци, праве европски и инши капитал найволї дзеци, бо су тунї як роботна моц. Медзитим, хто вец ма покупиц шицку тоту конфекцию, бависка и козметику за дзеци? Ту на сцену ступаю важни дїловни партнере каждого капиталу – церкви, традиция, патриярхалносц... З истим грожацим питаньом, алє иншакей конотациї: „Думаце народзиц?”. Так ше млади жени дриля од економскей самостойносци до економского рабства малженства, бере ше им можлївосц одлучованя и управяня з власним животом, бо поставаю зависни од хлопа хтори зарабя. Источашнє, хлопа дриля до ище интензивнєйшей експолатациї бо фамелия нє туня, и до насилства. Того фамелийного, над женми и дзецми, и каждого другого. Тому доприноши и держава хтора источашнє нарика пре „билу чуму” и систематично утаргує мири дружтвеного скарбу о дзецох. Феномен „билей чуми” на єден способ, у ствари, одвит младих на дволичносц и суровосц капиталистичного ушореня, и то нє лєм ту, на локалним планє. Лоґика хтора баржей резултат економскей условеносци як шлєбодного вибору гутори же швет хтори рахує лєм на профит и нє дзба о живих людзох, нє место за дзеци. Швет хтори тот наивнокрасни стищок похопел дословно и врацел нам го просто до твари през празни реклами. Дзеци лєм прикраска, а нє єства з потребами. Так повесц, нєпотребни єства. Становиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово”

РУСКЕ СЛОВО 7

НАШО МЕСТА ВИБЕРАНКИ ЗА СОВИТИ МЕСНИХ ЗАЄДНЇЦОХ У ЖАБЕЛЬСКЕЙ ОПШТИНИ

НАПРЕДНЯЦКИ ЛЇСТИНИ ОСВОЄЛИ ШИЦКИ МЕСТА Виберанки за членох совитох шицких штирох месних заєднїцох у жабельскей општини отримани внєдзелю, а кандидати з лїстинох хтори потримала Сербска напредна странка, вшадзи зазначели прешвечлїву побиду – шицки 40 вибрани, по 11 у Дюрдьове и Чуроґу, и по дзевец у Жаблю и Ґосподїнцох На виберанки за членох совиту Месней заєднїци Дюрдьов була лєм єдна лїстина под назву „За напредни Дюрдьов” хтору потримовала Сербска напредна странка. Найвецей гласи достали: Душко Михелц (1963), др ветерини 825 гласи, Драґан Миланович (1973), поднїматель 801, Владо Кухар (1967), дипл. инж. польопривреди 789, Мария Тртич (1965), проф. класней настави 744, Мирко Тривунович (1976), поднїматель 737, Желько Чович (1985), тарґовец 736, Велимирка Ачимов (1958), матурант ґимназиї 722, Саня Дьоґо (1971), мср. фармациї 709 гласи, Иван Михайловски (1995) студент 791, Нерима Шовлянски (1987), дипл. инж. польопривреди 678 и Душанка Джамбас (1968), дипл. инж. польопривреди 665 гласи. Право гласац мали 4 230 особи, од чого гласали 1147 особи цо коло 27 одсто. Нєважаци лїстки було 11. Перша схадзка нового совиту би требала буц зволана найпознєй-

Дюрдьовчанє гласаю за своїх кандидатох

ше седем днї по виберанкох, а по закону схадзку будзе водзиц найстарши член совиту. Такой би требали буц вибрани и подзелєни нови задлуженя и функциї членох совиту, а по потреби буду формовани и нови одбори. И у других совитох месних заєднїцох жабельскей општини шицки вибрани нови члени совитох МЗ кандидати з лїстинох хтори потримала Сербска напредна странка. Попри Дюрдьова, и Чуроґ у совиту ма єденац членох, а у Жаблю и Ґосподїнцох совити маю по дзевец членох. На нєдзельових виберанкох замеркована слаба виходносц гражданох. С. С.

„ЕТНО ДЗЕНЬ” НА МАНИФЕСТАЦИЇ „КУЛТУРНЕ ЛЄТО” У ШИДЗЕ

БУЛО И ЦО ВИДЗИЦ, И ЦО КОШТОВАЦ На коло 20 штандох на хторих були порихтани стародавни єдла и ручни роботи, а нащивителє мали и цо видзиц и цо коштовац. Шицки ше намагали охабиц цо лєпши упечаток, направиц цо красши штанд и понукац цо смачнєйши єдла.

Руску традицию представели жени зоз КПД „Дюра Киш” и Здруженє женох „Бикичанки” з Бикичу. Жени зоз Здруженя женох „Жридло” зоз Беркасова указали як ше у прешло сци, кед нє було райбачки и детердженти, шмати райбаo у древеним кориту, цо прицагло вельку увагу нащивительох. Состойна часц манифестациї бул и концерт на хторим тиж були злучени шпиванки, музика, танєц и обичаї. Зоз венчиком руских шпиванкох представели ше Старша мишана шпивацка, як и Младша мишана шпивацка ґрупа КПД „Дюра Киш”. Наступели и Мишана шпивацка, як и хлопска ґрупа КПД „Иван Котляревски” зоз Бикичу. Удатни наступ мала и танєчна пара „Дюри Кишу” Милица Миклош и Александар Радин, хтори одтанцовали „Буковински танєц”. На концерту наступели и СКУД „Єднота” зоз Шиду и Горватске КУД „Шид”, потим шпиваче (хор и вокални солисти) КУД „Єшень живота”, а першираз наступело и Здруженє Ромох „Романи рота”. Вл. Дї.

Беркасовчанки указую як ше райбе у древеним кориту

8 РУСКЕ СЛОВО

12. АВҐУСТ 2016.

НАШО МЕСТА ПОЧАЛА РОБИЦ СУЧАСНА НАРОДНА КУХНЯ У ШИДЗЕ

КАЖДИ РОБОТНИ ДЗЕНЬ 350 ПОЛУДЗЕНКИ

шаци, а три мешаци ше стара локална самоуправа хтора финансує занятих – наглашує Душица Полетан, секретарка Червеного крижа. Понеже єст присустни миґранти на шидским подручу, у Народней кухнї ше пририхтую и єдла за коло 500 хасновательох у Прилапним центре при Адашевцох. Полудзенки ше гражданом Шиду роботни днї видава од 11 по 13 годзин, а за тим цо нє можу присц, єдло ше ноши дому. Таки єст 15 фамелиї. Тиж запровадзене и добре сотруднїцтво зоз Центром за социялну роботу дзекуюци хторому ше утвердзує хтори особи у потреби же би могли буц хаснователє Народней кухнї. – Ми з роботу урядово почали штредком юлия, а у септембру плануєме и шветочно отвериц кухню. Тераз нам вельо олєгчанша робота, бо кухня ту дзе и нашо просториї и нєт вельо шпацираня, як кед була у дворе Општинскей Нова опрема у адаптованей Народней кухнї управи – додава Душица Поу Шидзе летан. Вл. Дї.

После адаптованя и монтираня опреми у будинку Червеного крижа у Улїци цара Лазара число 10, у центре Шиду почала робиц сучасна народна кухня у хторей ше кажди роботни дзень порихта варене єдло 350 хасновательом Локална самоуправа у Шидзе опред зелєла шейсц милиони динари за адаптованє будинку, а прейґа Медзинародней федерациї Червеного крижа обезпечена опрема, помивачки(судопери), кухньово елементи и комори за чуванє поживи. – У тей хвильки на списку маме 350 хасновательх, а вше єст фамелиї „на чеканю”, хтори сцу постац нашо хаснователє. Роботни днї рихтаме варени єдла, а през викенд сухи. Єдла пририхтую двойо заняти особи. Червени криж Сербиї нам обезпечує поживу за дзевец ме-

У СЛИКИ И СЛОВОХ

У ЗМАЄВЕ

КЕРЕСТУРСКИ АМАТЕРЕ У СРИМЕ

ПЕРШОПРИЧАШНЇЦА ПОСЛЕ ДЛУГОГО ЧАСУ

Аматере Дома култури з Руского Керестура прешлей соботи були у нащиви Сриму упознац места у шидскей општини у хторих жию Руснаци и стретнуц ше зоз своїма парняками. Вони нащивели Бачинци и нашу грекокатолїцку церкву, а тиж и Беркасово и Бикич. Ту их домашнї упознали зоз самима валалами и як ту орґанизовани Руснаци. У Шидзе нащивели Ґалерию „Сава Шуманович” – Установу култури од националного значеня и родну хижу Сави Шумановича, як и Музей наївней уметносци „Илиянум”. Поопатрали и будинок Лєтнєй владическей резиденциї и Руски дом у хторим домашнї з КПД „Дюра Киш”, госцом порихтали вечеру, а потим було друженє з музику, шпиванку и танцом. Вл. Дї.

У Римокатолїцкей церкви у Змаєве, у хторей ше служи и богослуженя по грекокатолїцким обряду, внєдзелю, 7. авґуста була перша причасц окремна шветочносц. Гоч першу причасц прияла лєм єдна причашнїца, Єлена Хайду зоз своїм Єлена Хайду, то перша пер- паноцом о. Иґором Вовком ша причасц после длугого часу у тей церкви. Першопричашнїцу за тоту нагоду порихтал о. Иґор Вовк, хтори ю и споведал и причасцал. Т. Х.

Госци з Керестура опрез Владическей резиденциї у Шидзе

12. АВҐУСТ 2016.

РУСКЕ СЛОВО 9

НАШО МЕСТА ПОРЦИЇ НА ВИДАВАНЄ КВАРТЕЛЬОХ

ХТО БУДЗЕ ПЛАЦИЦ ЦЕХ – ПОДКВАРТЕЛЬОШЕ, ЧИ ВЛАСНЇКИ

Пише: Дюра ВИНАЇ

А

Порция на подквартелїну од двацец одсто, котра би требала зажиц од єшенї нє нова, алє нїґда нє випатрала реалнєйша як тераз. И медзи ґаздами и медзи подквартельошами нєрозположенє рошнє, пре тото же ше нє зна хто ю будзе плациц: чи видаванє квартельох подрагши за двацец одсто, чи останє иста, а власнїки ше одрекню своєй часци заробку?

кцию за уводзенє порциї на подквартелїни порушовало ше на вецей заводи, алє то нїґда нє зажило. Статистика гутори же ю плаца лєм єден одсто видавательох, тоти цо муша мац оверени контракти у Суду, и у нїх предвидзени, так повесц шицки дробнїци. Гевти други нє плаца, и кед маю контракти вони направени формално, и шицко лєм ствар довирия. Наплацованє порциї и уводзенє шора и у тей обласци требало би почац од єшенї и наявени строги мири за обидва боки. Медзинародни монетарни фонд вимага же би ше и у квартельней политики направело шора, насампредз пре вельки про стор за зберанє нєопорцийованого пенєжу котри ту лєжи.

квартелї нїґда нє докончени и нє уселєни, а тим цо их до стали и видаваю их, подквартельоше часто нє маю з чого виплациц квартелїну, а ище менєй рахунки. По ставя ше основне питанє – хто их будзе плациц? Кед би заробки були векши, вироятнє би нє бул таки вельки проблем. ЯК ДОКАЗАЦ ВЛАСНЇЦТВО

До списку вишка квартельох, одно сно видавательох квартельох найлєгчейше би ше могло дойсц на основи Попису жительства. З нього ясно видно же велї людзе маю два квартельни єдинки, та и вецей, алє... тоти податки би ше шмело хасновац лєм за статистику. Мена и ПРИРИХТОВАНЄ И ЄДНИХ, И ДРУГИХ, И ТРЕЦИХ адре си зоз тей бази податкох нє мож хасновац. – Наяви пренєшени медийом же порцийни роботнїки у контексту утвердзоДзеведзешатих рокох, а окреваня порциї на видаме дватисячитих, нашо векши ОЧКОДОВАНИ ОБИДВА БОКИ ванє квартельох буду городи, здабали на прави будоУ Сербиї пол милиона людзох жиє у квартельох под ха сно вац и подат ки валїща – у Новим Садзе, Беоґрад зе, Нишу... купова ло ше квартелїну. Векшина правно нєзащицени, власнїки до стати зоз по пи су квартелї пре два причиини – же нє правя контракти и нє оверюю их, нє приявюю их досц нєпрецизни. Нє цалком ясне о котрих би ше уложело пенєж, и же би место пребуваня. Тиж так, нєзащицени анї власнїки квартельох, по- податкох ше роби, та ше зоз нього вицагло векши присле одходу подквартельошох оставаю нєплацени ра- нє у шоре катеґоричход як кед би стал у банки. комен таро вац. Нєшка ше указало же то нє бу- хунки и гасох у квартельох – упрепасцени мебель, по- но Алє, зоз длужним пола найлєпша инве стиция. Велї розбивана керамика, покрадзени предмети...

10 РУСКЕ СЛОВО

12. АВҐУСТ 2016.

НАШО МЕСТА читованьом ґу намаганьом же би держава унапредзела порцийну дисциплину, кед би було слово о особних податкох, то би було процивне одредбом Закону о защити податкох о особи, котри вимага же би циль обробку бул дефиновани зоз одредзеним законом. А, на концу, то би було у процивно сци зоз самим Законом о попису, маюци у оглядзе же ше податки зоз попису буду децидно хасновац лєм за потреби статистики – виявел Родолюб Шабич, поверенїк за защиту податкох о особи, за дньово новини „Данас” Медзитим, єст ище способи же би ше дошло до списку власнїкох квартельох и преверйовало хто у нїх бива, чи власнїки, чи подквартельоше, и наплацовало порцию. ДУПЛОВАНЄ ПОРЦИЇ На уводзенє порциї на квартелїни перши ше у явно сци обявели здруженя видавателя квартельох, котри ше и орґанизовали пре рижни проблеми котри настали у одношеню на видавательох и подквартельошох, а тераз им додати ище єден, и то досц вельки. – Видавателє квартельох, у каждим случаю порцию буду пробовац преруциц на подквартельошох. Кед ше им то нє уда, дзепоєдни уж наявели же ше им видаванє нє виплаци и квартелї нє буду видавац. Єст ище єдно толкованє, векша векшина жительства уж плаци порцию на нєрухомо сци, а видаванє ше трима за звишок квартельного про стору. Велї думаю же би то було дупле опорцийованє истей нєрухомо сци – виявел Драґан Цветичанин, предсидатель Здруженя видавательох квартельох Сербиї за Радио Телевизию Сербиї. Но, исто так, єст и цалком процивне толкованє. – Плациц порцию обовязка власнїкох квартельох, а нє подквартельошох. Вони по закону длужни плациц порцию, так, на концу, вшадзи у швеце. Кед ше плаценє звалї на подквартельошох, будзе одказованя квартельох, будзе ше глєдац туньши и менєй комфорнєйши – гвари за РТС Лїляна Спасоєвич зоз Здруженя подквартельошох Велеґрад. НАЙЕФИКАСНЄЙШЕ РИШЕНЄ До акциї запровадзованя порциї на подквартелїну требали би буц уключени и обични гражданє, котри би приявйовали приятельох, сушедох, родзини. За тото до станю 500 динари, кед ше укаже же информация точна. То у явно сци виволало велї коментари, врацало нас на нєприємни часи кед ше удавало найблїзших и од малих проблемох правело траґедиї. Но, поправдзе, кед ше сце до йсц до пра вей сли ки под кварте ль о шох, вец то си ґ ур но найефикаснєйши спо соб – лєм тоти цо за12. АВҐУСТ 2016.

видза знаю чи у квартелю жиє родзина котра пришла на пар днї повиберац у дохтора або на поликлинїки анализи. Була би потребна армия инспекторох котри би мушели вишлїдзовац хто дзе наисце бива, а дзе звишок биваня видава. БУД ЗЕ ШЕ ГЛЄДАЦ ТУНЬШЕ У Новим Сад зе ше надосц квартелї и видава и глєда. Чи буд зе вплївовац порция на висину квартелїни, пита ли зме ше видавательови квартеля и подквартельошови.

ПРОСТОР ЗА ПОЛЬНЄНЄ БУДЖЕТА По податкох зоз попису, у Сербиї ше видава коло 122 тисячи квартелї, док у 137 тисячи, по податкох котри дали власнїки, жиє їх родзина. Лєм на основи простей математики, кед же просекова квартелїна 150 евра, 20 одсто, односно 30 евра. Лєм вецей як 120 тисячи квартелї би принєсли коло 50 милиони евра рочнє. Кед би ше даяк и тоти „родзински” квартелї опорцийовало, сума би ше дупловала.

