Ruske slovo 29

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ

” Є Н А В О З Р А У Р Б УГИ М А Р „Т Д ПО

РОК LXXII ЧИСЛО 29 (3690) НОВИ САД, 22. ЮЛИЙ 2016.

■ СХАДЗКА КООРДИНАЦИЇ НАЦИОНАЛНИХ СОВИТОХ У НОВИМ ПАЗАРЕ ЦЕНА 30 ДИНАРИ

адумуюци журку у етно фазону, полну слами, музики и вешеля, коцурска младеж у рамикох фестивалу „Коцурска жатва” уж другираз орґанизовала „Тамбурованє”. Правда, того року слама виостала, та з часци и смисел тогорочней пароли – „Цо ше случи у слами, остава у слами”, як и красни амбиєнт под шветлами кандилаберох опрез Дома култури. Медзитим, музики и вешеля, вшелїяк, пияток, 15. юлия, у Доме култури було, без огляду же вонка плющел моцни диждж. До рана? До рана! Т. Х.

ОГЛЯДНУЦЕ НА ПРЕШЛОСЦ еб редакция „Руского слова”, у сотруднїцтве зоз Заводом за културу войводянских Руснацох, Музейом Войводини и Покраїнским заводом за защиту памятнїкох, поволує читачох новинох „Руске слово” и нащивительох сайта (www.ruskeslovo.com) же би помогли препознац особи на старих фотоґрафийох. Фотоґрафиї хтори ше будзе обявйовац на сайту и у новинох диґитализовани, а пре точне идентификованє особох на сликох, хтори маю окремну музейну вредносц, потребна помоц од ширшей явносци. Шицки фотоґрафиї настали у дакедишнєй фотоґрафскей роботнї Бруґошових у Руским Керестуре. Кажду фотоґрафию ше подпише зоз одредзену шифру, та кед же препознаце даєдну, лєбо вецей особи на фотоґрафиї, модлїме Вас же бисце явели до Заводу на число телефона 021/548-421, лєбо на мейл: zavod.rusini@gmail.com. Фотоґрафиї ше будзе обявйовац длугши часови период, а на сайту буду пошоровани на окремним месце, так як виходза у новинох.

В

ПОМОГНЇЦЕ, РОЗПИТАЙЦЕ ШЕ, ПРЕПОЗНАЙЦЕ!

Фото: Танита Ходак

З

■ „КОЦУРСКА ЖАТВА”

НА ЧЕСЦ ЗАРНУ ЖИТА

Фотоґрафия: K006a_0157P

ИНТЕРМЕЦО БУДИНКИ РУСКИХ ШКОЛОХ ПРЕЗ ИСТОРИЮ

Д Ю РД Ь О В Дюрдьове, як и у велїх наших валалох, будинок першей Рускей школи находзи ше блїзко У при грекокатолїцкей церкви, на углє Рускей и

Главней улїци. Школа вибудована 1880. року. Векшу школу, з вецей учальнями почало ше будовац 1914. року. Зявйовали ше велї проблеми, а вибухла и Перша шветова война, та нова школа цалком закончена аж 1924. року. Першобутно була обилєна на жовто, а облаки, дзвери и учальнї остали по нєшка нєпременєни, анї випатрунок анї фарба. Школа ма два уходи. З Рускей улїци були учальнї, а од конца осемдзешатих у будинку Дзецинска заградка „Дюрдєвак”. На другим уходзе, з главней драги, дакеди були два квартелї за учителя и директора, алє ту вецей нїхто нє бива од 2007. року. Од 2012. року о тих просторийох ше стара Управни одбор КУД „Тарас Шевченко” у поради зоз дюрдьовску

Основну школу и Покраїнским заводом за защиту памятнїкох. Будинок Рускей школи од 2005. року под защиту Покраїнского заводу за защиту памятнїкох култури Войводини. До того будинку преселєна часц збирки зоз Рускей одлоги. Ту ше отримую и културни активносци Руснацох, вистави и литературни вечари. С. Саламун

У Рускей школи дакеди бивали учитель и директор, а тераз поставена часц Рускей одлоги У другей часци будинка нєшка Дзецинска заградка, а дакеди були учальнї Рускей школи

2 РУСКЕ СЛОВО

22. ЮЛИЙ 2016.

ЗМИСТ

УВОДНЇК Пише: Танита ХОДАК, дописователька „Руского слова” з Коцура

■ Тижньовнїк 4–5. Схадзка Координациї националних совитох у Новим Пазаре 7. Нарок Дзень Руснацох у Бикичу

■ Нашо места 8–9. У МЗ Руски Керестур розгварка о новим самодоприносу 10–11. Бициґлистични дражки по наших местох

■ Економия 12–13. Продукция огуркох у Дюрдьове

■ Култура и просвита 14–15. Фестивал фолклору Руснацох „Коцурска жатва” 16–17. Интервю – Ґала Чаки, академска малярка

■ Дикица 18–19. Знова роби биоскоп

■ Людзе, роки, живот 22–23. Крешо Безик – скравец и келнер з Беркасова 24–25. Симеон Шимко Дудаш, учитель зоз Сриму

■ Духовни живот 26–27. Паломнїцтво до Медюґоря

■ Информатор

28–31. Оглашки и In memoriam

■ Спорт 34–35. Атлетика – од Берлину по Рио 35. Дудаш порихтани за Олимпияду На насловним боку – Фестивал фолклору Руснацох „Коцурска жатва” Авторка фотоґрафиї – Танита Ходак

КАЖДЕ ПРИШОЛ УКАЗАЦ СВОЙ ТАНЄЦ Уж роками Фестивал фолклору Руснацох „Коцурска жатва” чува нашу фолклорну традицию, як єдну з найкрасших перлох на ланцущку рускей култури. Каждого року до Коцура ше позбераю танєчнїки з наших местох, же би указали свойо танєчни схопносци, свойо облєчиво и же би шицки вєдно зоз тим преславели закончену жатву жита. Тогорочни фестивал нє скруцел зоз драги, та и на тей „Коцурскей жатви” могло ше видзиц нашмеяних танцошох зоз Керестура, Нового Саду, Шиду, Нового Орахова, Дюрдьова, лєбо Коцура, хтори, поприберани и нафарбени нєсцерперзлїво чекали же би вишли на бину и розкрачали ше по ритму нашей старей народней. Зоз наступом госцинского ансамблу зоз Якубянох у Словацкей, тогорочни фестивал публики оможлївел огляднуц ше же як ше танцує и у старим краю. Нажаль, подла хвиля и диждж нє допущели же би шицко ишло як плановане, та часц програмох мушела буц отримана нука. То досц уплївовало на велїчезносц фестивалу, понеже закрице Дома култури нє може прияц тельо патрачох, кельо ше месци под самим нєбом. Попри наступу танєчних ансамблох, „Коцурска жатва” и того року понукала вецей провадзаци програми, хтори були узко повязани до єдней цалосци – и литературни вечар, програма за младих, вистава старих облєчивох, промоция кнїжки, лєбо коштованє єдлох зоз етно-столох, шицки вони славели зарно жита, цо на концу коруноване зоз танцами на бини. По законченю шицких програмох, опущени и розтерховани, учашнїки, патраче и орґанизаторе ознова затанцовали и вешелєли ше на торба-балу, хтори и того року бул запровадзени як дацо цо скорей провадзело кажду „Коцурску жатву”. Теди, як кед би ше и нєбо змирело, та торба-бал отримани вонка и бул праве ошвиженє тогорочного фестивалу.

* ”РУСКЕ СЛОВО” – гласнїк по руски * Виходзи каждого пиятку * Снователь Национални совит рускей националней меншини * Видава НВУ ”Руске слово”, Нови Сад * Перше число вишло 15. юния 1945. року у Руским Керестуре * Адреса: НВУ ”Руске слово”, Булевар ошлєбодзеня 81/7, 21000 Нови Сад * Редакция: заменїк одвичательного редактора Иван Сабадош – редакторе/ки – Дюра Винаї, Мирон Горняк-Кухар, Михайло Зазуляк, Александар Паланчанин, Олена Планчак-Сакач, Славица Фейса, Ясмина Дюранїн; новинаре/ки – Мария Афич, Влада Дїтко, Сенка Надь, Сандра Саламун, Ана Маркович, Танита Ходак * Язична редакторка – Блажена Хома-Цветкович * Технїчна редакторка – Люпка Цвеїч; компютерски обробок – Вероника Вуячич, Мария Гудак, Таня Салонтаї * Телефони: 021/6613-697, 021/6624708, 021/6623-076; 021/6621-433 * Телефакс 021/528-083 * Предплата за цали рок: у жеми 1 500 динари, а у иножемстве 100 евра * Жиро-рахунок Banca Intesa a.d. Beograd 160-923244-82 * Девизни рахунок 160-0050870024999-53 * Рукописи ше нє враца * Друкує Друкарня ” Maxima graf” Пет роварадин * E-mail: ruske.redakcija@gmail.com * Web site: www.ruskeslovo.com * YU ISSN 0350-4603 * COBISS SR-ID 15915778 * Друковани тираж 2 100 *

Direktorka MARTICA TAMA[ *** Odvi~atelqni redaktor dr BORIS VAR]A

22. ЮЛИЙ 2016.

РУСКЕ СЛОВО 3

ТИЖНЬОВНЇК СХАДЗКА КООРДИНАЦИЇ НАЦИОНАЛНИХ СОВИТОХ У НОВИМ ПАЗАРЕ

АКТУАЛНИ ПРОБЛЕМИ НА ЛОКАЛУ И У ОБРАЗОВАНЮ У шедзиску Националного совиту Бошнякох прешлого тижня, 13. юлия, отримана схадзка Координациї националних совитох националних меншинох у Сербиї и принєшени заключеня хтори буду послати до Влади Републики Сербиї, Покраїнскей влади АП Войводини, компетентним министерством, як и Делеґациї ЕУ у Сербиї, ОЕБС-у и Канцелариї Совиту Европи у Беоґрадзе. Тиж заключене же такой по формованю новей Влади представителє Координациї нащивя ресорни министерства

С

хадзка отримана у Новим Пазаре понеже НС Бошнякох нєдавно од НС Словацох превжал предшедованє з Координацию, та схадзку водзел предсидатель НС Бошнякох др Сулейман Уґлянин. Присуствовали представителє 15 з 19 националних совитох у Сербиї (нє були представителє греческого, словенского, нємецкого и влашского совиту), а на тим найвисшим заєднїцким целу меншинох у Сербиї спред Националного совиту Руснацох присуствовали предсидатель Вивершного одбору НС Желько Ковач и членїца НС и предсидателька Одбору за образованє НС Мелания Римар. Такой по схадзки, НС Бошнякох до шицких совитох послал заключеня принєшени на зашеданю у Новим Пазаре – дзепоєдни нови, дзепоєдни знова повторени, принєшени и окремни заключеня вязани за образованє на мацеринским язику. Попри доручованя на писмено, на Координациї заключене и же би такой по формованю новей Влади Републики Сербиї представителє Координациї нащивели ресорни министерства, а окреме Министерство просвити, понеже, як поведзене, у тей обласци и надалєй єст найвецей почежкосци кед слово о образованю на язикох меншинох у Сербиї. Так Координация националних совитох од компетентних державних орґанох вимага же би по наглим поступку започали процес вименкох постояцого и приношенє нового Уставу Сербиї, а потим же би ше порушало и поступок приношеня нового законодавного рамику за национални меншини. Пре предкладанє уставних ришеньох за унапредзенє уставного положеня меншинох и їх националних со-

4 РУСКЕ СЛОВО

витох, Координация оснує и окремну роботну ґрупу, а предклада и же би ше правни рамик за национални меншини реґуловало з уставним законом о защити правох и шлєбодох националних меншинох и меншинских самоуправох. З тим би ше достало моцни правни механїзем за защиту правох меншинох и змоцнєло позицию националних совитох, бо, як познате, у пракси хибя законски обовязки и санкциї за нєпритримованє принєшених законох. Прето, як заключене, Координация поволує Владу Сербиї и задлужени министерства же би обезпечели полне витворйованє компетенцийох и правох националних совитох, як и най превежню мири у напряме санкционованя шицких котри то нє почитую. – Инсистує ше же би шицки уровнї власци, а насампредз локални, сполньовали свойо законски обовязки и почитовали статути своїх локалних самоуправох кед слово о националних меншинох у своїх штредкох, односно почитовали обовязки хтори виходза з права на службене хаснованє язика и писма. Пре сполньованє тих законских обовязкох, на уровню держави потребне одредзиц критериюми и санкциї – толкує предсидатель Вивершного одбору НС Руснацох Желько Ковач. КРИТЕРИЮМИ ЗА ФИНАНСОВАНЄ Кед слово о финансованю, Координация од Влади Сербиї вимага же би ше за финансованє порядней дїялносци националних совитох за идуци, 2017. рок, опредзелєло 0,05 одсто цалосного державного буджету. Тиж так, и од Покраїнскей влади АП Войводини ше вимага же би у идуцим року за исту намену тиж опредзелєла 0,05 одсто буджету Покраїни. Значносц финансованя, односно сполньованя законских обовязкох спрам националних совитох на локалним уровню Координация спатрела и през Заключенє (вимогу) же би Влада Сербиї обовязала локални самоуправи най у своїх буджетох за 2017. рок предвидза адекватни средства за финансованє порядней роботи националних совитох националних меншинох. Медзитим, и надалєй у тим хибя критериюми (процент) за одредзованє висини тих средствох, та су розлични од општини (городу) до општини. 22. ЮЛИЙ 2016.

