Issuu

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ У КОЦУРЕ

РОК LXXII ЧИСЛО 30 (3691) НОВИ САД, 29. ЮЛИЙ 2016.

РОБОТНA АКЦИЯ МЛАДИХ „ДАЙ И ТИ СВОЮ РУКУ”

■ ИНТЕРВЮ ЗОЗ ДРАҐАНОМ ВЕЛИКИЧОМ ЦЕНА 30 ДИНАРИ

■ „Pact On 2.0”

Фото: Сенка Надь

У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

ОГЛЯДНУЦЕ НА ПРЕШЛОСЦ еб редакция „Руского слова”, у сотруднїцтве зоз Заводом за културу войводянских Руснацох, Музейом Войводини и Покраїнским заводом за защиту памятнїкох, поволує читачох новинох „Руске слово” и нащивительох сайта (www.ruskeslovo.com) же би помогли препознац особи на старих фотоґрафийох. Фотоґрафиї хтори ше будзе обявйовац на сайту и у новинох диґитализовани, а пре точне идентификованє особох на сликох, хтори маю окремну музейну вредносц, потребна помоц од ширшей явносци. Шицки фотоґрафиї настали у дакедишнєй фотоґрафскей роботнї Бруґошових у Руским Керестуре. Кажду фотоґрафию ше подпише зоз одредзену шифру, та кед же препознаце даєдну, лєбо вецей особи на фотоґрафиї, модлїме Вас же бисце явели до Заводу на число телефона 021/548-421, лєбо на мейл: zavod.rusini@gmail.com. Фотоґрафиї ше будзе обявйовац длугши часови период, а на сайту буду пошоровани на окремним месце, так як виходза у новинох.

ПОМОГНЇЦЕ, РОЗПИТАЙЦЕ ШЕ, ПРЕПОЗНАЙЦЕ!

■ ЧИ ЗАГРОЖЕНА

ПАПРИҐАРСКА СЕЗОНА?

Фотоґрафия: K006a_0156P

ИНТЕРМЕЦО БУДИНКИ РУСКИХ ШКОЛОХ ПРЕЗ ИСТОРИЮ

КОЦУР

У Швабскей школи, такволана технїчна сала и квартелї

историйни часи Коцурци вельо укладали до школованя наймладших. ПрезНємци у Коцуре свой школски будинок подзвигли 1811. року. Вон ше з часци и нєшка хаснує за наставу, а даєдни учальнї преправени и до квартельох. Коцурски Мадяре давного 1859. року вибудовали свой школски будинок, хтори бул коло мадярскей церкви, алє є зваляни, а на тим месце збудована парохиялна хижа. После Другей шветовей войни док нє збудована нова школа и там ше отримовало порядну наставу.

Коло мадярскей церкви була дакеди, такволана, Мадярска школа

2 РУСКЕ СЛОВО

29. ЮЛИЙ 2016.

УВОДНЇК

ЗМИСТ Пише: Борис ВАРҐА, одвичательни редактор

АЛУМНИ ПО РУСКИ ■ Тижньовнїк 4–6. Закончена лєтня школа у Попраду 6–7. Руски язик на Штранду

■ Нашо места 8. Оправене закрице на КПД „Карпати” у Вербаше 9. Акция на коцурским беґелю

■ Економия 12–13. Пошлїдки бактериози паприґи

■ Култура и просвита 14–15. Интервю зоз Драґаном Великичом

■ Литературне слово 17–20. Тема: ТраНСпортере

■ Людзе, роки, живот 22–23. Сашо Сопка, медицински специялиста зоз Нємецкей 24–25. Драгопис з Равени

■ Духовни живот 26. Икона блаженей Йосафати у Водици 27. Надьових з Бачинцох благословел Папа

■ Информатор

28–32. Оглашки и In memoriam

■ Спорт 33. Ноцни турнир у фодбалу у Керестуре 34–35. Будучносц нашого фодбалу

На насловним боку – „PactON 2” у Руским Керестуре Авторка фотоґрафиї – Сенка Надь

И демократски Заход, и дакеди комунистични Восток знали же институциї то – людзе. Од компетентного кадру завиши квалитет, успих и перспектива институцийох, установох, держави... Прето важно отримoвац вязи зоз колеґами, та гоч вони и напущели одредзени установи. При малочислених язичних заєднїцох кажди поєдинєц важни и од нього завиша крегки руски институциї. Чи зме свидоми того и чи достаточно водзиме рахунку о поєдинцох, котри були нашо школяре, студенти, колеґове, сотруднїки? Алумни – то термин вязани, углавним, за бувших школярох и студентох, алє и за колеґох зоз роботи, котри ше збераю коло институциї котру закончели, або там препровадзели одредзени час. Чи нашо образовни институциї – єдина на швеце Ґимназия и Катедра – окрем же алармираю кед ше треба уписовац до руских оддзелєньох, чи ше здогадню на особи котри здобули їх дипломи? Чи мира їх успиху – успих їх бувших школярох, чи лєм количество уписаних/закончених? На тоти роздумованя мотивовали нас особи котри найчастейше представяме у рубрики „Людзе, роки, живот”, дзе у тим чишлє вишла розгварка зоз Сашом Сопком, младим фаховцом з обласци медицини и едукациї, котри жиє и роби у Нємецкей. А з келїма бувшима школярами и студентами, дома и у швеце, би ше лєм могли похвалїц нашо установи... Тото барз добре розуми Евґений Медєши, професор физики у керестурскей школи, котри як професийну „плацу” и успих наводзи алумни лїсту своїх школярох, алє лєм зоз предмету котри преподава. У нєй вон наводзи докторох физики – др Федора Скубана, др Йоакима Стрибера и др Ясну Папуґа („Людзе, роки, живот”, РС ч.22/2016). Новина „Руске слово” рихта и материяли-алумни з обласци педаґоґиї о дипломцох котри закончели у Зомборе. Катедра ше хвалї зоз тим же єй дипломци заняти и углавним доставаю роботу у фаху. Цо ше дотика медийох, список терашнїх и бувших занятих зоз биоґрафиями у Радию Нови Сад чека же би бул видати у моноґрафиї о 65-рочнїци Рускей редакциї. Таке дацо нє иснує, кед слово о НВУ „Руске слово” и биоґрафийох людзох котри писали и ушорйовали виданя тей установи.

* ”РУСКЕ СЛОВО” – гласнїк по руски * Виходзи каждого пиятку * Снователь Национални совит рускей националней меншини * Видава НВУ ”Руске слово”, Нови Сад * Перше число вишло 15. юния 1945. року у Руским Керестуре * Адреса: НВУ ”Руске слово”, Булевар ошлєбодзеня 81/7, 21000 Нови Сад * Редакция: заменїк одвичательного редактора Иван Сабадош – редакторе/ки – Дюра Винаї, Мирон Горняк-Кухар, Михайло Зазуляк, Александар Паланчанин, Олена Планчак-Сакач, Славица Фейса, Ясмина Дюранїн; новинаре/ки – Мария Афич, Влада Дїтко, Сенка Надь, Сандра Саламун, Ана Маркович, Танита Ходак * Язична редакторка – Блажена Хома-Цветкович * Технїчна редакторка – Люпка Цвеїч; компютерски обробок – Вероника Вуячич, Мария Гудак, Таня Салонтаї * Телефони: 021/6613-697, 021/6624708, 021/6623-076; 021/6621-433 * Телефакс 021/528-083 * Предплата за цали рок: у жеми 1 500 динари, а у иножемстве 100 евра * Жиро-рахунок Banca Intesa a.d. Beograd 160-923244-82 * Девизни рахунок 160-0050870024999-53 * Рукописи ше нє враца * Друкує Друкарня ” Maxima graf” Пет роварадин * E-mail: ruske.redakcija@gmail.com * Web site: www.ruskeslovo.com * YU ISSN 0350-4603 * COBISS SR-ID 15915778 * Друковани тираж 2 100 *

Direktorka MARTICA TAMA[ *** Odvi~atelqni redaktor dr BORIS VAR]A

29. ЮЛИЙ 2016.

РУСКЕ СЛОВО 3

ТИЖНЬОВНЇК У СЛОВАЦКЕЙ И ТОГО РОКУ ОТРИМАНА ЛЄТНЯ ШКОЛА РУСКОГО ЯЗИКА

Пишу: Редакция и мрежа дописовательох

Фото: С. Палєнкаш

НОВИ ИСКУСТВИЯ, НОВИ УПЕЧАТКИ

Од 18. по 24. юлий у Попрадзе, у Словацкей, отримана Лєтня школa руского язика Одбору за образованє Националного совиту Руснацох. То други раз же ше Лєтню школу за наших школярох орґанизує у Попрадзе дзе була и влонї, а на нєй участвовали школяре котри закончели шесту и седму класу основней школи з Руского Керестура, Коцура, Дюрдьова, Вербасу, Кули, Нового Саду, Нового Орахова, Бачкей Тополї, Суботици, Шиду, Бачинцох и Беркасова

шелїяк, руски язик хтори преподавали Сенка Бенчик з Нового Орахова, односно Бачкей Тополї и Каролина Папуґа з Руского Керестура, бул у штред шицких змистох Лєтнєй школи. Учашнїки слухали и учели историю (хтору тримал Иван Канюх з Нового Саду), ґеоґрафию (Дарко Бобаль з Бикичу), виронауку (о. Владимир Еделински Миколка з Беркасова). За музични змисти бул задлужени Сашо Палєнкаш з Руского Керестура, а як представителє найвисших руских институцийох, зоз школярами и наставнїками у Попрадзе були и предсидатель Вивершного одбору Националного совиту Руснацох Желько Ковач и директор Заводу за културу войводянских Руснацох Серґей Тамаш. – Орґанизованє Лєтнєй школи у Словацкей резултат подписаного Спорозуменя медзи Прешовским самоуправним крайом и АП Войводину, хторе ше одноши и на сотруднїцтво у образованю и з тим нам, як и прешлого року, штредня школа у Попрадзе безплатно обезпечела интернат за змесценє наших дзецох. Участвовали дзеци котри през школски рок були успишни у ученю, лєбо на рижних змаганьох, и то им була и свойофайтова награда. Думам же то барз добре за нашо дзеци же видзели стари край, а велїм то перши раз, як и же спознали же

4 РУСКЕ СЛОВО

ше и у других жемох бешедує по руски, же ше и зоз своїм мацеринским язиком можу згвариц звонка гранїцох Сербиї, а нє лєм по анґлийски. Пейц днї дзеци препровадзели вєдно у ученю, друженю, мали зме и три едукативни вилєти - до Попраду, видзели зме историйни замок у Старей Любовнї и туристичне место Штрске Плесо на Татрох. Думам же и того року цилї Лєтнєй школи сполнєти – гварел Желько Ковач, додаваюци же наставну и програму пребуваня у Лєтнєй школи одобрел Одбор за образованє НС Руснацох. Костиранє, здравствене осиґуранє за дзеци, материял за роботу и други трошки зношел Одбор за образованє НС, хтори за Лєтню школу опредзелєл 250 000 динари, док превоз обезпечел Завод за културу войводянских Руснацох. Тиж, роздумує ше нашу Лєтню школу прешириц и на руски дзеци з Горватскей, односно сотрудзовац з їх Лєтню школу, та би убудуце число дзецох було звекшане, з чим ше, як гварел Ковач, домашнї у Попрадзе зложели. НАСТАВА НА ИНШАКИ СПОСОБ Як и влонї, роботнї и преподаваная з руского язика обдумали и школяром присподобели наставнїци руского 29. ЮЛИЙ 2016.

ТИЖНЬОВНЇК язика Сенка Бенчик и Каролина Папуґа. Понеже на Лєтнєй школи участвовали школяре з порядней настави по руски и котри ю маю як виборни предмет, преподаваня були комбиновани так же би шицки участвовали, дознаваме од наставнїци Каролини Папуґа. – На преподаваньох бешедоване о славянскох язикох вообще, о їх подзелєню, дзе припада наш руски язик, же би ше закончело з бешеду о значносци активного хаснованя руского язика и у пракси, до чого ше школяре прешвечели и у самим месце отримованя Лєтнєй школи. Роботнї були обдумани так же школяре по ґрупох ришовали одредзени задатки – виправяли гришки у виреченьох, вежбали ґраматику, а знанє преверйоване и прейґ задаткох забавного характеру, як цо то ребуси, загадки и друге - гвари Папуґова, и предлужує: – Єдна з наставних єдинкох була пошвецена активному писаню на руским язику, так же отримане преподаванє о баснох, як и о нашому єдиному баснописательови Штефанови Чакановому. Потим школяре вєдно писали свою басну, а увага була на подполним хаснованю рускей лексики и правилней конструкциї виреченьох. У ґрупох були школяре и з порядней и з виборней настави, та себе медзисобно помагали. На концу тижня, односно Школи, и на єдним з паноох презентоване цо научели з руского язика, дзе виложени и їх роботи. Важне надпомнуц же ше помагало тим школяром котри слабше розумя руски язик, як и же даєдни шкояре, котри нє бешедую по руски, на Лєтнєй школи прегварели на нашим язику - гварела Каролина Папуґа по сле законченя Матия Шеремет Лєтнєй школи, визначуюци же робота зоз школярами прешла у позитивней атмосфери и активним участвованю шицких у каждей єй часци. Окреме наглашела єден зоз значних резултатох Лєтней школи - же ше школяре прешвечели же руски язик можу активно хасновац як мед зисобно, так и звонка нашей держави. Попри руского язика, єден зоз значних сеґментох националного идентитету то и култура, так же музични и културно-забавни змисти за учашнїкох на Лєтнєй школи обдумал и викладал Сашо Палєнкаш з Керестура. Як гва29. ЮЛИЙ 2016.

рел, теми хтори презентовал школяром на одредзени способ були повязани и попреплєтани з викладанями других преподавательох, а того року векша увага дата рускому фолклору. – Акцент бул на дзепоєдних наших народних обичайох и танцох, односно як и дзе вони наставали, понеже, на одредзени способ сходзенє и танцованє младих була тедишня свойофайтова розвага, кед нє було дискох, ТВ, интернету.... Бешедовал сом им и о нашим народним облєчиве, танєчних крочайох, а медзи иншим, навежбали зме и даскельо крочаї з хторих направена и кратша хореоґрафия, з чим злучена теорийна и практична настава – гварел Палєнкаш, котри на Лєтнєй школи бул задлужени и за технїчни бок настави и наставни средства за шицких преподавательох. МОТИВ ЗА ЦАЛИ РОК Окрем же Лєтня школа у тим, „иножемним” формату, за хтори ше орґанизаторе наздаваю же нє останє лєм єден приклад добрей пракси алє постанє традиция хтора

Сашка Ящур

Борис Тимко

ше у перспективи будзе далєй розрабяц и унапредзовац, прицагуюца и интересантна школяром, вона виволанє и ище єден мотив и преподавачом. Мож замерковац же ше дзечнє уключую и нови, млади фаховци и образовани особи хторих прицагує викрок з узвичаєней и формалней настави. Дарко Бобаль зоз Бикичу, перши раз бул на Лєтнєй школи дзе преподавал ґеоґрафию. Школяром бешедовал о ґеоґрафских характеристикох Словацкей, о Карпатох з окремним акцентом на Високи Татри, як и о ориєнтованю у природи цо наисце практична схопносц. – Лєтня школа барз хасновита за дзеци прето же ше преподаваня отримую на єден окремни способ и школяре за кратки час можу вельо научиц, цо видно по замеркованих резултатох на закончуюцим квиз тесту. Окреме значне же орґанизовани єднодньови вилєти-екскурзиї дзе дзеци могли видзиц природни красоти и историйни знаменїтосци. Медзитим, можебуц найзначнєйше же медзи 29 учашнїками лєтнєй школи були заступени дзеци зоз векшини наших местох дзе жию Руснаци у Сербиї – бешедує о своїх упечаткох Дарко Бобаль. И нашо школяре зоз Сриму були заступени. Шидянь Матия Шеремет, хтори на єшєнь почнє ходзиц до седмей класи, гвари же му були цикави шицки преподаваня, а окреме з руского язика на хторих обрабяли сказки.

РУСКЕ СЛОВО 5

ТИЖНЬОВНЇК – Мали зме роботню дзе зме були подзелєни по ґрупох и сами зме требали здумац даяку сказку. Добре було и квиз змаганє дзе од пейцох екипох моя екипа була друга. Окрем преподаваньох, ходзели зме и на вилєти и барз ми крашнє було у замку у Старей Любовнї, ишли зме до горох, поопатрали зме город Попрад, а були зме и у церкви на Служби Божей хтору служел наш священїк о.Владимир Еделински Миколка – гвари Матия и додава же було часу и за друженє, та упознал пайташа Себастияна зоз Кули. Красни упечатки з Лєтнєй школи принєсла и Сашка Ящур, школярка з Беркасова хтора на єшень тиж почнє ходзиц до седмей класи. – Перши раз сом була на Лєтнєй школи и барз ми ше пачело. Дознала сом вецей о историї Руснацох цо сом по тераз нє знала, мали зме преподаваня и з других обласцох, а тиж ми у паметаню останю и вилєти и упознаванє краю до хторого зме пришли. Було часу и за друженє, окрем товаришох з нашей шидскей општини, упознала сом и парнякох зоз других руских штредкох – гвари Сашка Ящур. На Лєтнєй школи у городу Попрадзе у Словацкей були и тройо школяре зоз Коцура. Попри Йовани Колєсар и Александри Русковски, на тей екскурзиї бул и школяр седмей класи Борис Тимко. Борис зоз Словацкей принєсол позитивни упечатки. – Найбаржей ми останє у паметаню шпациранє по брегох. Рушаюци ше ґу велькому водопаду, преходзели зме през лєс, шпацирали ше по природи. Покля зме нє сци-

гли, наставнїк нам бешедовал о тим цо видзиме през драгу, та зме могли дацо нове научиц. Попри того, мали зме орґанизовани преподаваня з вецей предметох, вечарами зме ше дружели, танцовали. Наащивели зме єден замок, дзе зме дознали же як ше дакеди там жило. Найвекши упечаток на мнє охабело кед нам указовали як лєца орли, и як ше вони нє боя, яки су питоми – гвари медзи иншим Борис. З оглядом же бул єдини хлапец з Коцура, там упознал велїх пайташох. – Швидко сом упознал нових товаришох, ту були Александар и Иван з Вербасу, Божидар зоз Шиду, и Дарко зоз Суботици. Ми ше найвецей дружели. Барз нам хибел интернет алє зме ше знашли. Тераз зме уж пайташе и на фейсбуку, отримуєме контакти – гвари Борис, и додава же ше крашнє одпочинул на екскурзиї и же би дзечнє пошол ознова.■

6 РУСКЕ СЛОВО

РУСНАЦИ НА ШТРАНДУ

ДЗЕЦИ УПОЗНАВАЮ НАШ ЯЗИК И КУЛТУРУ

На новосадским Штранду 25. юлия почал Тидзень руского язика и култури, хтори у рамикох Манифестациї „Под корунами на Штранду – здравє, спорт, уметносц вареня”тирва по 30. юлий, кед будзе отримани закончуюци квиз Окрем роботньох з руского язика хтори наменєни дзецом хтори го нє бешедую, на Штранду тиж буду представени и нашо новини „Руске слово” и часопис за дзеци „Заградка”. Цала манифестация „Под корунами на Штранду”, хтора почала 11. юлия, и тирва по 20. авґуст, ма циль афирмовац меншински язики у Новим Садзе. Глїбша намира ище значнєйша – же би ше согражданє з рижних народносцох и бешедох уж у наймладших рокох формованя (роботнї наменєни за возрост од 5 по 12 роки) упознали з дзепоєднима розликами и вельо вецей медзисобнима подобносцами, та звикли єдни на других и на заєднїцки живот. Прето и руска заєднїца порядно участвує на манифестациї „Под корунами на Штранду”. Роботнї з руского язика и култури ше отримує кажди дзень од 19 до 20 годзин, а водзи их докторантка, мастер руского язика Ана Римар. З дзецми робя и аниматоре Маша и Ивица. – Манифестация барз добре обдумана, понеже дзеци маю нагоду безплатно и на нєкаждодньови способ учиц даєдни язики на хторих ше бешедує у штредку у хторим жию. Учи ше коло дзешец слова на дзень – як ше по руски волаю фарби, числа, животинї, овоц, а дзецом окреме интересантне кед даєдни слова подобни як у сербским язику, або у язику хтори пред тим на роботньох учели. Так поставаю свидоми же коло нїх жию 29. ЮЛИЙ 2016.

