Issuu

ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ Р ЕПТЕМБЕ С . 1 О П Я ОД 1. ЮЛИ

РОК LXXV ЧИСЛО 30 (3847) НОВИ САД, 26. ЮЛИЙ 2019.

АКЦИЯ -30%

■ РНТ ПЕТРО РИЗНИЧ ДЯДЯ” ” ПРЕД НОВУ СЕЗОНУ ЦЕНА 30 ДИНАРИ

АКЦИЯ тирва од 1. юлия по перши школски бренчок 1. септембра 2019. року. Кнїжки зоз попустом мож купиц у представительствох НВУ „Руске слово” у Новим Садзе (Булевар ошлєбодзеня 81/7) у Руским Керестуре у просторийох дописовательства М. Тита 66 (Дукарня, 2. поверх), при колпортерох, лєбо наручиц на тел: 021 6613 697

ЛЄТНЇ ПОПУСТ НА КНЇЖКИ „РУСКОГО СЛОВА”

У проєкту идентификованя особох и подїйох зоз склєняних плочох фотоґрафох Будински зоз Руского Керестура, котру орґанизує Завод за културу войводянских Руснацох (ВР), а котри уж длугши час обявйовани на остатнїм боку новинох „Руске слово”, потребна векша помоц ширшей явносци. Велї од обявених фотоґрафийох уж идентификовани, алє о даєдних потераз зазначене барз мало податки. На Фейсбук боку Заводу за културу ВР до окремного албуму положени тоти фотоґрафиї, та ше модлї шицких котри дацо знаю о особох, подїйох,

часу, обставинох, обичайох, облєчиве и инши податки хтори вязани за тоти фотоґрафиї же би ше явели. Явиц ше мож прейґ порученя на Фейсбуку або коментару на фотоґрафиї, на имейл zavod.rusini@gmail.com лєбо на телефон 021/548-421. Кажда информация значна. Дзекуюци фотоґрафийом хтори настали у фотоґрафскей роботнї Будинскових, а котри диґитализовани на склєняних плочох, зачува ше шведоченє о живоце людзох и подїйох и велїх податкох цо припадаю културно-историйному скарбу Руснацох на тих просторох.

Фото: Любомир Дудаш

Фотоґрафия: 0001P

Фотоґрафия: 0735P

ОГЛЯДНУЦЕ НА ПРЕШЛОСЦ

■ КРАСОТА И ЕНЕРҐИЯ КОНЇЦКОГО СПОРТУ

ИНТЕРМЕЦО

ДЮРДЬОВ (1)

ДЗЕ ШЕ ПОДЗЕЛИ ВАЛАЛСКИ КАРЧМИ

ЧАКАНОВА САЛА Карчми дакеди були место на котрим ше означовали велї подїї и красни и менєй красни, а так и нєшка остало. Алє, по Другей шветовей войни у Дюрдьове, карчми були место на котрим почали дїловац културни дїяче. Найвецей их було на главней улїци, як и тераз. Старши найбаржей паметаю пейдзешати роки прешлого вику. Гваря же теди у Дюрдьове було коло штерацец карчми, цо за валал вообще нє мало. На главней драги их було вецей як петнац, а велїм власнїки були Руснаци. Од Шайкашу по главней улїци ґу центру, перша була Папрацова карчма. Вона ше находзи у терашнєй Мудровей хижи, котру шейдзешатих рокох купели Дорокхазийово. На тим месце ище вше єст уход до будинку дзе була карчма, алє карчми уж давно нєт. У тим обєкту длуго бул дутян, а вец предавальня покарми за статок. Прейґ драги дзе уж скоро дзешец роки дутян, була Чаканова сала, символ добрей забави, понеже ше у нєй отримовало свадзби, бали, „иґранки” и други вешеля. Ище вше є у власнїцтве Чакановей фамилиї . У обєкту було три часци до котрих ше уходзело зоз главней улїци и шицки три часци ше могло окреме заврец, та

На тим месце дакеди була Папрацова карчма, перша карчма на уходзе до Дюрдьова зоз Шайкашу

були нєзависни єдна од другей. Так у келнерцу зашедали и културни дїяче, медзи нїма члени Управного одбору теди Културно-просвитного дружтва „Тарас Шевченко” котри теди нє мали власни обєкт и просториї. З нїма зашедал и шицким познати дюрдьовски учитель Яким Дудаш, котри учел дзеци шпивац руски народни шпиванки. Медзи дїячами були и Йоаким Тиркайла, єден од членох УО Дружтва котри фолклорашох учел танцовац, а Яким Чапко тримал проби драмскей секциї. ■ С. Саламун

Схадзки УО КУД „Тарас Шевченко” отримовани у келнерцу у Чакановей сали

Учитель Яким Дудаш у тей сали тримал проби шпивацким ґрупом, а вец ту були и концерти

У тим будинку дакеди була Чаканова сала

2 РУСКЕ СЛОВО

26. ЮЛИЙ 2019.

ЗМИСТ

УВОДНЇК Пише: Иван САБА ДОШ, главни одвичательни редактор

■ Тижньовнїк 4–5. Локални конкурси у обласци информованя (II)

■ Нашо места 6. У Руским Керестуре почал Волонтерски камп

■ Економия 12–13. Продукция корнишонох у Керестуре

■ Духовни живот 14–15. Чловек и грих – вибор и пошлїдки

■ Култура и просвита 16–18. РНТ „Дядя” пред нову сезону

■Литературне слово 19–21. Поезия и подобово прилоги

■ Людзе, роки, живот 24–25. Владимир Виславски и Владимир Емейди, учителє йоґи

■ Информатор

28–31. Мали оглашки и In memoriam

■ Спорт 34–35. У Коцуре отримани турнир СБ „Яша Баков” у вареню пасулї

■ Интермецо 38–39. Хладок и горуци тепши Насловни бок: Зоз конїцких обегованьох на Лейох Автор фотоґрафиї: Любомир Дудаш

ЛОКАЛНЕ ИНФОРМОВАНЄ – МЕДЗИ СУЩНОСЦУ И ФОРМУ У тим чишлє „Руского слова” закончуєме представянє векшини локалних конкурсох за софинансованє медийней продукциї у цилю явного интереса гражданох у обласци информованя. Насампредз слово о локалних самоуправох дзе руски язик ма статус службеного хаснованя, цо значи же би медийни змисти по руски у тих општинох могли достац конкретну финансийну потримовку. Гоч по представеним того року таки проєкти нє було (односно нєт их медзи тима хтори сполнєли конкурсни критериюми и достали општински/городски пенєж), актуални конкурсни циклус и його епилоґ мож вихасновац же би ше потенциялни апликанти лєпше пририхтали за нарок. Принцип проєктного софинансованя у локалним информованю од початку його запровадзованя провадзели контроверзи, ище вчас повесц чи може буц лєпши чи го цалком треба меняц, алє упечаток же ше после даскельо рокох, и даскельо конкурсних циклусох, тот модел стабилизовал у достаточней мири же би ше могло замерковац дзепоєдни його тренди. По доступних податкох, локални самоуправи наисце за тоту намену опредзелюю до два одсто буджета. Випатра мало, алє, кед ше на розуме ма реални стан и обставини у швеце медийох, то наисце солидни пенєжи. Далєй, локални комисиї найдзечнєйше прилапюю проєкти хтори придали „домашнї” медиї, тоти чийо шедзиско на териториї конкретней општини. Окреме фаворизовани дакедишнї општински медийни хижи хтори тераз у приватней власносци. Нє уходзаци до питаня же чи то наисце почитованє начала истих шансох и лоялней конкуренциї, на практичним уровню општинарох мож розумиц – ем маю роботи з познатим партнером, ем тоти медиї углавним єдини наисце маю потребни капацитети же би могли сполньовац мисию информованя шицких гражданох на локалним уровню. Аж кед дацо останє, додзелює ше „страньским” проєктом, односно тим хтори придал хтошка з боку. Медзи тима „аутсайдерами” мож розлучиц два ґрупи медийох/продукцийох. Єдни, насправди компетентни и з квалитетнима проєктами (окреме кед слово о информованю специфичней популациї, як цо особи з инвалидносцу) хтори дараз, пре нєдостаточни буджет конкурсу останю очкодовани, гоч би по шицким и заслужели финансийну потримовку. Други, углавним полуанонимни и на медийней сцени лєм однєдавна присутни портали и продукциї, як кед би функционовали по принципу „и цемна кура уджубнє зарно” – скоро исти проєкти посилаю на шицки конкурси шором, та кед прейдзе, прейдзе. А дараз и прейдзе, окреме там дзе конкурсни буджет богатши. По тей лоґики, найвекша шанса у Новим Садзе, чий тогорочни буджет за софинансованє локалного информoваня за 10 милиони векши як цо буджети подобних конкурсох у Кули, Шидзе, Жаблю, Вербаше и Бачкей Тополї вєдно.

* ”РУСКЕ СЛОВО” – гласнїк по руски * Виходзи каждого пиятку * Снователь Национални совит рускей националней меншини * Видава НВУ ”Руске слово”, Нови Сад * Перше число вишло 15. юния 1945. року у Руским Керестуре * Адреса: НВУ ”Руске слово”, Булевар ошлєбодзеня 81/VII, 21000 Нови Сад * Редакция: одвичательни редакторe – Славица Фейса, Ясмина Дюранїн, Микола М. Цап, Микола Шанта * редакторе/ки рубрикох – Мирон Горняк-Кухар, Александар Паланчанин, Мартица Тамаш, Олена Планчак-Сакач, Вероника Вуячич * новинаре/ки – Мария Афич, Влада Дїтко, Сандра Саламун, Андреа Медєши, Оля Русковски * лекторка – Блажена Хома-Цветкович * ґрафична редакторка – Люпка Цвеїч * ґрафични дизайнерки – Мария Гудак, Таня Салонтаї * Телефони: 021/6613-697, 021/6624-708, 021/6623-076; 021/6621-433 * Телефакс 021/528-083 * Предплата за цали рок: у жеми 1 500 динари, а у иножемстве 100 евра * Жиро-рахунок Banca Intesa a . d . B e o g r a d 160-923244-82 * Девизни рахунок 160-0050870024999-53 * Рукописи ше нє враца * Д ру ку є Д ру ка р н я graf” П е т р о ва р а д и н * ”Maxima E-mail: redakcija@ruskeslovo.com * Web site: www.ruskeslovo.com * YU ISSN 0350-4603 * COBISS SR-ID 15915778 * Друковани тираж 2 000 *

Директор др БОРИС ВАРҐА *** Главни одвичательни редактор ИВАН САБАДОШ

26. ЮЛИЙ 2019.

РУСКЕ СЛОВО 3

ТИЖНЬОВНЇК ЛОКАЛНИ КОНКУРСИ У ОБЛАСЦИ ЯВНОГО ИНФОРМОВАНЯ (II)

НОВОСАДСКИ БУДЖЕТ ЗА МЕДИЙНИ ЗМИСТИ НАЙБОГАТШИ После беоґрадского, конкурс за софинансованє информованя у явним интересу хтори розписує Город Нови Сад ма найвекши буджет у держави. Того року, за медиї и медийни змисти додзелєне 57 милиони 167 тисячи динари Пишу: Редакция и мрежа дописовательох

д спомнутих 57 милионох, 5 милиони 157 тисячи виключно наменєни за продукцию медийних змистох на меншинских язикох, а 5 милиони за проєкти хтори оможлївюю информованє особох з инвалидносцу. На конкурс ше приявели 133 учашнїки хтори придали вкупно 164 проєкти, а 71 и достал потримовку на конкурсу. За продукцию медийних змистох у обласци явного информованя Нови Сад наменєл 45 и пол милиони динари, хтори розподзелєни на аж 48 проєкти. Проєкти хтори потримани на конкурсу придавали и познати медиї и менєй познати продукцийни подприємства, а найвецей проєкти, попри порядного информованя гражданох, того року ше одноша на даєден аспект феномену Нового Саду як Европскей престолнїци култури и Младежскей престолнїци Европи. Минимални винос, 200 тисячи динари, достали 10 проєкти, шлїдуюци седем достали до 500 тисячи динари, а осем ровно пол милиона. Софинансованє од половки до цалого милиона додзелєне за 11 проєкти, а найвецей, аж 12, поєдинєчно достали милион и вецей динари. Найлєпше прешли проєкти „Поетове Новому Саду” („Новосадска ТВ“ доо) хтори достал 5, 9 милиони динари, „Пригородски населєня - од снованя по будучносц” („Дневник Войводина Прес” доо) хтори достал 4, 8 милиони, и „Войводянски репортере”(„НС-АС“ доо) за хтори додзелєне 2, 7 милиони динари. ПЕЙЦ МИЛИОНИ ЗА МЕНШИНСКИ ПРОЄКТИ У часци конкурса наменєней меншинским националним и етнїчним заєднїцом у цилю информованя на мацеринским язику и пестованя власней култури и идентитету на териториї Города Нового Саду, фахова комисия прилапела 10 проєкти. Поєдинєчно найвецей, милион и 980 тисячи динари, достала „Новосадска ТВ” доо Нови Сад, иншак дакедишня городска телевизия, за проєкт „Обєктив” на мадярским и словацким язику. „Инвитем” доо зоз Катю достал милион 100 тисзчи за емисию „Амари култура - наша култура” на ромским язику, а „Ин радио” доо з Нового Саду достал 606 тисячи динари за проєкт „Красота розликох”. Шлїдуюци седем проєкти буду буджетовани з приблїжнима виносами, од 200 по 220 тисячи динари, а то проєкти новосадских медийох „Єдного зме роду” („Канал 9” доо), „Русийски дньовнїк” („ТВ Мост” доо), „Облак до Русиї” (Дружтво „Росия”, Сримска Каменїца), „Хронїка-Днї бунєвацкей култури у Новим Садзе” (ЗГ „Бунєвацки културни центер”), емисия „Поздрав” з прекладом на мадярски (Продукция „Бумеранґ”, Милош Руняїч) и документарна емисия

4 РУСКЕ СЛОВО

Одбор за информованє дава думанє о проєктох, а конєчну одлуку приноши финансиєр конкурса, односно локална самоуправа

„Шафарикова вяза” („Фронт култури”), як и проєкт „Медзидержавни вецейязични часопис Лоґос” („Дружтво за румунски язик Войводини” зоз Вершцу). Дзепоєдним спомнутим медийом прешли и проєкти наменєни информованю особох з инвалидносцу, так же „Новосадска ТВ” достала милион динари за висти за особи очкодованого слуху, „Инвитем” 500 тисячи за емисию „Под истим кровом”, а „Ин радио” за проєкт „Без марґинох” 200 тисячи динари. „Гумани тим“ з Беоґраду за проєкт „Без препреченьох” достал 800 тисячи, Завичайне здруженє „Футоґ” за проєкт „Без бариєрох” достало 736 тисячи, а „Бриф медия” за „Доступни шицким” 514 тисячи динари. Беоґрадске подприємство „Проґлас” за „Водзач през диябетес” достало 500 тисячи, а новосадске Дружтво за борбу процив цукровей хороти за „Стоп диябетес” 200 тисячи динари. Дружтво новинарох Войводини за проєкт транспонованя писаних змистох до звучних на порталу „Войводянски новинар” достало 350 тисячи, а Городска орґанизация цемних Нового Саду за свой проєкт 200 тисячи динари. Милион и пол динари Город Нови Сад видвоєл за проєкти унапрямени на унапредзенє професийних и етичних стандардох у новинарстве, насампредз орґанизованє и участвованє на фахових и наукових сходох у медийней сфери. По тим основу, „Херор Медиа Понт” за „Трецу наукову конференцию о меншинских и локалних медийох” хтору орґанизує достала милион динари, Завичайне здруженє „Футоґ” за „Е-волуция” сход о диґиталних и нових медийох 300, а Дружтво новинарох Войводини 200 тисячи за проєкт „Медийна мапа Войводини”. Конкурсна процедура у Општини Бачка Тополя покончена ище у марцу. Буджет локалного конкурса за софи26. ЮЛИЙ 2019.

tiznjovnjik@ruskeslovo.com

нансованє медийних змистох у явним интересу бул 15 милиони динари, сцигли 25 проєкти, а потримовку достали 13. Пейц проєкти достали од 100 по 500 тисячи динари, пейц од пол милиона до милион, а три вецей як два милиони. ИЦ Бачка Тополя за проєкт своєй Радио Реґиї достал 3, 7 милоини, а за телевизийни Експрес канал 3, 75 милиони динари. на конкурсу добре прешол и радио Тренд ( ДОО „Импрес“), хторому додзелєне 2, 4 милиони динари. ДУМАНЄ И ОДЛУЧОВАНЄ Одбор за информованє Националного совоту Руснацох, котрому предсидатель Йоаким Винаї, по процедури дава думанє на проєкти хтори зоз сфери информованя а вязани за Руснацох сциговали на конкурси на шицких уровньох, од општинских по републични. Як гвари Йоаким Винаї, одлуки конкурсних комисийох углавним подобни як и препоруки Одбору. – Як цо познате, думанє Одбору лєм совитодавне и нє

ОПШТИНА ВЕРБАС Општинска рада Општини Вербас 30. мая розписала явни конкурс за софинансованє проєктох продукциї медийских змистох з обласци явного информованя на єй териториї у 2019. року, котри тирвал по 20. юний. Конкурс розподзелї 5 милиони 700 тисячи динари, цо коло два одсто рочного буджета тей општини. Одлука о розподзельованю средствох ма буц принєшена найпознєйше 90 днї по заключованю конкурса, а потераз є ище нє обявена на урядовим сайту. По пропозицийох, найменши винос котри мож одобриц по проєкту то 100 тисячи динари, а найвекши 3 милиони динари. Кажди учашнїк конкурса за софинансованє проєктох продукциї медийских змистох за друковани медиї, радио, интернет медиї и новински аґенциї могол поднєсц вимогу за софинансованє найвецей до 80 одсто вредносци проєкту. Тоти цо конкуровали за софинансованє продукциї медийских змистох за телевизию, могли поднєсц вимогу за софинансованє найвецей до 50 одсто вредносци проєкту.