Миро слав Ґубаш, власнїк квартеля у центру, тих дньох у новинох обявел оглашку за видаванє квартеля. – Вецей як пол рока зме нє видавали квартель и тераз зме го дакус ушорели и ознова го сцеме видац. Кед будземе мушиц плациц порцию, тоти двацец одсто, нє знам як то ришиме. Думам же квартелїна нє велька, сцеме го видац же би зме пополнєли домашнї буджет. Велї, уж тераз, док волаю на телефон, єднаю ше за зменшанє квартелїни. Нє знам як то будзе кед достанєме ище єден трошок. Станислав Иванов, подквартельош уж даскельо роки, нє ма фамелию и жиє сам. – Пред трома мешацами ми зменшана плаца и на Салайки сом нашол туньши квартель. По теди сом бивал у центру, у драгшим квартелю. Кед ше запровадзи закон и кед ґаздове почню дзвигац цени, вироятнє ше ознова будзем селїц. Озда найдзем даяки скромнєйши квартель, менєй комфорни, можебуц ище далєй од центру, спрам моїх можлїво сцох. НАПРАВИЦ ШОРА Кед ше бешедує о порциї на подквартелїни, вец би требало запровадзиц шора у подквартельству. У тим согласни представнїки и здруженя и видавателє квартельох и подквартельоше. Насампредз, же би ше уведло шора у тих одношеньох, бо вше частейше чуєме нєприємносци котри доживюю обидва боки. Кед би були контракти, добре порихтани и оверени при компетентних службох, вец би сиґурно порция на подквателїни оправдала свой смисел. Так, кед єй єдини циль же би достала двацец одсто, вец то будзе ище єдна нєпопуларна порция. На концу, кед зажиє идея, хто буд зе плациц цех? На чий хрибет спадню двацец одсто? Чи тей єшенї порошнє квартелїна, праве двацец одсто, чи останє по старим, а ґаздове буду нєрвознєйши. У крайнїм случаю подквартельоше вше горше преход за як тоти цо видаваю. ■

РУСКЕ СЛОВО 11

ЕКОНОМИЯ ПОЛЬОПРИВРЕДНИ ИСКУСТВА ИҐОРА БЕСЕРМИНЯ ЗОЗ НОВОГО ОРАХОВА

У ЗАГРАДКАРСТВЕ ЛЄЖИ ЗАРОБОК После шейсцох рокох занїманя зоз заградкарством, Иґор видзел же мож добре заробиц, алє треба вельо рескирац. Кед би ситуация у нас була стабилнєйша, гвари же би ше пошвецел лєм тому конару польопривреди

Н

овоораховчань Иґор Бесерминї ма 28 роки, одроснул у фамелиї хтора ше углавним занїма зоз польопривредду, а и його троме браца з родичами добре спознали парастски живот. После штреднєй школи Иґор почал озбильнєйше роздумовац же би и вон остал на валалє и обрабял жем, алє ше и радзел зоз родичами же би дацо пременїц. Видзели же жито и кукурица нє приноша даяки векши хасен. Садзели и доган, з тим же з нїм барз велька робота, и кед ше пораховали, нє оставал заробок спрам уложеней роботи. Прето Иґор одлучел почац зоз заградкарством. СОВИТОВАЛИ МУ ПРОДУКОВАЦ ЦЕСНОК Пред шейсцома роками почал продуковац цибулю, перше на менєй, а вец и на векшей поверхносци. Бул нови у тей роботи, та ше совитовал зоз пайташами зоз других местох, хтори мали искуства у заградкарстве уж длугши час и вони му совитовали же би продуковал цеснок, дзе векши заробок и лєгчейше предаванє. – През шейсц роки сом велї ствари випробовал, експериментовал сом и учел на своїх гришкох – гварел Иґор. – Було хасну, а и утрати, алє сом бул упарти и свидоми

КРЕДИТ ЗА ПЛАСТЕНЇК Потераз углавним ґаздовал зоз своїма средствами, родичи му тиж помогли, а того року конкуровал за средства и достал од покраїнского фонду кредит за пластенїк на 800 квадратох, хтори будзе поставени концом авґуста. Цо ше дотика жеми, ма свою, дацо достал од родичох, а ма и под аренду и то углавним загради.

12 РУСКЕ СЛОВО

Иґор Бесерминї

же гоч кельо поробим, кед хвиля нє одвитуюца, урожаї буду слабши. Медзитим, оптимистично сом очековал же нарок будзе лєпше. По його словох, прешлого року першираз садзел паприґу. Перше вифуровал студню на полю, же би обезпечел воду. Нашенє набавел зоз Руского Керестура, у чим му помогли родзина и пайташе. Купел систему за наводньованє „капка по капка” и почал продукцию. ПАПРИҐА ШЕ ДОБРЕ УКАЗАЛА Влонї мал гольт паприґи и понеже ше то указало як добре, того року ма два гольти. Цо ше дотика предаваня продуктох, ту нєт проблеми, бо ма стаємних купцох за шицко цо випродукує, так же на пияц нє ходзи, а дацо ше преда и зоз дому. Затераз му паприґа добре випатра и дума же дас о два тижнї почнє и оберац. Ма и ґрупу наднїчарох хтори уж даскельо роки робя у його фамелиї, совисни су и нє треба вше буц коло нїх. Того року мал 450 кили по гольту и кед ше прераховал, заробок бул вельо векши як, наприклад, од жита. Випродуковал и сладку кукурицу на пол гольта, хтору и предал, а остаток будзе за силажу. – За шейсц роки, кельо ше занїмам зоз заградкарством, мам таке искуство же мож добре заробиц, алє пре ситуацию у польопривреди, муши ше вельо рескирац, якош вше у страху, бо нєт сиґурносци, та нє мож и плановац на длугши час. Мам стаємну роботу, заняти сом, а кед би ситуация була стабилнєйша, вшелїяк бим ше пошвецел лєм заградкарству – твердзи Иґор Бесерминї.■ Лю. Рац 12. АВҐУСТ 2016.

ЕКОНОМИЯ ОВОЦАРСТВО У ШИДУ

ЧЕРЕШНЇ ПОШЛИ ДО РУСИЇ На поверхносцох двох гектарох, млади аґроном зоз Шиду Владимир Корач (24) почал продукцию черешньох и затераз ше указує як барз добри дїловни подцаг Єден Владимиров „черешняр” стари два роки, а други треци рок, так же уж дали и красни урожай. Слово о файтох „реґина”, „кордия”, и „ґрейс”, „стар”, уж як приходзи их зренє. Овоцнїк ше находзи на добрей локациї у потесу такволани „Опалєник”, блїзко при познатому месту за вилєт „Лїповача”. – На нашим подручу нєт овоцнїки зоз черешнями, а то досц глєдани продукт. Прето сом ше опредзелєл праве за тоту овоц. До оовцнїку треба ище досц укладац, як цо то система за залїванє „капка по капка”, а значну помоц сом достал по конкурсу Покраїнского секретарията за польопривреду, дзе сом конкуровал за доставнє средствох за процивкамнцову мрежу. Инвестиция кошта коло 3,6 милиони динари, а обчекуєм же назад достанєм коло 1,4 милиони динари средствох и дзекуєм им на тей помоци – наглашує Корач. Од нашого собешеднїка дознаваме же зоз пласманом черешньох нє було проблеми, бо то зробене прейґ єдного одкупйовача з Ритопеку при Беоґрад-

ДЗЕНЬ ЗА ПРОМОЦИЮ Концом юния у овоцнїку отримани и Дзень черешнї на хтори Корачово поволали сотруднїкох и дїловних партнерох на єднодньове друженє, а з тей нагоди орґанизовали и бависко – хто наобера найчежши черешньов плод.

Маркетинґшске представянє Дня черешнї

зе, а тот край познати по продукциї черешньох. До Русиї вивежени ква литетни сорти, хтори нє пукаю, бо су одпорнєйши, а добре подноша и транспорт. Плоди були чежки мед зи 10 и 15 ґрами. У Корачовай фамелиї и оцец Драґослав и мац Желька аґрономи, а шестра Кристина дипломовани инженєр защити рошлїнох, цо значна помоц у продукциї зоз совитами и искуством. – Плануєм прешириц овоцнїк зоз черешнями на ище два-три гектари, а тиж у перспективи и же бим почал продукцию грушкох на штирох гектарох – гвари на концу Владимир Корач. Вл. Дїтко

У КОЦУРЕ

ОЧИ УПАРТИ НА КУКУРИЦУ

Як прешла жатва жита, випатра як же у коцурским хотаре дакус зацихло, алє лєм на перши попатрунок. За правого параста ше зна же кед є нє на полю, вец дома о полю розду-

12. АВҐУСТ 2016.

мує. Пошвидко ше обчекує тлачидбу сої и слунечнїку, хтори у коцурским хотаре вше популарнєйши у одношеню на жито, алє вшелїяк же польопривреднїки шицки свойо надїї того року покладаю на кукурицу. Як випатра, кукурица того року добре зродзи. Од парастох дознаваме же, уж од шатви сезона за кукурицу добре почала, а хвиля з яку ше стретаме того року добре

уплївує на тоту културу. Дакус дижджу, а вец дакус слунка кукурици барз одвитує, окреме тераз кед є у фази налїваня зарна. У коцурским хотаре єст надосц кукурици, и подєднак заступени и домашнї, и странски сорти. Шицки вони, так исто, подєднак напредую. Кед така хвиля будзе и далєй и кед тот край нє потрафя пекоти у авґусту, як цо то було влонї, кукурица будзе тота хтора виплаци парастом длуства. Медзитим, то будзе лєм пре добри урожай, а нє и пре добру цену, на основи податкох зоз продуктней берзи, на хторей цена кукурици од конца юлия по тераз спадла зоз 20 на 17,5 динари без ПДВ-а. Т. Х.

РУСКЕ СЛОВО 13

КУЛТУРА И ПРОСВИТА СТУДЕНТИ ПРОЦИВ ОГРАНЇЧЕНЯ СТУДИРАНЯ

ЧИ БЕЛАВИ ИНДЕКСИ КОНЄЧНО ЗАМЕНЯ ЧЕРВЕНИ?

Пише: Сенка НАДЬ

Того року ше наполнює 10 роки як Сербия урядово почала запровадзовац нову систему образованя, Болоньску систему, медзитим, пре велї причини, ище вше нє мож повесц же ше цалком витворює. Нєсиґурносц у уводзеню новей и постоянє двох системох настави створели, такволаних вичних студентох, котри муша закончиц студиї по 30. септембер, лєбо ше преруциц на нову систему

С

НЄ СЦУ ОДСТУПИЦ Представителє Министерства просвити, як и заняти на високошколских установох ше тримаю обецаного и поручую же досц було предлужованя терминох, понеже уж раз треба претаргнуц праксу „вичного” студираня. „Кед ши длуго студент, то якаш файта стиґми, означени ши же ши нїзач и тото ми найбаржей завадза. Сиґурно же нєт даяка ґенерална причина прецо дахто длуго студира” – гвари Яким Винаї

14 РУСКЕ СЛОВО

туденти котри почали студирац пред 2006. роком ше буня процив конєчного термину за закончованє студийох по старей програми, понеже кед нє законча по конєц септембра, муша ше преруциц на нову систему студираня, цо дзепоєдних годно „врациц” аж на други, лєбо треци рок студийох. То значи векши трошки и ище длугше студиранє. ПЕТИЦИЯ СТУДЕНТОХ Нє мож повесц же наявени конєчни термин за закончованє студийох по старей програми мотивовали старших студентох же би цо швидше попокладали испити. – Понеже уж роками предлужую термин, нє можем анї задумац же тераз прережу. Кед нє дипломуєм по 30. септембер, будзем глєдац способ як най дипломуєм без преруцованя на нову програму. Мнє остала лєм дипломска робота, а думам же у векшим проблему гевти котрим остали и испити, и дипломска робота. Нажаль, з влас-

ного искуства знам же чежко робиц и студирац, прето же праве тоти котри ище вше студираю праве зоз роботи финансовали свойо школованє и живот у месце школованя – гвари єдна студенткиня котра жадала буц анонимна. Медзитим, представителє Министерства просвити, як и заняти на високошколских установох ше тримаю обецаного и поручую же досц було предлужованя терминох, понеже раз треба претаргнуц праксу „вичного” студираня. – Студенти котри ше уписали пред запровадзованьом Болоньскей системи маю право закончиц студиї по плану и Проф. др Биляна програми по якей Аврамович почали студирац по конєц академского 2015/2016. року, односно по 30. септембер 2016. року. Кед нє законча, у пер12. АВҐУСТ 2016.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА шим уписним термину можу уписац жадану студийну програму и вимагац же би ше им припознали испити хтори положели на предходней програми, на тей, лєбо гоч хторей другей установи. Особи котри маю статус маґистра наукох, а потераз нє одбранєли докторску дисертацию, можу уписац треци рок докторских наукох у одвитуюцей обласци – проректорка за наставу Универзитету у Новим Садзе проф. др Биляна Абрамович. ПРЕЦО ШЕ СТУДИРА ДЛУЖЕЙ ЯК ПРЕДВИДЗЕНЕ? Велї студенти котри студираю по новей системи припознаваю же су нє информовани кеди им термин за законченє факултету, а о тим ше почнє бешедовац уж кед термин барз блїзко, а им остало ище надосц испити. Закон о високому образованю (член 94), хтори прилапени 2005. року, а вименєни 2014. року, ясно дефинує же статус студента престава, медзи иншим, и кед студент нє закончи студиї по конєц термина хтори одредзени, а то дупло роки кельо тирваю студиї. Значи, кед студиї тирвали штири роки, студент може ище штири роки предлужовац студиранє. – Такой кед прилапени нови закон, я ше преруцел на нову систему, односно рушел по новим, медзитим, студирам уж осем роки, та ми того року термин же бим закончел факултет. Мам щесце же ме нїхто нє прициска и проблем же сом нє закончел факултет то мой приватни проблем. Свидоми сом же сом дошол до того же ми остало штири испити до дипломи, алє после тельо рокох ми барз чежко почац учиц. Завадза ми же у нашей держави, дзе ше каждодньово случую вшелїячини и келї закони ше нє цалком запровадзую, а тераз же я нє закончел по тот да-

СИСТЕМА ПОРОВНУЮЦИХ ДИПЛОМОХ Найзначнєйши конкретни мири у уводзеню Болонї то уводзенє Европскей системи преношеня бодох (ЕСПБ), прилапйованє новей структури студийох, промовованє мобилносци студентох и наставнїкох и прилапйованє системи поровнуюцих дипломох. Акцент на активносцох и участвованє студентох у настави. По правилу Болоньскей системи студираня студенти под час семестра формую оцену – покладаю колоквиюми, пишу и презентую семинарски роботи, та доставаю боди на присуство и активносц на преподаваньох и вежбох.

12. АВҐУСТ 2016.

БОЛОНЯ ДЛУГОРОЧНИ ЕВРОПСКИ ПРОЄКТ Ище 1999. року министрове даскелїх европских державох, котри задлужени за образованє, подписали Болоньску декларацию и теди почал Болоньски процес. Було плановане по 2010. рок створиц єдинствену европску систему универзитетскей настави и виглєдованьох, а зоз припознаваньом културних и язичних розличносцох. Потераз ше ґу тей системи урядово приключели скоро шицки европски держави, медзи нїма и Сербия.