ТИЖНЬОВНЇК – На схадзки Координациї сом представел искуства и приклади вязани за Руснацох, дзе ше указало же спомедзи пейцох локалних самоуправох наш НС найлєпше сотрудзує з Городом Новим Садом. Ту нє лєм на паперу, алє и у пракси роби Совит за медзинационални одношеня, Город Совиту прешлїдзує проєкти на даванє думаня, а у финансийним смислу сполнює свойо обовязки. Вшелїяк же треба одредзиц санкциї за нєпочитованє законох у тей обласци, а ище баржей критериюми за суми хтори локални самоуправи длужни видвойовац за свойо национални меншини. Же би ше нє случовало, як цо то приклад у кулскей општини, дзе жиє и найвекше число Руснацох у Сербиї, же ше за нашу меншину видвоює 250 000 динари, а у шидскей општини, дзе менше число Руснацох – 400 000 динари. Нєдостатки ту нє лєм у тим, алє и у нєроботи Совиту за медзинационални одношеня, хтори основани лєм декларативно, нє вше ше почитує думаня Совиту вязани за кадрово ришеня, та за (нє)запровадзованє законох у пракси потребни и одредзени мири – гварел Ковач. Понеже ище скорей зоз Законом о националних совитох предвидзени Буджетни фонд за национални меншини на уровню держави, а нє зажил, Координация од Влади вимага же би Фонд бул реґуловани як окремна правна особа. Предклада же би ше у нїм плановало тиж 0,05 одсто средствох у буджету Републики Сербиї, а з Фонду би ше финан-

ПИТАЛЬНЇК Координация достала питальнїк ОЕБС-у з Беоґрадского центру за людски и меншински права, з назву „Национални совити националних меншинох: анализа правного рамика”, як часц проєкту потримовки державним орґаном у процесу вименкох меншинского законодавства. На Координациї заключене же Совити обовязни виполнїц питальнїк ОЕБС-у и доручиц их предшедуюцому Координациї, алє и же би Беоґрадски центер за людски и меншински права, пред доручованьом ОЕБС-у, анализу доручел и Координациї.

совало и софинансовало проєкти националниох меншинох у штирох обласцох над хторима совити маю компентенцию. Як предложене, и национални совити би мали право участвовац на конкурсох за средства з того фонду. Ище раз повторене становиско же Координация националних совитох националних меншинох у Сербиї у идуцим чаше формализує и правно институционализує свой статус, з чим годна конкуровац и до домашнїх и медзинародних фондох и институцийох, а своїх представительох у роботних ґрупох за пременку меншинских законох задлужи же би виробели заєднїцки предлоги, з чим би ше участвовало на конкурсох ЕУ за виробок законох и других актох. ЗАКЛЮЧЕНЯ О ОБРАЗОВАНЮ За розлику од наведзених темох и обласцох хтори од скорей присутни у меншинскей явносци, тераз найактуалнєйша тема хтору розпатрала Координация то ситуация у образованю на язикох националних меншинох. На схадзки Координациї у Новим Пазаре аж 23 заключеня принєшени за ришованє проблемох у обласци образованя на язикох националних меншинох, з хторих визначуєме вимогу за вименку Закона о основох системи образованя и 22. ЮЛИЙ 2016.

воспитаня у смислу оможлївйованя нових планох и програмох хтори буду одраженє потребох припаднїкох меншинох у виучованю историї, традициї и култури, як и обласцох хтори вязани за идентитет меншинох. Єдна з важних вимогох ше знова одноши на число школярох – же би Министерство просвити вименєло Правилнїк о финансованю и Правилнїк о формованю оддзелєньох, з чим ше оможлїви формованє оддзелєньох на язикох меншинох з менєй як 15 школярами, а без предходного одобреня Министерства. За тото потребна и пременка ткв. ценусу, за цо ше ище скорей заложел и Покраїнски секретарият за образованє. Предложене и же би ше число наставнїкох у школох дзе настава и на язикох меншинох ускладзело з конкретнима потребами школох и числом оддзелєньох, а у штредкох дзе традицийно жию меншини же би ше уважовало потреби школярох на терену. Бешедоване и о вименки правилнїку з хторим ше реґулує статус виборного предмету „Мацерински язик з елементами националней култури”, а од Министерства просвити ше вимага же би и у септембру повторело анкетованє школярох о виборних предметох. Тиж так, од Министерства ше вимага же би зоз Заводом за видаванє учебнїкох и националнима совитами подписало тройни меморандум и за учебнїки за штреднї школи на язикох меншинох, а Влада же би за наступни школски рок обезпечела безплатни учебнїки и за тот уровень образованя на язикох меншинох. Виробок нових наставних планох и програмох за сербски як нємацерински язик тиж єдна з вимогох Министерству просвити, як и же би представительом националних меншинох требало оможлївиц участвованє у роботи Националного просвитного совиту – стої у Заключеньох з Координациї, дзе и предкладанє же би ше на язики меншинох прекладало и тести за змаганя з общих предметох. Знова повторена скорейша вимога же би Министерство просвити при школских управох меновало окремних совитнїкох за наставу на меншинских язикох, та же би Министерство превжало орґанизованє школских змаганьох з мацеринского язика за школярох припаднїкох националних меншинох.■ М. Зазуляк

РУСКЕ СЛОВО 5

ТИЖНЬОВНЇК СЕРБИЯ И ЕВРОПСКА УНИЯ

ОТВОРЕНИ ПОГЛАВЯ 23 И 24 Поглавя 23 и 24 ше одноша на правосудство и общи права, дзе и меншински права, односно правду, шлєбоду и безпечносц, а буду заварти аж на концу прегваряцкого процесу. На Медзивладовей конференциї у Бри се лу при су ство ва ли ми ни стер вонкашнїх дїлох Словацкей Миро слав Лайчак, як представитель терашнєй предшедуюцей держави у ЕУ, и коме сар за преширенє ЕУ Йоганес Ган, а спред Сербиї представителє технїчней Влади – премиєр Александар Вучич, министер вонкашнїх дїлох Ивица Дачич и министерка за евро ин те ґ ра циї Ядран ка Йокси мо вич. Лайчак оценєл же отверанє поглавйох добра вистка и за Сербию и за Унию, а Ган обецал помоц Европи у процесу запровадзованя догвареного, цо нє будзе лєгко, понеже евроинтеґрациї нє лєм формални, алє насампредз сущни процес хтори ше одноши на шицки сеґменти дружтва держави кандидата.

Фото: EUWB

Прегваряцки поглавя 23 и 24, оценєни як ключни у процесу приступаня Сербиї ґу Европскей униї – отворени пондзелок на Медзивладовей конференциї у Бриселу

Александар Вучич оценєл же отверанє поглавйох 23 и 24 потверд зело стратеґийне опред зелєнє Сербиї же би по ста ла член ЕУ, бо правна и ушорена держава препорученє инве ститором за укладаня у Сербиї, цо пред у сло виє за вис ши жи вот ни стан дард гра жда нох. Ана ли ти ча ре оценюю же поглавя 23 и 24 барз важни за да льше напредованє у пред-

приступним проце су, одно сно отверанє и заверанє других поглавйох, як и Поглавє 35, хторе ше одноши на норма лизованє одношеньох Беоґраду и Приштини. Сербия дотераз отворела штири з 35 поглавйох. Пред поглавями 23 и 24, отворени Поглавє 32 о механїзмох финансийней контроли и спомнуте Поглавє 35. И. С.

СЛОВАЦКА

ЛЄТНЯ ШКОЛА РУСКОГО ЯЗИКА

Foto: Сашо Палєнкаш

У Попраду у Словацкей, од 18. по 24. юлий орґанизована Лєтня школа руского язика Одбору за образованє Националного совиту Руснацох, на хторей участвую 29 школяре з наших местох.

6 РУСКЕ СЛОВО

То други раз же ше Лєтню школу за наших школярох орґанизує у Попрадзе, дзе є отримана и влонї, а на нєй участвую школяре основних школох з Руского Керестура, Коцура, Дюрдьова, Вербасу, Кули, Нового Саду, Нового Орахова, Бачкей Тополї, Суботици, Шиду, Бачинцох и Беркасова. Наставну програму и програму пребуваня у Лєтнєй школи одобрел Одбор за образованє НС Руснацох. Як и прешлого року, школяре маю безплатне змесценє у интернату Штреднєй школи у Попрадзе (дзе директор Школи Василь Кузмяк), а костиранє, осуґуранє, материял за роботу и други трошки зноши Одбор за образованє НС, хтори за Лєтню школу опредзелєл 250 000 динари. На Лєтнєй школи руски язик преподаваю Сенка Бенчик и Каролина Папуґа, историю Иван Канюх, ґеоґрафию Дарко Бобаль, виронауку о. Владимир Еделински Миколка, музику Сашо Палєнкаш, преподава и директор Заводу за културу войводянских Руснацох Серґей Тамаш, а спред НС зоз школярами у Попрадзе предсидатель Вивершного одбору Желько Ковач. М. З. 22. ЮЛИЙ 2016.

ТИЖНЬОВНЇК НАРОК ДЗЕНЬ РУСНАЦОХ У БИКИЧУ

STANOVISKA Пише: Лариса ОНОДИ, новинарка

ШИЦКИ ЗНАЮ, А ШИЦКИ ЦИХО

КОНСТИТУОВАНИ ОРҐАНИЗАЦИЙНИ ОДБОР По сле нєдавно под пи са но го Прото кола о сотруд нїцтве у орґани зованю пре сла ви На ци о нално го шве та Ру сна цох 2017. року у Би ки чу мед зи ло калну самоупра ву у Шид зе и Заводом за култу ру во й водян ских Ру сна цох, пре шлого ти жня у Би ки чу кон сти туо ва ни Орґ а ни за цийни одбор за при рихто ва нє Цен тралней шве точ но сци 14. януара 2017. року. До Орґанизацийного одбору вошли представителє Националного совиту Руснацох, Заводу за културу войводянских Руснацох и шицких орґанизацийох у Бикичу хтори значни за Руснацох. За предсидателя Орґанизацийного одбору вибрани директор Заводу за културу войводянских Руснацох мр Серґей Тамаш, а за подпредсидательох заменїк предсидателя Националного совиту Руснацох Йовґен Мудри, подпредсидателька НС Наташа Еделински Миколка и предсидатель Совиту МЗ Бикич и КПД ,,Иван Котляревски” Деян Бобаль. На схадзки порадзене же з тей шветочней нагоди будзе друкована моноґрафия ,,Руснаци у Бикичу”, хтора як свойофайтова ,,особна карта” Руснацох з Бикичу од присельованя по нєшкайши днї, облапи историйни факти, духовну, културну, просвитну, спортску, и дружтвену обласц, визначних поєдинцох и будзе збогацена зоз фотоґрафиями. Начално подзелєни и обласци и одредзени авторе хтори их порихтаю, и заключене же би по конєц октобра того року роботна верзия моноґрафиї мала буц закончена. Моноґрафия ма буц двоязична, по руски и по сербски. Бикичанє у рамикох преслави планую и вистави уметнїцких роботох Борислава Барни зоз Шиду и малюнкох Олґици Лукач з Беркасова, хтори буду у Бикичу, а тиж и виставу малюнкох Андєлки Античевич зоз Беркасова и учительки у пензиї Драґици Живкович зоз Шиду, у Народней библиотеки ,,Симеон Пищевич” у Шидзе, пред Шветочну академию хтора будзе на 20 годзин у сали Културно-образовного центру. На схадзки порадзене и коло випатрунка сценоґрафиї на академиї, на хторей будзе церква у Бикичу и герб валала, а тоти мотиви можебуц буду и на плакати и поволанкох за манифестацию. Порадзене и же би шлїдуюца схадзка Орґанизацийного одбору була отримана штредком септембра у Бикичу. Вл. Дї. 22. ЮЛИЙ 2016.

Влонї у Сербиї забити 35 жени. Насилство над женами и дзецми предлужело ше и у тим року. Прешлого тижня державни верх наявел же ше держава моцно обрахує з насилнїками и визначел же вецей нє будзе можлїве же насилнїки достаню благи кари, спод каждого минимума за окончени злодїйства. У Сербиї, „безпечни хижи” за жени жертви фамелийного насилства преполни. Держава жертвом помага так же на одредзени период доставаю можлївосц пойсц з обисца у котрим су бити, алє ше вони потим, углавним, примушени врациц ґу насилнїкови, прето же нє маю роботу анї можлївосц витримовац себе и дзеци. Держава нє ма механїзми найсц им роботу и оможлївиц самостойни достоїнствени живот. Примушени су врациц ше „дому” и знова церпиц понїжованє, увредзованє, гроженє, знова буц бити. „Насилство над женами єден з основних дружтвених механїзмох з котрим ше жени примушую буц у подредзеней позициї у одношеню на хлопох. Насилство над женами препреченє у посцигованю єднакосци, розвою и мира” – гвари дефиниция насилства над женами по документох Зєдинєних нацийох. У нашим дружтве и далєй иснує погришне думанє же насилство у фамелиї приватна ствар и же ше до того нїхто з боку нє шме мишац. Жени ше ганьбя бешедовац о насилстве, а хлопи силу хасную же би указали моц и пановали. Жертви насилства часто и дзеци котри ше муша припатрац як оцец биє мацер. У европских державох, та и у нас, фамелийне насилство вецей нє приватна ствар, алє дружтвени и державни проблем. Жени у патриярхалним дружтве научени же су „сами виновати” же их партнер/брат/оцец бию, алє то ище єдна нєправда. Научени су буц цихо прето же им ше гутори же то так треба, же ше єй чловек стара о нєй, же ю люби, та цо кед ю дакеди „дакус вдери”. У такей атмосфери, и жени часто думаю же их хлоп „люби” кед им бранї робиц, виходзиц зоз обисца, кед є „любоморни”. То нє любов, то контрола и материялне насилство. Насилство у фамелиї и нєшка табу тема. О тим ше нє бешедує, шицки знаю, алє су цихо. Цихо су док ше нє случи же хлоп вежнє пушку та забиє жену, дзеци, приятельох. Вец починаю приповедки же шицки знали як ю вон роками бил и малтретовал. Позно. Жени муша звалїц мур цихосци и ганьби и приявиц насилнїка. За насилство задлужена полиция, центри за социялну роботу, правосудство и орґанизациї за помоц жертвом. У Войводини и у Беоґрадзе єст СОС телефони на котри ше жени можу явиц и приявиц насилство, а там достаню совити и правну помоц цо робиц далєй и як висц зоз круга насилства. У Новим Садзе то СОС женски центер 021/422 740, у Зомборе число 025/417 321, Центер за потримовку женом 0800 10 10 10, Автономни женски центер 011/266 22 22. Як поручує Автономни женски центер: За насилство нєт оправданя. Насилство над женами злодїйство! Становиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово”