ма обовязуюцу моц на финансиєра. Но, при даваню думаня ми ше того року найбаржей водзели з тим чи даєден проєкт односно емисия, ма було якей вязи з руским язиком лєбо Руснацами. Нє же бизме такой по автоматизме давали позитивне думанє, алє зме наисце патрели и хто роби на тим проєкту, кеди тот медий основани, чи є радио чи телевизийни. Найвецей неґатини думаня зме давали на портали хтори лєм нєдавно реґистровани, и заправо нє понукаю авторски медийни змисти, лєм пренєшени вистки. Давали зме позитивни думаня на проєкти на хторих робя Руснаци, и патрели зме же би явни интерес у информованю насампредз бул випочитовани на хасен рускей заєднїци – потолковал Винаї, алє и прекоментаровал же би одбори требали мац и значнєйшу улогу у тим процесу – Одбор, односно Национални совит лєм дава думанє, алє заправо нє уплївує на тото яки проєкт достанє и чи достанє пенєж. Кед би було иншак, вшелїяк же би ше осторожнєйше и писали, и оценьовали проєкти, же би наисце квалитет и явни интерес були главни критериюми на конкурсу.■ (Конєц) 26. ЮЛИЙ 2019.

STANOVISKA Пише: Мария ПЕРКОВИЧ, новинарка и активистка

ДИПЛОМА ЯК АКСЕСОАР

Остатнї двацец роки, модни must have медзи политичнима елитами, вєдно зоз зацменим Аудийом и скритима рахунками на еґзотичних островох (хтори пред явносц вистар Викиликс), вшелїяк и факултетски дипломи, хтори, логично, з напредованьом тренду, постали докторати. „Знанє то моц”, максима шицким еманципацийних рухох од енциклопедистох по нєшка, у ознова консолидованим капиталистичним дружтве после валяня берлинского мура, у политичних елитох прилапена у своїм найбаналнєйшим значеню – „знанє” як гола сила, надмоц, насилство. Бо политична елита нє здобува академски статуси и универзитетски званя, алє, знова по лоґики капиталу, вона их єдноставно ма, як цо ма и спомнути бесни авто. Докторске званє опрез мена, то лєм додаток, аксесория ґу їх моци. Шицка бида чловека и чловечества у другей декади XXI вика видзи ше у тей потреби, жажди мац докторат. Вон такому власнїкови дава имидж интелектуалней и дружтвеней „чежини и глїбини”, подобно як цо службени луксузни авто гутори о його „успиху”. Потреба мац докторат то остатнї, уж цалком наруби преврацени одгук того цо чловека розликує од остатку природи – же свидоме людске єство постава през процес ученя и образованя, хтори вимагаї труд, час, роботу и одреканє. медзитим, нєшка тот процес, у складзе з капиталистичнима началами ефикасносци, економичносци и оптимизациї скрацени, зужени и згуснути (у случаю „докторантох” з того тексту часто и цалком прескочени) и фокусовани лєм на резултат, а то диплома, лєбо докторат. Но, як знаме, оптимални резултат ше у капитализме витворює лєм през масовну продукцию, тисячох и милионох стандардизованих униформованих, идентичних продуктох, та чи то авто, чи ципели, чи факултетска диплома. Образованє унапрямене лєм на форму и резултат, анї да сце, нє може обкеровац тоту структурну характеристику капитализма. Образованє хторе участвує на тарґовищу и постої лєм пре тарґовище, муши закончиц як плаґият, односно нєавтентичне, нєавторске повторйованє истого. Прето рижним „докторантом” влапеним у плаґияту аж анї нє мож приквачиц даяку превельку особну вину, бо су лєм конєчна консеквенца тарґовишней лоґики у обласци образованя. Проблем вельо озбильнєйши. Перше, понеже „нєвидлїва рука тарґовища” з образованя направела систему оґолєней кометициї и однїманя за резултат медзи людзми, младей особи хтора лєм ма ступиц до тей системи то постава прицисок хтори виволує одуперанє як реакцию дружтва. Прето жиєме у епохи хтора под налєтом антиинтелектуализму и пошлїдкового популизму. Нїби успишносц самопрокламованей елити хтора у тей системи добре плїва, лєм змоцнює тоти чувства. Друге, осамени и цихи гласи хтори процив такого стану з часу на час мож чуц з универзитетох и академскей заєднїци, дзе критика баржей ексцес як припадаюци императив, лєм потвердзенє же Универзитет, место же би бул шветло, розум и совисц дружтва, постава лєм орудїє, инструмент системи за продукцию кадровикох. Становиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово”

РУСКЕ СЛОВО 5

НАШО МЕСТА ПОЧАЛ ТРИНАСТИ МЕДЗИНАРОДНИ ВОЛОНТЕРСКИ КАМП У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

ДРУЖЕНЄ У СПОРТСКИМ ДУХУ Тринасти Медзинародни волонтерски камп у Руским Керестуре почал пондзелок 22. юлия, и будзе тирвац по 4. авґуст. На тогорочним Kампу лидер будзе Йован Живкович з Руского Керестура, а колидерки Ана Митрович зоз Сербиї и Кристина Козелекова зоз Словацкей

ТУРИСТИЧНЕ УПОЗНАВАНЄ Попри роботньох, волонтере буду мац и шлєбодни час, як и обдумани час за розвагу, кед буду правиц традицийни руски єдла як цо капущанїки и пироги. Предвидзени и одход до керестурскей церкви у хторей парох

о. Михайло Малацко потолкує волонтером вирску историю Руснацох, як и одход до Водици на бициґлох хтори пооправяли волонтере зоз прешлорочних кампох. Туристичне упознаванє и обиходзенє валалу волонтером будзе, як и потераз, орґанизоване на парадних запрагох хтори обезпечи Конїцки клуб ,,Русинˮ, а Каритас обезпечи свойо просториї и кухню у хторей ше волонтере буду костирац. Орґанизаторе тогорочного Волонтерского кампу Министерство младежи и спорта прейґ нєвладовей орґанизациї Млади виглєдоваче Сербиї и їх проєкту „Млади су законˮ. На локалним уровню то Туристичне здруженє Руски Кере стур, потим Национални совит, а того року першираз тоту орґанизацию финансийно потримала и Општина Кула и єй сектор за младих и туризем. Коло орґанизациї помогли и вецейрочни сотруднїки Кампу – Конїцки клуб „Русин”, Фодбалски клуб „Русин”, Здруженє женох „Байка”, Месна заєднїца, Каритас, як и орґанизация „Приятелї деце Индїє” хтори реализаторе едукацийней програми. Гражданє Керестура з помоцу спонзорства за Камп можу дац помоц и док вон тирва. ■ Ан. Медєши Фото: И. Планчак

осци волонтере на Медзинародним волонтерским кампу у Керестуре приходза зоз пейц державох, и то двойо волонтере зоз Русиї, по єден зоз Турскей, Мексика, Белґиї и Данскей, як и двойо волонтере зоз Сербиї, а тогорочни камп под назву „Спорт на лалински начин” з акцентом на промоциї спорта. Волонтере з векшей часци буду помагац коло ушорйованя спортских теренох и участвовац у рижних спортских змаганьох. – Циль тогорочного Волонтерского кампу то промоция локалного туризма, як и промоция спорта – гварела предсидателька Туристичного здруженя Руски Керестур Любица Няради, и додала же и попри упознаваня зоз културу Руснацох, зоз їх традицию и историю, волонтере буду мац роботнї хтори буду каждодньово орґанизовани.

Як визначела Нярадийова, на тот завод волонтером першираз орґанизоване фракталне рисованє хторе представя нову форму арт-терапиї як технїки самопомоци и самоспознаня, а тот метод рисованя и толмаченя малюнкох обдумала психолоґиня Танзилиа Полуяхтова зоз Русиї.

ПРАВЕНЄ ТРИБИНОХ, УШОРЕНЄ ТЕРЕНУ Перши два днї буду резервовани за правенє трибинох за Турнир у кошарки хтори ше будзе отримовац на пияцу од 15. авґуста. Трецого дня Кампа будзе ушорйованє одбойкашкого терену на базену, як и фарбенє древкох хтори посадзени коло того терену. Пораєнє двора у найстаршей рускей хижи заплановане за пияток, а на соботу волонтере буду ушорйовац терен на Новим населєню, после чого ушлїдзи и приятельске, спортске змаганє. Як награду за уложени труд коло витвореню роботньох, на нєдзелю, волонтером будзе орґанизовани одход на купанє на вербаски базен. Попри тим, плановане и фарбенє ґолох и капуркох на Ярашу, а тиж и ушорйованє ентериєра Младежского дому.

6 РУСКЕ СЛОВО

26. ЮЛИЙ 2019.

nasomesta@ruskeslovo.com

ОТРИМАНИ ГУМАНИТАРНИ ”STAND UP” ФЕСТИВАЛ У ВЕРБАШЕ

НАЗБЕРАНЕ ИЩЕ 80 ТИСЯЧИ ДИНАРИ ЗА НАТАШУ Як наявене, на тим гуманитарним фестивалу комедиї наступели Срдян Олман, Душан Варничич и Неша Бриджис, а Срдян Йованович пре оправдани причини нє пришол на тоту подїю. За тот фестивал було вельке интересованє, цо могло видзиц и по числу предатих картох уж Наташа Ґайдош перших дньох. Сала була полна, а публика з нєсцерпеньом дочекала учашнїкох „Stand up” фестивалу же би вишли на бину и з гласним аплаузом их випровадзала по законченим наступу. На концу, за Наташу назберани 80 380 динари и пенєж такой уплацени на рахунок фирми котра єй направи протезу. Мож повесц же акция успишно закончена, а Гуманитарне здруженє ,,ЕМпата” предлужує борбу же би ше назберало цо вецей пенєжи и помогло тей младей дзивки з Коцура. О. Р. Фото: vrbas.net

У биоскопу ,,Югославия” у Вербаше всоботу, 20. юлия, з початком на 20,30 годзин бул отримани перши гуманитарни „Stand up” фестивал котри орґанизовало Здруженє ,,ЕМпата”. То друга по шоре гуманитарна акция котру тото здруженє орґанизовало за Наташу Ґайдош зоз Коцура. Наташа чежко покалїчена у транспортним нєщесцу 2018. року кед остала без ноги. Предлужує ше зоз збераньом средствох за протезу котра єй нєобходна, а потребни 1 250 000 динари. На першей гуманитарней журки назберани 128 730 динари.

ЯКП „ВОДОВОД” У ШИДЗЕ

И У ГОРУЧАВИ ВОДИ ЄСТ ДОСЦ правни особи хтори „забуваю” плациц поИ попри лєтнїх горучавох у Шидзе подтрошену воду. Прето таким трошительом мирйованє з воду порядне, а спрам прешвепослати опомнуца же би у периодзе 30 днї чованя Александра Йовановича, директора вимирели длуство, бо у процивним буду ЯКП „Водовд”, так би мало буц и на далєй. викапчани з водоводней мрежи. Директор Йованович гвари ше зоз потребДиректор Йованович ознова здогадує на ну опрему ушорена студня число Б-14, хтоможлївосц репроґрамованя длуства за ра дава 20 литри води у секунди, цо будзе векши суми и таки особи лєм треба же би достаточно же би подмирйованє з воду бупришли до „Водоводу” и порадзели ше ло без проблемох. коло вимирйованя длуства. – Тиж маме закончени проєкт за резервоУ Водоводу ше з яри случела гавария на ар за воду за Вашицу и Илинци, хтори будтрафо-станїци, хтора нєобхподна же би зе збудовани по конєц рока. На тот способ функциовали студнї и цала мрежа и теди будзе розтерхованши и резервоар у Шидзе хаснователє були без води. Дзекуюци и ище вецей допоможе порядному подмирйованю з воду. Инвестиция коло 12 милиАлександар Йованович ЕПС достата трафо-станїца на пожичку, же би було оможлївене поряднє подмирйони динари, а средства обезпеча „Водовод” ованє з воду. и локална самоуправа – наводзи директор Йованович. – Остава нам ришиц тот проблем з нову трафо-станїТиж у цеку и явна набавка за водовод у Люби, дзе треба збудовац водотурню и мрежу и тоти роботи би мали цу. Вредносц инвестициї 10 милиони динари и тоти почац штредком авґуста. З „Водоводу” надпоминаю и на средства би мала опредзелиїц локална самоуправа – доВл. Дї. порядне плаценє потрошеней води, бо єст гражданох и дал Александар Йованович. 26. ЮЛИЙ 2019.

РУСКЕ СЛОВО

НАШО МЕСТА ЛОВАРСКЕ ДРУЖТВО „ДЮРДЬОВ”

УШОРЕЛИ СВОЙ ДОМ

Реновиранє Ловарского дому, односно просторийох Ловарского дружтва „Дюрдьов” у Дюрдьове котре ше находзи на главней улїчки у центре того места, закончене прешлого мешаца. Ушорйованє просторийох Дружтва почало вяри зоз добредзечну роботну акцию ловарох и членох Управного одбору ЛД котри повинїмали шицко зоз просторийох, зняли ламперию, а потим майстрове орипали мури, оґлетовали и обилєли, а пред тим заменєна комплетна инсталация за струю. Положене нове ошвиценє, украсни ґипсово плочи, а повала спущена. Ловарски дом ма вецей просториї. У преднєй часци карчма, а у другей часци святочна сала за рижни преслави и означованє рочнїцох. Реновирани обидва часци и надалєй ше хаснує за исту намену. Поставени нови шанк, комплетно заменєни цегелки, поставене озвученє и вентилация, заменєни трої дзвери и три вонкашнї облаки на котри поставени „тракасти” зависи, а на мури украсни тапети. – Пачи ми ше як випатра наш дом после ушорйованя, маме найкрасшу салу у валалє и ширше, гоч є менша. Пред реновираньом вона була у стилу седемдзешатих рокох, и требало ю ушориц. Тераз ма сучасни и приємни випатрунок. На мури зме врацели лєм даскелї найзаначнєши слики котри зме виробели у истей велькосци и урамели до єднаких рамикох же би нє було превельо на мурох, як пред тим – гварел Деян Мушицки, секретар Ловарского дружтва „Дюрдьов” з Дюрдьова. Слики, малюнки, препарирани дзиви животинї, медалї и погари ловарох котри виняти зоз тей просториї поставени до другей просториї у тим обєкту дзе ше отримує схадзки Управного одбору ЛД.

Ушорена и вонкашня часц будинку. Обилєни и ушорени вонкашнї мури, поставени украсни ґипсово плочи, надпис и герби Ловарского дружтва „Дюрдьов”. Реновиранa часц Дома под закупом фамилиї Мирка Хромиша котри ше у тим обєкту занїмаю зоз погосцительством. Мирков син, Ваня Хромиш, котри роби з нїм у тим погосцительним обєкту, ловаром за подзекованє и добре сотруднїцтво купел вельки плазма телевизор котри поставени у святочней сали. Подобни таки, нови и вельки телевизор поставени и у преднєй часци Дома, у карчми. Понеже лєто, столи и карсцелї зоз сали винєшени до двора Дружтва, дзе тиж видаваю свой простор, односно ушорени лєтнїковец, Домом котри ушорени пред двома роками. Ловарски дом випатра цалком иншак. Дакеди у сали и карчми превладовали желєна и кафова фарба, а тераз блядши тони, односно била и бляда шива фарба. С. С.

МЕСНА ЗАЄДНЇЦА ДЮРДЬОВ

НАПРАВЕНИ ИЩЕ ЄДЕН ПАРКИНҐ

Паркинґ опрез дюрдьовскей Предшколскей установи „Дюрдєвак”

8 РУСКЕ СЛОВО

На инициятиву Совиту Месней заєднїци Дюрдьов у центре валала направени вецей паркинґ места, а у тим мешацу ище єдно место за коло дзешец авта. Нови паркинґ простор ушорени опрез будинку Предшколскей установи „Дюрдєвак” у Рускей улїчки. Длугоки є штерацец пейц метери, ширини два метери и двацец центиметри, на нїм посипани шлюнок, алє пошвидко будзе асфалт, а зоз нїм будзе посипана и нова дражка котра унапрямена од папринґу ґу ПУ. Медзи паркинґом и будинком, на травнатей поверхносци викопани и ярок же би ше вода нє затримовала на новим паркинґу. Роботу покончела фирма Милоша Влашковица „Будовательни роботи мвср” Жабель, а уложени сто двацец тисячи динари. Тот паркинґ бул потребни, понеже родичи у обовязки же би пришли по свойо дзеци до ПУ, а векшина приходзи на автох, та на тот способ олєгчани орґанизация паркираня, алє и преглядносц за других вожачох у тей часци улїчки. С. С. 26. ЮЛИЙ 2019.

mesta@ruskeslovo.com

У БЕОҐРАДЗЕ

ПЕРША СЛУЖБА НА НОВИМ МЕСЦЕ Парохийна заєднїца у Беоґрадзе ше штредком юлия преселєла зоз улїци Вишеґрадскей до церкви Христа Краля у улїци Крунска 23, до конкатедралней церкви беоґрадского римокатолїцкого надвладичества. Преселєни и вельки икони Исуса, Богородици, Кирила и Методия и намесца ше их вше пред Службу Божу, а вец враца на окремне место, бо шлїдзи римокатолїцка Служба Божа. Гоч велї на рочних одпочивкох, а шицки мали проблем найсц локацию и вязу зоз городску превозку, до церкви на 17 годзин пришли 15 особи. Вирних и пароха, котри поприходзели аж зоз Добановцох и зоз Батайници, радосно и любезно дочекал месни парох дон Александер Ковачевич и указал им шицки можлївосци за друженє после Служби Божей, односно дал им на розполаганє єдну меншу и єдну векшу просторию дзе ше вони буду стретац. Вирни були упознати з новим проєктом парохиї котри почал ище зоз презентацию Библиї по руски 7. юния у Народней библиотеки, котрого презентовал координатор др Йоаким Стрибер. На Служби була и млада фамелия Мельничук зоз двоїма малима дзецми котри пожадали же би им парох пошвецел нєдавно купени авто. Затераз парохиянє задовольни зоз тоту пременку, а убудуце ше очекує и нови особи котри пошли на рочни одпочивок, як и студенти зоз Керестура и Коцура, котри од єшенї заш ожию тоту парохию. о. В. В.

ЕКУМЕНСКЕ СТРЕТНУЦЕ ЖЕНОХ У МАНАСТИРЕ СВ. МИКОЛАЯ СЕРБСКОГО

Фото: Слободан Бибич

ЧУВАНЄ ДОСТОЇНСТВА ЯК ИМПЕРАТИВ ЧАСУ

26. ЮЛИЙ 2019.

