Issuu

ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ

БЕТЯРЕНЄ НА ЖАТВИ” ”

РОК LXXIII ЧИСЛО 29 (3742) НОВИ САД, 21. ЮЛИЙ 2017.

На „Коцурскей жатви 2017”, отворени Руски дом, а цепли и приємни вечар предлужени з програму за младих „Тамбурованє”. Пред новоотворенима просториями и Домом култури, у центре Коцура, наступел Кабаре „Еротика Рутеника” з Руского културного центру Нови Сад. Публики одшпивали обробени руски бетярски народни шпиванки зоз свойого албуму, хтори вишол як додаток у младежским часопису МАК.

Фото: Вероника Вуячич

Фото: В. Вуячич

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

■ ДОМ И ФАМЕЛИЯ – МЕДИЇ И ДЗЕЦИНСКА БЕШЕДА

ОГЛЯДНУЦЕ НА ПРЕШЛОСЦ оволуєме читачох новинох „Руске слово” же би помогли препознац особи на старих фотоґрафийох. Пре точне идентификованє особох на сликох, хтори маю окремну музейну вредносц, потребна помоц од ширшей явносци. Шицки фотоґрафиї нас тали у дакедишнєй фотоґрафскей роботнї Бру ґошових у Руским Ке рес туре. Кажду фотоґрафию ше подпише зоз одредзену шифру, та кед же препознаце даєдну, лєбо вецей особи на фотоґрафиї, модлїме Вас же бисце явели до Заводу на число телефона 021/548-421, лєбо на мейл: zavod.rusini@gmail.com.

ПОМОГНЇЦЕ, РОЗПИТАЙЦЕ ШЕ, ПРЕПОЗНАЙЦЕ! Фотоґрафия: K006b_0191P

■ „КОЦУРСКА ЖАТВА” И НОВИ РУСКИ ДОМ ЗА ШИЦКИХ

ИНТЕРМЕЦО ЦЕНТЕР МЕСТА И НАЗВИ УЛЇЦОХ

ДЮРДЬОВ Д

Фото: Сандра Саламун

юрдьов ше находзи у Општини Жабель, у стредку Шайкашкей, a у южней часци Бачки. У центре валала находза ше образовни, културни, вирски, та и други обєкти значни Дюрдьовчаном. На крижаню главней драги, у центре змесцени парк котри роздзелєни на штири часци. У єдней ше находзи Основна школа „Йован Йованович Змай” и памятнїк погинутим у войни 1941–1945. року, у другей часци православна церква, памятнїк Криж, имитация памятнїка яки дакеди стал на стред валала на крижаню главней драги. Ту и апатика, будинок Месней заєднїци и Здравствена амбуланта. Вец дзецинске бавилїще, та и пияц котри ше отримує стреду и соботу, а влєце коло пияцу ше вше предава бостан, по хторим валал надалєко познати. Нєдалєко од центра и будинок Културно-уметнїцкого дружтва „Тарас Шевченко”, Руска школа и грекокатолїцка цекрва Рождества Пресвятей Богородици. Руснаци ше до Дюрдьова почали досельовац у другей половки 19. вику. Найвецей Руснацох жиє у Рускей улїци, а у валалє єст и улїца нашого писателя Миколи Кочиша и спортисти Яши Бакова. С. Саламун

Основна школа „Йован Йованович Змай” и памятнїк погинутим у войни 1941–1945. року

2 РУСКЕ СЛОВО

21. ЮЛИЙ 2017.

УВОДНЇК

ЗМИСТ

Пише: Златко КОЛЄСАР, дописователь „Руского слова” з Коцура

■ Тижньовнїк 4–5. Отворени Руски дом у Коцуре 6–7. Комеморация у Поточарох

■ Нашо места 9. Чи будзе робиц фонтана у Керестуре? 11. Пошвецанє церкви у Бикичу

■ Економия 12–13. Проблеми з бостаном у дюрдьовским хотаре

■ Духовни живот 14–15. Тема – Церковни винчаня

■ Култура и просвита 16–18. „Коцурска жатва” 2017. 23. Розгварку зоз Александру Русковски, побиднїцу на „Червеней ружи” 2017.

■ Дом и фамелия 19–21. Медиї и охудобнєна бешеда при дзецох 22. ЖеноблоґИя

■ Мозаїк 24. Волонтерски камп у Руским Керестуре

■ Медзипростор за кафу 26–27. Обзервациї Яна Мезея

■ Людзе, роки, живот 28–29. Фельтон – Як (нє) скапал рокенрол (IV)

■ Информатор

30–34. Оглашки и In memoriam

■ Спорт 35. Ноцни турнир у Керестуре 37. Пририхтованя ФК „Искра”

■ Интермецо 38–39. Хладок и горуци тепши На насловним боку – „Коцурска жатва” 2017. Авторка фотоґрафиї – Вероника Вуячич

НА „ЖАТВИ“ КОЦУРЦИ ДОСТАЛИ РУСКИ ДОМ Тогорочну „Жатву” у Коцуре означела наисце богата програма у рамикох хторей було литератури, танцу, шпиваня, алє тото цо Руснацом у Коцуре принєсла, то отверанє Руского дому. Конєчно, Руснаци у Коцуре буду мац свойо просториї, свою „Матку”, дзе ше годни зазберовац вечарами, на пробох, на секцийох и рижних друженьох. Можебуц красни и ошвижени простор прицагнє младих же би ше активовали и анґажовали у Коцуре, понеже их єст, цо ше указало и на програми котра була пошвецена насампредз младим – „Тамбуранє”. Млади, алє и старши ше позберали у красним чишлє и потримали шпивачки, котри на иновативни способ шпивали обробени руски шпиванки, а после ше млади остали дружиц зоз музику „Жатвового” оркестру до позних годзинох. Сала Дома култури тиж була полна и на централней програми кед учашнїки зоз наших местох танцовали и шпивали, а як награду за красни приказ доставали моцни аплауз и вельку потримовку публики, котрей би сиґурно було ище вецей кед би програма була отримана на лєтней бини, алє понеже остатнї даскельо роки хвиля барз нєстабилна, орґанизаторе ше нє усудзовали ризиковац, та вибрали заварти простор як сиґурну вариянту. Публика през обидва днї Фестивала дзечнє нащивйовала и други провадзаци програми – промоцию кнїжки, виставу у Руским доме и виставу експонатох, як и етно столи. Учашнїки, орґанизаторе „Жатви” и члени наших дружтвох ше на концу другого вечара опущели у веселей атмосфери преславели успишне законченє и тогорочней „Коцурскей жатви” зоз обецунку же ше частейше буду стретац тераз кед маю свойо просториї у Коцуре – у Руским доме!

* ”РУСКЕ СЛОВО” – гласнїк по руски * Виходзи каждого пиятку * Снователь Национални совит рускей националней меншини * Видава НВУ ”Руске слово”, Нови Сад * Перше число вишло 15. юния 1945. року у Руским Керестуре * Адреса: НВУ ”Руске слово”, Булевар ошлєбодзеня 81/7, 21000 Нови Сад * Редакция: заменїк одвичательного редактора Иван Сабадош – редакторе/ки – Дюра Винаї, Мирон Горняк-Кухар, Михайло Зазуляк, Александар Паланчанин, Олена Планчак-Сакач, Славица Фейса, Ясмина Дюранїн; новинаре/ки – Мария Афич, Влада Дїтко, Марина Джуджар, Сандра Саламун, Александра Лендєр, Златко Колєсар * Язична редакторка – Блажена Хома-Цветкович * Технїчна редакторка – Люпка Цвеїч; компютерски обробок – Вероника Вуячич, Мария Гудак, Таня Салонтаї * Телефони: 021/6613-697, 021/6624-708, 021/6623-076; 021/6621-433 * Телефакс 021/528-083 * Предплата за цали рок: у жеми 1 500 динари, а у иножемстве 100 евра * Жиро-рахунок Banca Intesa a.d. Beograd 160-923244-82 * Девизни рахунок 160-0050870024999-53 * Рукописи ше нє враца * Друкує Друкарня ” Maxima graf” Пет роварадин * E-mail: ruske.redakcija@gmail.com * Web site: www.ruskeslovo.com * YU ISSN 0350-4603 * COBISS SR-ID 15915778 * Друковани тираж 2 000 *

Direktorka MARTICA TAMA[ *** Glavni odvi~atelqni redaktor dr BORIS VAR]A

21. ЮЛИЙ 2017.

РУСКЕ СЛОВО 3

СТАНОВИСКА ЧЛЕНОХ НАЦИОНАЛНОГО СОВИТУ РУСНАЦОХ

ПАТЬ О СЕБЕ, БУДЗЕ З ТЕБЕ Пише: Микола ШАНТА, предсидатель КУД „Жатва” зоз Коцура и подпредсидатель Националного совиту Руснацох

Чловек сам себе судьбу скрава. Бог го створел, дал му тернационални, а у сущносци без кореня. А чловек, як и таланти, шлєбодну волю и отримує му живот. А як му рошлїна, без кореня нє ма доброго живота. Дзеци зоз мибудзе у живоце, завиши од нього самого. Кед будзе ро- шаних малженствох нє очкодовани. Вони маю два идентизвивац свойо таланти и чловек будзе щешлїви, бо му тети и треба им дац шансу же би обидва идентитети роталанти прето дати. Най их умножує. Так то и з наро- звивали и збогацовали. Треба дац шансу дзецом же би научели обидва язики, обидва култури. Нє треба подценьодом. Пать о себе, будзе з тебе. Нє може буц щешлїви тот хто себе другим нє дава. Дава- вац власни дзеци же буду обтерховани зоз предметом веюци себе другим, найвецей робиме за себе, за свою душу. цей, та их нє упишеме до рускей класи, або нє буду факултативно учиц руски язик, язик єдного свойого родителя. Бо наша душа, то ми! У тим Руским доме, кажде хто жада може дац себе дру- Держава Сербия нам дава тото право, а ми го нє вше хагим. Велї себе уж убудовали до того Дому. Свою дзеку и снуєме. Пре якиш ирационални причини нє даваме дзецку енерґию, свой труд. Руски дом, то простор и место дзе мо- гевто цо му по Божей правди припада – знац и мацеров и жеме буц тото цо зме, можеме буц таки яки зме створени. оцов язик, и мацерову и оцову културу. Нєшка, як цо и вше було, То Дом дзе нашо дзеци буду Руски дом, то простор и место дзе можеме буц шанса у ученю язикох. Члоучиц свою историю, свой язик, свою културу, свой ме- тото цо зме, можеме буц таки яки зме створени. век кед з мишаного малженТо дом дзе нашо дзеци буду учиц свою историю, ства и зна обидва язики патри лос, писню. То место дзе бусвой язик, свою културу, свой мелос, писню. на швет коло себе як през ду препознавац свойо таланТо место дзе буду препознавац свойо таланти окуляри з двоїма очками, а ти. Дзе буду гевто цо су, же кед зна лєм єден язик, ма окуби свой розум нє видавали ляри лєм з єдним очком и менєй видзи. Нє робме то своїм под аренду. Бо кед ше розум и шерцо видаю под аренду, вец ше и дума як други сцу. И чловек постава цошка ин- дзецом. Нє берме им шансу добре видзиц през свой живот! Жадам же би тот Дом бул место одкаль руши розбудзоваше, а нє гевто як го Бог задумал же би бул. Руски дом створени нє лєм пре дзеци, алє и пре їх ро- нє нашого народу. Як роснул Руски дом, так роснул дух задичох. Же би и вони мали простор дзе учую свойо на єднїцства. У нїм буду мац места шицки добронамирни своїм язику, дзе дацо науча, розвешеля ше, алє зоз людзе, здруженя, орґанизациї. И руски, и мадярски, и сербски, и ромски. Кед ше дакому будує дом, кажде добросвою писню и свою мелодию. Руски дом нам потребни и прето же бизме мали дзе доче- намирни помага. Там було и тераз. кац госцох з далєка и з нашого сушедства, так як цо зме то- Себе до того Дому уж збудовали велї хторим жадам подго року дочекали госцох, братох и шестри зоз Словацкей, зековац. Зоз даяким прилогом, роботу, трудом, донацию. зоз нашей Горнїци, а да Бог же буду приходзиц и зоз Укра- Насампредз ту Национални совит, а потримовку обецала и општина Вербас. Дзекуєм Владимирови Колєсароїни, Польскей, Мадярскей, Румуниї. У нашим валалє єст барз вельо мишани малженства. Цо ви, власнїкови того обєкту на добрей дзеки и коопераприродне, бо жиєме и з другима. Нєт фамелиї дзе дахто у тивносци хтору указал, як и членом Комисиї хтора була роду нє з другого народу. И так уплївуєме єдни на других задлужена за старанє о адаптациї, а то Юлиян Зупко, и збогацуєме ше. Алє, мало бешедуєме о тим же хтори Бернадица Орихан и Микола Ґубаш. Дзекуєм шицким вредносци, хтору културу треба пестовац у тих нових, майстром хтори робели туньше од цени, бо сцели и самладих, мишаних малженствох. Та ше найчастейше анї ми допринєсц. А то: Драґо Шиян зоз унуком, Милан Шипка, Саша и Мирко Медєши, Драґо Дакич зоз сином, єдней нє придава достаточну увагу, та поставаме, нїби, инЮлиян Лазор, Ириней Дротар, екипа майстра Кляїча, Микола Олєяр зоз екипу, Янез Дудаш, Воїслав Ґакович – Ґрґа, Микола, Иван и Алекса Ґубаш, Ґордана Шимун зоз „Итию”, Дюра Макаї, Силво Фейса, Драґолюб Стоянович, Славко Гарди, професор Юлиян Рамач, Силво и Серафина Макаї, Мелания Салонтаї... Окремне подзекованє зме длужни Владимирови Буїлови, хтори задармо поробел водоинсталатерски роботи. У тото мено, на многая и благая лїта жадам тому Дому и тим хтори у нїм буду служиц народу на хасен, а Богу на славу.■ (Бешеда пречитана на святочносци отвераня Руского дома у Коцуре, 14. юлия 2017. року) Становиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово”

4 РУСКЕ СЛОВО

21. ЮЛИЙ 2017.

ТИЖНЬОВНЇК ОТВОРЕНИ РУСКИ ДОМ У КОЦУРЕ

НОВИ ПОРИВ КУЛТУРНОМУ ЖИВОТУ ВАЛАЛА У рамикох манифестациї „Коцурска жатва” у Коцуре отворени Руски дом, простор наменєни на хаснованє дружтвом, секцийом и шицким Коцурцом котри жадаю твориц у култури

а початку „Коцурскей жатви”, пияток, 14. юлия, опрез Руского дому зишло ше красне число Коцурцох котри жадали присуствовац отвераню Дома, алє и видзиц нови просториї. Присутних привитал предсидатель Националного совиту Руснацох Славко Рац: – Мило ми же под час мойого мандату, мам чесц и вельку радосц отвориц Руски дом у Коцуре, место дзе ше буду сходзиц нашо людзе. Жадам же би тот Дом зєдинєл дружтва у Коцуре, же би вєдно творели, алє и же би млади були активнєйши и же би им тоти просториї буду и место дзе ше маю сходзиц и твориц, дало порив же би активно участвовали у роботи за свой народ. Кед у тим Доме будзе живота, то препозна и локална самоуправа и Покраїна, а вец будзе и средства за нови проєкти – визначел предсидатель НС Славко Рац. Плановане же би дзвери Руского дома були отворени кажди вечар, а члени наших дружтвох годни ту отримовац свойо активносци, проби и роботнї. Шиц-

ки котри заинтересовани и жадаю хасновац просториї треба же би ше явели предсидательови КУД „Жатва“ Миколови Шантови, або координаторови Подручней канцелариї Миколови Ґубашови На шветочним отвераню Дома, Шанта шицких присутних здогаднул же хто участвовал у адаптациї Руского дома и визначел же то дом за шицких котри жадаю доприношиц култури и твореню у Коцуре. – Понеже у Коцуре жию вецей национални заєднїци, до Руского дому дзечнє буду прияти шицки котри жадаю крашнє сотрудзовац, дїловац и твориц на хасен култури и свойому народу. Так тот Руски дом, дом Руснацох, Мадярох, Сербох и Ромох же би кажде мал нагоди пестовац свой идентитет, язик, културу и традицию свойого народу – гварел Шанта.

ОПШТИНА ПОМОГНЄ Же Општина Вербас помогнє закончиц и отримовац Руски дом у Коцуре, догварене стреду, 12. юлия, кед делеґация Националного совиту Руснацох и представителє КУД “Жатва” нащивели предсидателя Општини Вербас, Милана Ґлушца. Предсидатель Вивершного одбору Националного совиту Желько Ковач на схадзки гварел же у новим обєкту нєобходна помоц у финансованю системи за зогриванє. Вон винєсол же до обєкта уложенє милион и тристо тисячи динари, алє за ришенє зогриваня потребне ище коло 270 тисячи динари и поднєсол детальни предрахунок о роботох. Тиж, вельо менєй треба за опреманє Руского дому з адекватним мебльом. – Найвекша прикмета Коцура то же ше Коцурци боря за свой валал, зоз тим же го ушорюю и збогацую у каждим смислу. Општина Вербас дзечнє помогнє у тим значним и вельким проєкту. Мушиме мерковац на вас, бо ви меркуєце на нас – гварел предсидатель Општини Милан Ґлушац. Oкрем предсидателя Општини, на схадзки присуствовала и його заменїца Миляна Штулич и подпредсидателька Скупштини општини Вербас Мартица Тамаш, а у мено Националного совиту, попри Ковача, на схадзки були подпредсидатель Совиту Микола Шанта и координатор Подручней канцелариї у Коцуре Микола Ґубаш. А. Лендєр

21. ЮЛИЙ 2017.

Червену пантлїку, зоз хтору и официйно отворени Руски дом, прештригли предсидателє Националного совиту и Општини Вербас, Славко Рац и Милан Ґлушац. Руски дом у Коцуре змесцени у будинку котри по контракту достати на хаснованє на 11 роки. Простор адаптовани, насампредз зоз средствох Националного совиту Руснацох и роботу Коцурцох, а предсидатель Општини Вербас Милан Ґлушац обецал же Општина обезпечи мебель и зогриванє на ґаз. – Ми вше жадаме потримац добри идеї, вербаска општина позната як мултиетнїчни штредок, цо нам окреме мило и тото будземе пестовац и надалєй. Општина Вербас, як зме ше уж и догваряли, потрудзи ше найсц средства же би помогла ришиц проблем зогриваня и опремиц просториї зоз одвитуюцим мебльом цо скорей – визначел предсидатель Општини Вербас Милан Ґлушац. После шветочного отвераня Руского дому коцурски парох о. Владислав Рац го и пошвецел. Як було и плановане ище кед почали роботи у будинку, Руски дом урядово отворени и дати на хаснованє з нагоди „Коцурскей жатви”. Медзитим, остало ище подокончовац дзепоєдни менши роботи. З финансийним планом Националного совиту Руснацох за тот рок за докончованє роботох на будинку у Коцуре опредзелєни 250 тисячи динари.■ Златко Колєсар

РУСКЕ СЛОВО 5

ТИЖНЬОВНЇК ШТРАЙКИ У СЕРБИЇ

ПРЕХОДЗИ ЛЄТО РОБОТНЇЦКОГО НЄЗАДОВОЛЬСТВА? Роботнїки краґуєвацкого Фияту хтори вецей як 20 днї, од 27. юния були у штрайку, врацели ше на роботу после стретнуца з предсидательку Влади Сербиї Ану Брнабич хтора обецала же их держава потрима у прегваркох зоз роботодавательом коло злєпшаня условийох роботи и звекшаня плацох. Премиєрка Брнабич под час тирваня штрайку заступала тварде становиско по хторим бешедовац о злєпшаню положеня роботнїкох мож бешедовац аж док ше враца на роботу и обновя продукцию. На поволанку синдикатох и наяву же су порихтани претаргнуц штрайк, после стретнуца з представителями Штрайкацкого одбору у Краґуєвцу, Брнабичова гварела же Влада Сербиї потрима вимоги синдикатох у розгваркох з руководством медзинародней компанї Фият Крайслер автомобили, хтора од 2009. року двотрецински власнїк подприємства Фият автомобили Сербия,

дакедишнєй Застави. Трецину власнїцтва трима Република Сербия, а ключни анекси контракту о предаваню застави по нєшка нє доступни явносци. Штрайк у Фияту ма вельке значенє понеже обзнанєл систематични слабосци у концепту прицагованя и субвенционованя иножемних инвестицийох, цо стратеґийне опредзелєнє Влади Сербиї у даскельо остатнїх мандатох. Источашнє, роботнїки валєвского „Ґореня” прилапели нове понукнуце менаджмента о суми звекшаня плацох и одступели од наявеного штрайка. Догварене же плаци роботнїком у продукциї буду звекшани за три тисячи динари, шицки заняти достаню звекшанє цеплого оброку за тисяч динари, а за юлий, пре очежани условия роботи, роботнїком у продукциї будзе виплацене и скорей догварене єднократне надополнєнє од три тисячи динари. И у Фияту и у Ґореню и попри роботнїцкого нєзадовольства функционує социялни диялоґ медзи домашню роботну моцу и иножемним инвеститором. Медзитим, найчежши обставини у дакедишнїм ґиґанту „Ґоша” зоз Смедеревскей Паланки дзе штрайк тирва 120 днї, а однєдавна є радикализовани з ступаньом часци роботнїкох до протесту з гладованьом. После поцагованя странского инвеститора, подприємство занятим остало длужне 17 плаци, а вельки длуства и ґу держави. Гоч вецей раз наявйоване ришенє ситуациї и анґажованє Влади Сербиї, штрайк у „Ґоши” остава найдлугши роботнїцки протест у Сербиї у остатнїм чаше. И. С.