ТИЖНЬОВНЇК людзе хтори бешедую иншак як вони. Дзеци сцу научиц и вецей як цо предвидзене за тоти пейц годзини. Приходза и даєдни дзеци хтори уж ходзели на тоти роботнї, а каждого року єст и учашнїкох хторим дахто з фамелиї Руснак, алє вони нє знаю по руски. Тоти дзеци окреме заинтересовани и лєгко уча. – толкує Ана Римар. После пейцох дньох, од пондзелку по пияток, научене будзе преверене на квизу, на соботу, 30. юлия од 18 до 20 годзин. Же би ше квалификовали за квиз, дзеци на роботнї муша присуствовац найменєй три раз, а побиднїки достаню и вредни награди, чийо спонзоре „Кока кола” и „Штраус Адриатик”. Пред тим як почал Тидзень руского язика, на Штранду отримани роботнї з мадярского, а после руского шлїдза роботнї словацкого, румунского и словенского язика и култури. За участвованє на язичних роботньох ше мож приявиц по фесйбук боку „Под крошњама на Штранду”, а тиж и на самим месце збуваня, у Библиотеки на Штранду. Того тижня у фокусу и промоция тижньових новинох „Руске слово”, а дзеци годни поопатрац и пречитац и наш часопис за дзеци „Заградка”. Орґанизатор манифестиї „Под корунами на Штранду” Городска библиотека Городу Нового Саду, Библиотека на Штранду, Центер за розвой меншинских и локалних медийох и Херор Медиа Понт. M. З. / И. С. Фото Вероника Вуячич

Ученє през бависко

29. ЮЛИЙ 2016.

STANOVISKA

Пише: Мирослав ЗАДРЕПКО, новинар

ПРАВО И ПРАВДА

Нашей жеми у Бриселу конєчно отворени поглавя, 23 и 24, у рамикох прегваркох о ступаню Сербиї до Европскей униї. Поглавє 23 облапя правосудство и основни права, а шлїдуюце, 24. правду, шлєбоду и безпечносц. Кед су одобрени, министер правди Никола Селакович гварел же Поглавє 24 „технїчне” и же є за роботу вельо лєгчейше од 23. хторе баржей политичне. Кед ше ма на розуме у яким стану нам судство и правосудни орґани, нє чудне же тото поглавлє будзе заварте медзи остатнїма. Остатнї обявени виглєдованя о стану судства у нашей жеми, хтори окончел Совит за борбу процив корупциї, гваря же ситуация далєко од идеалней: и далєй ту проблем уплїву вивершней власци, маме вельо судийох, и ище вецей нєришени предмети, а стратеґия реформи правосудства ше применює помали и нєдошлїдно. И праве тоти ствари ше муша пременїц же би нам зоз Европскей униї поручели же зме порихтани заврец тоти поглавя. У сущносци то значи же нам ше вецей нє буду на тельо раховац нови закони, стратеґиї и плани на паперу, алє Европянє тераз обчекую конкретни резултати. То значи же держава муши найсц способ и оможлївиц, афирмативно лєбо репресивно, же би судзеня наисце були починани и закончовани у розумним чаше. Тиж так, политичаре ше буду мушиц научиц нє мишац ше до судских поступкох, анї зоз коментарованьом поступкох и пресудох, анї дискретно, анї директно зоз дзелєньом оценох о тим чи дахто виновати чи нє, скорей як цо суд по закону пресудзи. Єдноставно, вецей ше нє годно случовац, после даякого гарештованя, же политичар видзе пред камери и явно сообщи же тот дахто найвекши дилер дроґи, лєбо шверцер, лєбо дацо треце, гоч кельо значи позберац даяки дньовополитични поен. Надалєй, здогадуєце ше кед нє так давно у Горватскей почало судзенє у хторим обвинєни бувши премиєр Иво Санадер? Е, праве таки ствари ше обчекую и од нас у смислу борби процив, такволаней „високей корупциї” у самим штредку державней власци. Значи же политичаре дакого, кед є виновати, нє годни вецей бранїц по медийох и чувац з функцию, алє буду мущиц пушчиц же би суд робел свою роботу без уплїву звонка. Тиж так, а нє менєй значне, будзе мушиц престац пракса поставяня державних службенїкох през политични, односно партийни канали. Дахто може повесц, га добре, найду политичаре знова даяки способ же би шицко тото виведли поза хрибет Европи. Медзитим, по шицким, тераз ше будзе инсистовац праве на дошлїдним почитованю стандардох и прилапених обовязкох, голєм пре два ствари. Перше, Европа ше уж раз спреведла зоз попущованьом у случаю Румуниї и Болгарскей и нє дошлєбодзи себе ище раз направиц исту гришку. Друга барз конкретна причина то интереси европских инвеститорох на териториї Сербиї и їх защита у правним смислу. Уния нє дошлєбодзи же би дахто окрадал и спреведал єй державянох. Пре шицко тото нас буду осторожно контроловац и надпатрац, та нє мож обчековац желєне шветло за уход до ЕУ покля реформи котри дефиновани у поглавльох 23 и 24 нє виведземе подполно и по конєц. Кеди ше то случи, завиши лєм од нас.

Становиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово”

РУСКЕ СЛОВО 7

НАШО МЕСТА УШОРЕНИ ПРОСТОРИЇ КПД „КАРПАТИ”

ЗАКРИЦЕ НЄ БУДЗЕ ПРЕМАКАЦ

– Пишни зме же єдна велька ком- тека и клуб, и на тот способ зме Цепли и красни лєтнї днї кед ше на перши погляд нїч нє случує, чле- пания препознала квалитети нашо- змогли моци уложиц до просторини Културно-просвитного дружтва го здруженя и потримала нас, и йох першираз после 10 рокох як су „Карпати” мудро вихасновали, та дзекуюци їм отримана тота робот- вибудовани – виявел подзековно орґанизовали акцию ушорйованя на акция. Попри того укладаня, Загорянски. После роботней акциї сала попросторийох дружтва. Дзекуюци влонї адаптовани будинок у хтоспонзорови зоз Нового Саду, опра- рим змесцени канцелариї, библио- пораєна, та акция закончена зоз 47. роботну схадзку Вивене закрице на велькей савершного одбору Друли, а сала обилєна. Тота инжтва, дзе сумировани вестиция коштала 100 000 потерашнї активносци и динари. резултати дружтва и наЯк толкує предсидатель правени плани за далєй. Дружтва Деян Загорянски, „Карпати” планую два закрице уж єден час преманаступи концом мешаца, кало, и на єдней часци сали у Дюрдьове и у Беоґрадочкодовало мури. Нажаль, зе, а потим и наступ у оправка мушела чекац на Шидзе. Вшелїяк же приспонзора, бо средства хторе ємнєйше будзе отримодружтво достава зоз конвац проби за тоти настукурсох у националних совипи у пошорених и сухих тох нє достаточни, и нє омопросторийох. жлївюю векши укладаня до Т. Ходак просторийох. Велька сала порихтана за нови активносци

ЗНАЧНИ УКЛАДАНЯ ДО КОМУНАЛНОГО УШОРЕНЯ ШИДУ

НОВИ АСФАЛТ И „ЛЄЖАЦИ ПОЛИЦАЄ”

Спрам плану роботох Явного подприємства за квартельни услуги и будовательну жем општини Шид, нєдавно асфалтовани улїци Мацери Євросими и Велька Влаховича, и Новей 4 у населєню „Восток”. З тима роботами источасно пошорене и одцеканє дижджовки. По словох Александра Йовановича, директора спомнутого подприємства, асфалтоване вкупно 1,5 километри, а за тоти роботи були опредзелєни 15 милиони динари з општинского буджета.

„Лєжаци полицає” у Цара Лазара блїзко при дзецинскей заградки

8 РУСКЕ СЛОВО

Йованович наглашує же роботи буду предлужени у улїци Златка Шнайдера з преширйованьом асфалтней драги и ришованьом одзеканя дижджовки, а будзе асфалтована и улїчка медзи Омладинску и улїцу Максима Горкого у хторей по тераз нє бул асфалт. – У плану маме и ушорйованє паркинґох у населєню „Восток”, а тиж и платанє асфалтних локалних драгох хтори у компетенциї локалней самоуправи. У городзе на трох местох зме положели „лєжацих полицайох”, водзаци рахунка насампредз о безпечносци дзецох. „Лєжаци полицає” поставени у улїци Цара Лазара блїзко при дзецинскей заградки, а тиж и у улїци Княза Милоша, блїзко при дзецинскей заградки у населєню „Єлица Станивукович-Шиля”, а єден поставени у улїци Николи Тесли. Тота инвестиция коштала милион динари – надпомина директор Александар Йованович. Пред початком манифестациї „Културне лєто”, тиж пошорени простор коло будуцого будинка музичней школи. Викерчене коровче и вилята нова широка дражка, так же преходнїки тераз маю вецей простору за шпациранє, а досц ше достало и на естетским випатрунку. Од активносцох хтори у планє, директор Йованович додава же ше планує и ушоренє городских паркох. Вл. Дї. 29. ЮЛИЙ 2016.

НАШО МЕСТА ПРОТЕСТ РОБОТНЇКОХ ЯП „ВЕРБАС”

КОЦУР У РАМИКОХ ВЕЛЬКОГО ПРОЄКТУ

ДЛУЖНИ ДЗЕШЕЦ ПЛАЦИ Нєзадовольни же им длужни дзешец плаци, як и же нє видно ришенє проблемох у ЯП за превоз путнїкох „Вербас”, роботнїки того подприємства пондзелок знова протестовали опрез Општини Вербас, дзе у главней городскей улїци парковали коло дзешец автобуси, алє нє застановююци транспорт, пише портал Општини Вербас. Синдикални руководителє бешедовали з новим предсидательом Општини Миланом Ґлушцом и його заменїком Ненадом Велицким, а на схадзки присуствовал и нови директор ЯП за превоз путнїкох „Вербас” Саша Ковачевич, дзе поведзене же Општина прешлого тижня пробовала обезпечиц пенєж за плаци занятим, алє НИС, як єден з найвекших поверительох, блокировал рахунок и вжал пенєж. Тиж поведзене же ше глєда стратеґийни партнер, цо досц очежане пре терашнї стан у тим подприємстве.

Автобуси на протесту нє гамовали нормални транспорт

Представителє синдикатох гварели же Општина прешлого тижня ЯП преруцела лєм 800 000 динари, а як порадзене на схадзки, роботнїком буду такой виплацени драгово трошки за шицки заостати мешаци, док о плацох будзе бешеди на штварток. М. З 29. ЮЛИЙ 2016.

НА БЕҐЕЛЮ ПРИСТАНЇЩЕ И БЕТОНОВО СТОЛИ У рамикох проєкту ушорйованя желєних поверхносцох у вербаскей Општини, Еколоґийни рух зоз Вербасу прешлого викенду у Коцуре на преводнїци Дунай-Тиса-Дунай орґанизовал вельку ро-

ром, а поставена и туристична инфо-табла коцурскей преводнїци. Як потолковал предсидатель Еколоґийного руху, Ратко Дюрдєвац, у рамикох того проєкту ше ушорюю желєни поверхносци, окреме коло

МЕСТО ШМЕЦИСКА ЖЕЛЄНА ТРАВА Добродзечне огньогасне дружтво прешлого тижня орґанизовало роботну акцию у хторей покошена трава у огньогасним парку у улїци Ошлєбодзеня. У акциї участвовали члени того здруженя зоз 10 тримерами, два обезпечела Месна заєднїца Коцур, а векшину принєсли з дому. Гориво за косачки тиж даровала Месна заєднїца. Огньогасци ше цеша же после вецей рокох як ше прилапели отримовац тот простор на хторим дакеди було шмециско тераз, ше желєнєє трава, а посадзени и вельо млади древка. Того пополадня огньогасци покошели коло гольт поверхносци у Огньогасним парку, а по законченей акциї друженє предлужели на вечери у Огньогасним доме.

ботну акцию – розкерчени простор коло преводнїци, покошена трава и поставени нови бетонски столи на брегу, на месце дзе дакеди були древени столи хтори були барз очкодовани. У акциї, попри членох Руху, участвовали и други партнере, як цо Води Войводини, Коцурске здруженє младих, Водопривредне подприємство „Бачка”, Месна заєднїца Коцур, коцурски рибаре, огньогасци и други. Тиж так, з лївого боку преводнїци ґу Вербасу поставене и нове древене пристанїще за чамци, ґу хторому вибудовани ґарадичи, цо будзе од велькей помоци риба-

води, же би то бул єден з туристичних пунктох значни за приход наутичарох, хтори преходза тадзи самостойно и под час реґатох. Дюрдєвац прешвечени же туризем потенциял наших местох хтори жителє ещи нє похопюю и же би таки укладаня у будучносци могли принєсц сиґурни динар. Прето то нє перша така акция Еколоґийного руху у Коцуре, а наздаваме ше, анї нє остатня. Того року проєкт достал векши обсяг, з оглядом же його вредносц препознало Министертство будовательства, транспорту и инфраструктури, и дало му финансийну потримовку. Т. Ходак

РУСКЕ СЛОВО 9

НАШО МЕСТА НА РУТИ ПАЛОМНЇКОХ-ШЕДЛАЧОХ И РУСКИ КЕРЕСТУР

ВАЛАЛ ДОСТАЛ И МАРИЙОВУ ОХРАНУ У рамикох паломнїцтва по Сербиї, двоме паломнїки-шедлаче з Мадярскей вовторок и стреду пребували и у Руским Керестуре, хтори им бул єден зоз найзначнєйших местох на рути. На драгу рушели 4. юлия зоз Будапешту, потераз обишли углавним мадярски места у Банату и Сриме, а на шоре Бачка. У державох хтори обиходза, паломнїки маю орґанизатора путованя, а у Сербиї их провадзи Чаба Пустаи зоз Зомбора. Як гварел Чаба, у местох хтори обиходза паломнїки людзом даваю металиї з Марийову подобу и шерцами Исусовим и Марийовим, хтори ширя мир и охранюю од злого. Окрем того, паломнїки маю задаток зберац подписи потримовки за будованє каплїци у месце Комлошка, дзе жиє єдна мала руска заєднїца. Прето им у цалим путешествию було окреме значне присц до Керестура, матки Руснацох. лїска Будампешту, а други зоз Сеґедину. На лоньским паломнїцтве на коньох обишли скоро цалу Мадярску и людзом тиж дзелєли чудотворни металиї. Того року паломнїки-шедлаче перши раз обиходза Сербию.

СВЯТОЧНИ ДОЧЕК НА УХОДЗЕ ДО ВАЛАЛУ Скорей як пришли до Керестура паломнїки пребували у Темерину и Бачу, та по Керестур того дня прешли аж 66 километери. На уходзе до Керестура з Лалитю вовторок пополадню их дочекали члени Конїцкого клубу „Русин”, зоз младима членами секцийох Дому култури Руски Керестур, котри були пооблєкани до народного облєчива. Вєдно з нїма свойого коня шедлал и Кере стурец Иван Медєши, а у делеґациї були и секретар Месней заєднїци Руски Керестур Михайло Сабадош и Сашо Палєнкаш спред Дому култури. Паломнїки и домашнї ше такой преве-

10 РУСКЕ СЛОВО

зли по главней драги, у центре скруцели на Русинску, прешли коло будинку Замок и по Фрушкогорскей предлужели до Водици, дзе були змесцени. Паломнїки вовторок нащивели и музейну збирку у Замку и Катедралну церкву. Дефиле наших и госцох по валалє виволал вельке интересованє гражданох, котри виходзели на драгу, винїмали мобилни телефони и знїмали. Паломнїки члени мадярского конїцкого клубу – єден шедлач зоз око-

НА ДАРУНОК ДЗЕЛЄНИ МЕТАЛИЇ Як спомнуте, на местох хтори обиходза паломнїки людзом даваю спомнути металиї з Марийову подобу и шерцами Исусовим и Марийовим. Охабяю их и на уходзе, у центре, лєбо на виходзе з даєдного места, та так стреду рано при крижу у центре валала, як и на ище даскелїх местох у центре Керестура паломнїки, пооблєкани до народного облєчива кладли по три метали – символично у мено святого Оца, Сина и Духа святого, а молитву читал парох о. Михайло Малацко. Пред одходом на дальшу драгу, паломнїки були и на Служби Божей у Водици, дзе их у присустве красного числа валалчанох благословел парох Малацко и пожадал им щешлїву драгу. Такой по служби Божей паломнїки рушели до Дорослова. У орґанизациї пребуваня паломнїкох у Руским Керестуре участвовали рускокерестурска Парохия, Конїцки клуб „Русин”, Месна заєднїца Руски Керестур и Дом култури Руски Керестур. ■ Сенка Надь 29. ЮЛИЙ 2016.

НАШО МЕСТА ПИЯТА СКУПШТИНА ГОРОДУ НОВОГО САДУ

ПЕРШИ РЕБАЛАНС КАСИ На пиятей схадзки Скупштини Городу Нови Сад, отриманей концом прешлого тижня, одборнїки прилапели звит о вивершеню буджету Городу Нови Сад за период 1. януар – 30. юний 2016. рок, як и перши ребаланс городскей каси. На основи ребалансу прилапени и вименки одлукох о дїлованю городских подприємствох, установох и управох, сновательни акти городских подприємствох у складзе з новим Законом о явних и комуналних подприємствох. Одредзена Видовданска награда за школярох основних и штреднїх школох. – Зоз тоту, пияту схадзку, Скупштина городу Нового Саду закончує циклус интензивней роботи новосадского парламенту, бо зме у єдним мешацу отримали пейц схадзки и принєсли вецей як 200 акти, зоз чим витворени правни рамики за лєпшу роботу – гварел Здравко Єлушич, предсидатель Скупштини городу Нвого Саду. Опозиция критиковала же Город ма мало проєкти, як и же ше вельо пенєжи уклада до Туристичней орґанизациї Нового Саду, а нє видно ефекти, на цо член Городскей ради за привреду Милорад Райович гварел же ше укладаня виплаца, понеже Нови Сад по тей основи уж достава пристойни пенєж. Идуца схадзка, после рочних одпочивкох, буд зе отримана на єшень, штредком септембра. Дю. В.

СЕЗОНА БОСТАНУ У ДЮРДЬОВЕ

ПОСЛЕ УВОЗНИХ МОЖ КУПИЦ И ДОМАШНЇ ҐЕРЕҐИ У центре Дюрдьова, на крижаню главней драги и побочней улїци, мож купиц домашнї ґереґи и динї по досц вигодней цени, а цена им з каждим дньом вше менша. У центру валала єст петнац продуковательох бо стану, векшина

людзе тиж викладаю свою робу и дочекую преходнїкох. Ту вельки транспорт, та єст и купцох. Як зоз шицкима польопривреднима продуктами, так и з ґереґами и динями – цени нєстабилни, тарґовище огранїчене, а укладаня и

Ґереґи на дюрдьовским пияцу ґереґох

дзелї думанє же цена ґереґом нє спаднє, бо у Сриме було досц ляду, та побил урожай. Донєдавна ше могло купиц лєм увозни ґереґи з Македониї и Греческей котри були вельо драгши. На главней маґистралней драги Зренянин – Нови Сад, котра повязує и автодрагу Беоґрад-Ниш,

роботи вельо. Чи ше вицагнє пенєж и чи ше виплаци цалорочна робота, алє ище вше єст польопривреднїкох котри продукую ґереґи и динї. Векшина ма стаємних купцох, та им голєм кельо-тельо сиґурне же свойо продукти предаю. С. С.

ВОЛОНТЕРСКИ КАМП У КОЦУРЕ

ГОЛАНДЯНЄ ЗНОВА ПОМАГАЮ

Дзекуюци сотруднїцтву зоз коцурску Євангелску церкву, волонтере з Голандиї, спред орґанизациї „Помоц восточней Европи”, початком тижня ознова нащивели Коцур. То уж осми рок як Голандянє приходза на волонтерски камп до Коцура, а того року у своєй акциї хтору са-

После билєня гол коцурскей Основней школи дакус препатри

29. ЮЛИЙ 2016.