У манастире св. Миколай Сербски у Соко Ґраду, од 5. по 7. юлий, отримани екуменски сход на тему „На початку була Ева”. Орґанизатор сходу бул МАХ – клуб почитовательох часу зоз Земуну. Учасц вжали жени зоз рижних християнских заєднїцох (Сербскей Православней Церкви, Римокатолїцкей, Грекокатолїцкей, Еванґелицко методистичней Церкви и Реформатскей християнскей заєднїци), зоз Сербиї и Горватскей. Авторка кнїжки „На початку була Ева”, Мирослава Пашич Ґаґович бешедовала о женох Старого завиту. През бешеду, отримованє рижних роботньох, та викладаня рижних искуствох и спознаньох, учашнїци пошведочели красоту у рижнородносци. Порученє зоз того сходу то же треба чувац и пестовац власне достоїнство, шведочиц важносц своїх улогох у очуваню идентитета, през стретнуца вирнїкох упознац и почитовац свойо и цудзи потреби и потримац борбу процив насилства як императив часу у хторим жиєме. Обчекує ше же порученя буду препознати як доприношенє у вибудови мира у нас и коло нас. М. Г.

РУСКЕ СЛОВО 9

ЕКОНОМИЯ ПОЧАЛИ ПРИРИХТОВАНЯ ЗА МАНИФЕСТАЦИЮ „ДНЇ КЕРЕСТУРСКЕЙ ПАПРИҐИ”

БОГАТИ ЗМИСТ И ТОГО РОКУ

Туристично-привредно-културна манифестация „Днї керестурскей паприґи” у Руским Керестуре почнє 17. авґуста на 10 годзин. Очекує ше приход госцох зоз Словацкей, Мадярскей, представнїкох локалней и покраїнскей власци, як и заградкарох зоз цалей нашей держави.

а со боту, 17. авґ у ста на 10 годзин почнє програма Манифе стациї. Перше ше будзе вариц айвар, потим буду по ставени штанди зоз польопривреднима продуктами и домашню роботу, а вец ушлїдзи обиходзенє даскелїх парцелох зоз нашу паприґу, оглядних польох на котрим будзе представена нова сорта. За наймладших предвидзени тематски маскенбал, та и змаганє за найкрасшу маску, потим, змаганя у вареню айвару, за найкрасши штанд, за найчежшу паприґу, а побиднїки з тей нагоди до станю и пригодни награди. Як предсидателька Здруженя кере стурских паприґарох „Капсикум анум” Душица Орос потолковала за нашо новини, за участвованє у Манифе стациї шицки заинтере совани треба же би ше приявели по 12. авґуст. За змаганє у вареню айвару може ше приявиц кажде хто дума же є досц схопни, а орґанизаторе за тоту нагоду обезпеча папри-

ґу, шпоргети и древо. Змагателє лєм маю принєсц свойо присмачки, як и судзину у хторей буду вариц айвар. Поволани и шицки хтори жадаю представиц даяки свойо домашнї лєбо польопривредни продукти за хторих, як и по тераз, буду по ставени штанди. За пополадньово год зини предвид зена Културно-уметнїцка програма на хторей буду участвовац члени Дома Култури, як и добре познати бенд „Пицикато”, з тим же прегварки за даяке „звучнєйше” мено у цеку. Уж тра ди ци й но, буд зе и бо гате по ну ка нє єдлох ва ре них у ко тлох, за чи йо ва ре нє ше тиж можу при я виц шиц ки за ин те ре со ва ни.

СПОНЗОРЕ МАНИФЕСТАЦИЇ Манифестацию того року потримаю велї спонзоре медзи хторима рижни хемийни и нашеньски хижи, осиґуруюци дружтва, банки, одкупйоваче, валалски привреднїки и други. З тей нагоди, поволує ше и шицких заинтересованих поєдинцох и привреднїкох з валалу хтори маю дзеку финансийно помогнуц тоту Манифестацию. По проєкту Здруженє ище достанє средства зоз Покраїнского секретарияту, а тиж и зоз Општини Кула.

Ме сто на котрим ше отрима централна пре слава тей Манифе стациї останє исте, у малим парку у центру дзе буду по ставени штанди спонзорох и ручних роботох котри представя наш валал и край, а шицки заинтере совани годни нащивиц и музей у Замку хтори будзе отворени од 14 годзин. Обчекує ше и го сцох зоз Словацкей, Мадярскей и Горватскей, як и представнїкох локалней и покраїнскей власци, алє и заградкарох зоз цалей нашей держави. Понеже ше конїцки обегованя нє отримаю шлїдуюцого дня манифе стациї, так як було по тераз, пре преклопйованє зоз другима датумами, члени Конїцкого клубу „Русин” за го сцох заш лєм порихтаю дефиле и туристичне розпатранє валалу на парадних запрагох, хторе ше отрима тиж соботу, 17. авґуста.■ Ан. Медєши

10 РУСКЕ СЛОВО

26. ЮЛИЙ 2019.

ekonomija@ruskeslovo.com

КОНКУРС ЗА ПОЛЬОПРИВРЕДНЇКОХ

СТИМУЛАЦИЯ ЗА НОВИ МАШИНИ

Польопривреднїки, поднїмателє, привредни дружтва, задруґи и школи хтори уписани до Реґистра польопривредних ґаздовствох можу конкуровац на сттимулативни средства. Конкурс отворени по 30. авґуст, а польопривреднїки можу конкуровац за пенєжну стимулацию за купованє нових машинох и опреми за унапредзенє примарней продукциї. Слово о стимулациї у вредносци до 50 одсто вредносци инвестициї хтора зменшана за порцию, односно до 65 одсто вредносци у подруґох з очежанима условиями роботи у польопривреди. За витворйованє права на средства хтори ше нє враца зоз Явну поволанку вкупно опредзелєне 1 300 милиони динари, а найвецей мож достац 1,5 милиони динари. Тото првао можу витвориц шицки хтори цалком реализовали инвестицию од януара того року, а найпознєйше по дзенє подношеня вимоги за витворйованє права на пенєжи хтори ше нє враца. Исти мож похасновац за купованє машинох и опреми за примарну продукцию рошлїнох у защиценим просторе, примарну продукцию овоци и грозна, желєняви, квеца, пахняцих присмачкох и лїковитих рошлїнох, зберанє овоци, грозна, желєняви, квеца, пахняцих и лїковитих рошлїнох, приамрну про-

дукцию житаркох, индустрийних рошлїнох, обробок жеми, защиту рошлїнох од хоротох, коровча и чкодлївцох, гноєнє, оберанє и транспорт продуктох и наводньованє рошлїнох. На Конкурс ше можу приявиц ґаздовства хтори маю: до пол гектара желєняви, овоци и квеца и защиценим просторе, до два гектари ягодастей овоци, односно до пейц гектари другей овоци, од 0,2 до 100 гектари грозна, хтори уписани до Винїцарского реґистра у складзе зоз законом, до три гектари желєняви (на отвореним полю), од 01, до 50 гектари пахняцих и лїковитих рошлїнох, до 50 гектари житаркох и индустрийних рошлїнох. Пенєжну стимулацию мож достац и за конструкцию пластенїка, вецейрочни, вецейпасмово фолиї за закриванє пластенїкох, фолиї за цинь и зоперанє траценя цеплоти, шеячки, опрему за вентилацию, хладзенє, односно зогриванє простору, системи за наводньованє... Шицки информациї у вязи зоз розписану Явну поволанку мож достац на телефони Министерства за польопривреду, лєсарство и водопривреду: 011/260 79 60, лєбо 011/260 79 61, лєбо на телефони Управи за аґрарни плаценя 011/30 20 100, лєбо 011/30 20 101 кажди роботни дзень од 7,30 по 15,30 годзин. А.П.

У СЛИКИ И СЛОВОХ

ДАНИЛ НА ДЬ, ВИНЇЦАР ЗОЗ БАЧИНЦОХ

Гоч уж у рокох Данил Надь (77) зоз Бачинцох и далєй остал вирни ґу винїцарстве и винїци хтора його велька любов, бо лєм так ю годно и обрабяц. Винїца подзвигнута ище давного 1973 року, а чокоти на колїкох як цо було дараз. У винїци коло 600 чокоти сорти: мадяруша, сланкаменка, ризлинґ и столного грозна афус. – Винїца родзела того року як и прешлого, алє ище вчас повесц яки до конца будзе урожай грозна, алє наздавам ше же будзе добри. Потераз сом штири раз пирскал лозу з антраколом и ридомилом. Озда будзе коло 400 литри вина и дас штири пейц казанї за випечиц палєнку. На концу ше робота и труд виплаца з добрим вином и палєнку за свойо потреби – гвари Данил Надь. Вл. Дї.

КРАСНА ХВИЛЯ ЗА ЗВОЖЕНЄ БЕТЕЛЇНИ И СЛАМИ

На полю єст вше роботи, а тоти слики зме призначели у бачинским хотаре. На єдним полю после балированя требало бетелїну покласц на прикоч и привесц дому, а як видно даскельо людзе то швидко и покончели. На другим полю, заш, порихтана слама. Лєм вона нє у звичайних балох, алє у вельких кругoх хтори нє годни дзвигац людзе , алє одвитуюца механїзация. Красна хвиля оможлївела же би и тоти роботи благочасово були покончени. Вл. Дї. 26. ЮЛИЙ 2019.

РУСКЕ СЛОВО 11

ЕКОНОМИЯ ПРОДУКОВАНЄ И ОДКУПЙОВАНЄ ОГУРКОХ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

КОРНИШОНИ ДОБРИ ФАМЕЛИЙНИ БИЗНИС

Пише: Андреа МЕДЄШИ

У Руским Керестуре того року по першираз орґанизовани одкуп огуркох, корнишонох, та и продукция тей рошлїни поросла. Контракти о кооперативним продуковательстве тей файти огуркох подписали 15 продукователє зоз Руского Керестура, а нарок ше рахує же их будзе ище вецей

родукователє зоз фирму Т-Пам, чий власнїк Павле Малацко зоз Руского Керестура, сотрудзовац почали того року, а праве тота фирма польопривреднїком дава и репро-материял. – Зоз єдну фирму зоз Босней догварене количество од 100 тони корнишонох. Так зме ше орґанизовали же зме одприлики 15 продуковательом понукли репроматериял, до хторого спадаю нашеня, система наводньованя капка по капку и мрежи, та тераз 24. юния почал одкуп тей заградкарскей култури. Вжал сом и машину такволани „селектор” хтори роздзелює огурки по класох. Од нас вимагали же би одношенє медзи класами бул шлїдуюци: огурки першей класи треба же би було 30%, 2. класи 50% , а 3. класи 20%. Цена за шицки тоти три класи виноши 56 динари. Того року, понеже то початни рок, догварене так, а вироятно же од шлїдуюцого року будзе по вецей класох. Огурка хтора спада до 1. класи треба же би мала од 3 по 6 цм, до 2. класи муши мац од 6 по 9 цм, а до трецокласней спадаю огурки од 9 по 12 цм – толкує Малацко, и визначує же кед тот рок добре прейдзе, нарок продуковательох

12 РУСКЕ СЛОВО

будзе голєм дупло вецей понеже, окрем зоз фирми зоз Босней, прегваряю зоз ище даякима фирмами зоз Сербиї хтори тиж заинтересовани за одкуп тей култури, та и интересованє и поглєдованє будзе векше. ВОДА ВАЖНА ЗА ПРОДУКЦИЮ Корнишони мож ховац на жеми, на слупох, односно шпалирох, на отвореним, або у пластенїкох, а у Керестуре векшина продуковательох тоту културу хова на слупох, на отвореним, понеже продукованє у пластенїкох вимага вельки финансийни укладаня. Тото на цо окреме треба обрациц увагу кед у питаню тота заградкарска култура, то же огурка окреме люби воду, алє залїванє од долу, а нє од дижджох, понеже ю у тим случаю лєгко може лапиц пламеняча. Тиж так, треба водзиц рахунку же би ше цеплу рошлїну нє залївало зоз барз жимну воду, бо вец плод будзе горки. Часте прикармйованє тиж потребне, алє треба водзиц рахунку и о хоротох як цо пламеняча и рижних чкодлївцох хтори нападаю тоту рошлїну. 26. ЮЛИЙ 2019.

ekonomija@ruskeslovo.com

Єден од продуковательох корнишонох хтори ше того року по першираз упущел до такей файти „бизнису” то и Тихомир Фейди з Руского Керестура, хтори як гвари, огурки посадзел на коло пейцох арох, у загради, а идея му була така же би окрем заробку, хтори вшелїяк примарни, оберанє огуркох постало и способ мудро потрошеного часу його дзецох, хтори го окреме маю през лєтни одпочивок, а тиж и способ здобуваня роботних звикнуцох. – Огурки сом посадзел на даяких пейцох арох. Моя идея була така же бим огурки посадзел на такей поверхносци же бим нє мушел плациц наднїци, бо думам же ше то вец нєвиплаци. Положел сом тельо же бизме як фамелия то могли поробиц. У загради мам вибиту студню, мам пумпу, докупел сом слупи, дрот, фолию, мрежу, нашенє було дакус драгше, алє найвецей ме кошта хемия зоз хтору ше пирска, бо ше пирска, одприлики, кажди штири днї. Треба пирскац процив пламенячи, червеного павука, односно ґриньох, понеже тоти ґринї цицаю лїсце и кед ше нє реаґує на час, рошлїна ше висуши. Прикармйованє рошлїни тиж важне. До тижня треба пущиц коло дзешец кили прикарми, лєбо дньово коло два кили на таку поверхносц яку я мам – гварел Фейди. Як визначел, род завиши найвецей од хвилї односно температури, понеже огурком оптимална температура коло 25 ступнї. Теди род зна буц и до 220 кили дньово. – Тих дньох, кед рана були жимнєйши, температура спадла на 13 ступнї вноци, и такой ше обачело слабши род – коло 60 кили дньово. Рахуєм же будзем оберац ище даяки 60 днї, а кед ше температура нє будзе барз меняц, дньови, просекови принос би могол буц коло 100 кили. Думам же то цалком добре – заключел Тихомир Фейди. ХВИЛЯ УПЛЇВУЄ НА УРОЖАЙ Тиж єден од продуковательох огуркох и Елемир Надь зоз Руского Керестура, хтори тоту рошлїну посадзел 2. маю на фо-

26. ЮЛИЙ 2019.

лию длужини 1 000 метери, а оберанє почало о мешац и пол, 22. юния. Алє як гвари, почало би оберанє и скорей, лєм же того року було нєдосц цепло у тим периодзе, а було и вельо дижджу. – Затераз зме задовольни. Обераме кажди дзень, а маме и наднїчарки. Маме шицки три класи, та и салатари. Медзитим, у маю дакус було жимно, та огурки нє сцели сходзиц. Огурка нє рошнє на температури спод 18 ступнї. Пожнєли зме даяки тидзень з обераньом, пре жимну хвилю и вельо дижджу, дакус их теди и рижни хороти лапели, алє тераз шицко як треба – толкує Елемир. И Надь констатує же трошку єст, алє як и у каждим продуковательстве, на початку вше єст и трошки, и укладаня. – Укладац треба досц. Наприклад, єден слуп кошта 200 динари, а на моєй поверхносци єст 220 слупи, мрежа хтора ме коштала 19 000 динари, бо мам 1 000 метери, фолия, цивочки, пирсканє, окреме кед єст вельо дижджу, прикармйованє голєм два раз до тижня... Алє вельо од того материялу останє и за нарок, та вец такой будзе и менєй укладаня – пояшнєл Надь, и додава же як вецейрочни продукователь паприґи, предносц при садзеню огуркох у тим же ше до першого заробку доходзи вельо скорей, а тиж и тото же лєгчейше найсц роботнїкох за оберанє огуркох. Робота лєгчейша, а и людзе порихтанши прилапиц роботу наднїчара кед знаю же шлїдуюци пар мешаци каждодньово буду мац заробок. За шицких хтори би ше упущиц до продукованя огуркох, нє препоручує ше на вельких поверхносцох, бо вимагаю и вецей роботнїкох, та вец и векши трошки. Кед ше продукованє зведзе на меншу поверхносц хтору можу пооберац члени фамелиї, вец заробок може буц и вецей як достаточни.■

РУСКЕ СЛОВО 13

ДУХОВНИ ЖИВОТ ЧЛОВЕК И ГРИХ: ЯК ОДЛУЧУЄМЕ ЧИ ЗГРИШИМЕ, ЧИ НЄ (I)

ОПРЕДЗЕЛЄНЄ ЗА ВИЧНИ ЖИВОТ, ЛЄБО МУКИ

Пише: Мирон ГОРНЯК КУХАР

Маме добру церковну структуру, квалитетну духовну литературу и священїкох, обнавя ше будинки, алє то мало вредзи кед нє будземе лєпши людзе, бо циль спашенє и живот у вичносци у заєднїци з Богом. На тей драги з нєпреривнима спокусами, сами одлучуєме чи себично згришиме, чи нє ЧОМ ГРИШИМЕ Гришиме прето же ше нє можеме стримац мац дацо ту и такой, бо зме слаби як особи отримац моралносц и превозисц себичносц (гоч звонка можеме випатрац успишни и знаходлїви), бо ше нє ганьбиме од людзох и нє боїме ше од Бога (випатра же того єст вше вецей), бо зме як заинтересовани були и остали на проблематичним и погришним месце у проблематичним и погришним чаше...