РУСКЕ СЛОВО 7

НАШО МЕСТА СОВИТ МЕСНЕЙ ЗАЄДНЇЦИ РУСКИ КЕРЕСТУР

ПЕРША РОЗГВАРКА О НОВИМ САМОДОПРИНОСУ

У януару идуцого року у Руским Керестуре виходзи терашнї самодопринос, так же Совит Месней заєднїци почал розправу о потребох и можлївосцох запровадзованя нового, а о тим ушлїдзи и широка явна розправа на уровню Керестура Перши розгварки о запровадзованю нового самодоприносу Совит Месней заєднїци Руски Керестур почал на своєй схадзки вовторок, 19. юлия, а як поведзене, розправа о потреби, можлївосцох, евентуалней програми, о процентох за видвойованя з приходох до самодоприносу будзе предлужена, як на Совиту, так и познєйше у ширшим обсягу на уровню валала. САМОДОПРИНОС УЖ СКОРО 45 РОКИ Начално, присутни члени Совиту на вовторковей схадзки указали на потребу за самодоприносом, як одредзеного власного, инициялного пенєжу за комунални и други проєкти, а окреме же ше и з нього финансує здравство, Фонд солидарносци, спорт и СД „Русин”, културу, „Червену ружу”, образованє и числени здруженя, хторих, як поведзене, у Керестуре єст сиґурно найвецей у кулскей општини. Ґу тому, нови законски предписаня, по хторих месним заєднїцом вжати компетенциї у комуналней дїялносци, у розписованю явних набавкох, конкурсох за дружтвени орґанизациї (бо то идзе прейґ явних подприємствох и Општини), тиж очежую запровадзованє програми самодоприносу, цо случай и з терашнїм, чечуцим и нє завиши лєм од Месней заєднїци. Тото же самодопринос тераз часц консолидованого буджету Општини Кула би нє требало завадзац, бо го, по Одлуки о самодоприносу, Општина нє може хасновац за нїч инше, крем за витворйованє програми, односно за тото цо зоз самодоприносом предвидзене поробиц и плациц у Керестуре, як то и з терашнїм. Праве прето же Керестуру потребна фабрика води, канализация

8 РУСКЕ СЛОВО

и друге, а окреме же би ше загрожело роботу здруженьох, та и култури, спорту, визначене же самодопринос потребни и надалєй. Можебуц з вельо меншим процентом видвойованя з плацох и пензийох як цо тераз (тераз 3 одсто на нето плаци и 1,5 одсто на пензиї, алє лєм пензионером котри жадали плациц самодопринос), та з меншу проциввредносцу килограмох жита за власнїкох жеми як у терашнїм (те-

МЕНШЕ НАДОПОЛНЄНЄ ПРЕДСИДАТЕЛЬОВИ На предкладанє предсидателя Совиту Месней заєднїци Руски Керестур Владимира Олеяра, члени Совиту на вовторковей схадзки принєсли одлуку о зменшованю його волонтерского додатку за окончованє тей длужносци з 20 000 на 10 000 динари мешачно, а тот звишок пенєжу у тим року будзе унапрямени на дотациї дружтвеним орґанизацийом. Як поведзене, волонтерске надополнєнє Олеярови до конца мандату будзе 10 000 динари, а идуцого року ше 120 000 динари на рочним уровню унапрями з финансийним планом.

раз 50 кґ жита по гектаре, лєбо 28,5 кг по гольту). Тиж визначене же, кед же ше одлучи за самодопринос – шицки члени Совиту Месней заєднїци би требали активно участвовац у кампанї за його запровадзованє и вигласованє. Гражданом потребна мотивация за дальше видвойованє пенєжу за валал, та у розправох хтори ушлїдза зоз здруженями гражданох, на зборох гражданох, будзе потребне потолковац цо до тераз поробене (а з терашнїм хтори нарок виходзи, самодопринос у Керестуре нєпреривно тирва уж скоро 45 роки). Тиж и вислухац цо Керестурци предкладаю же би требало поробиц, а можлїве є зоз самодоприносу и здружованьом пенєжу з висших жридлох. ПАЙПИ ЗА УШОРЙОВАНЄ ЯРКОХ На дньовим шоре схадзки Совиту було и розподзельованє пайпох хтори после остатнього ушорйованя яркох остали нєвихасновани у ЯКП „Руском”, так же шицки заинтересовани Керестурци котрим су потребни – най ше явя секретарови МЗ, а найвецей годно достац по 4 пайпи. 22. ЮЛИЙ 2016.

НАШО МЕСТА Позитивно ришена молба Месней орґанизациї Союзу инвалидох же би ше им одобрело хаснованє заєднїцких просторийох за роботу здруженьох у Спортскей гали, а молби вязани за комунални роботи буду прешлїдзени до ЯП „Завод за вибудов” Кула. Молби хтори ше одноша на ушоренє атмосферскей води буду ришовани док у Керестуре почнє тогорочне ушорйованє яркох, поведзене на схадзки Совиту.

ОД ОПШТИНИ ПИТАЦ ТОЛКОВАНЄ Вязано за положену лєтню заграду опрез Мензи, прецо очежане паркованє превозкох за одход до Здравственей амбуланти, одлучене же Совит МЗ до Општини Кула пошлє урядову вимогу за толкованє чи є леґално поставена и же би ше му доручело документацию о єй поставяню, як цо то и студия о оправданосци такого обєкту, понеже то явни документи. Як на схадзки гварела членїца Совиту МЗ и народна посланїца Олена Папуґа, вона о тим проблему послала допис и защитнїкови права пациєнтох у кулскей општини, а и пре тот проблем вимагала приєм при предсидательови Општини Кула, алє до ньго дотераз нє пришло.

До МЗ сцигнул и одвит з Дому здравя Кула на скорейшу вимогу Совиту (писану ище концом мая, кед то бул векши проблем) же би ше обезпечело порядну роботу дзецинского лїкара, и у одвиту поведзене же по числу жительох до 18 роки живота (таких єст 1 200), Керестуру шлїдзи єден педиятер, котри ту роби штири раз до тижня, а раз у тижню є у Крущичу (дзе єст 1 852 жительох до 18 роки).За нєдавно поставени знаки о забрани паркованя у центре Керестура, на Совиту поведзене же ше вони одноша лєм на забрану застановйованя и паркованя превозкох на драги, а нє и коло драги. Спрам наших нєурядових спознаньох, так тоти знаки толкує и транспортни инспектор, полиция, як и фаховци з обласци транспорту. На схадзки Совиту МЗ вовторок присуствовали и одборнїки у Скупштини општини Кула з Керестура – Мария Шепински и Владимир Варґа.■ М. Зазуляк 22. ЮЛИЙ 2016.

АДАПТОВАНЄ БУДИНКУ У ЦЕНТРЕ КОЦУРА

РОШНЄ ДОМ РУСНАЦОХ Такой после „Коцурскей жатви”, у Коцуре почало адаптованє просторийох у хторих будзе шедзиско Подручней канцелариї Националного совиту Руснацох у Коцуре, або будуци Дом Руснацох, хтори ше находзи обок коло Дому култури. Того тижня, у будуцим шедзиску Подручней канцелариї Националного совиту Руснацох у Коцуре почало реновиранє Дому Руснацох, котри ше находзи обок коло Дому култури. Роботи почали зоз подрезованьом мурох, хторе окончує подприємство „Гидроизолация Живанович” зоз Сомбору. На-

Такого думаня и предсидатель Националного совиту Руснацох Славко Рац, хтори тиж початком тижня обишол просториї и порозпатрал их зоз координатором Подручней канцелариї Националного совиту у Коцуре Миколом Ґубашом, та побешедовал зоз виводзачами роботох. – Ми жадаме же би ту була змесцена Подручна канцелария Националного совиту и дописовательство „Руского слова”, и же би ше ту млади зазберовали, поготов же то обєкт коло самого Дома култури. Наздаваме ше же то будзе нови порив, же

Роботи у будуцим Доме Руснацох у центре Коцура

далєй буду окончени мулярски, малярски, кломферски роботи, електро-инсталация... Просториї у подлим стану, и до нїх потребне досц уложиц, алє кед то наисце у будучносци будзе место дзе ше будзе сходзиц наша младеж и старши, дзе ше буду родзиц нови идеї и проєкти, и одкаль будзе вибивац нова енерґия коцурских Руснацох, вец то нє дармо.

би нє було вецей проблеми зоз простором, алє же би то бул єден репрезентативни простор дзе ше руска заєднїца у Коцуре годна зазберовац – гварел з тей нагоди Рац. Рац того мешаца зоз власнїком будинку подписал контракт о закупу на 75 и вецей мешаци, а до адаптациї того будинку будзе уложене 6 000 евра. Т. Х.

РУСКЕ СЛОВО 9

НАШО МЕСТА БИ ЦИ Ґ ЛИ СТИЧ НИ ДРАЖ КИ ПО НАШИХ МЕ СТОХ

ВЕЦЕЙ УВАГИ УНИВЕРЗАЛНЕЙ ПРЕВОЗКИ Пишу: Сандра САЛАМУН Дюра ВИНАЇ

Keд пред 170 роками видумана перша бициґла, нїхто анї нє подумал же постанє универзална превозка за котру вше векши проблем будзе направиц простор по котрим ше вона будзе рушац, дражки, як ю саму. Гоч ше бициґли вецей гонї по валалох як по городох, бо там менши транспорт, спортски дружтва и дружтвени орґанизациї апелую же би бициґла постала основна превозка и у вельких местох – рухома є и швидка, нє заґадзує животни штредок, нє драга є и тунє ю отримовац, нє вимага широки драги и нє забера вельки паркинґ простор

О

д першей бициґли по нєшка, превозне средство на два колєса ше нє пременєла вельо – єй конструкция и механїзем ше лєм усовершовали и прилагодзовали, и постала почитована у цалим швеце. Пременєли ше условия у котрих ше гонї – од драгох на котрих нє було вельо превозки, насампредз автомобили, нараз почала завадзац, и бициґлисти пребарз части жертви у транспорту. У городох дзе вельки транспорт, за ню потребна дражка по котрей ше бициґли буду рушац, и места дзе ше ю охаби на чуванє. Вона постала часта роба за крадзи, а квалитетни бициґли нє тунї. Полиция ридко пренаходзи крадошох, а вони то знаю и злохасную. Места у котрих ше зна цо значи бициґла за єден город, и знаю шицки єй предносци, отримую бициґлистични дражки, транспорт прилагодзую новим условийом и реґулую го же би назберали цо вецей прихильнїкох за гонєнеє бициґлох. Причини єст наисце вельо – рухома є и швидка, нє заґадзує животни штредок, нє драга є и релалитвно ю туньо отримовац. НОВОСАДСКИ ДРАЖКИ У Новим Садзе бициґлистични дражки єст на шицких булеварох и ширших драгох, односно, направени су на тих драгох дзе було за нїх места. То наисце за похвалу, бо нєт вельо места котри ше з тим можу похвалїц.

10 РУСКЕ СЛОВО

Медзитим, пре нє допатранє дражкох, котри ше часто находза помедзи шорами древох, дражки барз розгубени и так повесц нє мож по нїх вожиц.. – Требало скоро штири роки модлїц городски власци же би оправели бициґлистични дражки на Футожскей драги, єдней зоз найобточнєйших у Новим Садзе. Обновена є лєм з часци, а число бициґлистох у нашим городзе вше векше – Марко Трифкович, предсидатель Новосадскей бициґлистичней инициятиви. Перши нєзадовольни зоз бициґлистичнима дражками були Ветерничанє и Футожанє. Кед ше после штирох рокох апелованя и протестованя дражки дакус ушорело, такой ше явели и жителє зоз скоро шицких перших местох коло Нового Саду – Руменки, Катю, Бачкого Ярку... Дражки би им моглли буц сиґурни драги место за приход до Нового Саду, а нє мушели би хасновац городски превоз. ЗБЛЇЖОВАНЄ ДЮРДЬОВА И ЖАБЛЮ Идея же би ше виасфалтовало бициґлистичну дражку медзи Жабльом и Дюрдьовом постої уж даскельо децениї. Медзи тима двома местами єст коло штири километри, а понеже Жабель општинске место и там Дом здравя, банки и банкомати, а и велї други значни 22. ЮЛИЙ 2016.

НАШО МЕСТА явни иституциї, Дюрдьовчанє часто примушени прейсц през тоту релацию. – У општинскей управи зме на вецей заводи предкладали же би ше виасфалтовало дражку од виходу Дюрдьова по уход до Жаблю, бо за таке єст простору коло драги, а гражданом би то значело. Медзитим, ище вше зме нє наишли на потримовку идеї котра би була идеалне ришенє у вецей сеґментох за наших валалчанох. Могли би ше прешейтац, або на бицили пойсц до Жаблю – гварел Александар Голуб секретар МЗ Дюрдьов. Понеже ше Жабель находзи у штредку трох местох, Чуроґу, Ґосподїнцох и Дюрдьова, котри припадаю жабельскей општини, и од каждого є одалєни коло пейц километри, дражки медзи валалами би ше здали каждому месту. Так, кед Чурожанє, Ґосподїнчанє и Дюрдьовчанє иду на бициґли до Жаблю, гоня по драги коло швидких автомобилох и других превозкох и нєпреривно су у гужви у транспорту, бо драга през валал повязує маґистралну и авто-драгу Суботица–Беоґрад.

ЗАКОНЧЕНИ 10. МЕДЗИНАРОДНИ ВОЛОНТЕРСКИ КАМП

ПОНУКНУТИ НОВИ ЗМИСТИ

Гоч вше було бриґи у орґанизациї и координованю зоз векшим числом людзох, а окреме кед комуникация на странским язику, мож обачиц же остатнїх рокох опадує интересованє за Медзинародни волонтерски камп у Руским Керестуре. Як ище скорей гварели у Волонтерским центру Войводини, людзох до Керестура прицаговал фестивал „Водова фест”, после чийого гашеня, нажаль, вше менше интересованє за Камп, та тераз у орґанизованю треба обдумац нови и наисце квалитетни змисти, цо того року и зробене.