тум хтори дахто одредзел, мнє ше висцера шицко цо сом потераз покладал – гвари Яким Винаї, студент на Филозофским факултету у Новим Садзе. У своїх вимогох же би ше им оможлївело покладанє испитох хтори им остали, такволани стари студенти револтовани праве пре тото сцеранє шицкого цо по тераз попокладали. Держава и факултети уж роками грожа же вецей нє годно вично студирац, а упартосц студентох ше потераз вше виплацела, понеже кажди рок до ставали предлужованє термина студираня. Прецо приходзи до того же студенти студираю два, три, лєбо штири раз длужей як предвидзене? – Кед ши длуго студент, то якаш файта стиґми, означени Яким Винаї ши же ти нїзач и тото ми найбаржей завадза. Сиґурно же нєт даяка ґенерална причина прецо дахто длуго студира, можем повесц лєм свой приклад. Понеже жиєм на валалє, дзе нєт баш вибору. Интересовал сом ше за роботни места хтори у моїм фаху, алє шицко пополнєне и то зоз младима людзми, цо значи же сом пошвидко нє годзен найсц роботу. Зоз студентского живота це одразу зобудзи реалносц, маш свойо потреби, трошки, а од родичох нє сцеш питац пенєж. Почал сом покус робиц, активовал ше у дружтвеним живоце, а испити охабел з боку и пришло до того же сом вообще нє роздумовал о тим – гвари Яким Винаї. И 10 роки после урядового уводзеня, „Болоня” ище вше тема за дискутованє – од того чи ю професоре применюю, чи є уведзена и на одвитуюци способ запровадзена, до правох хтори маю студенти зоз белавима и червенима индексами. ■

РУСКЕ СЛОВО 15

КУЛТУРА И ПРОСВИТА КОЦУРЦОМ ПРЕДСТАВЕНА ЛИТЕРАТУРА ЗА ДЗЕЦИ НА РОМСКИМ ЯЗИКУ

ВЕЦЕЙНЇСТИ ХАСЕН

Н

амаганя же би ше описменєло цо векше число Ромох у Сербиї и швеце, предлужени з проєктом наволаним „Ромска декада кнїжки”. Промоциї отримани у вецей местох у нашей держави, а стреду, 3. авґуста, и у Коцуре. Промоция отримана у Доме култури, у першим шоре була унапрямена на дзецински кнїжки „Мачка и пудинґ” Биляни Николич, як и стрип „Миленова библия” Боба и Ненси Гичинґ. Орґанизаторе були Ромска библийна уния, у сотруднїцтве з коцурску Євангелску церкву хтора роками зборне место Ромох у Коцуре. Попри численей публики, на промоциї були и помоцнїца предсидателя Општини Вербас Ксения Бенце и Микола Шанта спред НВУ „Руске слово”. Же би ше з тим проєктом витворело тото цо зарисоване, його ношителє орґанизую рижни обуки и роботнї за Ромох, окреме за писательох ромскей националносци, та и шицких других писательох хтори би писали о Ромох, односно отверали велї питаня вязани за тоту меншину. Медзи такима писателями була и спомнута Николичова. Попри тим, орґанизую ше и велї креативни роботнї з хторима ше сце указац як з креативносцу Роми можу допринєсц своєй церкви, а тиж и звекшац власни буджет. Авторка кнїжки „Мачка и пудинґ”, Ромкиня зоз Републики Горватскей, родом з Вербасу, представена прейґ видео-презентациї у хторей приказани процес наставаня кнїжки, як и авторково ламаня док крачала по литературней драги. Стрип хтори, як наявене, представял типичну приповедку о ромскей фамелиї, у драмскей точки представели тиж госци з Горватскей. Публика могла чуц и забавну и духовну музику на ромским и сербским язику хтору виведли оркестер коцурскей Євангелскей церкви вєдно з госцами, а у шпиванки на анґлийским язику ше представели и волонтере з Голандиї. У рамикох спомнутей програми у голу Дома култури була вистава малюнкох вецей авторох, инспи

16 РУСКЕ СЛОВО

рована зоз животом Ромох. Часц зоз тих малюнкох похаснована и за илустрованє кнїжки „Мачка и пудинґ”. Як виявел лаицки пастор Євангелскей церкви у Коцуре, Александар Суботин, таки проєкти окреме важни за ромску заєднїцу пре вецей причини. На першим месце же би мали вельо вецей самодовирия, почувствовали же су хасновити, и лєгчейше прилапели власни национални идентитет, цо окреме вельки проблем медзи коцурскима Ромами. Проєкт „Ромска декада кнїжки” порушани на инициятиву вецей ґрупох хтори повязани з орґанизациями и церквами ширцом Европи. Заплановане же би ше з тей нагоди ширцом жеми задармо подзелєло коло 10 000 кнїжки. Т. Ходак

У ШИДЗЕ ПОЧАЛ

НАУЧЕНЕ ПРЕНЄШУ Семинар фолклору хтори орґанизує Завод за културу войводянских Руснацох, почал вовторок у Шидзе, а наменєни є представительом КУД-ох зоз наших местох. Нови крочаї и танци пришли научиц штверо танєчнїки з Дюрдьова, тройо з Руского Керестура, єден з Нового Саду и штверо зоз Шиду (двойо спред КПД ,,Дюра Киш”, док двойо з КПД ,,Иван Котляревски” зоз Бикичу). Семинар трима хореоґраф Вилиям Микула, а помага му асистентка Мирям Манїкова, обидвойо зоз Пряшова зоз Републики Словацкей. 12. АВҐУСТ 2016.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА НА ДЮРДЬОВСКИМ ФЕСТИВАЛУ „НАЙ ШЕ НЄ ЗАБУДЗЕ”

НОВИ ПРОПОЗИЦИЇ И СТАРИ, ДОБРИ ОБИЧАЙ Дюрдьовчанє закончую пририхтованя за 14. по шоре Фестивал жридлового шпиваня „Най ше нє забудзе”. Отрима ше идуцей нєдзелї, 21. авґуста, а як и потераз, змист того дня будзе богати. Окрем фестивалскей часци, порихтани и два вистави, як и уж традицийне, шицким познате друженє з учашнїками и домашнїма У фестивалскей часци участвовац буду нашо шпивацки ґрупи зоз Суботици, Шиду, Кули, Вербасу, Коцура, Нового Саду, Руского Керестура, Бикичу, Дюрдьова, та з Винковцох, Петровцох и Миклошевцох з Горватскей. Домашнї КУД „Тарас Шевченко” обчекую же ше учашнїком придружи и ґрупа з Нового Орахова. – Кед слово о облєчиве, пропозициї остали исти од самого початку орґанизованя того Фестивалу. Жени, дзивки и хлопи буду облєчени до народних шматох, жени з фитюлу або баршоньом, а хлопи з калапом на глави. Нове тото же шпивацки ґрупи буду шпивац по два шпиванки, єдну у провадзеню оркестра и другу акапела. У шпиванки без музики досц одшпивац лєм два строфи. Наступ и далєй огранїчени на седем минути по ґрупи, гварел Микола Кухар, предсидатель Управного одбору домашнього КУД „Тарас Шевченко”. У ревиялей часци ше обчекує наступ ансамбла з Польскей и Шпивацкей ґрупи „Дюрдєвак” з Дюрдьова. Пред фестивалску часцу, хтора почнє на 20 годзин, у дворе опрез будинку КУД „Тарас Шевченко” на 16 годзин будзе отворена вистава „Стари ремесла”, а на 17 годзин у Рускей школи вистава – „Дакеди було”. Будзе

слова о народним облєчиве, як ше дакеди, и з чого шило, а як то нєшка. О тим кус вецей поведза историчарка Любица Отич и Маґдалена Надь. Домашнї и того року по початок Фестивала нє жадаю одгаднуц яки предмет подарую учашнїком, алє виволали лєм тельо же є з древа, же ше го хасновало у каждим обисцу як часц опреми за отримованє гиґиєни, и же є з єдного боку гладки, а з другого нє. Предмет ше спомина у наших народних присловкох. С. Саламун

СЕМИНАР ФОЛКЛОРУ

ДО СВОЇХ ДРУЖТВОХ Перши проби почали вовторок у сали Руского дому, односно КПД ,,Дюра Киш”. Вилям Микула на лап-топу указал яки танци ше будзе учиц, о нїх толковал учашнїком, а вец ше прешло на кратке физичне пририхтованє и на перши крочаї. По його словох буду обробени танци зоз Восточней Словацкей з обласцох Шариш, Земплин и Спиш, и то за танєчни пари, алє и хлопски и дзивоцки танци. Пре лєгчейше ученє крочайох, на гармоники грає Мирон Сивч. Учашнїки семинара змесцени на ноцнїку и костираню у будинку Лєтнєй владическей резиденциї у Шидзе. И госци зоз Словацкей, алє и учашнїки з нашим местох уж на перши попатрунок задовольни зоз штредком до хторого пришли. Нови познанства и черанка искуствох нєзаобиходна часц на таких друженьох, а нашо представителє ше наздаваю же на семинару добре науча нови танци хтори потим пренєшу до своїх КУД-ох. Вл. Дї. 12. АВҐУСТ 2016.

РУСКЕ СЛОВО 17

МОЗАЇК ВШЕ ВЕЦЕЙ МЛА ДИ РОБЯ И ПУТУЮ ПО АМЕРИКИ

Пишe: Сенка НАДЬ

КРАСНИ ПАМЯТКИ И БОГАТЕ ИСКУСТВО ЗА ЦАЛИ ЖИВОТ

Наташа на Гавайох

Work&Travel то програма котра остатнї роки нательо популарна же практично анї нє потребне вельо о нєй толковац. Робота у Зєдинєних Америцких Державох прицагує велїх, а нагода путовац зоз заробеного пенєжу допринєсла же би вше векше число студентох свойо лєто препровадзело у Америки

П

раво участвовац на програми Work&Travel маю порядни студенти на факултетох по 30 роки. Понеже у чаше у котрим жиєме єден з найвекших проблемох пенєж, а за шицки процедури и орґанизованє тей драги треба уложиц вецей як два тисячи евра. Окрем пенєжу, треба найсц аґенцию котра обезпечує найлєпши условия. Менши туристични места и вароши нєпреривно маю потреби за роботну моцу, та орґанизаторе програми Work&Travel и препоручую таки локациї.

дзе буду пребувац и робиц, а найчастейше то роботи у готелох, ресторанох, забавних и националних паркох, казинох, базенох, маркетох итд. Векшина розгваркох за роботу ше отримує прейґ Скайпу, медзитим доставанє роботи нє ґарантує одход, понеже главни крочай прешвечиц интервюистох же вам факултет значни и же ше плануєце врациц и закончиц студиї. ДОЖИЛА ТРЕШЕНЯ ЖЕМИ, ЦУНАМИ И СТРЕТЛА МЕДВЕДЗА

Наташа Гайдук зоз Руского Керестура, студентка на Педаґоґийним факултету у Зомборе, на програми Work&Travel участвує Рижни култури уж други раз – влонї на єдним месце була на Аляски, а тераз є у Ню Гемпширу, у Сиверним Вудстоку.

Без огляду на дестинацию, студенти зоз цалого швета можу виберац роботу, конкретну державу, та и место

– Моя перша робота була у готелу „Гилтон”, хтори ма коло 600 хижи, а робела сом як пораячка. Нє було лєгко, алє, заш лєм, интересантно. Було нас коло 30-еро зоз Балкану и

18 РУСКЕ СЛОВО

крашнє зме ше дружели. Потим сом робела у ресторану, дзе сом була помоцнїца келнера. Понеже була добра сезона, нєпреривно сом робела и мала сом вельо прейґчасово годзини, та сом швидко врацела уложени пенєж, а ґу тому и заробела за себе. После штирох мешацох роботи, сцигол и пияти мешац визи, котри мож хасновац за путованє. Опредзелєла сом ше за одпочивок на Гавайох, пошла сом до места Оаху у месту Хонолулу и були то шейсц прекрасни днї котри нїґда нє забудзем. Потим сом пошла ище штири днї до Нюйорку и назад дому – здогадує ше Наташа. Тераз є на штвартим року факултета, та вихасновала можлївосц пойсц ище раз. После сиверу, того року ше опредзелєла пойсц на восточне побрежє Америки, до Ню Гемпширу. – Затераз сом задовольна и плануєм и того року путовац, обисц Маями и Бостон. Окрем упознаваня людзох рижних нацийох, коштованя нових єдзеньох, заробеного пенєжу и усовершованя анґлийского язика, на Аляски сом „прежила” три трешеня жеми, на Гавайох єден цунами, а у 12. АВҐУСТ 2016.

МОЗАЇК Ню Гемпширу ше на драже стретла „оч до оч” зоз медведзом. То було цошка нєкаждодньове, страшне, а заш – цикаве. Можем повесц же тота програма єдно вельке позитивне искуство и вшелїяк плануєм пойсц ознова – гвари Наташа. Мале число тих котри на тоту авантуру нє жадаю пойсц и други раз, а познате и же млади котри жадаю пойсц, шицко поробя же би то витворели – калкулую кельо испити попокладаю на остатнїм року же би нє дипломовали скорей як достаню визу. Дзепоєдни ше аж и уписую на факултет и покладаю испити же би здобули условия пойсц до Америки робиц и путовац. Же би заробели цо вецей, велї студенти робя и по два роботи – єдна им главна, а друга дополнює буджет.

„ЛИТЕРАТУРА ПО РУСКИ” – НА ЖИВО

ПОЕЗИЯ И ПРОЗА ПОПРЕПЛЄТАНА ЗОЗ ДИСКУСИЮ

Любителє писаного слова пияток, 5. авґуста, на озерку при беґелю у Руским Керестуре чули наших афирмованих и менєй афирмованих поетох и писательох котри свойо твори, обявени на Фейсбук боку „Литература по руски”, тераз пречитали на живо

МОЖ ДОСТАЦ РОБОТУ И У ФАХУ Познанства котри здобуду у Америки, студенти длуго паметаю, а прейґ сучасних технолоґийох маю можлївосц отримовац контакт. Єст и таких котри ше врацаю до истого места, дзе уж маю познатих. Сандра Дудаш зоз Руского Керестура влонї пошла до места Бутбей Гарбор у держави Мейн, а того року ше опредзелєла врациц.

У

Сандра (перша зоз правого боку) зоз пайташками у месце Бутбей Гарбор

– Кед сом першираз пошла, нє очековала сом бог зна цо, а достала вельо вецей. Циль ми бул видзиц як функционує живот у Америки и на концу врациц уложени пенєж. Похопела же ше ту намаганє наисце виплаци. Влонї сом за пейц мешаци робела вецей роботи, а того року сом ше врацела до истого места и достала роботу у фаху – робим у рахунководстве за три готели и ресторани, так же нє мам потреби робиц ище дацо. Ту иншака култура, обичаї, менталитет и стандард, а шицко тото дава можлївосц иншакого попатрунку на живот. Нє значи же ше шицким будзе пачиц, алє ше дому враца зоз вельким искуством – на першим месце знаходзенє у новим штредку, самостойни живот и хаснованє странского язика. Препоручела бим шицким котри маю нагоду пойсц, най иду, прето же здобуду вельке животне искуство – гвари Сандра. Нашо собешеднїци ше складаю же биванє и робота у Америки окремне искуство, медзитим, же би ше вицагло найвецей з програми, значне буц упарти и отворени за нови искуства и познанства.■ 12. АВҐУСТ 2016.

опущеней атмосфери пречитани тексти Татяни Беук Латяк, Асї Папуґа, Тамари Хрин, Олени Живкович, Ирини Жеґарац, Сашу Сабадоша, Жарка Остоїча, як и тексти подписани зоз псевдонимом. Задумка орґанизаторох витворена, понеже ше на єдним месце зишли людзе рижних ґенерацийох, фахох, способох писаня и искуствох, а котрих вяже любов ґу литератури. Коло двацец особи котри пришли були цалком достаточни же би настала интимна атмосфера медзи тима котри наисце любя литературну творчосц. – Жадали зме на живо пречитац поезию и прозу, алє и приповадац з авторами о їх творох, о платформи „Литература по руски” и положеню литератури у нєшкайшим чаше. Задовольни зме з одволаньом, понеже зме нє мушели нїкого „цагац за рукав” и думам же за першираз цалком досц же ше приявели коло осем особи. Тот литературни вечар иншаки по тим же є нє цалком урядови, нєт наступу на бини, читаня без гришки и нє будзе страшне кед ше дакому вимкнє и дзепоєдно „нєруске” слово – гварела єдна зоз орґанизаторкох Александра Живкович, котра вєдно зоз Александру Лендєрову була модераторка того друженя. Представянє поезиї и прози було попреплєтане з дискусиями на рижни теми, медзи иншим и о феномену Фейсбуку, значеню „лайкох”, учасци Интернету у промовованю литературней творчосци, а у тим зоз своїма коментарами участвовала и публика. Було и таких цо пришли нароком, алє и таких котри случайно зашли и остали ше дружиц. Живковичова и Лендєрова визначели же писац нє ганьба и треба же би писал кажде хто ма инспирацию, а того вечара „слички зоз Фейсбуку” вишли пред людзох и свойо думки и чувства подзелєли з другима. Програму „Оживйованє Литератури по руски” орґанизовали млади зоз ушорйовацкого тиму додатку „Руского слова” – „Литературне слово” и Здруженя „Пакт Рутенорум”. С. Надь

РУСКЕ СЛОВО 19

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ НАШО ГОСЦИ: ХРОМИШОВО, ПОГОСЦИТЕЛЄ ЗОЗ ДЮРДЬОВА

КЕД ФАМЕЛИЯ ЗЛОЖНА, И РОБОТА ОД РУК ИДЗЕ Пише: Сандра САЛАМУН

Л

Кед ше зложа кухар, кухарка и келнер, а кед су з истей фамелиї дзе старши преноша искуства на младих, вец мож предпоставиц же погосцительство и на валалє ма будучносц. Праве так у Хромишовей фамелиї зоз Дюрдьова. Леона, єй син Мирко и унук Ваня вєдно ширя фамелийни бизнис

кухарками, колеґинями, рихтала школяром ужину и полудзенок. Закончела курс за кухарку, а понеже школа мала свойо лєтовалїща за школярох на горватским приморю, каждого року єден мешац варела истим школяром, алє на морю. Кед ше врацела жиц до Дюрдьова, одлучела поглєдац роботу у валалє. У пицериї робела даскельи роки, а отамаль пошла до пензиї. Мирко, кухар, свою професийну кариєру започал 1981. року на Брачу у Републики Горватскей, а вец у познатих ресторанох у Новим Садзе и Петроварадину. Концом осемдзешатих и вон ше врацел жиц до свойого родного валалу. Мирко барз добри орґанизатор, алє и добре познати и по рибовей юшки, його мац Леона по билей юшки и сарми, а наймладши Ваня вредни МАЛИ НАШУ КУХАРКУ роботнїк, добри орґанизатор и погосцитель. Леону Хромиш волали на велї места же би уварела, або И ЗОЗ ЖАБЛЮ ПРИХОДЗЕЛИ НА ПОЛУДЗЕНОК порихтала даяке єдло. Варела и нашим школяром кед пошли до иножемства, у Рускей лєтней школи у ШвайцарМирко 1997. року отворел погосцительни обєкт скей. Там було дзеци з Керестура, Коцура, Дюрдьова, алє и других наших местох. Дзеци найволєли кед им Леона на- у центре валала, о котрим ше нєшка стара його пражела фашири. син Ваня. Теди, пред двацец роками роботнїки

еона вари од седемдзешатих рокох прешлого вику, а кед пошла до пензиї, у погосцительству почала помагац синови. Мирко у тей роботи од осемдзешатих рокох, а Ваня як наймладши, з нїма уж седми рок. Вони тройо ше стараю о погосцительним обєкту у центре Дюрдьова, дзе ше уж седемнац роки каждей стреди мож засмачиц з добру пражену рибу, або рибову юшку. Три ґенерациї робя вєдно, алє кажде роби тото у тим чим є найлєпши. Вони варя и послугую у своїм а тиж и у других обєктох, на свадзбох, кресцинох и других преславох. Кухарка Леона перши єдла верела у своїм обисцу, а другим почала вариц 1970. року, кед достала роботу як кухарка у єдней школи у Петроварадину. Зоз ище двома

20 РУСКЕ СЛОВО

12. АВҐУСТ 2016.