к ше опредзелюєме чи згришиме, чи нє, у конкретней ситуациї и хтори то механїзми? Чловек цалосц як биолоґийне (тїлесне, физиолоґийне) єство, социялне (зоз дружтвеним уплївом), психолоґийне (зоз спознаньом, чувствами, волю, мотивами) и духовне єство (у одношеню ґу надприродному, ґу Богу, зоз совисцу, у заєднїци) и у одредзеним контексту хтори може буц пресудни за одредзене справованє. Шицко то треба мац у оглядзе. Грих, кед є у глїбини єства зробени свидомо, своєвольно и намирно, з думку, словом, дїлом и препущеньом, то премах, беззаконство, увредзованє и бунт процив Бога, нєвира у любови, потупенє заповидох и деструкция людского достоїнства. З оглядом же ше у розпатраню гриха звичайно пошвецує мало, лєбо анї кус уваги физиолоґийним механїзмом, а розличного зме темперамента, розпатриме тему у шветлє актуалней и кредибилней психобиолоґийней Теориї чувствительносци на подкрипенє Американца проф. др Джефрия Алана Ґрея, алє маюци у виду и Библию. ЧУВСТВИТЕЛЬНОСЦ НА НАГРАДУ И КАРУ Теория чувствительносци на подкрипенє фундаментована на функционованю

14 РУСКЕ СЛОВО

мозґових и психичних механїзмох ексцитациї (побудзованя) и инхибициї (гамованя), прицагованя и одбиваня, награди и кари, приємносци и нєприємносци. Особу ше толкує з розликами у побудзованю нервней системи (кортекса – скори велького мозґа, лимбичней системи, ретикуларней формациї...) и чувствительности на награду, цо ше виражує як импулсивносц, и чувствительносц на кару, цо ше виражує як анксиозносц. Так визначени два общи, базични прикмети особи – импулсивносц и анксиозносц. Конкретнєйше, єст три релативно нєзависни емоцийни и мотивацийни системи особи. Парша то бихейвиорална активуюца система (БАС), активує ше на прицагуюци, приємни стимул, вола ше чувствительносц на награду, виражує ше як импулсивносц и у одредзеней ситуациї поручує „очекуєм задовольство”. Друга то бихейвиорална инхибиторна система (БИС), представя чувствительносц на кару, виражує ше як анксиозносц (бояжлївосц) и поручує „меркуй опасносц”. Треца система проєктована за борбу, сцеканє и блокиранє – „здревенї ше”, прав ше же ши мертви (БСБ), одвичательна є за реакциї на аверзивни (нєприємни) стимули и поручує „виратуй ме отац”. 26. ЮЛИЙ 2019.

duhovni@ruskeslovo.com

Особи з доминантну БАС систему прихильнєйши исц ґу цилю и уживац у награди, а у клинїчних случайох прихильнєйши су ґу хоротом зависносци и ґу ризичному справованю. БИС одвичательна за ришованє шицких зраженьох цильох. Анксиозносц ше зявює кед зме амбибвалентни у вязи стимула: стимул нєприємни и прицагуюци, источасно нас одбива, алє сцеме, лєбо мушиме приступиц ґу ньому. БИС облапля инхибицию доминантних справованьох хтори у конфликту, анґажованє процеса за прецену ризику и препатранє мемориї и околїска за помоц у розришованю чечуцого конфликту циля. Особа под уплївом системи БСБ представя комбинацию прихильносци ґу страху и керованю, цо у клинїчним смислу одвитує фобиї и панїки. Сумировано, психобиолоґове гваря же чувства хтори повязани зоз прицагованьом (БАС), повязани и зоз чувством доминациї, а чувства хтори повязани зоз керованьом (БИС/БСБ системи), повязани и зоз покорйованьом. РОЗЛУЧОВАНЄ ДОБРА И ЗЛА З тих аспектох мож розпатриц перши грих прародительох Адама и Еви, маюци на розуме же и ми нєшка часто у спокуси на подобних принципох. Гад у Еденскей загради релативизовал, зменшал озбильносц и ризик ситуациї и спреведал: „Чи вам Бог гварел же нє шмеце єсц анї з єдного древа у загради?” и „Нє, нє умреце! Алє, зна Бог: того дня кед будзеце з нього єсц, отворя вам ше очи, и ви будзеце як богове, хтори розлучую добре и зло”. Гад ше зоз суґестиями уруцел до процесу бихейвиоралней инхибицийней системи (БИС) прародительох, до прецени ризика и розпатраня мемориї и околїни за помоц у розришованю чечуцого конфликта циля – єсц, чи нє єсц забранєни плод, послухац чи нє послухац Бога. Олєгчанє активованє бихейвиоралней активуюцей системи (БАС) за високо ризичне и импулсивне справованє: „Видзела жена же стебло добре за єдзенє, за очи приємне, а за мудросц потребне: старгла з нього плод и поєдла го”. Сучасни познати америцки психобиолоґ, психиятар и ґенетичар проф. др Роберт Клонинджер (народзени 1944 ) представел тродимензийни модел особи и на основи нього тест TPQ за меранє трох димензийох особи: 1. димензия, характеристика особи, то жажда за новим (любопитлївосц). На ню маю уплїв „авантури26. ЮЛИЙ 2019.

стични ґен” ДРД4 и допаминерґична система. 2. Димензия то керованє чкоди (покалїченя). Повязана є з високим уровньом концентрациї серотонина. 3. димензия то зависносц од награди (ту и амбицийносц) и резултат є нїзкого уровня норадреналина як неуротрансмитера. Маюци у оглядзе Библию, у одношеню на перши грих, жажда за новим нас асоцира на спокусу єсц забранєни плод у Еденскей загради, же би ше „отворели очи”. Керованє чкоди нас здогадує на Божо спозоренє „умреце”, а зависносц од награди на суґестию „будзеце як богове”. Психобиолоґове заключую же чежко указац зоз пальцом на одредзене место у мозґу дзе настава одредзена смуга, характеристика особи. Од диспозицийох, уплївох, активносци, односно доминантносци и релативней чежини єдней психобиолоґийней подсистеми при конкретней особи, у датей ситуациї, добиєме єдно конкретне справованє. Так и чи згришиме, чи нє. У теолоґиї нєт релативизациї на тот способ, алє ше гвари же и попри шицких уплївох, чловек ма совисц, глас Бога у себе, и шлєбодну волю за вибор и опредзелєнє и з тоту волю вон цалком одвичательни, а и способни же би ше покаял. Одредзени опредзелєня можу буц пресудни за живот у вичносци – зоз Богом, чи без Бога. Кеди и як ше опредзелюєме у важних стварох, други людзе то нє видза и нє знаю (бибилийне, Боже спорозонє то „нє судзце”), алє зна Бог, хтори видзи чловека у глїбини його єства, там дзе приноши одлуки и вибера цо сце, а цо нє сце. ■ (Предлужи ше)

НАЙБАРЖЕЙ ШЕ ПАДА НА МОРАЛУ Декан сримски и парох шидски протоєрей ставрофор Михайло Режак наглашує же зме после першого гриха прародительох нє гармонийна цалосц, алє можеме шлєбодно виберац цо сцеме. – Часто ше вибера цо лєгчейше, цо себично лєм дакому хасновите, по линиї меншого одпору, а то може буц грих. За добре дїло ше треба потрудзиц, обично себе дацо и ускрациц. З искуства мож повесц же людзе найбаржей падаю на моралним полю. Превельо можеме виберац, видзиц (интернет, телевизия), путовац, а премало маме сили же бизме зопарли цо нє добре. То значи же ше треба лєпше контроловац и стримовац – гварел о. Режак.

РУСКЕ СЛОВО 15

КУЛТУРА И ПРОСВИТА НОВА ТЕАТРАЛНА СЕЗОНА У РУСКИМ НАРОДНИМ ТЕАТРЕ „ПЕТРО РИЗНИЧ ДЯДЯ” У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

НАШ ТЕАТЕР ПОМАЛИ УВОДЗИМЕ ДО НОВЕЙ ЕТАПИ

Пише: Оленка ЖИВКОВИЧ

На шицких адресох дзе були даяки конкурси, ми конкуровали и тераз уж видно єдну файту финализациї тей першей фази. Одобрени нам, практично, штири проєкти. Три проєкти буду, кед будзе исц так як ше наздаваме, реализовани у смислу нових представох – гварел Славко Орос

ерша проба з котру почала нова театрална сезона у РНТ „Петро Ризнич Дядяˮ отримана 5. юлия, зоз першим читаньом представи Милоша Николича „Случай нєвиней ґдовициˮ. Того автора наша публика позна по представи „Ковалєˮ котра була бавена у нашим театру. Режисер представи Владимир Надь Ачим, а ґлумиц буду искусни и преверени ґлумци: главну женску улогу на тот завод буду у алтернациї бавиц Ивана Дудаш и Оленка Живкович, а хлопски улоги Владимир Варґа, Емил Няради, Александер Мудри и Ненад Канюх. Прецо алтернациї за главну женску улогу, пояшює директор РНТ „Петро Ризнич Дядяˮ Славко Орос. – На ситуацию же би два ґлумици були анґажовани за єдну улогу нас нагнала єдна файта осторожосци, понеже зме остатнїх рокох уж мали даскельо компликованши ситуациї же зме ношаци улоги мушели меняц прето же людзе пре рижни причини нє могли предлужиц зоз представу. Теди ше загрожує цала представа, кед улога ношаца. У тей представи досц специфична ситуация, бо єдина женска улога наисце ношаца и без тей oсоби просто нє мож направиц представу. Вец зме ришели же бизме направели тоту файту алтернация, же би два особи паралелно пририхтовали улоги и же би були єднак пририхтани у каждей хвильки наступиц. Кед будзе шицко у шоре, тоти два особи буду ше меняц, зависно од то-

16 РУСКЕ СЛОВО

го дзе будземе наступац. Єдна будзе на премиєри, друга на репризи, на госцованьох тиж так, а кед, евентуално, будзе даяка турнея, вецка ше будзе комбиновац. З оглядом на тото же нє можеме вязац людзох же би мали, як у правих театрох, праву плацу и константну роботу, алє муша робиц и дацо друге у живоце, вец пробуєме направиц тоту файту компромиса – толкує директор Орос. То, практично, нїч анї нє нове, анї нє нєзвичайне, анї нє чудне, у векшини театрох ше так роби, прави ше алтернациї, праве пре таки и рижни други причини. На концу конца, дзекеди ше укаже же и так иснує ширша лепеза будованя улогох, и интересантни приступи ґу одредзеному характеру, ґу одредзеней улоги, та и то може буц ище єдна интересантносц котра ше того року зявела. ПОПАТРУНОК РЕЖИСЕРА – Од самого початку пририхтованя представи „Случай нєвиней ґдовициˮ, прешли зме процес за столом, анализу особох, дїї, самого дїла. Були три читацки проби и три проби на сцени у Велькей сали Дома култури, бо бина завжата пре одход фолклору. Почали зме мизансценски проби у просторе у Дядьовей сали и першу сличку, од 11 бокох зме уж поставели. Тота представа, як сам писатель наволал тот жанр, народзованє комедиї зоз духа траґедиї – доточнює режисер Владимир Надь. 26. ЮЛИЙ 2019.

kultura@ruskeslovo.com У тим просторе, по словох режисера Надя, у котрим ансамбл роби тераз, то лєм маркиранє сценоґрафиї, то нє конєчни ришеня котри треба же би мали технїчни и уметнїцки обробок. Шветло тиж допринєше упечатку, а костими подцагню характер улоги. И костим и реквизит маю цали профил особи. Музика уж вибрана, а режисер пробує похасновац нєзвичайну музику, та будзе граня на дромбульох, на пилки, погарох, будзе то нєзвичайна звучна подлога.

розвесц, умрец, же би исновал о тим писани шлїд. Други зубчанїки – полиция и здравство, у тим случаю, та вец вше менєй значни актере ше придружую и тиж уплївую, без нїх нє мож поробиц нїч вецей. Чловек муши прейсц през тоту машинку цо мелє. Шицки тоти правила ше муша випочитовац, алє маю прахняви зубчанїк – ту мито, корупция, кокетиранє зоз корупцию, кокетиранє зоз власцу, рижни институциї повязани у тих колєскох.

– Тераз, як зме почали з роботу, видно же кажда особа, зависно од свойого искуства, свойого характеру, од своїх похопеньох одредзених ситуацийох и дилемох хтори ше зявюю у тим тексту, кажда приступа самостойно ґу тому и абослутно нєт препатраня, то практично два интересантни видзеня єдней писаней улоги. Наздаваме ше же того року будзе и вецей госцованя, з тим баржей же тота представа камернєйшого типу, нє вельки ансамбл и думам же нам лєгчейше будзе госцовац – Славко Орос – Алтернация за мнє нє нове искуство, то зме мали и на академиї, и у театре мойого професора, алє и у Пряшове кед сом робел представи. У тим случаю, єдна ґлумица вецей аналитична и ма єден способ роботи, док друга ма цалком иншаки темперамент и каналує ше, а же би ше нє страцело од основней задумки. Интересантне же у тей представи бавя єдна та друга ґлумица, и штирме ґлумци, и будзе интересантно провадзиц як вони з єдну и зоз другу буду формовац свою дїйову особу. Вони источашнє и творец и материял з партнером, правя нови квалитет у своєй интеґрациї – толкує подробнєйше нову ситуцию режисер Надь. Надь вєдно зоз ґлумцом глєда ришеня, вєдно посцигую догварене, важне же би остало у концепциї, а кажде дава свой печац улоги. У своїм интервюю Шербеджия поровнує способ роботи на заходзе и у нас. У нас режисер тот котри предклада и вец ше приноши одлуки. У швеце, ґлумци и сотруднїки даваю предкладаня, а вец режисер то пакує до своєй концепициї.

– Тот текст годзен постац нови Нушич, нова класика, алє без тих подписох, протоколох, штембильох, звичайни граждан будзе месо у тей машинки, а до чого ше запакує, увидзиме. Огляднєме ше и будземе видзиц. И тото зомлєте месо будземе мушиц поєсц – докончує свойо видзенє представи Владимир Надь. О ДАЛЬШИХ ПЛАНОХ О новей сезони директор театра Славко Орос гвари: – То го ро ку нам ше по спише ло, так як сом нагадовал ище на почат ку ро ка, на пер шей схад зки Управного одбо ру, а потим и на На цио нал ним со виту, же пробує ме конку ро вац зоз ве цей про єкта ми на рижни адре си, на шицки можлї ви конкур си хто ри ше зяве ли у двох секрета риятох – по кра їнским, ре публич ним, Фонду за нацио нал ни меншини, у За воду за кул ту ру во йводян ских Русна цох.

– Зоз шицкима ґлумцами котри бавя у тей представи сом мал конткат у рижних стилох и жанрох. Швидко зме подзелєли улоги и видзели зме цалосц. Нєт правила чи векши, чи менши ансамбл. Шицко ше зводзи на продуктивни проби, випочитовац час же би ше достало резултат котри ше розбавює, описменює, и вец ше на концу склада часци до цалосци котру маме подзелїц з публику дзе и єй импресия, упечатки завераю круг – Владимир Надь Ачим – Наш Театер уводзиме помали до новей етапи же и ґлумци виходза зоз своїма предкладанями, же бизме на пробох вичисцели нєпотребне и же би ше дошло до главнєй задумки ришеньох. Правенє представи то творчи процес. То як кед скулптор, котри вежнє камень, одбива нєпотребне и так настава скулптура, з одруцованьом нєпотребного. Таки процес часово длугши, алє є квалитетнєйши, бо шицки вєдно штудираме як одбиц зоз стини нєпотребне, а же би нє остала громада шлюнку, алє скуптура. ПОПАТРУНОК ПИСАТЕЛЯ – Сама представа, тот текст, то авторова субєктивна идея и на мнє зохабела упечаток же представене дружтво хторе функционує протоколарно, административно, процедурално. То дружтво хторе мелє поєдинца, як тот зубчанїк цо мелє, а то тоти парадоксални процедури котри приводза до абсурду – же чловек муши стануц до шора чи ше сце одац, 26. ЮЛИЙ 2019.

Перши проєкт то представа „Случай нєвиней ґдовициˮ, цо практично правиводзенє того текста котри ище нїґдзе нє бавени и РНТ достал тоту чесц од автора же би ю на сцени перши виведол. ВЕЦЕЙРОЧНИ ПРОЄКТ – Тиж так у одредзеней фази рихтаня вецейрочни проєкт хтори того року лєм започнєме, бо вон подрозумює дакус вецей пририхтованя, а то проєкт котрому роботне мено „Руски вандровкашˮ. То практично єдна файта омнибуса малих дзецнских инсценацийох заснованих на рижних сказкох, леґендох, приповедкох, на усней и писаней традициї Руснацох на тих просторох, алє и у старим краю, одкаль зме пришли. Уж сом начално побешедовал з нашим визначнима писательками, режисерками и оформени єден мали тим, у котрим буду Ирина Гарди Ковачевич, Мелания Римар и Ксения Бодянєц, хтори пробую направиц

РУСКЕ СЛОВО 17

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ширши вибор тих приповедкох, сказкох, леґендох, зоз хторого режисер Вадимир Надь Ачим пробує драматурґийно повязац и написац же би приповедки були повязани. Вони ше потим буду приповедац, вивод зиц, голєм така задумка, у предшколских установох, же би дзеци чули руски язик. Проєкт буд зе представени и дзецом основношколского возро сту по штварту класу, най би и то була єдна файта нового мотиву же би дзеци масовнєйше нащивйовали год зини руского язика. Так би и Те атер допринєс же би дзеци були повязани до тей приповедки. У тим проєкту „Вандровкашаˮ буд зе ґлумиц Емил Няради, котри уж нє раз доказал же му таки жанр лєжи, же у тим ужива, же є спо собни импровизовац и заинтере совац дзеци – потолковал Славко Орос. Треци проєкт би требал буц копродукция зоз ансамблом КУД „Гавриїл Ко стельникˮ зоз Кули, дзе ше позберала красна ґрупа младих особох и то би по сле длугого часу у Кули була направена представа за одро снутих. Идея же би ше поробело текст котри Те атер, на одред зени спо соб у обовязки по ставиц на сцену од скорей, по остатнїм конкурсу хтори „Руске словоˮ обявело у „Шветло сциˮ, за нови драмски тексти, а то першонаград зени текст Саши Палїнкаша „Белава принце заˮ. Ту Те атер на одред зени спо соб, зоз анґажованьом даскелїх профе сийних особох хтори би поробели фахову часц роботи, зоз свою технїку, фундусом и подобним, требал помогнуц. То єдна файта копродукциї, як цо прешлого року була зоз Новим Садом, так же на тот спо соб Те атер жада дакус шириц те атралну кутуру на вецей нашо ме ста. НА ЄШЕНЬ ТУРНЕЯ ДО СЛОВАЦКЕЙ – Штварти проєкт то тераз уж нє нова представа, алє зме до стали наменски пенєжи за го сцованє прешлорочней ново садскей представи „Потвориˮ Звонимира Павловича, за го сцованє у Словацкей и тераз зме у фази догваряня даяких контактох най вид зиме кеди бизме пошли, кельо бизме бавели, дзе бизме бавели, та найвироятнєйше же на єшень буд земе мац турнею по Словацкей – гвари Орос. Уж вецей роки ше указує, надпомина Орос, а того року окреме, же у векшини културних институцийох так функционує робота, та так вец и у нашим Те атру, же потребне нєпреривно буц пристуни, провад зиц шицки можлїви конкурси, бо то уж єден од ридких спо собох на яки ше можу тоти институциї култури финансовац, з тим же, без огляду же ше нам того року по спишело тото поробиц, ище вше остава як знак питаня, пробовац направиц даяки усиловно сци з Националним совитом тирвацо по ставиц статус те атра так як би требало, без огляду же то випатра оптимистично того року кед єст вецей проєкти. Треба и надалєй о тим штудирац – роздумує о будучно сци те атра його директор Славко Орос.■

18 РУСКЕ СЛОВО

У РУСКИМ ДОМЕ У ШИДЗЕ ОТРИМАНИ ПОДОБОВО ЛИТЕРАТУРНИ ВЕЧАР

КРАСНЕ СЛОВО И МАЛЮНКИ Литературни клуб Блаґоє Ястребич” и Здруженє подобових ” творительох општини Шид орґанизовали вечар малюнкох и поезиї у Руским доме у Шидзе. Дюрица Еделински спред литератуного клуба и Небойша Суботич спред здруженя подобових творительох привитали присутних и гварели же подобова уметбносц и красне слово иду вєдно, окреме же єст членох хтори и малюю, и пишу поезию.