6 РУСКЕ СЛОВО

КОМЕМОРАЦИЯ

ЧЛОВЕЧНОСЦ ОПРЕЗ Того року у Сребреници нє були урядово представителє Сербиї, лєм делеґациї гражданских опозицийних партийох. Чи тота политична опция може буц мост медзи подзелєнима народами?

а комеморациї у Поточарох при Сребреници у Бо сни и Герцеґовини хтора отримана прешлого тижня, означена 22. рочнїца траґичних подїйох з юлия и авґуста 1995. року, кед по сле забераня бошняцкей енклави воєни моци бо санских Сербох забили вецей тисячи розоружаних хлопох. Того року зоз Сербиї у Поточарох нє було урядових представительох власци. Присуствовали лєм делеґациї и лидере опозицийних гражданских странкох – Чедомир Йованович и Либерално-демократска партия, и Ненад Чанак и Лиґа социялдемократох Войводини. Лидер Руху шлєбодних гражданох Сербия Саша Янкович жертвом ше поклонєл два днї пред урядову комеморацию. У делеґациї ЛСВ хтора и того року присуствовала на комеморациї, була и народна по сланїца Олена Папуґа хтора потолковала мотив же чом тота партия, чия политика од початку спроцивена идеолоґийом хтори одвичательни за Сребреницу, роками одходза до Мемориялного центру у Поточарох – Странка хторей припадам и зоз хтору одходзим до Сребреници нє рахує кеди и кельо раз там була. Була сом вецей раз вше зоз щиру намиру. Пред Сребреницу кажде муши застац у думкох и роздумац о своїм одношеню ґу шмерци и плачу мацерох над гробами своїх. Будучносц будземе мац кед пребачиме и укажеме щире сочувство. Можебуц то велїм нє потребне, можебуц велї думаю нач нам то, чи ше то є, чи ше з того жиє у тей безроботно сци и борби за каждодньову еґзистенцию. Велї нє похопюю тото порученє. Дзень помиреня, по моїм думаню барз далєко. Медзи людзми велька мержня и хто зна кеди придзе час же би шицки вєдно пошли до Сребреници, Братунцу... При ход пред ста ви те ль ох гра ждан ских стран кох и орґ а ни за ци й ох ци вил но го дру жтва зоз Сер биї у Сре бре ни ци, ви патра, щиро при ви та ни. Мед зи тим, од су ство уря до вих пред ста ви те ль ох дер жа ви по тол ко ва ни зоз ста но ви ском бо шняц ких по ли ти ча рох, алє и тих з мед зи на род ней за єд нї ци, же ше Сер бия ище нє зоче ла з уло гу у во є них подї й ох дзе вед зе шатих ро кох. Оле на Па пу ґа ду ма же то ука зує на кри зу мо ра лу, нє до статок чло веч но сци и ров ноду шносц ґу люд скей тра ґ е диї, алє и страх щиро зро биц тот ґест: – Ище вше тоти котри скраваю державни политики там одходза на силу, прето же муша и док то так нїхто нє годзен намире жиц. Тото же з нашей власци тераз нїхто нє бул у Сребреници виражиц сочувствиє, та и покаянє наисце указує на одсуство чловековей людскосци. Ту думам на людзох, бо власц то людзе, односно шицки тоти цо тоту власц вибрали.Нє дармо ше гвари – яки людзе така и власц. 21. ЮЛИЙ 2017.

ТИЖНЬОВНЇК У ПОТОЧАРОХ

ПОЛИТИКИ А, Поточари и Сребреница нам як дружтву буду стац як камень коло шиї до теди, док ше з тим щиро нє помириме. Обично вигварени слова нє поробя нїч. До нєшка прилапене же вецей як 8 000 людзе забити за даскельо днї, цо значи же ше зна, а нє сце ше виражиц щире сочувство и припознац. Хтошка то зробел. Страшене тото же ше у нашим случаю слави тих „геройох” цо то поробели, а жертви ше забува. То и державна политика спрам Поточарох. Окреме млади треба же би знали цо ше там случело, бо ше им надрилює викривену слику и велїчанє тих цо Сребреницу и Поточари спричинєли и направели. Колективна вина нє постої, а суд утвердзел, лєбо утвердзує, їх вину. Проблем же обидва боки политизую траґедию Сребреници. Релативизує ше и лицитирує з числом жертвох, нєт анї єдинствене становиско о природи и дефинициї того воєного злодїйства. Бо-

шняцки и сербски политичаре калкулую з етноцентричних и дньовополитичних позицийох кажде слово виповедзене о тей теми. Народна посланїца Олена Папуґа з власного искуства гвари же у таких обставинох особа хтора нє припада тим народом може лєгчейше поступиц як нормална людска особа и лєпше спатриц димензиї тей траґедиї: – Тото цо направене у Сребреници нє зробели людзе з мойого народу, або валалу, та бим могла повесц же я з тим нє мам нїч. То тиж нє зробела анї огромна векшина народу зоз хторим жиєме. Алє колектив нє може буц ровнодушни ґу телїм жертвом. Вше вельки упечаток на мнє охаби слика як при гробох плачу мацери, супруги. Хлопох єст мало. Вони позабивани. Особнє одходзим там прето же жадам помогнуц у ошлєбодзованю и зочованю дружтва зоз тим цо ше там случело. Серби, Горвати, Бошняки нє можу жиц єдни при других, вони нательо историйно повязани же муша жиц вєдно. Ми хтори им етнїчно и вирски нє припадаме, треба же бизме були мост ґу їх помиреню, так я чувствуєм.■ И. Сабадош 21. ЮЛИЙ 2017.

STANOVISKA Пише: Мария ПЕРКОВИЧ, новинарка и активистка

ИДЕНТИТЕТ, МЕНШИНА И СОЛИДАРНОСЦ Република Сербия першираз на премиєрским месце ма жену, припаднїцу нє-векшинскей сексуалней ориєнтациї и националней заєднїци. Менованє Ани Брнабич попровадзене з дилемами и аплаузами, а кед нє инше, послужело предсидательови Вучичови же би прешлого тижня у Греческей сообщел же стан людских правох у Сербиї одлични, же зме шампионє у тей обласци хторих у приступаню до ЕУ затримує лєм проблем з Косовом. Медзитим, чи премиєрка, хтора ма скоро идеални пререз идентитетох потребних предсидательови Републики за приказаниє до швета, з тима идентитами наисце дацо пременї на политичней сцени Сербиї? Лєм сам факт же Брнабичова, гоч як нєстранкова особа, учашнїца у Влади хтора предлужела драконски мири процив социялней держави, змоцнєла потримовку монополом у привреди, нє пререзала з корупцию и непотизмом, и на концу, у Влади шедзи з особами хтори политично одвичательни за подїї дзеведзешатих ширцом дакедишнєй Югославиї, заправо пляска шицким идентитетским политиком и маска хтора прикрива структурни антаґонизем каждого дружтва – зраженє класох. Буц жена, буц сексуална лєбо национална меншина, нє поцагує за собу автоматски даяку одредзену етику и на нєй збудовану политичну доктрину лєбо акцию, алє лєм искуство марґинализованей ґрупи. Тото искуство саме по себе нє водзи ґу солидарносци, анї є по автоматизме нє проґресивне и реформаторске. А знаме же без солидарносци нєт проґресу, односно реформох у напряме лєпшого живота за шицких Могли зме ше прешвечиц за менєй як мешац роботи премиєрки (а пред тим министерки) Ани Брнабич же за ню цалком нєпознате поняце и феномен солидарносци. Як експертка за економски теми, дзе ключни ефикасносц и резултат, а перцепция швета и живота зводзи ше на дегуманизовану машинерию, премиєрка Брнабич найскорей нє ма кеди думац на людзох и солидарносц. Як жена, нє поведла анї слово после забойствох двох женох у кругу державних институцийох. Алє як експертка свидома о значеню и месце каждого шрубика у машинериї, дисциплиновано придала транскрипт на место хторе понад єй места у машини. Тиж, премиєрка и експертка за економски теми зна же у машинериї найлєгчейше заменїц шрубики, односно роботну моц Републики Сербиї. Ясно гварела же нє чежко роботнїком у Фияту хтори ше одшмелєли на штрайк, алє праве одвичательним и мудрим главом хтори приводза инвеститорох за експлоатацию тунєй роботн(їцк)ей моци. Роботнїкох єст кельо сцеш, а експертох и мудри глави, як цо, гей, знаме – барз мало. Прето, майме порозуменя за експертох, а роботнїци най буду цихо. Значи премиєрка, жена, припаднїца нє-векшинскей сексуалней орєнтациї и националней заєднїци, на першим месце припаднїца пануюцей, висшей класи. То випатра єдини идентитет и меншина з хтору може буц солидарна.

Становиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово”

РУСКЕ СЛОВО 7

НАШО МЕСТА СКУПШТИНА ОПШТИНИ КУЛА

ПРИЛАПЕНИ РЕБАЛАНС БУДЖЕТУ На схадзки Скупштини општини Кула, отриманей 12. юлия, прилапени шицки точки з дньового шорa. Схадзки присуствовали предсидатель Општини Кула Перица Видеканїч и його заменїк Кароль Валка котри представели и посцигнути резултати. Ребаланс општинского буджету представел началнїк буджету Иґор Илин, а предсидатель Општини гварел же буджет реални и инвестицийни, понеже 50 одсто средствох заплановани за инвестициї чия реализация уж почала. Прилапени и предкладаня за вименку и дополнєнє Дїловней програми за 2017. рок ЯКП „Комуналєц” Кула и ЯКП „Водовод” Червинка. Розпатрени и финансийни звит рускокерестурского ЯКП „Руском”, и дата согласносц на Одлуку Надпатраюцого одбору за розподзельованє добитку. На схадзки прилапене Предкладанє о оцудзеню и видаванє под кирию нєрухомосцох з явней власносци на

хасен приватних особох, котри пред тим на лицитациї понукли найвекшу цену. Тиж прилапене и предкладанє Одлуки за виробок детальней реґулациї локалней драги од реґионалней значносци Сивец–Стапар, як и Инициятива за вименку члена 75 Нарису Закона о здравственей защити. По дзевятей точки прилапени предкладаня Ришеньох о розришеню, вицеку мандатох и менованю

предсидателя и членох Надпатраюцого одбору явних комуналних подприємствох чий снователь Општина Кула, предклади Ришеньох о розришеню и менованю о. д. директорох и директорох установох чий снователь Општина Кула, а тиж розришени и меновани школски одбори. На схадзки оформена и Комисия за утвердзованє назви улїчкох и одредзованє шветох Општини Кула. М. Дж.

СКУПШТИНА ОПШТИНИ ВЕРБАС

ДВА ДНЇ О ФИНАНСИЙНИХ ЗВИТОХ Друга схадзка нового зволаня Скупштини општини Вербас, започата прешлого штвартку, а пре обсяжни дньови шор и вельку активносц одборнїкох у розправох, мушела буц предлужена и пияток. На самим початку зашеданя, опозицийни одборнїки предкладали числени вименки за дньови шор, алє нє достали векшину гласох. Скупштина општини Вербас потим констатовала оставку одборнїци Ясмини Долапчев зоз лїстини „Ошлєбодзме Вербас” и потвердзела мандат шлїдуюцому зоз лїстини, Вукашинови Вуячичови. Ясмина Долапчев була єдна зоз штирох кандидатох руского походзеня хтори достали мандат после виберанкох. Скупштина општини вигласала нових членох и комисиї даскельо совитох, а Мартица Тамаш вигласана за предсидательки Совиту за дружтвени дїялносци. У Со-

8 РУСКЕ СЛОВО

виту за урбанизем, квартельно-комунални дїялносци и защиту животного стредку одтераз будзе Виктор Бесерменї зоз Вербасу и Златко Надьфеї зоз Коцура. Найвекшу и найдлугшу розправу хтора тирвала даскельо годзини виволал звит о закончуюцим буджету општини Вербас за 2016. рок. По словох предсидателя општини Вербас, Милана Ґлушца, рецизорска хижа дала позитивне думанє о буджету и же тот звит найлєпши за општину од 2013. року. Опозицийни бок, заж лєм, твердзи же приходи у буджету були барз нїзки, же ше нє трошело контроловано, а же ше трошки константно звекшовали. Розправа о ушорйованю и хаснованю державней жеми одказана пре нєдостаток согласносци компетентного Министерства, алє принєшени и значни одлуки зоз обласци управяня зоз явнима обєктами и поверхносцами. Потерашнї окончователь длужносци ЯКП „Стандард” розришени функциї и на його место поставена Мария Милунович. Меновани предсидателє и члени даскелїх општинских комисийох, як и управних и надпатраюцих одборох Дома здравя, Предшколскей установи, Центра за социялну роботу, Апатики Вербас, Туристичного здруженя и Явней аґенциї за зоогиґиєну и польопривреду. У Управним одборе Културного центру одтераз будзе и Деян Загорянски, терашнї предсидатель КПД „Карпати”. А. Лендєр 21. ЮЛИЙ 2017.

НАШО МЕСТА КАМЕНЄЦ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

ДАҐДЗЕ ЧКОДА И ДО 100 ОДСТО Вовторок, 11. юлия вечар Руски Керестур залапел вельки запор, з бурю, гирменьом, блїсканьом и каменцом котри падал нєполни ферталь годзини. Падал як зарна кукурички та по велькосц лїсковцох, зависно од часци валалу и хотара Найгустейши и найвекши каменєц падал у самим валалє и часцох хотара котри найблїжей при валалу. Так очкодовани польодїлски култури на Медєшу по Водицу, на Малим Селищу, часц Сейкох, Ярашу, Билей и Державки, дзе и найобчлївши пошлїдки каменцу. Керестурци котри осиґурали свойо поля под паприґу и польодїлскима културами, осиґуруюцим хижом уж векшином поприявйовали чкоду, а мож приявиц ище вше. На дзепоєдних парцелох компетентни фаховци уж преценєли пошлїдки, и дали конєчну оддцену новонастатей чкоди котра розлична од часци хотара, так єст и минимални чкоди од 10 одсто, та до подполней чкоди од 100 одсто. – Садзим паприґу такой при валалє при каплїчки, и можем сиґурно повесц же є очкодована 100 одсто, кажди плод на рошлїни достал голєм даскельо вдереня од каменцу, на менших видни и дзирки. Ище вше обчекуєм фаховцох з осиґуруюцей хижи, уж прешол цали тидзень, а вони

ище нє пришли преценїц чкоду. На моїм терену єст нас штирме з таку чкоду, тром сушедом цо осиґурали у трох розличних осиґуруюцих хижох уж преценєта чкода на сто одсто, так обчекуєм и я, з оглядом же и сушед прейґ драги так достал – приповеда паприґар Микола Сопка. Нє шицки осиґуруюци хижи даваю такой и конєчне преценьованє чкоди, дзепоєдни тераз преценюю у процентох, док єст и таки цо даваю описни заключеня о чкоди, а конєчни буду принєшени аж у оберачки, з чого мож заключиц же гоч з осиґуранима польодїлскима културами, парасти нє сиґурни цо пред нїма и як маю робиц далєй, або кельо ше то виплаци. Понеже ратованє очкодованих културох, насампредз заградкарских, котре вимага позарядову дополнююцу и вичерпну защиту з хемийнима препаратами, фунґицидами и штучнима гноями, а можебуц исте нє будзе спатране як нєобходна защита пошлїдку каменца на конєчним преценьованю вєшенї. М. Дж.

ПИТАНЄ ЧИ БУДЗЕ РОБИЦ ФОНТАНА У ЦЕНТРУ РУСКОГО КЕРЕСТУРА

ОСТАТНЇ РЕМОНТ БУЛ 2015. РОКУ

Фонтана у центру валалу, чийо ремонтованє финансоване зоз средствох самодоприносу Месней заєднїци (МЗ) Руски Керестур зa 576 000 динари и з буджету Општини Кула зоз 240 000 динарами, тераз нє роби пре проблеми коло єй отримованя и питаня же хто одвичательни прецо нє роби – Проєкт ремонтованя фонтани остатнє цо зме самостойно реализовали ище у чаше док МЗ розполагала з пенєжом зоз самодоприносу. Ми, як МЗ, вецей нє можеме буц одвичательни за фонтану, понеже нам од початку 2015. року вжати скоро шицки инґе-

21. ЮЛИЙ 2017.

ренциї з котрима зме розполагали до теди. Можеме служиц лєм як „сервис гражданом”, т. є. преношиц зауваги и пригварки до општинскей канцелариї – визначел предсидатель Совиту МЗ Руски Керестур Владимир Олеяр. Старосц о отримованю ремонтованей фонтaни водза водоинсталатере з ЯКП „Руском”, а стретаю ше з проблемами хтори можебуц требали буц ришени кед ше робело єй ремонт, надпомнул директор „Рускому” Иґор Фейди. – Приступ ґу инсталацийом фонтани нам барз очежани, а пре бурї и дижджи, та и нєсовисних гражданох, у фонтани єст вельо шме-

ца, шитки ше швидко наполня зоз шмецом, цо вимага нєпреривне вичисцованє, хторе нам бере и по даскельо годзини, даскельо раз до тижня – гварел майстор у водоводу ЯКП „Руском” Дюра Будински. Пред Фестивалом рускей култури „Червена ружа” обидвоме майстрове у водоводу пририхтали фонтану за роботу, медзитим робела лєм єдно дополаднє, пре два вельки проблеми – же у копаней студнї за ню нєт досц води, а исти дзень прегорел и мотор на пумпи хтора порушує воду. Обновйованє фонтани почало у юлию 2015. року, а закончене є 14. септембра истого року. Цалосну нєобходну реконструкцию фонтани окончело керестурске подприємство „Изґлед”, а одлуку о тей роботи початком 2015. року принєсол Совит Месней заєднїци. М. Дж.