ми обдумую и финансую ушорели основну школу „Братство-єдинство”, коцурске оддзелєнє „Герлїчка” предшколскей установи „Бошко Буха” и Євангелску церкву. Двацецеро волонтере зоз членами Євангелскей церкви и лаицким пастором Александром Суботином добродзечно обилєли мури у голу коцурскей Основней школи. Позамасцовали попукани мури, и очухали облаки, а потим ше преселєли и до Оводи дзе предлужели билєнє и мальованє мурика коло того будинку, хторе вяри почала прешла ґрупа волонтерох. У Євангелскей церкви у Коцуре будзе поставена изолация и обилї ше, а єдна часц волонтерох тих дньох ушорює и Євангелску церкву у Дюрдьове. Волонтере у тей нащиви тиж вибудую хижу за єдну ромску фамелию у Змаєве, и под час пребуваня у Сербиї отримую вшелїяки роботнї з дзецми. Т. Х.

РУСКЕ СЛОВО 11

ЕКОНОМИЯ ПОСЛЕ ВДЕРЕНЯ БАКТЕРИЙСКОГО ПЛАМЕНЦУ У КЕРЕСТУРСКИМ ХОТАРЕ

ПАПРИҐА ШЕ ОКРИПЮЄ Пише: Михайло ЗАЗУЛЯК

Скоро у цалим рускокерестурским хотаре, алє и у других часцох Войводини и Сербиї, паприґу того лєта нападла єдна з найчежших хоротох – бактерийски пламенєц. Єй зявеню допринєсли дижджи, нїзки температури, длуги ранши роси, молга. Ширела ше барз швидко, а так ше и ратовало паприґу и тераз ше окрипює. Фаховци препоручую дальшу осторожносц и оценюю же урожай паприґи будзе зменшани

РОШЛЇНУ ОСЛАБЕЛ И ДРОЦИКАР

оло мешац керестурски паприґаре на своїх польох ратовали паприґу од бактерийского пламенцу, „тей поґаней хороти”, як гвари член Управного одбору Здруженя паприґарох и фаховец у подприємстве „Аґрохома” задлужени за защитни средства, Славко Малацко. Найпроблематичнєйше було од другей половки юния по половку юлия, у окреме дижджовним периодзе, з нїзкима температурами, велькима и длугима раншима росами, аж и до 10-11 годзин дополадня, ноцнима и раншима молгами. Вец през дзень приходзели горучави и випарйованя цо, як гваря, идеални условия за бактериозу. Окреме страдали паприґи на нїзших теренох, и там дзе посадзена слабша пресада.

БАКТЕРИЮ ШЕ ПРЕНОШИ НА ЦИПЕЛОХ, ШМАТОХ, ПЛУЩКОХ Паприґаре о хороти нє барз дзечни явно бешедовац, но заш лєм, свойо искуства за нашо новини винєсол єден керестурски паприґар котри сцел остац анонимни: – Було бешеди же тота бактерия пришла зоз жита, кед ше го почало кошиц, алє нє ма вязи з косидбу, бо нам паприґа захорела коло два тижнї пред косидбу, после велького дижджу, кед спадло и 100 литри. Польо на найнїзшим терену, на Вепровацким, дзе маме гектар паприґи. Лїсце перше було цме желєне, вец кафове, а потим пожовкло и опадало, а на верху остало лєм таке як ружичка. Почало местами, а вец ше за три-штири днї преширело на цалу поверхносц. Правда, и ми нє одреаґовали на час, познєйше зме дознали же зме и сами допринєсли єй преширйованю по полю, бо зме парали и плєли, з чим

12 РУСКЕ СЛОВО

Як гварел Беґович, на слабосц паприґи того року уплївовал и инсект дроцикар, котри ше карми з кореньом. Ларва жиє у жеми, а люби тварди жеми, депресиї и є жили паприґи. Тоти ослабени паприґи и перши настрадали. На висших теренох паприґа вельо лєпше поднєсла тот стресни период и мож обчековац добру родносц. зме бактерию рознєсли по цалей поверхносци. Гваря же ше ю преноши и на ципелох, панталонох, на тракторских ґумох, на плущку... По совиту Малацка, нєпреривно зме пирскали з бакром и ширенє бактериї застановене, тераз уж видно же рошню нови лїсца, здрави, желєни, алє треба часу за оздравйованє. Наздавам ше же на єшень будземе мац цо оберац – гварел наш собешеднїк. – За 28 роки моєй кариєри, таки моцни напад бактерийского пламенцу у керестурским хотаре нє бул. Попри нашого искуства же як ю ратовац, консултовали зме ше и з другима фаховцами, з хемийнима хижами у цалей Сербиї и указало ше же тота хорота залапела скоро цалу Войводину, централну и южну Сербию. Аж мож повесц же у Керестуре то и досц добре прешло, бо на югу Сербиї паприґа, окреме индустрийна, хтора ище баржей охорела – претанїрана и место нєй пошата вчасна соя – гвари Славко Малацко, а ми нєурядово дознали же пре хороту у Керестуре єдно польо под паприґу претанїране, єдно занягане. – Борели зме ше, насампредз, з бакарнима препаратами и з другима хтори тиж дїлую на бактериозу. Пошасц залапела цали керестурски хотар, можебуц дакус менєй на Косцелїску дзе висши терен, алє вшадзи було охорени поверхносци – цали, лєбо часци поля. Дзекуюци охрани то стануло, змирює ше, паприґа виздравює, алє и надалєй 29. ЮЛИЙ 2016.

ЕКОНОМИЯ треба буц осторожни, бо наявени нови температурни розлики, та ше нє треба опущиц – совитує Малацко. Од нього дознаваме же єст парцели дзе паприґа нє охорела, а окреме визначел єдну оглядну парцелу на Ярашу, дзе паприґа, гибридна, посадзена з контейнерох. – Там анї єдна нє заражена. Нє пре файту паприґи, алє прето же рошлїна нє прецерпела шок. Нє таргана є як пресада и вец знова посадзена, алє є пресадзена з контейнерох и рошлїна у датим моменту була у барз добрей кондициї. Вироятно то єден зоз способох будуцей роботи, цо и векша и вельо драгша робота, алє ше и виплаци – нагадує Малацко и визначує же и того року будзе паприґи у Керестуре. – Нє останєме без паприґи, лєм урожай сиґурно будзе менши як ше Славко Малацко обчековало. Тераз ше лїсце обнавя, алє и далєй треба мерковац, совитовац ше, же би вона, на другим-трецим поверху принєсла добри плоди – гварел Славко Малацко.

ДОБРЕ НАШЕНЄ ЄДНА З НАЙЛЄПШИХ ЗАЩИТОХ О тим проблему зме бешедовали и з мастером защити рошлїнох (мастеровал праве на защити паприґи) Радованом Беґовичом, у Керестуре тераз вироятно єдиним активним фаховцом за защиту рошлїнох, тиж членом Управного одбору Здруженя паприґарох, котри заняти як руководитель продукциї за польодїлство и овоцарство у „Юарбису”. Попри фаховей анализи як пришло до зявеня хороти, Беґович визначел и даскельо превентивни методи за будуцу роботу з паприґу. – Тот рок бул специфични, бо у юнию-юлию були вельки температурни осцилациї, векша влага, роси, молги, дижджовни периоди зоз дакус каменцу, витри, цо, кед ше нє на час защици, зна направиц проблеми. Шицко то уплївовало же паприґа станула з ростом, дожила одредзени стрес, после чого пришла бактериоза и зробела свойо. Медзитим, паприґа зоз сертификованого, купеного нашеня, дезинфикованого, дзе пресада була добре пририхтана и пресадзена пред 15. майом, вельо лєпше поднєсла тоти температурни розлики. Знаме же бактериозни пламенєц, односно сама бактериоза, прежимує у остаткох жеми и на нашеню, та то и найчастейша причина, жридло зарази – прейґ нашеня. Ми хору рошлїну положиме до поля – потолковал Беґович и наглашує: – Нашенє паприґи, то тото з чим будземе мац проблеми и о чим би требало роздумовац. Бо, єст ситуациї же на єдним полю маме паприґи розличних типох. Нє тип є „капиї”, же випатра як „слоново ухо”, алє ше на истей паприґи находза рижни файти, по форми, димензиї, хтора вимутирала, покрижала ше з другима, з гибридами... Защиту паприґи од пламенцу ше муши робиц превентивно, дзе и хаснованє здравого, добре дезинфикованого нашеня. Уж сам пластенїк єдна файта защиценого простору, алє и ту треба, превентивно, раз-два раз попирскац пресаду з даякима бакарнима препаратами пред одкриваньом пластенїку. По пресадзованю паприґи на польо треба ю охранїц перши 10-12 днї, провадзиц розвой, по квитнуце 29. ЮЛИЙ 2016.

превентивно хасновац дзепоєдни аґресивнєйши бакарни препарати. Бактериоза ше находзи у тканї рошлїни и чека даяки стрес, опадованє одпорносци, як цо то 2-3 днї високи, лєбо нїзки температури. Кед станє рост паприґи, бактериоза ше активує и знука виєда ткань, прави шпляхи, барз є аґресивна и барз швидко ше ю преноши. У таким чаше вельки роси и людзе правя гришку же теди пару паприґу, ручно, чи з трактором и так ше, по росней паприґи розноши бактериозу, бо ше ю преноши з дотиком. Тиж и з витром, лядом, а два раз зме мали дробни ляд у дзепоєдних часцох хотара, у тей першей бурї, кед спадло коло 100 литри дижджу, паприґа була прекармена з азотом. Мала широке, масне, мегке лїсце и бактериоза лєм чекала. Я совитовал препарат „Чамп”, на бази бакар-гидроксиду, хтори барз добре превентивно ришує бактериозу, зопера єй дальши розвой. Важне же би ше з охорених нє ширела на здрави и нови лїсца. Зараза тирвала коло мешац, думам же тот период закончени и заражене лїсце поопадовало. Бактериоза преходзи, алє треба померковац пре можлїви жимни периоди – гвари Беґович, а спозорел и на ище єдну превентивну миру, хторей ше Керестурци углавним притримую, на плодоряд: – Гибридни паприґи, та и тоти зоз хторима робя Керестурци, файти „капиї”, маю у себе дозу одпорносци спрам бактериози, медзитим, на таких вельких поверхносцох под паприґу як у валалє, дзе ше ю длуго хова як монокултуру, треба мерковац и на плодоряд. У векшини случайох ше о 2-3 роки меня парцелу бо, верели лєбо нє, лєм єден рок павзи значи вельо же би ше жем одпочинула од паприґи и у нєй зманшало тот инокулум у жеми. Можу буц три роки монокултури, алє уж штварти рок проблем – гварел Радован Беґович, а и вон, як и Малацко, визначел же хорота будзе уплївовац на урожай, алє паприґи будзе, нагадує и доброго квалитету. – Понеже звекшани поверхносци под паприґу и були добри условия при оплодзованю, дзе ше перши два поверхи оплодзели як треба и нєт самооплодзованя, будземе мац и вельку учасц першей класи паприґи – оценєл Беґович. После тогорочного вдереня тей хороти, предпоставка же ше убудуце будзе баржей слухац совити фаховцох, од нашеня, та по оберанє. Радован Беґович – Я уж нова ґенерация защитарох, пришол сом на модернєйшу технолоґию роботи, на фолию, а людзом требало 10 роки же би прилапели тоту систему. Так вироятно будзе и з тим. Треба слухац фахових людзох, котри ше з тим занїмаю професийно. Пре звекшанє обсягу и квалитету продукциї, шицки шаца ше нєшка иншак и вецей охранює, алє циль оптимизовац защиту. Ґу тому, нє треба пирскац напамят и з чим ше сцигнє, з койякима средствами хтори подозривого походзеня. – Мушим визначиц же, кед слово о паприґи, у Керестуре маме єден вельки потенциял, бо ю ту людзе длуго ховаю. Маю вельке искуство, можу „пречитац рошлїну” на полю. Я гварим же найлєпши паприґаре тоти котри знаю кеди ю треба заляц. Бо, вец на нєй видза и кажду пременку, а кед ю обача, то уж робота за нас фаховцох – наглашел Радован Беґович. ■

РУСКЕ СЛОВО 13

КУЛТУРА И ПРОСВИТА

ИНТЕРВЮ

ПИСАНЄ ЯК ДИХАНЄ

Фото: В. Вуячич

Розгварку водзела: Олена ПЛАНЧАК-САКАЧ

ДРАҐАН ВЕЛИКИЧ ДВА РАЗ ЛАУРЕАТ НИНОВЕЙ НАГРАДИ

Драґан Великич, популарни сербски писатель и єден з найпрекладанших, два раз лауреат Ниновей награди, за романи „Русийски облак” 2007. року, и роман „Вишлїднїк”. По тераз є наградзовани з велїма домашнїма и медзинароднима наградами, а його кнїжки прекладани на 15 европски язики и на арабски

раґан Великич автор вецей як 20 кнїжкох. Пише романи, приповедки, есеї, литературни критики, моноґрафиї... Колумни писал за НИН, „Време”, „Данас”, „Репортер” и „Статус”, а ма обявену и кнїжку интервюох. Заступени є як автор у домашнїх и иножемних антолоґийох, а бул и амбасадор Републики Сербиї у Австриї. Нєшка є шлєбодни уметнїк писатель. Ваш роман „Вишлїднїк” достал одлични критиРС ки, вецей литературни награди, вишли даскельо виданя, прекладани є на други язики... Винїмково добре прешол и при литературней критики и при публики. Чи сце обчековали таки успих? Нє обчековал сом таки успих, бо ше то случує лєм теди кед кнїжка постанє феномен. По нєшка обявени и предати 50 000 прикладнїки, а таки тираж би и у дакедишнєй держави бул вельки. Тот тираж фантастични. Я мам свою публику и вше сом предал по 5-6 тисячи кнїжки. Таки успих сом нє обчековал, алє тота НИН-ова награда, по други раз, анї нє моя фалшива скромносц, анї надобудносц, бо знам свою литературну вредносц. Гевто цо сом знал за „Вишлїднїк” же то будзе кнїжка котра будзе мац найширшу читательну публику. Тото сом почувствовал кед сом кнїжку закончел и кед сом ю читал уж обявену, бо иншаке то чувство кед уж иснує одношенє ґу кнїжки, кед вона у Ґутенберґовим виданю. Сцем повесц, знал сом же тото будзе вецейраз друковане. Бо, знаце, награди важни, алє я робел у библиотеки

14 РУСКЕ СЛОВО

и точно знам же нєт моцнєйшого пи яра як кед руши препоручованє. Од кеди сом достал НИН-ову награду, дзе ґод сом бул, а мал сом коло 50 литературни вечари, нащивел сом цалу Сербию, Републику Сербску, бул сом у Горватскей. Сцем повесц же кнїжка жиє свой живот и кельо ґод сом бул сиґурни же „Вишлїднїк” будзе мац свою драгу, таки успих сом нє обчековал. шлїднїк” крашнє прилапела и публика и литеРС „Ви ратурна критика, цо ше, заш лєм, ридко случує... Литературна критика одвичательна за гевто виреченє зоз часох моєй младосци же „зоз принципу нє читам домашнїх авторох”. Знаце, и НИН-ову награду достали даєдни авторе нє нєзаслужено, алє авторе хтори забути. Кед литературна критика вихвалї дїло хторе нє автентични швет, вец то проблем. Знаце, то рижни смаки, алє нє проблем кед кнїжка жива. Алє проблем кед критика зоз гоч пре хтору причину направи приповедку о безживотней кнїжки, а публика ше ганьби припознац, та пове же є нє фахова. Лєм даскельо авторе у Сербиї тото превозишли, а ту уключуєм и себе, же цо ґод пове критика, я свою публику мам. Аж тераз є зациментована... Бо и то бизнис. Литературна критика о моїх кнїжкох писала наисце одлични тексти. За „Вишлїднїка” вишли нєвироятни тексти, окреме у Горватскей обявене вельо. Я любим кед литературна критика есей за себе, кед є дожице. „Вишлїднїк” достал одлични критики и у Сербиї, коло 30 одлични тексти, и коло 15 у Горватскей. Кнїжка жиє... 29. ЮЛИЙ 2016.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА РС У кнїжки „Вишлїднїк” мож пречитац и Вашу на-

миру повесц цо ше случовало на просторох бувшей Югославиї. Поведзме, о винох и прецихованю. Чи нам зочованє и ясни попатрунок на прешлосц хибя? Чи ше нам прето случую 90. роки? За мнє литературне дїло насампредз оживйованє каждодньовосци. Кед нєшка читаце Крлежу, його роман „Банкет у Блитви” так випатра як кед би ше нєшка збувало. То чисти реализем. Улога литератури нє же би дацо предвидзовала, алє литературне дїло, по моїм думаню, треба же би мало сеґменти одредзеней стварносци, як ю автор видзи. У тим смислу подли гевтот писатель котри арбитрує, бо алтер еґо писателя розляти, вон у шицких подобох и, кед пише о нєшкайшим чаше, муши ше видзиц шицок тот швет, цале розлїванє, на єден уметнїцки способ. У моїх романох уж од „Русийского облака”, „Бонавии” и „Вишлїднїка” иснує тота линия же кед дахто после 50 рокох тото будзе читац, шицко му будзе подполно ясне. Гевто цо сущносц, ви можеце мац кнїжку и моцнєйшого уметнїцкого досягу и слабшого, алє барз важне живе литературне дїло. А, живе литературне дїло то гевто у котрим єст вашого швета, дзе ше читатель препознава. Исную и мертви дїла до котрих нє уткани живот. У моїх романох постоя ясни ґеоґрафски и часово координати. Людзе ше препознаваю, то тот швет у котрим вони жию. Виявйовали сце же писатель вше руша од дожитоРС го, алє стварносц преточи до фикциї. Напевно, бо бизме вец шицки були писателє. У роману „Вишлїднїк” важне одношенє медзи мацеру и сином. Чом важне розчисциц тото особне одношенє у фамелиї? Бо, тота приповедка глїбоко особна и интимна, алє є виприповедана на способ, поведла бим, хтори и нас шицких дотика... Гей, бо кажде ма мацер. Алє моя идея нє була написац роман о мацери, гоч ше коло тей подоби будую подїї. Моя идея була написац роман о рокох мойого одрастаня у Пули. Же бим указал як шицко випатрало у контексту гевтей держави. Вшелїяк же сом рушел од фамелиї и подоба мацери и сушеди Лизети, то два подоби зоз котрима ше велї идентификую, алє гевто почим ше „Вишлїднїк” розликує од других моїх романох, же ту анї єдна подоба нє видумана. Вони доробени, сцем повесц же нє було шицко у стварносци праве так, бо сом вельо того пре потреби романа модификовал. Алє шицки подоби у тим роману маю свойо прототипи у стварносци. Так ше случело и я любим повесц же цо сом старши, менєй видумуєм. Я мам єдно иншаке одношенє ґу литератури и вше сом бул процив литератури хтора служи за забаву, як бависко... Борхес то Борхес. За мнє то позерство, гоч то ствар и одредзеного смаку, алє за мнє то фолиранє, голєм я так видзим. То нє литература. Литература ґабарит, литература муши цошка повесц. Кед лєпше роздумам, главна тема моєй литератури то ґенетика. То, поправдзе, преношенє, у тих приповедкох ДНК главни юнак. Прето споминам Леополда Сондия, мадярского психоаналитичара, хтори витворел поняце о фамелийним нєсвидомим, у нас исную записи наших предкох, и ми у ствари лєм ковертовани. Мнє вше интересовало же чи

29. ЮЛИЙ 2016.