ДРАЖКИ КОЛО ДРАГОХ Єст вецей места котри нашли ришенє и защицели своїх гражданох. Медзи иншим и Месна заєднїца Сириґ, котра пред вецей як двацец роками вибетоновала бициґлистичну дражку ґу Србобрану, односно дакедишнього польопривредного комбинату до котрого людзе кажде рано одходзели робиц, а нєпреривно були у опасносци од швидких превозкох. Исто так и два места, Бачки Ярок и Темерин, котри у ствари злучени и длугоки коло шейсц-седем километри, коло главней драги маю дражку за бициґли. Вона постої вецей як трицец роки.■

22. ЮЛИЙ 2016.

У другим тижню Кампу, волонтере видзели и пробовали облєчива пейцох народох хтори жию у Войводини� Руснацох, Мадярох, Словацох, Українцох и Сербох. Кажди дзень у рамикох роботньох мали задаток направиц традицийни єдла тих народох, а обдумала и орґанизовала их Любица Няради. Як гварела Нярадийова, тота идея ше розвила ище влонї, та такой после прешлорочного Волонтерского кампу почали плани як промововац културу людзох хтори жию коло нас и охабиц упечаток на странцох. Иножемни волонтере гварели же им було наисце интересантне видзиц народне облєчиво, та го и дзечнє пробовали и участвовали у правеню националних єдлох шицких штирох народох, як цо капущанїки, пироги, паприґаш, борщ, ґибаницу, питу з месом и подобне. Свойо схопносци у кухнї збогацели и домашнї волонтере, а окреме дзивки. Камп того року водзела Дорис Бучко зоз Руского Керестура, котра гварела же у орґанизованю кампу треба вельо сцерпеня, ориґиналносци, алє и потримовки. Окреме похвалєла локалну заєднїцу, понеже и того року велї людзе приношели желєняву, овоци, спонзоровали з єдлами з цеста, а давали и пенєжи и так помогли у витворйованю Кампу. Волонтерски камп орґанизовало Туристичне здруженє „Руски Керестур” у сотруднїцтве зоз Волонтерским центром Войводини, а з финансийну потримовку Роботного цела за младеж Националного совиту Руснацох и Општини Кула. Камп и того року мал вельку потримовку од Каритасу, Парохиї, Месней заєднїци Руски Керестур и ЯКП „Руском”. Сенка Надь

РУСКЕ СЛОВО 11

ЕКОНОМИЯ ПРОДУКЦИЯ ОГУРКОХ У ДЮРДЬОВЕ

Пишe:

Сандра САЛАМУН

ПЛАСМАН НА НЄМЕЦКЕ ТАРҐОВИЩЕ

Огурки ше знова врацаю на нашо поля – того лєта коло пейдзешат продукователє у Войвоини на вецей як пейц гектарох садза тоту желєняву и пласую ю до Нємецкей. Гоч єст укладаня, роботи и ризику, наздаваю ше заробку

Д

арко Михайловски з Дюрдьова зоз двома товаришами того року по перши раз почац пестовац продукт котри нє заступени на наших войводянских польох. Вони троме на пейц гектарох, або дзевец ланцох посадзели огурки. – Надумал сом пестовац огурки, бо то єдина продукция у котрей нам ґарантую и одкуп и цену. Компания з котру сотрудзуєм дава нам репроматериял без камати, нє мушиме вельо укладац свойо средства, за початок даваю шицко потребне, а трошки одбию на концу од заробку. Пред тим як подписали контракт о сотруднїцте з компанию з Нємецкей, котра ма представительство у Ґосподїнцох, мушели одлучиц дзе посадза огурки – мушела одвитовац структура жеми, парцела мушела буц велька найменєй пейц гектари, за менши поверхносци ше нє

ОСМУ КЛАСУ НЄ ОБЕРАЮ Кед ше першокласна огурка нє обере на час, за два днї з першей нарошнє и по штварту класу, а розлика медзи тима двома класами коло шейсц центиметри. Кед ше обера, охабяю ше лєм огурочки котри менши од найменшого пальца на руки. Найменши маю найлєпшу цену, алє вираховане же ше их нє виплаци оберац, без огляду же килограм кошта єден евро.

12 РУСКЕ СЛОВО

виплаци куповац платформу за оберанє огуркох котру цага трактор зоз шлїмакову швидкосцу – гвари Дарко Михайловски. Розгварка о новей инвестициї започала вжиме, кед Дарко бешедовал з пайташом зоз Жаблю котри бул барз задовольни зоз прешлорочну продукцию огуркох. Упутел го до роботи, алє и надпомнул же док тирва сезона нє годзен мац шлєбодного часу. Огурки швидко рошню и кед прерошню одредзену велькосц, цена нїзша и нїзша, та их треба поряднє оберац – кажди други дзень. – У пестованю нам помагаю фаховци зоз Компаниї, вони нас совитую о шицким. Кеди и кельо треба пущиц води у системи капка по капку, з чим и кеди треба пирскац, о прихраньованю, защити... по тото же яки огурки треба оберац. Вони приду ґу нам на польо и шицко нам потолкую, а нашо лєм же бизме их послухали и порадзели ше, бо заш лєм знаю лєпше як ми – гвари Дарко. Влонї за тоту компанию огурки садзели лєм даскелї продукователє з Ґосподїнцох и Жаблю, од того року их уж єст коло пейдзешат у цалей Войводини. ПАУЗА МЕДЗИ КУЛТУРАМИ З оглядом же медзи тлачидбу жита и сої ма шлєбодного часу, Дарко ше здружел з двома пайташами, польо22. ЮЛИЙ 2016.

ЕКОНОМИЯ привреднїками, и у априлу по садзени перши огурки. Фаховци котрих анґажова ла компания порихтали им жем, по ставели фолию, систему за наводньованє и по садзели огурки. Оберанє поча ло у юнию и буд зе тирвац по конєц авґуста. Дзешка од штредку юния ше обера кажди дзень, єден дзень єдну, други дзень другу парцелу, у двох зменох, анґажовани коло 30 наднїчаре. З початку було обаваня же нє буд зе досц наднїчарох з валалу котри сцу робиц тоту роботу. Нєпреривна робота кажди дзень звекшала интере сованє. Дарко за тераз барз задовольни з наднїчарами, гоч шицки першираз обераю огурки з платформи. Огурки у прикочу одвожа кажди дзень на класификованє до представительства у Ґосподїнцох. Селектор-машина за пол годзини висортирує пейц тони

раю кажди треци дзень, сцу цалком наполнїц прикоч, алє маю векши огурки. Векше количе ство, а менши огурки, одно сно заробок. То нє добре, мед зи иншим и прето же векши огурки вецей цагаю со стойки, та лєпше частейше оберац, же би ро сли вше нови огурки – гвари Дарко. Компания продуковательох виплацує поряднє, раз до тижня, праве кед треба виплациц наднїчарох, а єдна часц ше одбива за репроматериял, нашенє, гной, наводньованє, пирсканє, гварел Дарко. КАЛКУЛАЦИЯ О ЗАРОБКУ

За трактор зоз шлїмаковима швидко сцами и платформу, з котрей можу оберац 28 роботнї ки, за се зо ну ше ви дво ює штири и пол тисячи евра. Калкулация така – за наднїчарох, гориво и репромаЖИТАРКИ И МЕСО ОСНОВНЕ те ри ял пре шло го ро ку огур ка ре ви ЗА ПАРАСТА НА ВАЛАЛЄ двоєли коло 90 тиКрем пестованя огуркох, Дарко Михай- ся чи евра, шиц ко ловски обрабя свою жем и под аренду, по над то го бул їх услужно роби векшину польопривредних заробок. услугох на полю и тлачи з двома комбайНє тайна же Жанами, за цо ма двох роботнїкох. У своєй бе льча нь ом пре фарми седем роки кармел коло три тисячи шло го ро ку, кед кури по сезони. Медзитим, понеже нє може шицко поодбива ли, шицко постарчиц, одлучел ше кармиц по єд ним гекта ру швинї, котри тераз ма коло тристо. остало коло 10 тиячи евра. Дарко нє до седем катеґорийох огурки, сце калкуловац напредок яки такой мож вираховац и заробок. буд зе заробок, бо як и зоз шицНайлєпшу цену маю найменши, кима културами, єст вельо факперша класа, велькосци од 4 по тори на котри нє мож уплїво5 центиметри – 80 евро-центи. вац, а условиє су за квалитет и Найтуньша, седма класа, 4 евро- квантитет. Гвари же у такей сиценти – 12 центиметри и вецей. стеми, яку подписали з НємцаДруга класа 70 евро-центи, тре- ми, чежко нє буц у плусу, алє ца 50, штварта 30, пията 20, ше - хвиля и тото зна погубиц. – Пред двома роками була ста 10 и седма 4 евро-центи. У контракту о сотруднїцтве и од- подла хвиля за пе стованє огуркупу нє назначене кельо раз и як кох. Нападало вельо дижджу, а часто треба оберац огурки, ка- теди их чежко защициц од хорожди продукователь може напра- тох, швидше рошню и преходза до нє так добре плаценей пиявиц свой рахунок и так робиц. – На шо над нї ча ре по ста ли тей и ше стей класи. И тот рок барз добри обераче. У ше стей и нам нє идзе на руку пре части и седмей класи зме мали барз ма- вельо дижджу, окреме кед за два ло огурки, алє увид зиме як буд - днї спаднє и по седемдзешат лизе док ше младнїки баржей роз- три дижджу – нє добре за плод, ширя. Велї продукователє обе- алє и заробок, гварел Дарко.■ 22. ЮЛИЙ 2016.

РУСКИ КЕРЕСТУР

ПАПРИҐАРЕ НА ДВОХ ЕДУКАТИВНИХ ЕКСКУРЗИЙОХ

Члени Здруженя паприґарох Руского Керестура того мешаца були на ище двох едукативних екскурзийох – у Опове и Беоґрадзе, дзекуюци средством хтори, на основи конкурованя, Здруженє вяри того року достало од Покраїнского секретарияту за польопривреду. На поволанку „Ґаленики фитофармациї”, 7. юлия нащивели Ґаздовство „Аґрос” Д.О.О. у Опове, у Банату, дзе отримани Днї желєняви. Присуствовали на представяню роботи того велького ґаздовства, хторе рижну желєняву продукує на отвореним и у пластенїкох на 12 000 гектарох, з акцентом

Керестурски паприґаре у Опове

на применьованю хемийних аґротехнїчних мирох з „Ґаленики фитофармациї”. У Опове були 15 члени керестурского Здруженя паприґарох, а о тидзень, 14. юлия, 12 члени нащивели подприємство „Желєни гит” у Беоґрадзе (у Батайници), хторе на отвореним и завартим пестує рижну желєняву. „Желєни гит” специялизовани за оглядни поля з новима сортами желєняви, та и паприґи, за єдну голандску фирму. Була то треца нащива Керестурцох тим польом у Батайници, а домашнї им на тот завод обрацели увагу на нашенє новей сорти паприґи хтора би одвитовала и керестурским паприґаром и подобна є паприґи яку тераз ховаю. Тиж бешедоване и о тогорочним вельким проблему на польох у Войводини и Сербиї, та и на польох под паприґу у керестурским хотаре – бактериози, понеже вшадзи желєнява охорела. Достали совити як тераз треба ратовац паприґу, алє и хтори превентивни мири убудуце преберац. М. Зазуляк

РУСКЕ СЛОВО 13

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ОТРИМАНИ ФЕСТИВАЛ ФОЛКЛОРУ РУСНАЦОХ И ДРУГИХ НАЦИОНАЛНИХ ЗАЄДНЇЦОХ „КОЦУРСКА ЖАТВА”

ТАНЦИ НА ЧЕСЦ ЗАРНУ ЖИТА

Фестивал фолклору Руснацох и других националних заєднїцох „Коцурска жатва”, и попри подлей хвилї, бул виполнєти зоз обдуманима етнолоґийнима, литературнима, забавнима, алє, першенствено, танєчнима змистами. Попри наступу танєчних ансамблох, хтори вше коруна того фестивалу, праве ошвиженє бул дакус призабути торба-бал, хтори того року прикрашел сам конєц фестивалу

З

мисти „Коцурскей жатви” и того року були поскладани до двох дньох, 15. и 16. юлия, а вецей провадзаци подїї урамиковали централну програму, наступ танєчних ансамблох зоз наших местох, хтори подзелєни до штирох блокох, и хтори пре подлу хвилю нє отримани на лєтнєй бини, алє у велькей сали Дома култури. Першенствено, свойо танєчни точки указали дзецински танєчни ґрупи домашнїх културно-уметнїцких дружтвох „Жатва” и „Завичайно врело”, хтори ше представели зоз двома танцами. Танєчнїкох „Жатви” провадзел їх тамбурови оркестер, а у єдней точки, попри членох того здруженя наступали и члени Дзецинскей танєчней ґрупи КПД „Карпати” з Вербасу. После интонованя гимни Сербиї и шветочней шпиванки Руснацох у Сербиї, Фестивал и урядово отворени зоз придаваньом хлєба з тогорочного жита предсидательови Општини Вербас Миланови Ґлушцови и предсидательови Националного совиту Руснацох Славкови Рацови, хтори и привитали Фестивал. Зоз стихами „Писнї Коцуру” автора Любомира Загорянского, госцох у велькей сали Дома култури привитали Емилия Чизмар и Стеван Самочета, хтори и водзели програму. Програма предлужена зоз фестивалску часцу, у хторей наступели танєчни ансамбли КУД „Тарас Шевченко” з Дюрдьова, Руского културного центру з Нового Саду, КУД „Петро Кузмяк” з Нового Орахова и домашнього КУД „Жатва” з Коцура. Медзи фестивалску и ревиялну часцу програми наступели госци зоз Словацкей – Фолклорни ансамбл „Кечера” з Якубянох, а у ревиялней часци танєчнїки КПД