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ хтори ше врацали з роботи часто зашли попиц дацо, полудньовац або вечерац, а наднїчаре звичайно фриштиковали пред тим як одходзели на польо. Нєшка цалком иншак. – Дакеди ше з Нового Садзу врацали три роботнїцки автобуси, док нєшка полупразни мини-бус. Та, вец, так и у нас, тераз вше менєй рихтаме, а дакеди сом рихтал пасулю або месо на роштилю по цали дзень, бо вше було госцох. Перши седем роки у тей роботи на валалє були найлєпши – гвари Мирко хтори рибов паприґаш нє престал вариц. Велї з валалу и околних местох знали же стреду у Дюрдьове вше можу коштовац смачни полудзенок з риби. Мирко тоти єдла рихта вецей як седемнац роки. – Спочатку сом предавал и по шейдзешат порциї на дзень, нє могол сом постарчиц, а паметам же даєдни зоз Жаблю поряднє приходзели на полудзенок. Док бул живот лєгчейши, шицким було лєпше, та и нам – толкує наш собешеднїк. Погосцительни обєкт у котрим Хромишово тримаю карчму нє менял випатрунок по 1994. рок. кед є реновирани за емисию „Знанє иманє” котру ше теди знїмало у Дюрдьове. У спомнутим обєкту дакеди ловаре тримали карчму, а потим ю Мирко, пред дзеветнац роками, превжал од погосцителя Силвия Салака. Нукашньосц наисце автентична, з велїма ловарскима погарами и фотоґрафиями з лову, а старина дава окремне чувство прешлосци. Перше Хромишово тримали лєм карчму, а з часом ю преширели, почали орґанизизовац преслави, а пошвидко и вариц за госцох. Преширели и простор, та нєшка можу вигосциц дзеведзешат души. Єдини су у валалє котри маю простор, кухарох, келнера, алє и цени хтори велїм одвитую. Кед маю вецей роботи, анґажую ище два жени з валалу.

У їх доме кухарске ремесло преноша з колєна на колєно

– Вжиме, кед пост, печеме на дзень и по сто кили риби, а вариме коло двасто литри рибовей юшки. Кед маПОЗНАТА Є ПО БИЛЕЙ ЮШКИ ме вельо роботи, анґажуєме дакого, зивчайно тих котри нам уж длуго помагаю и з хторима вєдно барз доАндю Леону часто анґажую же би уварала паприґаш, бре функционуєме – гвари кухарка Леона. юшку, сарму або рибу за преслави, або за даяки швета. А у валалє познате хто вари добру и смачну билу Зна порихтац за три, алє и тристо особи. Кельо чого тре- юшку, нє треба вельо нагадовац – андя Леона. Дакеди ба положиц, такой вирахує, а з муштерию ше вше надо- на свадзбох найчастейше варела сарми, а у дакедибре порадза. Знанє и ремесло пренєсла на сина Мирка шнєй Копчансковей сали, дзе ше орґанизовало свадкотри єй часто помага. зби, сарму од рана кладла на шпоргет. – Сарма найлєпша кед ше помали вари, сциха и длуго. Теди лїсце у котрей месо скруцене мож и з ложку „порезац” – гвари Леона и визначує же ше трима свойого рецепту и присмачкох, и хаснує лєм преверени. Нїч єй нє чежко, анї Миркови, та анї Ваньови. Барз патра же би каждей муштериї дали на волю, и же би були у роботи точни, вше порихтани робиц. На рочним одпочивку длуго нє були. Рихтали Хромишово велї єдла, но тоти цо пошвидко приду до Дюрдьова на Фестивал жридлового шпиваня „Най ше нє забудзе”, годни ше прешвечиц до того цо у тей статї написане, бо и з тей нагоди Хромишово буду кухаре.■ Леона почала вариц у школи у Петроварадину 12. АВҐУСТ 2016.

РУСКЕ СЛОВО 21

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ ЖИВОТНА ПРИПОВЕДКА МЕЛАНИ БУШОВЕЙ З КОЦУРА

НЄПРЕРИВНЕ БЛУКАНЄ ЗА ЩЕСЦОМ

Пише: Танита ХОДАК

Мелана и Янко жили вєдно вецей як пол вика

Чежки живот, бида, и части хороти велїх здоганяли у периодзе медзи двома войнами, та нє єдна фамелия зоз собу ноши даяку приповедку, искуство або, нажаль, вше блядши памятки на спомнути час. З пожовкнутих фотоґрафийох, алє и шведоченя потомкох, дознаваме же пред вецей як дзешец роками у Коцуре жила старша жена, Мелана Бушова. Тото цо у живоце прежила, велї, а окреме млади, нєшка анї задумац нє можу – „Шеснац роки ци Меланко, живот пред тобу, дзецко мойо” – гуторела мац своєй дзивки док єй помагала облєчиц скромни, алє красни, били кабат. Так шведоча потомки Мелани Бушовей хтора ше теди, 1928. року, одавала до Дюрдьова. Штефан бул красни челєднїк, параст, зоз добрей фамелиї. Як леґинь, єден час ходзел до Коцура ґу дзивчатом, и попачела му ше праве Меланка. Спочатку, малженство було сладке, а їх живот збогацели троме синове. Медзитим, теди медицина була на нїзких конарох свойого розвою, хлапчикове ше у кратким периодзе похорели, и шицки троме єден за другим поумерали. „Будзе ещи дзеци” – так теди старши гуторели, бо шмерц малих дзецох була часта, алє боль за нїма, окреме мацером, нїч менша як нєшка. Штудирал Штефан, штудирал, и одлучел же купи хижу себе и своєй супруги, думаюци же у власним обисцу буду мац вецей щесца. Стара, запущена хижа, за хтору мал вичитац пенєж, нє такой-так му ше пачела, алє за лєпше нє мал. Самого себе прешвечовал же вона будзе

22 РУСКЕ СЛОВО

крашнє випатрац, лєм док ю пооправя. Же би заробели, Меланка и Штефан ходзели до ґаздох робиц зоз седмей, осмей, та аж и з дзевятей часци. Чежко заробени динар укладали до замасцованя, билєня, добудовйованя, а шицки роботи Штефан сам робел. Нє раз, по горучави, лєгал на жем, дакус оддримал, та далєй до роботи. Людзе познєйше гуторели же ше праве прето и похорел. Туберкулоза теди велїх одношела. Штефан пожичел пенєжи, пооправял хижу, та лєгнул до посцелї. Меланка ознова мала бриґи – на умор хорого чловека, вельки длуства, и нїкого хто би ю поцешел. Праве тото поцешенє нє глєдала далєко, нашла го у сушеда. ЄДНА ЛЮБОВ ПОШЛА, ДРУГА ПРИШЛА Йовґен, щеткар, бул ридко красни хлоп. Бивал обок при „новому” Меланковому обисцу, и часто нащивйовал сушеда док бул хори. Меланка, шумна и вше нашмеяна, 12. АВҐУСТ 2016.

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ такой ше Йовґенови попачела. Споза ошмиха скривала смуток и жажду за любову хтору єй, на шмерц хори супруг, вецей нє мог подаровац. Познєйше, Йовґен вше ридше нащивйовал Штефана, а вше частейше Меланку. Кед Штефан умар, Меланки було 23 роки. Теди, уж була у другим шоре, а Штефан умар знаюци же дзецко хторе Меланка чекала, нє було його. Пред шмерцу гварел сушедови же док пойдзе на гевтот швет, най себе вежнє Меланку, бо є добра жена. Меланка уж знала же єй после Штефановей шмерци нє будзе лєгко. Хижку хтору нєдавно обилєла, мушела предац. Сама, у другим шоре, остала на драже, та ше врацела ґу мацери до Коцура. Раховала же нєодлуга поглєда Йовґена. До Дюрдьова ше врацела кед уж барз чежко ходзела. Мала вельки брух, а дзецко ше питало вонка. Йовґен Меланку сцел, и пристал ше з ню оженїц, и конєчно и розкресциц з длугим леґиньченьом. Пошвидко ше им народзел хлапчик, а вец и дзивчатко. Свой живот Меланка з фамелию предлужела у Новим Садзе. Конєчно ше єй видзело же є наисце щешлїва.

Мелана зоз сином Янком, нєвесту и їх дзецми

Обидвойо дзелєли исту судьбу, та ґдовец и ґдовица мали велї заєднїцки теми, блукаюци за щесцом. ПолюбеДругу шветову войну Меланка з фамелию дочекала у ли ше, и одлучели же буду вєдно жиц. – „Двом хлопом ши дєплови потаргала, алє мнє нє поНовим Садзе. Чежко було потамаль, а отамаль, випатар гаш” – часто франтовал Янко з Меланку знаюци за єй тра, ещи чежше. По варошу ше круцели вшелїяки припре шлосц, а о тих словох шведочи Меланова дзивка поведки о страхотох хтори война зоз собу принєсла. Гелена. Млада пара ше радзела же чи би нє пойсц з варошу до И теди Меланка єден час остала сама, алє лєм док валалу, та ше скриц и чекац най ше тото кирваве шаЯн ко бул на фронту. Поцерпала же ше ознова стретнє лєнство закончи. зоз свою нєщешлїву долю, медзитим, випатра же зло Порихтана же уж пойду, Меланка чекала Йовґена же на Ме ланку дакус призабуло. У Коцуре нашла свой мир би ше врацел з варошу. Медзитим, дочекала лєм вистку и до че кала свойого супруга з войни. Познєйше народже Йовґен настрадал врацаюци ше дому на мотор-бицизе ла ещи двойо дзеци, та вєдно з Янком виховали ше ґли. О три днї, Йовґен умар. сце ро. Нє раз на столє хибело хлєба, а у кишенки диМеланка вжала до рук уж порихтани куфри, та з двоїнарч ка, алє слава богу, нїґда нє хибело здравя и злагоди. ма дзецми пришла ґу тей хтора ю вше притулєла ґу себе Ян ко и Ме лана вєдно дожили старосц. Правда, и тре– своєй мацери до Коцура. ци Ме лан ков муж ше пре селєл до вично сци и у старо Пошвидко у Новим Садзе окончена позната Новосадсци во на заш оста ла ґдовица. Под стари днї дзечнє преска рация. Випатра судьба, заш при по ведо вя ла лєм, на час виплашела Меланку з як крачала през варошу, бо по велїм судзаци, и вона живот споми у спомнутей рациї могла скончиц. наюци и Штефана, и ЙовґеУ КОЦУРЕ на, и Ян ка. НАШЛА СВОЙ МИР Спомина ла и стару, праве Гоч ю, у мацери, крашнє привиоби лє ну хи жу тали, попри ещи дзевецерих устох, у Дюр дь о ве и Меланка такой видзела же нє хибепо ко й них си ла дома при столє. Знала же муши нох, нє пре рив заробиц даяки динар, та ходзела до не глє да нє ґазди робиц з рису. Медзитим, сащесца... Памей жени на полю робиц було барз мят ки по ста вачежко. Пред тим чежко було и доли да лє ки... За стац роботу. Но, Меланка шицко мру док их ве робела сама. Єдина потїха були єй цей нїх то нє дзеци, хтори ю вше дома чекали. буд зе споми А вец упознала Янка, хторому нац. ■ Од шесцерих дзецох хтори виховали, тиж туберкулоза вжала супругу, и НЄ ГРОЖЕЛА ЛЄМ ВОЙНА

остал сам з двома дзивчатами. 12. АВҐУСТ 2016.

обисце вше було полне зоз унучатами

РУСКЕ СЛОВО 23

ДУХОВНИ ЖИВОТ ОЗНАЧЕНА 300-РОЧНЇЦА СВЯТИЛЇЩА МАРИЇ ТЕКИЙСКЕЙ У ПЕТРОВАРА ДИНУ

ЖИЙМЕ ЯК БРАЦА И ШЕСТРИ Пише: Мирон ГОРНЯК КУХАР

Зоз Службу Божу хтору предводзел апостолски нунций у Сербиї монс. Лучиано Суриани, зоз владиками медзи хторима бул и наш еґзарх кир Георгий Джуджар и зоз велїма священїками, монахинями и вирнима з рижних местох, 4. авґуста у Петроварадину на Текийох означени ювилей екуменского святилїща

– Христос обявел свою славу на свадзби у Кани Галилейскей кед претворел воду до вина, а Мария направела нови крочай у вири кед присутним гварела: „Цо ґод вам пове, зробце”. Богородица и наша мац. Требали бизме жиц як вона, буц браца и шестри и благословиц єдни других – гварел апостолски нунций у Републики Сербиї монс. Лучиано Суриани, архиепископ, з нагоди означованя 300-рочнїци святилїща Мариї Текийскей у Петроварадину. Источасно, того дня, монс. Суриани преславел и 35 роки як є рукоположени за священїка и було му окреме мило подзелїц радосц и тей подїї зоз вельочисленима вирнима зоз Сербиї и иножемства. На концу, вон благословел шицких присутних у мено папи Франциска. Пред Богослуженьом отримана пригодна духовно-музична програма на хторей участвовали Ґрупа РиМ зоз Заґребу и Вокално-инструментални состав „Текиї” зоз Петроварадину. ВЄДНО РИЖНИ ВИРИ, ЯЗИКИ И ОБИЧАЇ У складзе з медзинародним и екуменским характером того святилїща хторе и памятнїк култури од окремного

24 РУСКЕ СЛОВО

значеня, централна ювилейна преслава позберала у заєднїцтву вири, язики и обичаї подунайских народох чия прешлосц, терашньосц и будучносц нєрозлучно повязани зоз тим завитним Марийовим святилїщом. У духу єдинства, Євангелия и молитви читани на язикох паломнїкох хтори участвовали у евхаристийним славеню, та так по церковнославянски читал парох новосадски о. Юлиян Рац, а молитви по руски дзияк Йовґен Надь. – Господи Исусе Христе, прим прейґ заступнїцтва Мариї нашо щири молби. Най нашо животи буду обяви твойого милосердия – препоручене у молбох по руски. Шветочне означованє ювилея закончене зоз литурґийну процесию и шпиваньом Богородици. Як гварене паломнїком, текийска завитна процесия означує и нашу животну драгу, а запалєни швички же зме порихтани шлїдзиц Господа Исуса Христа, хтори шетло швета, а и же и ми сцеме буц шветло. Богослуженя були и 5. авґуста, на дзень Шнїговей Мариї, зоз побожносцу Крижней драги и Службами на нємецким, мадярским и горватским язику. З нагоди ювилея, сримски владика монс. Дюро Ґашпарович 3. авґуста, под вонкашнїм олтаром церкви, отворел Музей Владиче ского святилїща Мариї Текийскей, збирку со ставену од фотоґрафийох, погляднїцох и експонатох хтори шведоча о паломнїцтвох 12. АВҐУСТ 2016.

ДУХОВНИ ЖИВОТ и вирско-завитней димензиї того святилїща на Текийох. Вистава хронолоґийно-тематского типа и од отвераня є до ступна шицким хтори ю зо сцу видзиц. ДУХОВНА, УМЕТНЇЦКА И ИСТОРИЙНА ДИМЕНЗИЯ Тиж, у атриюму Музея городу Нового Саду на Твердинї прешлого тижня едукативно представена велька битка коло 300 000 воякох, османлийох и християнох, 5. авґуста 1716. року, з ориґиналнима предметами, репродукциями вельких мапох зоз Бейчу, макету битки, оружийом, тедишнїм пенєжом и рижнимна звитами. По словох автора пригодней вистави на Твердинї, историчара мр Синиши Йокича, так ше

ШВЕТОЧНОСЦ У ВОДИЦИ

ПРЕСЛАВЕНЕ ПРЕОБРАЖЕНЄ ГОСПОДНЄ На швето Пре о бра же ня Го спод нь о го, вюсоботу, 6. авґуста, у Марийовим святилїщу Водица у Руским Кере стуре служена Служба Божа зоз по шве ца нь ом овоци. Попри домашнього капелана о. Михайла Шанту, котри и наказовал, Службу служели о. Яков Кулич, о. Яков Новак и коцурски парох о. Владослав Рац, котри з тей нагоди означел и 30-рочнїцу єрейского рукоположеня. И попри подлей хвилї и дижджу, хтори нєпреривно падал, на Служби було надосц вирних, котри принєсли пошвециц. А. Р.