Перша ше представела малярка и поетеса з Беркасова Лїляна Йованович хтора малює од конца 1991. року, а тиж пише и поезию. Малюнки викладала на вецей самостойних и колективних виставох у жеми и иножемстве. Остатнї роки найвецей роби у технїки енкаустика, а пречитала з тей нагоди и єдну свою писню. Потим шлїдзела поезия Любици Лазаров и Слободана Цвитковича, а тиж и малярки и поетеси Зори Владич зоз Шиду и Драґани Симич зоз Соту. Поетски твори представел и Йован Бошнякович зоз Илинцох, Драґан Мандич зоз Шиду, Зоран Маркович з Беркасова, Драґолюб Митрович зоз Шиду, маляр и поета Янко Шустер зоз Шиду, Божа Милина зоз Шиду и Радмила Дьордєвич зоз Шиду. Малюнки виложели и Олґица Чизмар зоз Шиду и Андєлка Античевич зоз Беркасова. Дюрица Еделински обявйовал поетски твори у вецей зборнїкох, а з тей нагоди нависцел и самостойну кнїжку поезиї. Подобово поетски вечар бул преткани и зоз познатима композициями хтори на гармоники одграл Слободан Станоєвич. Вл. Дї. 26. ЮЛИЙ 2019.

ЮЛИЙ

2019. рок ЧИСЛО 7

Ирина ГАРДИ КОВАЧЕВИЧ

НЄ ПАМЕТАМ КЕДИ СОМ ПЛАКАЛА Шицко найлєпше як могло буц: нє стресам ше нї на яке процивенє, нє увредзуєм пре одбиванє, нє гнївам нї на кого пре розчарованє И нє паметам кеди сом остатнїраз плакала. Так цепло, так, а гикацо нєпреповедзено боляцо, як дзецко кед му однєю цицку, младосци першу любов, у утрати чогошик цо ше вецей нїґда нє повтори... Дипломовала сом живот и звладала шицки охрани Кед ше я то остатнїраз од шерца щиро нашмеяла, кеди дачому обрадовала, у чим ше я то окреме поцешела и зоз чим задовольна була.. Єст якейшик ровноваги у шицким тим лєм же ше палїца котра ю трима по сам конєц скрацела.

26. ЮЛИЙ 2019.

РУСКЕ СЛОВО 19

literaturne@ruskeslovo.com

ПРЕДСТАВЯМЕ ВАМ

Татяна БЕУК ЛАТЯК

Бранислав ЗУБОВИЧ Бранислав Зубович народзени 1976. року у Тузли. Дипломовал на Катедри за сербску литературу и язик, на Филозофским факултету у Новим Садзе. Заняти є у Народней библиотеки „Данило Киш” у Вербаше. Оперативни є редактор часописа „Траґ” и главни и одвичательни редактор видавательней дїялносци библиотеки. Од 2008. року секретар є Фестивала поезиї младих у Вербаше. Член є Дружтва писательох Войводини и Здруженя писательох Сербиї. Обявел вецей збирки поезиї: „Руком од ветра тишом”/„З руку од витра цихшу”, „Велики бол”/„Вельки боль”, „Опште прилике”/„Общи нагоди”, як и вибор зоз поезиї „Носталґия будућности”/„Носталґия будучносци”. Заступени є у антолоґийох и зборнїкох поезиї и вельо раз наградзовани автор. Жиє у Новим Садзе.

Я ЦИХОСЦ ЖАДАМ Знаш, мало ше того гутори, веций ше будзе цихо, а вельо пове. Алє ти нє знаш слухац, шеєш слова на шицки боки, нїґда нє преставаш. Понад шицкого жадам цихосц, та гоч и спреведацу, цихосц коло себе, ище баржей у себе. Же бим прецихла шицки премахи, шицки нєуспихи и нєщесца, и така розтерхована, провадзена з галайком городу, рушела до нєпознатого.

ТВОЙ ГЛАС Од шицкого вєдно прежитого остал лєм глас цо одгукує як остатня писня умерацого: днями ме оганя, чуєм го ноцами, док гвизди примаю до кола ище єдну. И знам, нє пошла ши, ту ши, у гласу котри навше будзем паметац и котри од дзверох по дзвери обиходзи гевтих цо ище вше жию.

КОЛЇСАНКА Знам, нє стварна ши яґод часи Док з нємим витром прекрижуєш руки, А плод дзивей ружи, мешачносц, дринки, Зоз цмоти претваряш до яблукох. Знам, шицка ши цихосц у штред цмоти Цихосц на дланьох океана, И шветлосц стресаш зоз павучини Кед завераш очи поспана. И запатраш до билїдла скори Кед мешаци швитню з нука, Лєм чи ши привидзенє, Боже, Чи заря цо ше розсипує пред раном. Воздух горуци зоз чистого злата И сон без мешачка ознова шнїєм, Чи нагадуєм таїнствени дзвери Бог зна! Я будни.

20 РУСКЕ СЛОВО

ИКАРОВА ДРАГА У глїбоким билим шнїгу Плїтки шлїд Твори єден цинь. А дзешка далєко, Док слунко бродзи По Икаровей драги, Мойо шерцо, Попонаглює мешачносц... О знам, Лєгчейше сарнякови Як мнє.

Писнї зоз сербского язика преложела Олена Планчак-Сакач

ГИБАЙ Гибай у фарбох швитаня ярнього у роси квитка любови нашей, у зарї слунка хторе нас греє, и у сну хторим шнїєм за тебе. И у писньочки шкорванчка малого хтору розлїва над житнима полями, и у радосци моєй, и зоз моїма болями. О... гибай най це любим по виднє, при мешачку, и у цмей ноци! Най ше нам шерца вєдно шмею и вєдно плачу од радосци. Гибай кед слунко нам дарує днї свойо пред нас розсипуюци, а чекали зме их обидвойо та най нє пойду од нас як нє твойо або як нє мойо. Гибай, бо громи це нє годни розбиц у очох моїх, а анї витри однєсц з мойого здогадованя.

МОЛИТВА Ти хтори зоз хмарох З нєвидлївима руками, Приволуєш душу мака У предшмерцних мукох, Пшенїцу и мешац млади, Ти хтори цмоту одкриваш, Кед зреє влєце хладок И розквита покрива, Придз з далєка На мой швижи гроб, Остатки чемернїка Лєм цо розвяти прах, Кед ши уж нє сцел Спущиц дакус чародїйства, Же бим нїґда нє стретнул Єй подобу у билїдлу. 26. ЮЛИЙ 2019.

Йовґен МАҐОЧ

26. ЮЛИЙ 2019.

РУСКЕ СЛОВО 21

literaturne@ruskeslovo.com

ПРЕДСТАВЯМЕ ВАМ

Татяна БЕУК ЛАТЯК

20 РУСКЕ СЛОВО

Писнї зоз сербского язика преложела Олена Планчак-Сакач

Йовґен МАҐОЧ

26. ЮЛИЙ 2019.

РУСКЕ СЛОВО 21

Ася ПАПУҐА

*** Накруцени полцорово бабки хтори кажди дзень повторюю свою сиґурну, милу, драгоцину, устаємнєну драгу. Крочай на лїво – крочай на право. Єден – два. Тик – так. Напредок здумани бешеди, реакциї, мимика, витрошени франти, кревожадни ошмихи, жвирска глад, ґрабанє, надрилююци комплименти, аґресивни флерт, силованє. Димензия свидомосци паралелна з одгуком змарзутей, злїпеней, престатей даремносци у вистатих, витрошених, випитих, цемних очох. Аж анї крик вецей нє постої, Еґо и Алтер еґо зосушени, трансформовани и злучени до згнїтого паметаня, з хторого хробаки успишно правя и свою остатню госцину. Стари, шиви, покруцени косцанїки у младих целох ше цагаю на храставих брухох и нацагую чарни, кирвави, тварди руки нє знаюци же отровни тромби у їх главох, а нє венох. „Гибай. Мушиш. Дай ше.” Зомби апокалипса. Михаела ЕДЕЛИНСКИ Тик – так.

ГЛАСНЕ ШЕПТАНЄ У осаменей и длугей новембарскей ноци припатраюци ше на далєки гвизди и слухаюци благого витра писнї, чула сом твой глас як ми шепта. Шептал ми гласно, алє так нїжно, так прекрашнє, и так помали. Аж и гвизди любоморно слухали, тото твойо нєобичне гласне шептанє. Гуторел ши ми же сом нє сама, же за мнє вше ту дахто будзе. Єдни без других нє можу людзе, бо людске шерцо без другого нє зна. Гуторел ши ми най ше нашмеєм, бо щири ошмих найвекши дарунок, а зоз нїм идзе и єден цепли попатрунок котри зогреє чловека баржей як слунко. На концу ши ми пошептал кратку колїсанку по котрей сом ше нашла у єдним другим швеце. Крачала сом помали, видзела лєм розквитнуте квеце. Розквитнуте, як наша любов, правдиве, як твойо гласне шептанє. Число ушорела Олена Планчак-Сакач, подобово прилоги Таня Вечкалов

22 РУСКЕ СЛОВО

26. ЮЛИЙ 2019.

kultura@ruskeslovo.com

АНСАМБЛ ДОМА КУЛТУРИ З РУСКОГО КЕРЕСТУРА НА ФЕСТИВАЛУ „ЛЕМКОВСКА ВАТРА” У ПОЛЬСКЕЙ

КЕД ДИЖДЖ ПРОБУЄ ЗАГАШИЦ „ОГЕНЬ” На културней манифестациї хтора ше уж 37 роки отримує под назву „Лемковска ватра” у Ждинї, у южней Польскей, нагоду мали наступиц и музично-фолклорни ансамбл керестурского Дома култури

26. ЮЛИЙ 2019.

Фото С. Палєнкаш

оту нащиву орґанизовал Союз Руснацох Українцох Сербиї зоз Здруженьом Лемкох зоз Польскей. Фестивал отримани у периодзе од 19. по 22. юлий, а на двох дньох ,,Лемковскей ватри” ансамбл Дома култури представел ше зоз 50-минутову програму, хтора творела штири хореоґрафиї – „Вербунґ”, „Венок барвенок”, „Швето на Карпатох”, и „Закарпатски чардаш”, а хтори пририхтал хореоґраф Сашо Палєнкаш. Потим ше оркестра Дома култури под руководством мр Мирка Преґуна, патрачом представела зоз трома народнима шпиванками – „Скала, скала”, „Манастирска касарня”, и „Берце ше реґрути”. Як гвари хореоґраф Сашо Палєнкаш, период пририхтованя за тот фестивал бул релативно кратки пре обовязки младих членох оркестри и виводзацкей ґрупи коло покладаня матурских и примацих испитох на факултети, та наступели у кус меншим чишлє як звичайно, медзитим зоз самим наступом и привитом домашнїх су барз задовольни. – Фестивал бул наисце нащивени, доставали зме моцни аплаузи, крашнє нас вигосцели и привитали, но, нажаль, остатнї дзень наступу почал моцни диждж, та програма мушела буц претаргнута. Понеже ми вшелїяк пришли у народним облєчиве, орґанизаторе нам пририхтали єден таки импровизовани простор за наступ дзе зме отримали нашу порихтану програму, та цалком спонтано випадло так же наш музично-танєчни ансамбл урядово завар тот 37. Фестивал „Лемковскей ватри” – гвари

Сашо Палєнкаш додава же попри Ждинї, члени Дома култури мали нагоди накратко нащивиц и Бардейов, и Прешов. „Лемковска ватра” то културна манифестация хтора обєдинює Лемковску заєднїцу зоз цалого швета, а того року наступели ансамбли зоз Польскей, Словацкей, України и Сербиї. Каждого року тот фестивал нащиви од 6 до 10 тисячи людзох, хтора госцом и туристом зоз жеми и иножемства, найвецей зоз Канади, України, Словацкей, Горватскей, Мадярскей, Аустриї, ЗАД и Сербиї понука богату музично-фолкорну програму, вистави, и рижни презентациї традицийних ремеслох. Отримує ше каждого року у юлию, а состої ше зоз концертох, рижних роботньох, виставох, як и друженьох з уметнїками зоз цалого швета.■ Ан. Медєши

РУСКЕ СЛОВО 23

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ ВЛАДИМИР ВИСЛАВСКИ И ВЛАДИМИР ЕМЕЙДИ, УЧИТЕЛЄ ЙОҐИ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

ОКРИПЕНЄ И ЗА ДУШУ, И ЗА ЦЕЛО Як синтеза менталней и физичней дисциплини, йоґа ше сучасному швету понука як идеална защита за здравє. О тим нам бешедую двоме искусни учителє йоґи зоз Руского Керестура, Владимир Виславски и Владимир Емейди

Пише Андреа МЕДЄШИ

ОСЕМ СТУПНЇ У йоґи исную осем розлични ступнї вежбох, а у Керестуре нашо собешеднїки на своїх годзинох акцент кладу на тїлесни вежби (асани), вежби контроли диханя (пранаями) и вежби концентрациї (дарани).

24 РУСКЕ СЛОВО

едзи питанями хтори би себе чловек модерного дружтва требал поставиц то же кельо ма часу през дзень ослуховац свойо цело, роздумовац о своїх думкох, та и о способе на хтори диха. Таке швидке дружтво у хторим жиєме, вєдно зоз сучасну технолоґию, женю нас же бизме стално оганяли за чимшик лєпшим, новшим, у страху же дацо препущиме, або же нє сцигнєме лапиц крочай зоз иновациями хтори ше пребарз швидко зменюю. Нагромадзованє ма- Владимир Виславски териялного, нєдостаток часу за себе и нєреални амбициї приноша стрес, нєзадо- диция и витримовносц тих людзох хтори вольство, а нажаль, вельо раз и хороту. Пра- йоґу роками практикую. – Так сом и почал вежбац, лєм з кнїжкох, ве пре таки способ живота, у швеце уж депо неже у тедишнїм чаше учительох йоґи у цениями єст интересованє за ученьом йоґи. Юго славиї нє було. З початку ме лєм саме Остатнї роки и у нас тото интересованє ве жба нє прицаговало, а кед сом почал чизвекшане. Як синтеза менталней и физичтац кус вецей о тим, вец ме и єй филозофия ней дисциплини, йоґа ше сучасному швету понука як идеална защита за здравє. О тим и таки способ живота баржей заинтересонам бешедую двоме искусни учителє йоґи вали. Глєдал сом даякого учителя йоґи, зоз Руского Керестура, Владимир Вислав- медзитим то було досц нєуспишно. На пар ски и Владимир Емейди, обидвоме заступ- заводи сом ишол до Нового Саду, медзитим, теди у позних 80-их рокох, тота „динїки виключно здравого способу живота. сциплинаˮ була релативно нова, нєвиглєдана, та у нас нє була така заступена. У НоПЕРШИ СТРЕТНУЦА З НОВИМ вим Садзе нє сцели прияц членох хтори нє Владимир Виславски памета же перши порядни, а понеже вежби були три-штири контакти з йоґу мал ище у основней шко- раз до тижня, нє могол сом так часто путоли, кед му до рук пришли кнїжки на тоту вац, та и приступиц ґу тому озбильнєйше. тему. Йоґа го перше заинтересовала пре єй Єден час сом йоґу вежбал сам, а вец сом рекреативни аспект и єй практични вежби цалком случайно упознал дохтора Теодо(Хата йоґа), алє тото цо го конєчно прица- ровича хтори теди робел у Кули. Вон ше уж гло то нєвироятна физична схопносц, кон- теди, окрем йоґи, занїмал и зоз акупунктуру. Поволал ме до ньго на йоґу, и я пристал. Зоз дохтором Теодоровичом, наш собешеднїк сотрудзовал коло дзешец роки. Ишли на рижни семинари, були у Мадярскей, та и у велїх городох у Югославиї. Теди, як толкує Виславски, найвизначнєйши учитель йоґи у Югославиї, односно, у цалей Европи бул Индиєц Свами Махешварананда автор и снователь напряму под назвву ,,Йоґа у каждодньовим живоцеˮ. Способ вежбаня хтори вон обдумал нєшка практикую людзе у Европи, Сиверней Америки, Австралиї, Африки... Теди шицки робели по його системи, та ше и наш собешеднїк приключел ґу його школи. 26. ЮЛИЙ 2019.

ljudze@ruskeslovo.com

Главни циль Свамиджийових (як го ище волаю) ученьох то здобуванє физичного, менталного, социялного и духовного здравя, а тиж и толерантне одношенє ґу другим релиґийом, културом, националносцом, ґенерално мир и лю бов ґу шиц ким жи вим єством. Други наш собешеднїк, Владимир Емейди, тиж учитель йоґи у Керестуре. Зоз йоґу и єй предносцами упознал ше початком 2000тих рокох, а на вежби тиж ходзел до Кули, як и на рижни семинари до Нового Саду. – У Югославиї Ясмина Пульо и єй дїло „Йоґа за каждогоˮ були досц популарни. Тота кнїжка була и перша кнїжка такей файти хтору написал югославянски автор. Вона йоґу приблїжела векшому числу людзох, медзитим, и попри тим, людзе теди на йоґу патрели на єден подозриви способ. Вежби цела (асани), преходзели, алє медитациї и вежби контроли диханя чежко хто прилапйовал. Нєшка, поведзме, аж и сучасна медицина припознава вежби диханя як цошка цо хасновите за здравє, велї инструкторе йоґи участвую у рижних наукових симпозиюмох на хторих бешедую о йоґи як способу релаксованя у борби процив стреса. Вельо того ше од теди пременєло у свидомосци людзох по тим питаню.