я повторюєм даяки сон мойого предка за котрого нє знам анї же постоял. За мнє тото чудо живота вше було интриґантне. А, за мнє, литература насампредз приказ самого живота, же би ю дахто доживйовал як стварносц у котрей ше препознава... Вишлїдзованє власного живота, и насампредз родичох, себе самого, рижних поступкох... роман идзе и як кримич. сце вибрали праве Александра Тишму за РС Чом свойого литературного юнака? Прето же сом през його подобу могол дацо повесц. Здогадуєм ше же ми вецей раз гварел же „тото цо я повем у Нємецкей, ви нє можеце, бо я Єврей”. Єврея нє можу обвинїц же сербує. Любим його литературу, тоти нашо стретнуца, у нїх було цошка романескне, прето же тоти пасажи єдни зоз найудатнєйших. Потреба же би ше шицко записало, мацерова РС тека, хтора ше повторює як лайт мотив, хтора нєстала зоз описами готелох, потим писмо и змист на концу романа здогадую на Киша. Ми маме своїх литературних предкох, то гуторел и Киш, и писателє пребераю, бо без читаня нє бул бим писатель. Поправдзе, тото писмо дзе ше я обрацам ґу мацери, єст и при Кишови, алє у цалком иншаким контексту. У моїм одрастаню и литературним дозреваню Киш бул ключни писатель. Тишму сом вибрал, бо сом з нїм мал контакти и прето же бул добри контрапункт мацери, так же сом направел єдну вязу медзи нїма двоїма. верице до литератури як и Киш? РС ЧиГей, гей... Ту ми Киш вельо блїзши як Тишма, алє и єдного и другого почитуєм и любим. Чи Вам хиби югославянски простор, тота шириРС на, тот културни круг? И, чи го можлїве обновиц? Думам же тераз и лєпше як скорей. Тоти културни вязи исную, а гевто братство-єдинство, кед ци дахто фалшиво пакує... думам же тоти вязи тераз нєпреходни и квалитетнєйши. Юго носталґия, то глупосци, просто то єден язик, а язик прави свою приповедку, и свой живот. И то стварносц и то уметнїки и писателє найлєпше знаю. Мнє нє потребни преклади у штирох литературох и штирох нєзависних державох, анї у Босни, анї у Чарней Гори, анї у Горватскей. И то вельке богатство. Яки нєшка прави анґажман писателя? РС Як и вше, знаце. То индивидуалне, дахто пише у новинох, дахто ше анґажує. Я думам же уметнїк значи писатель пишуци релевантне литературне дїло, вон уж анґажовани и шири знанє. Я вше гварим же мойо читаче гевти людзе котри думаю зоз свою главу. Значи, цо вецей добри кнїжки на тарґовищу, то моцнєйши тот анґажман. Чом важне писац? Поведла бим же тельо уж РС того написане. Чом важне же би кажда ґенерация за собу охабела свой шлїд? Писанє яґод диханє. Маме 10 мотиви хтори ше од Хомера по нєшка повторюю, алє кажди раз на иншаки способ. Кажда ґенерация треба же би охабела свой шлїд и гевто цо вредзи, будзе и прилапене. Ище Андрич гуторел же треба 50 роки же би ше видзело и цо остало. ■

РУСКЕ СЛОВО 15

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ПРИРИХТОВАНЯ ЗА „ЧЕРВЕНУ РУЖУ”

ПРОГРАМА ЯКА ПЛАНОВАНА У ЮНИЮ Шицки учашнїки на маЯк познате, пре оправдани причини термин нифе стацийох „Червеней тогорочного 55. Фестивалу рускей култури ружи” хтори були плано„Червена ружа” з конца юния преложени вани за єй перши, юнийна початок октобра и „Ружа” будзе отримана ски термин, свойо учау Спортскей гали у Руским Керестуре, ствованє потвердзели и за други термин: – 1. и 2. ока найважнєйше же шицки програмни обезпечує теди виплацетобра, гварел за „Руске ни 350 000 динари, та змисти плановани у юнию буду и отримани слово” о. д. директора Добудземе видзиц як тото му култури Руски Керестур Йоаким похопеньом прилапели нови термин тераз прилагодзиме новому простоРац, так же, окрем Естрадного кон- и участвованє на „Ружи”, тераз ше ру. Рахуєм же то будзе без дополнюцерту, будзе вистава подобових ро- баржей пошвециме технїчному боку юцих, лєбо з минималнима средботох Андєлки Античевич з Берка- Фестивалу, бо будзе у новим просто- ствами, тиж з порозуменьом ситуасова, манифестация „Червене пуп- ре, дзе є потераз ище нє отримовани циї у якей зме ше нашли, та би нє че”, „Одгуки з ровнїни”, змаганє за – у Спортскей гали. За тото зме кон- требало буц даяки окремни пробленайкрасши глас з ревиялним концер- цом юния оформели и окремну Тех- ми – гварел Йоаким Рац, визначуютом и Шветочни концерт. Перши три нїчну комисию, хтора спарти шицки ци же тих дньох подписани и анекси спомнути буду на соботу, 1., а други условия и можлївосци, насампредз контрактох за средства хтори „Рувязани за озвученє, ошвиценє и на- жи” обезпечую Република и Покраїдва на нєдзелю, 2. октобра. сцени, карсцельох... на, так же и тот сеґмент за Фестивал – Понеже тото найважнєйше – ме сцанє програма, знова утвердзена, а му- Мушим повесц и же пред першим у новим терминє будзе обезпечени. шим повесц же шицки нашо КУД-и з термином особи котра нам тото М. З.

ШИДСКЕ КУЛТУРНЕ ЛЄТО ПОЧАЛО 23. ЮЛИЯ И ТИРВА ПО 19.АВҐУСТ

РОЗВАГА ЗА КАЖДОГО Шидске културне лєто почало всоботу, 23. юлия, и того року понукнє числени културни змисти. На дзень отвераня манифестациї була виведзена театрална представа „Буба у уху”, а тиж бул и наступ музичней ґрупи „Bety boop” зоз Беоґраду. Уж ютредзень отримани концерт фолк шпивача Шаки Полументи, потим 28. юлия концерт Желька Шашича, а 29. юлия концерт поп шпивача зоз Шиду Бояна Милановича. Миланович длужей нє наступал пред домашню публику и як нам гварел, з

16 РУСКЕ СЛОВО

нєсцерпеньом чека тот наступ, а госци му буду Войкан Борисавлєвич, зоз хторим сотрудзовал, як и ансамбл „Бинички” тиж з Беоґраду. Концерт фолк шпивача Йована Перишича плановани за 3. авґуст, а 8. авґуста будзе отримани традицийни „Етно дзень”. На тей манифестациї окрем Сербох, наступя и национални меншини зоз Шиду хтори буду мац етностоли на хторих виложа традицийни єдла як и вишивки и други ручни роботи. Того вечара будзе отримани и концерт КУД-ох зоз Шиду, а наступя и аматере КПД „Дюра Киш” и то шпивацки ґрупи. До „Културного лєта” уключена и „Фиякерияда” хтора будзе 13. авґуста на теренє ФК „Єднота” з дефилеом. За 17. авґуст плановани „Трубацки обрахунок” медзи домашнїма Шидскима трубачами и трубацким оркестром Даниєла Йокановича. За сам конєц манифестациї, точнєйше 19. авґуст, на наш Кирбай у Шидзе концерт отрима фолк шпивач Маринко Роквич. През час отримованя манифестациї будзе и други змисти за дзеци и младих як и наступи нєафирмованих музичних ґрупох. Орґанизатор манифестациї Културно-образовни центер, а шицки концерти буду на лєтнєй бини опрез КОЦ-а на 22 годзин. Тогорочна манифестация ше отримує под мотом „Шид єден варош фини”. Вл. Дї. 29. ЮЛИЙ 2016.

ЮЛИЙ

2016. рок ЧИСЛО 7

ТЕМА: ТраНСпортере Понеже уж ма вецей як 50 роки, ЛС уж од давно полнолїтне, а його ушорйовацки тим ше намага же би тот додаток вишол зоз рамикох „Руского слова” и зажил свой самостойни живот. Єден зоз перших проєктох нового тиму то платформа „Литература по руски” на Фейсбуку, та праве зоз тим направени и перши крочай ЛС до швета, алє нє далєко, лєм опрез кнїжкарнї „Булевар букс”, дзе отримани єднодньови фестивал „Булевар букет”, на хторим, у окремней часци програми „ТраНСпортере”, попри сербских и мадярских поетох, участвовали руски поетеси Татяна Беук Латяк, Тамара Хрин и Ася Папуґа, як єдни зоз найактивнєйших поетесох на тей ґрупи. Авторе свою поезию читали на мацеринским язику, а други поетове читали їх преклади, та ше на тот способ

посцигло тройнїсти ефект авторового жаданя виражиц ше найлєпше як мож, алє и тенденциї публики зрозумиц твор на своїм бешедним язику. Идея о таким вечаре „ТраНСпортерох” ше народзела у думкох младей писательки Єлени Андєловскей. Живот ЛС звонка Редакциї ше нє закончи на тим проєкту. Уж 5. авґуста ше на „озеру” у Руским Керестуре отрима вечар литератури „Оживйованє литератури по руски!” у орґанизациї ушорйовацкого тиму ЛС на котрим ше представя шицки авторе спомнутей платформи котри ше приявели. Таки проєкти вашого додатку можеце обчековац и надалєй, а ви нас провадзце и на Фейсбук ґрупи, та направце и ви свой крочай до литератури... Редакция ЛС

Татяна БЕУК ЛАТЯК

НАС ДВЕ/MI KETTEN

МИ ДВА

Препиремо се ја и ЈА, која ће боље стихове да смисли, која ће бољу песму од њих саставити. Препиремо се и убеђујемо једна другу да смо боље у сваком случају, не вреди губити време на одмеравање снага. Ја сам вештија у лепом писању, а ЈА имам више смисла за речи.

Спричкаме ше я и Я, котра лєпши стихи видума, котра лєпшу писню зоз нїх зложи. Спричкаме ше и прешвечуєме єдна другу же зме лєпши у каждим случаю, нє вредзи трациц час на одмерйованє моцох. Я схопнєйша у красним писаню, а Я мам вецей смисла за слова. Кед бизме ше зєдинєли, писнї би нам були вершински. Так ше спричкаме я и Я и трошиме ше даремно.

Ha összefognánk, a verseink tökéletesek lennének. Így vitatkozunk én meg Én és hasztalan őrlődünk.

Авторки руских творох 29. ЮЛИЙ 2016.

РУСКЕ СЛОВО 17

ТЕМА: ТраНСпортере Тимеа БИРО Ася ПАПУҐА

ЧЕЖКОСЦИ ЛЇҐАНЯ

***

(виривок)

Цегла. Єдна по єдна. Єдна за другу. Процив швета. Процив очох. Процив язикох.

З очми и белавидлом под нїма вищиряла ше до кафи кажде рано иста кафова водичка зоз одразом чарна кафа без цукру жимна у округлей шольки моя мац зоз позберанима плюцами шедзела на кухньовим карсцелю страцена у власним кориту _ Мой оцец облєкол вельки уяш отресол нас до худоби кад ґу устом приблїжел фляшу водки тельо зме му значни кельо и його печинка и живот мнє одрива до моєй мацери предзера дзецинство ми ше застановює у гарлє

Цегла. Вше векша. Вше швидше. За спокой. За сон. За себе. Цегла. Зоз мура слизи нє чуря.

***

Татяна Беук Латяк и Єлена Андєловска

Никола ОРАВЕЦ

Тамара ХРИН

УЛАГОВЙОВАНЄ КРОКОДИЛОХ (виривок)

Вше сом ше бал од зацагованя руки до женскей ташки... принєс бим ташку меркуюци з двома пальцами престрашени же бим з пальцами нєздобачки нє дотхнул єй нукашньосц

И без причини. И без потреби. Лєм так. Лєм раз. И без вредно сци. И без намаганя. Лєм хвилька. Лєм раз. И без цилю. И без оправданя. Лєм тераз. Лєм раз.

КОНЦИ Зоз моїм слунком нїхто нє бавел ямб. После руцаня єдней коцки жито палєло конци власох Преруцени прейґ плєцох хотарски дражки Чуєм, кричи дїдо медзи цудзима дїдами: „Пахнє на прах!” А мнє прах роками у рукох Садзим до ньго птици, риби и пси Збунєти є; Коштує поверхносц и припознава же гришел: док мерал цукер за того истого пса; док таргал хлєб за тоти исти риби; док згартал зарна за тоти исти птици! Чуєм, кричи дїдо медзи цудзима дїдами: „Пахнє на прах!” А мнє прах роками у рукох

Зоз гвизди розшата шицка павучина. Нє будзе лєм раз. „Булевар букет”

Жени обично ноша чоколаду... я ношел бомбуси, нє же би я єдол алє же бим дакого понукнул (можебуц даєдно дзецко) кед витреше шицок змист на стол глєдаюци даяку дробнїцу (котра би и мушела буц ту), то депримує Розєдзена є, лїґа по два бенседини... на хвильки заплаче, вец станє облапи ме, вец ме оддрилї од себе, з праву руку прекриє твар заш цошка шпирта по ташки и ище баржей ше знємири возбудзена є и чежко диха, дланї єй узноєни, дихци, покус и сичи

18 РУСКЕ СЛОВО

29. ЮЛИЙ 2016.

Мини есей Мойо (нє) шлєбодне роздумованє Саша САБАДОШ

КОНТРАРИТЕМ (виривок)

Часто ше случує же сни продукую продукцию стварносци процивну животу хтори насправди жиєме. Медзитим, сни можу буц возбудзуюци миш-маш абсурдних и надреалних ситуацийох, хтори би, у нєшкайших часох, можебуц и могли буц витворлїви, алє ше их, заш лєм, релативно ридко жиє. Прето створиме єдного чловека без прикметох, чловека хтори „табула раза”, як би гварел Джон Лок, чловека хторого будземе хасновац лєм як пиона у нашей малей авантури. Даме му мено Ферко. Ферко уж шпи и наисце нєт смисла приповедац як препровадзел дзень цо за нїм, бо вон у сущносци тераз лєм народзени и будземе го хасновац як средство за приповеданє. Кед зме уж спомли же ска будзе музична подлога за толкованє Феркового сна, перше пущиме „Madness”. „Razor blade alley” би одлично лєгла у слїдующей ситуациї. У єдней релативно узкей улїчки на полуперифериї варошу, Ферко обачує єдну красну дзивку. Уж ю позна и, щиро поведзене, барз ше му пачи. Зоз тїлесну ґестикулацию указує же ю обачел, вона му на исти способ враца. Тензия рошнє, Ферково наздаваня рошню з каждим новим крочайом гореспомнутей дзивки, и гоч його твар вше баржей червенєє, вон остава при одлуки же пробує дацо поробиц. Дзивка става ґу ньому, представя ше як активистка єдней политичней партиї и почина зоз представяньом єй политичней програми и арґументами пре хтори би кажди розумни граждан требал гласац за тоту опцию. Ферко, зошицким розчаровани, ускакує до найблїзшого амбису хтори ше первейка ту створел, лєм за потреби фабули. Грає „Selecter”. Гевта хлопска ката од їх шпивачки зоз своїм аґресивним гласом пребарз добре одвитує шлїдуюцей ситуациї. Ферков амбис заменює патос єдней досц велькей и луксузней хижи хтора найвироятнєйше хвильково празна. Алє Ферко тото нє зна. Першираз є у тей хижи, цо иницирує страх у нїм, з оглядом же вон, напевно, дума же шицко тото реалносц, а нє лєм сон. Тензия ше дзвига кед Ферко, преходзаци коло єдного жвератка, обачує же його шмати нєстали и же остал лєм у ґачох и маїци. Лєдво пренаходзи якишик прецесни святочни шмати, у хторих випатра як подоба зоз даєдних филмох чарней габи дзе ше приказує биду и нєзнаходлївосц провинциї. Таки през облак у купальнї виходзи на улїчку. На драже автентични соцреализем, єдна правдива бетонска джунґла! Шиви будинки нє лєм же превладую, алє, єдноставно, дакедишнї хижочки нє остали нїкому анї у памяткох, бо и людзе оддавна нє исти. Урбанизация зна зробиц таке, нєт ту места за чудованє. (Потаргани червени цверни 2013)

РУСКЕ СЛОВО 19

ТЕМА: ТраНСпортере Тимеа БИРО Ася ПАПУҐА

ЧЕЖКОСЦИ ЛЇҐАНЯ

***

(виривок)

Цегла. Єдна по єдна. Єдна за другу. Процив швета. Процив очох. Процив язикох.

Цегла. Вше векша. Вше швидше. За спокой. За сон. За себе. Цегла. Зоз мура слизи нє чуря.

***

Татяна Беук Латяк и Єлена Андєловска

Никола ОРАВЕЦ

Тамара ХРИН

УЛАГОВЙОВАНЄ КРОКОДИЛОХ (виривок)

Зоз гвизди розшата шицка павучина. Нє будзе лєм раз. „Булевар букет”

18 РУСКЕ СЛОВО

29. ЮЛИЙ 2016.

Мини есей Мойо (нє) шлєбодне роздумованє Саша САБАДОШ

КОНТРАРИТЕМ (виривок)

РУСКЕ СЛОВО 19

ПРИКАЗИ, РЕЦЕНЗИЇ...

Александра ЖИВКОВИЧ Интервю зоз Єлену Андєловску, орґанизаторку „ТраНСпортерох”

ПОТРЕБА ЗА МУЛТИЯЗИЧНОСЦУ АБСОЛУТНО ПОТРЕБНА „Видзи ми ше же пишем од вше, длїви. Медзитим, вона постої, вше алє од нєдавна мам абсолутни фокус Єлена АНДЄЛОВСКА нєпременєно тлєє и ма уплїви хтоза писанє и сама себе творим услорих людзе можебуц анї нє свидоми. вия же бим му ше подполно пошвеЯк сербски, мадярски, руски, слоцела, бо лєм тот живот за мнє ма вацки и други язики хтори предлусмисла”, гутори Єлена Андєловска о го жию одвоєно, а вєдно, и на мале (виривок) своїм писаню. И сама є авторка, ма джмурканє (як цо поетски вечари) за собу єдну кнїжку „Домовина, бес Седем круги сом обишла коло твоєй хижи вони ше прицагую медзи собу. машина”, хтора вишла у Штутґарту и кажди бул пекло. 2013. року. Тиж, ту и литературни Пекельна хвиля. Чи ше писателє других националвечари хтори почала орґанизовац од них меншинох розумя? Пришол час же бим гварела 2010. року. Єй перши подвиг бул же бим гварела же бим гварела „Поезия у хижи” хтори тирвал два и Андєловска: Поетове/поетеси твой муж ме силовал. пол роки, а орґанизовани є у Новим индивидуи и нє можем бешедовац о Садзе у „Чарней хижи” дзе теди була Силовал и мнє. Муж. розуменю на тот способ як порозузанята. Дипломовала драматурґию Били го кед бул мали. менє помедзи „ґрупи”. Окреме, муна новосадскей Академиї уметно- Мали тераз биє як вельки. шим повесц же вельо поезиї, хтора сцох, а як толкує - то ремеселски нанаписана на гоч хторим язику, досц Вельки ма седем ордени прям на хторим ше вше пише. герметична, узко особна. Цо ше доорденочки орденїска По єй смаку, литературним веча- орден вредзи седем животи. тика поезиї хтора обрацена ґу социром хтори орґанизовала хибела мулялному стану, нормално, людзе ше тиязичносц, та почала сотрудзовац Живот ми остал на драги занїмаю зоз подобнима питанями и зоз людзми коло „Jelfolyama”. Пред на драги остала и моя сукня. одупераю ше каждому гнобеню, двома роками, 2014. року настали У сукнї краткей кратшей превипитую го и превипитую спо„ТраНСпортере”, у сотруднїцтве зоз кратко тирва знам болї кратше знам. соби ламаня насилства гоч одкадз ґрупу „Hid Kor” и Видавательним Найкратша драга по дильове. воно приходзело. Заєднїцка тиж так заводом „Форум”. Почали без среди очиглядна потреба за пренаходзествох, хтори ше указали як ключни По дильове ше идзе до войни ньом „нових” формох, сцеканє од кед у питаню преклади творох на воякови дильови война. познатих лирских виразох. Но и то други язики. У 2014. року, тота кон- Война закончена, здраво! старе, добре поетске звикнуце... Кед цепция два раз виведзена, та настала бешедуєме о самих заєднїцох, мойо павза по 2016. рок, кед достали средчувство же „векшина” ридко кеди ства од „Култур фонда” зоз Мадярскей, а проєкт зоз Мини- вежба ходзиц у ципелох „меншини”, бо зоз своєй позициї нє стерства култури Сербиї нє достал потримовку. У юнию, на ма потребу, часто и у таким охудобнєним дружтве нє ма анї самим концу пред лєтну павзу, до того концепту ше уключує моци (а праве то опасни простор за розвиванє ксено и друи руска литература прейґ „Литературного слова”. гих фобийох), „векшина” нє може почувствовац финеси и чежкосци живота когошик хто розлични у тей жеми, по гоч Кельо на тих просторох, а окреме у Войводини як мул- якей основи. На тим треба робиц, зоз обидвох „бокох”, потинационалней заєднїци, постої потреба за мултиязич- требне подучованє и потребна дзека же би ше учело. нима литературнима вечарами? Яки потенциял „ТраНСпортерох”? Чому вони доприноша? Андєловска: Потреба абсолутна. Здогадуєм ше першого вечара „ТраНСпортерох”, слухаюци два язики єден за друАндєловска: „ТраНСпортери” ту маю єден задаток, а то гим, у прекладох. Тот ритем як ше зменьовали. Людзе слу- же би були витримовни. Континуитет ключни у каждей сихали язики, були цихо и слухали зоз ширцом отворенима туациї на хтору зме нє звикли, кельо ґод вона була „природочми. Єдно то потреба писателя або писательки у наших на”. И же бизме ше одвоєли од стану у хторим людзе у Нокрайох же би ше розумели, о чим бешедую, цо их окупирує, вим Садзе, кед видза даяке случованє дзе уключени мадяряки форми доминую, а друге так концентровано слухац му- ски або словацки, подрозумюю же то случованє виключно зики локалних язикох. Розумлїве же маме таки случованя лєм за тоти заєднїци, та аж и у случаю „ТраНСпортерох” на каждим язику окреме, специялно на такволаних мен- кед зоз велькима буквами пише же шицко преложене на шинских язикох, и тото же людзе дзеля медзисобно єдин- шицки язики. То факт, и аж у двох остатнїх стретнуцох сом ствене искуство розуменя и черанки окреме зоз „меншин- почала чувствовац же ше мур дакус пребива. Значи, контискей” позициї. Алє, кед бизме нє мали порядни поетски ве- нуитет ключни. чари на шицких войводянских и других язикох вше баржей Число ушорела редакция ЛС: Александра ми випатра як штучни, насилни стан. Нормално, поезия нє Живкович, Александра Лендєр и Ваня Дула. цошка цо интересантне масовней публики, и од вше то так. Писнї на руски язик прешпивала: А. Лендєр Ридки поетове/поетеси хтори, док були живи, були барз виФотоґрафиї: Вероника Вуячич