РУСКЕ СЛОВО 9

НАШО МЕСТА ФУНКЦИОНАЛНЕ ОСНОВНЕ ОБРАЗОВАНЄ ОДРОСНУТИХ У КУЛСКЕЙ ОПШТИНИ

ЗА ПЕЙЦ РОКИ ДОДЗЕЛЄНИ 97 ДИПЛОМИ ОШ „Петефи бриґада” з Кули єдна спомедзи 70 школских установох у Сербиї котра уж пейц роки понука можлївосц основного образованя за одроснутих з кулскей општини. Перши два роки є реализоване у рамикох пилот проєкту Европскей униї и Министерства просвити, науки и технолоґийного розвою „Друга шанса”, котри тераз прероснул до самостойней програми Министерства з назву Функционалне основне образованє за одроснутих (ФООО)

Школованє одро снутих со ставене з трох циклусох, перши за нєзакончене школованє од 1. до 4. класи основней школи, други циклус за нєзакончену 5. и, або 6. класу, а треци циклус пошвецени образованю нєзаконченей 7. и, або 8. класи. – Кажди з циклусох тирва од половки октобра до конца марца, так ПРОМОЦИЇ ше достава и дипломи и свидоцтва о ПО ШИЦКИХ МЕСТОХ законченим школованю. Документи о законченей школи идентични, як и – Найвецей труду зме уложели, у у порядней настави. Наставни термипершим шоре, до глєданя кандидатох, ни одредзуєме вєдно зоз школярами, мушим надпомнуц же особи без закеди ґод им одвитує, углавним то у конченей школи єдно ставно нєвидлївечарших годзинох, кед позакончую ви державней системи, окрем кед су свойо обовязки коло роботи и обипри явени на списку Националней сца. Мушим надпомуц нам нє циль служби за обезпечованє роботи же би вони остали без роботи пре то(НСЗ), там пренаходзиме велїх, медту програму школованя, так их розуСнежана Радоєвич зитим кед же су нє приявени, вец глємиме кед су нє у можлїводаме од обисца до обисца. Нє сци присуствовац – прибуквално, алє ше презнаваме. ШКОЛОВАНЄ ЦАЛКОМ БЕЗПЛАТНЕ поведа Радоєвичова. На початку програми зме отримова ли промоциї по Цалосне школованє безплатне, аж и драгово МОТИВАЦИЯ шицких ме стох кулскей оп- трошки безплатни, у случаю кед нєт автобус у поКАНДИДАТОХ штини, лїпели плакати, пра- требним термину школски тим за ФООО орґанивели реклами за медиї... – зує превоз. Образованє фокусоване на функциоНєт класичного ученя, здогадує ше андраґоґ кулскей налносц, так попри порядних предметох мож нау- нєт дома шнї ро боти, ОШ „Петефи бриґада” Сне- чиц як пополньовац рижни формулари, вимоги за учебнїки и под. Найвекжана Радоєвич, котра руко- административни роботи, як хасновац автомат за ша мотивация за приявйводзи зоз школским тимом за кафу, як хасновац интернет и рахункар и за други ованє кандидатом то же образованє одро снутих. потреби, а нє лєм за социялни мрежи. годни покладац вожацки испит, цо нє мож без законченей основней школи, потим особа без основней школи нє може буц само стойни поднїматель, та анї буц у стаємним роботним одношеню. – Наставни план и програма прилагодзени одро снутим. Зоз учашнїками програми ше зблїжує цали школски тим, а функционуєме як мала фамелия. Приявиц ше можу шицки заинтере совани. По законченим трецим циклусу, особи младши як седемнац роки ше можу уключиц до порядней штредньошколскей настави, а старши можу закончиц єдну спомедзи двомешачних фахових обукох котри орґанизує НСЗ – дополнює Радоєвичова.■ М. Джуджар

а инициятиву з кулскей ОШ „Петефи бриґада” 2012. року школска управа ше приявела за проєкт „Друга шанса”, терашнє ФООО и з чим су презадовольни. Одволанє кандидатох за шицки пейц роки було вельо векше як ше обчековало, потераз додзелєни 97 дипломи, осемнац Керестурцом.

10 РУСКЕ СЛОВО

21. ЮЛИЙ 2017.

НАШО МЕСТА ПОСЛЕ НУКАШНЬОГО БИЛЄНЯ, ПОШВЕЦЕНА ЦЕРКВА У БИКИЧУ

ГРАМОТА ЗА ДОБРОДЇЯ ЗОЗ СЛОВАЦКЕЙ У церкви Успения Пре святей Богородици у Бикичу, внєд зелю було шветочно, бо пред Службу Божу, о. Ми ха йло Режак, парох у Шид зе и декан сримски, пошвецел нукашньосц церкви хтора обилєна дзекуюци донаторови Миро славови Доринови зоз Словацкей Ре публики, хтори даровал материял и роботнїїкох за би лєнє церкви. Пред пошвецаньом о. Михайло Режак и домашнї парох о. Владимир Еделински Миколка чи та ли молитви, а вец двоме и служели Службу Божу. Євангелию читал о. Еделински, апо стол Деян Боба ль. Церковне шпиванє предвод зела дзиячка Люби ца Роман.

Декан о. Режак наказовал визначуюци же тей нєдзелї у Бикичу швето, бо, як наглашел, швето вше кед вирни позберани вєдно и кед ше модля за Божи благослов, свойо фамелиї и свой валал. Вон виражел вельку подзековносц Мирославови Доринови хтори вельо зробел за бикичску церкву, а тиж и Мирославови Буйдови, началнїкови Oкругу Бардейов. Як гварел, злучел два шерца и повязал стари край и Бикич. О. Режак привитал и академика Миколу Мушинку и його супругу Маґду. – Наш преосвящени владика кир Георгий Джуджар физично нє з нами нєшка на Служби Божей, алє, у думкох, вшелїяк же є з нами. Вон тиж виражел подзековносц за жертву пана Мирослава Дорина и прето му додзелєл тоту грамоту – гварел о. Режак и потим придал грамоту Мирославови Буйдови же бу ю вон доручел Доринови. На богослуженю бул и Петро Русиняк, староста зоз Микулашова, Ратко Торма, маляр зоз Беркасова, хтори намальовал икони на повали церкви. Окрем зоз Бикичу, вирних було и з других местох, насампредз, Шиду и Сримскей Митровици. Шицки госци зоз иножемства и домашнїх привитал и о. Владимир Еделински Миколка и подзековал ище раз донатором. На концу Служби Божей одшпиване „Многолїтствиє”. За полудзенком у Пасторалним центре, Деян Бобаль, предсидатель КПД „Иван Котляревски” и Совиту МЗ Бикич, привитал госцох, а академик Микола Мушинка з тей нагоди придал Бикичаньом даскельо свойо кнїжки, а и Бикичанє госцом тиж порихтали дарунки. Вл. Дї.

У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ У ВОДИЦИ

У СТУДЗЕНКИ ЧИСТА ВОДА Зоз добродзечну роботну акцию, пондзелок у нашим Марийовим святилїщу Водици, вичисцена студзенка, а вода з нєй послата на биолоґийно-хемийну анализу до Зомбора. Зоз студзенки з пумпу вицагана вода, вичерпани муль и нєчистота, поумивани и виплокани цегли дезинфиковани зоз вапном и пущена чиста вода. Чисценє студзенки, хторе ше окончує углавним раз рочнє, на тот завод реализоване дзекуюци анґажованю и опреми штирох огньогасцох з рускокере стурского Добродзечного огньогасного дружтва (ДОД) на чолє з його предсидательом Михайлом Рацом источашнє и членом Церковного одбору кере стурскей парохиї. Найчежшу роботу у самей студнї окончел Славко Гарди, помагали и 21. ЮЛИЙ 2017.

Йоаким Рац, Славо Голик, Янко Ковач, домар Ян ко Оле яр и Сте во Хрин, а було и даскельо младих хлапцох и дзивчата. Як наглашел осемдзешатрочни Стево Хрин, хтори ше длуго и витирвало стара о Водици и у своїх позних рокох, барз є поцешени же мали и младих цо дзечнє помагали коло Водици, та же будзе хто предлужиц углавним добродзечну роботу отримованя нашого святилища. Як познате, у тей студзенки ше пред точно 200 роками, 7. юлия 1817. року, зявели перши чудесни указаня, спочатку нєзвичайного

шветла у рижних формох, а познєйше и самей пречистей Дїви Мариї. Як зазначене у Водицових хронїкох, дзекуюци води з тей студзенки и молитви, случовали ше, та и нєшка ше случую числени физични и духовни виздравеня вирних. М. А.

РУСКЕ СЛОВО 11

ЕКОНОМИЯ ПРОБЛЕМИ З БОСТАНОМ У ДЮРДЬОВСКИМ ХОТАРЕ

ҐЕРЕҐИ СЛАДКИ, А СЕЗОНА КВАСКАВА

Фото: Дю. Винаї

Пише: Сандра САЛАМУН

Дакеди ше ґереґи увожело лєм у маю и юнию, а вец сцигли нашо и увоз бул закончени. Тераз ше мишаю зоз нашима през цалу сезону и нє мож их розликовац, аж док ше их нє покоштує – нашо сладши, смачнєйши и драгши. Кед ше нє защици домашнє тарґовище, ґереґи зоз наших польох годни помали нєставац

ого року нашо продукователє бостану нє видза вельки хасен, бо док порахую кельо уложели средства и труду, нє остава им вельо. Дакеди у Дюрдьове скоро кажде обисце мало ґереґи, а нєшка єст коло петнац продуковательох на коло трицецец ланцох. Остатнї двацец роки ридко хто звекшує поверхносц, углавним зменшую, або цалком преставаю садзиц бостан. Тогорочни урожай ма добри квалитет, було вельо слунка и цепли днї, од яри, та, по тераз, влєце. У Дюрдьове, барз мало падало, та урожай ґереґиох и диньох, так повесц, преполовени. ПЕРШИ ҐЕРЕҐИ ВШЕ МАЮ ДОБРУ ЦЕНУ Цена бостану од початку сезони швидко пада. Перши ґереґи могло купиц такой на початку юлия, цена на мало була 60 динари, а на велько 30 динари по кили. Уж о тидзень, на мало 20 динари, а на велько 10 динари. Динї на мало були и 100 динари, на велько 60 динари. Уж прешлого тижня була 40 динари на мало, а 20 динари на велько. – Прешлого року на початку сезони ґереґи були 30 динари на мало, потим спадла на 25, та на 20 динари и ту

12 РУСКЕ СЛОВО

ше затримали. Алє було дупло вецей ґереґи. Бостан того року нє залапели хороти, алє го очкодовала дзивина, окреме заяци и врани. Без огляду же зме го оградзели. Пре сушу ше скорей и закончи сезона, та, предвидзуєм же штредком авґуста бостану будзе конєц – гвари Златко Канюх котри зоз супругу Весну предлужує традицию продукциї бостану. Канюхово ґереґи найвецей предаваю на велько, маю стаємни муштериї зоз цалей Войводини, а на мало предаваю опрез обисца и у Новим Садзе на Житней площи, бо там цена векша. – Нашо накупци ґереґи купую од нас, алє вше частейше одходза куповац ґереґи до Сриму, бо су там туньши. Дзешка концом юния у центру Дюрдьова ґереґи ше почало предавац на велько, та знїжели цену и домашнїм ґереґом. Тиж так, у нас єст вше менєй продуковательох, а у Сриме вше вецей, там маю векши вибор и можу ше лєпше поєднац – гвари Златко Канюх. Вон памета же ше ґереґи дакеди найвецей резало у септембре, пред дюрдьовским Кирбайом, алє продукция нательо напредовала же тераз сцигую уж у юлию. Бо стан режу и даскельо раз на дзень, алє годно ше случиц же и кед наплаца уложене до репроматериялу, 21. ЮЛИЙ 2017.

ЕКОНОМИЯ роботу чежко годни наплациц. Бо, бо стан може сад зиц лєм гевтот хто порихтани пошвециц ше му двацец штири год зини и нєпреривно го допатрац. Алє, то нє мож наплациц каждого року. Єден рок лєпши, други горши, та кеди як прейду. ЗМЕНШАЦ ПОВЕРХНОСЦ И ПРЕДАВАЦ ЛЄМ НА МАЛО Желько Канюх зоз Дюрдьова уж коло три децениї у продукциї бостану и тераз зоз супругу Силвию и дзецми, предлужує тоту традицию садзеня. Нє маю розцагнуту систему за наводньованє и планує до того уложиц кед за таке найдзе рахунок. Алє, потераз им таке анї нє требало, бо бостан добре напредовал. – Першираз зме того року залївали бостан. У хотарох дзе нам бостан три мешаци нє падал

Вельу помоц Желько ма од дзивки Златки з котру часто предава ґереґи

пияцу, виписую место одкадз думаю же ше найлєпше преда. Дюрдьовчанє паметаю часи кед бостан вивожели по цалей бувшей Югославиї, окреме на проморє, и добре зарабяли. Тиж так, и тоти цо предавали накупцом на велько, добре преходзели. Вони приходзели з велькима камионами и одношели вельки количества. Тераз ше на морйо нє одвожа ґереґи, а накупци до Дюрдьова приходза на автох або камиончкох и купую вельо менши количества. Продукователє котри предаваю свойо динї и ґереґи найдалєй одходза до Нового Саду. Там, на пияцу або на обточних местох, понукаю свойо продукти по вельо векшей цени. Пре нєстабилни стан велї продукователє споминаю же вше частейше роздумую пестовац лєм житарки, алє медзи нїма єст и тих котри полюбеҐереґи опрез хижи Златко вше предава з дзивчатми Марию и Ану

диждж, вельки проблем, и пре високи температури жем барз попукана. Тиж так, дижджи анї нє наявюю, та зме одлучели почац залївац. Нє знам чи им то поможе, бо наисце велька суша. Без води млади ґереґи буду помали напредовац, останю дробни и криви. Плоду єст вельо, дробнєйши су и сладки, а налєпши таки коло седемкилово – гвари Жалько Канюх. Браца Канюхово, Златко и Желько, починаю роздумовац же ґереґи лєпше було предавац на мало. Найвироятнєйше нарок обидвоме зменшаю поверхносц под бостаном, а буду мац и менєй обовязки. Сцу розцагнуц и систему за наводньованє, предавац на вецей местох, нє буду мушиц мац накупцох и бриґи зоз нїма, а можебуц и заробок будзе векши. И, гваря, од роботи нє сцекаю. РИДКО ХТО ДУМА ЖЕ БУДЗЕ ЛЄПШЕ Дюрдьовски продукователє ше закладаю же би опрез каждого бостану було написане одкадз су, дзе су випродуковани, же би ше защицело ґеоґрафске походзенє. Медзитим, то просто нєможлїве, тарґовци, окреме на 21. ЮЛИЙ 2017.

РОБОТУ У БОСТАНУ НЄ МОЖ НАПЛАЦИЦ До ланца бостану треба уложиц коло тисяч евра, ту ше нє рахує роботу продуковательох. Того року ше обчекує коло ваґон ґереґи по ланцу, и виходзи же заробок тристо евра. Так, за штиромешачну каждодоньову роботу, од роботи у пластенїку по резанє, достанє ше коло седем тисячи динари на мешац. Продукователь у сезони роби и по петнац годзини. Барз нєподзековно раховац заробок наших польопривреднїкох, гоч того року рахунок досц прости – заробок нє будзе вельки.

ли бостан и садза го пре традицию. Накупци часто уценюю и одкупюю од гевтих котри им спуща цену и споминаю же гориво драге а бостан треба одвесц далєко, алє нє споминаю же маю динар на динар заробку и то без роботи на полю, укладаньох и ризику. У продукциї бостану позитивне же ше з нього найшвидше достанє пенєж бо ше з роботу почина у фебруару, а о штири мешаци уж мож заробиц. Дакеди вецей дакеди менєй, алє ше голєм достнє пенєж. ■

РУСКЕ СЛОВО 13

ДУХОВНИ ЖИВОТ ЦЕРКОВНИ ВИНЧАНЯ

ЗА ТИРВАЦЕ МАЛЖЕНСТВО ПОТРЕБНЕ ПРЕБАЧОВАЦ Пише: Дюра ВИНАЇ

Винчанє у церкви нє ґарантує же тото цо „Бог злучи” наисце будзе вичне, а чловек го нє розлучи. Тиж так, нє значи же и тото цо подписане у општини, по державних законох и предписаньох, будзе кратко тирвац. У Сербиї кажде штварте малженство ше розводзи, без огляду чи ма благослов церкви, чи нє ма

ерковне винчанє єдна од седем святих тайнох, то вонкашня форма и церемония женїдби и одаваня. Окончує ше пред шведками, а ключни момент винчаня то кед молодята виявюю же зоз шлєбодну волю и вибором беру себе єдно друге за свойого мужа, або жену. А, вец, у пришаги потвердзую же вєдно буду жиц до шмерци, без огляду на шицки животни почежкосци.

РОЗВЕДЗЕНЕ КАЖДЕ ШТВАРТЕ МАЛЖЕНСТВО Прешлого року у Сербиї розведзени 9 567 малженства, цо виходзи же ше нє отримало кажде штварте малженство. У Австралиї, ЗАД, Новим Зеланду ше розводза коло 40 одсто малженства. Коло 50 одсто ше розводза у Русиї, Французкей, України. У розвитих европских державох як цо то Данска, Белґия, Естония и Ческа, розводзи ше шейдзешат посто малженстав. Вецей од нїх, аж 70 одсто, ше розводза Портуґалци. Найменєй ше розводза у Албаниї, Македониї и Чарней Гори, лєм 15 одсто.

14 РУСКЕ СЛОВО

По другу шветову войну винчаня були лєм у церкви. Од 1946. року нова социялистична держава нє припознава винчаня у церкви, лєм у општини. Прето, млодята кед ше сцу винчац у церкви, перше ше повинчаю у општини, и зоз виводом зоз матичней кнїжки винчаних иду пред олтар. Уж вецей роки ше бешедує лєм о єдним винчаню, лєбо у општини, лєбо у церкви, котри би мали єднаку важносц и пред державнима орґанами, та гоч и порушани одредзени инициятиви, на пременки ше будзе ище длуго чекац. ВИНЧАЦ ШЕ МОЖУ ХЛОП И ЖЕНА Др о. Роман Миз, новосадски парох у пензиї, гвари же основне цо потребне за винчанє то – хлоп и жена, односно леґинь и дзивка шлєбодного стану. – У остатнїм чаше, кед бешедуєме о винчаню, основне цо потребне то хлоп и жена. О тим ше у остатнї час на велько бешедує, єст рижни инициятиви. Дзепоєдни протестански церкви на заходзе, окреме у ЗАД, напредовали у своїх похопйованьох и винчаю и хлопа и хлопа, 21. ЮЛИЙ 2017.

ДУХОВНИ ЖИВОТ односно и жену и жену. У нас то просто нєможлїве и церква твардо стої на своїх становиско же потомоство стваряю лєм хлоп и жена и можу их ховац. Прето од того и рушаме. Друге, то добра порихтаносц за малженство, виронаука, ходзенє до церкви, християнски живот леґиня и дзивки... алє, церковне винчанє нє ґаранция же малженство будзе тирвац – гвари паноцец Роман Миз. Гоч церковни малженства, у принципу, нє мож понїщиц, заш лєм, у дзепоєдних случайох вони можу буц нєважаци. При Святим пристолу у Ватикану постої Комисия за малженства, котра ришує таки случаї. Насампредз, кед у питаню спреводзка, циґаньство, кед фалшиве Цо Бог злучи, чловек най нє розлучи шведоченє єдного од молодятох..., – По правилу малженство у церкви, тото цо Бог злучи, студентох, у пракси вельо того останє нєдоповедзене, тирва по шмерц єдного од винчаних, хлопа або жени, и нєясне. Прето ше практикує ище дакус поуки и предоченє мож го меняц. Алє, єст винїмки, насампредз, кед дах- нє цо младих чека у будуцим заєднїцким живоце, же би то прикрил даяки нєдостатки котри ше у тей хвильки нє були порихтани на ньго. Нєдавно сом мал случай же ше могли анї предпоставиц, як цо то даяка хорота, физични млади, з котрима сом отворено бешедовал о малженнєдостаток, психични проблеми... О тим одлучує цер- стве, почали предумовац о винчаню, и предлуожиц за ковни суд, и то у пракси зна потирвац дакус длужей – пол рока. Но, то, заш лєм, нє зробели. Паноцец Йозо Дуспара гвари же ше велї винчаю пре толкує о. Роман Миз. моду, та часто думаю жеїх малженство, овиковичене з Божим благословом, будзе вично тирвац саме по себе. ДОБРЕ ПОРИХТАНИ МЛОДЯТА Ствари нє стоя так. Напроцив, велї малженства котри Паноцец Йозо Дуспара, парох церкви Успения Пре- випатрали же буду вично тирвац, розпадли ше пре нєвисвятей Богородици у Земуну гвари же двойо кед ше сцу роятни причини. повинчац муша ше пред трим добре порихтац. Прето, як – У менших ва ласких ме стох дзе сом службовал, по правилу, леґинь и дзивка иду „по цидулку” до паноп- так повесц, анї єдна католїцка пара нє була винчана у ца, односно порихтаю ше на заєднїцки християнски жи- церкви. Без огляду на бранєня и комунизем, дзе зме вот котри их чека. ма ли наисце вшелїяки случаї, млади ше винча ли и и – У пракси ше указало же барз потребне пририхтова- у церкви. У Земуну, у векшим ме сце дзе сом тераз, нє молодятох на заєднїцки християнски живот. Гоч у ка- ситуация дакус иншака, анї скорей ше нє винча ли ждей парохиї постої виронаука за школярох основних окреме вельо, та, анї тераз кед то мода и кед дошлєшколох, односно после и за штредньошколцох, односно бод зене. ОГЛАШОВАНЄ У ЦЕРКВИ

Церковне винчанє ма окремну церемонию

21. ЮЛИЙ 2017.