Владимир Емейди

ФИЗИЧНИ ВЕЖБИ На годзинох йоґи хтори нашо собешеднїкове отримую два раз до тижня по годзину и пол, почина ше зоз єдноставнима вежбами поздравянє слунка, положеня на стояцо, асани на шедзацо и на концу на лєжацо. Потим шлїдза кус чежши асани. Положенє цела у обратней пози („швичкаˮ або „стойˮ на глави) то вежби хтори оможлївюю вельки прицек креви до мозґу, зменшую и одстранюю знємиреносц и злєпшую функцию гипофизи. – Йоґу маме два раз до тижня, вовторок и штварток од осем вечар по годзину и пол у Гали. На годзинох прейдземе вежби зогриваня, правилного диханя, концентрациї, робиме главну часц асани, одно сно физични вежби, а вец окремни вежби диханя и опущованя. Нє робиме нїяки духовни, спиритуални вежби. Дакус одвежбаме, подружиме ше, одпочинєме,... то 26. ЮЛИЙ 2019.

праве тото цо людзох найвецей и интере сує кед ше спомнє йоґа – вид рекреациї и релаксациї. – толкує Владимир Емейди. Вежби, або асани, прилагодзени шицким возростом, понеже, як инструкторе толкую, затераз нє можу направиц оддзелєни початни и напреднєйши ґрупи. Програма им така же би кажде, у шицких возростох, могол одробиц цо вецей асани. Людзом у позних рокох, пензионером, тиж ше препоручує таки способ рекреациї.

НЄ ЛЄМ РЕКРЕАЦИЯ, АЛЄ И СТИЛ ЖИВОТА Як поведзене, затераз на сеансох керестурских йоґинох акцент на тїлесних вежбох. Медзитим, йоґа, окрем физичней активносци подрозумює и одредзени духовни похопеня и животни начала. Циль вшелїяк, приблїжиц ше ґу природи, пренайсц мир, злєпшац свойо квалитети, постац лєпши ґу другим, а з тим и моцнєйша карика у дружтве. Йоґа оможлївює же би ше людзе чувствовали приємно, без огляду на животни обставини. – Єст даяки правила цо ше стилу живота дотика, медзитим, то нє таке обовязне. У сущносци, кед хтошка уж у тим, вец ше якош сам и пременї, то якиш природни цек при чловекови. Я поведзме веґетариянєц од ‘95. року. Звикнуца ше при мнє сами од себе меняли. Кед чловек физично порихтани, може лєпше и роздумовац, змиренши є, сам зоз собу є вельо задовольнєйши, та вец приходзи и до поцагованя и охабяня даяких других звикнуцох. Йоґа ма, наприклад, даяки ступнї по хторих ше дзелї, Яма и Нияма, а то даяки основни законїтосци цо би требало, а цо нє.Поведзме, цошка цо ше у швеце, та и у нас, досц пропаґує у остатнїм чаше, то тото лєганє вчас, и ставанє зоз виходом слунка. То у теориї добра задумка, медзитим, у пракси, у дружтве у хторим жиєме, то нє таке виводлїве и часто нє завиши лєм од нас – толкує Виславски. Пре свою мистичну ноту, йоґа часто нєправедно обвиньована.Медзи тима хтори поверхово познавателє йоґи, а таких єст надосц, утвердзене думанє же йоґа подрозумює строге одреканє шицких животних задовольствох, а прихильнїком тей дисциплини приписує ше же жию якиш окремни, аскетски способ живота звонка реалного швета. – У вязи йоґи предросудки углавним маю людзе хтори о нєй мало знаю, або маю даяки поверхово информациї и вец ю зрозумя на погришни способ. Медзитим, нєшка людзом тото шицко уж вельо познатше, та з тим и прилаплївше. Йоґу треба дожиц як єдну „антистрес програмуˮ – наглашує наш собешеднїк Владимир Емейди и поволує заинтересованих же би ше ґу нїм придружели на годзинох и видзели чи им таки способ вежбох и рекреациї одвитує, чи нє, бо як гвари – о йоґи нє треба бешедовац, йоґу треба робиц. ■

РУСКЕ СЛОВО 25

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ МИРОН ЖИРОШ: ПРИВРЕДНИ ЖИВОТ РУСНАЦОХ (IV)

ПОРЦИЙНИ ОБОВЯЗКИ ПАНСТВУ, ЖУПИ И ДЕРЖАВИ

Пририхтал: Микола ШАНТА

Контракти о присельованю Руснацох на пустару Вельки Керестур 1751. и до валалу Куцури 1763. року реґуловали лєм условия насельованя и привредзованя за Керестурцох за перши штири роки, и за Коцурцох за перши два, односно шейсц роки їх пребуваня на Кулянским панстве. Кед прешли роки порцийного ошлєбодзеня, правело ше други контракт у котрим начишлєни шицки обовязки за ґаздовства и утвердзени термини кеди ше порция ма виплациц Штирирочне ошлєбодзенє од шицких плаценьох за керестурске жительство мало вельке значенє. Керестурци ше добре подняли, збудовали себе хижи, виховали и накупели роботного и приплодного статку, викерчели и очисцели поля од каку, дикиню и наду, обезпечели найпотребнєйши серсан... Свойо задовольство пре успишне ґаздованє вони и сами виражели представнїком Панства и пририхтани були зношиц свойо обовязки як и други приселєнци. Куцурски приселєнци, спрам контракта о насельованю, мали буц од порцийних обовязкох ошлєбодзени лем два роки, а як зоз документох видно, вони од шицких обовязкох були ошлєбодзени шейсц роки. Випатра же невигодни роки (поджемни води) спомалшели очековане материялне поднїманє, а же би з валалу нє одселєли, тоти одлєгчаня им предлужени ище на два заводи по два роки. Чи ше условия з контракта о насельованю Коцура одношели и на тих приселєнцох котри остали жиц у Керестуре (вецей як 100 фамилиї) и чи и вони були ошлєбодзени од порцийох за два, штири лєбо аж шейсц роки, так як и тоти цо населели до Коцура, затераз нє знаме. Же новоприселєне керестурске жительство нє мало таки привилеґиї як и коцурске, нагадує велька його рухомосц и масовне одсельованє до Коцура. У Керестуре найвецей було Руснацох 1765. року ─ 1 443 особи, и по тото число керестурске жительство нє сцигло шлїдуюци дзешец роки. ШЕЙСЦ ФОРИНТИ ЗА СЕСИЮ З насельованьом на Кулянске панство им додзелєна державна, коморска жем на

26 РУСКЕ СЛОВО

Перша топоґрафска карта Керестура, направена помедзи 1782/85 рок, у чаше йозефинских реформох

хаснованє. Жем була вимерана по сесийох. Цала сесия мала 32 *мали гольти* орачей жеми и 22 гольти лукох у поверхосци од 1 100 квадратни вати за єден гольт. Валалчанє достали на хаснованє и пасовиска за напасанє статку. Єдно ґаздовство могло достац найменєй єдну штварцину сесиї (8 гольти орачей жеми и 5 и пол гольта лукох), а було и таки обисца цо вжали єдну и пол, лєбо аж два сесиї жеми (64 гольти орачей жеми и 44 гольти лукох). Попри тей жеми кажде ґаздовство достало порту зоз заграду, котра нє шмела буц менша од єдного гольта. На порти збудована хижа, познєйше хлїв и хлївок, гамбар и даяка шопка за землєдїлски орудия. Цала сесия жеми виношела 55 гольти (орача жем, луки и порта). Медзитим, у тедишнїм чаше ше нє обрабяла кажди рок шицка жем. Спочатку ше лєм половка орачей жеми обрабяла, а друга половка одпочивала, а познєйше ше орача жем дзелєла на три часци: єдна часц рок була под угором, други рок ше ю засадзело лєбо зашало з єдну културу (покарма за статок, бетелїна), а треци рок зоз житарками. Так кажди рок трецина орачей жеми була под угором и одпочивала, а два трецини ше хасновало. 26. ЮЛИЙ 2019.

ljudze@ruskeslovo.com

Основа за плаценє обовязкох спрам Панства, комитату и держави була достата жем на обрабянє и хаснованє, як и збудована хижа за биванє. Порцийни обовязки були часточно предвидзени у контрактох о насельованю и других предписаньох, так же селянє за цалу сесию рочнє плацели – шейсц форинти, тоти зоз хижу без жеми – форинту и 30 ґрайцари, а тоти цо нє мали анї жеми – єдну форинту. Керестурци плацели – седмину, а Коцурци – дзевятину и дзешатину од польопривредних продуктох и од статку у натури. Нє плацело ше дзевятину од желєняви и овоцох. Кажди селян мал рочнє одробиц 12 днї роботней ренти. У натури ше плацело од чистого и мишаного жита, ярцу, овса и кукурици, а од статку – целята, препражене масло, вишкопени когути и вайца. Спрам Комори (Панства) порцию мала вимириц општина (валал), о чим мали старосц биров и ешкути (биров и валалци). ВИТРИМОВАНЄ ВОЙСКА Окрем порциї Панству, Руснаци приселєни до Бачки були длужни виполньовац обовязки и ґу комитату (жупаниї) и ґу держави. Державна порция ше наволовала контрибуция. Вона нє була напредок одредзена спрам количества жеми, алє ю держава одредзовала на комитати, а вони ю далєй розрезовали по општинох на своєй териториї. Тота порция ше найчастейше плацела у натури, за витримованє войска. Було точно одредзене хтори и кельо артикли треба дньово дац за витримованє єдного официра, єдного вояка и єдного коня. Войско було звичайно змесцене у квартельним доме (на квартири), а дакеди и по обисцох. Тота обовязка була барз велька за валал, окреме кед були нєвигодни роки, кед було мало потрави. Войску ше мушело дац, гоч людзе нє мали досц за себе и власни статок. Попри того, шицко цо людзе давали войску, було вельо драгше на пияцу як цо ше им припознавало кед го давали войску. Часто реални трошки були и за трецину векши од припознатих. У Керестуре, на приклад, з пребуваньом войска у валалє нє були задовольни анї жителє анї воєни старшинове. Вимагане було же би ше квартельни дом присподобело за лєпше хаснованє. Часто ше случовало же ше жителє зражовали з вояками, починали звади и битки, та було и покалїчених и ранєтих. Кед требало плациц трошки лїченя, власци починали вишлїдзовац хто виновати. У Керестуре войско часто пребувало. Дзекеди у валалє було на пол рока, рок лєбо два – 20 вояци зоз своїм капитаном, а дзекеди, и вельо вецей. Вояцки конї тиж

КОНТРИБУЦИЯ Контрибуция, порция хтору валал плацел держави, хаснована за витримованє войска. То була велька и чежка обовязка: за Керестур за 1752/1753. рок контрибуция виношела 72,55 форинти, за 1756/1757. рок – 45,15 форинти, за 1763/1764. рок – 324,45 форинти, за 1764/1765. рок – 1 113,45 форинти, за 1779/1780. рок – 720,22 форинти, а за 1783/84. рок аж – 1361,58 форинти. Контрибуция за жительох Коцура була, по правилу, за половку менша од керестурскей. Так 1763/64. року виношела 146,58 форинти, а за 1764/1765. рок – 503,80 форинти. 26. ЮЛИЙ 2019.

були змесцени по обисцох, требало их кармиц, часто и лїчиц, а то була найвекша терха обисцом у котрих були змесцени. Єдна улїчка у Керестуре аж ма назву спрам старшини витримованого войска. Вола ше Капитаньска, а идзе од стредку валала – валалскей хижи спрам Торжи (Савиного Села). Дакедишнї хижни будинок цо му порта виходзела на Гуши пияц, медзи Циґлашором и Буджаком бул вояцки квартельни дом, дзе часто пребувало войско и дзе бивал капитан. Своєчасово то було на окраїску валала, на грунку, а прейґ драги бул вельки лапош, дзе у подводних рокох часто стала вода. Зоз пребуваньом войска у валалє нє була задовольна анї церковна власц. У Панскей карчми ше вельо пило, правел ше нєшор у валалє, отримовали ше танци и воднє и вноци. З вояками ше мишал и народ... За наших людзох, заш лєм, найчежша обовязка була служенє у войску. Хто ше нє могол викупиц лєбо на иншаки способ знайсц, тот служел войско найменєй 12 роки, а найчастейше потамаль, док бул способни за воєну службу. ЧЕЖКИ РОКИ ЗА ҐАЗДОВАНЄ Суша и суша, а вец дижджи – то були 1768, 1769. и 1770. рок за керестурске и коцурске жительство на початку їх ґаздовского поднїманя, кед уж Панству требало плациц порядни обовязки. Таки нєвигодни роки мали значни вплїв на число валалского жительства. Перши гладни рок вичерпал шицки резерви, бо и вони вельки нє були, други, 1769. рок предлужел гладоване и предаванє статку, а 1770. рок принєсол дижджи и воду котра подзвигла поджемни води и онєможлївела же би ше шицок урожай зоз польох позберал. Тоти три роки нє принєсли нҐрафикон указує число женского їяке на- и хлопского жительстав 1770. року. Интересантне же найменєй єст предованє и народзених праве 1745. року, звекшанє за кзмен шанє почина од 1760. року ерестурске жительсгво. Попис за 1770. рок тото у подполносци потвердзує. На концу 1767. року у Керестуре було 1 331 жительох, а на коцу 1770. року – 1 332 жительох. Значи, за три роки число жительох ше у Керестуре звекшало лєм за єдну особу. Можлїве же ше векше число керестурских жительох одселєло з валалу, а тиж можлїве же була надзвичайна смертельносц.■ (Предлужи ше)

РУСКЕ СЛОВО 27

informator@ruskeslovo.com ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 20. юлия занавше нас зохабел наш мили супруг, оцец и дїдо

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 18. юлия 2019. року занавше нас зохабела наша мила мац, баба и прабаба

АМАЛА САБАДОШ (1929–2019) з Дюрдьова Памятку на ню вично буду чувац син Мирко, унуки Мирослав зоз супругу Олю, Иван зоз супругу Марину и праунуки Влада, Максим, Марко и Андрей Спочивайце у мире Божим! ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 18. юлия 2019. року занавше нас зохабела наша мила баба и прабаба

ВЛАДИМИР РУСКОВСКИ (1955–2019) з Руского Керестура

АМАЛА САБАДОШ (1929–2019) з Дюрдьова

З любову и почитованьом навики це будземе чувац у наших шерцох. Ожалосцена супруга Ґенка, син Дамир зоз супругу Валентину, дзивка Марина зоз супругом Деяном и унучата Кристина, Ерик, Адела и Карла. Спочивай у мире Божим!

Памятку на ню вично буду чувац унук Мирослав зоз супругу Олю и праунуки Максим и Андрей

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 18. юлия 2019. року занавше нас зохабела наша мила баба и прабаба

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 18. юлия 2019. року занавше нас зохабела наша мила мац и баба

АМАЛА САБАДОШ (1929–2019) з Дюрдьова

Памятку на ню вично буду чувац унук Иван зоз супругу Марину и праунуки Влада и Марко Спочивайце у мире Божим! ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 18. юлия 2019. року занавше нас зохабела наша мила баба

АМАЛА САБАДОШ (1929–2019) з Дюрдьова

Памятку на ню вично буду чувац син Влада зоз супругу Гелену, унуки Лидия зоз супругом Драґаном и Геленка зоз супругом Йованом Спочивайце у мире Божим! ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 18. юлия 2019. року занавше нас зохабела наша мила баба

АМАЛА САБАДОШ (1929–2019) з Дюрдьова

Памятку на ню вично буду чувац унука Лидия зоз супругом Драґаном

Памятку на ню вично буду чувац унука Геленка зоз супругом Йованом Спочивайце у мире Божим!

28 РУСКЕ СЛОВО

Спочивайце у мире Божим!

26. ЮЛИЙ 2019.

informator@ruskeslovo.com ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 18. юлия преселєла ше до вичносци наша мила мац, баба и прабаба

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 25. юлия наполнєли ше шейсц мешаци як нє з нами наша мила супруга, мац и баба

МАРИЯ КОЛЄСАР народзена Бики (1941–2019) з Руского Керестура З любову и почитованьом у красних памяткох навики це буду чувац, дзивки: Сенка, Мая и Таня зоз своїма фамелиями, унуки: Боян, Моника, Ваня, Мирко и Екатарина, як и праунучата: Леонтина, Давид и Леон Спочивай у мире Божим! НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 27. юлия 2019. року, наполня ше шейсц мешаци як ше занавше до вичносци преселєл наш мили супруг, оцец и любени дїдо

СТАНИСЛАВ ДЮРАНЇН (1959–2019) з Дюрдьова Анї после тих длугих и жалосних дньох после твойого одходу, твою веселу подобу зме нє забули. Вше нам баржей хибиш! Твоя супруга Ружа, син Деян зоз супругу Златку и унука Кристина Спокойно спочивай у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 26. юлия наполнює ше рок як нє з нами наш мили

МЕЛАНИЯ ЛИКОВ народзена Павлович (1963–2019) з Руского Керестура

Боль и жаль за тобу нє буду нїґда менши, навики останєш у наших памяткох и шерцох. Хибиш нам. Твойо наймилши Вичная памят! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 30. юлия наполня ше штири роки як вецей нє з нами наш мили и нїґда забути супруг и оцец

ДЮРА КОЛОШНЯЇ (1937–2018) з Руского Керестура

ЮЛИЯН ДЖУНЯ (1944–2015) з Руского Керестура

З любову и почитованьом памятку на ньго навики чуваю його наймилши Спочивай у мире Божим!