У КОЦУРЕ ПОДЗЕКОВАНЄ ЗА ВЕЛЬКУ ПОБИДУ Пред 300 роками, после побиди над Турками при Петроварадину, принц Еуґен Савойски преведол войско на бачки бок и 8. авґуста отримал вельку шветочносц, молебен и подзекованє Богу и Богородици же му вислухани молитви, же виратовани Петроварадин (а з тим и Будим, Бейч и Европа) и победзене муслиманске войско Турскей. У рамкох означованя трох викох од судьбоносней битки, на брегу Везирац прешлого тижня представнїки амбасадох державох хтори ше борели, положели венци шицким погинутим борцом. Присуствовали представнїки зоз Австриї, Мадярскей, Турскей, як и покраїнскей и городскей власци.

сцело же би була заступена и уметнїцка и историйна димензия презентациї тей значней подїї, зоз потримовку городских институцийох и Покраїни. У програми преслави предвидзени и наукови сход у октобре и подобова вистава. Орґанизаторе пре слави Сримске владиче ство, Владическе святилїще Мариї Текийскей и нємецке здруженє „Донау”, чийо члени вєдно з хором участвовали на Служби на нємецким язику. ■ 12. АВҐУСТ 2016.

МОЩИ Ш. ЙОСАФАТИ З нагоди 125-рочнїци снованя шестрох служебнїцох Непорочней Дїви Мариї, внєдзелю, 7. авґуста, до Коцура сцигла икона и мощи блаженей ш. Йосафати Гордашевскей, єдней зоз снователькох. Икону до церкви шветочно унєсли виронаучни дзеци на Велькей Служби Божей, хтору служели парох коцурски о. Владислав Рац, о. Яков Кулич и о. Яков Новак. У казанї ш. Фаустина Фельцан, и ш. Михаїла Воротняк бешедовали о живоце ш. Йосафати Гордашевскей.

По законченю Служби присутни могли поциловац и дорушиц икону и мощи, приложиц побожни ствари и помдодлїц ше. З тей нагоди, по Служби було друженє у манастире шестрох служебнїцох. Монахиня Йосафата перша зоз шестрох сужебнїцох преглашена за блажену 2001. року, а икона зоз мощами благословена 2005. року. Од теди икона путує по шицких местох у хторих тоти шестри служа. През нашо краї икона будзе дефиловац пейц мешаци, а у Коцуре ше затримала три днї. Т. Х.

РУСКЕ СЛОВО 25

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 27. юлия 2016. року занавше нас зохабела наша мила мац и баба

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Нашому милому дїдови

СЕРАФИНА ГОРНЯК народзена Пушкаш з Коцура (1934–2016) Красни памятки на єй любов и доброту навики останю у наших шерцох. Син Микола, нєвеста Мая, унуки Саня и Иґор Спочивайце у мире Божим!

ВЛАДИМИРОВИ СЕМАНОВИ (1947–2016) з Руского Керестура Найкрасши памятки на красни хвильки препровадзени зоз нїм чуваю унучата Мартина, Моника, Деян, Дарко, Мирко и Дамир Най спочива у мире Божим!

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Нашому братови и бачикови

ВЛАДИМИР СЕМАН (1947–2016)

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 1. авґуста престало дуркац шерцо нашого милого

ВЛАДИМИРА СЕМАНА (1947–2016) з Руского Керестура З больом у шерцу памятку на ньго чуваю супруга Веруна и дзивки Вероника и Владислава зоз фамелиями Най спочива у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Родичом

СТЕФАН СЕМАН (1912–1986)

ФЕБРОНА СЕМАН (1920–2003)

з Руского Керестура Господи, подаруй нашим милим мир и спокой! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Прешли три роки як нас занавше зохабела

НАТА ГУДАКОВА (1947–2013) з Нового Саду Памятку на це вше будзе чувац шестринїца Фема Ходакова и пайташка Люпка Стойкова Спочивай у мирe Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 14. авґуста 2016. року наполня ше пейц смутни роки як нас занавше зохабел наш мили швекор, дїдо и прадїдо

ВЛАДИМИР КОЧИШ (1930–2011) з Руского Керестура Найкрасши памятки на вашу любов, доброту и милу подобу навики чуваю нєвеста Живана, унук Александар зоз фамелию, унук Владимир зоз фамелию и унука Марина зоз сином Радошом Спочивайце у мире Божим!

26 РУСКЕ СЛОВО

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ

ЗВОНКО ХОМА (1974–2004) з Руского Керестура Прешли уж велї смутни роки як ши нас зохабел. Памятку на це чуваю оцец Йоаким зоз супругу Йозефину Хомово Спочивай у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 11. avґusta napolнї ше rok яk nas zanavшe zohabel supruг, ocec, шvekor i dїdo

VLADIMIR PAP (1951–2015) z Дюрдьова Z lюbovu i poчitovanьom na nьгo чuvaю supruгa Marчa, sin Яnko, dzivka Violeta, nєvesta Tanя, жec Deяn i unuчata Olivera, Andrea, Serґej, Sara i Mihajlo Spoчivaj u mire Boжim! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 14. авґуста 2016. року наполня ше пейц смутни роки як нас занавше зохабел наш мили

ВЛАДИМИР КОЧИШ (1930–2011) з Руского Керестура Кажди дзень ши у наших молитвох. Навики будземе чувац памятку на твою любов и доброту. Супруга Леона и дзивка Славка зоз фамелию зоз Канади Спочивай у мире Божим!

12. АВҐУСТ 2016.

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 13. авґуста 2016. року наполня ше 40 днї як ше преселєла до вичносци наша мила мац

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 23.юлия 2016. року после чежкей хороти занавше нас напущела наша мила супруга, мац и дзивка

ГЕЛЕНКА САБОЛ (1951–2016) народзена Хома з Нового Саду

Похована є 24. юлия 2016. року у Руским Керестуре Памятку на єй доброту и милу подобу вично буду чувац супруг Звонко, син Златко, мац Гелена и брат Йовґен зоз фамелию СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 13. авґуста наполня ше 40 жалосни днї як нас занавше зохабела наша мила шестра и кума

Дня 5. авґуста наполнєли ше пейц жалосни мешаци як нас занавше зохабел наш мили брат и бачи

ИРИНКА ВИСЛАВСКИ народзена Рац (1955–2016) з Руского Керестура З любову и почитованьом найкрасши памятки на єй нєвичерпну любов и доброту навики буду чувац синове Сашо и Мирко Най спочива у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 13. авґуста 2016. року наполня ше 40 днї як ше преселєла до вичносци наша мила

ИРИНА ВИСЛАВСКИ (1955–2016) з Руского Керестура Памятку на єй доброту и любов хтору нам даровала навики буду чувац Виславсково꞉ мац Мария, бачи Яким, андя Мария зоз дзецми Владимиром, Мирославом и Весну и єй фамелию Най спочива у мире Божим!

МИРОН РАЦ ИРИНКА ВИСЛАВСКИ (1940–2016) народзена Рац з Руского Керестура (1955–2016) Памятку на нїх навики буду чувац брат Йовґен зоз супругу Марию и дзецми Славком и Таню зоз їх фамелиями Най спочиваю у мире Божим! НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 10. авґуста 2016. року наполня ше два смутни роки як нас занавше охабела наша мила

ВЕСНА ВИСЛАВСКИ (1981–2014) з Вербасу Красни памятки на єй милу подобу зоз больом, вично буду чувац мац Ксения, шестра Наталия зоз супругом Ратком и малу Дуню Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 13. авґуста наполнюю ше 15 роки як у вичносци наш мили оцец, дїдо и прадїдо

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ

МИХАЛ (1911–1976)

ЛЕОНА (1914–2004)

ЮГИКОВО

СЛАВКО (1956–2007)

з Руского Керестура Прешли уж велї смутни роки як нас зохабели нашо мили оцец, мац и брат. Памятку на нїх чуваю їх наймилши Най спочиваю у мире Божим!

12. АВҐУСТ 2016.

ЯКИМ АФИЧ (1935–2001) з Руского Керестура У красних памяткох и своїх молитвох здогадую ше на ньго його наймилши Спочивай у мире Божим!

РУСКЕ СЛОВО 27

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 11. авґуста наполнєл ше рок як вецей нє з нами наш мили оцец и дїдо

ВЛАДИМИР ФА (1932–2015) з Руского Керестура Памятка од сина Владу и унукох Сашки и Светланки Най спочива у мире Божим!

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 1. авґуста занавше нас зохабел наш брат и бачи

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 1. авґуста 2016. року умар наш оцец и дїдо

ДЮРА ПАВЛОВИЧ (1931–2016) з Руского Керестура Памятку на вас навики буду чувац брат Любо зоз супругу Веруну и їх дзеци зоз фамелиями Най спочива у мире Божим!

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 11. авґуста наполнєл ше рок як вецей нє з нами наш мили оцец, дїдо и прадїдо

ДЮРА ПАВЛОВИЧ (12. III 1931 – 1. VIII 2016) з Руского Керестура ВЛАДИМИР ФА (1932–2015) з Руского Керестура Красни памятки на ньго чува дзивка Златка зоз супругом Славом, унука Ванеса и унука Марина зоз супругом Владом Най спочива у мире Божим!

MALI OGLA[KI ПРЕДАВАМ резану ядлїну по спецификациї з превоженьом, кубни метер 185 евра и лати 5/3 длужни метер 0,32 евра. Телефон: 021/6350–088; 060/6350–088 од 7 до 21 годзин. *** DIHTOVANW oblakoh i dzveroh zoz neopren-}umu. Telefon: 063/8238767. PRAVIME po meri roletni i garmonikovo dzveri. Tel: 063/8238-767 i (025) 58-27-710. *** ВЛАГА? Изолуєме влажни хижи. 063/440-470; 063/102-41-14. *** ПРЕДАВАМ буково древо у палетох. Цена двох куби кох 6 500 ди на ри. При вожим и на адре су. Дре во мож опатриц на адреси Народного фронта 55, а обявиц ше на телефон 064/26-83-862.

28 РУСКЕ СЛОВО

З любову и почитованьом памятку на ньго буду чувац дзивки Йоска Паланчайова, Меланка Колошняйова и Верунка Катонова зоз своїма фамелиями Дзекуєме шицким котри нам помогли и пришли випровадзиц нашого оца на його остатню драгу до вичносци. Спочивай у мире Божим! * дзе цо будзе * дзе цо будзе * дзе цо будзе *

ДНЇ РУСКЕЙ КУЛТУРИ У БЕОҐРАДЗЕ „Днї рускей култури” хтори буду отримани од 15. по 28. авґуст 2016. року у Етноґрафским музею у Беоґрадзе, Студентска площа 13. 15. авґуст, пондзелок, на 13 годзин Шветочне отверанє вистави „Обряди преходох у фокусу обєктиву фотоґрафох Будински”. Место отримованя: „Чарна часц” шветочней сали. Музична часц: Хор „Гармония”, Нови Сад. Коктел. 18. авґуст, штварток, на 13 годзин „Литературна творчосц Руснацох”, место отримованя: Кино-сала. Учашнїки: академик Юлиян Тамаш, Михал Рамач, Микола Шанта, Ирина Гарди-Ковачевич. Рецитую: Александра Лендєр и Александар Мудри. Музична часц: Димитрий Цап. 23. авґуст, вовторок, на 18 годзин Представянє моноґрафиї „Танци бачко-сримских Руснацох”. Место отримованя: Атриюм. Учашнїки: Йоаким Рац, Микола Ґубаш, Звонко Костелник.

Представянє и приказ старих свадзебних обичайох: КУД „Жатва”, Коцур. Музична и фолклорна часц: КПД „Карпати” з Вербасу и Дом култури з Руского Керестура. ***

У ДЮРДЬОВЕ

КОНЦЕРТ АНСАМБЛА „КИЧЕРА” З ПОЛЬСКЕЙ На пияток, 12. авґуста у Дюрдьове цаловечарши концерт отрима Фолклорни ансамбл „Кичера” з Леґници з Польскей. Концерт почнє на 20 годзин у Велькей сали Задружного дому. ***

ФЕСТИВАЛ „НАЙ ШЕ НЄ ЗАБУДЗЕ”

На нєдзелю 21. авґуста на 20 годзин у Велькей сали Задружного дому отрима ше 14. Фестивал жридлового шпиваня „Най ше нє забудзе”. У пред фестивалней часци, опрез будинку КУД „Тарас Шевченко” на 16 годзин будзе отворена вистава „Стари ремесла”, а на 17 годзин у Рускей школи вистава „Дакеди було”. 12. АВҐУСТ 2016.

Городска управа за защиту животного штредку на основи члена 29. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї” число 135/04 и 36/09), обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о принєшеним ришеню з хторим дата согласносц на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта – базней станїци мобилней телефониї – „НССателит-НС71/НСУ171” Ношитель Проєкта „Телеком Сербия”, а.д. Таковска 2, Беоґрад, поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта – базней станїци мобилней телефониї „НС-СателитНС71/НСУ171” у улїци Футожска драга число 12, у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 7855/2 К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад. После запровадзеного поступку и предлогу Технїчней комисиї, Городска управа за защиту животного штредку дня 3. авґуста 2016. року принєсла ришенє число VI-501-294/16, зоз хторим дата согласносц на предметну Студию. З цильом обвисцованя заинтересованей явносци текст ришеня обявює ше у цалосци: Городска управа за защиту животного штредку, на основи члена 24. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, чс. 135/04 и 36/09) и члена 192. пасус 1 Закона о общим управним поступку („Службени новини СРЮ” число 33/97 и 31/01 и „Службени глашнїк РС” число 30/10) и члена 11., 34. и 36. Одлуки о Городских управох Городу Нового Саду („Службени новини Городу Нового Саду”, число 52/08, 55/09, 11/10, 39/10, 60/10 и 69/13), поступаюци по вимоги „Телеком Сербия”, а.д. Таковска 2, Беоґрад, у поступку одлучованя о даваню согласносци на Студию о преценьованю вплїву застатого стану на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї – „НС-Сателит-НС71/НСУ171” у улїци Футожска драга число 12, у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 7855/2 К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад, после запровадзеного поступку и звиту технїчней комисиї, приноши

РИШЕНЄ

1. Дава ше согласносц на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок за проєкт базней станїци мобилней телефониї „НССателит-НС71/НСУ171” у улїци Футожска драга число 12, у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 7855/2 К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад, ношителя проєкта „Телеком Сербия” а.д. Младежских бриґадох 90, Нови Беоґрад. 2. Обовязує ше Ношитель проєкта же: – проєкт виведзе у складзе зоз приложену документацию и условиями и мирами защити хтори утвердзели други овласцени орґани и орґанизациї, а дати су у прилогу Студиї; – обезпечи условия и запровадзи мири за зоперанє, зменшованє лєбо одклоньованє чкодлївих вплївох на животни штредок, хторих єст у Студию, поглавє 8. „Опис мирох з цильом зопераня, зменшованя лєбо одклоньованє каждого значнєйшого чкодлївого вплїву на животни штредок”; 3. Ношитель проєкта длужни обезпечиц вивершованє програми нєпреривного провадзеня у складзе зоз важацима предписанями хтори дефиновани зоз поглавйом 9. „Програма провадзеня вплїву на животни штредок ” и же податки достати зоз мониторинґом доручує Аґенциї за защиту животного штредку, Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду и Городскей управи за инспекцийни роботи – Обласц инспекциї за защиту животного штредку; 4. Наклада ше ношительови проєкта же у случаю реконструкциї и пременки технїчних характеристикох базней станїци зоз точки 1. того ришеня, поднєше вимогу компетентоному орґану за одлучованє о потреби преценьованє вплїву на животни штредок.

ОБГРУНТОВАНЄ

Ношитель Проєкта „Телеком Сербия”, а.д. Таковска 2, Беоґрад, поднєсол вимогу за дава-

12. АВҐУСТ 2016.