„Дюра Киш” зоз Шиду, КУД „Тарас Шевченко” з Дюрдьова, РКЦ з Нового Саду, КУД „Жатва” и КУД „Завичайно врело” зоз Коцура, та Дому култури з Руского Керестура. Попри спомнутих Ґлушца и Раца, програму провадзели и народна посланїца Олена Папуґа, заменїк предсидателя НС Йовґен Мудри и члени Националного совиту Руснацох, директор Заводу за културу войводянских Руснацох Серґей Тамаш, помоцнїк предсидателя Општини Вербас Ксения Бенце и члени Општинскей ради Вербас, предсидатель Совиту Месней заєднїци Коцур Желько Бєлан, та представителє наших установох, институцийох и здруженьох. По законченю програми друженє предлужене на торба-балу, хтори отримани у просторийох и дворе Добродзечного огньогасного дружтва Коцур, дзе ше учашнїки програми, госци и валалчанє вешелєли зоз музику оркестра „Коцурски бетяре”. АНТОЛОҐИЯ ЗА ПОЧАТОК Тогорочни фестивал отворени зоз Литературним вечаром на хторим представена ткв. „Мала антолоґия рускей поезиї”. Нажаль, и тота програма нє виведзена у своїм запланованим амбиєнту, та є зоз лєтнєй учальнї Основней школи премесцена до велькей сали Дома култури. На Литературним вечаре, з хторим означени 130-рочнїца народзеня Гавриїла Костельника, 80-рочнїца народзеня Дюри Папгаргая и 20-рочнїца шмерци Владимира

14 РУСКЕ СЛОВО

22. ЮЛИЙ 2016.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА Ґарянского, представени вибрани, антолоґийни писнї руских поетох – Гавриїла Костельника, Юлияна Тамаша, Гавриїла Надя, Силве стера Макая, Михайла Ковача, Владимира Ґарянского, Мариї Яким, Славици Шовш, Дюри Папгаргая, Агнети Бучко Папгаргаї, Наталиї Дудаш, Наталиї Канюх, Ирини Гарди Ковачевич и Михала Рамача. Писнї спомнутих поетох рецитовали Мелания Мали, Емилия Чизмар, Наташа Медєши и Сандра Стрибер з Коцура, як и Александра Лендєр з Вербасу, а специялни госц на програми бул наш ґлумец и рецитатор Михайло Зазуляк, хтори гуторел стихи Г. Костельника, М. Ковача и Дю. Папгаргая. Автор и модератор Литературного вечару на „Коцурскей жатви” бул Микола Шанта, хтори и сам пречитал писню М. Рамача. Шанта през програму зоз публику дзелєл свойо импресиї о вибраних писньох хтори свойо место нашли у тей антолоґиї. Прейґ видео-биму пущани архивни знїмки дзепоєдних спомнутих авторох, хтори обезпечела РТВ, а у музичней часци програми Гелена Папуґа „а капела” одшпивала три шпиванки. Истого вечара, по законченю представяня антолоґиї рускей поезиї, у голу Дома култури отримана и програма за младих „Тамбурованє”, на хторим грал оркестер

„ЖАТВУ” ПОТРИМАЛИ Отримованє Фестивалу финансийно потримали Општина Вербас, Национални совит Руснацох, Покраїнски секретарият за културу и явне информованє, Покраїнски секретарият за образованє, управу, предписаня и национални меншини-национални заєднїци и коцурски привреднїки.

22. ЮЛИЙ 2016.

„Коцурски бетяре”. Тоту часц програми финансийно потримало и Роботне цело за младеж Националного совиту Руснацох. ОБЛЄЧИВО, ТАНЦИ И СТАРИ ЄДЛА Провад заци програми Фестивалу фолклору Руснацох „Коцурска жатва” всоботу, 16. юлия, отримани у физкултурней сали ОШ „Братство єдинство”, дзе пририхтана вистава старих народних облєчивох и других експонатох зоз скарбу домашнього Етно-клубу „Одняте од забуца”, промоция кнїжки „Народне облєчиво и танци бачванско-сримских Руснацох” и етно-столи. На вистави було виложене хлопске и женске облєчиво за розлични нагоди, дзе найстарше було з 1905. року, а о виложених експонатох бешедовала предсидателька Етно-клубу Аранка Медєши. О кнїжки „Народне облєчиво и танци бачванско-сримских Руснацох”, у виданю Заводу за културу войводянских Руснацох, бешедовали хореоґрафове Микола Ґубаш и Йоаким Рац Мими и директор Заводу за културу войводянских Руснацох Серґей Тамаш, а на презентациї члени КУД „Жатва” були пооблєкани до руского народного облєчива. Ґубаш, медзи иншим, визначел же тота кнїжка видата же би дружтвом з наших местох була на помоци при пририхтованю танцох и облєчива за виступи їх ансамблох на фестивалох як цо то праве „Коцурска жатва”, алє и „Червена ружа”, лєбо „Най ше нє забудзе”. На концу тей часци програми госци могли коштовац єдла з етно-столох, хтори за тоту нагоду пририхтали членїци Активу женох КУД „Жатва”. Шицких привитала предсидателька Активу Коцана Колєсар Вукобратович, хтора накратко потолковала и як ше дакеди кошело жито, яки єдла ше ношело на польо, та хтори єдла пририхтани и виложени на етно-столох.■ Танита Ходак

РУСКЕ СЛОВО 15

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ИНТЕРВЮ

ҐАЛА ЧАКИ, МЛА ДА И ПЕРСПЕКТИВНА

УМЕТНОСЦ ПОРУШУЄ

Розгварку водзела: Олена ПЛАНЧАК-САКАЧ

Є

дного дижджовного поладня Ґала ме уводзи до єй новосадского ателєу. Велька привилеґия войсц до малярского ателєу, а Ґалов лоцировани на Ново садским кею и патри просто на твердиню и Дунай, два символи нашого городу. Рика хтора зоз собу ноши огромну енерґию, приходзаци зоз далєкосци и одходзаци до далєкосци, а твердиня историйни печац прешлих викох... Ґала Ґала Чаки, доктор подобовей уметносци, млада новосадска нашмеяна, полна енерґиї, радомалярка, хторей ше за кратки час удало свойо малюнки сно гвари же велї платна хибя, бо викладац у найпознатших ґалерийох швета, пошли на рижни вистави, алє и добитнїца числених наградох и стипендийох тото цо остало импресивне. Вельки платна, котри мушице опатрац домерковано, зоз дистанци, меняюци угел патреня, ви- знали вельо скорей як дахто други и вец вам и тота природносц, тота енерґия за твореньом за животом, пожиц глєдуюци Ґалово абстракциї... Ґала як археолоґ, минуциозни виглєдовач далєких цо длужей, же би шицко вишло з вас. А, вельки платна, просторох людского єства, хтора копе по пасмох колек- кед творице на вельким формату то и векши проблем, тивного нєсвидомого, домерковано одкриваюци себе. чежше розришиц простор як на менших, и то за мнє споШицко тото спознанє преноши на платно и з моцним по- куса, же бим нєпреривно ширела тоти гранїци, а потребдобовим виразом удава ше єй шицки пасма тримац у фо- не ми и вецей енерґиї. кусу. На своїх платнох Ґала застановює час и шмерц у РС – У єдней телевизийней емисиї сом видзела же малюєце зоз цалу дланю. Чи и тота тактилпортретох уметнїкох хтори останю у вичносци... носц важна за подобову уметносц? – Цо Вас, у ствари, инспирує? РС – О тим анї нє роздумуєм док малюєм, бо малюєм зоз – Єдно ставно, док жиєце, ви упиваце, патрице, и цалком нє важне же чи то людзе, чи то тота ро- своїм исконским єством, и кед ми шицко таке ясне у глазгварка зоз вами, алє тото нєпреривне шлїдзенє за ро- ви и кед лєм виходзи зо мнє, нє виберам анї чи то угель, здумованьом, за спознаваньом, хторе вас наводзи же анї чи то рука, анї чи то олєйова фарба... То шицко прибисце дацо научели, и то якашик файта инспирациї. ходзи саме од себе, од вашей руки и на даяки способ ви Углавним, то людзе або мойо одношенє ґу нїм, бо през и оформюєце тот малюнок и рисуєце зоз фарбами, то одношеня з людзми ви спознаваце себе, окреме кед то шицко якошик злучене. Так же нє виберам способ, лєм даяки траґични одношеня, кед тих людзох вецей фи- гевто же би цо лєпше вишло зо мнє. – Як Вам ше удало обрациц увагу на себе? Як зично нєт на тим швеце, у мнє ше будза моцни чувства РС Вас препознали у швеце? и емоциї и то ме женє на роботу, так же верим же шиц– Кед сом закончела мастер студиї у Новим Садзе на ко у тих одношеньох. – Одкаль черпаце таку вельку енерґию? И Академиї уметносцох почала сом учиц японски язик. РС прецо таки вельки формати платна? Циль ми бул у Япону закончиц докторски студиї. Медзи– Тота енерґия постої од кеди и я постоїм. Анї мнє то- тим, роками сом учела японски язик и то виволало єдну то цалком нє ясне, вироятно сом така народзена, а и ви- файту кризи мойого єства. Нє було ми ясне чом я тераз роятно тота енерґия то и жаданє кед маце циль, кед ма- трошим свою енерґию и себе у ученю даякого язика, кед це ясни одреднїци за цо сце створени, кед сце тото спо- можебуц там нє будзем анї препозната, и вец сом на яки-

16 РУСКЕ СЛОВО

22. ЮЛИЙ 2016.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА

АКА ДЕМСКА МАЛЯРКА

ГРАНЇЦИ РОЗУМА шик способ саму себе охрабрела и гварела – тераз, у тей хвильки, конкуруєш до найлєпших ґалерийох швета, та дзе пойдзе, пойдзе. И теди, 2012. року достала сом енормно вельо награди, стипендиї, поволанки, лєм зоз свою роботу. И теди сом зрозумела же тот труд и робота можу буц препознати и з боку других народох. Значи же тота поетика можебуц нє створена лєм за тоту державу, алє же єст людзох хтори почувствую тоту мою емоцию. Од теди сом вельо шмелша. Мойо искуство ми гутори же людзе у иножемстве ценя кед видза же дахто роби, кед є щири. Тота моя щиросц барз важна на рисункох и од нєй руша почитованє и моя шмелосц викладац вшадзи по швеце. ди була тота преламна хвилька кед сце одРС –луКе чели же малярство будзе ваша професия, же то будзе Вашо животне поволанє? Хто Вас потримовал и хто перши обачел Ваш талант? – Народзена сом у Ечки, то валал при Зренянину, и дзецинство сом ту препровадзела док сом ше нєпреривно бавела и рисовала. Алє сом нїґда нє мала дакого при себе хто би ме унапрямел, нє знала сом анї за одредзени напрями на Академиї, алє сом закончела ґимназию, зре-

ТРОДИМЕНЗИЙНИ МАЛЮНОК

тоту озбильносц раз досягнєм. То моц тих людзох же би манипуловали з людзми на добри способ, же би их наганяли напредок. А себе бим нїґда нє наволала уметнїком, бо думам же сом на початней ґарадичи, так же далєка драга до теди, а увидзиме чи ше у мнє скрива така велька моц – гвари Ґала скромно. Тераз уж наша Новосадянка Ґала Чаки єдна з найперспективнєйших младих академских малярох у Сербиї. За штири роки закончела два мастери и докторски студиї уметносци на Факултету подобових уметносцох у Беоґрадзе. Єй докторска вистава „In Search of Lost Time”, отримана початком юния у Ґалериї „Проґрес” у центре Беоґраду, була медийно випровадзена, а то источашнє и перша голоґрамска вистава у Сербиї. Ґала мальовала на холоґрамскей мрежи, хтора єй оможлївела нови естетични виглєдованя и тродимензийносц малюнку. То, наисце, револуционерне одкрице у швеце подобовей уметносци, а пред Ґалову творчосцу блїщаца будучносц.■

– З виставу котру реализує у рамикох докторского уметнїцкого проєкту, Ґала Чаки потвердзує свою опредзелєносц ґу виглєдованю и отвераню нових просторох у власней уметнїцкей роботи. Пробуюци пренайсц одвит на даяки зложени питаня людскей еґзистенциї Ґала Чаки витворела подобове дїло, тродимензийни малюнок, хтори нам оможлївює рушанє ґу єдней иншакей, благородней, чувствительней и возбудлївей стварносци – гварел на отвераню вистави др Димитриє Пецич, декан Факултету подобових уметносцох у Беоґрадзе.

нянинску, дзе ше креативносц нє пестовало, алє сце мушели буц часц униформних школярох, так же теди сом ище нє роздумовала. На концу ґимназиї, и кед уж бул час рихтац ше за студиї, оцец ми предложел же чом бим нє роздумала о рибарству, ту єст озера доокола. Гварела сом – добре, була сом школярка ґенерациї, шицко ми ишло од рук. Алє, цалком случайно, професорка хемиї ми предложела най пойдзем на даєдну годзину рисованя. И я пошла и упознала єдного винїмкового професора, хтори у мнє ознова видзел тоту жажду за бависком и креативносцу и уписала сом ше на Академию. И теди сом порозумела же барз добре робиц дацо дзе можеш виражиц власну систему роздумованя, а то креативносц и подобова уметносц. – Цо за Вас малярство и уметносц вообще? РС – Уметносц, думам же є доступна лєм за одредзених поєдинцох. То людзе хтори помикаю гранїци розума других людзох. А то барз озбильне и наздавам ше же 22. ЮЛИЙ 2016.

РУСКЕ СЛОВО 17

бемб ль -влю куль ґ!

ШМИХ – НЄ ГРИХ

РОК XXXVI ЮЛИЙ 2016. число 456

Число ушорел: Михал Симунович

ГУМОР З „РУСКИХ НОВИНОХ”

ЩE[L<VI OCEC Оцец: – Дзекуйце, дзеци, Богу, же вам так добре. Кед я бул малки, вельо сом ше натрапел и вельораз бул и гладни у своїх родичох. Мали Славко: – Вец ви, апо, щешлїви, же сце пришли до нас и голєм вам тераз добре.