Тату, нїґда нє забудземе дзень кед ше занавше загашела шветлосц у твоїх очох и престало дуркац твойо шерцо. Уж штири роки як уцихли твойо слова. Хибиш нам барз. Твойо наймилши Спочивай у мире Божим!

26. ЮЛИЙ 2019.

РУСКЕ СЛОВО 29

informator@ruskeslovo.com НА ЗДОГАДОВАНЄ Прешли 40 чежки днї як нас занавше зохабела наша мила и добра Иринка

ИРЕНА МИКЛОШ (1943–2019) з Нового Саду Вично ожалосцени и нєщешлїви остали же би ю по добрим споминали: син Срдян, унука Теодора, нєвеста Соня и шестра Ксения зоз дзецми Най спочива у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 25. юлия наполнєли ше 40 смутни днї як нас занавше зохабел наш мили шовґор

ЯНКО ДЖУДЖАР (1940–2019) з Руского Керестура Памятку на Вас буду чувац вашо найблїзши – Меланка, Ярослав, Блаженка, Борис и София Ковачово. Спочивайце у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 30. юлия наполня ше дзевец жалосни роки як нас занавше зохабел наш супруг, оцец и дїдо

ДИХТОВАНЄ облакох и дзверох. Щици од витру, жими, праху, галайку, праху, инсектох. МОНТИРАМЕ: – РОЛЕТНИ – ГАРМОНИКОВО ДЗВЕРИ – ПАНТЛЇКОВО ДЗВЕРИ – МРЕЖИ ОД СУНЬОҐОХ – ВЕНЕЦИЯНЕРИ – ОПРАВКИ 025/5827-710, 060/5088-433 *** ПРЕДАВА ШЕ ХИЖУ на адреси Маршала Тита 30 у Руским Керестуре, зоз порту велькосци 1 629 метери квадратни и помоцнима обєктами. Обявиц ше на число телефона 064/42-765-35. РЕПУБЛИКА СЕРБИЯ АВТОНОМНА ПОКРАЇНА ВОЙВОДИНА ГОРОД НОВИ САД Городска управа за образованє Улїца Жарка Зренянина ч. 2 21000 Нови Сад Телефон: 021/488-2700-лок. 323

ЯНКО РАМАЧ (1938-2010) з Руского Керестура Твою подобу и доброту занавше будземе чувац у своїх шерцох. Твойо наймилши! Спочивай у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 28. юлия наполня ше три жалосни роки як нас занавше зохабел наш мили супруг и оцец

СТАНИСЛАВ ДЖУДЖАР (1935–2016) з Руского Керестура Памятку на ньго навики буду чувац супруга Мелана, дзивка Вирка и жец Душко Спочивай у мире Божим! NA ZDOGADOVANW Dny 22. xliy 2019. roku napolnwli {e dvanac roki yk nas zohabel na{ mili suprug, ocec i d>do

MIRON RUSKAI (1938–2007) zoz Srimskej Kamen>ci Z velqku lxbovu, gl>bokim smutkom i po~itovanqom, vi~no budzeme ~uvac krasni pamytki na ce u svo>h {ercoh Tvojo najmil{i Spo~ivaj u mire Bo`im!

30 РУСКЕ СЛОВО

МАЛИ ОГЛАШКИ

ОБВИСЦЕНЄ

о обявйованю Явного конкурса за пополньованє окончуюцого роботного места на нєодредзени час у Городскей управи за образованє Городу Нового Саду Роботне место: шеф Оддзелєня за инвестицийни роботи, хторе розподзелєне до роботного места самостойни совитнїк, 1 окончователь на нєодредзени час. Текст явного конкурса за пополньованє наведзенoго роботного места мож превжац на интернет презентациї Городу Нового Саду: http://www.novisad.rs/. Городска управа за привреду Городу Нового Саду

Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основи члена 29. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о принєшеним ришеню з котрим дата согласноц на Студию о преценьованє вплїву на животни штредок проєкта – базней станїци мобилней телефониї „НС2323_02 НС_Нови_Сад_Kлиса_3” Подприємство „KODAR ENERGOMONTAŽA” DOO зоз Беоґраду, по овласценю ношителя Проєкта „VIP MOBILE” d.o.o. Милутина Миланковича 1ж, Нови Беоґрад, поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта – базней станїци мобилней телефониї „НС2323_02 НС_Нови_Сад_Клиса_3” у Улїци Сентандрейски пут 147б, на катастерскей парцели число 84/1, КО Нови Сад I, Город Нови Сад. После запровадзеного поступку и предкладу Технїчней комисиї, Городска управа за защиту животного штредку дня 2. юлия 2019. року принєсла ришенє число VI-501-323/19 з котрим дата согласносц на предметну Студию. Увид до предметного ришеня мож окончиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку, Руменацка 110 а, Нови Сад, роботни днї у чаше од 10 до 15 годзин, на сайту Городскей управи за защиту животного штредку www.environovisad.org.rs. Процив того ришеня мож порушац управни спор пред Управним судом у чаше 30 дньох од дня обявйованя обвисценя о принєшеним ришеню у средствох явного информованя.

26. ЮЛИЙ 2019.

ИНФОРМАТОР

CENOVN>K MALIH I POSMERTNIH OGLA[KOH – mala ogla{ka do 20 slova ko{ta 200 dinari – mala ogla{ka vecej yk 20 slova ko{ta 300 dinari – uramikovani tekst ogla{ki, abo vin~ovanki ko{ta 500 dinari – posmertna ogla{ka na wdno polqo ko{ta 600 dinari – posmertna ogla{ka na dva poly ko{ta 1 200 dinari. Cenovn<k va`i od 1. мая 2015. roku Ogla{ki mo` poslac na mejl office@ruskeslovo.com лєбо ruske.redakcija@gmail i uplacic na rahunok Novinsko-vidavatelqnej ustanovi “Ruske slovo” u banki Inteza ~islo 160-923244-82. Informaci< mo` dostac na telefon 021/ 6613-697.

ПОСИЛАЙЦЕ НАМ СВОЙО РЕЦЕПТИ Як и прешлого року, „Руске слово”, як часц лєтнєй шеми, предлужи зоз рубрику „Хладок и горуци тепши”. Поволуєме вас шицких же бисце зоз читачами „Руского слова” подзелєли рецепти, дали поради коло вареня, як лєгчейше и швидше увариц полудзенок, упечиц колачи и справиц даяки интересантни єдла. Пишце нам на адресу – РУСКЕ СЛОВО (ЗА РУСМАК), Булевар ошлєбодзеня 81, Нови Сад 21000, лєбо на емаил rusmak.ruske@gmail.com. Можеме сотрудзовац и пейґ Вайберу 069 67 33 15. Пошлїце нам идеї и висликуйце свой стол, окреме кед є креативни, бо зоз тим, єдни другим даме дзеку и вариц, и аранжирац.

це йме, пиихш у з д у р т о ц у ,с Ище раиз най нам з мгонро пахнє! нам фурт приє тепшох

* дзе цо будзе * дзе цо будзе *

НА ПИЯТОК ПОДОБОВА КОЛОНИЯ „СТРЕТНУЦЕ У БОДНАРОВА” Петнаста ювилейна колония подобових уметнїкох и осемнаста дзецинска колония „Стретнуце у Боднарова” будзе отворена на пияток, 26. юлия, и будзе тирвац по нєдзелю, 28. юлий. Перши дзень Kолониї почнє з роботу старших подобових уметнїкох на 15 годзин, а на соботу и нєдзелю на 9 годзин. На нєдзелю, од 12 годзин будзе отворена Дзецинска колония у котрей буду участвовац младши подобово творителє з наших местох. Робота Kолониї ше будзе одвивац у будинку Основней школи „Жарко Зренянин” у Ґосподїнцох. Того викенду у Ґалериї Месней заєднїци Ґосподїнци буду виложени роботи зоз прешлорочней подобовей колониї.

НА СОБОТУ „ДЮРДЬОВ ОТВОРЕНОГО ШЕРЦА” Тогорочна, пията дюрдьовска Манифестация „Дюрдьов отвореного шерца” отрима ше того викенду, на соботу 27. юлия на спортским полиґону у центре валала. Уход будзе отворени од 20 годзин, а програма почина после 21 годзин. Главна гвизда того вечара будзе Желько Бебек котри виступи на 23 годзин, а пред нїм 21,15 годзин „100’S бенд и приятелє” з Дюрдьова, граю рок музику. После нїх и Желька Бебека, а на годзину по пол ноци електронску музику будзе традицийно пущац Дюрдьовчань ди-джей Meisten Mthaza. Карти мож купиц у GIGS TIX-у, а у Дюрдьове у Билияр клубу „Марио”, у Жаблю у Кафичу „Френдс” и Пицериї „Рандеву”, а годно их купиц и на уходзе на дзень Манифестациї, алє у огранїченим чишлє. Порядна карта 300 динари, VIP 1 200 динари и з ню исную окремни привилеґиї. Вецей информациї ФБ профилу Ujedinjene boje zvuka, або инвенту Đurđevo otvorenog Srca ‘19 – Željko Bebek uživo. Орґанизатор манифестациї валалске Здруженє „Зєдинєни фарби звука”. Заплановане же би програма тирвала до три годзин по пол ноци.

ПОЧАЛО ПРИЯВЙОВАНЄ ЗА ТУРНИР У КОШАРКИ У Руским Керестуре други раз, будзе орґанизoвани Турнир у кошарки 3 на 3, хтори почнє 15. авґуста, а приявиц ше мож по 14. авґуст. Змагац ше будзе на керестурским пияцу, а награда за перше место будзе 50 одсто од уплатох, за друге место 30, а за треце освоєне место 20 одсто од уплатох. У екипи можу буц приявени найвецей штири особи, старосна гранїца нєодредзена, а котизация за прияву по екипи 2 000 динари. Шицки подробнєйши информациї мож достац од Бориса Югика на телефонске число.

БУДЗЕ ТУРНИР У ОДБОЙКИ НА ПИСКУ У рамикох 28. Спортских бавискох „Яша Баков”, на соботу 27. юлия на Паличу будзе отримани турнир у одбойки на писку. Турнир будзе отримани на познатих теренох за одбойку на писку з початком на 8,30 годзин. 26. ЮЛИЙ 2019.

РУСКЕ СЛОВО 31

СПОРТ ТУРНИРСКЕ ЛЄТО У ОПШТИНИ ЖАБЕЛЬ

ФИНАЛЕ ЗА ВИКЕНД У Ґосподїнцох и того лєта, а петнасти рок за шором, на валалским полиґону млади орґанизовали Турнир улїцох на котрим ше у фодбалу змагаю екипи у трох катеґорийох. Тогорочни турнир почал 4. юлия, а финале будзе през викенд

а змаганю участвую седемнац екипи у трох катеґорийох кельо було и прешлого року. Пейц екипи у юниорксим возро сту одно сно возро сту основней школи, штири екипи у кадетох возросту штреднєй школи, а шицки старши спадаю до ґрупи сениорох у котрей єст осем екипи. У рамикох турнира отримани три Мемориялни турнири з менами „Милош Тепич Лела” и „Никола Живкович”, дакедишнїх фодбалерох валалского ФК „Єдинство” и турнир з меном „Дарко Додич”, цо бул бувши милиционер зоз Ґосподїнцох, котри тиж траґично настрадал. Турнири ше отримую кажди вечар од 18,30 годзин, а тирваю до коло 23 годзин. Перше бавя наймладши, а закончує ше зоз змаганьом найстарших, а так будзе и на соботу, 27. юлия, кед будзе финале за шицки три ґрупи. Орґанизацию традицийного Турнира улїцох у Ґосподїнцох помогли Месна заєднїца Ґосподїнци, Општина Жабель и валалски Фодбалски клуб „Єдинство”.

ДЗЕЦИНСКА ОЛИМПИЯДА У рамикох Турнира улїцох орґанизаторе внєдзелю, 21. юлия, орґанизовали першу Дзецинску олимпияду за дзеци возросту нїзших класох основней школи, до дзешец роки, котри ше змагали у штирох дисциплинох. Дзеци ше змагали у одбойки на писку три на три, у малим фодбалу два на два, фодбал на малим терену на писку, скаканю у мехох, у скаканю з моста до Єґричкей и нацагованє штранґа, у чим ше рекреативно змагали и старши. Шицки уча-

32 РУСКЕ СЛОВО

Ґосподїнчанє найкреативнєйши того лєта и маю найвецей орґанизовани спортски активносци у општини

шнїки достали Подзекованє и маїцу з надписом змаганя, а у шицких дисциплинох з наградзени перши три места. Олимпияда отримана на ушореним побережю Єґричкей у Ґосподїнцох.

ЗМАГАНЯ У ЖАБЛЮ И У ЧУРОҐУ Вечарши турнир у малим фодбалу того лєта ше отримує ище у двох општинских местох, у Жаблю и Чуроґу. Вечарши турнир у малим фодбалу „Жабель 2019” почал 7. юлия, екипи формовани до трох возростних ґрупох сениорох, ветеранох (40+) и младеж, односно кадети 2003. и младши и пионире 2006. рок и младши. За розлику од шицких других турнирох ме стох Општини Жабель котизация ше плаци лєм на жабельским турнире, сениоре плацели дванац тисячи динари, ветеранє пейц, а младеж штири тисячи динари по екипи. Ище вше ше нє зна кеди 26. ЮЛИЙ 2019.

sport@ruskeslovo.com

будзе финале на турниру, а за найлєпших порихтани подзекованя, дипломи, медалї и погари, як и пенєжни награди. За перше место обезпечени двасто пейдзешат тисячи динари, за друге пейдзешат тисячи динари и за треце трицец тисячи динари. Турнир ше отримує на спортским полиґону у центре Жаблю и почина на 20 годзин. Орґанизатор турнира Спортски союз Општини Жабель, Општина Жабель, Явна установа спортски обєкти општини Жабель и „Наш радио” зоз шедзиском у Жаблю.

КОШАРКА У Жаблю концом юния закончени Турнир приятельства „Жабель 2019” на котрим участвовали штири екипи. Перше место завжала екипа КК „Промо” зоз Долнього Вакуфу зоз Босни и Герцеґовини, друге екипа КК „Вриєдоноснице” зоз Осєку з Р. Горватскей, треце место завжала екипа КК „Спартак” зоз Суботици и штварте место завжала екипа КК „Дифенс” зоз Жаблю. Припознаня и медалї шицким екипом додзелєли чолнїки Општини Жабель котри заслужени за спорт, як и представнїки орґанизатора турнира Здруженє „Спорт за шицких” Спортского союзу општини Жабель, як и Драґан Апич, познати кошаркаш зоз Жаблю.

Ноцни турнир у малим фодбалу (5+1) у Чуроґу почал 6. юлия, змаганя ше отримую кажди вечар на малим спортским терену у валалскей основней школи. У рамикох турнира, вовторок и штварток отрима Мемориялни турнир Реля Ґвозденац, а полуфинале буду на пияток вечар, док ше финале отрима на соботу, односно 27. юлия, на 20 годзин. Орґанизатор турнира Здруженє „Спорт за шицких” Спортского союзу општини Жабель и РК „Гайдук” зоз Чуроґу. Гоч ше турнири того типу дакеди, пред вецей як дзешец роками орґанизовали и у Дюрдьове, Дюрдьовчанє одтеди през лєто нє маю нагоди участвовац, або патриц спортски змаганя, бо таки спортски манифестациї у нашим влалє нєт. У трох найцеплєйших лєтнїх мешацох дюрдьовчанє годни нащивиц лєм два явни манифестациї котри маю културно-уметнїцку програму. У викенду пред нами на соботу, 27. юлия, Манифестация „Дюрдьов отвореного шерца” и на соботу, о мешац, 24. aвґуста, Фестивал жридлового шпиваня „Най ше нє забудзе”. ■ С. Саламун 26. ЮЛИЙ 2019.

НЄКАЖДОДНЬОВИ УСПИХ РИБАРОХ НА БЕҐЕЛЮ ДУНАЙ–ТИСА–ДУНАЙ

ТАКА ХАРЧА ИЩЕ НЄ ЛАПЕНА У КОЦУРЕ На побрежю беґеля Дунай–Тиса–Дунай у Коцуре вше мож стретнуц даєдного рибара. Окружени зоз природу, у цихосци, при мирней води, сцерпезлїви рибарово очи нєпреривно провадза циґонь – кед зацвенка, най такой вицагує циґонь зоз уловом. Тих дньох у коцурскей часци беґелю двом рибаром циґонь закивала нєзвичайна риба. Як бешедую Кирил Хромиш и Любомир Русковски, того дня ришели пойсц лапац риби, гоч було кус похмарене. Порихтали примамку, циґонї на палїчки и лапали углавним билу рибу. После пар годзини, на єдней палїчки Кирил видзел як цвенка. – Рушел сом вицагнуц циґонь и обачел сом цошка моцне и чежке з другого боку. Волал сом Люба най ми придзе помогнуц. Склонєли зме други палїчки же би нам нє завадзали и почала борба котра тирвала вецей як пол годзини – гварел коцурски рибар Кирил. Нє одуставали од борби з рибу котра их моцно цагала раз на лїви бок, раз на прави. Вєдно циґонь прицагли ґу побрежю и видзели же ше боря зоз вельку харчу. – Кирил ю лапел за главу, я за долню видлїцу и вицагли зме ю з води. Теди зме аж видзели яки то улов – допольнює приповедку Любомир. Як пофрантовали тоти двоме рибаре, понеже були на „юґу”, харчу уруцели до ґепеку, а така була велька же ше цала анї нє змесцела. Хвост єй вишел вонка з авта, та през драгу по дом „позаметала” шицки дражки од праху. Кед пришли дому и вимерали харчу, обидвоме остали без слова – 41 кг чежка, а 195 цм длугока. Щиро нам припознали же ище нє чули же би дахто таку рибу лапел на беґелю у нашим валалє, а и у околїску. – Найвекши мой улов потераз бул потька чежка 5,5 кг. О таким улову як тота харча ми ше анї нє шнїло. Наисце сом барз нєсподзивани и щешлїви – припознал Кирил Хромишов. А на концу през ошмих гварел же за шицко можебуц виновати тоти „щешлїви” патики хтори обул того дня, з єдну билу и єдну чарну шнурку. О. Р.