Скорей як млади закажу винчанє, паноцец их три раз оглашує у церкви. Як ше гвари на концу, „кед би дахто знал за даяке препреченє, най яви на парохию”. Ту ше, насампредз, дума на родзински вязи, котри ше зна прикривац, алє исто так и на нагварянє младих же би ше побрали... У пракси би то могло направиц нєприємни ситуациї. Но, обидвоме паноцове, гваря же у своєй пракси нє мали таки ситуациї, вше шицко прешло як треба. Вельо после настали проблеми.■

РУСКЕ СЛОВО 15

КУЛТУРА И ПРОСВИТА „Коцурска жатва” 2017 ОТРИМАНИ ФЕСТИВАЛ ФОЛКЛОРА РУСНАЦОХ И ДРУГИХ НАЦИОНАЛНИХ ЗАЄДНЇЦОХ „КОЦУРСКА ЖАТВА”

БОГАТА И ЗМИСТОВА ТОГОРОЧНА МАНИФЕСТАЦИЯ Пише: Златко КОЛЄСАР

Красна и приємна хвиля, яка була прешли викенд, потримала шицки програми котри орґанизаторе „Коцурскей жатви” плановали отримац на отвореним. Отверанє Руского дома, Тамбурованє, придаванє хлєба зоз нового жита и дзецинска фолклорна програма отримани на отвореним, а централна манифестация отримана у велькей сали Дома култури, гоч того року могла буц и на лєтней бини, орґанизаторе нє жадали ризиковац, понеже ше зоз хвилю нїґда нє зна

ислени Коцурци и госци котри пришли потримац и опатриц шицко цо орґанизаторе пририхтали, могли наисце уживац у дводньовей богатей програми котра тирвала 14. и 15. юлия. Централна манифестация жридловей фолклорней творчосци Руснацох „Коцурска жатва” була богата зоз шпиванками и танєчнима точками котри пририхтали вредни хореоґрафи и руководителє наших дружтвох. ФЕСТИВАЛСКА ЧАСЦ ПОЧАЛА ЗОЗ НАСТУПОМ ДЗЕЦОХ После интонованя гимни Сербиї и шветочней шпиванки Руснацох у Сербиї, Фестивал урядово отворени зоз стихами шпиванки „Писнї Коцуру” автора Любомира Загорянского, после чого на бину вишли водителє програми – Мелания Мали и Стеван Самочета, котри поволали предсидателя Вивершного одбору Националного

16 РУСКЕ СЛОВО

совиту Руснацох Желька Ковача и предсидателя Општини Вербас Милана Ґлушца же би привитали публику у сали Дома култури. Фестивалска часц почала зоз наступом дзецинскей домашнєй ґрупи КУД „Жатва” и шпиванками Женскей шпивацкей ґрупи, а вец ше шоровали танци КПД „Дюра Киш” зоз Шиду, КУД „Завичайно врело” и КУД „Тарас Шевченко” зоз Дюрдьова. Фолклораше наступали по блокох, вкупно було седем блоки танцох и шпиванкох, а публика после каждей точки учашнїкох наградзела зоз моцним аплаузом. През шор танцох и шор шпиваня, наступали КУД „Иван Сенюк” зоз Кули, Руски културни центер Нови Сад и КПД „Иван Котляревски” зоз Бикич Долу. После танцох, публика чула шпиванки Женскей шпивацкей ґрупи зоз Руского Керестура, а потим одпатрела и танєц младшей фолклорней ґрупи КУД „Петро Кузмяк” зоз Но21. ЮЛИЙ 2017.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА „Коцурска жатва” 2017 вого Орахова. На концу, наступели знова КУД „Дюра Киш” зоз Шиду и фестивалску часц заварли домашнї танцоше КУД „Жатва”. По законченю програми на бину вишол предсидатель КУД „Жатва” Микола Шанта, Микола Ґубаш и госц, предсидатель Округу Бардейов зоз Републики Словацкей Мирослав Буйда, котри вичерали пригодни дарунки. Централну програму на тогорочним Фестивалу жридлового фолклору зоз публики провадзели Олена Папуґа, посланїца у Народней скупштини Републики Сербиї, Мартица Тамаш, подпредсидателька Скупштини општини Вербас, предсидатель Совиту Месней заєднїци Коцур Желько Бєлан, як и представителє наших вирских и културних установох, институцийох, роботних целох, уметнїцких дружтвох и други. По завераню фестивала друженє учашнїкох и публики предлужене у Пелетовей сали зоз оркестром КУД „Жатва”. ОТВЕРАНЄ РУСКОГО ДОМА Перша провадзаца програма на першим дню „Жатви” було отверанє Руского дома у Коцуре. Присутних привитали предсидатель Националного совиту Руснацох Славко Рац и предсидатель КУД „Жатва” Микола Шанта, а червену пантлїку, зоз хтору и официйно отворени Руски дом, прештригли предсидателє НС и Општини Вербас, Славко Рац и Милан Ґлушац. Опрез Дома, а на чесц його отвераня, пририхтана красна програма преткана зоз музичнима и рецитаторскима точками. Вечар збогацели Катарина Недич, Сара Гарди, Теодора Ґайдош, Мария Горняк и Златко Колєсар котри рецитовали писнї о приселєню и живоце Руснацох у Бачкей, а єдну композицию, на гушлї и синтисайзеру, одграли Марко Буила и Дарина Михняк. После шветочного отвераня Руского дому коцурски парох о. Владислав Рац го и пошвецел, а Микола М. Цап у нїм отворел виставу малюнкох Миколи Буши з нагоди 100-рочнїци од його народзеня и присутним бешедовал о значносци його творчосци. Шицки заинтересовани опатрали виставу, алє и ушорени просториї Руского дома у Коцуре.

Перши дзень „Жатви” закончени з програму за младих „Тамбурованє”, опрез Дому култури, а як госц наступел Кабаре „Еротика Рутеника” з Руского културного центру Нови Сад, односно Саня Дивлякович, Танита Ходак и Александра Колбас. Нашо познати шпивачки одшпивали обробени руски бетярски народни шпиванки зоз свойого албуму котри вишол як додаток младежского часопису МАК. Шицки котри пришли на „Тамбурованє” мали нагоду покоштовац специялитет вечара, а то були динї намочени зоз водку. После бетярских шпиванкох, музични состав домашнього КУД „Жатва” у жатвовим амбиєнту розвешельовал числених младих зоз Коцура, алє и зоз других местох котри уж роками приходза на „Тамбурованє”. Журка була удатна и каждого року є вше нащивенша. ПРОВАДЗАЦИ ПРОГРАМИ Други дзень фестивалу почал пополадню зоз провадзацу програму на площи опрез Руского дому, з придаваньом хлєба котри упечени з нового жита. Тота часц програми була преткана зоз танєчнима и рецитаторскима точками дзецинских ансамблох КУД „Жатва”, КПД „Карпати” КУД „Завичайно врело” и Мадярскей рецитаторскей дзецинскей ґрупи КУД „Жатва”. Нови, упечени хлєб придати заменїци предсидателя Општини Вербас Миляни Штулич котра визначела значносц манифестацийох як цо то „Коцурска жатва”, понеже ше на нїх розвива мултикултуралносц и поручела же Општина Вербас предлужи потримовац таки манифестациї. ПРОМОЦИЯ КНЇЖКИ И ВИСТАВИ По законченю тей часци нащивителє поволани до школскей сали дзе була поставена вистава експонатох з Етно-клубу „Одняте од забуца” з нагоди 190-

21. ЮЛИЙ 2017.

РУСКЕ СЛОВО 17

КУЛТУРА И ПРОСВИТА „Коцурска жатва” 2017 рочнїци снованя цеха ремеселнїкох у Коцуре, промоция кнїжки „Од усней по писану литературу” академика Миколи Мушинки зоз Словацкей и представянє етно-столох котри пририхтали коцурски жени. На початку програми, чий модератор бул предсидатель Дружтва Микола Шанта, Микола М. Цап присутних упознал зоз биоґрафию академика Миколи Мушинки, автора кнїжки „Од усней по писану литературу”. Потим, о своїм познанству зоз Мушинком, алє и о значносци котру за Руснацох маю його дїла, бешедовали академик Юлиян Тамаш, Дюра Латяк и проф. др Янко Рамач. Вони насампредз визначели улогу академика Мушинки у тим же одкрил Руснацом у Югославиї дїла славянского и українского етнолоґа Володимира Гнатюка, котри зазначел усну творчосц Руснацох на тих просторох. У кнїжки єст вецей файти текстох, од спомнутих текстох о Володимирови Гнатюкови, котри перши у науки обрацел увагу на Руснацох, теди у южней Угорскей, по фахови тексти о Руснацох у Бачки, и о наших визначних науковцох и културних дїячох. Спомнуте и же академик Мушинка и у периодзе кед „Руске слово” претаргло сотруднїцтво зоз нїм остал моцно повязани зоз Руснацами на тих просторох и свойо тексти обявйовал там дзе могол, а то було у часопису „Нова думка“ у Вуковаре. Академик Микола Мушинка на концу визначел же му чесц же го поволали же би промововал свою кнїжки на

тей манифестациї и же му мило же ма нагоду дружиц ше и бешедовац зоз своїма найлєпшима приятелями зоз котрима уж велї роки сотрудзує. Промоция кнїжки була преткана и зоз музичнима точками у котрих Гелена Папуґа, котру на ґитари провадзел Димитрий Цап, одшпивала шпиванки „Чече вода, чече”, „Ноц, така Господи” и „Цихо, цихше, помали”.

„ЖАТВУ” ПОТРИМАЛИ Отримованє манифестациї жридловей фолклорней творчосци Руснацох „Коцурска жатва” потримали и финансийно помогли Општина Вербас, Покраїнски секретарият за културу, явне информованє и одношеня зоз вирскима заєднїцами, Национални совит Руснацох, Завод за културу войводянских Руснацох, Покраїнски секретарият за образованє, предписаня, управу национални меншини, як и привреднїки и приятелє фестивалу Либела продукт, Бензинска пумпа Тутнєвич и ЗЗ „Клас”.

На концу промоциї Микола Мушинка од КУД „Жатва” достал на дарунок малюнок автора Влади Нярадия, котри му уручел редактор кнїжки Микола М. Цап. Тиж так, у школскей сали Аранка Медєши, предсидателька Етно-клубу „Одняте од забуца” отворела виставу експонатох з Етно-клубу з нагоди 190-рочнїци снованя цеха ремеселнїкох у Коцуре. Нащивителє на вистави експонатох могли видзиц алат котри ше дакеди хасновал у фризерских салонох, у цукрарнї, у шивацким и столарским ремеслу, як и продукти, дипломи и ценовнїки роботи котри ше дакеди хасновали. После програми шицки нащивителє могли коштовац слани и сладки лакотки котри пририхтали жени зоз Коцура на етно-столох. Традицийна провадзаца програма у рамикох манифестациї „Коцурска жатва” и понуканє старих руских, сербских и мадярских єдлох, такволани етно стол бул богати, понеже було коло 80 слани и сладки лакотки котри нащивителє дзечнє коштовали.■ Фото: В. Вуячич

18 РУСКЕ СЛОВО

21. ЮЛИЙ 2017.

наша тема:

ROK XVI ^ISLO 7 Число ушорела: Славица ФЕЙСА Фотоґрафиї: В. Вуячич

МЕДИЇ И ОХУДОБНЄНА БЕШЕДА ПРИ ДЗЕЦОХ

ЛЄМ МИ ТАБЛЕТ И ТЕЛЕФОН

НЄ БЕР!

зеци ше нєшка барз лєгко звикню на ТВ, т.є. шицки тоти комуникациї за хтори фаховци гваря же су у єдним напряме. Нє муша нїч робиц, нє муша роздумовац, лєм патриц, а то „бависка” часу у хторим жиєме, и нє мож их обкеровац. Но, тото прецо ше треба застарац то праве тота дзецинска „навязаносц” на спомнути медиї кед дзеци траца интересованє за каждодньову интеракцию з особами коло себе. Вше менєй бешедую. Часто ше случує же родичи хтори глєдаю помоц од фаховцох ше цеша у тим же їх дзеци знаю барз вельо функциї на таблету и телефону, и ту наисце нєт цо повесц. Алє кед ше тому истому дзецку постави єдноставни питаня, одвити часто виостаню. Фаховци гваря – дзеци уча язик по моделу, а тот модел у вчасним дзецинстве – родичи. Вони з

21. ЮЛИЙ 2017.

дзецком бешедую и док их превиваю, кармя, купаю... Так ше при дзецку явя потреба за комуникацию и ту улога родичох барз важна. Медзитим, нєшка жиєме вельо швидше як дакеди, родичи свойо обовязки на роботи пробую присподобиц фамелиї и нє раз нєсвидомо пущаю дзецом телефони и таблети же би их на тот способ змирели, або ше и вони сами одпочинули. И воспитачки и учительки обачели же з рока на рок дзеци маю вше худобнєйши фонд словох, у школи су вше слабши з язика, поставаю асоциялни... З родичами пробую найсц заєднїцки язик, совитую им цо маю робиц, алє кед ше дзецом тота файта забави забранї, реаґую барз бурно. Тей теми даваме найвецей простору у нашим Додатку.

РУСКЕ СЛОВО 19

наша тема:

МЕДИЇ И ОХУДОБНЄНА БЕШЕДА ПРИ ДЗЕЦОХ

ДОМ И ФАМЕЛИЯ

ЗНАЮ ШИЦКИ БАВИСКА, ЛЄМ НЄ ЗНАЮ ЯК ИМ МЕНО По думаню фаховцох сучасна технолоґия може мац неґативни уплїв на бешеду дзецка, и вообще на його розвой. Прето ше вше частейше апелує на родичох же би тото мали на розуме и провадзели цо їх дзеци робя, цо патра и як то длуго тирва

ивот без модерней технолоґиї нєшка нє мож задумац. Вона нам олєгчує же бизме раз-два дошли до потребних информацийох, маме швидку и єдноставну комуникацию, окреме на роботи. Медзитим, кед ше таки способ комуникациї пренєше на шицки сеґменти живота, окреме на наймладших, фаховци спозорюю же вец мож повесц же то аж и злохаснованє сучасних средствох технолоґиї. Добре знаме же дзеци найволя шицко цо виртуалне (рисовани филми, видео бависка, анимировани музични споти, реклами...) нїч то нє нове. Алє тото цо ше дзецом „сервира”, односно пласує, и чи дзеци вообще дозрети за таке, а нє треба занєдзбац и час хтори вони препровадзую при такей файти забави, то тото о чим одроснути муша нєпреривно мац на розуме. А чом то таке барз важне, перше дознаваме од Татяни Полдруги, учительки у ОШ „Светозар Милетич” у Вербаше. – Бешеда школярох вше горша, и то наисце з рока на рок вше обачлївше. Мойо колеґинї и я то обачуєме такой на початку школского рока, окреме кед примаме нови ґенерациї. Фонд словох при дзецох барз худобни, велї слова хтори би ше подрозумйовало же би их дзеци требали знац на тим возросту, нє знаю и нє вигваряю их так як би требало, а за велї анї нє знаю цо вони знача. З єдним словом – култура бешеди на вше нїзшим уровню. Шицко то верим и резултат

20 РУСКЕ СЛОВО

живота у хторим нєшка жиєме, та и тото же ше з дзецми, дома, нє досц роби, нє досц бешедує – гвари Полдругова и надпомина же у школох дакеди нє було окреме визначене „збогацоваванє словнїка”, бо то була часц уткана до настави, а тераз ше визначує як цошка цо дополнї наставни годзини з язика, и то добре, алє нє барз добре же дзеци за кнїжки вше менєй заинтересовани. – Дзеци нє маю културу читаня кнїжкох и то вше векши проблем. Телефони и таблети им на першим месце, а кед треба дацо пречитац, тото уж чежше идзе и попри нашого прешвечованя, нагваряня, анимированя... Дзеци читаю добре даєден текст лєм теди, кед го и дома пречитаю и кед им ми розкажеме, алє кед першираз у школи читаю нєпознати текст, то им вельки проблем – заключує учителька. БЕШЕДУ ТРЕБА ПРОВАДЗИЦ ОДМАЛЮЧКА Медийно актуализована приповедка хтора ше занїма з неґативним уплївом средствох мултимедийней комуникациї на вчасни розвой дзецох, окреме на розвой бешеди, порушана у предшколских установох и школох, а окреме фахових установох до хторих родичи приводза дзеци кед ше утвердзи же цошка нє у шоре. Тим фаховцох єдинствени у тим же од векшини родичох достава податок же дзецку у барз вчасним возросту приказовани рисовани филми, часто и на странским язику. Така вчасна стимулация, гваря фаховци, нє барз добра и годна мац пошлїдки. Дакеди ше случи и процивне, же дзецко при ТВ почнє розвивац бешеду, воно зна повториц комплетни диялоґи своїх „юнакох”, алє у нєпримереней ситуациї. За таку бешеду фаховци гваря же є нєфункционална, т. є. же нє ма функцию комуникациї. Норми у розвою бешеди Зинаида Боснич постоя и вони подзелєни по фазох. Динамика бешедно язичного розвою при каждому дзецку индивидуална, и завиши од вецей факторох, алє хтори то знаки цо указую на проблем и на нє досц добру розвиту бешеду при дзецох? Чи кажде пожнєнє бешеди при наймладших дзецох и проблем? У Розвойним совитовалїщу гваря же нє, и же одступаня од язичних нормох постоя, алє вони нє шму буц вельки. Вельки одступаня – сиґнал родичом же би поглєдали помоц. Тото цо тиж важне пред тим як дзецко почнє бешедовац, то ґестикулация хтору дзецко розвива як єдну файту нєвербалней комуникациї з околину. Дзеци махаю з руками, 21. ЮЛИЙ 2017.

посилаю поцилунки, и то знак же шицко ушоре кед дзецко ма медзи 9 и 12 мешаци. У Розвойним совитовалїщу у Новим Садзе, лоґопед, др Зинаида Бо снич надпомина же читанє приповедкох барз помага при збогацованю словнїка. – Сликовнїци и кнїжки би требали буц присподобени возросту дзецка же би их могли розумиц и верим же то велїм познате, но тото цо би требало робиц кед родичи обача же им дзеци маю проблеми з читаньом и з бешеду, то же им муша поставяц питаня. Лєм кед ше их випитує, лєм теди ше дзеци стимулує же би реаґовали и одвитовали. Родичи би требали вимагац од дзецох же би им пояшнєли тото цо им сцели повесц – гвари лоґопедка и визначує же дзецом треба дац нагоду же би сами дошли до одвитох. На дзецински питаня, родичи би требали тиж одвитовац з питаньом „цо ти о тим думаш?” На тот способ ше попри розвою бешеди порушує и процес розвою думаня. Дзеци треба слухац и мац сцерпеня окреме кед починаю бешедовац и формовац перши виреченя. Познєйше им треба дац вецей часу же би виражели тото цо жадаю повесц – гвари Босничова. „ТУНЯ ЖЕНА” ЗА ЧУВАНЄ ДЗЕЦОХ ЗНА БУЦ БАРЗ ДРАГА Тим у совитовалїщу у Новим Садзе дзе вєдно робя лоґопед, психолоґ и педаґоґ, єдинствени же за розвой бешеди барз важне слухац. Дзецко слуха коло себе, учи нови слова и гласи, и прето важне понукнуц му добри и ясни модел. Кед даєдни дзеци почню познєйше бешедовац, або слабо бешедую, родичи би требали реаґовац (вируциц дудли, огранїчиц час хтори хтори препровадзую при ТВ, або компютеру, таблету...) Нажаль, велїм родичом праве ТВ и видео бависка – „туня жена за чуванє”, но нє роздумую же нєприсподобени емисиї ґу возросту їх дзецох нє подпоможу розвой бешеди и язика. Скорей годно буц наспак. – Медиї указали же су високоризични фактор за розвой бешеди и язика, окреме кед дзецко патри ТВ на возросту

РОДИЧИ НЄ ВШЕ СОТРУДЗУЮ – У предшколских установох нєшка маме лоґопедох, алє у школох нє. Прето на нас, учителькох, стої же бизме уж перпших дньох, накадзи дзеци пошедаю до лавкох, з каждим окреме бешедовали и видзели чи при даєдному єст даяки проблеми з бешеду, вигваряньом... Кед єст, поволуєме родичох, бешедуєме з нїма и упутюєме до лоґопеда у даєдней здравственей установи. Но, мушим повесц же то нє вше пойдзе тай як ми задумали. Родичи, окрем же су завжати з роботу, нє шицки сцу сотрудзовац, а дзепоєдни думаю же то анї можебуц нє таки вельки проблем. А добре познате же ґу фаховцом, окреме лоґопедом нєт того же пойдзеце до ньго вчас, алє запожнїц мож ище як – гвари Полдругова. 21. ЮЛИЙ 2017.