(Пририхтал Дюра Латяк)

ПODOBNA ZADA^A Учителька: – Яни, твоя задача барз добра, лєм вона цошка барз здабе на Илькову задачу. Цо то значи? Яни: – То значи, же Илькова задача тиж барз добра. (“Рuski novini” ч. 13 (333) од 25. марца 1932. року, б. 4)

Владимир СЕҐЕДИ

КВАЧКИ З БАЧКИ

Себастиян НЯРА ДИ

У БУТИКУ: РАЗ „СЕЛЯК”, ВШЕ „СЕЛЯК” Стоїм за фиронґу уж пол годзини. Зной лєє зо мнє як спод туша. Лаєм у себе як кочияш. „Коню єден, та на пшамаца ци бул тот фенси ремень”. Положиц сом го знал, алє зняц нє знам. Патрим на ньго, сцискам шицко, алє ше нїч нє случує. Цо вецей длобем до ньго, вон ше вше баржей зацагує.

18 РУСКЕ СЛОВО

Чувствуєм же ми ше печинка и покрутки уж скоро злїпели, а шлєпе черево од сцисканя ременя – препатрело. Глупе ми волац предавачку же би ше зогла пред людзми и одкапчала ми ремень, цо би людзе у преходзе подумали? Сцена з еротского филму у локалу єдного бутика. Поправдзе най вам повем, нє мал бим нїч процив, тета була права, гей же старша, алє... Бомба... Думки ми одлєтли, у тим напряме, алє сом ше зорвал кед скричала на мнє. Пробовал сом го розтаргнуц, алє нє идзе. „Йой, селяку” єден кере стурски... Требало ци то”... Уж сом ше и модлїц почал, а комуниста у души. Но, лєм най ме мой Тито чує, такой би ме штрелял. Повторйовал сом „Оче наш”, тельо першу строфу, кельо знам, док ремень нє попущел. Вишол сом вонка, задихани як кед бим орал, шмати положел на стол, ремень цо далєй од себе. ,,Панє, а ремень нє купице?” – опитала ми ше шумна предавачка, МИЛФ-ара. Лєм сом попатрел на ню, шицко єй було ясне. Од теди купуєм лєм ременї з дзирами, понеже випатра, ми, „селяци”, маме єдну вельку дзиру у глави.

MESTO CUKRU BUDZE STRU< Vw{n< u kulsko-liparskim hotare, na Tele~ki, otvoreni per{i vitropark kotri budze pravic strux zoz vitru. Taki mocni turbini co pravy strux wst i u `abelqskej i ~ervinskej cukrovn<. @abelqska cukrovny vw{en< prestala robic, bo nw mala sirovini. Narok godna prestac robic i ~ervinska. N<~ to, ked cukrovn< nw budu pravic cukru, <h turbini budu pravic strux, ta budze i za vivoz.

INSPEKCIY NA BICI]LOH ^ul {i `e u Verba{e inspekciy kon~i kontrolu na bici}loh? E, vec som na konqove. I moy robota taka `e po Keresture kon~im na bici}li. Vel< odo mnw preto stranwli `e ~i im nw po{lwm inspekcix. Teraz {e odo mnw budu i bac.

KERESTUR MAL BUC OP[TINA, A POSTAL GOROD Gala u Ruskim Keresture velqka tajna nw lwm za Keresturcoh. Wdni x volax sportsko-{kolska, drugi {kolsko-sportska. U wdnim zapisn<ku zoz rukometnogo zmagany zapisane `e to – Gorodska gala. Rokami zme sceli `e bi Ruski Kerestur postal op{tina, a teraz, nia, naraz postal – gorod.

22. ЮЛИЙ 2016.

БАЧИ ДЮРА З КЕРЕСТУРА

Пише: Юлиян ПАП

ПАТЕНТ Шицко подрагшує. Плаци и пензиї зменшани. Фабрики нє робя. Вше вецей нєзанятих... Стандард опадує. Прави патент як прежиц. Источасно, дутяни полни. Полно луксузни авта. Туристични аранжмани розпредани. Стандард рошнє. Кому як. И то патент.

ПРЕМЕНКИ У польопривреди вше маме добри мири и мудре руководство. Кажди нови министер за польопривреду приноши даяки пременки и новосци у аґрарней политики, та ше ровно дацо меня. Нє хиба. Лєм най ше меня, та гоч и на горше. Ша, на концу, и так за шицко виновати – селянє.

Владимир ДУДАШ ИВАНОВ

СКУПИ ДВА РАЗ ПЛАЦИ

Фото: В. Дїтко

Пред Кирбайом забренкал бренчок на бачикових Митрових дзверох. Пришли до ньго валалски електричаре Владо и Дюра. – Добри дзень. Пришли зме вам викапчац струю, бо сце уж даскельо мешаци нє плацели рахунок. Маме ту и писаниє, розказ зоз фирми, лєм треба же бисце го подписали. – Нє-є-є! – зврещал бачи Митро, як кед би го дахто опарел з врацу воду. – Праве тераз праше у рерни. Приходза ми го сци на Кирбай, га зоз чим их вец пого сцим. Причекайце добре пол годзини док ше нє упече. Майце шерца, виплацим рахунок такой по Кирбаю. Електричаре ше лєм спатрели. Дюра стари майстор, та зна цо треба зробиц у такей нагоди. Положел комбинирки до кишенки, пошкрабал ше за главу, нїби, же цoшка барз важне роздумує. – Добре, бачи Митре. Причекаме тото пол годзини док ше праше нє упече. Хто зна, можебуц ше потамаль дацо и порадзиме. Пошедали, розкомоцели ше, а бачи Митро их такой понукнул и зоз пивом, ша и так уж пред Кирбайом, можу и скорей почац славиц. Запах печеней прашецини

22. ЮЛИЙ 2016.

ширел ше по кухнї. Баба Маря понукла електричарох и зоз кирбайскима покераями, лєм най ше тото добре скончи. Док ши клїпнул, праше ше упекло, пахнє, а и на око крашнє випатра, аж им шлїни на уста вдерели. – Нолє най цошка преверим. Ровно нам людзе у валалє пригваряю же напон струї слаби, а пать як ше праше добре упекло – гвари електричар Дюра, та такой одламал ухо з прашеца. – Хрубкаце є, а и хво сцик ше добре упекол. Струя добра, нєт ту чому пригваряц – констатовал. Праше ше наисце добре упекло, нє знаш цо на нїм лєпше, реберка, чи подгарлїна. Ша, поєдли тоти двоме ломпове вецей як пол прашеца, попили ище по два три пива, та ше почали виберац дому. Ми тераз идземе, нє викапчаме вам струю, бо сце добри чловек. По Кирбаю нє забудзце виплациц рахунок – гваря електричаре бачикови Митрови на розходзе. Бачи Митро лєм примахує з главу, а у себе дума „идзце карки ламаюци, бодай бисце у драже пребили шицки штири ґуми на авту”. Лєм цо електричаре заварли капурку, а баба Маря такой почала вирчац на свойого. Так и ци треба, скупендо скупендовска. Тельо филозофираш зоз тим плаценьом струї. „Купиме еври, а док еври нарошню, та вец останє и за струю”. Ту ци тераз твойо мудрованє – одчитала баба свойому винчаному, лупла з дзверми и пошла до сушеди випоно совац ше. През драгу у авту електричаре ше так шмеяли же аж у нїх черчало. Яй, як добре же ше у валалє шицко дозна – гвари Владо свойому колеґови. Праве так, валалска Озна шицко дозна. Дознали зме же Митро нє поряднє плаци струю, а и же купел на пияцу праше за го сцох цо му приходза на Кирбай – през шмих му одвитує Дюра. Ґу тому зме направели и два добри дїла: нє виключели зме чловекови струю, а и добре зме ше наєдли прашецини. Тераз на мире можеме чекац Кирбай – гвари му през шмих Владо.

РУСКЕ СЛОВО 19

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ ЖИВОТНА ДРАГА СИМЕОНА ШИМКА ДУДАША, РУСКОГО УЧИТЕЛЯ

НА ПЕТНАЦ РОКИ УЖ ПИСАЛ ЗА „РУСКЕ СЛОВО”

Пише: Aгнетка БАЛАТИНАЦ

Симеон Шимко Дудаш, парняк Влади Костелника, сучашнїк Штефана Гудака, член здруженя интелектуалцох „Пасарайтов”, рускословец у младосци, алє и скойовец, у 86. року живота пензионерски днї препровадзує у Вуковаре, у власним обисцу допатраюци заградку

Р

уснак, чи интелектуалєц, чи параст, вше глєда даяки власни фалаток жеми на котрим посадзи даєдно древко овоци, даєден кореньчок парадичох, шалати, ягоди и малини. Слунечнїк параст посадзи на гольту лєбо вецей напредай, а интелектуалєц даскельо калапи за птици. Так и Шимко Дудаш посадзел парадичи за обисце, слунечнїк за птици, а дринку на здогадованє же дакеди и таке древо росло по валалских обисцох. Симеон Шимко Дудаш народзел ше 25. авґуста 1930. року у Бачинцох. Оцец Янко Дудаш (Семанов) и мац Олґа (Сивчова) теди жили у Бачинцох, алє нє длуго. Оцец и мац надумали самостойно ґаздовац. Пошли жедляриц до Петровцох, а вец 1937. року почали правиц хижу у Петровцох, у Долу. Того року Шимко рушел до першей класи основней школи. Шимка залапела и реформа школства, кед ше зоз 4 класох, школованє предлужело на 6. Було то под час Другей шветовей войни, здогадує ше Шимко. Теди учитель у Петровцох бул Яким Олеяр. Кед Шимко закончел 4. класу, учитель Олеяр пошол до Керестура, а потим до Дюрдьова. Паноцец у Петровцох теди бул Янко Будински Бурян, здогадує ше Шимко. Кед ходзел до 6. класи, приявел ше за писара до општини, бо нє було кадру прето же старших писарох поволали до войска. О два тижнї, гвари Шимко, пришол за писара и Владо Костелник. Державне ушоренє после Другей шветовей войни було комунистичне, алє ше робело по „наредзеньох”, а активни млади особи були учленьовани до Союзу комунистичней младежи Югославиї. Так ше случело и зоз Шимком. Директор ґимназиї у Руским Кере стуре теди бул Гавриїл Надь, алє здогадує ше Шимко и профе сора Яши Бако-

20 РУСКЕ СЛОВО

ва, котрого шицки любели. Гвари, бул народни чловек, алє барз образовани, бешедовал 6 чи 7 язики, а бул ґу шицким любезни. ПЕТНАЦРОЧНИ НОВИНАР У „РУСКИМ СЛОВЕ” Симеон Дудаш, як и Владо Костелник, уж 1945. року, накеди ше уписали до ґимназиї, понеже мали искуства як писаре, почали робиц як новинаре у „Руским слове” у Керестуре. През цали час школованя робели за „Руске”. По законченю штвартей класи ґимназиї, такв. нїзшей реалней ґимназиї, покладало ше малу матуру. Потим ше ишло далєй до школи. Но, члени СКОЮ нє могли по своєй дзеки виберац дзе ше буду школовац. Партия их посилала до гевтих школох дзе им требал кадер. Шимков партийски задаток, праве як и Влади Костелника, бул же би пошол на новинарски курс до Беоґраду. Алє Шимкови ше то нє пачело. Тота новинарска школа тирвала лєм єден рок, та роздумовал же то нїяка квалификация, бо о єден час приду школованши, та вон останє без роботи. Шимко ше врацел дому. Владо Костелник, з котрим бул парняк, алє и пайташ як у школованю так и на роботи у „Руским слове”, пошол на тот курс, а познєйше, як нам познате, ноинарство му постала робота хтору робел цали живот. Уписал ше до учительскей школи до Осєку, алє нє могол достац змесценє у интернату. Нє почал зоз школованьом. Остал при оцови и мацери котри робели у задруґи, помагал им у роботи, кочияшел, алє то му нє було по дзеки. Жадал дацо вецей. Писал директно до Министерства просвити до Заґребу. Модлєл же би го змесцели до учительскей школи котра ма свой дом, понеже приватни квартель нє може плациц. 22. ЮЛИЙ 2016.

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ Упутели го до Крижевцох, дзе закончел 2. класу учительскей школи, а директор тей школи там бул Матияшевич зоз Боґдановцох, сушед Петровчаньом. Упознали ше, сприятелєли, та Шимко замодлєл чи би го могол даяк преруциц до Осєку, бо з Крижевцох може дому пойсц лєм раз рочно, през жимски розпуст, а носталґия за родним валалом, родичами, пайташами, прицискала. Директор порозумел, та уж трецу класу Шимко уписал у Осєку. Змесцел ше до дому, нашол ту Миклошевчаньох, Емейдия и Гудака, алє ознова почежкосци. Уж о два днї, их осемцох поволали же би им поведли же су звишок, же школа нє ма тельо места, та их преруцую до Славонского Броду. Шимкови ше то нє пачело. Нагнївал ше и пошол дому. Уж други раз претарговал школованє.

БУДУЦИ РУСКИ ИНТЕЛЕКТУАЛЦИ Кед сцигли новинки „Руске слово” у котрих бул конкурс за упис школярох до ґимназиї у Керестуре, порадзели ше зоз Костелником же ше пойду уписац. Дознали то и други Руснаци, та було досц кандидатох. Миклошевчанє, гвари Шимко, уж були у Керестуре, бо були там як вибеженци пре войну. Там стретли Штефана Гудака, Веру Матисову, Марчу Гикову и других. Дакус запожнєли на упис, алє теди то нє завадзало, прияли их.

О даскельо днї бул Кирбай у Миклошевцох. Пошол и Шимко зоз дружтвом. Ишли на бициґлох, попрейґа, прейґ Ґрабова. А там стретнул велїх з хторима ходзел до ґимназиї. През бешеду дознал же ше кажди дзешка школує, лєм вон нїґдзе. Дакус го то потрафело. Подумал – „Ша, озда сом нє найгорши?! Сцем буц учитель и готове!” Понагляло ше му дому, жадал цо скорей пойсц на школованє. Исте пополадню шеднул на гайзибан у Янковцох и одвезол ше до Славонского Броду.