нє согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта – базней станїци мобилней телефониї „НС-СателитНС71/НСУ171” у улїци Футожска драга число 12, у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 7855/2 К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад. Проєктом планована реконструкция иснуюцей базней станїци и то так же будзе поставена тросекторна антенска система за обсяги GSM900 и UMTS хтори будзе мац два панел антени по секторе за об идва системи и то по єдна антена типа APX-906516L за систему GSM900 по єдна антена типа K742215 за систему UMTS. За систему GSM900 антени буду унапрямени зоз азимутами 99 ступнї (сектор 1), 201 ступнї (сектор 2) и 330 ступнї (сектор 3) а за систему UMTS зоз азимутами 97 ступнї (сектор 1) 201 ступнї (сектор 2) и 327 ступнї (сектор 3). Планована конфиґурация примодавача базней станїци за систему GSM 900 4+4+4 a за систему UMTS 3+3+3. У складзе зоз Законом о преценьованю вплїву на животни штредок и Правилнїком о поступку явного увида, презентациї и явней розправи о студиї о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, число 69/05) запровадзени поступок преценьованя вплїву на животни штредок и обезпечене участвованє заинтересованих орґанох и орґанизацийох и явносци. У законским термину, хтори предвидзени за явни увид, Студия о преценьованю вплїву проєкта на животни штредок була виложена у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку по 13. юний 2016. року. Под час тирваня явного увиду нє доручени думаня и зауваги у писаней форми на Студию о преценьованю вплїву проєкта на животни штредок з боку заинтересованих орґанох, орґанизацийох и явносци анї нє було винєшених думаньох заинтересованєй явносци под час презентациї и явней розправи хтора отримана 14. юния 2016. року цо константоване у записнїку число VI-501-294/16 од 14. юния 2016. року. Зоз ришеньом о образованю и менованю предсидателя и членох технїчней комисиї за оцену Студиї о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мо„НС-Сателиттелефониї билней НС71/НСУ171” ” у улїци Футожска драга число 12, у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 7855/2 К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад число VI-501-94/16 од 23. мая 2016. року, формована Технїчна комисия за оценьованє Студиї о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта, хтора випитала Студию о преценьованю вплїву и после запровадзеного, зоз законом утвердзеним поступком, о своєй роботи тому орґану доручела звит число VI-501-294/16 од 3. авґуста 2016. року зоз оцену предметней Студиї о преценьованю вплїву и зоз предлогом же ше на исту да согласносц. Зоз увидом до комплетней документациї, после запровадзеного поступку и звиту технїчней комисиї константоване же Студия зробена у складзе зоз Законом о преценьованю вплїву на животни штредок, Правилнїком о змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, число 69/05) и Ришеньом о потреби преценьованя вплїву и о одредзованю обсягу и змисту студиї число VI-501-1015/15 од 15. януара 2016. року, хтору принєсла Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду. Кед ше Проєкт виведзе у складзе зоз технїчну документацию и кед ше випочитує шицки предвидзени мири за зменшованє лєбо зоперанє чкодлївих вплївох на животни штредок зоз точки 2. и 3. того ришеня, робота обєкта нє будзе значнєйше загрожовац животни штредок. На основи горе наведзеного ришене як у дипозитиве. Поука о правним лїку: Тото ришенє конєчне у управним поступку. Процив того ришеня ношитель Проєкта може порушац управни спор пред Управним судом 30 днї од дня приманя ришеня, а заинтересована явносц 30 днї од дня обявйованя обвисценя о принєшеним ришеню у средствох явного информованя.

ИНФОРМАТОР Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основи члена 20. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о явним увиду, явней презентациї и явней розправи о Студиї о преценьованя вплїву на животни штредок проєкта Ношитель проєкта „Телеком Сербия” а.д. Таковска 2, Беоґрад 2, поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию одлучованє о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НСУ179, НСЛ179 НС Братох Крклюш”, у улїци Братох Крклюш ч. 21, у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 2979 К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110, Нови Сад, роботни днї од 10 до 15 годзин по 12. септембер 2016. року. У складзе зоз членом 6 Правилнїка о поступку явного увиду, презентациї и явней розправи о студиї о преценьованю вплїву на животни штредок (“Службени глашнїк РС”, ч. 69/05) заинтересовани орґани и явносц под час тирваня явного увиду можу поднєсц зауваги и думаня на студию о преценьованю вплїву у писаней форми Городскей управи за защиту животного штредку. Явна розправа и презентация буду отримани 13. септембра 2016. року, у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду Руменацка 110 з початком на 12 годзин.

Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основи члена 20. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о явним увиду, явней презентациї и явней розправи о Студиї о преценьованя вплїву на животни штредок проєкта Ношитель проєкта „Телеком Сербия” а.д. Таковска 2, Беоґрад 2, поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию одлучованє о преценьованя вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НСУ190, НСЛ190 – Братох Моґин”, у улїци Братох Моґин ч. 4, у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 5423 К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110, Нови Сад, роботни днї од 10 до 15 годзин по 12. септембер 2016. року. У складзе зоз членом 6 Правилнїка о поступку явного увиду, презентациї и явней розправи о студиї о преценьованю вплїву на животни штредок (“Службени глашнїк РС”, ч. 69/05) заинтересовани орґани и явносц под час тирваня явного увиду можу поднєсц зауваги и думаня на студию о преценьованю вплїву у писаней форми Городскей управи за защиту животного штредку Явна розправа и презентация буду отримани 13. септембра 2016. року, у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду Руменацка 110 з початком на 11 годзин. Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основи члена 20. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о явним увиду, явней презентациї и явней розправи о Студиї о преценьованя вплїву на животни штредок проєкта Ношитель проєкта „KODAR INŽENJERING” D.O.O зоз Беоґраду по овласценю ношителя проєкту „VIP MOBILE” D.O.O., Младежских бриґадох 21, поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию одлучованє о преценьованя вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС2061_01_НС_Ново_Сад_Ротквария”, площа Мариї Трандафил число 7, на катастерскей парцели число 9686/2 К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110, Нови Сад, роботни днї од 10 до 15 годзин по 22. авґуст 2016. року. У складзе зоз членом 6. Правилнїка о поступку явного увиду, презентациї и явней розправи о студиї о преценьованю вплїву на животни штредок (“Службени глашнїк РС”, ч. 69/05) заинтересовани орґани и явносц под час тирваня явного увиду можу поднєсц зауваги и думаня на студию о преценьованю вплїву у писаней форми Городскей управи за защиту животного штредку. Явна розправа и презентация буду отримани 23. авґуста 2016. року, у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду Руменацка 110, з початком на 12 годзин.

РУСКЕ СЛОВО 29

Городска управа за защиту животного штредку на основи члена 29. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок (“Службени глашнїк Републики Сербиї” число 135/04 и 36/09), обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о принєшеним ришеню же потребне преценьованє вплїву и одредзованю обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС2065_02 НС Нови_ Сад _ Адамовичово_ населєнє Подприємство „KODAR INŽINJERING” D.О.О. зоз Беоґраду по овласценю ношителю проєкта „VIP MOBILE” D.O.O., Нови Беоґрад, Младежских бриґадох 21 поднєсол тому орґану вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС2065_02 НС Нови_ Сад _ Адамовичово _населєнє”, у Улїци Лази Нанчича 47, на катастерскей парцели ч. 3129/1 К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад. После запровадзеного поступку, Городска управа за защиту животного штредку дня 2. авґуста 2016. року принєсла ришенє число VI-501-138/16, же потребне преценьованє вплїву на животни штредок и о одредзованю обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок. З цильом обвисцованя заинтересованей явносци интеґрални текст ришеня обявює ше у цалосци: Городска управа за защиту животного штредку, на основи члена 10 пасус 4 и 5 Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04) и члена 192 пасус 1 Закона о общим управним поступку („Службени новини СРЮ, число 33/97 и 31/01 и „С.Г. Републики Сербиї” число 30/10) и члена 11 Одлуки о городских управох Городу Нового Саду („Службени новини Городу Нового Саду”, число 52/08, 55/09 и 11/10, 39/10 и 60/10), поступаюци по вимоги ношителя проєкту „VIP MOBILE” D.O.O., Нови Сад, Младежских бриґадох 21, за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта „НС2065_02 НС Нови_ Сад _ Адамовичово _населєнє”, приноши

РИШЕНЄ

1. Утвердзує ше же за проєкт радио базней станїци мобилней телефониї „НС2065_02 НС Нови_ Сад _ Адамовичово _населєнє”, у Улїци Лази Нанчича 47, на катастерскей парцели ч. 3129/1 К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад, ношителя проєкту „VIP MOBILE” D.O.O., Нови Сад, Младежских бриґадох 21 потребне преценьованє вплїву на животни штредок. 2. Одредзує ше же би Ношитель Проєкту, Студию о преценьованю вплїву на животни штредок за проєкт радио базна станїца за мобилну телефонию „НС2065_02 НС Нови_ Сад _ Адамовичово _населєнє”, у Улїци Лази Нанчича 47, на катастерскей парцели ч. 3129/1 К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад у поглядзе обсягу и змисту, виробел у складзе зоз членом 17. Закону о преценьованю вплїву на животни штредок и з правилнїком о змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, число 69/05). Студия о преценьованю вплїву на животни штредок муши мац: – прераховани уровень електромаґнетней емисиї на уровню од интересу, звонка (outdoor) и знука (indoor), кед станїца максимално роби - дац таке технїчне ришенє базней станїци хторе обезпечує же би наведзене жридло, кед роби зоз максималним капацитетом, нє прекрочує 10 одсто рефе-

Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основи члена 20. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о явним увиду, явней презентациї и явней розправи о Студиї о преценьованя вплїву на животни штредок проєкта Ношитель проєкта „KODAR INŽENJERING” Д.О.О. зоз Беоґраду по овласценю ношителя проєкта „VIP MOBILE” Д.О.О. Нови Беоґрад, Младежских бриґадох 21, поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї„НС2069_01_НС_Нови_Сад_Євре йска”, у улїци Єврейскей 22, у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 10169/2 К.О.

30 РУСКЕ СЛОВО

рентного гранїчного уровня хтори дефиновани зоз Правилнїком о гранїцох викладаня нєйонизуюцим зарйованю („Службени глашнїк РС”, число 104/09).

ОБГРУНТОВАНЄ

Подприємство „KODAR INŽINJERING” D.О.О. зоз Беоґраду по овласценю ношителя проєкта „VIP MOBILE” D.O.O., Нови Беоґрад, Младежских бриґадох 21 поднєсол тому орґану вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефони „НС2065_02 НС Нови_ Сад _ Адамовичово _населєнє”. Зоз проєктом планована реконструкция постояцей базней станїци мобилней телефониї и то так же буду поставени тросекторни антенски системи за опсяг GSM 900, DCS 1800, UMTS и LTE. Два антени типу К422367, продукователя Kathrein, буду закривац сектори 1 и 3 у обсягох DCS 1800, UMTS и LTE системи и єдна антена типу К742270 будзе закривац сектор 2 у обсягох GSM 900, DCS 1800, UMTS и LTE системи. Плановани азимути антенох виноша 90 ступнї, 210 ступнї и 340 ступнї, респективно по секторох за шицки системи. Конфиґурация примодавачой базней станїци за систему GSM 900 то 0+2+0, за систему DCS 1800 то 2+2+2, UMTS то 3+3+3, а за систему LTE то 1+1+1. У складзе зоз Законом о преценьованю вплїву на животни штредок, о поднєшеней Вимоги обвисцена явносц зоз оглашованьом у средствох явного информованя, М.З. 7. „Юлий”. У зоз Законом предисаним терминє нє доручени думаня заинтересованих органох, организацийох и явносци. Ношителя Проєкту доручел Контрак о закупйованю помедзи DOO Magyar Szo Kft, зоз шедзиском у Новим Садзе, Войводи Мишича число 1 и “VIP MOBILE” D.O.O., Младежских бриґадох 21, Беоґрад, Информацию о локациї за парцелу число 3129/1 К.О. Нови Сад II, хтору Виробела Городска управа за урбанизем и бивательни дїла Городу Нови Сад, число V– 353– 1243/15 од 30. новембра 2015. року. З наведзену вимогу ношитель проєкта доручел Фахову оцену обтерхованя животного штредку у локалней зони базней станїци мобилней телефониї „НС2065_02 НС Нови_ Сад _ Адамовичово _населєнє”, число ЕМ– 2015– 394/SO од 1. фебруара 2016. року, хтору виробела акредитована Лаборатория „W LINE” зоз Беоґраду. Базна станїца мобилней телефониї „НС2065_02 НС Нови_ Сад _ Адамовичово _населєнє” ма вкупну ефективну моц зарйованя векшу як 250 W на шицких секторох и за шицки обсяги. Зоз анализу комплетней вимоги, окреме Фаховей оцени обтерхованя животного штредку у локалней зони базней станїци мобилней телефониї „НС2065_02 НС Нови_ Сад _ Адамовичово _населєнє” и обходом локациї, а маюци у оглядзе же базна станїца представя континуоване жридло зарйованя, же зоз прераховйованьом достати вредносци поля при максималней роботи базней станїци преходзи 10 одсто референтней гранїчней вредносци за одредзени обсяги фреквенциї (UMTS обсяг), же не предвидзена анї єдна конкретна мира защити од нєйонизуюцих зарйованьох (зменшанє число активних каналох, хаснованє опреми хтора продукує нїзши уровнї поля, иншаки напрями антенох лєбо вибор другого обєкту на хтори би ше могла инсталовац базна станї-

Нови Сад I, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110, Нови Сад, роботни днї од 10 до 15 годзин по 13. септембер 2016. року. У складзе зоз членом 6. Правилнїка о поступку явного увиду, презентациї и явней розправи о студиї о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, ч. 69/05) заинтересовани орґани и явносц под час тирваня явного увиду можу поднєсц зауваги и думаня на студию о преценьованю вплїву у писаней форми Городскей управи за защиту животного штредку. Явна розправа и презентация буду отримани 6. септембра 2016. року, у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду Руменацка 110, з початком на 11 годзин.

ца), маюци у оглядзе начала защити од нєйонизуюцих зарйованьох хтори предвидзени зоз членом 3 точка 1 и 2 Закону о защити од нєйонизуюцих зарйованьох („Службени глашнїк РС”, число 36/09) и то же кажде нєпотребне викладанє нєйонизуюцим зарйованю нє дошлєбодзене як и то же ше преценює хасен хтори хаснованє жридла дава друштве у одношеню на потенциялни ризики наступаня чкодлївого зарйованя пре хаснованє жридла и применююци начала превенциї и осторожносци (член 9 точка 1 подточка 2 „Службени глашнїк РС”, число 135/04, 36/09, 36/09- др закон, 72/09 – др. Закон и 43/11 – одлука УС), з хторим ше вимага же би кажда активносц мушела буц планована и запровадзена на способ же медзи иншим представя найменши ризик за здравє людзох, Городска управа за защиту животного штредку оценєла же ношитель проєкта муши обезпечиц таке технїчне ришенє за станїцу, же би жридло зарйованя зоз свою роботу нє премаховала 10 одсто референтного гранїчного уровня викладаня жительства електричним, маґнетним и електримаґнетним польом розличней фреквенцї, хтори дефиновани зоз Правилнїком о гранїцох викладаня нєйонизуюцим зарйованю, кед станїца роби з максималним капацитетом. Окрем розпатраня интензитету вплїву (хтори виражени з ефективно виказану моцу пошореня), компетентни орґан у конкретним случаю розпатрел и тирванє вплїву – базна станїца представя континуоване жридло зарйованя. З оглядом же предметна станїца ма ефективно виражену моц векшу од 250 W и може значно вплївовац на животни штредок – точка 12 и 13 Телекомуникацийни обєкти мобилней телефониї (базни радио станїци), Лїстини II Уредби о утвердзованю Лїстини проєктох за хтори обовязне преценьованє вплїву и Лїстина проєктох за хтори ше може вимагац преценьованє вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, число 114/08), тот орґан у складзе зоз членом 10 точка 4 Закону о преценьованю вплїву одлучел же нєобходне преценьованє вплїву. Зоз членом 10 точка 5 Закону о преценьованї вплїву на животни штредок, предписане зоз одлуку з хтору ше утвердзує же потребне преценьованє вплїву проєкту на животни штредок, компетентни орґан може одредзиц и обсдяг и змист студиї о преценьованю вплїву, цо у тим случаю и поробене. Маюци у оглядзе шицко наведзене, нєобходне виробиц документ з хторим ше анализує и оценює квалитет животного штредку на одредзеним просторе, медзисобни вплїв постояцих и планованих активносцох и утвердзує условия и мири за зоперанє, зменшанє и одклоньованє чкодлївих вплївох на животни штредок як и мирох у случаї нєщесца и обезпечованя провадзеня вплїву жридлох зарйованя, a то ше виключно може обезпечиц зоз Студию о преценьованю вплїву на животни штредок, хтору би требал виробиц мултидисциплийни фахови тим. На основи винєшеного одлучене як у диспозитиве: Поука о правним лїку: процив того ришеня ноштель Проєкта ше мож жалїц Покраїнскому секретарияту за урбанизем и защиту животного штредку, у чаше 15 днї од дня приєма ришеня, тому орґану. Заинтересована явносц ше може жалїц тому орґану у чаше 15 днї од дня його обявйованя у средствох явного информованя, тому орґану.

Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основи члена 10. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09), обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о поднєшеней вимоги за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта Подприємство „KODAR INŽINJERING” D.О.О. Беоґрад по овласценю ношителя проєкта „VIP MOBILE” д.о.о. Младежских бриґадох 21, Нови Беоґрад, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву застатого стану на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС 2006_02 НС_Футоґ”, у улїци Булевар цара Лазара 81, у Новим Саду, на катастерскей парцели число 3308, К.О. Футоґ, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110, Нови Сад, роботни днї од 10 до 15 годзин. Шицки заинтересовани, у чаше 10 днї од дня обявйованя того обвисценя, можу дац свойо думанє у писаней форми на адресу Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду.

12. АВҐУСТ 2016.

Городска управа за защиту животного штредку на основи члена 29. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї” число 135/04 и 36/09), обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о принєшеним ришеню з хторим дата согласносц на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта – базней станїци мобилней телефониї – „НС84, НСУ84, НСЛ84 – БУЛЕВАР ОШЛЄБОДЗЕНЯ” Ношитель Проєкта „Телеком Сербия”, а.д. Таковска 2, Беоґрад, поднєсол вимогу за даванє согласно сци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта – базней станїци мобилней телефониї „НС84, НСУ84, НСЛ84 – БУЛЕВАР ОШЛЄБОД ЗЕНЯ” у улїци Булевар ошлєбодзеня 81, у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 10237/1 К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад. После запровадзеного поступку и предлогу Технїчней комисиї, Городска управа за защиту животного штредку дня 3. авґуста 2016. року принєсла ришенє число VI-501-261/16, зоз хторим дата согласносц на предметну Студию. З цильом обвисцованя заинтересованей явносци текст ришеня обявює ше у цалосци: Городска управа за защиту животного штредку, на основи члена 24. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, чс. 135/04 и 36/09) и члена 192. пасус 1 Закона о общим управним поступку („Службени новини СРЮ” число 33/97 и 31/01 и „Службени глашнїк РС” число 30/10) и члена 11., 34. и 36. Одлуки о Городских управох Городу Нового Саду („Службени новини Городу Нового Саду”, число 52/08, 55/09, 11/10, 39/10, 60/10 и 69/13), поступаюци по вимоги „Телеком Сербия”, а.д. Таковска 2, Беоґрад, у поступку одлучованя о даваню согласносци на Студию о преценьованю вплїву застатого стану на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї – „НС84, НСУ84, НСЛ84 – БУЛЕВАР ОШЛЄБОДЗЕНЯ” у улїци Булевар ошлєбодзеня 81, у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 10237/1 К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад после запровадзеного поступку и звиту технїчней комисиї, приноши

РИШЕНЄ

1. Дава ше согласносц на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок за проєкт базней станїци мобилней телефониї „НС84, НСУ84, НСЛ84 – БУЛЕВАР ОШЛЄБОДЗЕНЯ” у улїци Булевар ошлєбодзеня 81, у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 10237/1 К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад, ношителя проєкта „Телеком Сербия” а.д. Младежских бриґадох 90, Нови Беоґрад. 2. Обовязує ше Ношитель проєкта же: – проєкт виведзе у складзе зоз приложену документацию и условиями и мирами защити хтори утвердзели други овласцени орґани и орґанизациї, а дати су у прилогу Студиї; – обезпечи условия и запровадзи мири за зоперанє, зменшованє лєбо одклоньованє чкодлївих вплївох на животни штредок, хторих єст у Студию, поглавє 8. „Опис мирох з цильом зопераня, зменшованя лєбо одклоньованє каждого значнєйшого чкодлївого вплїву на животни штредок”; 3. Ношитель проєкта длужни обезпечиц вивершованє програми нєпреривного провадзеня у складзе зоз важацима предписанями хтори дефиновани зоз поглавйом 9. „Програма провадзеня вплїву на животни штредок ” и же податки достати зоз мониторинґом доручує Аґенциї за защиту животного штредку, Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду и Городскей управи за инспекцийни роботи – Обласц инспекциї за защиту животного штредку; 4. Наклада ше ношительови проєкта же у случаю реконструкциї и пременки технїчних характеристикох базней станїци зоз точки 1. того ришеня, поднєше вимогу компетентоному орґану за одлучованє о потреби преценьованє вплїву на животни штредок.

ОБГРУНТОВАНЄ

Ношитель Проєкта „Телеком Сербия”, а.д. Таковска 2, Беоґрад, поднєсол вимогу за дава-

12. АВҐУСТ 2016.

нє согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта – базней станїци мобилней телефониї „НС84, НСУ84, НСЛ84 – БУЛЕВАР ОШЛЄБОДЗЕНЯ” у улїци Булевар ошлєбодзеня 81, у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 10237/1 К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад. Проєктом планована реконструкция иснуюцей базней станїци и то так же ше демонтує иснуюцей антени типа Kathrein 80010485 и монтира ше за сектори 1 и 3 нови панел антени Kathrein 80010291-T9 за систему GSM900, UMTS и LTE на секторе 2 будзе ше монтирац нова панел антена Kathrein 80010291-T7 за систему GSM900, UMTS и LTE. Антени буду унапрямени зоз азимутами 45 ступнї (сектор 1), 175 ступнї (сектор 2) и 285 ступнї (сектор 3). Планована конфиґурация примодавача базней станїци за систему GSM900 4+4+4 , UMTS 3+3+3 и за LTE 1+1+1. У складзе зоз Законом о преценьованю вплїву на животни штредок и Правилнїком о поступку явного увида, презентациї и явней розправи о студиї о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, число 69/05) запровадзени поступок преценьованя вплїву на животни штредок и обезпечене участвованє заинтересованих орґанох и орґанизацийох и явносци. У законским термину, хтори предвидзени за явни увид, Студия о преценьованю вплїву проєкта на животни штредок була виложена у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку по 6. юний 2016. року. Под час тирваня явного увиду нє доручени думаня и зауваги у писаней форми на Студию о преценьованю вплїву проєкта на животни штредок з боку заинтересованих орґанох, орґанизацийох и явносци анї нє було винєшених думаньох заинтересованєй явносци под час презентациї и явней розправи хтора отримана 7. юния 2016. року цо константоване у записнїку число VI-501-261/16 од 7. юния 2016. року. Зоз ришеньом о образованю и менованю предсидателя и членох технїчней комисиї за оцену Студиї о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС84, НСУ84, НСЛ84 – БУЛЕВАР ОШЛЄБОДЗЕНЯ” у улїци Булевар ошлєбодзеня 81, у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 10237/1 К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад, число VI-501-261/16 од 6. мая 2016. року, формована Технїчна комисия за оценьованє Студиї о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта, хтора випитала Студию о преценьованю вплїву и после запровадзеного, зоз законом утвердзеним поступком, о своєй роботи тому орґану доручела звит число VI501-261/16 од 3. авґуста 2016. року зоз оцену предметней Студиї о преценьованю вплїву и зоз предлогом же ше на исту да согласносц. Зоз увидом до комплетней документациї, после запровадзеного поступку и звиту технїчней комисиї константоване же Студия зробена у складзе зоз Законом о преценьованю вплїву на животни штредок, Правилнїком о змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, число 69/05) и Ришеньом о потреби преценьованя вплїву и о одредзованю обсягу и змисту студиї число VI-501-1015/15 од 15. януара 2016. року, хтору принєсла Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду. Кед ше Проєкт виведзе у складзе зоз технїчну документацию и кед ше випочитує шицки предвидзени мири за зменшованє лєбо зоперанє чкодлївих вплївох на животни штредок зоз точки 2. и 3. того ришеня, робота обєкта нє будзе значнєйше загрожовац животни штредок. На основи горе наведзеного ришене як у дипозитиве. Поука о правним лїку: Тото ришенє конєчне у управним поступку. Процив того ришеня ношитель Проєкта може порушац управни спор пред Управним судом 30 днї од дня приманя ришеня, а заинтересована явносц 30 днї од дня обявйованя обвисценя о принєшеним ришеню у средствох явного информованя.

ИНФОРМАТОР

Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основи члена 20. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о явним увиду, явней презентациї и явней розправи о Студиї о преценьованя вплїву на животни штредок проєкта Ношитель проєкта „KODAR INŽENJERING” Д.О.О. зоз Беоґраду по овласценю ношителя проєкта „VIP MOBILE” Д.О.О. Нови Беоґрад, Младежских бриґадох 21, поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС2064_01_НС_Нови_Сад_Ґорана_Ковачича”, у улїци Кости Абрашевича 17, у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 2185 К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110, Нови Сад, роботни днї од 10 до 15 годзин по 13. септембер 2016. року. У складзе зоз членом 6 Правилнїка о поступку явного увиду, презентациї и явней розправи о студиї о преценьованю вплїву на животни штредок (“Службени глашнїк РС”, ч. 69/05) заинтересовани орґани и явносц под час тирваня явного увиду можу поднєсц зауваги и думаня на студию о преценьованю вплїву у писаней форми Городскей управи за защиту животного штредку Явна розправа и презентация буду отримани 6. септембра 2016. року, у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду Руменацка 110 з початком на 12 годзин.

Покраїнски секретарият за урбанизем и защиту животного штредку на основи члена 20 Закона о преценьованю вплїву на животни штредок (“Службени глашнїк Републики Сербиї” число 135/04) обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о явним увиду Студиї о преценьованю вплїву Проєкта на животни штредок Ношитель проєкту, „SPEED” д.о.о. зоз Беоґраду, улїца Партизанскей авияциї ч. 6А, поднєсол Вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок застатого стану ПРОЄКТУ Складзиско дериватох зоз нафти, на катастерских парцелох число 382/1 Нови Сад IV. Податки и документацию зоз Вимоги ношителя Проєкта мож видзиц роботни днї од 10 до 14 годзин у просторийох Покраїнского секретарияту за урбанизем и защиту животного штредку, Булевар Михайла Пупина 16 Нови Сад (прижемє, канцелария 39), до 12. септембра 2016. року. Под час тирваня явного увиду заинтересована явносц може у писаней форми поднєсц зауваги и думаня на виложену студию о преценьованю вплїву на адресу Секретарияту. Явну розправу и презентацию ше отрима 13. септембра 2016. року, у будинку Влади АП Войводини (прижемє, канцелария 39) на 12 годзин.

Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основи члена 10. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09), обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о поднєшеней вимоги за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта Ношитель проєкта „KOTEKS VISCOFAN” DOO Нови Сад, улїца Приморска число 92, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта „Обєкт за маґазионованє фляшох зоз амонияком поверхносци П у рамику иснуюцого привредного комплекса” у улїци Приморска число 92, на катастерскей парцели число 102388, К.О. Нови Сад IV, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110, Нови Сад, роботни днї од 10 до 15 годзин. Шицки заинтересовани, у чаше 10 днї од дня обявйованя того обвисценя, можу дац свойо думанє у писаней форми на адресу Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду.

РУСКЕ СЛОВО 31

ИНФОРМАТОР/СПОРТ Городска управа за защиту животного штредку на основи члена 29 Закона о преценьованю вплїву на животни штредок (“Службени глашнїк Републики Сербиї” число 135/04 и 36/09), обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о принєшеним ришеню же потребне преценьованє вплїву и одредзованю обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї “НС2057_03 НС Нови_ Сад Темеринска _драга_1” Подприємство „KODAR INŽINJERING” D.О.О. зоз Беоґраду по овласценю ношителю проєкта “VIP MOBILE” D.O.O., Нови Беоґрад, Младежских бриґадох 21 поднєсол тому орґану вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї “НС2057_03 НС Нови_ Сад Темеринска _драга_1”, у Улїци Змаєвацка драга, на катастерскей парцели ч 609/2 К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад. После запровадзеного поступку, Городска управа за защиту животного штредку дня 1. авґуста 2016. року принєсла ришенє число VI-501-441/16, же потребне преценьованє вплїву на животни штредок и о одредзованю обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок. З цильом обвисцованя заинтересованей явносци интеґрални текст ришеня обявює ше у цалосци: Городска управа за защиту животного штредку, на основи члена 10 пасус 4 и 5 Закона о преценьованю вплїву на животни штредок (“Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04) и члена 192 пасус 1 Закона о общим управним поступку (“Службени новини СРЮ, число 33/97 и 31/01 и “С.Г. Републики Сербиї” число 30/10) и члена 11 Одлуки о городских управох Городу Нового Саду (“Службени новини Городу Нового Саду”, число 52/08, 55/09 и 11/10, 39/10 и 60/10), поступаюци по вимоги ношителя проєкту “VIP MOBILE” D.O.O., Нови Сад, Младежских бриґадох 21, за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта “НС2057_03 НС Нови_ Сад Темеринска _драга_1”, приноши

РИШЕНЄ

1. Утвердзує ше же за проєкт радио базней станїци мобилней телефониї “НС2057_03 НС Нови_ Сад Темеринска _драга_1”, у Улїци Змаєвацка драга, на катастерскей парцели ч. 609/2 К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад, ношителя проєкту “VIP MOBILE” D.O.O., Нови Сад, Младежских бриґадох 21 потребне преценьованє вплїву на животни штредок. 2. Одредзує ше же би Ношитель Проєкту, Студию о преценяованю вплїву на животни штредок за проєкт – радио базна станїца за мобилну телефонию “НС2057_03 НС Нови_ Сад Темеринска _драга_1”, у Улїци Змаєвацка драга, на катастерскей парцели ч. 609/2 К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад, у поглядзе обсяґу и змисту, виробел у складзе зоз членом 17. Закону о преценьованю вплїву на животни штредок и з правилнїком о змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок (“Службени глашнїк РС”, число 69/05).

ОБГРУНТОВАНЄ

Подприємство “KODAR INŽINJERING”D.О.О. зоз Беоґраду по овласценю ношителю проєкта “VIP MOBILE” D.O.O., Нови Беоґрад, Младежских бриґадох 21 поднєсол тому орґану вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї “НС2057_03 НС Нови_ Сад Темеринска _драга_1”, у Улїци Змаєвацка драга, на катастерскей парцели ч. 609/2 К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад. Зоз проєктом планована реконструкция постояцей базней станїци мобилней телефониї и то так же буду поставени тросекторни антенски системи за опсяг GSM 1800, UMTS и LTE. Три антени типу К80010510 буду хасновани за покриванє обсягу GSM 1800 и LTE, а три антени типу К742215 буду хасновани за покриванє обсягу UMTS. Плановани азимути антенох виноша 0 ступнї, 160 ступнї и 270 ступнї, респективно по секторох за шицки систе-

32 РУСКЕ СЛОВО

ми. Конфиґурация примодавачой базней станїци за систему GSM 1800 то 2+2+2, за систему UMTS то 3+3+3, а за систему LTE то 1+1+1. У складзе зоз Законом о преценьованю вплїву на животни штредок, о поднєшеней Вимоги обвисцена явносц зоз оглашованьом у средствох явного информованя, М.З. “Клиса”. У зоз Законом предисаним терминє нє дору;ени думань заинтересованих органох, организацийох и явносци. Ношителя Проєкту доручел Контракт о закупйованю помедзи Милици Цибуловей и Дюри Цибули, зоз Нового Саду и “VIP MOBILE” D.O.O. и Информацую о локациї, число V– 353– 292/16 од 20 їния 2016. року, хтору видала Ґородска управа за урбанизем и бивательни дїла Ґорода Нову Нови Сад. З наведзену вимогу ношитель проєкта доручел Фахову оцену обтерхованя животного штредку у локалней зони базней станїци мобилней телефониї “НС2057_03 НС Нови_ Сад Темеринска _драга_1” число ЕМ– 2016– 141/SO од 10. мая 2016. року, хтору виробела акредитована Лаборатория “W LINE” зоз Беоґраду. Базна станїца мобилней телефониї “НС2057_03 НС Нови_ Сад Темеринска _драга_1” ма вкупну ефективну моц зарйованя векшу як 250 W на шицких секторох и за шицки обсяги. По розпатраню вимоги ношителя проєкта и податкох о предметней локациї, характеристикох и преценох можлївих вплївох наведзеного проєкту на животни штредок, а маюци у оглядзе, же предметна радио базна станїца ма ефективну моц зарйованя векшу як 250 W и може мац значни вплїв на животни штредок – точка 12. подточка 13. Телекомуникацийни обєкти мобилней телефониї (базни радио станїци), Лїстина II Уредби о утвердзованю Лїстини проєктох за хториу обовязне преценьованє вплїву и Лїстини проєктох за хтори ше може вимагац преценьованє вплїву на животни штредок (“Службени глашнїк РС”, число 114/08), тот орґан у складзе зоз членом 10 точка 4 Закону о преценьованю вплїву одлучел же потреебне преценьованє вплїву. Зоз членом 10. точка 5 Закону о преценьованю вплїву на животни штредок, предписане же з одлуку з хтору ше утвердзує же потребне преценьованє вплїву проєкта на животни штредок, компетентни орґан може одредзиц и обсяг и змист студиї о преценьованю вплїву, цо у тим случаю и зробене. Окрем розпатраня интензитету вплїву (виражени з ефективну моц пошореня), компетентни орґан у конкретним случаю розпатрел и тирванє вплїву – базна станїца представя континуоване жреидло зарйованя. Применююци начала превенциї и осторо.носци (член 9. точка 1. подточка 2. Закону о защити животного штредку (“Службени глашнїк РС”, число 135/04, 36/09, 36/09 –др. Закон, 72/09 – др. Закон и 43/11 – одлука УС), з хторима ше вимага же би кажда активносц мушела буц планована и запровадзена на способ жи би помедзи иншим представяла найменши ризикза здравє людзох, зоз Студию нєобходне даказац же за предметни проєкт будзе применєна найлєпша доступна технолоґия хтора на розполаганю, технїка и опрема. Маюци у оглядзе шицко наведзене, нєобходне виробиц документ з хторим ше анализує и оценює квалитет животного штредку на одредзеним просторе, медзисобни вплїв постояцих и планованих активносцох и утвердзує условия и мири за зоперанє, зменшанє и одклоньованє чкодлївих вплївох на животни штредок як и мирох у случаї нєщесца и обезпечованя провадзеня вплїву жридлох зарйованя, a то ше виключно може обезпечиц зоз Студию о преценьованю вплївуна животни штредок, хтору би требал виробиц мултидисциплийни фахови тим. На основи винєшеного одлучене як у диспозитиве: Поука о правним лїку: процив того ришеня ноштель Проєкта ше мож жалїц Покраїнскому секретарияту за урбанизем и защиту животного штредку, у чаше 15 днї од дня приєма ришеня, тому орґану. Заинтересована явносц ше може жалїц тому орґану у чаше 15 днї од дня його обявйованя у средствох явного информованя, тому орґану.