медзи першим и трецим роком, праве теди кед ше бешеда при дзецох найинтензивнєйше розвива. Пошлїдки од того же дзеци длуго опрез ТВ таки же нє почнє на час бешедовац, або познєйше як би требало, селективно слуха, ма худобни словнїк, розвива специфичну файту справованя як цо пребарз велька моторна активносц, нє може затримац увагу и нє ма розвиту социялну интеракцию. Прето би родичи требали мац на розуме же гоч цо робя вєдно з дзецми, вше муша и бешедовац. Нє важне кельо часу су з дзецми, алє тот час муши буц квалитетно виполнєти – твердзи лоґопедка. – Дзеци любя кед им патриме до оч, а окреме кед почувствую же нас наисце интересує тото цо вєдно з нїма робиме – гвари дохторка и надпомина же би родичи нє требали на розмазовацо бешедовац своїм дзецом, бо дзеци од нїх уча и так исто починаю бешедовац. Кед ше бебом „тепа”, або и ґу старшим дзецом так оздзива, вони збунєти. Босничова прешвечена же емоциї мож виражиц и на други способ окрем тепаня, (з дотиком, виразом твари, з фарбу гласа... и требало би спозориц и други члени фамелиї же би так з наймладшима дзецми нє бешедовали – гвари вона. Шведкове зме часу у хторим средства комуникациї вше сучаснєйши, а медзилюдска комуникация, гевта права, вше худобнєйша. Нє раз ше случи же нам ше родитель похвалї як му дзецко зна шицки функциї на телефону, алє кед ше му опитаме просте – як му мено, воно цихо. Нїхто нє сце, и нє треба, же би му дзецко постало жертва такого часу – заключує наша собешеднїца. Ознова зме на початку и на тим же на родичох, и з тей нагоди, нє лєгки задаток. Попри шицкого цо маю, требали би найсц часу, и гоч лєм кус, бавиц ше зоз своїма дзецми, приповедац им, учиц дзепоєдни схопносци, радовац ше їх успиху. Тих кус векших провадзиц, цо робя, як ше бавя и цо патра. Тоти цо през тото уж прешли добре знаю же кед родичи нєшка дацо препуща, вихабя, чежко же исте познєйше годни надополнїц.■

РУСКЕ СЛОВО 21

наша тема:

МЕДИЇ И ОХУДОБНЄНА БЕШЕДА ПРИ ДЗЕЦОХ

ДОМ И ФАМЕЛИЯ

20 РУСКЕ СЛОВО

РУСКЕ СЛОВО 21

ДОМ И ФАМЕЛИЯ

женоблоґ

ст єдна японска леґенда по хторей ше людзе у єдним валалє, кед мали даяку тайну, лєбо даяке скрите жаданє за хторе нє сцели же би нїхто знал, пендрали на високу гору у околїску. Потим у лєше нашли одвитуюце древо, видлобали у нїм дзиру и вигварели до нєй тоту тайну, а дзиру замасцели з блатом. Оддало им... Тайни, скрити жаданя и поцерпаня остали висловени у грубей скори нємого древа.

Пише: Ясмина ДЮРАНЇН

22 РУСКЕ СЛОВО

А и я мам єдно тайне, скрите жаданє... Най виволам? (кед дахто наидзе, а ви ше правце же сце древо...) Но, бааарз бим любела мац помивачку. Знаце, машину, а нє жену цо ми помива. Часто себе думам же як то добре, кед после полудзенку шицко фукнєш до нєй, най пенї, най гурчи, най обраца тоту судзину, а ти на лєжаци уживаш у тей сцени... И нїч би то нє було, лєм же мой дакус спера. Знаце, вон дакеди помиє за собу. У ствари, у нас вше попомиване... Нормално же ми вец пове На очина нам помивачку? Кед дахто нє може попомивац тоти даскельо танєри и ложки, вец вон лєнюх! Йому нє поможу анї три помивачки... Як мержим кед ме преклапка... Мнє ше такой мозоґ активовал и почал здумовац з яким арґументом го прешвечим. Думам же найлєпше вдериц там дзе ше найменєй наздава, та сом поча-

Цо себе можем – прешвечлїву мам бешеду. Углавним. Гоч глїбоко у себе знам же кажди луксуз треба заплациц – помивачка нє туня, анї таблети цо лїґа, анї вода и струя, а и так мушиш сплокнуц судзину скорей як цо ю домерковано поскладаш до нєй... За тот час уж шицко ручно помиєш. Ма право. Шит, нїч од того... Як же скорей нє роздумам, а вец пилнуєм? Тераз видзим – нєт друге ришенє! Нє постої єдноставни способ! То нє як прешлорочна ситуация зоз деску за пейґланє – уж була викривена, требало цошка и залетовац на нєй (а у нас лет-лампа нє ма живота), та кед ми допило, а я крижом на ню станула, перше з єдну, а вец и з другу ногу, та ше мушело купиц нову. З помивачку нє можем треснуц до жеми, БО Ю НЄ МАМ!!! Мушим ше дакус змириц. Чкода же сом ше одала док ше ище помивачки нє куповало за придану. Га, нє будзем ше озда знова одавац пре ню?! Випатра же шпунджию за помиванє ище длуго нє випущим з рукох, а и пранїк, живота ми, знєєм з пойда... Алє у ХХII вику, будзем жиц як ґосподя... ■

Photofunia

ПОМИВАЧКА

email: jasmina.djuranin@gmail.com www.zenoblogija.com

ла же нє чудне ци же людзе вецей нє шедлаю конї по драже, алє гоня авта?А и трактори покупели, та нє трапя вецей тоти бидни животинї... Чи ми, можебуц, нє знєєш з пойда прабабов пранїк, та да райбем у Дунаю...

21. ЮЛИЙ 2017.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ДОБИТНЇЦА КОШАРКИ И ДЗИВОЦКЕЙ ЛА ДИ НА „ЧЕРВЕНЕЙ РУЖИ”

ХТО БУДЗЕ, КЕД НЄ МИ Александра Русковски зоз Руского Керестура, того року побиднїца за найкрасши дзивоцки глас на Фестивалу рускей култури „Червена ружа”, хтора була того року отримана по 56-раз. Стилизована дзивоцка лада и кошарка зоз червенима ружами остали у Руским Керестуре

ото припознанє младим отвера широки дзвери до швета рускей музики, цо вше мало вельке значенє, а чи так и нєшка, питаме ше Александри. – Мило ми барз же сом до стала кошарку и гоч ме нєсподзивало вельо ми значи. Часто сом себе нє верела же добре шпивам, та ми тота награда принєсла и самодовириє же заш лєм вредзи и далєй наступац, понеже сом ше и тераз ламала чи ше приявиц чи нє – толкує Русковскова, хторей то бул други наступ на „Ружи”. – Шпивала сом шпиванку „Най живот идзе”, шпивала ю Саня Полдруги. Глєдала сом дакус ве селшу шпиванку, иншаку як першираз, бо ше ми видзело же будзем сиґурнєйша. Пре слуховала сом и на Ютюбу, а и Мирко Преґун ме порадзел же ми тота будзе найбаржей лєжац, и випадло як найлєпше. Я волїм ве селши писнї, бо допринєшу лєпшому розположеню, а думам же так и велї други млади чувствую – приповеда нам Александра. ОДМАЛЮЧКА ЛЮБИ МУЗИКУ Александра млада дзивка, закончела други рок у Школи за дизайн „Боґдан Шупут”, напрям ґрафични дизайнер у Новим Садзе. Но, як гвари, одмалючка любела музику и танєц, та є и нєшка член кере стурского Дома култури. – Уж вецей як дзевец роки танцуєм у фолклорней секциї, а шпивам и у Дзивоцкей ґрупи. Одкеди жиєм у Николаєвским школярским доме у Новим Садзе, там сом ше опробовала и у етно-шпиваню хторе ше ми барз попачело. Влонї зме мали барз до бри на ступ на Доми я ди. 21. ЮЛИЙ 2017.

Видзи ше ми же би и ми у Кере стуре могли шпивац на таки стародавни спо соб – роздумує Сашка. ГРАЄ НА КЛАВИРУ И НА ҐИТАРИ Же ю одмалючка прицаговала музика шведочи и успишнє за кон че на Основ на му зич на школа у Кули, напрям клавир, а нєшка Сашка грає и на ґитари, та наступала и на наших младежских манифе стацийох. – Од музичней школи сом добра пайташка зоз Марину Роман, та ме вона заинтере совала научиц грац и на ґитари. Гоч маме розлични музични смаки добре зме ше зложели и як дует на ґитарох зоз шпиваньом наступели зме пред даскельо роками на „Дньовки” и на Журки на базену „Пакт он”. Там будземе участвовац и того лєта, а вироятнє ше и на „Дньовку” ознова приявиме. Александра як и векшина младих приватно слуха рижни файти музичних жанрох, но, як визначує, то шицко лєм квалитетна музика. – Найволїм слухац рок, метал музику, барз любим и класичну музику, а тиж и джез, блуз. Мнє тиж мила и наша руска народна музика. Барз ми жаль же ше у Кере стуре вше менєй млади за ню интере сую, а анї нє змагаю за найкрасши глас. Вше менєй младих єст и у публики, та можебудз би гоч як затримац и забавни композициї на „Ружи”, цо би кельо-тельо затримало младих. Но, я особнє думам же маме барз красну и музику, и културу вообще, и же ю треба чувац и пе стовац. Кед то нє будземе ми, млади, хто други будзе – пита ше Сашка.

Александра Русковски

Попри єй спомнутих притокох ґу музики, танцу, Сашка прихильна и ґу другим уметнїцким конаром, а єден з нїх и рисованє, прецо ше и опред зелєла за свой будуци фах ґрафичного дизайнера. – Барз ше ми пачи тот фах, видзим же єст вельо можлїво сци за роботу, а єдного дня бим любела дизайновац и преламовац часописи, як цо и наш МАК – виволала нам Александра хтора праве у тим нашим часопису дава свойо доприношенє и з авторскима текстами. – Кед сом була у Основней школи у Кере стуре, редакторка МАК-у, Мая Зазулякова нас заинтере совала за писанє у новинарскей секциї. Так сом почала сотрудзовац у тим часопису и писац свойо упечатки о рижних концертох, о музики, репортажу зоз ексурзиї. Александра шицко спомнуте пе стує у своїм шлєбодним чаше, а окрем того барз люби читац кнїжки, полюбела и фитнес, барз ужива и у природи, у животиньох и подобне. Сподзиваме ше, а то и сама потвердзела, же свойо притоки и надалєй будзе даровац и своєй рускей заєднїци.■ Мария Афич

РУСКЕ СЛОВО 23

МОЗАЇК ВОЛОНТЕРСКИ КАМП У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

МЛАДИ ПРЕДЛУЖУЮ ТРАДИЦИЮ Волонтерски камп „На двох колєсох” у Руским Керестуре будзе отримани од 25. юлия по 5. авґуст, а програма кампу фокусирана на оправянє погубених бициґлох. На тогорочним, уж єденастим по шоре, кампу будзе коло 25 волонтерох, дзешец странских зоз Кореї, Мексика, Ирскей, Горватскей, Шпаниї и Италиї и 15 домашнїх волонтерох Волонтере, рано, после фриштику, буду мац роботи з бициґлами дас по 14 годзин, потим после полудзенку буду орґанизовани креативни роботнї-друженя, котри ту же би волонтерох анимировали, и вони орґанизовани з локалнима орґанизациями. Так, єден дзень волонтере буду пририхтовац Дом култури за билєнє, потим пойду нащивиц етно ЛИДЕР ВОДЗАЦА ОСОБА хижу у Коцуре, а орґанизовани и Фото: Наталия Радивоєвич Лидер то особа котра трима авторитет над одход на базен до Вербасу. Зоз олонтерски камп ше орґанизує ґрупу и котра з нїма формує тим, вона ма одвичательносц за цалу ґрупу и ма задаток Здруженьом женох „Байка”, волону рамикох МВС-ВСС (Млади отримац ґрупу щешлїву. Кед лидер способни тере годни научиц як ше правя виглєдоваче Сербиї-Волонтерски традицийни руски єдла, єдно з тих днї волонтером на кампу нє буду допити, Сервис Сербиї) и ТЗРК алє виполнєни и барз швидко прейду. єдзеньох то домашнї резанки. (Туристичне здруженє Руски Попри рижних активносцох отрима Керестур), а того року за лидера кампу вибрана Ясна ше спортски дзень на Ярашу, члени кампу ше годни Медєши зоз Руского Керестура, за колидера Адриан облєчиц до руского народного облєчива, отрима ше Фернандез Лонґарела зоз Шпаниї, а локални орґанизапрезентацию о валалє, як и мултикултурални вечар дзе тор Любица Няради. Ясна школярка керестуркей ґимкажде од волонтерох представи дацо цо характеристичне назиї, успишно закончела ЛТС обуку за камп-лидерку, за його державу. Домашнї волонтере буду мац полудзенок, на семинаре котри отримани у Еколоґийним центре, док госцуюци буду мац фриштик, полудзенок и вечеру, у Сримских Карловцох, од 16. по 19. юний. а буду змесцени у просторийох спортскей гали. – На обуки було коло 15 учашнїкох, то була треца обука Чи волонтере задовольни и чи маю даяки замеркованя, того року, а углавним ше тельо до рока и орґанизує. годно видзиц на основи евалуациї, котру ше пороби на Мали зме годзини котри нє здабу на типични школски початку кампа, на штредку и на концу през даяку годзини, и ту нєт сухого ученя. Було роботнї дзе нам роботню. Потим, кед ше камп закончи, лидере правя звит дали улоги, и мали зме одґлумиц страценого кампера, котри посилаю младим виглєдовачом Сербиї, та кед камп лидера, або дакого хто стално находзи даяки проблем и добре прейдзе, буду го и далєй орґанизовац. Шицки вец зме ришовали конфликти. Там ше учи шицко цо би заинтересовани, а котри нє участвую у кампу, можу єден камп лидер требал знац. Нєт даяки окремни присц помогнуц волонтером и подружиц ше з нїма. условия же би ше постал лидер, треба пойсц на обуку и звладац ю. Кед би тоти цо тримаю обуку обачели же ТРЕБА БУЦ АКТИВНИ дахто нє досц одвичательни, лєбо є нєдосц заинтересовани, кед дахто нє одвитує за тоту улогу, вец ю анї нє Ясна Медєши будзе предводзиц Волонтерски камп у прейдзе – толкує лидерка кампу Ясна Медєши. Руским Керестуре, алє и у Обедскей бари, хтори ше отрима од 20. авґуста по 2. септембер, и пошвецени є загроженей РОБОТА И РОЗВАГА файти святей єгипетскей птици ибис. Млада лидерка активДо кампу ше локални волонтере можу приявиц од 15 до на у рускей заєднїци, член є орґанизациї Пакт Рутенорум, а пред трома роками була колидер истого кампу. 70 рокох, а страни волонтере од 18 до 70 рокох. Тот камп роботного характеру, а тема кампу того року будзе – Прешлого року, тот волонтерски камп, предводзела моя оправянє бициґлох. Достанє ше погубени бициґли, купи найлєпша пайташка Дорис Бучко, та ме то порушало же би ше часци котри хибя, а потим ше бициґли будзе оправяц ше и я активирала. Вшелїяк же ми значи же сом постала лидер и нє любела бим кед би єдного дня тот камп препадзоз професийним майстром котри будзе помагац волоннул, прето же ма уж досц длугу традицию. План и циль тером. На концу ше бициґли офарби, та кед ше закончи кампу то баржей промововац Керестур як туристичне место, роботу, волонтере ше одвежу нащивиц Водицу на тих алє би требало увесц и вецей случованя же би вон нє бул истих бициґлох. Кед ше закончи камп, бициґли останю лєм єден допити валал – закончує млада лидерка Ясна. ■ власносц Туристичного здруженя, же би их хасновали Марина Биркаш туристи котри приду нащивиц Керестур.

24 РУСКЕ СЛОВО

21. ЮЛИЙ 2017.

МОЗАЇК МЛАДА И АМБИЦИЙНА ЮТЮБЕРКА САНЯ НИКОЛИЧ

ВИТВОРИЦ ШЕ ПРЕЗ ВИДЕО ЗНЇМКИ Пред даскельома мешацами Саня Николич зоз Руского Керестура, хтора тераз жиє у Австриї, у месту Штайр, почала ше интересовац за нєзвичайни гоби – отворела ютюб канал, на хторим обявює свойо видео знїмки. На єй каналу мож пренайсц интересантносци вязани за шминку, моду и рижни други ствари

дея єй пришла на розум цалком случайно, медзитим, з часом ше єй попачела робота и предлужела зоз знїманьом. Потераз зняла двацец осем видеа на своїм ютюб каналу „S anja” и барз є задовольна. Саньов леґинь часто патрел ютюберох, аж ше дакеди и вон сам знїмал як бави фодбал. Єй то з початку було допите, алє з часом ше почала интересовац, та так почала и патриц ютюберох, а на концу и знїмац видео клипи. – Понеже нє мам вельо обовязки, роздумовала сом же бим ше могла у тим випробовац. Требало ми часу. Трапело ме же як започац, цо поведза други, цо пове валал, бо то таке дацо нєзвичайне за мали штредки. Обавала сом ше же руша даяки нєприємни бешеди и вишмейованя. То єден зоз векших проблемох у валалє хтори кочи и други дзивчата хтори ше сцу випробовац у дачим нєкаждодньовим. Алє, почала сом знїмац. Мойо видео знїмки наисце мишаного жанру. Коло знїманя, обробку и усовершованя видеа помага ми мой леґинь, хтори ше дакеди и зяви у моїх знїмкох, бо думам же то

интересантнєйше патрачом, алє мам видеа и дзе сом сама – гвари Саня.

ДРУЖЕНЄ ЗОЗ КАМЕРУ Николичова, на своїм ютюб каналу знїма велї хасновити ствари хтори помагаю дзивчатом и дзивком. Задовольна є зоз знїмками, алє як гвари, вше мож лєпше. Єдного дня, кед би мала вецей патрачох, купела би професийну камеру, микрофон и шветла хтори помагаю же би видео бул квалитетнєйши и хтори би дали знїмку єдну цалосц. – Щиро, нє требало ми вельо часу же бим ше звикла на камеру; понеже сом ґлумела у представох швидко

Випатрунок Саньового ютюб каналу

ПОТРИМОВКА ВЕЛЬО ЗНАЧИ Саня ище нє емитовала видео знїмок на живо, а затераз анї нє планує. Вироятнє ше одлучи на тот крочай кед будзе мац вецей приявених патрачох (субскрайберох) на своїм каналу. Вона ма вирних патрачох хтори лєдво чекаю же би ознова обявела нови видео, и то як гвари, углавном дзивчата зоз Руского Керестура, а потримовку достава и од нєпознатих людзох, хтори єй видеа провадза од початку. Можебуц єдного дня годна и зарабяц на таки способ, тераз, як Саня гвари, заробку нєт, цо нє значи же нє будзе. Ютюбере можу зарабяц барз вельо, алє за тото им потребни вельо препатрунки їх видеох и вельо субскрайберох на каналу.