РУСКЕ СЛОВО 33

СПОРТ СПОРТСКИ БАВИСКА „ЯША БАКОВ” – ТУРНИР У ВАРЕНЮ ПАСУЛЇ

КОТЛЇК КОЦУРЦОХ НАЙЛЄПШИ Прешлей соботи, 20. юлия, на ,,Пелетовим салашу” у Коцуре други раз отримане змаганє у вареню пасулї. У рамикох 28. Спортских бавискох „Яша Баков” перше таке змаганє було отримане прешлого року у Дюрдьове. Приявели ше шейсц екипи, а найлєпшу пасулю уварела екипа зоз Коцура

а змаганє ше приявели шейсц екипи зоз вецей наших местох, а зложели ше шицки котри пришли участововац на тим змаганю же то була красна нагода же би ше нашо людзе позберали и крашнє дружели. Слунечни и цепли дзень, приємна атмосфера, желєнїдло и природа на ,,Пелетовим саПобиднїцка екипа зоз Коцура лашу” блїзко при каналу Дунай–Тиса–Дунай, шицко лєм допринєсло же би ше добре розпо- и шлїдуюци задаток мала комисия. За оценьованє пасулї тогорочного змаганя була задлужена комисия котру тволоженє и шмих ширели медзи екипами. рели по єден член зоз каждей екипи, а то були Любомир Русковски, Мирослав Такач, Янко Хома мл, Владимир ЗМАГАНЄ И ДРУЖЕНЄ О СВОЇМ ТРОШКУ Цап, Сашенька Дьордєвич и Иван Владимир. Вони коВаренє пасулї финансовали сами змагателє, а котиза- штовали, оценьовали, дискутовали о общим випатрунку ция по екипи була 1 500 динари. Пасуля варена у котлї- пасулї, смаку, яка є густа и уварена и на концу заключекох, на природним огню, а час котри бул видвоєни же би ли же шицки екипи уварели смачне єдло, лєм ниянси одкухаре закончели з вареньом и указали свойо кухарски лучели котри буду найлєпши. схопносци бул три годзини. Пошвидко ше перши пахи МОЦНА И ИСКУСНА ДОМАШНЯ ЕКИПА почали шириц по ,,Салашу”, а кажди кухар уж мал порихтани свойо тайни рецепти и скрити присмачки пре Найлєпша уварена пасуля була у котлїку екипи зоз Кохтори би його пасуля могла буц найсмачнєйша. цура ФК ,,Искра 1” дзе главни кухар бул Никола Горняк, У бешеди, добрим розположеню, алє и меркованю же а помагали и други члени – Силвестер Хромиш, Никола би пасуля була праве така як треба, час швидко прешол Тамаш, Здравко Бабич и Златко Колєсар.

Екипа зоз РКЦ Нови Сад

34 РУСКЕ СЛОВО

Екипа КУД-а „Тарас Шевченко” зоз Дюрдьова

26. ЮЛИЙ 2019.

sport@ruskeslovo.com

Друге ме сто завжала пасуля котру приготовела екипа КУД „Тарас Шевченко” зоз Дюрдьова, главни кухар бул Миро слав Саламун, а други члени у екипи були Миро слав Такач, Янко Цап, Борис Цап и Любомир Марич. Треце ме сто припадло екипи СД ,,Русин” зоз Руского Кере стура, главни кухар бул Янко Хома, а у рихтаню пасулї му помагали Янко Хома мл, Иван Чапко и Деян Надь. На штвартим ме сце закончела екипа ФК ,,Искра 2”. Главни кухар у екипи бул Владимир Цап, а пасулю рихтал зоз Милорадом Татичом, Зденком Надьлукачом, Далибором Шербула и Милену Петрович. Пияте место було за екипу ,,Папивинґ” ДОО зоз Вербасу у котрей главна кухарка була Машенька Папуґа, а помагали єй Сашенька Дьордєвич, Боян Дьордєвич, Звонко Салаґ и Иван Папуґа. Шесте место припадло екипи „Руского културного центру” зоз Нового Саду, дзе главни кухар бул Мирослав Загорянски, а други члени Владимир Иван, Владо Монар, Томислав Горняк и Марко Шашороґа. Шицки екипи достали подзекованя, а екипа котра уварела найсмачнєйшу пасулю достала и металиї котри им подзелєл предсидатель Управного одбору Спортского здруженя Спортски бависка ,,Яша Баков” Иван Папуґа.

Екипа ,,Папивинґ” ДОО зоз Вербасу

ПОЧЕЖКОСЦИ СПОРТСКИХ БАВИСКОХ – Того року, 28 роки як ше отримую Спортски бависка и шицки зме присутни на тих змаганьох добродзечнє. У прешлим периодзе зме мали кус нєприємни случованя – одказани були плановани змаганя у одбойки у Руским Керестуре и мали фодбал за ветаранох у Бикич Долу пре нєдостаточне число приявених. Любел бим кед би ше направело озбильну тему и озбильну приповедку дзе би ше вошло до глїбшей проблематики, обишло нашо ме ста, побешедовало з нашима людзми и ришело проблем котри постої – щиро гварел Папуґа.

Екипа СД „Русин” зоз Руского Керестура

26. ЮЛИЙ 2019.

Вон визначел же є задовольни зоз одволаньом и цалим змаганьом, алє му заш лєм жаль же нєт екипи зоз каждого нашого места. Шицки котри присуствовали тим Спортскикм бависком пошли дому полни красних упечаткох, а шлїдуюце плановане змаганє за соботу, 27. юлия, и то одбойка на писку на Паличу. ■ О. Русковски

Додзельованє припознаньох

РУСКЕ СЛОВО 35

СПОРТ ЙОАКИМ КЕЧКЕШ ЗОЗ ШИДУ, ДАКЕДИШНЇ ФОДБАЛЕР

ЦАЛА КАРИЄРА МЕДЗИ СТАТИВАМИ Пише: Владимир ДЇТКО

За успих у спорту важни прихильносц, мотив, а насампредз любов. До того зме ше вельо раз прешвечели накадзи нас драга одведла на перши спортски терен лєбо спортску салу и кед зме ше случайно, лєбо нароком, стретли зоз терашнїм лєбо дакедишнїм спортистом. Єден з таких Йоаким Кечкеш, бувши чувар ґолу ФК „Сримец” зоз Беркасова

ПРИЯТЕЛЬСКИ СТРЕТНУЦА Кечкешови у паметаню остали приятельски стретнуца хтори ше теди бавели у Мохове и Шаренґраду у Републики Горватскей. – Теди нє було важне хто победзи, алє же би ше указало добри фодбал, а победзел найлєпши. После стретнуцох зме предлужовали друженя коло фиш паприґашу – гвари Кечкеш.

36 РУСКЕ СЛОВО

ще як школяр у родним Беркасове, Йоаким Кечкеш (67) полюбел фодбал перше як школяр, а вец и у ФК „Сримец” у тим сримским ва ла лє. Уж як 13 рочни хлапец почал бранїц ґол Сримцу и остал му вирни през ца лу спорт ску кариєру.

ФОДБАЛЕР ОД ДЗЕЦИНСТВА Нєшка Йоаким пензионер и лєм з часу на час провадзи подаєдно стретнуце ФК „Сримец” алє ше дзечнє здогадує початкох фодбалскей кариєри. – До перших штирох класох основней школи ходзел сом у Беркасове, а вец од пиятей по осму до ОШ „Бранко Радичевич” у Шидзе. Як хлапец бул сом вельки „партизановец“ и спатрал сом ше на их ґолманох Шошкича и Дюрковича. У школи у Шидзе добри наставнїки физкултури були

Ґойко Ранисавлєвич и Стєпан Мандич. На самим початку полюбел сом буц ґолман и ту сом и остал на тей позициї. Од шестей класи сом станул медзи стативи, а уж у осмей класи сом бул на ґолу Сримцу – здогадує ше початкох фодбалскей кариєри Йоаким Кечкеш. У Бер ка со ве, гва ри, теди учи те ль бул Ла зар Ми я то вич хто ри ис точа сно бул и тре нер у Срим цу. Теди ше нє тре ни ра ло як нє шка. Кеди було шлє бод но го ча су ишло ше на тре ни нґи, бе га ло по лєс Лї по вача и ча сто ше у лє ше тре ни ра ло. ФК „Сри мец” ше зма гал у Оп штин скей ли ґи, а на стрет ну ца ше пре во же ло на трак то рох у при ко чох лє бо на ка ми о нох дзе ше по кла дли лав ки, а нє було вшад зи анї зо блє ка ль нї та ше пре блє ка ло „под шлїв ку”. Кеч кеш начи шлює и дру гох со ба вя чох зоз клуба як цо Осиф Стра цен ски, Дю ра и 26. ЮЛИЙ 2019.

sport@ruskeslovo.com

ФК „СРИМЕЦ” ШАМПИОН У ОПШТИНСКЕЙ ЛИҐИ На концу того першенства ФК „Сримец” зоз Беркасова хтори ше змага у Општинскей лиґи Шид, прешвечлїво освоєл шампионску титулу. Одлични успих хтори Клуб витворел у першенстве обезпечел уход до висшого ранґу змаганя – до Медзиопштинскей фодбалскей лиґи Срим – ґрупа заход. Од 22 стретнуцох ФК „Сримец” победзел на осемнац, два бавел нєришено, а тельо стретнуца и страцел. Фодбалере Сримца дали 84, а прияли 26 ґоли, а то твори озбильни скор од 58 ґоли у плусу. Освоєли 56 боди, аж дзешец вецей од другопласованей екипи ФК „Єднота” зоз Шиду.

26. ЮЛИЙ 2019.

Креша Гайдук, Аца и Светозар Коїч, и Бошко и Драґа Митрович.

ЛЄТНИ ТУРНИРИ ВШЕ БУЛИ ПОПУЛАРНИ Мали фодбал теди тиж бул барз популарни и у „Партизану“ у Шидзе през лєто отримовани на далєко познати турнири. Хлапци, медзи хторима и Кечкеш, формовали екипу и участвовали на турнире. Медзи 1968. и 1970. роком раз були побиднїки турнира, а раз треци. Од Руснацох добри фодбалере теди були Владислав Давид з Беркасова, Даниєл Канюх и браца Михняк зоз Шиду, и Звонко и Ярослав Сабол. Кед ше оженєл 1975 року, Кечкеш гвари же два роки направел павзу у активним фодбалє, потим предлужел кариєру, а конєчно престал буц активни 1982 року. – Я мал аматерске одношенє ґу спорту и фодбалу и так сом ше и справовал. Правда же ме волали же бим прешол до ФК „Раднички” зоз Шиду, алє сом нє пошол и нїґда сом нє побановал же сом так зробел. За мнє фодбал лєм велька любов и так сом ше и справовал и нїґда сом нє роздумовал же бим мал даяки материялни хасен з фодбалу – гварел нам на концу Йоаким Кечкеш. ■ Вл. Дїтко

СРИМЦИ У ВИСШИМ РАНҐУ ФК „Сримец” зоз Беркасова нову першенствену сезону 2019/2020. предлужи у висшим ранґу змаганя дзекуюци велькей борби и упартосци шицких бавячох. Остатнє змаганє у Општинскей лиґи Шид Сримец одбавел зоз екипу ФК „Синдєлич”. Резултат бул нєришени 3:3. За ФК „Сримец” у тим стретнуцу бавели: Миланович, Вранов (Арежина), Остоїч, Левая, Миятович, Влаисавлєвич, Чалич (Субич), Ерор (Шолая), З. Смаїч (Миличич), Н. Смаїч (Ненадович). Ґоли на тим стретнуцу за екипу ФК „Сримец” дали: Миятович, Ерор и Влаисавлєвич.

РУСКЕ СЛОВО 37

ИНТЕРМЕЦО

ХЛАДОК И ГОРУЦИ ТЕПШИ (од Славици Катона)

Ослич у крем юхи

■ 3-4 ложки олєю ■ 1 пошекана цибуля ■ 2 мархви – на ценко порезани ■ 1 петрушка тиж на ценко пошекана – била часц ■ петрушково лїсце ■ фалаток целеру ■ 1 цо менша бундавка – порезана на коцочки ■ 2 одмарзнути риби – порезани на менши фалатки ■ ½ лимуна – сок (по смаку) ■ Мали фалаток лимуновей скорки

ПОСТУПОК ПРИ ВАРЕНЮ: На олєю дакус попражиц цибулю. Такой пододавац шицку другу желєняву и лимунову скорку, заляц зоз воду и пушчиц да вре 10 – 15 минути. Зняц зоз ринґли и вимиксац зоз швидким миксером. Охабце дакус да єст даєден векши фалаток желєняви – красше будзе випатрац. Врациц на ринґлу, додац рибу порезану на менши фалатки, посолїц, попопровац и пушчиц да вре нє вецей як 10 минути. На самим краю додайце лимунов сок спрам смаку.

Потребне: ■ 1 пакованє вощини

(обично будзе 5 цесточка) ■ 8 цали вайца ■ 16 ложки цукру – вельки и полни ■ 250 ґр марґарину за колачи ■ 100 ґр чоколади за печенє

Потребне:

(од Славици Катона)

Вощина

Єден барз прости, стародавни ФИЛ за вощину. ПОСТУПОК ВАРЕНЯ:

До шерпенї зоз грубим дном положиц вайца и цукер. Їх треба зоз трепадлом або зоз миксером добре розтрепац. Маса треба же би була єднолична алє нє барз пенаста. Такой додаме марґарин порезани на фалатки и положиме вариц. Нєпреривно мишаюци чекаме да фил зовре. Причекаме кущичко да загушнє и знїмаме зоз ринґли. Чоколаду поламану на менши фалатки положиме тиж, добре премишаме же би ше розтопела. Фил треба цалком охладзиц и аж вец филовац вощину. Док ше хладзи премишайце го даскельо раз. Я часто шерпеню зоз филом положим до змаржляку. Скорей ше охладзи. Пофиловану вощину прициснуц зоз дачим чешким и охабиц даскельо годзини же би ше ствардла.

38 РУСКЕ СЛОВО

26 ЮЛИЙ 2019.

rusmak.ruske@gmail.com ХЛАДОК И ГОРУЦИ ТЕПШИ

преверени

(од Желька Гаргая)

Рецепти зоз сримскей кухнї ШАПИ ЗОЗ ОРЕХАМИ Замишиц 1 шольку орехи, 1 шольку цукру, пол шольки масци, 2 вайца, муки кельо потребне (место орехох мож додац маку, а може ше додац и ґризу). МЕДОВНЇКИ Потребне замишиц 2 вайца, 2 ложки масци, 6 ложки меду, ложичку сода бикарбони, дакус цимету и муки кельо поднєше. САЛАМА У ВОЩАНЇЦИ Вариц 4 вайца и 25 деки цукру, кед почнє гуснуц тому ше дода штанґла” чоколади. Кед ше чоколада ” розпущи знєє ше тото зоз шпоргета и дода ше пол марґарину и мишаюци, док ше тото хладзи ґу тому ше ище дода 10 деки гроженка, пол марґарину, 10 деки зомлєти кекси, 5 деки поламани кекси. Овлажи ше потим два вощанїци на влажним ручнїчку. До овлаженей вощанїци положиц порихтану мишанїну и закруциц же би випатрало як салама. КОКОСОВА ТОРТА Замишиц трецину марґарину, 25 деки цукру, 2 жовчки. Тото добре вимишиц. А бильчки треба добре витрепац ґу тому додац шольку млєка, тото ше вец замиши зоз ище 30 деками муки и 1 пращком за печенє. ФИЛ ЗА КОКОСОВУ ТОРТУ Вари ше шольку млєка, зоз 25 деками цукру, а кед ше згушнє, до того ше дода реберко чоколади и два трецини марґарину. Потим ше тото шицко пофиловане, посипує зоз кокосову муку. ТОРТА З ОРЕХОХ И ГРОЖЕНКОХ Замишиц 4 вайца, 15 деки цукру, 20 деки гроженка, 3 реберка чоколади, 4 ложки муки. Витрепац шнїг зоз 4 бильчкох и цукру, ґу тому додац жовчки, орехи, гроженка, натартей чоколади и тото замишене упечиц. Од горе помасциц зоз шлаґом. КОЛАЧ ЗОЗ БРЕСКИНЯМИ Замишиц 4 жовчки зоз 10 деками цукру, 2 ванилийово цукри, 10 деки муки, пол пращка за печенє. Витрепац шнїг зоз 4 бильчкох, трецину розпущеного марґарину и тото усипац до суд зини у хторей уж поскладани половки брескиньох и вец вєдно печиц. 26. ЮЛИЙ 2019.

Поради обисцу

Же би вам ше окуляри нє замолгавели, треба же би сце их премасцели зоз мишанїну: 2 деци алкоголу и 10 ґрами ґлицерину. *** Стрибло мож крашнє ошвижиц до блїщацосци зоз пасту за зуби, або кед го вичухаце зоз пращком за печенє. *** Кед же ланцушки охабяю шпляхи по целу на скори, премасце их зоз нукашнього боку зоз безфарбовим лаґом за нохци. *** Кед же ше на прикраскох зоз подлєйшого челїку налапа ардза, попробуйце ю одклонїц зоз фалатком цибулї хтору сце замачали до мелкого цукру. *** Пластични прикраски зоз пасту за зуби.

очисце

*** Щетки и гребенї очисцице кед их замачаце до природного алкоголного есенцу. *** Зняц парфем зоз шматох можеце зоз ґлицеринским мидлом, лєбо домашнїм. *** Шплях од фарби за штембиль мож зняц з бензином и алкоголом. *** Били маїчки кед сцеце же би мали заш тоту ясну билу фарбу, през ноц охабце намочени у води и есенцу.

РУСКЕ СЛОВО

ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ Р ЕПТЕМБЕ С . 1 О П Я ОД 1. ЮЛИ

РОК LXXV ЧИСЛО 30 (3847) НОВИ САД, 26. ЮЛИЙ 2019.

АКЦИЯ -30%

■ РНТ ПЕТРО РИЗНИЧ ДЯДЯ” ” ПРЕД НОВУ СЕЗОНУ ЦЕНА 30 ДИНАРИ

ЛЄТНЇ ПОПУСТ НА КНЇЖКИ „РУСКОГО СЛОВА”

Фото: Любомир Дудаш

Фотоґрафия: 0001P

Фотоґрафия: 0735P

ОГЛЯДНУЦЕ НА ПРЕШЛОСЦ

■ КРАСОТА И ЕНЕРҐИЯ КОНЇЦКОГО СПОРТУ