алє вибране же ше будземе волац „Пасарайтов”. Силво Дудаш истей хвильки пошол дому и направел плакат же пополадню бави „Гвизда” процив „Пасарайтова”. Шицки пришли видзиц цо то за клуб – приповеда Шимко. После змаганя, надумали же „Пасарайтов” нє будзе лєм фодбалски клуб, алє постанє мено за мишане дружтво котре ше будзе сходзиц и на танцу. „Пасарайтов” зажил и тирвал роками. Кед була красна хвиля, сходзели ше у школским дворе, лєбо у церковней порти, дзекеди у задружним доме. „Пасарайтов” ше загашел кед ше члени порозходзели, поженєли, поодавали... МЛАДИ УЧИТЕЛЬ Школованє Шимко закончел 1951. року. Бул розпоредзени за учителя до Жупанї. Достал простор же би оформел школу у фабрики цукру. Голи мури нє престрашели младого учителя, успишно виполнєл задлуженє. Мал 85 школярох у штирох класох. Младого учителя дораз анимировали и же би бавел фодбал за домашнї фодбалски клуб „Ґраничар”. У медзичаше мушел одслужиц воєни рок, а потим ше знова врацел до Жупанї, алє тераз до централней школи, до самого варошу, но до истого спортского клубу. Робел з нїзшима класами, а по потреби и у висших. Як учитель, формовал и бабкарски театер. Бул активни на шицких подручйох, од спортского, прейґ дружтвеного, до политичного. У тедишнї час було нормалне буц барз активни, а шицко ше робело задармо. Алє була чесц буц припознати од дружтвеней заєднїци и доприношиц заєднїци з полну моцу. СТРЕТНУЦЕ З УЧИТЕЛЬОМ

У цеку 1954. рок, стретнул ше зоз своїм дакедишнїм учительом. Було то приємне стретнуце за Шимка, а ище векша радосц кед го учитель Олеяр нагварял же би пошол робиц „ПАСАРАЙТОВ” до Дюрдьова. Шимко нє роздумовал вельо. Пачела ше му идея робиц у руским валалє, а ище и з дакедишнїм учительПод час школованя, през лєто, школяре з Петровцох зма- ом. Уж 1955. року дал одказ у Жупанї и пошол робиц до гали ше у фодбалу з домашню екипу. Алє интелиґенция нє Дюрдьова. У Дюрдьове ше затримал 3 роки, а потим ше мала мено за свою екипу, а домашнї мали. Волали ше „Пе- врацел дому, до Петровцох. У медзичаше ше оженєл (1958. тровска гвизда”, гвари Шимко, а вони були без мена. року) з Видосаву Миркович, котра була учителька у Петров– Єдней нєдзелї шедли зме опрез паноцового обисца на цох, а родом з Паучя, при Дякове. Там уж робели Вира и лавки, Йовґен Колбас, Силво Семан, Владо Чакан, и я и рад- Штефан Гудаково. У Петровцох робел 12 роки. Кед ше зели зме ше як ше будзе волац тота наша екипа. Жадали зме утаргли висши класи основней школи у Петровцох, вєдно даяке комичне мено. Нє здогадуєм ше точно хто предложел, зоз жену прешли робиц до школи „II Конґрес” у Вуковаре. Як пошол робиц до Вуковару, так ше и длужносци умножовали, а правел и хижу. Роботи на шицки боки! Народзели ше дзеци: Весна, Блаженка и Сенка, а Шимко, попри фамелиї и учительскей роботи, бул активни и у Союзу Русинох и Українцох РГ, бул предсидатель КУД „Осиф Костелник”, городского дружтва „Слоґа”, на даскелїх Лєтнїх школох бул директор за нїзши класи. Нє було мированя, гвари Шимко. Тераз у пензиї, ґдовец од 1993. року, препровадзує днї коло хижи. Нє ма вецей вельо моци ходзиц, алє ище вше може окопац и повязац парадичи, оплєц траву. Пре хороту, страцел вид на єдним оку, та нє може вельо читац, алє може шицко покус. Дзеци, унучата и праунучата му потїха, а дїдо, попри шицкого цо у живоце прежил, ище вше ма моци, алє и знаня научиц своїх унукох правиц капущанїки, гевти прави, руски, алє и одбавиц партию шаху зоз своїм праунуком.■ Симеон Дудаш зоз своїма школярами у Вуковаре 22. ЮЛИЙ 2016.

РУСКЕ СЛОВО 21

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ КРЕШО БЕЗИК З БЕРКАСОВА, ПОЛ РОКА НА ДОЧАСОВЕЙ РОБОТИ У ДУБРОВНИКУ

СКРАВЕЦ, А ВИСЛУГУЄ ГОСЦОХ У РЕСТОРАНУ Пише: Владимир ДЇТКО

Дзекуюци сушедови з Беркасова, хтори уж там робел, Крешо, хтори по фаху скравец, 2010. року пошол до Дубровнику робиц як келнер. Напредовал у роботи и уж шейсц роки през сезону роби у елитним ресторанє у старим городзе. Од єшенї по яр у Беркасове є зоз фамелию, и теди роби за шивацу машину

З

оз родимого Заґребу, Крешо Безик дакеди приходзел до Сриму, точнєйше до Шиду, а потим и Беркасова, до дїда и баби по мацери Буилових, през лєто и на одпочивки, а початком дзеведзешатих рокох приселєл до Беркасова за стално. Ту ше оженєл и основал фамелию. По фаху скравец, нє було лєгко достац роботне место, алє якошик достал роботу у „ШИК”-у, дзе му уж робела супруга Любица. Були то чежки роки, кед ше требало

ЗАРОБОК И ПРЕЗ ЖИМУ З оглядом же Крешо ма горватске державянство, кед му прейдзе шейсцмешачна робота и кед ше враци дому, вон тиж достава надополнєнє зоз Горватскей. Тото надополнєнє му виплацує Служба за обезпечованє роботи, покля ознова на яр нє почнє робиц.

22 РУСКЕ СЛОВО

попристановиц, здобуц „закрице над главу” и старац ше о двох синох, Звезданови и Ґоранови. Окрем порядней роботи у „ШИК”-у, Безиково робели и шили и дома, кельо могли. Кед спомнуте подприємство препадло, робели за приватнїка. Медзитим, зоз шица нє було лєгко вижиц. Требало робиц ище дацо. През бешеду Крешо дознал же єден сушед зоз Беркасова роби у Дубровнику як кухар, та 2010. року пошол и вон до историйного Дубровнику поглєдац роботу, а з оглядом же мал горват ске державянство, обчековал же нє буд зе почежко сци. И, насправди, до стал роботу у єдним ре сторанє, дзе такой почал робиц як келнер. Примал наручбини и вислуговал го сцох. РОБИ И ДОМА И НА МОРЮ – Окрем схопно сци у роботи, з го сцами ше обовязно муши бешедовац по анґлийски, а добре кед ше зна ище 22. ЮЛИЙ 2016.

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ na fide”. У тим ре сторанє роботни час му бул осем годзини, а кед роби вецей, шицко окреме плацене. Лєм ґазда одредзує хтори роботи будзе окончовац, дзе ше уж укаже потреба. Вецей од роботного часу може робиц як помоцни келнер або як аниматор го сцох (хтори з улїци поволує туристох же би вошли до ре сторана). И так уж шейсц роки Крешо од конца априла по конєц октобра препровад зує у Дубровни ку, а остаток рока у Беркасове. Того року мал досц роботи у обисцу на вибудови окремного будинка у дворе, дзе преме сци роботни про стор за шице хторого ше нє одрека. На щесце, шицко поробел на час, так же концом априла одпутовал на морйо робиц. даєден странски язик, або кед ше знаю голєм основи того язика пре комуникованє з го сцами. До Дубровнику углавним приходза странски туристи зоз рижних бокох швета, як зоз Европи так и зоз ЗАД, а остатнї роки и Японци и Южнокореянци. Од самого початку ми робота добре рушела, алє ше наисце вельо и робело, по цали дзень. Добре сом бул плацени, алє шлєбодного часу було мало, бо требало робиц од дзевец рано до пол ноци. Алє якошик швидко прешли тоти перши шейсц мешаци – здогадує ше початкох роботи у Дубровнику Крешо Безик. А вец, кед пришла єшень и закончела ше туристична сезона, врацел ше до Беркасова задовольни. През жиму мал досц шлєбодного часу, алє же би бул и теди од хасну, шедал за шивацу машину и шил цо уж требало. За тоти шейсц мешаци у Дубровнику упознал и досц людзох, други видзели яки є роботнїк, так же шлїдуюцей сезони, 2011. року на роботу пред початком туристичней сезони пошол вельо розтерхованши. Пошол робиц до другого ре сторану, хтори вельо векши, ма 25 занятих и понука мексиканске єдло и напой, и вола ше „Bo-

22. ЮЛИЙ 2016.

У ДУБРОВНИКУ ШЕ СТРЕТАЛ И ЗОЗ ПОЗНАТИМА ЗОЗ КРАЮ Гоч гвари же найвекша часц странских госцох зоз державох Европи и швета, случовало ше же єст подаєден госц и з того подруча. – Бул сом нєсподзивани кед сом у Дубровнику опрез ресторана видзел єдну Беркасовчанку. Вона була на рочним одпочивку у Чарней Гори, та пришла дакус опатриц и Дубровник. Шпацировала ше и наишла на ресторан дзе я робим, а я бул опрез нього. И вона була нєсподзивана кед ме ту видзела. Тиж були и два панї зоз Сримскей Митровици. По бешеди сом такой знал же су зоз Сербиї, и кед сом ше им опитал, вони ме лєм попатрели, а я им одвитовал же я з Беркасова при Шиду. През лєто на одпочивок приходзи и супруга Любица и синове Звездан и Ґоран – гвари Крешо. Наш собешеднїк нам гвари же його длужносц кед рано придзе до ре сторану, преконтроловац чи шицко сцигло цо келнере дзень пред тим поручели од напою и єдзеня. Кед шицко у шоре, вец ше отвера ре сторан, а його длужносц и же би мерковал на других занятих як робя и о шицким дава звит ґаздови ре сторана, алє и да лєй ро би и келнерски роботи у цеку роботного часу. З оглядом же му син Ґоран матуровал у штреднєй економскей школи у Сримскей Митровици –напрям кухар, и вон того лєта пошол до Дубров ни ку ґу оцови, та роби у кухнї. А кед ше на єшень ознова враци до Беркасова, Крешо будзе вєдно зоз фамелию и ознова шеднє за ши ва цу ма ши ну и так през жиму помогнє супруги Любици, хтора як шивачка роби у єдного приватнїка у Шидзе.■

РУСКЕ СЛОВО 23

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ ИҐОР БОДЯНЕЦ, ПРОФЕСОР, ВИБРАЛ ИНШАКУ ДРАГУ

И ДАЦ И ДОСТАЦ Пише: Любомир ДУДАШ

Є

ден з тих котри зробели иншак бул и Иґор, нєтипични представнїк своєй ґенерациї зоз 1976. Иґор Бодянец закончел ґиманзию общого напряму у Руским Кере стуре, а потим факултет, на Департману за ґеоґрафию Природно-математичного факултету у Новим Садзе. По лоґики и природи стварох могло ше очековац же почнє робиц у настави, у школи, праве тото за цо ше вишколовал, як профе сор ґеоґрафиї, зоз ґенерациями школярох котри за тото дорастали. Заш лєм, Иґор у школи нє робел анї єден дзень, опредзелєл ше робиц у тарґовини, як му робел и оцец Юлин, тераз пензионер. – Так, точно – потвердзує Иґор, факултетски образовани тарґовец, котри ме сто катедри тераз ма два дутяни, єден власни, єден у закупу и єден, треци, у вибудови, а пред законченьом. Нє ма школярох, окрем власного дзивчеца. Ма єденац занятих, зоз котрима є задовольни, и вони зоз нїм, а до роботи, одно сно профе сиї, дал цалого себе зоз шицким здобутим и наученим искуством на котрим му и старши, школовани тарґовци, як би ше то поведло, можу лєм позавидзиц. ДОВИРИЄ ШЕ ДЛУГО БУДУЄ – Циль ми же бим на тарґовищу, уж яке є, обезпечел найтуньшу и найквалитетнєйшу робу у истей хвильки, на час ю випоручел до своїх дутянох и видзел задовольних купцох котри добра, найлєпша, у ствари, реклама за шицко далєй... Нє мож подруцовац, нє мож предавац дацо спод класи як найквалитетнєйше, нє мож спреведац купцох. Дахто пробує и так, и то му першираз и прейдзе, алє и остатнїраз, и нїґда вецей...

24 РУСКЕ СЛОВО

У часох кед сон велїх закончиц школу, штредню, та далєй, а вец безконєчно чекац обецунку о лєпших часох, о добрей плаци, о стажу и социялним осиґураню, о сиґурней будучносци за себе и фамелию котра сцигла у медзичаше, треба мац шмелосци и, насампредз, ясни циль цо и як далєй, и преламац шицко на иншаки способ Шицко цо пожичиш, кеди-теди ше и враци. Довириє ше длуго будує, з вельким трудом, алє го мож лєгко и страциц з єдним нєроздуманим ґестом, лєбо пре нє коректне справованє, з робу котра нє така яка би требала буц и мушела буц, а тото нє швечи анї у єдней профе сиї, бо людзох нє мож спреведнуц. Иґор од оца Юлина, тарґовца у пензиї и мацери Марї, пензионованей воспитачки, научел вельо. И нє лєм же научел, так ше и справує, так жиє живот. Так научена и його ше стра Ваня, а так, зоз супругу Александру, воспитує и осемрочну дзивочку Юлияну. – Мой оцец, гвари, приповедал як ше у „Чакана” на Вельким шоре у Керестуре, та и индзей, маджун дакеди резало зоз вельким ножом, зоз ґайби, квас ше резало зоз струну, як и цукер, хлєбичок и инше розмерйовало ше на килу... Часи ше пременєли, муштерийом, купцом, мушиш предавац точно тото цо глєдаю, по совитовац их, обезпечиц им квалитет по прилаплївшей цени... Про сто поведзено, мушиш ше старац о нїх як и о своїх дома. Шицко би друге було спреводзка, себе и другим. Муштерия вше ма право, роба муши буц найвекшого до ступного квалитету, а же тераз то так, можу потвердзиц числени Кере стурци котрим нє мерзено пре купованє пойсц до „Тренд БИ”, скоро при „Немановцох”. Нови дутян, уж под кровом, на Збегньове, о мешац, дзень вецей лєбо менєй, мож чекац и отверанє и нових занятих попри терашнїх єденац. САМ СВОЙ ҐАЗДА – Нормалне же тарґовец муши добре вислухац каждого, а кед ше случи же дачого нєт, верце, уж ютре 22. ЮЛИЙ 2016.