21. ЮЛИЙ 2017.

сом превозишла трему, алє и полюбела камеру. Єдино кед починам знїмац видео, дакус ми то ище вше чудне и нєзвичайне, бо сом сама у хижи и бешедуєм зоз собу, до камери – толкує Саня.

ЯК ДО НОВИХ ИДЕЙОХ? Идеї за нови видео знїмки пренаходзи на интернету, т. є. на Фейсбуку и Инстаґраму. Як гвари Саня, саме пририхтованє за знїманє нє таке

компликоване, як цо сама идея и шицки податки о видеу. Найвецей потирва кед обдумує як би видео требал випатрац, после того, шицко идзе швидко. – Мойо видеа знаю потирвац и до шейдзешат минути, а дакеди и длужей. Шицко у зависносци од того цо знїмам, алє док ше поскрацує, пошвидша и усоверши, мой финални видео тирва од седем до осем минути. Окрем кед правим туториял о шминканю, ту вельо пошвидшуєм знїмок же би нє бул длуги, алє и допити патрачом – потвердзує Николичова. – Плануєм предлужиц правиц видео знїмки и жадам буц ище успишнєйша, так як ме мойо наймилши совитовали на початку – же бим була упарта и витирвала, и же бим ґурала напредок. Мушим припознац же вше вецей мам тих хтори ме потримую и провадза мой канал. Вироятнє єст и гевтих хтори маю неґативни коментари на тото шицко, алє думам же лєм треба буц упарти у тим цо жадаш посцигнуц – закончує Саня. ■ Лидия Костелник

РУСКЕ СЛОВО 25

медзи РОК IV ЮЛИЙ 2017.

простор за кафу и виключеня

Число написал и ушорел: Ян МЕЗЕЙ

ТАЙНИ ЧУВАНИ ЛЄМ ЗА ВАС

ОТВОРЕНИ КОНКУРС ЗА РИЯЛИТИ ПРОГРАМУ

„СЕЙШЕЛИ, А ПО ПАРОХ” Препоручени карактеристики:

Особа котра нє ма силикону у целу, а дума же є красна у твари треМоже войсц особа котра „нїхто и ба же би на драги до студия зашла нїч”, алє заш лєм препоручлїве же до древари по єдно або два паковаби тота особа була єден кус моцнєня истого, та кед ше поспиши войши „нїхто и нїч” у своїм краю. йсц до узшого кругу змагательох, найдзе ше спонзор котри будзе упиховац дзе треба. Иснованє полицийного досиєа може буц праве власка котра пресудзи на фотофинишу же би ви буНє подло мац у своєй прешлосци ли особа котра уходзи. нєнароком видати приватни знїмки зоз спальнї, або буц осудзени за физичне насилство ґу парняком, Мац судзенє, котре ше ма случиц або буц голєм з боку медийох зазнаправе на датум кед будзеш нука у чени як даяка файта дробного крихижи же би ше 90 одсто житель- миналца – значи може шицко прества цешело у твоєй побиди над цо би ше нормални чловек ганьбел естаблишментом як кед би була їх, споза власней капури викукнуц. а гевтих 10 одсто най ше ґадза од того до чого ше претворелo правнa системa жеми и у тим ґадзеню и Буц порихтани ґарантовац зоз вони на єден способ постаню кон- контрактом же у „риялити хижи” зумети того шицкого, зоз чим цала поробиш цошка цо би було достойше култура єдней жеми и реґиону не того же би ше од це цала родзина катапултує на єден висши уровень. и власни дзеци одрекли, а за тото буц плацени на уровню тижня, а нє по дїлу.

Моцни адут за уход то храста од прештрельних ранох, поготов кед Знова, буц „нїхто и нїч” и даскельо прештрелєне нє далєй як пейц мешаци мац совисц тото форсирац центиметри од тетоважи даєдней як свой найвекши квалитет. вирскей икони. Я. К.

Прибежище и приключения

26 РУСКЕ СЛОВО

ТРИ СЦЕНАРИЯ ЗА КОТРИМА ЙОЙЧИ ГОЛИВУД Лєм за вашо очи:

1. Пчола у горучки

Два пчоли-трути ришели же им вецей досц виковней тортури. Поставаю упрекосни и догваряю ше же ше буду змагац хто достанє перши позауха од главней – кралїци. Змаганє ше состої у ремеценю структури кошнїцових шейсцугельнїкох. План им достац горучку и вец зоз своїма даскелїма повекшанима ступнями розпущиц и деформовац восок. Єдна идзе викасац хрибет и лєжац на жимним мрамору гроба Слободана Милошевича, а друга на Джинджичов. Трут котри лєжал на Милошевичови почина водзиц и перши препознати як зраднїк, та перши урвал позауха, а ґу тому є и розтаргани з боку цалого дружтва пчолох. Друга пчола похопює свойо гришки и идзе на драгу викупеня и кед ше очисци од шицкого зла ришує закасац рукави и буц продуктивнєйша од других пчолох. Тото єй досц добре идзе, медзитим на єдним напасаню пада на ню Ґашичов хеликоптер, та траґедия и конєц филма. Живот ґад дакеди, а политика то сотона – поента филма.

2. Чловек пумпа и кара

Чловек става рано и приходзи му на розум постац наставнїца сербского язика, бо любел Достоєвского. Напина ше и напина, алє на концу нє постава наставнїца сербского язика, алє пумпа дриля воздух до ґуми. Як таки находзи роботу на бензинскей пумпи. Защ лєм любов ґу Достоєвскому нє бляднє, алє напроцив – зреє як вред на твари тинейджера. Прето єдного дня уходзи до обисца єдней финансийно добре стояцей баби, та почина єй пумповац ґуми, як шалєни. Напумповал єй ґуму, аж и понад два атмосфери. И – ґуми праскаю. Потим наишла бабова шестра, тиж з бициґлу, та ше лапа и єй пумповац як дурне, та и ше21. ЮЛИЙ 2017.

... за кафу и виключеня стри, перше ше дую мехири, а вец праскаю ґуми. Обидва. Но, як пумпа у души, вон зоз тим нє може жиц и кед нє витримал печенє совисци, одходзи шицко припознац до вулканизера, дзе го орезали, бо є шалєни и нє роби нїч по цали дзень, лєм фучи як и шицка наша модерна нєвоспитана младеж.

3. Хирошима споза капури гумна

БЕНИФИЦИЇ УЧЛЕНЄНЯ ВЛАСНОГО СТАТКУ ДО ПАРТИЇ

НОВИ МЕТОДИ ҐАЗДОВАНЯ Робота на валалє дакеди нє идзе. Прето вец треба видумац цошка и тото кед нє руши, вец би цошка друге видумац, а кед руши та вироятнє исте тото цали валал почнє робиц. Так єден мали валалски ґазда (бо то лєм малим нє идзе, вироятнє су прето и мали), ришел же учленї до партиї себе и шицок статок цо ма у обисцу. Потим чекал урожай. Рушел потим з рана ґу статку най видзи чи уж нє пришли пременки. Перше ґу качком, а тих нєт. Дзе су, нє зна. Но, автор текста зна. Понеже су таки розґаґани, подумали же их таких ґаґацих такой зосцу до скупштини. Ба, купак! У скупштини перше маш лєм примаховац з главу и чит буц, роками так робиц и после кед будзе щесца – да ци ше ґаґац. Могли качки буц цихо? Нє могли. Дзе закончели? Там дзе и шицки качки цо пойду до Беоґраду: улїчка, кафичи на води, ноцни клуби, пластични операциї цо пошли на зле, циркуз... По шол да лєй ґазда ґу ку ром. Там анї шлї ду од ва й цох. Нє даю ку ри ве цей сво йо ва й ца за дар мо. Ва й ца пре по ру че но по сла ти же би уж од ма люч ка бу ли у управ ним од бо ре яв них под при єм ствох. Так же ше нє чу ду й це кед ютре за шед ню, на при клад, у по шти и бу ду так да лєй сво їх єд но за дру гим роз по ред зо вац, мо же буц аж и у пен зи о нер ских днь ох. Идзе ґазда швинї опатриц, бо му уж нє добре. Швинї нє там. Дзе су? Ниа, бренка мобилни, волаю людзе з валалу. Чийошик шви нї ход за шо ром люд зом вершиц нужду под облаки. Ниа, знаже же мало им допиц у кармику, буц по ґаґор у своїх, та тераз кед су унапредзени, пооблєкали нови шмати и пошли другим под облак. Ґазда ґу ма ґ ар цо ви. До бре. Маґарец остал маґарец. Хух, голєм дахто певни. Заш лєм, истого моменту би штрелїц даяки седатив до крачми, та гайд шедай до коча. Гопа! Конь нє цага. Гайде, гайде коню єден! Нє. Нє будзе. Огляда ше на ньго конь зоз попаптунком як кед би му сцел повесц: „Як кед биш нє знал стару правду же пар ти й ни ко нї нє ца гаю фирму, пняку єден!” Но, живот нє таки подли, заш лєм. Як зме гварели, на початку и бачи ше записал до партиї, та йому рушело. И як вше идзе, цали валал то видзел та гайд и вони, а вец и цала жем. Но, заш лєм статок тей жеми остал нєутрални. Випатра голєм дахто ма розума.

Бул раз єден чловек. Чловек як и други. Мал керитици у дворе и секирали го аж скоро да ше на цукер похорел. Но, пошвидко ришенє саме од себе приходзи. Виноши телевизор на стред двора, обраца екран и звучнїки ґу жеми. Кед пол осмей, почина Дньовнїк два, чловек палї телевизор. Єдна по єдна кертица, дзвига руки од живота, преставаю єсц и пиц води, ришени ше дотрепац до конца з постом. Медзитим, цошка чловекови пукнє у глави и почина преруцовац раз на „Гепи” телевизию, дзе риялити, а раз на лилиову телевизию, дзе Я. К. информативна програма. Ту настава харакири, крев, масовни самозабойства у кертичнякох и екран ше муци од ценузури. Потим старлети виходза зоз телевизора просто до двора. Ту чловек победзени и почина хрустац череп по череп з власного обисца. Потим ше екран помали цми и виходза слова котри опоминаю же на таки способ ше нє одганя анї цукер, анї цукрову хороту и дакеди ше досц лєм частейше препатриц. Значи, анґажовани филм.■ Кед ше преверши зоз солариюмом 21. ЮЛИЙ 2017.

РУСКЕ СЛОВО 27

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ ЯК (НЄ) СКАПАЛ РОКЕНРОЛ (IV)

ОД ШЕРПЕНЬОХ ПО ФЕНТЕЗИ” ”

Пише: Александра ЛЕНДЄР

Велї го познаю як музичара зоз ґрупи Армитон, алє то була лєм одскочна деска за нємирни животни габи по хторих го ношела музика. Мирослав Сивч бул композитор, аранжер, покус текстописатель, а нєшка є власнїк єдиного приватного радия у општини Вербас

узика му у ґенох. Його дїдо грал на ґитари и клавиру, оцец тиж на ґитари, бас ґитари и труби и бул єден з перших рок музичарох у Вербаше и околїску. И Миро славова мац барз крашнє шпива, а мацеров брат бубняр бенда „Рибля чорба” – Вицко Милатович. З єдним словом – фамелия хтора жиє з музику, а свою приповедку Мирослав Сивч почина праве од стретнуца зоз Милатовичом и одходи на вельки концерти од хторих ше „обрал” ище як хлапец, на дзешец роки. – Теди „Рибля чорба” була сам верх рок музики, а я таки мали шедзел на бини коло бубняра на їх концертох. Додавал сом му палїчки и кока-колу. Упознал сом Бору, Баяґу... Я теди на нїх паБЕЗ МУЗИКИ – НЄ МОЖ трел як на даяки божества – Мирослав гвари же у їх обисцу щири Сивч. нєт просториї дзе радио нє грає. Окрем дньовей хижи, маю радио у ИНСТРУМЕНТИ БРАЛИ кухнї, на дворе, у купальнї, у авту, НА БОРҐ та и под час того интервюа, цали час сциха грал радио. Гвари же кед Мирослав першу ґитару наше дакеди случайно радио або мушлїд зел од оца. Була барз стазику загаши, такой реаґує. Иншак ра, та ю полїпел зоз селотейнє може. Музика ше шицким уцапом и з лїпкачом, алє гвари же гла под скору... була барз добра же би у паль-

28 РУСКЕ СЛОВО

цох почувствовал музику. Грал на ґитари, буґнох, пробовал грац и на гушлї. Нє бул школовани музичар, алє Сивч мал природни слух и праве тот феномен же є нє школовани, а мал перфектни слух, одредзел його интересованє у живоце. – Нє бул сом богзна яки ґитариста, анї сом нє мал амбициї у тим напряме. Од початку ме интересовало як настава тон, совершени тон. Цо шицко треба поробиц же биш достал тон, такт, строфу... Ґитара ми послужела же бим видумал даяку писню, викомпоновал дацо и же бим тото далєй пласовал – толкує вон. Жажду за компонованьом одгаднул ище як дзецко. Никола Гайдук, познєйше бубняр у „Армитону”, жил даскельо хижи далєй од Мирослава. Вони двоме и ище єден пайташ формовали перши „бенд”. Грали на чим лєм могли, а перши буґни им були стари шерпенї и шицко подобне цо им було под руку. Вежбали у старей Гайдуковей видеотеки и там 21. ЮЛИЙ 2017.

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ почали приношиц перши власни инструменти, алє и „зберац” амбициї. Познєйше инструменти брали на борґ, половку заробеного пенєжу охабяли на бок за спомнуте, а половку укладали до власней опреми. Уж на штернац роки Мирослав Сивч почал ходзиц на „свирки” по готелох, дзе и зарабял. Гвари же часто у єдним бенду грал и там зарабял, а у другим грал музику по своїм смаку. БАЯҐУ У КОНКУ СТРЕТАЛ Живот их потим одведол по Ференца Ковача, продуцента Радио Нового Саду и тон майстра Яна Шаша. Мирослав толкує же их Ковач уведол до Студия М, першого студия у Новим Садзе. Перши знїманя и упознаванє зоз професийну опрему за знїманє, занавше охабело моцни шлїди на Мирославов живот. –Теди у Студию М знїмали Баяґа, „Екатарина Велика” и ми ше з тима людзми стретали по конкох коло студия. То було нєвироятне дожице на мойо осемнац, дзеветнац роки – гвари Мирослав. Пошвидко почина грац и зоз Славком Романом Рондом и Миколом Гайдуком, оформели бенд „Армитон” о хторим будзе слова у єдним з предлуженьох того фельтону. МУЗИЧНИ ПРОДУЦЕНТ Славко Роман Рондо и Мирослав Сивч предлужели продукцийну кариєру после „Армитону”. Скорейши познанства им оможлївели одходи до найлєпших продуцентох у Беоґрадзе, та сотрудзовали зоз Марком Коном, Срдяном зоз „Моби Дику”, а зоз тих сотруднїцтвох настала и писня за Весну Ґалиот, познатшу як „Ґала”, як и писня за Лидию Палурович „Kaд єдном одеш ти” з хтору наступела на Беовизиї. Тоти, и ище велї други познати писнї зоз естради зробели Славко Роман хтори подписує текст и Мирослав Сивч музику и аранжман. – Рондо и я познатим шпивачом давали писнї задармо, лєм же бизме були подписани и же бизме вибили на верх естрадней сцени. Ми двоме, вец, формовали нову ґрупу, а за знїманя зме анґажовали шпивача, та нам так єден час шпивал басиста з ґрупи „Абсолутно романтично”. Намагали зме ше же би студийни знїмок бул префектни, же бизме могли предац писнї. Дома, у Ронда, зме мали демо студио и кед зме перше там зняли, одходзели зме до Нового Саду. Так ше нас двоме зоз компонованьом занїмали скоро по 2006. рок – гвари Сивч.

Чамо, Сивч, Аца, Гайдук и Рондо на єдней Керестурияди

21. ЮЛИЙ 2017.

Осиґурал свойо место на радио габох

ЧИСТА ПЕТИЦА Раз Мирослав за клавир шеднул у школи и по слуху, препознаваюци ноти и скали хтори познал на ґитари, одгадовал и гранє на клавиру... – Заграл сом теди єдну познату шпиванку од Битлсох. У тей хвильки до класи вошла учителька и зачудовала ше кед ме видзела, бо сом по теди мал тройку з музичного. Гоч сом бул музикални, бул сом барз ганьблїви. И теди сом счервенєл, алє сом од теди мал петичку з того предмета – памета Мирослав. У медзичаше Мирослав Сивч 2003. року почина пририхтовац папери и проєкт за отверанє свойого приватного радия и уж у 2004. року радио „Фентези” достал дошлєбодзенє и почина робиц. – Мал сом одредзену визию у глави. Цали простор дзе ше находзи радио наменски будовани за потреби радия. Було то досц шалєне уложиц телї пенєж до приватного радия, алє я так сцел. Нїґда сом нє достал нїяку помоц анї потримовку од локалней самоуправи, алє анї сом вельо нє глєдал... Єдноставно, шлїдзел сом свойо инстинкти – гвари Сивч и предлужує же сотрудзовал з Радио „Новости”, Радио „С”, а перше озбильнєйше понукнуце сцигло од „Накси” радия и тота сучасна идея о дзелєню маркетинґского простору ше му попачела. – Мрежа „Накси” медия барз велька, облапя 30 городи у цалей Сербиї и робя маректинґ за цали тот простор. На моїм радию ше тераз пласує реклами за найвекши сербски бренди, алє и шветово продукти. Я доставам процент од рекламох, а информациї, вистки, наяви збуваньох, локални ствари пласуєм тоти хтори я сцем – толкує Сивч. Мирослав на тот способ вошол до круга найпознатшого радия у Сербиї. Обезпечел себе роботу хтору люби, алє ше обовязовал робиц барз вельо и досц ризиковац. Як и сам гвари, ситуация у радио-дифузиї чежка, алє зоз здружованьом до мрежи з найвекшима городами, осиґурал свойо место на радио габох и у швеце музики хтори занавше будзе и його швет.■ (Предлужи ше)

РУСКЕ СЛОВО 29

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Умарла у 93. року у Блекеде у Нємецкей, дзе є и похована.

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 12. юлия 2017. року напущела нас мила мац, баба и прабаба

Памятку на нашу тету Ксену чуваю Тотово, Гудаково, як и шицка родзина зоз Горватскей, Словениї, Анґлиї, Канади. Най спочива у мире Божим!

ЛЮБИЦА ПАП (1939–2017) народзена Колода з Петровцох Ожалосцени: син Ярослав зоз супругу Весну, унуки Даниєл, Денис, Давид, нєвеста Райна и праунуки Лара; унука Андреа зоз супругом Мирославом и праунуки Йосип и Иван; дзивка Весна зоз унуку Сандру зоз супругом Нешом и праунуками Стефаном, Невеном и унуком Сашом Остали глїбоки памятки котри будземе чувац и шицку любов котру нам дала и нєсебично ю даровала своїм дзецом, унуком и праунуком. За нїх жила и у нїх ше цешела. Спочивай у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Шейсц мешаци прешло одкеди нас занавше охабел наш мили супруг, оцец и дїдо

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 25. юлия наполнює ше рок як у вичносци пребува наша мила и добра мац

КСЕНА БЕСЕРМИНЇ ТИМЕРМАН (1924–2017)

МИРОСЛАВ НЯРАДИ НЇЦА (1937–2017)

МАРИЯ СТРИБЕР народзена Пастернак (1939–2016) з Руского Керестура

Горди и з почитованьом же зме це мали, чуваме памятку на тебе и твою подобу, доброту и любов хтори ши нам даровал... знал ши як це любиме, алє нїґда нє будзеш знац як нам хибиш! Супруга Фема, унуки Давид, Велько и Оґнєн, жец Зоран и твоя дзивка Фемка

У молитвох и здогадованьох памятки на це чуваю твойо наймилши. Спочивай у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 24. юлия наполнї ше смутни Дня 24. юлия 2017. року наполнї ше рок як нас занавше зохабела наша смутни рок як вецей нє з нами наша мила мац и швекра мила мац и швекра

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 16. авґуста наполнї ше жалосни рок як нас занавше зохабел наш мили супруг, оцец и дїдо

АМАЛА ГОРНЯК народзена Циґанїк (1942–2016) з Руского Керестура Памятку на єй любов и доброту котру нам давала навики буду чувац дзивка Славка и жец Ярослав Спочивайце у мире Божим!