ОЦОВЩИНА, БЕС МАШИНА

20 РУСКЕ СЛОВО

29. ЮЛИЙ 2016.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА IN MEMORIAM

ВАСИЛЬ МУДРИ (1930–2016)

У Шидзе, у 87. року живота умар Василь Мудри, наш визначни просвитни роботнїк, писатель, новинар, редактор, режисер, дакедишнї позарядови активиста у рускей просвити и култури. Василь Мудри народзени 13. марца 1930. року у Дюрдьове, дзе закончел основну школу, а гражданску у Новим Садзе. Трецу и штварту класу ґимназиї з малу матуру закончел у Руским Керестуре 1946. року, а Учительску школу закончел у Сримских Карловцох 1950. року. Познєйше, попри роботи, закончел и Висшу педаґоґийну школу у Шабцу, 1968. року, и постал наставнїк русийского язика. Такой по законченю Учительскей школи почал робиц як новинар у Редакциї новинох „Руске слово” у Руским Керестуре, а од 1950. по 1952. рок бул редактор часопису за дзеци „Пионирска заградка”. Од 1953. року роби у Дюрдьове, дзе преподавал мацерински язик у руских класох дюрдьовскей школи, анґажовани є у КПД „Тарас Шевченко” як режисер-аматер. У театре почал як ґлумец-аматер 1951. року у Аматерским театре Петра Ризнича у Руским Керестуре. З Дюрдьова знова преходзи на роботу до „Руского слова” у Руским Керестуре, а 1958. року ше селї до Сриму, дзе по 1962. роби як просвитни роботнїк на Принциповцу, вец до Соту, дзе штири роки бул и директор у Основней школи „Йован Йованович Змай”, а до Шиду, за наставнїка у Основней школи „Сримски фронт” прешол 1981. року, дзе робел по пензионованє 1991. року. Под час свойого школованя у першей керестурскей Ґимназиї бул и атлетичар при Яшови Баковови, участвовал на тедишнїх роботних акцийох, познєйше и як школяр Учительскей школи, кед 1947. року бул учашнїк леґендарней роботней акциї на вибудови гайзибанскей драги Шамац-Сараєво. У Дюрдьове з ремеселнїками участвовал на вибудови Дому култури (1949), як и на роботней акциї на вибудови Нового Беоґраду. З преходом до Сриму Василь Мудри интензивно сотрудзує зоз сримскима културнима роботнїками позберанима коло културно-просвитних и културно-уметнїцких асоцияцийох Руснацох у Шидзе, Петровцох, Миклошевцох, Вуковаре. Єден є з орґанизаторох асоцияциї „Сримски писателє”, котра мала значну улогу у тедишнєй борби рускей интелиґенциї за орґанизованє руских институцийох, як цо то врацанє бешедней програми на Радио Нови Сад, лєбо формованє Союзу Русинох и Українцох Горватскей. Замеркована и його активносц на планє роботи з младима шпивачами, рецитаторами, потим у видавательней дїялносци Союзу Русинох и Українцох СР Горватскей. Бул лектор часопису „Нова думка” од його 1. числа 29. ЮЛИЙ 2016.

(1971), та по 89. число (1989) и у повойновим чаше у Горватскей од 2001. по 2004. рок. Першу писню Василь Мудри обявел 21. децембра 1945. року з назву „Нашей ґимназиї”, а писал писнї за дзеци и за старших, познєйше и литературни прикази и школски учебнїки. Писнї му обявйовани и на сербским, словацким, мадярским, румунским, македонским и українским язику. У нашей и другей периодики обявел коло 300 писнї за дзеци и вецей як 70 за одроснутих, а „Руске слово” му обявело два збирки поезиї за дзеци – „Подшнїжнїки викукую” 1973. року и вибор з його поезиї за дзеци „Будзенє яри” 2014. року. Його твори заступени и у антолоґийох поезиї: „Алманах младих” (1951), „Антолоґия поезиї” (1963), „Антолоґия дзецинскей поезиї” (1964), „Плетеница несаница” (1971), „Од катедре до Парнаса” (1972), „Хмара на верху тополї” (1990) и „Међе певања” (1994). Автор є и велїх текстох за композициї, та на його тексти компоновали композиторе Онуфрий Тимко, Юрий Цимбора, Маґдалена Горняк, Витомир Бодянєц, Яким Сивч, Михайло Бодянец, Звонко Кочиш… Василь Мудри автор и дзевец читанкох, учебнїкох и школских лектирох за наставу руского язика. Єдна читанка, у коавторстве з др Яковом Кишюгасом, як и други наслови од 1951. по 2005. рок, дожили 21-но виданє. Зявел ше як рецензент 20 читанкох, учебнїкох, лектирох и романох, а бул и референт 11 учебнїкох и лектор числених руских виданьох. У Дружтве за руски язик, литературу и културу, як єден з його сновательох и предсидатель у єдним мандату, окремну усиловносц уложел до роботи на пририхтованю Сербско-руского словнїка. У периодзе од 1973. по 1975. рок обробел 35 000 одреднїци за експерпцию рускей лексики, а за руски словнїк обробел шейсц букви – Ж, З, И, Л, ЛЬ и М – вєдно 12 000 одреднїци. Окреме бул активни и у роботи орґанох Фестивалу култури „Червена ружа”. На два заводи бул член Совиту Фестивалу, член Комисиї за „Червене пупче” бул 7 роки (1971-1977), а єй предсидатель и автор конферансох 5 роки (1982-1986). За свою педаґоґийну, литературну и културно-уметнїцку роботу Василь Мудри достал и високи припознаня – Награду Републики Сербиї „25. май” 1970. року, „Златну значку” Културно-просвитней заєднїци Сербиї 1980. року и Награду „Партизански учитель” 1990. року, а под час своєй просвитней и културней роботи виховал числених будуцих активистох у нашей култури. Василь Мудри поховани соботу, 23. юлия, на 13 годзин з каплїчки на Руским теметове у Шидзе.■ М. З.

РУСКЕ СЛОВО 21

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ ДР МЕД. САШО СОПКА, КЕРЕСТУРСКИ ШКОЛЯР, НЄМЕЦКИ СПЕЦИЯЛИСТА

ОД ВШЕ МА ДВА ДОМИ

Пише: Сенка НА ДЬ

– Нє раз ми дзепоєдни гуторели: – „Добре тебе, там шицко супер, єдноставно функционує”. Поправдзе, кед нє маш мотивацию, нїхто це нє одвеже на факултет, нє положи испит и нє будзе робиц 60-70 годзини тижньово место тебе. Єдноставно, за успих ше треба потрудзиц, нє важне дзе ши одроснул и дзе жиєш – поручує Сашо Сопка, єден з наших успишних медицинских фаховцох

октор медицини Сашо Сопка, началнїк оддзелєня Ане стезиолоґиї и интензивного допатраня Универзитетскей клинїки у Ахену у Нємецкей, як доцент преподава студентом медицини и роби науково-виглєдовацки роботи. Його родичи тераз жию у Кере стуре, а Сашо приходзи до нїх кед ма часу. Праве початком юлия видвоєл даскельо днї и пришол до Сербиї, насампредз ґу родичом, алє вихасновал нагоду пойсц и до Нового Саду на „Еґзит”, та до Беоґраду. ИНТЕРНАЦИОНАЛНИ ШКОЛЯР Сашо народзени у Нємецкей, дзе жил 12 роки у малим месце Кемпен, при Дизелдорфу. Потим зоз родичами пришол до Руского Керестура, дзе закончел основну школу и ходзел до Ґимназиї „Петро Кузмяк”, цо и обачиц понеже барз добре бешедує по руски, прецо є подзековни професорови Владимирови Бесерминьови. – Тоти роки у Керестуре ми барз значели, бо сом ше ту социялизовал, а и хибело ми правилно научиц руски язик. Шицки людзе дзешка народзени, там одрошню и жию, а я вше мал такповесц два доми – Нємецку и Сербию, т.є. и Руски Керестур – гвари Сашо. По законченю ґимназиї Сашо пошол студирац медицину до Ахену, варошу на тромеджи медзи Нємецку, Белґию и Голандию, и там остал. Як гвари, Ахен интернационални

22 РУСКЕ СЛОВО

варош и праве прето ше му пачи. Спомедзи 250 000 жительох, ма вецей як 35 000 студентох, прецо го наволую и студентски варош. ДОХТОР МУШИ БУЦ ДОБРИ КОМУНИКАТОР, ПСИХОЛОҐ И МЕНАДЖЕР Медицина го интересовала од младосци, та, як гвари, требало ше на час заозбилїц и почац учиц. У основней школи бул барз успишни, алє попущел у штреднєй школи, односно у „критичних” рокох. На щесце, на час похопел же кед ше нє будзе учиц, нє годзен уписац жадани факултет.

УНИВЕРЗИТЕТСКИ ШПИТАЛЬ Медицински факултет у Ахену спада под Универзитет „Висока технїчна школа” (RWTH Aachen), хтори ма коло 35 000 студентох и спада до єдного з найвекших универзитетох у Нємецкей. Сашо роби на Универзитетским шпиталю хтори, пре специфични випатрунок, волаю Фабрика. У єй рамикох и Медицински факултет, та студенти кажди дзень стретаю пациєнтох и у контакту су з нїма. Шпиталь други по поверхносци у Европи и єден з найвекших центрох за трансплантацию печинки. 29. ЮЛИЙ 2016.

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ – Студиї медицини тирваю шейсц роки, а – Любим людзох и комуникацию, алє потим ше идзе на специялизацию, хтора тирнаисце ми придзе же бим мал дас два ва пейц роки. Интересантне же аж и за дохгодзини у тижню, так еґоїстично, лєм за тора общей медицини треба закончиц специсебе. Велї людзе нательо пошвецени роялизацию. Гоч випатра же то длуго, треба чаботи же нє беру часу за себе и, гвари ше су же би ше студента порихтало за векшину же найгорши пациєнти то людзе котри ситуацийох хтори го знайду, а дацо ше, заш робя у обласци медицини – гвари Сашо. лєм, учи през искуство. Я специялизовал анестезиолоґию и интензивне допатранє и И НЄМЦИ ОДХОДЗА ДО ИНОЖЕМСТВА моя робота вимага психичну и емоцийну стабилносц, понеже ше поряднє стретам зоз Нємецку ше децениями трима за єдну ситуацию дзе треба, у догварки зоз фамелию зоз жемох хтори обезпечую добри живот пациєнта, одлучиц чи вон будзе жиц, чи нє. за своїх жительох, а остатнїх рокох актуОкрем пририхтованя наркози, робим интенални одход наших медицинских роботнїзивне допатранє, урґентну медицину и медикох до тей жеми. Тото цо за наших людцину болю – специялну дисциплину дзе ше зох рай, за домашнїх трапеза, та ше велї На роботним месце лїчи людзох зоз хронїчнима болями похребопредзелюю за одход до иножемства. цини, ставцох, глави... Окрем знаня и искуства у медицини, – Велї роботнїки у обласци медицини достали одкази. заключел сом же добри дохтор муши буц добри комуника- Можем повесц же Нємецка ма добру здравствену систему, тор, психолоґ и менаджер, а понеже маме досц информова- алє пре ню церпи медицински персонал. Велька фрустраних пациєнтох, я як доцент учим студентох же би зоз паци- ция нємецких роботнїкох, прето же ше од шицких обчекує єнтами бешедовали на єднаким уровню – толкує Сашо. же би шицко дали за медицину и робели вецей як предвидУ Нємецкей ясна улога дохтора у дружтве, та спрам того зене, цо нє случай у даєдних других державох. Прето ше и плаца добра. Медзитим, дохторе углавним робя у шпита- велї опредзелюю за роботу фармацийней индустриї, лєбо льох, у настави, а ґу тому робя и науково виглєдованя, цо одходза до иножемства – найчастейше Швайцарскей, Вельвимага вельо часу и пошвеценосци. кей Британиї и Америки, дзе ше менєй роби за векши пе– Понеже робим у универзитетскей клинїки, держава ме нєж – толкує наш сообешеднїк. обовязує же бим окрем роботи зоз пациєнтами, ище миниКажда держава ма иншаку систему здравства, та ше на мум 2-4 годзини тримал наставу, а вец пишем и науково-ви- тот способ и зочує зоз специфичнима проблемами. Держаглєдовацки роботи. Нїґда сом ше нє питал чи то шицко му- ва у розвою, дзе спада и Сербия, чежко може обезпечиц одшим робиц, понеже комбинация – робиц на клинїки, три- витуюцу инфраструкту, хтора барз драга. Нє раз ше повемац наставу и сам ше учиц, стретнуц и остац у контакту з дло же би у Войводини направиц даскельо „Каменїци” же людзми з рижних державох, чуц други думаня, за мнє иде- би лїстини чеканя нє исновали. ална робота – гвари Сашо. – Лїстини чеканя постоя и у Нємецкей, алє на иншаким уровню. У нашим шпиталю маме три маґнетни резонанци, ТРЕБА НАЙСЦ ЧАСУ И ЗА СЕБЕ и у кругу од 10 километри сиґурно єст ище єдна, лєбо два, а заш лєм ше чека по три мешаци на зарйованє. Маме спеУж седем роки Сашо сотрудзує зоз Медицинским факулте- цифичну систему, дзе ше пациєнти дзеля на приватних и том на Гарварду, та там поряднє ходзи на конференциї. державних. Осиґурани мож буц у державним и приватним – Першираз сом пошол як студент, на кратки курс, и со- фонду, а до приватного мож дойсц лєм кед приманя прейду труднїцтво ше предлужело. Я ше найбаржей занїмам з те- одредзену суму. Прето людзе гваря же чувствовац „двокламу хтора у медицини ище млада, а то дидактика у медици- сну” медицину – гвари Сашо. ни, цо на даяки способ и педаґоґийна обласц, понеже ше Нємецкей шлєбодно мож приписац прикменїк мултикулроби о методох и принципох ученя и триманя настави. То- турна держава, медзитим за роботу ше подрозумює, окрем та тема ме водзи на медзинародни конференциї, та окрем у фахового знаня, и знанє нємецкого язика. европских жемох, були зме у Австралиї, Малезиї и Синґа– Думам же Нємецка ма потреби и за високошколованим пуру. Шицко то крашнє звучи, алє ми, котри участвуєме на кадром. Роботнїки зоз Сербиї добре квалификовани, поконференцийох, найчастейше видзиме лєм аеродром, готел швецени и мотивовани, та их прето Нємци ценя. Ґу тому, и конференцийни центер. Тераз уж и мнє пришло же, уж порихтани су робиц за пенєж яки ше там понука. Мам єдкед мам нагоду раз у живоце пойсц до даякей держави, жа- ного колеґу котри студирал у Беоґрадзе, а у Нємецкей му нє дам вихасновац и видзиц дацо – приповеда Сашо. припознавали дзепоєдни предмети, та мушел „страциц” Викенди часто резервовани за дежурства у шпиталю, дас два роки на покладанє тих предметох цо му хибели. За конференциї, а понеже ше до тижня роби 60, а нє раз и 70 доставанє роботи ше углавним нє чека конкурс, алє треба годзини, нє остава часу за виходи, та, як нам виволал наш ше особнє понукнуц и нє одуставац – дакеди ше гоч и два собешеднїк, дакеди ужива лєм шедзиц дома. раз културно питац, цо роботодавателє ценя – толкує вон.■

29. ЮЛИЙ 2016.

РУСКЕ СЛОВО 23

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ ДРАГОПИС ЗОЗ ИТАЛИЇ

Пише: Oлена ПЛАНЧАК-САКАЧ

РАВЕНА КОНТЕМПЛАЦИЯ О ТИРВАНЮ И ВИЧНОСЦИ З

догадуюци ше на интересантни италиянски город Равену, котри сом нєдавно нащивела, у котрим богате историйне нашлїдство уткане на єден специфични способ до терашньосци, моя перша асоцияция то вшелїяк – мозаїки. Ридко хтори город у швеце ше може похвалїц же у своїм скарбу ма осем памятнїки под защиту УНЕСКО-а, а Равена єден з нїх. Чудесни мозаїки походза зоз вчасного християнского византийского периоду, а тот город вибрал и Данте Алиґиєри, кед бул вигнати зоз родней Фиренци, и ту, у вигнанстве, у Равени, закончел свойо ремек дїло „Божествену комедию”. КРАТКА ИСТОРИЯ РАВЕНИ

Равена город дзе чудесни мозаїки блїща так автентично и очувано як и дакеди, маестрално вискладани, у котрих нїч нє случайне, шицко ма глїбоку символику и смисел за цалосц и деталь, а дїйствую так поетично и романтично... О Равени писали Байрон и Хесе, як и наш Црнянски, а зоз своїм вичним сном у нєй шпи Данте Алиґиєри

Кед Равена 402. року постала главни город Заходного Римского Царства християнство досягло свой културни верх и прейґ того пристанїща сцигли уплїви зоз востоку и змоцнєли розвой Равенскей церкви. Настала, як и Венеция, на вельким чишлє малих островох, лєм даскельо стотки метери оддалєна од моря, дакеди була обколєшена зоз писковитима динами, а нєшка є цалком на копну. Римянє одкрили єй стратеґийне положенє и перши римски цар Октавиян Авґуст одлучел пристанїще Равену претвориц до важней поморскей бази. Теди почина препород у Равени, хтора познєйше будзе престолнїца трох державох Заходного Римского Царства (402–476), Остроґотского Кральовства (493–553) и Византийских владарох (568–751). РАВЕНСКИ МОЗАЇКИ ЄДИНСТВЕНИ И НАЙКРАСШИ У ЕВРОПИ Равенски мозаїки у базиликох и будинкох дзе ше дакедишнї бивателє Равени кресцели охабяю моцни упечаток на туристох. Їх богатство, їх очуваносц, їх блїщанє, складносц у форми и фарбох, їх краса чудесна и звонка часу. Маестрални виробок з руками дакедишнїх талантованих неимарох и їх обдуманосц у приповедки и символу, з ясну идею цо сцу повесц, на нїх нїч нє случайне, шицко ма свою глїбоку конотацию и порученє. Прешвечлївосц и дозретосц тей византийскей уметносци єдинствена и вона може буц спатрена и як цалосц и як деталь. Вимага даяке предзнанє и глїбоке и домерковане патренє, пре богатство информацийох хтори ноши, а у даєдних детальох випатра и цалком сучасно. Тоти мозаїки єдинствени, обовязуюци и тото цо треба видзиц у Равени. ПАМЯТНЇКИ ПОД ЗАЩИТУ УНЕСКО У здогадованю ми Porta Sisi, дакеди то була главна капура Равени, пешо ше шпацираме по дакедишнєй римскей драги ґу историйному ядру городу. През капуру уходзиме до єдного другого часу, врацаме ше до прешлосци 5. и 6. вику. Bazilika San Vitale октаґонални будинок збудовани зоз червеней цегли, хтора єдинствено випатра и звонка, зоз подпорнима мурами, а кед войдзеце нука, вона округла, а од одушевия видзе вам лєм єдно длугоке: „Ууууууххх”. И у тей першей хвильки нє знаце кадзи патриц... Чи на мозаїки под ногами, чи на слупи зоз капителами прикрашенима з винову лозу, чи на мозаїки у апсидох, а же бим видзела гевто цо вискладане найвисше, требал би ми и меселатов. Погляд найбаржей прицагує царска свита цара Юстинияна, з вояками и паноцами, и царица Теодора у дружтве дворских дамох, видлужени статични подоби у просторе без перспективи, алє блїща у злату и розкошу, на мурох равенскей церкви, дзе нїґда з ногу нє крочели...