МЕДЗИОПШТИНСКИ РУКОМЕТНИ КАМП

РОЗВИВАЮ ТАЛАНТ ШКОЛЯРОХ

Оджак и того року, од 1. по 7. авґуст бул домашнї седмому медзиопштинскому Рукометному кампу за дзивчата и хлапци основношколского возросту на хторим участвовали коло 70 школяре з општинох Оджак, Кула и Бач, а медзи нїма и 22-йо з Руского Керестура. Циль Кампу виховйовац будуцих рукометашох и рукометашки, же би здобути знаня и схопносци применьовали, далєй розвивали и цо лєпше и квалитетнєйше бавели у клубох у хторих бавя. Дзеци под час Кампу кажди дзень мали два-три тренинґи, мотивацийни роботнї на тему цо значи буц прави спортиста як на змаганьох так и у живоце вообще, а була и обука за нєплївачох. Руководитель Кампу бул тренер Милорад Лаич, а у тренерскей екипи були ище Ґоран Вєштица, Ненад Чуїч и Керестурци Славко Надь и Злата Паплацко. Медзи визначнима госцами през седем днї Камп нащивели и покраїнски секретар за спорт и младеж Владимир Батез, совитнїк селектора рукометней репрезентациї Сербиї Бранислав Велькович, делеґация Рукометного союзу Горватскей зоз Билого Манастира на чолє з професором Милорадом Шешличом и домашнї предсидатель општини Оджак, Душан Марян. М. А. 12. АВҐУСТ 2016.

СПОРТ СПОРТСКИ БАВИСКА „ЯША БАКОВ” – ТУРНИР У ВЕЛЬКИМ ФОДБАЛУ ЗА СЕНИОРОХ

КЕРЕСТУРЦИ ПОБЕДЗЕЛИ НА ПЕНАЛИ Прешлого викенду, 6. и 7. авґуста, у рамикох ювилейних 25. Спортских бавискох „Яша Баков” на стадиону ФК „Бачка 1923” у Дюрдьове отримане змаганє у вельким фодбалу за сениорох, на хторим участвовали штири екипи з наших местох, а найлєпши бул рускокерестурски Русин котри всоботу и внєдзелю победзел на пенали. Змаганє судзели реґистровани судийове з Дюрдьова

П

онеже всоботу падал диждж, змаганє отримане на мокрим терену. – За фодбал нє потребни окремни условия на терену, трава може буц мокра, може и води буц на нєй. Змаганю може завадзац єдино моцнєйша молга, або моцни витор пре котру нє мож контроловац рушанє лабди – гварел Янко Хома член Управного одбору СБ и фодбалски судия. Всоботу, у першим полуфиналним змаганю Русин и коцурска Искра бавели нєришено (0:1) 1:1, та о побиднїкови одлучели пенали, у чим Керестурци були лєпши 5:4. У другим полуфиналним змаганю дюрдьовска Бачка 1923 з (2:0) 2:1 победзела Єдинство з

РУСИНОВЦОМ ПЕРШЕНСТВО ПОЧИНА 21. АВҐУСТА Прешлого викенду на турнире „Яша Баков” у Дюрдьове Русин завжал перше место. Тренер Златко Саянкович з тей нагоди виявел: – Русин помали уходзи до закончуюцей фази пред першенство котре преложене за 21. авґуст. Тераз ше вецей будзе робиц з лабду. Пририхтованя одробени досц добре, 4. раз до тижня ше тренирало, а за викенд ше бавели контролни змаганя. На розполаганю єст 20 бавячох, у новей лиґи першенство будзе вельо моцнєйше як прешлого року и я думам же ше Русин будзе успишнєйше змагац у Подручней фодбалскей лиґи Зомбор – Бачка Паланка – потолковал требер Русина. У остатнїм контролним змаганю, пред початком першенства, Русин на нєдзелю будзе бавиц у Кули процив ФК „Кула”. В. Сеґеди

12. АВҐУСТ 2016.

Портрет з трофейом

Ґосподїнцох. Внєдзелю, у змаганю за треце место, фодбалере Єдинства зоз 4:3 победзели Искру, а финалне змаганє Русину и Бачкей 1923 победзели Керестурци на пеналох. У першим полчасу Бачка бавела динамичнєйше и мала векшу инициятиву, алє тоту улогу у другей часци змаганя превжал Русин медзитим у реґуларним чаше закончене без ґолох и побиднїка – 0:0. После лєпшого видзеня пеналох, Русин з Керестура з 5:3 победзел Бачку и так освоєл перше место, на турнире. Друге место завжала домашня Бачка 1923, треце Искра з Коцура, а штварте Єдинство з Ґосподїнцох. – Видно же тоти штири екипи добре и квалитетно бавя, та и змаганє було добре. Верим же у наступней сезони буду мац замерковани резултати – гварел Янко Хома. На нєдзелю, 14. авґуста, у рамикох СБ „Яша Баков” на Паличу будзе турнир у одбойки на писку, перши викенду септембру будзе мали фодбал „три на три” у Руским Керестуре, а 10. септембра мали фодбал за ветеранох у Коцуре.■ С. Саламун

РУСКЕ СЛОВО 33

СПОРТ НОЦНИ ТУРНИР У МАЛИМ ФОДБАЛУ У КЕРЕСТУРЕ

ЗА 43 РОКИ ПОСТАЛ ВЕЦЕЙ ОД СПОРТУ

Пише:

Мая ЗАЗУЛЯК

Традицийна екипа „Национална класа” на Турниру мала коло осем побиди, а бавела и на других турнирох: 1983. рок (горе) Михал Киш, Владимир Рацпети Петко, Зоран Мальвук, Славко Рац Цацо, Миодраґ Щепанович, Михал Папбиркаш Бири, (долу) Михал Рац Микли, Михал Надь, Миронь Дудаш Пирчо и Дюра Дудаш

Ноцни турнир у малим фодбалу за Керестурцох шицких ґенерацийох нє лєм змаганє на хторе скоро мешац ходза до Старей школи потримовац свойо облюбени екипи, алє и нагода же би през лєто мали дзе висц, подружиц ше и виполнїц свой час. И так уж 43 роки, кельо Турнир тирва у континуитету

З

а вецей як штири децениї, на Турниру ше пременєли велї ґенерациї бавячох, алє и орґанизаторох. Уж скоро дзешец роки єден з орґанизаторох и Борис Шайтош, спортски роботнїк у Спортским дружтве „Русин”, хтори гвари же „рецепт” за таку длугу традицию то упартосц и порядне орґанизованє Турнира. – Нє шме ше прескочиц анї єден рок. Гоч спорт вше популарни, можебуц остатню децению єст менєй сениорски екипи як скорей, алє заш лєм, каждого року маме коло 12 екипи, цо досц же бизме орґанизовали Турнир хтори будзе тирвац голєм три тижнї. Нє мож ту вельо меняц, а и нєт потреби за вельки пременки же би Турнир обстал, бо то спорт. Тото цо ше меняло, то же уж дас остатнї дзешец роки поряднє бавя и дзеци, а того року першираз бавели и ветеранє. Тиж так, того року зме звекшали наградни фонд, бо зме достали средства од спонзорох, и то такой прицагує ище даскельо екипи – бешедує Шайтош и додава же би могло злєпшац и условия за бавенє на терену у Старей школи, алє же би то уж мушела буц озбильнєйша инвестиция. НОЦАМИ ЧУВАЛИ РЕФЛЕКТОРИ ОД КРАДОШОХ Ноцни турнир у малим фодбалу тераз орґанизує Фодбалски и Рукометни клуб „Русин”, а пред тим вон рока-

34 РУСКЕ СЛОВО

ми бул у компетенциї младежских орґанизацийох. Иницияторе, же би ше го почало орґанизовац, були Любомир Русковски Чоби и Ириней Рац Райко, теди, 1973. року, у мено предсидательства Месней орґанизациї Союзу социялистичней младежи Войводини Руски Керестур. – Рок пред тим зме як предсидательство бавели на турниру у Червинки. После того нам пришло на розум же чом би то и у нас нє могло орґанизовац таке змаганє. Так шицко почало, з потримовку предсидателя младежи Янка Раца. Нє обчековали зме теди же порушаме цошка цо будзе мац таку длугу традицию. Сцели зме обдумац цошка за младеж, же би мала даяку забаву и дзе висц. Перши Ноцни турнир ше указал як барз интересантни за младеж, а, ниа, вон так зажил же тирва и нєшка. На першим Турниру було осем домашнї екипи, а победзел Русин – бешедує Русковски и през шмих ше здогадує як ше мушели знаходзиц же би условия були цо лєпши. – Пополаднями зме ишли до Старей школи заметац терен и залївац го же би вечар було шицко як треба. Теди ище нє було рефлектори, та зме их жичали з Дому култури и кладли на древа. Мушели зме ше старац о нїх, та зме их аж и вечарами чували же би их дахто нє украднул. Нє було ище анї трибини, та людзе на змаганьох стали около. 12. АВҐУСТ 2016.

СПОРТ И теди, як и тераз, було вельо навиячох – визначує Русковски. ПОЛНА И „СТАРА”, И ЦЕНТЕР Того року, Ноцни турнир у малим фодбалу тирвал коло штири тижнї, а кажди дзень, окрем соботи кед нєт змаганя и дньох кед хвиля нє була крсна, на трибинох було коло 200 навиячох. На финалу були полни трибини, алє и цала Стара школа, понеже го провадзели коло 500 особи. По законченю могло чуц коментари и публики и бавячох, же – цо тераз буду робиц вечарами кед Турнир закончени. – То шицким ґенерацийом место дзе можу висц тоти даскельо тижнї кед Турнир тирва. Нє полна лєм Стара школа, алє и центер после змаганьох, а мож повесц же Турнир приноши и заробок – нє лєм спортским клубом, алє и другим. Окрем же приду патриц змаганя, людзе пойду и на Екипа „Ака-рака” коло 1975. року: сладоляд, на пице, шеднуц до парку. Турнир нє драга ро(горе) Владо Малацко, Томислав Папуґа, Янко Хома, звага. Уходнїца за дзеци кошта 30, а за одроснутих 50 ди(долу) Ярослав Виславски, Владимир Будински нари и вона источашнє и томбола, хтору окреме дзеци барз Часлав и Дюра Дудаш чекаю. Того року ше досц заробело зоз предатих картох. Кажди TОГО РОКУ ПОБЕДЗЕЛИ „КУМОВЕ” вечар ше з тих пенєжох плацело судийох, а остаток дзелї ФодбалНа тогорочним Ноцним турниру у малим фодбалу, хтори тирвал од 3. по 29. ски и Рукометни клуб, хторим юлий, у катеґориї сениорох победзела екипа „Кумове” зоз Кули, у катеґориї младше тот пенєж наисце добре зда ших пи онирох екипа „Кула”, у старших пионирох керестурска екипа „Живоїн док тирваю пририхтованя – гвазначи живот”, док екипа „Русин 2” з Керестура победзела у катеґориї ветеранох. ри Борис Шайтош. У катеґориї младших пионирох друге место завжала „Искра” з Коцура, а треце Гоч Ноцни турнир порушали „King of football” з Керестура, док друге место медзи старшима пионирами однємлади, тераз их нєт вельо у орґа- сла екипа „Васко де Ґама”, а треце „Бомбардере”, обидва екипи з Керестура. низациї, алє ше помали уклюМедзи сениорами друга була „Анґлиа” Крущич, а треца „Тапетария Еуро” з Кечую. Пред трома роками анґажо- рестура. Друге место у катеґориї ветеранох завжала екипа „Червинка”, док ше за вал ше и член ФК „Русин” Жель- треце место нє бавело. За найлєпшого ґолґетера медзи сениорами преглашени Боко Орос. ян Бранкович з екипи „Тапетария Еуро”, за найлєпшого бавяча Дарко Сушич, а – Сцели уключиц дакого од за найлєпшого ґолмана Миле Радулович, обидвоме з екипи „Кумове”. У катеґориї младших, та ше ми питали чи би старших пионирох найлєпши ґолман бул Стефан Жирош, бавяч Алексей Джудя нє сцел, а понеже заробок идзе жар, а ґолґетер Филип Орос. На тогорочним Турниру змагали ше штири екипи у до Клубу, пристал сом. Дахто раз катеґориї младших пионирох, пейц у старших, 12 у катеґориї сениорох и пейц у будзе мушиц предлужиц орґани- ветеранох. зованє. Чкода би було кед би нє було Турнира, прето же ма длугу традицию и наисце є добри за валал. Екипи зоз других местох найчастейше приходза бавиц за пласман, а у домашнїх екипох ше часто позбераю дружтва хтори бавя нє лєм пре побиду, алє найбаржей пре друженє и традицию – визначує Желько. ТРАДИЦИЙНИ ЕКИПИ

Млада екипа „Тапетариї Еуро” того року завжала треце место : (горе) Михайло Надь, Андрей Малацко, Иван Чапко, Боян Бранкович, (долу) Деян Будински, Деян Югик, Педя Колбас и Стефан Бранкович

12. АВҐУСТ 2016.

На Турниру роками бавели и, Керестурцом добре познати, „Леянски бомбардере”, а за нїх коло 12 роки бранєл ґолман Владимир Будински Часлав, хтори на Турниру ма коло 30 роки стажу. – Почал сом бавиц ище як штредньошколєц, перше з екипу „Ака-рака”. Вец сом бавел за традицийну екипу на Турниру, „Националну класу”. Кед зме после водзеня у финалу на концу страцели, гварел сом же вецей нє бранїм за добрих. Вец сом прешол ґу „Леянским бомбардером”, хтори були аматере. Но, були зме у наисце велїх финалох. Бавел сом и того року, тераз за ветеранох. Нє пременєло ше вельо на Турниру, можебуц лєм тото же скорей було вецей екипи, раз аж и 36, а теди ше бавело на випадованє, нє по ґрупох, як тераз – гварел на концу Будински. ■

РУСКЕ СЛОВО 35

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ РОК LXXII ЧИСЛО 32 (3693) НОВИ САД, 12. АВҐУСТ 2016.

■ ПОРЦИЯ НА КВАРТЕЛЇНУ

Фото: Сенка Надь

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

ОГЛЯДНУЦЕ НА ПРЕШЛОСЦ еб редакция „Руского слова”, у сотруднїцтве зоз Заводом за културу войводянских Руснацох, Музейом Войводини и Покраїнским заводом за защиту памятнїкох, поволує читачох новинох „Руске слово” и нащивительох сайта (www.ruskeslovo.com) же би помогли препознац особи на старих фотоґрафийох. Фотоґрафиї хтори ше будзе обявйовац на сайту и у новинох диґитализовани, а пре точне идентификованє особох на сликох, хтори маю окремну музейну вредносц, потребна помоц од ширшей явносци. Шицки фотоґрафиї настали у дакедишнєй фотоґрафскей роботнї Бруґошових у Руским Керестуре. Кажду фотоґрафию ше подпише зоз одредзену шифру, та кед же препознаце даєдну, лєбо вецей особи на фотоґрафиї, модлїме Вас же бисце явели до Заводу на число телефона 021/548-421, лєбо на мейл: zavod.rusini@gmail.com. Фотоґрафиї ше будзе обявйовац длугши часови период, а на сайту буду пошоровани на окремним месце, так як виходза у новинох.

В

ПОМОГНЇЦЕ, РОЗПИТАЙЦЕ ШЕ, ПРЕПОЗНАЙЦЕ!

■ ОЖИВЙОВАНЄ ФЕЙСБУК

„ЛИТЕРАТУРИ ПО РУСКИ”

Фотоґрафия: K006a_0160N