АМАЛИЯ ГОРНЯК (1942–2016) з Руского Керестура Мила мамо, смутни рок прешол, алє ти кажди дзень з нами у наших шерцох, думкох и споминаню. Твою любов и доброту нїґда нє забудземе. З любову и почитованьом твой син Янко и нєвеста Снежана. Спочивайце у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 24. юлия наполнї ше смутни Дня 25. юлия наполнї ше рок як рок як нас занавше зохабела наша вецей нє з нами наш мили супруг, мила баба оцец, швекор и дїдо

ВЛАДИМИР ЮГАС (1945–2016) з Руского Керестура

АМАЛА ГОРНЯК народзена Циґанїк (1942–2016) Здогадованє на тебе, твою любов, доброту и сцерпезлївосц навики буду паметац унуки Милица и Ивана. Спочивайце у мире Божим!

30 РУСКЕ СЛОВО

ВЛАДИМИР ШОВШ (1941–2016) з Руского Керестура З любову и почитованьом памятку на ню чуваю його наймилши. Спочивай у мире Божим!

Вично будзеш з нами у наших боляцих шерцох, у наших думкох и молитвох. Твойо наймилши, супруга Маря, син Славко, дзивка Весна, нєвеста Таня, жец Иґор, и унуки Маринка, Сладяна, Доминик и Дамян. Спочивай у мире Божим!

21. ЮЛИЙ 2017.

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 22. юния 2017. року занавше нас зохабел у своїм 95. року наш мили оцец и дїдо

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Прешло дзевец роки як нас зохабела мац и баба

ВЛАДИМИР ФЕЙДИ (1922–2017)

АНА ФЕЙДИ (1924–2008)

IN MEMORIAM

з Кули З любову и почитованьом памятку на Вас чува Ваш син Владо зоз сином Борисом и дзивку Катарину Фейди Спочивайце у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 17. юлия 2017. року наполДня 27. септембра 2017. року нанєли ше три роки як нас занавполня ше два роки як нас занавше зохабела наша мила мац, ше зохабел наш мили оцец, дїдо баба и прабаба и прадїдо

НАТАЛИЯ НАДЬ – Митьова ВЛАДИМИР НАДЬ – Митьов (1935–2014) (1933–2015) з Руского Керестура Памятки на нїх занавше буду чувац нєвеста Геленка, унука Наташа Фейдийова зоз супругом Ярославом, унука Весна Медєшова зоз супругом Деяном и праунучата Иван, Даниєл и Катарина. Спочивайце у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 25. марца 2017. року напол- Дня 16. юлия 2017. роки наполнєнєли ше два смутни роки як ве- ли ше дзешец смутни роки як цей нє з нами вецей нє з нами

ВИКТОРИЯ ГОРНЯК (1969–2012) з Дюрдьова Час, цо то час? Преходза днї, мешаци, аж и роки. Пейц роки прешло як зме нє вєдно, а ти жиєш у наших шерцох тераз и занавше. Чувствуєме це як и першого дня кед ши нас вєдно притулєла ґу шерцу, кед ши нас першираз побочкала. Чувствуєме це и жимного крачунского вечара, як и на кажде швето, док швичка гори и шири ше святочна мелодия. Твойо место за нашим столом и твох дух медзи нами. Живот преходзи и прейдзе, алє любов... вона остава. То вична и наймоцнєйша вяза медзи нами котру час и живот нє годни розлучиц. Як цо птица чува свойо птички, так и ми чуваме памятку на тебе, мила наша мамо и супруго. Супруг Владимир, дзивки Лидия и Кристина СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 9. юлия 2017. року наполнєло ше пейц смутни роки одкеди ше упокоєл мой добри оцец, дїдо и прадїдо

МИКОЛА ШАНТА (1922–2012) з Коцура АНА ВИСЛАВСКИ (1935–2015)

ЯКИМ ВИСЛАВСКИ (1933–2007)

з Кули Памятки на нїх буду чувац їх наймилши цо их любели. Спочивайце у мире Божим!

MALI OGLA[KI Понукаме квалитетни пелет, брикет, углє „бановичи”, древо у палетох од 1 и 2 кубики. Превоз и витоварйованє обезпечени. Руски Керестур 064/268-38-62 *** Предавам авто „фият пунто”, 2001. рок, клима, серво, централне замиканє, зедер, реґистровани... Руски Керестур, Сивч Йовґена 29 телефон 064/290-09-09 21. ЮЛИЙ 2017.

Мили мой! За собу ши охабел пражнїну до слизи претворену, алє жиєш и далєй у молитви и красней памятки хтору ши за живота украшел зоз свою любову и доброту. У шерцох це чува твой син Славе зоз фамилию и твойо найблїзши Спочивай у мире Божим!

ОБВИСЦЕНЄ

Покраїнски секретарият за културу, явне информованє и одношеня з вирскима заєднїцами 18. юлия 2017. року розписал конкурси за додзельованє средствох з буджета АП Войводини у обласци култури у 2017. року. Документацию у вязи конкурсох мож найсц на урядовим интернет боку Секретарияту и у „Службених новинох АП Войводини”, лєбо превжац особнє у просторийох Покраїнского секретарияту за културу, явне информованє и одношеня з вирскима заєднїцами, улїца Булевар Михайла Пупина число 16, Нови Сад.

РУСКЕ СЛОВО 31

Република Сербия Автономна Покраїна Войводина Покраїнски секретарият за образованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци Булевар Михайла Пупина 16, 21000 Нови Сад Тел.: +381 21 487 46 14, 487 46 09, 487 43 36 ounz@vojvodinа.gov.rs ЧИСЛО: 128-454-505/2017-04

ДАТУМ: 12.7.2017.

На основи члена 3. Правилнїка o додзельованю буджетних средствох за финансованє и софинансованє модернизациї инфраструктури установох основного и штреднього образованя и воспитаня и школярского стандарду на териториї АП Войводини („Службени новини АПВ”, число 4/17) и члена 3. Правилнїка o додзельованю буджетних средствох за финансованє и софинансованє модернизациї инфраструктури предшколских установох на териториї АП Войводини („Службени новини АПВ”, число 14/17), а у вязи зоз Покраїнску скупштинску одлуку о буджету Автономней Покраїни Войводини за 2017. рок („Службени новини АПВ”, число 69/16, 27/17 ‒ випр. и 29/17), Покраїнски секретарият за образованє, предписаня, управу и национални меншини ‒ национални заєднїци (у дальшим тексту: Секретарият), розписує

КОНКУРС ЗА ФИНАНСОВАНЄ И СОФИНАНСОВАНЄ РЕКОНСТРУКЦИЇ, АДАПТАЦИЇ, САНАЦИЇ И ИНВЕСТИЦИЙНЕ ОТРИМОВАНЄ ОБЄКТОХ УСТАНОВОХ ОСНОВНОГО, ШТРЕДНЬОГО ОБРАЗОВАНЯ И ВОСПИТАНЯ, ШКОЛЯРСКОГО СТАНДАРДУ И ПРЕДШКОЛСКИХ УСТАНОВОХ НА ТЕРИТОРИЇ AВТОНОМНЕЙ ПОКРАЇНИ ВОЙВОДИНИ ЗА 2017. РОК Конкурс ше розписує на суму средствох хтори обезпечени зоз Покраїнску скупштинску одлуку о буджету Автономней Покраїни Войводини за 2017. рок („Службени новини АПВ”, число 69/16, 27/17 ‒ випр. и 29/17) и то: за финансованє и софинансованє реконструкциї, адаптациї, санациї и инвестицийнеотримованє обєктох установох основного, штреднього образованя и воспитаня, школярского стандардуи предшколских установох на териториї Автономней Покраїни Войводини, у вкупней суми 253.000.000,00 динари (на уровню основного образованя и воспитаня 122.520.000,00 динари, на уровню штреднього образованя и воспитаня 70.480.000,00 динари, за установи школярского стандарду 20.000.000,00 динари и за предшколски установи 40.000.000,00 динари). Средства наменєни за виводзенє роботох реконструкциї, адаптациї, санациї и за инвестицийне отримованє обєктох установох основного, штреднього образованя и воспитаня, школярского стандардуи предшколских установох на териториї Автономней Покраїни Войводини, а за хтори ришенє o одоброваню виводзеня роботох видава орґан цо компетентни за видаванє будовательней дозволи по члену 145. пасус 1. Закона о планованю и вибудови. Средства ше нє додзелює за финансованє и софинансованє виводзеня роботох вибудови, добудови и за чечуце отримованє обєктох. Средства ше нє додзелює за роботи чийо финансованє у полней суми обезпечене з других жридлох. Дошлєбодзене подношенє прияви за проєкти за чию реализацию нє порушани поступок явней набавки. Финансийни обовязки ше будзе реализовац у складзе з ликвиднима можлївосцами буджету Автономней Покраїни Войводини за 2017. рок. УСЛОВИЯ КОНКУРСА 1. Подношителє вимаганя Хаснователє хтори маю право участвовац у розподзельованю средствох то: ‒ школи за основне образованє и воспитанє, школи за штреднє образованє и воспитанє и установи школярского стандарду на териториї Автономней Покраїни Войводини чий снователь Република Сербия, АП Войводина и єдинка локалней самоуправи, ‒ єдинки локалней самоуправи (лєм за потреби предшколских установох) на териториї АП Войводини.

32 РУСКЕ СЛОВО

2.Критериюми розподзельованя средствох Критериюми розподзельованя средствох по Правилнїку o додзельованю буджетних средствох за финансованє и софинансованє модернизациї инфраструктури установох основного и штреднього образованя и воспитаня и школярского стандарду на териториї АП Войводини, як и по Правилнїку o додзельованю буджетних средствох за финансованє и софинансованє модернизациї инфраструктури предшколских установох на териториї АП Войводини тоти: 1. значносц реализациї проєкта кед слово о безпечносци школярох, наставнїкох односно дзецох, воспитачох и занятих хтори хасную обєкти, 2. значносц реализациї проєкта за обезпечованє квалитетних условийох за пребуванє и виводзенє васпитнообразовней роботи, 3. финансийна оправданосц проєкта, 4. отримуюцосц проєкта, 5. локална, односно реґионална значносц проєкта, 6. активносци хтори подняти з цильом реализациї проєкта (предносц буду мац проєкти за хтори обезпечене ришенє о одобреню виводзеня роботох хтори видава орґан цо компетентни за видаванє будовательней дозволи), 7. обезпечени жридла средствох за реализацию проєкта (предносц буцу мац проєкти за хтори обезпечени средства за софинансованє з других жридлох). ОБЩИ НАПРЯМКИ КОНКУРСА Кед проєкт технїчно мож реализовац у вецей нєзависних фазох виводзеня роботох, Хаснователь треба же би поднєсол прияву з ясно наведзенима фазами за виводзенє роботох. Приложени предмер и предрахунок роботох треба же би були дати з прецизно утвердзеним количествомроботох и зоз тарґовищнима ценами, бо ше средства Хасновательови буду преношицу складзе зоз запровадзеним поступком явней набавки (а найвецейпо одобрену суму). Звишок роботох и нєпредвидзенироботи Секретарият нє годзен финансовац. По додзельованю средствох по Конкурсу, а пред преношеньомсредствох, Хаснователь длужен: ‒ подписац контракт о додзельованю буджетних средствох зоз Секретариятом з яким ше реґулує медзисобни права и обовязки контрактових бокох, ‒ запровадзицпоступок явней набавки (за вибор понукачаодвичательниХаснователь и одвичательна особа у нїм),

21. ЮЛИЙ 2017.

‒ доручиц фотокопию банкарскей ґаранциї вибраного виводзачароботох за добре окончованє роботи, ‒ анґажовацнєзависну особу як фахови надпатрунок над виводзеньом предметних роботох, ‒ доручиц ришенє о одоброваню виводзеня предметних роботох хтору видалорґан општинскей/городскей управи цо компетентназа видаванє будовательней дозволи. Хаснователь хтори за одредзени проєкт конкуровал и на других местох, ма право поднєсц прияву и на предметни конкурс кед у моменту подношеня прияви нє мал анї нє могол мац спознанє о тим же чи му одобрени средства по другим конкурсу за предметни проєкт. СПОСОБ ПОДНОШЕНЯ ВИМАГАНЯ Вимаганя за додзельованє средствох ше подноши на єдинственим конкурсним формуларе Секретарияту. Комплетну конкурсну документацию мож превжац од 12. юлия 2017. року на веб-адреси Секретарияту www.puma.vojvodina.gov.rs. Вимаганя ше доручує по пошти на адресу: Покраїнски секретарият за образованє, предписаня, управу и национални меншини ‒ национални заєднїци, з назначеньом: „За конкурс – за финансованє и софинансованє реконструкциї, адаптациї, санациї и инвестицийного отримованя обєктох установох основного, штреднього образованя и воспитаня, школярского стандарду и предшколских установох на териториї Автономней Покраїни Войводини за 2017. рок”, Булевар Михайла Пупина 16, 21000 Нови Сад, або ше их подноши особнє, з придаваньом на писарнїци покраїнских орґанохуправи у Новим Садзе (прижемє будинку Покраїнскейвлади). Ґу прияви на конкурс ше приклада: 1. копию технїчней документациї на основи хторей орґан цо компетентни за видаванє будовательней дозволи видал ришенє о одобреню виводзеня роботох, у случаю же установа чий снователь АП Войводина нє обезпечела ришенє о одобреню за виводзенє роботох, тота установа подноши копию технїчней документациї на основи хторей по обезпеченю согласносци за виводзенє роботох од Покраїнскей влади, компетентни орґан вида ришенє о одобреню виводзеня роботох, 2. копию ришеня о одобреню за виводзенє роботох хторе видава орґан цо компетентни за видаванє будовательней дозволи, установи чий снователь АП Войводина хтори нє обезпечели ришенє о одобреню

за виводзенє роботох подноша акт компетентного орґана з яким ше потвердзує же приложена технїчна документация комплетна и одвитуюца, на основи хторей ше по доставаню согласносци Покраїнскей влади за виводзенє роботох вида ришенє о одобреню за виводзенє роботох, 3. предмеру и предрахунок роботох хтори подписал и оверел одвичательни проєктант (документ нє старши од шейсцох мешацох з нумерованима боками, у хторим обовязно дати датум виробку), 4. кед средства обезпечени и зоз других жридлох (софинансованє), доказ о обезпечених средствох (контракт, ришенє и подобне), 5. фотокопию потвердзеня о порцийним идентификацийним чишлє установи образованя,односно за предшколски установи‒єдинки локалней самоуправи (снователя установи). Термин за подношенє приявох на Конкурс то 31. юлий 2017. року. Секретарият затримує право од подношителя вимаганя, по потреби, питац додатну документацию и информациї, односно, за додзельованє средствох одредзиц виполньованєпотребних условийох. Комисия нє будзе розпатрац: ‒ нєподполни прияви, ‒ нєблагочасни прияви (прияви хтори послати по термину яки означени як остатнї дзень конкурса), ‒ нєдошлєбодзени прияви (прияви хтори поднєсли нєовласцени особи и субєкти хтори нє предвидзени зоз конкурсом), ‒ прияви хтори ше нє одноша на з конкурсом предвидзени наменки, ‒ прияви хасновательох хтори у предходним периодзе зоз финансийнима и наративнима звитами нє оправдали средства хтори им додзелєни з покраїнского буджету. Резултати Конкурса буду обявени на интернет презентациї Секретарияту. Заинтересовани особи додатни информациї у вязи з реализациюКонкурса можу достацу Секретарияту на числа телефона: 021/487 4614, 487 4609, 487 4336. Покраїнски секретар, Михаль Нїлаш

Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основи члена 29. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о принєшеним ришеню же нє потребне преценьованє вплїву проєкта на животни штредок „Вибудов обєкту дїловного комплексу – тарґовинсого центру: предайне складзиско обєкт, часочней поверховосци: прижемє и спрат (П+1) – складищна часц обєкта, а часточнє прижемє и два поверхи (П+2) – предайна часц обєкта, (планована вибудов обєкту у двох фазох: Ia Ib), предайно складищни обєкт, поверховосци прижемє и два поверхи (П+2) (треца фаза вибудови: II), рекламни тотем трафостанїца – МБТС, мерно реґулацийна станїца за ґас – МРС, пумпарнїца, резервоар за воду – за спринклер систему, интерни транспортни драги и паркинґ” Ношитель проєкта Явна медийна установа „Леснина С” DOO., Драґише Брашована 1 Нови Беоґрад, поднєсол тому орґану вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта „Вибудов обєкту дїловного комплексу – тарґовинсого центру: предайне складзиско обєкт, часочней поверховосци: прижемє и спрат (П+1) – складищна часц обєкта, а часточнє прижемє и два поверхи (П+2) – предайна часц обєкта, (планована вибудов обєкту у двох фазох: Ia Ib), предайно складищни обєкт, поверховосци прижемє и два поверхи (П+2) (треца фаза вибудови: II), рекламни тотем трафостанїца – МБТС, мерно реґулацийна станїца за ґас – МРС, пумпарница, резервоар за воду – за спринклер систему, интерни транспортни драги и паркинґ” у Новим Саду, ДП А1 „Е75 на катастерскей парцели число 287/28, КО Нови Сад III, Город Нови Сад. После запровадзеного поступку, Городска управа за защиту животного штредку дня 17. юлия 2017. року принєсла ришенє число VI-501-402/17 же потребне преценьованє вплїву на животни штредок и о одредзованю обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок. Увид до предметного ришеня мож окончиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку, Руменацка 110 а, Нови Сад, роботни днї у чаше од 10 до 15 годзин на сайту Городскей управи за защиту животного штредку www. environovisad.org. rs. Заинтересована явносц може виявиц жалбу процив того ришеня у чаше од 15 днї од дня його обявйованя у средствох явного информованя, по тим орґану.

21. ЮЛИЙ 2017.

ОБВИСЦЕНЄ

о принєшеним ришеню з хтору дата согласносц на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкту – базней стнїци мобилней телефониї „НС 57, НСХ 57, НСУ57, НСЛ57, НС–Клиса” Ношитель проєкту „ТЕЛЕКОМ СЕРБИЯ” а. д. Таковска 2, Беоґрад, поднєсол тому орґану вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта – базней стнїци мобилней телефониї „НС 57, НСХ 57, НСУ57, НСЛ57, НС–Клиса”, у улїци Приморска число 5, на катастерскей парцели число 1728/5 КО Нови Сад I, Город Нови Сад. После запровадзеного поступку и предкладу Технїчней комисиї, Городска управа за защиту животного штредку дня 17. юлия 2017. року принєсла ришенє число VI-501-336/17 зоз хторим дата согласносц на предметну Студию. Увид до предметного ришеня мож окончиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку, Руменацка 110 а, Нови Сад, роботни днї у чаше од 10 до 15 годзин на сайту Городскей управи за защиту животного штредку www. environovisad.org. rs. Заинтересована явносц може виявиц жалбу процив того ришеня у чаше од 30 днї од дня його обявйованя у средствох явного информованя, по тим орґану.

РУСКЕ СЛОВО 33

Gorodska uprava za za|itu `ivotnogo {tredku Gorodu Novogo Sadu na osnovi ~lena 10 Zakona o precenqovanx vpl<vu na `ivotni {tredok (“Slu`beni gla{n<k Republiki Serbi<”, ~islo 135/04 i 36/2009) obyvxw

OBVISCENW o podnw{enej vimogi za odlu~ovanw o potrebi precenqovany vpl>vu na ìvotni {tredok Prowkta No{itelq Prowkta, „Телеком Сербия” а.д., Таковска 2, Беоґрад, podnwsol vimogu za odlu~ovanw o potrebi precenqovany vpl<vu застатого стану na ìvotni {tredok пrowkta базней станїци мобилней телефониї „НС – БАКИЧ (ТЕЛЕКОМ)” – НС98, НСУ98, НСЛ98, na katasterskej parceli ~islo 4755, K.O. Novi Sad I, Gorod Novi Sad. Podatki i dokumentacix zoz vimogi no{itely Prowkta mo` vidzic u prostorijoh Gorodskej upravi za za|itu ìvotnogo {tredku i otrimuxci rozvoj, Rumenacka 110, Novi Sad, robotni dn< od 10 do 15 godzin. [icki zainteresovani, za 10 dn< od dny obyvjovany togo obvisceny, moù dac svojo dumanw u pisanej formi na adresu Gorodskej upravi za za|itu ìvotnogo {tredku Goroda Novi Sad.