24 РУСКЕ СЛОВО

29. ЮЛИЙ 2016.

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ

Царска свита цара Юстинияна и царици Теодори

На найвисшим месце Христос у пурпуру шедзи на белавей сфери, под ногами му чечу штири райски рики, у єдней руки трима кнїжку Апокалипси зоз седем печатами, а зоз другу дарує коруну Св. Виталийови. Кажди куцик апсиди у розкошним мозаїку, вельо символики, деталї, библийни приповедки, вельо подоби, апостоли, ангели, святи, ту и животинї, желєна фарба раю доминує и златна котра трепеци и блїщи... Фарби, ниянси, деталї, дробни каменьчки, тирваю милениюм и пол... Шицко тото у вас пребудзи роздумованє о тирваню и вичносци... Мавзолей Gali Placidiji у дворе при церкви Св. Виталия, мали будинок у форми крижа, нєшка зачирени до жеми. Шицко у белавих, желєних, червених и златних каменьчкох. Повала у венециянско белавей фарби и у тим нєбе уткани на стотки гвизди хтори ше блїща як прави. У тим мавзолею, гваря, мозаїки найавтентичнєйши и найочуванши. Ґала була римска принцеза, дзивка цара Восточного Римского Царства Теодосия Велького, шестра цара Заходного Римского Царства Хонория, ґотска кралїца, реґент малолїтному синови, супруга цара Констанция III народзеного у Нишу и ту наша славянска вяза зоз Равену. Шлїдуюца церква хтору идземе опатриц вола ше Базилика Sant Apollinare Nuovo, хтора збудована под час владара Теодорика, найвекшого остроґотского краля. Теодорик бул припаднїк ариянскей секти, алє тота церква од половки 6. вику вецей нє ариянска, а од 9. вику, кед до нєй пренєшени мощи св. Аполинара, достава мено по нїм. Церква видлужена, на самим верху шор полуокруглих облакох, попод нїх вонконцом мозаїки з обидвох бокох. Блїща ше златни каменьчки коло апостолох, мученїкох, пророкох, патриярхох... Жени з єдного боку, а хлопи з другого у рукох ноша коруни мученїцтва. На початку женскей процесиї приказана Теодорикова палата. На мозаїкох и плахтарки хтори плїваю по белавим морю поза муриска утвердзеного городу Класе, цо доказ, през мозаїки, же Класе бул дакеди на побрежю моря. Стретнуце Остроґотох и Византиї зачувани под истим закрицом. Треба буц сцерпезлїви, упартому оку ше укаже интересантни деталь. Дожице нє лєм естетске, алє и духовне. По драже нам Теодорикова палата, хтора нє обновена, руїнована, а найзачуванша 29. ЮЛИЙ 2016.

фасада з улїци. През вики хаснована, меняла ше єй намена, а чи праве тот будинок бул и царска палата, нє цалком доказане. НА ЦЕНТРАЛНЕЙ ГОРОДСКЕЙ ПЛОЩИ ОДПОЧИВОК Одходзиме на централну городску площу, хтору волаю Народна. То сам центер Равени дзе ше улїваю нєвельки городски улїчки. Народна площа зоз городску хижу, на котрей турня з годзину, краснима палатами зоз 15. вику, и єдну церкву. Ту направиме паузу и пиєме одличну италиянску кафу, бо у Италиї кафа найлєпша... Покус роздумуєме о упечаткох, а дзень красни, майски, окупани у слунку... Дружтво нам правя голуби, та их покус и кармиме... Нащивели зме и два будинки у котрих ше дакедишнї бивателє Равени кресцели. Єдна ше вола Ариянска, а друга Неонова, або православна. Найкрасши мозаїки у куполох, дзе приказани Христос як ше кресци. Христос стої у рики Йордан, а кресци го Йоан Креститель. У Неоновей Христос зоз браду, шицко у белавих и златних ниянсох, а у Ариянскей Христос приказани без бради и мозаїки у желєних и златних ниянсох. У обидвох апостоли у кружним рушаню урамикую Христово кресценє. Обидва будинки глїбоко зачирени до жеми, спод нєшкайшого уровня копна. У Неоновей зачувани и базен за кресценє. СУЧАСНА РАВЕНА

У мавзолею Gali Placidiji у куполи нєбо и на стотки гвизди

ДАНТЕ У РАВЕНИ Равена Дантеови остала до конца вирна, та кед ше Фирентинци покаяли и пожадали вжац його жемни остатки и однєсц дому до Фиренци, до уж збудованей крипти, жителє Равени го скрили и Дантеова крипта нєшка у тим городзе

Равена нєшка полна живота котри ше чувствує на єй улїцох, по кафеох, аперитив барох, малих фамилийних ресторанох, чувствує ше шор и мир, людзе дружелюбиви и єст вельо пешацки зони, шицко вочи туристом. И нєшка у Равени исную мали ремеселнїцки дутяни у котрих ше правя сучасни мозаїки. На самим одходу зоз Равени нащивюєме и Теодориков мавзолей, крипту єдного Варвара, хтори ше находзи у парку, на єдней чисцини. Мавзолей збудовани зоз каменя хтори принєшени зоз околїска Врсара у Истри, ище єдна наша вяза зоз Равену, а закрити є зоз каменьом чежким 300 тони. Випатра велїчезно, алє и покус жимно. Гоч Равена нє найпознатша италиянска туристична дестинация, информовани туристи нащивюю тот город, бо у Равени найкрасши европски мозаїки, а у нєй и Дантеова крипта. Равена нє вельки город и шицки памятнїки зоз прешлосци мож нащивиц у єдним дню.■

РУСКЕ СЛОВО 25

ДУХОВНИ ЖИВОТ ПРИВИТАНА ИКОНА И МОЩИ БЛАЖЕНЕЙ ЙОСАФАТИ ГОРДАШЕВСКЕЙ У ВОДИЦИ

МОЛИТВА ЗА ДУХОВНУ МОЦ На швето пророка Илиї, 20. юлия, у Марийовим святилїщу Водици парохиянє з Руского Керестура мали нагоди поклонїц ше и Путуюцей икони и мощом блаженей ш. Йосафати Гордашевскей, а по конєц тижня и у манастирскей каплїци провинцийного дому шестрох служебнїцох. Службу Божу у Водици предводзел домашнї капелан о. Михайло Шанта, а сослужел кулски капелан о. Платон Салак ЧСВВ, хтори перше споведал. У часци представяня путуюцей икони ш. Йосафати присутни бул и домашнї парох о. Михайло Малацко. Пред початком Служби шестри зоз шпиванку шветочно принєсли Путуюцу икону своєй сосновательки и поставели ю опрез пристола у лєтнєй водицовей каплїци дзе стала цали час. Наказовал о. Шанта, та ше з нагоди швета здогаднул на живот и вельку виру старозавитного пророка Илиї, хтора и нєшкайшим вирним може буц приклад и инспирация у каждодньовим християнским живоце упованя на Господа Бога вше, та и у найчежших и на око безвиходних ситуацийох. Вон тиж поволал вельке число присутних же би з молитву приступели и поциловали икону блаженей шестри

о хторей на концу Служби бешедовали ш. Михаїла Воротняк и ш. Вероника Крйока, а у присустве велїх ш. служебнїцох з манастира у Керестуре, Коцуре и Кули, вєдно з провинцийну настоятельку ш. Веронику Гралюк. Як наглашела ш. Михаїла, нарок ше наполнї 90 роки як ш. служебнїци пришли до Руского Керестура, а тиж и 125 роки од снованя їх монашескей заєднїци хторей ш. Гордашевска була сооснователька. То и причини же би прейг єй путуюцей икони вирни цо баржей упознали духовни аспекти єй живота на основи шведоченьох єй сучашнїкох. Як наглашене, духовносц ш. Йосафати була євхаристийна и мариянска, а приклад єй святосци доступни каждому и у нєшкайших часох. – Ш. Йосафата ше учела робиц кажду роботу з полним шерцом, цо барз єдноставно, алє и нє лєгко витвориц, а єй служенє так поставало єй молитва – визначели монахинї. Вони потим поволали шицких присутних же би з духовним намиреньом за себе и своїх ближнїх приступели поциловац икону з мощами ш. Йосафати, хтора, як наглашене, ма окремну духовну моц и виволує заступнїцтво блаженей шестри за тоти потреби. М. Афич

У НОВИМ САДЗЕ

ПОМОЦ ЗА ЛАСКИ БОЖО Фото: В. В.

У грекокатолїцкей церкви у Новим Садзе внєдзелю привитана икона и мощи монахинї блаженей Йосафати

26 РУСКЕ СЛОВО

Гордашевскей, на богослуженьох хтори служел парох о. Юлиян Рац. – Живот нашей блаженей ш. Йосафати нам бешедує же ше нє виплаци жиц лєм за тот швет, алє за живот вични з Богом и у любови. Упознайме святих, вони нам помагаю же бизме лєгчейше дошли до ласкох и вичного живота – гварел о. Рац. После Службох модлєни пацерки до блаженей ш. Йосафати, у хторих ше, медзи иншим гвари: „Блажена Йосафато, ти цо през цали свой жемски живот помагала хорим, слабим, безнадїйним и духовно опущеним, вислухай нас, цо ше модлїме до Тебе”. Монахинї служебнїци Нєпорочней Дїви Мариї подробнєйше упознали присутних зоз животом блаженей М. Г. К. Йосафати, а вирни циловали єй икону. 29. ЮЛИЙ 2016.

ДУХОВНИ ЖИВОТ НАДЬОВО З БАЧИНЦОХ ДОСТАЛИ ОСОБНИ ПАПСКИ БЛАГОСЛОВ

НАЙВИСШЕ ПРИПОЗНАНЄ ЗА „ЗЛАТНУ СВАДЗБУ” Малженска пара Верунка и Данил Надь з Бачинцох тот рок буду паметац по означованю велького ювилея – 50 роки малженства, и особним папским благослову за їх „златну свадзбу”, хтори додзелює Папска апостолска пенитенцерия з Ватикану. Бачински парох о. Дарко Рац им тото окремне припознанє шветочно придал у бачинскей церкви. – Анї зме ше нє наздавали же наш ювилей означи и таке високе припознанє хторе ше ридко достава. Парох о. Дарко на Служби Божей пречитал же зме достали папски благослов и то за нас барз значне. Ми прето барз подзековни. Источашнє то припознанє шицким вирним на тим просторе, а нам обовязка ище баржей служиц нашей Церкви –гварели щешлїви Верунка и Данил Надь, хтори и член Церковного одбору. Верунка активна на Службох Божих у шпиваню и подзековна є же ю и Оленку Кишову, Єлку Папуґову, Славицу Папуґову и Єлену Загорянскову учели церковному шпиваню Анґела Канюх и Маґда Страценскова. – Зберали зме ше на парохиї, а помагал нам и наш парох же бизме лєпше научели шпивац. За дакус вецей як єден мешац ученя звладали зме шпиванє цалей Служби

Божей, шпиваме и панахиди и цо уж треба. Прешло тому уж и три роки як зме ше научели шпивац. Тиж, ми жени ше стараме и о красному випатрунку церкви, пораєню и прикрашованю, поряднє през рок и за векши швета, кед церква ище красша – гвари Верунка. Вл. Дї.

НОВИ ВЕРБАС

У ОСИЄКУ

ПОДАРОВАНИ ШМАТИ ЗА ЦЕРКОВНЇКА

ДОЧАСОВО МОНАШЕСКИ ЗАВИТИ Ш. ЛАВРЕНТИЇ

Грекокатолїцка парохия св. Владимира у Новим Вербаше тих дньох достала нови шмати за церковнїка, хтори благословел парох о. Иґор Вовк. Шмати хтори церковнїк будзе облєкац у церкви подаровала фамелия Надь зоз Вербасу. На тот способ церковна заєднїца у Новим Вербаше пририхтанша за свой Кирбай и швето св. Владимира, 28. юлия. Т. Х.

29. ЮЛИЙ 2016.

У манастирскей каплїчки шестрох Василиянкох у Осиєку, 19. юлия, на швето св. Макрини – соутемелїтельки монашскей заєднїци ЧСВВ, Леся Исик положела дочасово монашески завити и вжала мено шестра Лаврентия. Народзена є у України, у месце Бильче у Львовскей обласци. Тоту нєкаждодньову подїю провадзела и мала грекокатолїцка заєднїца у Осиєку, а Службу Божу служели штирме священїки – домашнї парох о. Любомир Стурко, славонскобродски парох о. Александар Хмиль, будуци райовоселски парох о. Олеґ Закалюк, док завитни обряд водзел грекокатолїцки парох з Ястребарского о. Милан Стипич. Пред олтар, дзе покладала завити и облєкла монашеске облєчиво, Лесю провадзели маґистра ш. Терезия Сапун и провинциялна ш. Анастазия Питка. До чину святого

Василия Велького уж скорей вошла власна шестра ш. Лаврентиї, ш. Януария, котра тераз на служби у Києве. Службу Божу шпивали шестри Василиянки, потим ш. Лаврентия присутним подзелєла памятни обращики, а вони єй повинчовали з многолїтствийом. А. Балатинац

РУСКЕ СЛОВО 27

Дня 22. юлия 2016. року занавше пошол до вичносци наш мили супруг, оцец и дїдо

ВАСИЛЬ МУДРИ (1930–2016) зоз Шиду З вельку любову, почитованьом и щиру подзековносцу за шицко цо нам нєсебично даровал, вично го будземе чувац у найкрасших памяткох. Його наймилши: супруга Мелания, дзивка Мелания зоз свою фамелию и син Борис зоз свою фамелию. Най спочива у мире Божим! Дня 22. юлия 2016. року занавше нас охабел наш длугорочни сотруднїк, редактор дзецинского часописа Заградка” и ” писатель

ВАСИЛЬ МУДРИ (1930–2016) зоз Шиду

З почитованьом ше на ньго будзе здогадовац Колектив НВУ Руске слово” ”

НА ЗДОГАДОВАНЄ Пред роком – 30. юлия, шмерц нам одняла нашого милого супруга и оца ЮЛИЯНА ДЖУНЮ МАМБУ електроинсталатера (1944–2015) з Руского Керестура

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 24. юлия 2016. року зохабела нас мила мац, швекра и баба и пошла на вичне спочиванє

АМАЛИЯ ГОРНЯК народзена Циґанїк (1942–2016) З Руского Керестура з любову и почитованьом памятку на ню буду чувац дзивка Славка, жец Ярослав и унуки Милица и Ивана Спочивайце у мире Божим!

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 24. юлия 2016. року занавше мас зохабела наша мила мац

АМАЛИЯ ГОРНЯК (1942–2016) з Руского Керестура З любову и почитованьом памятку на ню у своїх шерцох навики буду чувац син Янко и нєвеста Снежана Спочивайце у мире Божим!

Дня 22. 07. 2016. напущела нас мила мац и баба

НАТАЛА НАДЬМИТЬО народзена Катона (1925-2016) з Руского Керсетура Ожалосцена дзивка Наташа и унуки Сандра и Саша котрих безгранїчно любела и чувала, за котрих жила. Остали глїбоки памятки котри буду чувац шицку любов медзи унуками и їх бабу. Дня 22. 07. 2016. зохабела нас наша мила мац, баба и прабаба

НАТАЛА НАДЬМИТЬО народзена Катона (1925-2016) з Руского Керсетура

После твойого одходу, хиби нам радосц заєднїцкого живота хтору ши нам нєсебично давал док зме були зоз тобу. Твойо наймилши: супруга Персида, син Саша и дзивка Єлена Спочивай у мире Божим!

Нє забудземе нїґда шицку любов котру пестовала за нас и нєсебично ю даровала своїм дзецом, унуком и праунуком, за нїх жила и у котрих ше цешела. Син Славко, нєвеста Веселка, унук Желько зоз супругу Флавию, унука Тамара зоз супругом Боґданом и праунуки Катарина, Ема и Александра

НA ЗДОГАДОВАНЄ Дня 30. юлия 2016. року наполнює ше рок як нє з нами наш брат и кум

Дня 22. 07. 2016. зохабела нас моя мила шестра зоз котру сом у живоце дзелєла шицки радосци и муки.

ЮЛИН ДЖУНЯ (1944–2015) з Руского Керестура З почитованьом на твою доброту, памятки на це навики буду чувац шестра Мария зоз супругом Юлином, кумчата Юлиян зоз супругу Сенку и дзецми Сандру и Саню, Златко зоз супругу Терезку и дзецми Валентину и Лидию Дудашово Спочивай у мире Божим!

28 РУСКЕ СЛОВО

НАТАЛА НАДЬМИТЬО народзена Катона (1925-2016) з Руского Керсетура Цали живот зме були вязани як прави шестри, помагали єдна другей и цешели ше у обидвох фамилийох. Шмерц нас роздвоєла, алє верим же ше ознова стретнєме. Ожалосцени шестра Славка зоз дзивками Весну и Таню и їх фамелиями.

29. ЮЛИЙ 2016.

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 23. юлия 2016. року ше наполнєли шейсц мешаци як ме напущел мой мили супруг

НА ЗДОГАДОВАНЄ

САШО ПАП (1982–2016)

САША ПАП (1982–2016) з Руского Керестура Прешли шейсц длуги мешаци як ме нєсподзивано занавше зохабел. Остали лєм слизи и боль у шерцу. Твой ошмих и доброта останю у моїх памяткох. Ти вше ту у моїх думкох, шерцу и молитви. Ожалосцена супруга Мака Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 29. юлия 2016. року наполнює ше єден рок як престало дуркац шерцо нашого милого

МИХАЛА КИША (1964–2015) З Руского Керестура

Сашу нєт уж шейсц мешаци. Бул нам добри як хлєб, нїжни и красни як квет, а вредни як пчолка. Покля жиє тото нє забудзе и навики будзе за нїм жаловац шестра Сена и єй фамелия Най спочива у мире Божим! НА ЗДОГАДОВАНЄ

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 23. юлия 2016. року наполнєли ше 6 мешаци як ме зохабел и пошол до вичносци мой мили брат

Днї преходза, а смутки оставаю. Нїґда це нє забудземе. Твоя супруга Таня и наймилши син Мижо, мац Мария, брат Юлин зоз фамелию и брат Янко зоз фамелию Спочивай у мире Божим!

САША ПАП (1982–2016) з Руского Керестура Днї лєца, шейсц мешаци як ши нє з нами швидко прешли, а боль у моїм шерцу вше векши. У каждей хвильки ши зо мну, вше у думкох моїх, брацику мой. Занавше це будземе любиц и чувац: шестра Светлана зоз супругом Предраґом и дзецми Миляном и Душаном Спочивай у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 29. юлия 2016. року наполнї ше єден жалосни рок як нє з нами наш мили жец и шовґор

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 30. юлия 2016. року наполня ше пейц роки як вецей нє з нами

МИХАЙЛО КИШ (1964–2015) з Руского Керестура Памятку на ньго будзе чувац мац Козарова, Борис Козаров зоз супругу Ану и фемелию Спочивай у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 29. юлия 2016. року наполнї ше єден жалосни рок як нє з нами наш мили супруг и оцец

МИХАЙЛО КИШ (1964–2015) з Руского Керестура Навики останєш у наших шерцох и думкох. З любову и почитованьом красни памятки на ньго чуваю супруга Тат`яна и син Мижо Спочивай у мире Божим!

САША ПАП (1982–2016) з Руского Керестура Нє можем найсц слова потїхи у тих чежких хвилькох, хибиш ми барз мой мили брату. Чежко жиц зоз больом у шерцу, вшадзи це глєдац, а нїґдзе нє найсц. Твоя шестра Мария зоз Дюком Спочивай у мире Божим!

ЖЕЛЬКО НАДЬ (1982–2011) з Руского Керестура Найкрасши памятки на ньго навики буду чувац родичи Мижо и Оленка, шестра Марина, брат Мирко зоз супругу Таню и дзецми Виктором и Тонийом Най спочива у мире Божим!

НА ЗДОГАДОВАНЄ Того року ше наполнєли 6 роки Того року ше наполнєли 6 роки як Того року ше наполнєли 13 роки як нас охабел оцец, дїдо и прадїдо нас охабела наша мац, баба и прабаба як нас охабел супруг, оцец и дїдо.

ДЖУНЯ МИРОН ДЖУНЯ ИРИНА (1924-2016) (1927-2016) З Руского Керестура З Руского Керестура Найкрасши памятки на ньго чу- Найкрасши памятки на ню чува ва дзивка Фемка зоз дзецми и їх дзивка Фемка зоз дзецми и їх фафамелиями. мелиями.

29. ЮЛИЙ 2016.

ДЮРА ПАПУҐА (1940-2003) З Нового Саду Будземе го вично чувац у шерцу и души. Супруга Фемка зоз дзецми и їх фамелиями.

OGLA[OVANW 021/6613-697, 021/ 6624/708 e-mail: ruske.redakcija@gmail.com

РУСКЕ СЛОВО 29

IN MEMORIAM Дня 28. юлия 2016. року наполнюю ше 10 роки як нас нєсподзивано зохабел наш премили тато, єдини син, брат и бачи

ИРИНЕЙ КОЛОШНЯЇ - НЕЙО (1963–2006) з Руского Керестура

Мили тату, нєсподзивано ши пошол од нас, охабел нас малих без твойого ошмиху, попатрунку полного з любову, без нїжней оцовскей руки хтора би погласкала, облапела и поцешела, без устох хтори би дали поцилунок и пораду. Дзекуєме ци за тот крадки час хтори ши препровадзел з нами и престар свою любов и бриґу за нас, над нас. Премили єдини сину, дзешец смутни роки без твойого гласу и ошмиху, слизи ше уж и суша, а боль исти як кед ши занавше пошол на драгу з хторей ше нїхто нє враца. Нєт того часу хтори загої тот боль. Єдини наш брацику любени, охабел ши свойо шестри котри смуткую без твойого ошмиху, бистрого попатрунку полного з любову. Чежко без тебе брацику. Любиме це, а слизи и боль зме глїбоко скрили до шерца же бизме могли жиц зоз краснима памятками на тебе. Шицки ци дзекуєме же ши постоял, же ши нас любел и бул наш. Останєш жиц у наших памяткох и любови ґу тебе. Твойо премили дзеци Александар, Даниєла и Дияна зоз заручнїком, ожалосцена мац Гелена, оцец Ириней, шестри Славка зоз сином и Весна зоз фамелию Єдини наш, спочивай у мире Божим и най це ангели чуваю! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Прешли три смутни роки як нас зохабеела наша шестра и нина

МЕЛАНА АРВА народзена Дудаш (1934–2013) з Руского Керестура Памятку на ню чуваю шестра Натала и шовґор Дюра Колошняйово, Владо, Сена и Даниєлка Колошняйово, Ната, Михал и Иван Рацово и Оленка, Славо, Антоний и Адриян Колошняйово Спочивай у мире Божим! НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 24. юлия 2016. року наполнє- Дня 25. децембра 2016. року нали ше 15 роки як нє з нами наша полня ше 20 роки як нє з нами наш мили оцец, дїдо и прадїдо мила мац, баба и прабаба

МИХАЛ НАДЬ (1929–1996)

ЄЛКА НАДЬ (1928–2001)

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 12. юлия 2016. року наполнєли ше 25 смутни роки як нас занавше зохабела наша мила мац, швекра, баба, прабаба и чукунбаба

ЛЕОНА БАРАН (1922–1991) з Руского Керестура Памятку на твою любов и доброту навики буду чувац син Мирон, дзивка Марча, нєвеста Фема и їх фамелиї Спочивай у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 25. юлия 2016. року наполнєли ше два смутни роки як нє з нами наш мили брат

ЯНКО БАРАН (1950–2014) з Руского Керестура Памятку на твою любов и доброту навики буду чувац брат Мирон и шестра Марча зоз фамелиями Спочивай у мире Божим!

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 4. авґуста 2016. року наполня ше дзешец роки як нє зоз нами наша мац, баба и прабаба

МЕЛАНИЯ ХРОМИШ (2006 – 2016) з Нового Орахова

з Руского Керестура Красни памятки на нїх чуваю їх наймилши Най спочиваю у мире Божим!

30 РУСКЕ СЛОВО

Памятку на єй доброту и любов вично чуваю син Кимо, нєвеста Марча и єй унуки и праунуки

29. ЮЛИЙ 2016.

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 1.авґуста 2016. року наполня ше шейсц смутни мешаци як зос того швета до вичносци пошла моя мила супруга, мац, швекра и баба

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 27. юлия 2016. року наполнєл ше єден жалосни рок як вецей нє з нами

НАТАЛИЯ РЕГАК народзена Ґовля (1947–2016) з Вербасу

ЯКИМ БИРКАШ (1933–2015) з Руского Керестура

Памятки на тебе, твою любов и доброту навики будземе чувац у своїх шерцох. Навики ожалосцени твой супруг Яким, синове Звонко и Златко, нєвеста Лепосава и унуки Дарко, Марина, Даниєла и Никола. Спочивай у миру Божим! Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основи члена 10. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о поднєшеней вимоги за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта Ношитель проєкта Д. О. О. „ЮҐОПАН” EXPORT-IMPORT, Нови Сад, улїца Ветернїцка 46а, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта „Преширенє капацитету проєкта постояцого складзиска нєопасних одруткох”, улїца Ветернїцка 46а у Ветернику, на катастерскей парцели число 3773/4, К.О. Ветерник, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110, Нови Сад, роботни днї од 10 до 15 годзин. Шицки заинтересовани, у чаше 10 днї од дня обявйованя того обвисценя, можу дац свойо думанє у писаней форми на адресу Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду.

MALI OGLA[KI НА ПРЕДАЙ або черанє за жем, викендица. Красна, нє велька (сутерен, прижемє, поверх), блїзко при Новим Садзе на Фрушкей Гори, при Раковцу, нєдалєко од Дунаю, красни попатрунок, добра драга. Мобилни: 064/37 57 946. *** ВИДАВАМ намесцени квартель – 40 квадратни метери, блїзко при рускей церкви у Новим Садзе. Тел: 069/179 69 08. *** DIHTOVANW oblakoh i dzveroh zoz neopren-}umu. Telefon: 063/8238-767. PRAVIME po meri roletni i garmonikovo dzveri. Tel: 063/8238-767 i (025) 58-27-710. *** ВЛАГА? Изолуєме влажни хижи. 063/440-470; 063/102-41-14.

29. ЮЛИЙ 2016.

Красни памятки на це и твою любов и доброту навики буду чувац твойо наймилши꞉ супруга Мелана, син Кимо, нєвеста Соня и унуки Марина и Валентина Спочивай у мире Божим!

Городска управа за защиту животного штредку, на основи члена 29. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї” число 135/04 и 36/09), обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о принєшеним ришеню з хторим дата согласносц на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта – радио базней станїци мобилней телефониї – „НС2070_01 НС_Нови Сад_Темеринска” Ношитель Проєкта „VIP MOBILE” D.O.O., Нови Беоґрад, Младежских бриґадох 21, поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта – радио базней станїци мобилней телефониї „НС2070_01 НС_Нови Сад_Темеринска” у Улїци Карадьордєва 29, на катастерских парцелох число 4422 и 4423 К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад. После запровадзеного поступку и предлогу Технїчней комисиї, Городска управа за защиту животного штредку дня 20. юлия 2016. року принєсла ришенє число VI-501343/16, зоз хторим дата согласносц на предметну Студию. З цильом обвисцованя заинтересованей явносци текст ришеня обявює ше у цалосци: Городска управа за защиту животного штредку, на основи члена 24. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, ч. 135/04 и 36/09) и члена 192, пасус 1 Закона о общим управним поступку („Службени новини СРЮ” число 33/97 и 31/01 и „Службени глашнїк РС” число 30/10) и члена 11, 34. и 36. Одлуки о Городских управох Городу Нового Саду („Службени новини Городу Нового Саду”, число 52/08, 55/09, 11/10, 39/10, 60/10 и 69/13), поступаюци по вимоги ношителя проєкта „KODAR INŽINJERING” D.O.O. зоз Беоґраду по овласценю ношителя проєкта „VIP MOBILE” D.O.O., Нови Беоґрад, Младежских бриґадох 21, у поступку одлучованя о даваню согласносци на Студию о преценьованю вплїву застатого стану на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС2070_01 НС_Нови Сад_Темеринска”, после запровадзеного поступку и звиту технїчней комисиї, приноши

РИШЕНЄ

1. Дава ше согласносц на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок за проєкт базней станїци мобилней телефониї „НС2070_01 НС_Нови Сад_Темеринска” у Улїци Карадяордєва 29, на катастерских парцелох число 4422 и 4423 К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад, ношитель Проєкта „VIP MOBILE” D.O.O., Нови Беоґрад, Младежских бриґадох 21, 2. Обовязує ше Ношитель проєкта же: – проєкт виведзе у складзе зоз приложену документацию и условиями и мирами защити хтори утвердзели други овласцени орґани и орґанизациї, а дати су у прилогу Студиї; – обезпечи условия и запровадзи мири за зоперанє, зменшованє лєбо одклоньованє чкодлївих вплївох на животни штредок, хтори єст у Студиї, поглавє 8, „Опис мирох з цильом зопераня, зменшованя лєбо одклоньованя каждого значнєйшого чкодлївого вплїву на животни штредок”; 3. Ношитель проєкта длужни обезпечиц вивершованє програми нєпреривного провадзеня у складзе зоз важацима предписанями хтори дефиновани зоз поглавйом 9, „Програма провадзеня вплїву на животни штредок ”, и же податки достати зоз мониторинґу доручи Аґенциї за защиту животного штредку, Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду и Городскей управи за инспекцийни роботи – Обласц инспекциї за защиту животного штредку; 4. Наклада ше ношительови проєкта же у случаю реконструкциї и пременки технїчних характеристикох базней станїци зоз точки 1. того ришеня поднєше вимогу компетентоному орґану за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок.

ОБГРУНТОВАНЄ

Подприємство „KODAR INŽINJERING” D.O.O. зоз Беоґраду по овласценю ношителя проєкта „VIP MOBI-

LE” D.O.O., Нови Беоґрад, Младежских бриґадох 21, поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта – радио базней станїци мобилней телефониї „НС2070_01 НС_Нови Сад_Темеринска” у Улїци Карадьордєва 29, на катастерских парцелох число 4422 и 4423 К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад. З проєктом предвидзена реконтрукция иснуюцей базней станїци и то так же будзе поставена тросекторна антенска система за обсяги DCS 1800, UMTS 2100 и LTE 1800. У каждим секторе постави ше єдна панел антена типа К742236 продукователя Kathrein за закриванє у обсягох DCS 1800 и LTE 1800 (єдна антена по секторе), а за обсяг UMTS 2100 будзе ше хасновац антена К742215 продукователя Kathrein (єдна по секторе). Плановани азимути антенох виноша 70 ступнї, 190 ступнї и 320 ступнї, респективно по секторох за обидва системи. Конфиґурация примодавача базней станїци за систему DCS 4+4+2, за UMTS 3+3+3 а за LTE 1+1+1. У складзе зоз Законом о преценьованю вплїву на животни штредок и Правилнїком о поступку явного увида, презентациї и явней розправи о студиї о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, число 69/05) запровадзени поступок преценьованя вплїву на животни штредок и обезпечене участвованє заинтересованих орґанох и орґанизацийох и явносци. У законским термину, хтори предвидзени за явни увид, Студия о преценьованю вплїву проєкта на животни штредок була виложена у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку по 12. юлий 2016. року. Под час тирваня явного увиду нє доручени думаня и зауваги у писаней форми на Студию о преценьованю вплїву проєкта на животни штредок з боку заинтересованих орґанох, орґанизацийох и явносци, анї нє було винєшени думаня заинтересованєй явносци под час презентациї и явней розправи хтора отримана 13. юлия 2016. року, цо констатоване у записнїку число VI-501-343/16 од 13. юлия 2016. року. Зоз ришеньом о образованю и менованю предсидателя и членох технїчней комисиї за оцену Студиї о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС2070_01 НС_Нови Сад_Темеринска” у Улїци Карадьордєва 29, на катастерских парцелох число 4422 и 4423 К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад, ношителя проєкту D.O.O. Нови Беоґрад, Младежских бриґадох 21, число VI-501-343/16 од 16. юния 2016. року, формована Технїчна комисия за оценьованє Студиї о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта, хтора випитала Студию о преценьованю вплїву и после запровадзеного, зоз законом утвердзеного поступку, о своєй роботи тому орґану доручела звит число VI-501-343/16 од 20. юлия 2016. року, зоз оцену предметней Студиї о преценьованю вплїву и зоз предлогом же ше на исту да согласносц. Зоз увидом до комплетней документациї, после запровадзеного поступку и звиту технїчней комисиї констатоване же Студия зробена у складзе зоз Законом о преценьованю вплїву на животни штредок, Правилнїком о змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, число 69/05) и Ришеньом о потреби преценьованя вплїву и о одредзованю обсягу и змисту студиї число VI-501-1035/15 од 23. фебруара 2016. року, хтору принєсла Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду. Кед ше Проєкт реализує у складзе зоз технїчну документацию и кед ше випочитує шицки предвидзени мири за зменшованє лєбо зоперанє чкодлївих вплївох на животни штредок зоз точки 2. и 3. того ришеня, робота обєкта нє будзе значнєйше загрожовац животни штредок. На основи горе наведзеного ришене як у диспозитиве. Поука о правним лїку: Тото ришенє конєчне у управним поступку. Процив того ришеня ношитель Проєкта може порушац управни спор пред Управним судом 30 днї од дня приманя ришеня, а заинтересована явносц 30 днї од дня обявйованя обвисценя о принєшеним ришеню у средствох явного информованя.

РУСКЕ СЛОВО 31

Покраїнски секретарият за урбанизем, будовательство и защиту животного штредку, на основи члена 14. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок (“Службени глашнїк РС”, число 135/04), обявює

ИНФОРМАТОР Городска управа за защиту животного штредку, на основи члена 29. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї” число 135/04 и 36/09), обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о принєшеним ришеню з хторим дата согласносц на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта – базней станїци мобилней телефониї – „НСУ228 Футоґ-Заход (UMTS)” Ношитель Проєкта „Телеком Сербия” а.д., Таковска 2, Беоґрад, поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НСУ228 ФутоґЗаход (UMTS)” у Улїци Царици Милици 92, у Футоґу, на катастерскей парцели число 2130 К.О. Футоґ, Город Нови Сад. После запровадзеного поступку и предлогу Технїчней комисиї, Городска управа за защиту животного штредку дня 21. юлия 2016. року принєсла ришенє число VI-501-341/16, зоз хторим дата согласносц на предметну Студию. З цильом обвисцованя заинтересованей явносци текст ришеня обявює ше у цалосци: Городска управа за защиту животного штредку, на основи члена 24. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, ч. 135/04 и 36/09) и члена 192, пасус 1, Закона о общим управним поступку („Службени новини СРЮ” число 33/97 и 31/01 и „Службени глашнїк РС” число 30/10) и члена 11, 34. и 36. Одлуки о Городских управох Городу Нового Саду („Службени новини Городу Нового Саду”, число 52/08, 55/09, 11/10, 39/10, 60/10 и 69/13), поступаюци по вимоги „Телеком Сербия” а.д., Таковска 2, Беоґрад, у поступку одлучованя о даваню согласносци на Студию о преценьованю вплїву застатого стану на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї – „НСУ228 Футоґ-Заход (UMTS)” у Улїци Царици Милици 92, у Футоґу, на катастерскей парцели число 2130 К.О. Футоґ, Город Нови Сад, после запровадзеного поступку и звиту технїчней комисиї, приноши

РИШЕНЄ

1. Дава ше согласносц на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок за проєкт базней станїци мобилней телефониї – „НСУ228 Футоґ-Заход (UMTS)” у Улїци Царици Милици 92, у Футоґу, на катастерскей парцели число 2130 К.О. Футоґ, Город Нови Сад, ношителя проєкта „Телеком Сербия” а.д., Таковска 2, Беоґрад. 2. Обовязує ше Ношитель проєкта же: – проєкт виведзе у складзе зоз приложену документацию и условиями и мирами защити хтори утвердзели други овласцени орґани и орґанизациї, а дати су у прилогу Студиї; – обезпечи условия и запровадзи мири за зоперанє, зменшованє лєбо одклоньованє чкодлївих вплївох на животни штредок, хтори єст у Студию, поглавє 8. „Опис мирох з цильом зопераня, зменшованя лєбо одклоньованя каждого значнєйшого чкодлївого вплїву на животни штредок”; 3. Ношитель проєкта длужни обезпечиц вивершованє програми нєпреривного провадзеня у складзе зоз важацима предписанями хтори дефиновани зоз поглавйом 9. „Програма провадзеня вплїву на животни штредок ” и же податки достати зоз мониторинґом доручи Аґенциї за защиту животного штредку, Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду и Городскей управи за инспекцийни роботи – Обласц инспекциї за защиту животного штредку; 4. Наклада ше ношительови проєкта же у случаю реконструкциї и пременки технїчних характеристикох базней станїци зоз точки 1. того ришеня, поднєше вимогу компетентному орґану за одлучованє о потреби преценьованє вплїву на животни штредок.