СПОРТ ДРУГА РУНДА ҐРАН ПРИ ТУРНИРА ЗА ОДБОЙКАШКИ

НАШО И ДАЛЄЙ ПЕРШИ

ОБВИСЦЕНЄ о принєшеним ришеню з хторим дата согласносц на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта радио базней станїци мобилней телефониї „НС136, НСУ136, НСЛ136, НС-Руменачка (МЕРКУР)” Ношитель проєкта „Телеком Сербия” а.д. Таковска 2, Беоґрад, поднєсол тому орґану вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС136, НСУ136 НСЛ136, НС-Руменачка (МЕРКУР)”, у Улїци Руменачка 150, у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 3849/1, К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад. После запровадзеного поступку, и предклду Технїчней комисиї, Городска управа за защиту животного штредку дня 18. юлия 2017. року принєсла ришенє число VI-501-328/17, зоз хторим дата согласносц на предметну Студию. Увид до предметного ришеня мож окончиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку, Руменацка 110 а, Нови Сад, роботни днї у чаше од 10 до 15 годзин на сайту Городскей управи за защиту животного штредку www. environovisad.org. rs. Заинтересована явносц може виявиц жалбу процив того ришеня у чаше од 30 днї од дня його обявйованя у средствох явного информованя, по тим орґану.

OGLA[OVANW 021/6613-697, 021/ 6624/708 e-mail: ruske.redakcija@gmail.com

34 РУСКЕ СЛОВО

Нашо одбойкашки после одбавених змаганьох на Ґран при турниру другого викенду у Японским городзе Сендаї и далєй на першим месце на таблїчки. Потераз призначели пейц побиди, од хторих штири достали зоз максималну предносцу. Лєм єдно змаганє страцели и то од екипи Бразилу, так же уж тераз мож повесц же нашо одбойкашки можу раховац на финални змаганя на тим комерциялним турнире хтори ше бави за пенєжну награду. Селектор репрезентациї Сербиї, Зоран Терзич, задовольни з посцигнутим успихом, а окреме же мал нагоду випробовац шицки комбинациї хтори задумал и випробовац шицки бавячки на терену. Наша екипа ше обавала од екипи Тайланду, пре способ бавеня хтори ше пестує на востоку. Медзитим, як надпомнул селектор Терзич, нєочековано лєгко нашо одбойкашки победзели на тим змаганю. Турнир ше предлужує и того викенду, а змаганя ше будзе бавиц у Гонґ Конґу. Наша репрезентация з тей нагоди будзе бавиц процив екипох Русиї, Япону и Китаю. Доброму бависку у нашей екипи на турниру и далєй вельо доприноши наша Бянка Буша. А. П. 21. ЮЛИЙ 2017.

СПОРТ НОЦНИ ТУРНИР У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ ПРИ КОНЦУ

ОД ПИОНИРОХ НАЙЛЄПШИ КОЦУРЦИ Традицийни и популарни Ноцни турнир у малим фодбалу у Руским Керестуре хтори тирва од 2. юния, тих дньох уходзи до финишних змаганьох

овторок вечар, 18. юлия змаганя закончели пионире, та од штирох екипох перша була „Янґ бойс” зоз Коцура, а преглашени и найлєпши поєдинци. Пионире (хлапци народзени 2004. и 2005. року) бавели по лиґа системи, а змагали ше штири екипи, перши були Коцурци, други Керестурци „Бом-

бардере”, треци тиж домашнї екипа „Два лїви”, а штварте место завжала екипа „Славия” зоз Пиньвиц. Орґанизатор преглашел и наградзел и найлєпших поєдинцох та за найлєпшого бавяча ви-

ПОБИДНЇКИ „ЯНҐ БОЙСИ” У катеґориї Пионирох на Турнире найлєпша була екипа „Янґ Бойси” зоз Коцура за котру бавели млади бавяче Скубан, Човс, Мезеи, Колошняї, Шанта, Дакич, Неделькович, Гарди и Салонтаї

брани Давид Надь з домашнєй екипи „Бомбардере”, найлєпши ґолман тиж Керестурец Божидар Чонка з екипи „Два лїви”, а ґолґетер Давид Гарди бавяч екипи „Янґ Бойс” з Коцура. Того вечара на Турнире змаганє бавели и ветеранє и у коцурско-керестурским „зраженю” екипи „Занатски” и „Без спонзора” одбавели нєришено 2:2. Ветеранє дзе наступали

21. ЮЛИЙ 2017.

штири екипи, тиж бавя по лиґа системи – двокружно, кажде з каждим по два раз, а турнир закончую на штварток, 20. юния, кед побиднїк будзе екипа з найвецей освоєнима бодами. Попри спомнутих екипох за ветеранох бавели ище два екипи домашнїх „Русин 1” и „Русин 2”. Вовторок вечар бавене и перше полуфинале у сениорскей катеґориї дзе ше стретли екипи „Кумове” зоз Кули и керестурски „Клуб 10”, а резултат бул 3:1 за госцох. Шлїдуюци вечар, стреду, 19. юлия, на шоре було и друге сениорске полуфинале, а бавели екипи „Ґостиона Менза” з Вербасу и „Тапетария Мая” Кула/Руски Керестур. Но, резултат будзе обявени у шлїдуюцим чишлє наших новинох, як и други резултати на тогорочним Турнире. Финалне змаганє за сениорох ше будзе бавиц на пияток вечар и з тим ше закончи тогорочни Турнир. Штварток вечар, 20. юлия, Турнир закончую и екипи у катеґориї Младших пионирох (дзеци народзени од 2006. 2007. 2008. и младши), дзе ше по лиґа системи змагаю пейц екипи: керестурски „Клуб 10” и „Орличи”, два коцурски „Искра 1” и „Искра 2” и „Славия” зоз Пиньвиц. Змаганя кажди вечар провадзи и красне число публики шицких ґенерацийох, та орґанизатор СД „Русин” и зоз тим задовольни. ■ М. Афич

РУСКЕ СЛОВО 35

СПОРТ СПОРТСКИ ЗБУВАНЯ У СТАРИМ ВЕРБАШЕ

ЛЄТО ПОРУШАЛО МЛАДИХ

Спортске здруженє „Йоаким Киме Виславски” орґанизовало гуманитарне змаганє, а потим и млади на теренох „Бошко Буха” направели викенд турнир у кошарки

початком мешаца, Спортске здруженє „Йоаким Киме Виславски” орґанизовало змаганє у швидким руцаню „тройкох” на терену „Ясике”. Побиднїк турнира Марко Новакович, алє змаганє з тей нагоди нє було у першим планє. Кажди руцач лабди плацел котизацию символично 200 динари, а шицок назберани пенєж Здруженє донирало за дзеци зоз аутизмом. Пенєж будзе наменски уплацени за вибудов Центра за дньове пребуванє дзецох зоз окремнима потребами, дзеци хтори маю почежкосци у розвою, або млади зоз инвалидитетом. Тоту акцию потримали и компетентни зоз општини, алє и директорка Центра за социялну роботу, Нада Батричевич, хтора подзековала младим на тей гуманосци и визначела же ше зоз таким поцагом указує же млади маю розуменя за своїх парнякох зоз окремнима потребами. Як наявюю зоз того здруженя, таки акциї будзе ище, а план же би ше обишло цо вецей кошаркашски терени и на тот спо соб анимировало младих же би ше занїмали зоз спортом, алє насампредз же би розвивали дух гумано сци медзи младима. Тото цо сиґурне же тота акция пошвидко будзе направена и на матич-

36 РУСКЕ СЛОВО

них теренох Здруженя у Старим Вербаше.

ТУРНИР „3 НА 3” Лєм тидзень после того змаганя, през три днї викенду, 7, 8. и 9. юлия, отримани турнир у кошарки, у ткв. америцким стилу – „3 на 3” на теренох „Бошко Буха”. Гоч у тей часци Старого Вербасу нєт спортского здруженя, омладина хтора ту бива уж други рок за шором орґанизує турнир и за цалу орґанизацию ше остара сама. Того року було 11 екипи углавним зоз Вербасу, алє и Савиного Села и Кули, а придружели им ше и „сушедово” зоз теренох „Йоаким Киме Виславски”. Першого дня турнира бавели перши пейц екипи, а шейсц хтори остали бавели другого дня. После каждого дня були преглашени три найлєпши екипи хтори бавели трецого дня. Тоти шейсц екипи пренєсли свойо боди и одбавели лєм змаганя хтори нє бавели пред тим. На концу, перше место освоєла екипа „Єсенїн”, други були хлапци зоз екипи „Парадисо”, а треца екипа домашнїх, символично наволана „Домашнї”. Котизация за участвованє на турнире була 2 тисячи динари, та назберане 22 тисячи. Першопласирани достал 70 одсто до вкупней суми, други достали 30 одсто, а як награ-

да, на потїху, трецей екипи на турнире врацени пенєж од котизациї. Турнир тирвал од пейц пополадню по єденац або по дванац годзин вечар. Орґанизовали го млади зоз сушедства, а помогли им даскелї спонзоре и сушедство.

ДРУЖЕНЯ НЄОБХОДНИ Тадия Булаїч, єден зоз орґанизаторох наглашує же му окреме мило же ше млади зоз того краю зложели и одлично сотрудзую. – Шицки ше барз фино складаме и шицко цо ту ми сами направели и ушорели, а дакус нам помогли добри людзе з Вербасу. Музика и дружтво нє завадза анї сушедовим прето же им мило же ше дружиме и складаме коло позитивних стварох, як цо то спорт. Здруженє зоз теренох коло нас тиж орґанизує турнири... Конєчно ше пребудзел Стари Вербас – гвари Тадия. Добра атмосфера, музика и друженє на отвореним и у спортским аранжману потвердзели же таки подїї потребни младим. Велька нащивеносц спортистох, алє и патрачох була прикмета обидвох турнирох, та и то вельо гутори о потреби за такима збуванями. Населєнє Стари Вербас почувствовало тоту потребу младих и порушало ше у добрим напряме, а наздаваме ше же ше и предлужи у истим духу, спортским и гуманитарним. ■ А. Лендєр

21. ЮЛИЙ 2017.

СПОРТ ФК „ИСКРА”

ПОЧАЛИ ПРИРИХТОВАНЯ ЗА НОВУ СЕЗОНУ

Фодбалере коцурскей Искри 12. юлия почали пририхтованя за нову сезону, котра ма почац коло 20. авґуста. Понеже ше Искра у новей сезони будзе змагац у Подручней лиґи Суботица, котра почина скорей як Медзиопштинска у котрей ше Искра змагала прешлей сезони, и пририхтованя почали скорей другираз Тренерови Здравкови Бабичови ше на перши тренинґ одволали 16 бавяче, а понеже даскельо бавяче ище на морю, требало би же би бавяцки кадер бул пополнєни и порихтани за спокуси и длугшу сезону як цо то було потераз. Предсидатель ФК „Искра” Радислав Сталевич гвари же приведли бавячох зоз котрима екипа будзе конкурентна и у Подрученй лиґи. – Наздавам ше же ше бавяче котрих зме приведли уклопя до екипи и же зоз тоту екипу будземе мац значну

ДОНАЦИЯ ДАКЕДИШНЬОГО БАВЯЧА Коцурска ведета Любо Фейса, хтори фодбалску кариєру почал праве на стадионє ФК „Искра”, а хтору успишно предлужел у ФК „Бенфика” зоз Лисабону (Портуґалия), нє забул свой дакедишнї Клуб и пайташох. Задовольни же Искра посцигла вельки успих кед ше пласовала до висшого ранґу змаганя, до Подручней лиґи, подаровал своїм пайташом 12 фодбали и 16 пари копачки. Искра и потераз мала вельо дарунки од дакедишнїх фодбалерох. Любов, дарунок и потримовка коцурским фодбалером будзе вельки мотив за посцигованє добрих успихох у змаганьох котри пред нїма.

улогу и у Подрученей лиґи Суботица. Борба за перше место нє императив, алє кед же би ше указала нагода за тото потрудзиме ше вихасновац ю – гварел предсидатель ФК „Искра” Радислав Сталевич. Искра у рамикох пририхтованя за початок новей сезони затераз плану одбавиц шейсц пририхтуюци змаганя, а перше змаганє будзе бавиц на нєдзелю, 23. юлия, процив ФК „Бачка” зоз Деспотова. Змаганє почнє на 18 годзин. З. Колєсар

ФК „РУСИН”

ПРИЯТЕЛЬСКЕ ЗМАГАНЄ З КУЛЯНЦАМИ На домашнїм терену, внєдзелю 16. юлия ФК „Русин” одбавел приятельске змаганє зоз ФК „Гайдук юниор” 1:1(0:1) У рамикох пририхтованьох за наступну сезону котра почина од септембра, ФК „Русин” почал орґанизовац приятельски змаганя на домашнїм терену на Ярашу. На першим одбавеним змаганю русиновци отримали добре бависко, перши полчас закончели без ґолох, з єдним достатим ґолом, и даскельо препущенима шансами за ґол. Медзитим, у другим полчасу русинов бавяч Филип Рац дал перши ґол, з чим посцигли виєдначени резултат з процивнїками, а то бул и конєчни резултат того приятельского змаганя. После датого ґолу, русиновци мали нагоду за ґол з пеналу котри нє потрафел Иґор Грнчяр. На пондзелок 24. юлия на 18 годзин, тиж на русиновим терену будзе одбавне ище єдно приятельске змаганє зоз ФК „Кула”. Уход на шицки приятельски змаганя у предсезони безплатни, а интересованє вирней русиновей публики досц вельке, так же трибини и тераз полни. М. Дж. 21. ЮЛИЙ 2017.

РУСКЕ СЛОВО 37

ИНТЕРМЕЦО

ХЛАДОК И ГОРУЦИ ТЕПШИ (од Люпки Цвеїч)

Ловарски шницли

Так треба приготовиц:

Потребне: 1 кґ говедзинового меса (мож и швиньского) децу олєю

солї по смаку ловорово лїсце цали попер 3-4 струча цеску 3 ложки муки 1-2 ложки сенфу.

Говедзину порезац на шницли, дакус потлучиц з млатком и поскладац на горуци олєй (шницли мож складац и єдну на другу). Положиц даскельо заренка цалого попру, 3-4 струча потлученого цеску, посолїц и додац 3-4 ловорово лїсца. Сциха вариц и досиповац води док ше месо нє видинста. До малей шерпенки положиц 3-4 ложки муки, розмишац зоз воду як за палачинки и додац 2 ложки сенфу. Тото преляц по месу и охабиц най ище кус повре. Мишац з варешку, а треба же би було густе як мачанка. Кед є густейше дакус долївац води. На танєр положиц пире кромплї, лєбо уварену рискашу, положиц шницлу и преляц зоз сафтом. Украшиц мож и зоз петрушковим лїсцом, та вец танєр будзе красше випатрац :)

(од Танї Салонтаї)

Мауна зоз билим месом

По велькей горучави барз смакую „лєгки” полудзенки, а таки и тот хтори предкладаме за нєшкайши полудзенок.

Так треба приготовиц: Цибулю на дробно порезац и подинстац на олєю, додац мауну, биле месо порезане на коцочки, мархву и на концу кромплї. Присмачки додац по смаку.

Потребне: 400 ґрами жовтей мауни 2 мархви 2 векши кромплї 200 ґрами билого меса цибуля олєй соль дакус парадичанки 1 ложка куркуми.

38 РУСКЕ СЛОВО

14. ЮЛИЙ 2017.

ИНТЕРМЕЦО

ХЛАДОК И ГОРУЦИ ТЕПШИ

(од Ивани Маґоч)

Кокосов ролат

Так треба приготовиц: Загнєсц обидва цеста окреме. Кафове цесто розогнац, а на ньго положиц биле и вєдно закруцац до ролата. Добре охладзиц и резац на фалатки.

Потребне: 300 ґр дзецински млєти кекси 1 ложка руму 200 ґр мелкого цукру 5 ребра розпущеней чоколади. Заляц зоз превареним лїтним млєком так да нє будзе барз мегке. Потребне за биле цесто: 1 цале вайцо 200 ґр мелкого цукру 80 ґр марґарину 200 ґр кокосу.

(од Славка Ройка)

Чоколадово мафини Потребне: 160 ґрами цукру 120 ґрами муки 4 вайца 200 ґрами чоколади за варенє пол марґарину паперики и тепша за мафини.

21. ЮЛИЙ 2017.

Так треба приготовиц: Чоколаду и марґарин розпущиц вєдно на пари (шерпенку зоз тима состойками положиц на шерпеню з воду). Одвоїц бильчок од жовчка до окремних судзинох, а потим их витрепац з миксером – перше бильчок, а вец и жовчок. Док миксуєце жовчок, до ньго додаваце цукер, а кус после и муку. До тей витрепаней маси треба успипац розпущену чоколаду и марґарин, и шицко вєдно вимиксовац. Потим зєдинїц тоту масу зоз витрепанима бильчками и розмишац з варешку. Готову масу класц до паперикох у калупе за мафини и печиц 25 минути на 180 ступнї.

БАЧИ ДЮРА З КЕРЕСТУРА

НОВИ ДИРЕКТОР Зрадовал сом ше нєдавно кед за нового директора задруґи у нашим валалє пришол млади школовани челєднїк. Праве закончел студиї, ма диплому мастер, бул и дзешка у швеце. То му перша робота и такой директорска. Гваря же хлапец певни, ма добри вязи и вельо обецує. Стретнул сом ше з нїм хториш дзень, та му гварим же бим любел з нїм дацо побешедовац. Ша, сновали ми задруґу, нє єдну, роками сом бул кооперант, та ше и тераз дацо розумим до тей роботи. Правда, нє так як дакеди, бо ше часи пременєли, шицко приватизоване и вельо того „наспак швета”, алє голєм най ше здогаднєм на стари добри часи. – Добре, бачи, придзце наютре на єденац годзин. Шлєбодни сом до пол дванастей, та ше порадзиме. Тераз барз понаглям... – гаври ми. Видзим же чловек завжати, просто розпредани, а любим же є точни. Сцел и я буц точни, та сом ютре пошол на пол єденастей. Млади директор пришол на єденац и ферталь. Гвари: – Пребачце, бачи, то академски петнац минути. Мал сом телефон, волали ме зоз централи... Почал сом му гуториц цо сом сцел, та и як би ришиц тото „наспак швета”. Вон слухал, ровно патрел раз на годзинку, раз през облак, вец го хтошка волал на мобилни, потим вон когошик волал... А на пол дванастей станул и прервал ме: – Пребачце, бачи, мушим пойсц. Гварел сом вам же сом шлєбодни лєм до пол дванастей. Знаце, мам колеґиюм, вец схадзку у општини, чекаю ме привреднїки, делеґация з иножемства... Алє, придзце други раз дакеди, лєм преверце чи сом ту. Нє пришол сом анї други раз, анї дакеди. Младого директора сом од теди нє видзел. Чул сом же пошол на нову длужносц. Дзешка там, одкаль и пришол. Юлиян Пап

РУСКЕ СЛОВО 39

ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ

БЕТЯРЕНЄ НА ЖАТВИ” ”

РОК LXXIII ЧИСЛО 29 (3742) НОВИ САД, 21. ЮЛИЙ 2017.

Фото: Вероника Вуячич

Фото: В. Вуячич

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

■ ДОМ И ФАМЕЛИЯ – МЕДИЇ И ДЗЕЦИНСКА БЕШЕДА

ПОМОГНЇЦЕ, РОЗПИТАЙЦЕ ШЕ, ПРЕПОЗНАЙЦЕ! Фотоґрафия: K006b_0191P

■ „КОЦУРСКА ЖАТВА” И НОВИ РУСКИ ДОМ ЗА ШИЦКИХ