ОБГРУНТОВАНЄ

Ношитель Проєкта „Телеком Сербия” а.д., Таковска 2, Беоґрад, поднєсол вимогу за да-

32 РУСКЕ СЛОВО

ванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта – базней станїци мобилней телефониї – „НСУ228 Футоґ-Заход (UMTS)” у Улїци Царици Милици 92, у Футоґу, на катастерскей парцели число 2130 К.О. Футоґ, Город Нови Сад. З проєктом плановане поставянє тросекторней антенскей системи за UMTS обсяг хтори будзе мац вкупно три панел антени, од хторих два продукователя Kat hrein K80010504, єдна за перши и треци сектор и єдна антена продукователя Kat hrein K80010505 за други сектор. Антени буду унапрямени зоз азимутами 10 ступнї (сектор 1), 120 ступнї (сектор 2) и 275 ступнї (сектор 3). Планована конфиґурация примодавача базней станїци за систему UMTS 3+3+3. У складзе зоз Законом о преценьованю вплїву на животни штредок и Правилнїком о поступку явного увида, презентациї и явней розправи о студиї о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, число 69/05) запровадзени поступок преценьованя вплїву на животни штредок и обезпечене участвованє заинтересованих орґанох и орґанизацийох и явносци. У законским термину, хтори предвидзени за явни увид, Студия о преценьованю вплїву проєкта на животни штредок була виложена у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку по 13. юлий 2016. року. Под час тирваня явного увиду нє доручени думаня и зауваги у писаней форми на Студию о преценьованю вплїву проєкта на животни штредок з боку заинтересованих орґанох, орґанизацийох и явносци, анї нє було винєшени думаня заинтересованєй явносци под час презентациї и явней розправи хтора отримана 14. юлия 2016. року, цо константоване у записнїку число VI-501-341/16 од 14. юлия 2016. року. Зоз ришеньом о образованю и менованю предсидателя и членох технїчней комисиї за оцену Студиї о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї НСУ228 Футоґ-Заход (UMTS)” у Улїци Царици Милици 92, у Футоґу, на катастерскей парцели число 2130 К.О. Футоґ, Город Нови Сад, число VI-501-341/16 од 16. юния 2016. року, формована Технїчна комисия за оценьованє Студиї о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта, хтора випитала Студию о преценьованю вплїву, и после запровадзеного, зоз законом утвердзеного поступку, о своєй роботи тому орґану доручела звит число VI-501-341/16 од 21. юлия 2016. року зоз оцену предметней Студиї о преценьованю вплїву и зоз предлогом же ше на исту да согласносц. Зоз увидом до комплетней документациї, после запровадзеного поступку и звиту технїчней комисиї констатоване же Студия зробена у складзе зоз Законом о преценьованю вплїву на животни штредок, Правилнїком о змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, число 69/05) и Ришеньом о потреби преценьованя вплїву и о одредзованю обсягу и змисту студиї число VI-501-71/16 од 25. априла 2016. року, хтору принєсла Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду. Кед ше Проєкт виведзе у складзе зоз технїчну документацию и кед ше випочитує шицки предвидзени мири за зменшованє лєбо зоперанє чкодлївих вплївох на животни штредок зоз точки 2. и 3. того ришеня, робота обєкта нє будзе значнєйше загрожовац животни штредок. На основи горе наведзеного ришене як у диспозитиве. Поука о правним лїку: Тото ришенє конєчне у управним поступку. Процив того ришеня ношитель Проєкта може порушац управни спор пред Управним судом 30 днї од дня приманя ришеня, а заинтересована явносц 30 днї од дня обявйованя обвисценя о принєшеним ришеню у средствох явного информованя.

ОБВИСЦЕНЄ

о поднєшеней вимоги за одлучованє о потреби виробку студиї о преценьованю вплїву на животни штредок

Ношитель Проєкта Вукович Commerce 2015 д. о. о. зоз Ветернику, Улїца Новосадаска драга ч. 106, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкту Баґерованє ричного наношенїска зоз рики Дунай од км 1251+200 до км 1252+700, на часци катастерскей парцели число 3005 КО Петроварадин и на часци катастерскей парцели число 3278/1 КО Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкту мож видзиц у просторийох Покраїнского секретарияту за урбанизем и защиту животного штредку, Булевар Михайла Пупина число 16, Нови Сад (прижемє, канцелария число 39). Шицки заинтересовани, у терминє од 10 днї од дня обявйованя того обвисценя, можу доручиц свойо думанє у писаней форми на адресу Секретарияту. Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду, на основи члена 10. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09), обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о поднєшеней вимоги за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта

„TIM INŽINJERING SISTEM” D.O.O. Нов Сад, Улїца Братох Рибникар число 29 по овласценю ношителя проєкта „AGROMERCATOR” D.O.O. Кисач, Улїца Др Янка Ґомбара число 54, поднєсло вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта „Добудов обєкта комплексу за лаґерованє жита: тампон келия, сушара,аспираторска хижкаповерховосци П+1,елеваторски слуп, силос келия поверховосци П и нови драги”, у Улїци Винїцарскей, у Кисачу, на катастерскей парцели число 863, К.О. Кисач, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110, Нови Сад, роботни днї од 10 до 15 годзин. Шицки заинтересовани, у чаше 10 днї од дня обявйованя того обвисценя, можу дац свойо думанє у писаней форми на адресу Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду. Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду, на основи члена 10 Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09), обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о явним увиду, явней презентациї и явней розправи о Студиї о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта

Подприємство „KODAR INŽINJERING” D.O.O. зоз Беоґраду по овласценю ношителя проєкта „VIP MOBILE” D.O.O. Нови Беоґрад, Младежских бриґадох 21, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта радио базней станїци мобилней телефониї – „НС2062_05 НС_Нови_Сад_Лиман_1”, у Улїци Велька Петровича 10, на катастерскей парцели число 3782 К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110, Нови Сад, роботни днї од 10 до 15 годзин по 22. авґуст 2016. року. У складзе зоз членом 6 Правилнїка о поступку явного увиду, презентациї и явней розправи о студиї о преценьованю вплїву на животни штредок (“Службени глашнїк РС” ч. 69/05) заинтересовани орґани, орґанизациї и явносц под час тирваня явного увиду можу поднєсц зауваги и думаня на студию о преценьованю вплїву у писаней форми Городскей управи за защиту животного штредку. Явна розправа и презентация будзе отримана 23. авґуста 2016. року, у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нови Сад, Руменацка 110, Нови Сад зоз початком на 11 годзин.

29. ЮЛИЙ 2016.

СПОРТ НА НОЦНИМ ТУРНИРЕ ИЩЕ ЗМАГАНЯ ПО ҐРУПОХ

РЕКОРДНЕ ЧИСЛО УЧАШНЇКОХ Традицийни ноцни турнир у малим фодбалу у Руским Керестуре при концу. На турнире бавело рекордне число екипох зоз Руского Керестура и местох зоз околїска. Каждого вечара числена публика мала нагоду уживац у схопних поцагох и ґолох фодбалерох у, так повесц, шицких катеґорийох и возростох. Уж тераз, пред одбавенима финалнима змаганями, мож повесц же турнир сполнєл циль и же бул успушни На ноцним турнире у малим фодбалє у Руским Керестуре ше ище вше бави по ґрупох, а кед хвиля дошлєбодзи, полуфинални и финални змаганя ше одбави по конєц тижня. Як и звичайно, найвецей екипи єст у катеґориї сениорох, дзе остало и найвецей бавиц. – За тераз маме побиднїкох у катеґориї младших пионирох. У тим возросту того року победзела екипа „Кула”, а на другим месце екипа Ф. К. „Искрa” зоз Коцура. У селекциї пионирох дошло ше по полуфинални змаганя, а финални буду одбавени на пияток. Ветеранє тиж дошли по финални змаганя, а за перше, односно друге место буду бавиц екипи зоз Червинки и зоз Руского Керестура – гварел Борис Шайтош, секретар Спортского дружтва „Русин”.

ТАБЛЇЧКИ – ХТО У БАВИСКУ По заключенє того числа „Руского слова”, актуална була шлїдуюца ситуация на таблїчкох и пласмани екипох: Ветеранє: 1. „Червинка” 9 боди, 2. „Русин 2” 9 боди, 3. „Русин 1” 7 боди, 4. „Искра” 4 боди. Младши пионире: 1. „Кула С” 18 боди, 2. „Искра” 12 боди, 3. „King of football” 3 боди, 4. „Клуб 10” 3 боди. Пионире: 1. „Васко де Ґама” 22 боди, 2. „Живоїн значи живот” 17 боди 3. „Л.З.Н” 6 боди, 4 „Бомбардере” 6 боди. При тих трох катеґорийох бавя ше полуфинални змаганя. Сениоре: Од початних 12 екипох, до штварцини финала пласовали ше по 4 екипи з двох ґрупох: Ґрупа А: 1. „Тапетария Еуро” 15 боди, 2. „Бифе Месечина” 12 боди, 3. „Одкуд мува” 9 боди, 4. „Тапетария Мая” 6 боди. Ґрупа Б: 1.„Кумови” 12 боди, 2.„Анґлиа” 12 боди, 3.„Клуб 10” 9 боди, 4. „Божур превоз Кула” 6 боди. Штварцина финала одбавена зоз крижаньом ґрупох, потим шлїдзи полуфинале и на концу финале.

У сениорскей конкуренциї, як и по тераз було найвецей приявени екипи. Дошло ше по фазу випадованя, одбавене єдно змаганє у штварцини финала. Финални змаганя буду одбавени пияток. – Мушим надпомнуц же зме того року мали вецей приявени екипи на наш турнир. Було вецей екипи и зоз Руского Керестура, а и зоз других местох. Можем повесц же зме задовольни зоз тогорочним турниром. Шицко идзе так як плановане. Публика мала нагоду видзиц добри змаганя, а окрем того мали дакус и розваги у тих лєтних дньох. Одволало ше и векше число спонзорох, та маме и векши фонд наградох и за бавячох, а и за нащивительох – ґварел Борис Шайтош. Кажди вечар, як и вше по тераз, за нащивительох котри плаца уходнїци орґанизована томбола, а нащивеносц барз добра, понеже ше кажди вечар преда коло 200 уходнїци. Тогорочни Ноцни турнир у малим фодбалє специфични и по рекордним чишлє учашнїкох. Орґ а ни затор Ноц но го тур ни ру Спорт ске дру жтво „Ру син”. В. Сеґеди

ПРИРИХТОВАНЯ КЕРЕСТУРСКОГО ФК „РУСИН”

У ДРУГЕЙ КОНТРОЛИ ЗВЛАДАНА „СЛАВИЯ” ФК „Русин” - ФК „Славия” (Пиньвиц) 3:2 (2:0) Руски Керестур: Стадион „Русину”, патрачох 100. Судия: Надь. Ґоли за „Русин” дали Грнчяр (з пеналу), Чи-

29. ЮЛИЙ 2016.

змар и Кулич. Жовти картони нє було. Русин: Ж. Орос (Ф. Тома), Ивич, Б. Орос (Кочиш), Кончар, Голик (Барна), Павлович (Ламош), Грнчяр (Малацко), Д. Гарди, Дюканович (Будински), Кулич и Чизмар. У другим контролним змаганю ФК „Русин” внєдзелю, 24. юлия, победзел ФК „Славия” з Пиньвиц зоз 3:2, екипу хтора ше будзе змагац у истей лиґи як „Русин”.

У першим полчаше „Русин” надбавел и доминовал на терену, а у другим госци надбавели Керестурцох, та дали два ґоли – єден зоз шлєбодного, а други з оправдано досудзеного пеналу. Того викенду „Русин” одбави аж два пририхтуюци змаганю – на соботу у Кули, а на нєдзелю у Пиньвиц. Першенство у (новей) Подручней фодбалскей лиґи Зомбор–Бачка Паланка почина 14. авґуста, а розпорядок змаганьох „Русину” на час будзе обявени и у наших новинох. В. Сеґеди

РУСКЕ СЛОВО 33

СПОРТ ФОДБАЛЕР МАТЕЙ КРШИЧ З РУСКОГО КЕРЕСТУРА

ШНЇЄ НА ТРОНУ СЛУХАЦ ГИМНУ Накадзи направел свойо перши крочаї, Матей Кршич з Руского Керестура почал бегац и за лабду. Тераз тот дзевец-рочни талантовани спортиста тренира у Школи фодбалу ОФК „Оджак”, дзе за нєполни два роки посцигнул значни успихи. Найвекши адут му моцне бице з лїву ногу, алє и швидкосц, хтору нашлїдзел од оца Мирослава, бувшого фодбалера – Матей почал бавиц фодбал цалком случайно. Бул раз зо мну кед сом бавел за ветеранох у Лалитю, дзе єден мой пайташ, хторому син бавел у ФК „Текстилац” у Оджаку, видзел же Матей фино бави и поволал го най придзе и вон тренирац. Так шицко почало, концом авґуста пред двома роками – здогадує ше Матейов оцец Мирослав. Кед пошол до Оджаку, Матей нє мал анї єден тренинґ, а уж такой бавел на змаганю. По сле го волали же би пошол тренирац до Школи фодбалу ОФК „Оджак”, дзе и тераз тренира з когуциками – зоз свою, алє и рок старшу ґенерацию. Хваля го же є одлучни и упарти, а гоч на тренинґох и дакус лєнїви, на змаганьох дава шицко од себе. – Ми ше змагаме углавним на турнирох. Я бавим на предку на лївим боку, бо копам з лїву ногу. Вона ми моцнєйша, алє можем дац ґол и з праву, лєм нє так моцно. Ходзиме бавиц до вецей местох и уж мам пайташох по цалей Войводини – цеши ше Матей, хтори ма уж и коло 20 медалї, як и два погари хтори достал за ґолґетера и исто тельо за найлєпшого бавяча. НАЙВОЛЇ ДАЦ ОДЛУЧУЮЦИ ҐОЛ – Пайташе у школи ми гваря „Браво Крле”. Барз любим фодбал. Кед дам ґол, цешим ше, а окреме кед то одлучуюци ґол. Фино ми и кед ми кляпкаю. Напарте ми дакус же попри школи и ученя два раз тижньово ходзим на тренинґи, а през викенд на змаганя, и дакеди ми тото путованє и допиє, алє фодбал нїґда, та нє одцтупим. Же би

34 РУСКЕ СЛОВО

дахто бул успишни фодбалер треба же би верел же кед вистанє, же заш лєм може ище. Нє треба буц себични, бо то тимски спорт – гвари Матей. НЇЧ ИМ НЄ ЧЕЖКО За його успих барз заслужни його родичи, хтори жертвую свой час, алє и досц вельки пенєж же би Матей ходзел на тренинґи и турнири. – Тренинґ му вше почина на седем годзин вечар, та кед ма пополадню школу, позберам го на пол седмей, у авту ше преблєка и идземе до Оджаку, а кед ше врациме дому, та ше ище учи. Кед ма рано школу, вец лєгчейше. Родичи вожа дзеци и на турнири, дзе плациме гориво и котизацию. Досц треба уложиц, а нас мешачно шицко тото кошта и коло 22 000 динари. Менаджере споминали же би го сцели до селекциї репрезентациї Войводини, алє вон ище нє ма досц роки – гвари оцец Мирослав. И мац Марина велька потримовка Матейови, хтора гвари же вон за лабду почал бегац ище у яшелькох. – Кед мал рок, учителька у яшелькох ми гварела же ше шицки дзеци даяк бавя, лєм Матей бега з лабду и же з нього цошка будзе – та най би и було. Алє, и кед нє посцигнє дацо, цошка дожил и научел. Нїґда нам нє будзе жаль, бо би нам баржей було нєправо кед би анї нє пробовал – визначує мац Марина. Як гвари Матей, найвекше дожице му було кед бавели процив „Партизану” и ище их и победзели, як и процив „Чукаричкого”. – Теди сом мал трему пред змаганями, алє их занавше будзем паметац. Навиям за „Барселону”, „Реал Мадрид” и за нашу репрезентацию, у хторей бим любел бавиц док вирошнєм, як и у „Чукаричким”. Облюбени фодбалер ми Кристияно Роналдо, а сон ми же бизме 23. авґуста на интернационалним змаганю у Старей Пазови станули на трон и же би нам грали гимну – гварел на концу Матей з його препознатлївим ошмихом и зоз намесцену фризуру яку ноши и його идол. ■ Мая Зазуляк 29. ЮЛИЙ 2016.

СПОРТ ТРЕНЕР МЛАДШИХ СЕЛЕКЦИЙОХ ФК „ИСКРА” ЖЕЛЬКО САЛОНТАЇ

КОГУЦИКОХ УЧИ ИСЦ НАПРЕДОК, БОРИЦ ШЕ, ПОСТАЦ ЧЛОВЕК У фодбалским клубе „Искра” у Коцуре бавя вецей дзецински ґрупи фодбалерох. За фодбал при хлапцох звичайно од малючка вельке интересованє, та так и у Коцуре коло 25 хлапци поряднє ходза на тренинґи, ґу тренерови Желькови Салонтайови – Уж рок и пол тренирам хлапцох, скорей сом тренирал дзивоцку ґрупу. Кед у питаню дзеци, у клубу маме пионирох од 2002. по 2004. рок, потим маме когуцикох од 2005. по 2007. рок, а тераз маме и младших, по 2009. рок, медзитим, часто дзеци бавя и зоз старшима и зоз младшима – гвари Желько. Дзеци маю тренинґи два раз лєбо три раз тижньово, и през тидзень вше маю даяке змаганє дома лєбо у даєдним околним месце. Рочнє дзеци одбавя коло 20 змаганя. Желько окреме задовольни зоз когуциками хтори того року посцигли добри резултати – треце место на турнире у Червинки на трави, и два други места на бетону, у Червинки и у Руским Керестуре. Тренер ше цеши же тота ґрупа, гоч составена зоз бавячох розличних рокох и схопносци у фодбалу, посцигла таки добри резултати процив наисце моцних екипох як цо поведзме екипа з Бечею лєбо Апатину. Хвильково ше бави турнир у Змаєве на хторим за тераз маю єдну побиду и єдно страцене змаганє, и обчекую добри конєчни резултат. ЗНАХОДЗА ШЕ САМИ Проблеми зоз хторима ше стретаю финансийней природи. Шицко на добродзечней основи, и тренинґи, и здобуванє опреми, лабди вецейраз приноша з дому, а и за превоз ше сами знаходза.

ЯК ТО КЕД ТАТО ТРЕНЕР? Жельков 10-рочни хлапец Оґнєн окреме люби бавиц фодбал, и тренира уж два-три роки. Гвари же док вирошнє, сце буц найлєпши фодбалер и прето ше барз намага буц добри бавяч, и пригваря же тато на тренинґох лєм дакус строги. – Тато нам дава совити кед бавиме змаганя. Перше кажда екипа муши мац тактику, муши ше видзиц хто як бави. Ключ доброго бависка кед себе додаваме лабду, и кед зме добре пририхтани – гвари мали фодбалер, и спомина же добре бавя и його пайташе Лука Дорокхази и Дарян Колошняї, а бависко його екипи би положел до штредку – нє подли зме алє можеме буц и лєпши – гвари. Желько слухаюци синову приповедку пригваря же хлапец любов ґу фодбалу попри оца, нашлїдзел и од мацери хтора ше тиж занїмала з тим спортом, и доклада же после тренинґу, хлапци бависко вше предлужа и на улїчки.

– Дзеци би любели же би кажди дзень було даяке змаганє. За змаганя ше знаходзиме сами, кед идземе даґдзе вонка з валалу, дахто од родичох вожи, лєбо идземе на комбию. Кед бавиме дома, вше дахто од родичох вежнє даяку фляшу соку лєбо даяки „Бананки”, купи по плєскавицу дзецку, мило ми же єст родичох хтори ше сцу уключиц и помогнуц. Гоч можебуц нїхто з нїх нє будзе бавиц фодбал док вирошнє, алє буду людзе. Най ше дзеци розвиваю, учиме их най иду вше напредок, най ше боря за себе. Я им вше гварим же най бавя як кед би бавели прави першенствени змаганя, вец и вони так похопя и наисце ше трудза, бо кажде змаганє важне – гвари Желько. ДЗЕЦИНСКА ЛИҐА Попри того, вельки проблем и же Општина Вербас нє ма свою лиґу. – Щесце же маме пайташох хтори робя з дзецми у других местох, та з нїма бавиме. Хтори екипи ше змагаю у лиґи єден дзень бавя лиґу, а други дзень бавя з нами. Писани ту и вшелїяки петициї и подобне, медзитим нїч ище нє порушане по тим питаню. Вшелїяк же би нам ше з тим отворели и иншаки можлївосци – прешвечени Желько. ■ Т. Ходак

29. ЮЛИЙ 2016.

РУСКЕ СЛОВО 35

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ У КОЦУРЕ

РОК LXXII ЧИСЛО 30 (3691) НОВИ САД, 29. ЮЛИЙ 2016.

РОБОТНA АКЦИЯ МЛАДИХ „ДАЙ И ТИ СВОЮ РУКУ”

■ ИНТЕРВЮ ЗОЗ ДРАҐАНОМ ВЕЛИКИЧОМ ЦЕНА 30 ДИНАРИ

■ „Pact On 2.0”

Фото: Сенка Надь

У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

ПОМОГНЇЦЕ, РОЗПИТАЙЦЕ ШЕ, ПРЕПОЗНАЙЦЕ!

■ ЧИ ЗАГРОЖЕНА

ПАПРИҐАРСКА СЕЗОНА?

Фотоґрафия: K006a_0156P