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ будзе на полїчки. Нормалне и препоручиц цошка цо нове, нормалне и подрозумює ше нєпреривно обезпечовац „акциї” на котрих роба обачлїво туньша. На власнїкови же би то обезпечел. Чи попуст на конто маржи лєбо иншак, задовольни купец нє ма потребу штудирац... А и нєт потреби, важно фамелиї обезпечиц еґзистенцию на найлєгчейши спо соб, зоз цо менєй пенєжу, бо го и так нєт кельо би требало. – Вибудов нового дутяну обезпечени зоз власних средствох, и з часци зоз кредитом од дїловней банки. Конкуровац за да я ки фон ди чеж ко. По сту пок тир ва предлуго, компликовани є, а часто ше даремно траци час. Робиц ше муши, а иску ство на кла да на йсц ри ше нє ко тре швидке, безпечне и добре, як за обисце власнїка, так за занятих и задовольну муштерию у конєчним. Добру рекламу нє правя аґенциї, алє задовольни купец котри то пове и другим, вони трецим... ПАСОВАЦ ШЕ ЗОЗ КАЖДОДНЬОВИМА РИЗИКАМИ РОБОТИ, БЕЗ РОБОТНОГО ЧАСУ – Кед бим мушел, по сле дзешец рокох од кеди сом од оца превжал роботу, повесц прецо сом ше одшмелєл на тот крочай, вироятно ствар у тим же сом свой ґазда, же єм таке яке дома уварене, же каждого дня знам чи бул успишни лєбо менєй успишни, же... Мерадло роботи и успиху лєбо нє и тото кед ци люд зе крашнє здравкаю, нє прето же муша, гвари Иґор Бодянец. Нє робиц у сиґурней державней институциї, препущиц шицко лєм свойому знаню и схопно сцом, пасовац

Нови обєкт у пририхтованю

ше зоз каждодньовима ризиками роботи, без роботного часу, каждодньово сци без часу за даяки гоби лєбо части друженя койкадзи, ма и свою цену. Лєбо робиц так як би мушели шицки, почитовац закон и предписаня, нє уходзиц до нєпотребних ризикох, лєбо дзвигнуц руки од шицкого... Заш лєм, руки дзвигац Иґорови нє идзе анї на розум. Остава ше бориц зоз спокусами терашньо сци, успишнєйше як числени други, а тото же уж и риби на беґелю забули лапац, а почал давно з оцом, то анї нє проблем. Задовольство находзи у добре орґанизованей роботи, успиху у розвою дїялно сци, видлївим резултатом цалого подприємства котрому є на чолє и чий є власнїк. На концу, задовольство находзи кажди дзень у ошмиху задовольних числених и вше численших муштерийох, котри власни животни потреби можу обезпечиц праве у його предавальнї.■

Фирма ма єденац занятих

22. ЮЛИЙ 2016.

РУСКЕ СЛОВО 25

ДУХОВНИ ЖИВОТ ПАЛОМНЇЦТВО ДО МЕДЮҐОРЯ, ТАМ ДЗЕ ШЕ УКАЗАЛА БОГОРОДИЦА

КАМЕНИ ДРАГИ НУЖНИХ СПОКУСОХ

Пише: Дюра ВИНАЇ

Без огляду же Католїцка церква ище вше нє признала указанє Богородици у Медюґорю, же єй зявенє неґирали атеїсти, державни и духовни власци, коло милион паломнїки шицких конфесийох зоз цалого швета рочнє и надалєй путую до малого герцеґовского варощика и обиходза святи места

ВОДОПА ДИ НА КРАВИЦОХ Же Медюґорє поцагує цали край, найлєпше указує туристични комплекс „Кравица” котри ше находзи коло петнац километри од Медюґоря. Донєдавна то було нєпознате место з малима водопадами, а тераз є вше познатше и нащивенше.

е

дюґорска Богородица у Бо сни и Герцеґовини перши раз ше указала 24. юния 1981. року дзецом котри напасали кози и овци на сухим каменю. По сле ше ище даскельо раз указала на розличних ме стох. На їх приповедку и нєдовириє, пришли и други вид зиц, алє други нє вид зели. Видзели ю лєм тоти ше сцеро дзеци, чуваре стадох, Богородица з нїма приповедала – прегварела даскельо слова, дзепоєдни ю лєм чули, а векшина ю анї нє чула анї нє видзела. Од теди тирва Медюґорє и постава вше популарнєйше. НЄПРИЛАПЙОВАНЄ ЗЯВЕНЯ БОГОРОДИЦИ З початку було вельо полемики о єй зявеню, признаваню и неґираню. Явносц, осемдзешатих рокох, у гевтим социялистичним дружтве була подзелєна, водзели ше вельки розправи. Державни орґани, нормално, неґирали шицко цо було у вязи зоз релиґию, а окреме таки нєзвичайни зявеня. Исто так, и поглаваре Католїцкей церкви нє дзечнє прилапйовали нове зявенє Богородици, на-

26 РУСКЕ СЛОВО

сампредз пре скептицизем ґу шицкому цо виходзи зоз традицийней вири. Док тирвали вельки резерви, велї людзе, пре рижни причини, почали приходзиц до Медюґоря же би видзели єй зявенє, лєбо голєм дожили тоти места дзе ше вона зявела. З початку приходи були нєорґанизовани, мали валалчик, дзешка штерацец километри южно од Мостару, бул наисце затрацене место и ридко хто за ньго чул. Но, люд зе ше поча ли вше баржей орґанизовац – таксисти чека ли путнїкох, а апартмани го сцох, поча ли ше отверац ре сторани, предава льнї зоз сувенирами зоз ознаку Медюґоря... ма ле ме сточко ше поча ло зявйовац на шветових картох па ломнїцтва. После трицец пейц рокох постало шесте паломнїцке место по нащивеносци у швеце. КАТОЛЇЦКИ ЦЕНТЕР Спрам словох францискана Томислав Первана, котри на „Радио Мир Медюґорє” водзи популарну емисию „Кредо”, Медюґорє нащивел кажди дзешати католїцки священїк. 22. ЮЛИЙ 2016.

ДУХОВНИ ЖИВОТ – То лєм гутори же зме постали католїцки центер котри ма вельки вплїв. Ми нє спреводзкоше, фалшиви християнє котри сцу вихасновац зявенє Богородици у нашим краю. Нашо визионаре, теди як дзеци, нєшка чесни людзе, вязани за виру. Нє були нагваряни, анї их нїхто нє водзел за руку и учел же би приповедали цо було и дзе було. Прето и тирваме и шириме ше. До Медюґоря поряднє ходза вирнїки нє лєм зоз тих крайох, алє и зоз Япону, Латинскей Америки. Людзе ше нє вилїчую, алє ту находза духовни мир – гвари Томислав Перван. ПРЕВЕРЙОВАНЄ РЕЛЕВАНТНИХ ПОДАTКОХ Ватикан ище вше преверює указанє Богородици у Медюґорю. Формована специялна комисия котра треба же би преверела шицки релевантни податки з котрима розполага, и преглашела Медюґорє за святе место. Но, як видзиме, єй ше нє понагля и вироятнє прейду роки и роки док ше урядово нє припозна зявенє Медюґорскей Богородици, кед же ше дакеди и припозна. Медюґорски парох Иван Шешар о преглашованю, односно нє преглашованю святилїща, з нагоди нащиви паломнїкох зоз Суботицкого владичества дал нам шлїдуюци коментар: – Ми нє прето ту же бизме преверйовали чи указанє правдиве чи нє. Ми служиме народу котри ше ту збера, маме служби на петнац язикох, тиж так и споведаме на телїх язикох, а народ ше у нашей церкви модлї так як го дзешка хтошка научел. З початку було наисце вельо нєясносци чи ше наисце указала Богородица, алє народ потвердзує же тото место святе. Ту нєпреривно приходзa колони туристох зоз цалого швета. Нє вилїча цело, алє душу гей – гвари парох Иван Шешар. БОСИ ПО КАМЕНЮ Без огляду на шицки сумнї и шицко тото, од теди тот мали валалчок постал место сходзеня паломнїкох зоз цалого швета. По обичаю, паломнїки ше на места указаня Богородици пендраю на два досц прикри брещки, на „Брег указаня” и

на „Брег Крижевац”. Пендра ше у ґрупох, и на, поведзме, кажди сто метери става ше модлїц крижну драгу. Сама драга формована на „нєобробеним” каменю, таким цо по нєй ходза краянє. Кед слунко, вец барз горуцо, а шветло ше одбива просто до оч, а кед диждж пада, вец блато и мож ше и пошлїзнуц, спаднуц, поламац. Так ше найчастейше пендраю „звичайни” паломнїки. Велї ше зобуваю и ходза боси, на колєнох. На носилкох ноша чежких хоротнїкох, инвалидох, котри ше наздаваю же на драгох дзе ше зявйовала Богородица виздравя або голєм достаню духовни мир. Велї, заш, иду пешо сами, лєм у малих ґрупох и модля ше, медитираю. Но, жителє у тим краю на таких пасовискох напасаю овци и кози, пендраю ше по оштрих каменьох и то нормални условия на котрих робя и жию. МАЛЕ МЕСТО ОЖИЛО ЦАЛИ КРАЙ Кед ше у Горватскей приповеда о туризму, шицки ше складаю же би найлєпше було кед би ше „зявела ище єдна Богородица”. Медюґорє нє у Горватскей, алє ю туристични орґанизациї вяжу зоз горватским туризмом, и так орґанизую путованя. Медюґорє ше находзи на шветовей туристичней карти и вони главна дестинация за туристох зоз цалого швета. Аж после того, вони ше вяжу и за други дестинациї и сцу обисц и Дубровник, Плитвицки озера, Заґреб, пойсц на морйо. И наспак, кед пойду на морйо, жадаю обисц Медюґорє... и други значни места.■

ЦЕНТРАЛНА МАНИФЕСТАЦИЯ Найвецей паломнїкох у Медюґорю єст на рочнїцу зявеня Богородици. Того року було коло 100 000 вирнїкох зоз цалого швета.

22. ЮЛИЙ 2016.

РУСКЕ СЛОВО 27

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 13. юлия 2016. року нас зохабел наш мили супруг, оцец, швекор и дїдо

ЯКИМ КОВАЧ (1938–2016) з Руского Керестура

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 13. юлия 2016. року занавше нас зохабел наш мили шовґор

ЯКИМ КОВАЧ (1938–2016) з Руского Керестура

Занавше останєш у наших шерцох и думкох. Барз нам хибиш, и покля жиєме, ти будзеш жиц у наших памяткох. З любову и почитованьом, твоя супруга Ганя, син Зоран зоз супругу Таню зоз Кичинеру, син Златко зоз супругу Зденку зоз Бателфорду и твойо мили унуки Стефани, Антонио, Кристина и Мартина Спочивай у мире Божим!

З любову и почитованьом красни памятки на ньго будзе чувац Гелена Дудашова – Семанова зоз своїма дзецми и їх фамелиями Спочивай у мире Божим!

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Нашому шовґрови Якимови

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 13. юлия 2016. року занавше нас зохабел наш мили шовґор

ЯКИМ КОВАЧ (1938–2016) з Руского Керестура

ЯКИМ КОВАЧ (1938–2016) з Руского Керестура

Нїґда це нє забуду Душко и Ирина зоз дзецми и унуками Ковачевичово Спочивай у мире Божим!

З любову и почитованьом красни памятки на ньго буду чувац Етела и Яким Планчаково зоз своїма дзецми и їх фамелиями Спочивай у мире Божим!

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 18. юлия 2016. року наполнєли ше 40 днї як ше преселєла до вичносци наша нина

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 23. юлия 2016. року наполня ше шейсц мешаци як ме зохабел мой мили брат

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 23. юлия 2016. року наполня ше шейсц мешаци як ме зохабел мой брат

САШО ПАП (1982–2016) з Руского Керестура Прешли уж шейсц мешаци, шерцо жалосне, а душа боляца без тебе. Ожалосцена шестра Ванеса Спочивай у мире Божим!

САШО ПАП (1982–2016) з Руского Керестура Час преходзи, а боль за тобу вше векши. Ожалосцена шестра Злата зоз фамелию Спочивай у мире Божим!

КСЕНИЯ МУДРИ (1932–2016) з Дюрдьова Памятку на ню чуваю Иґрачково

Най спочива и мире Божим!

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 23. юлия 2016. року наполня ше 40 днї як нас занавше зохабела наша мила мац, швекра, баба и прабаба

МЕЛАНИЯ ЕДЕЛИНСКИ (1934–2016) з Руского Керестура Красни памятки на вашу любов, доброту и сцерпезлївосц навики будземе чувац у наших шерцох. Вашо наймилши Спочивайце у мире Божим!

28 РУСКЕ СЛОВО

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 23. юлия 2016. року наполня ше шейсц мешаци як ши пошол на драгу зоз хторей ше нїґда нє врациш

САШО ПАП (1982–2016) з Руского Керестура Занавше останєш у наших думкох и вше ше здогадуєме на час препровадзени зоз тобу. Навики ожалосцени брат Владо зоз супругу Тамару и дзецми Адрияну и Дорияну Спочивай у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ На нашого кума

САШУ ПАПА Прешли уж шейсц мешаци як ши нє зоз нами. Найкрасши памятки на це чуваю кумово Русово Спочивай у мире Божим!

22. ЮЛИЙ 2016.

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 17. юлия 2016. року преселєл ше до вичносци наш мили супруг, оцец и дїдо

MALI OGLA[KI ПРЕДАВАМ жем на Ярашу, 2,34 гольти (Руски Керестур). Телефон: 065/561-87-08 (волац после 16,30 годзин) *** ПРЕДАВАМ резану ядлїну по спецификациї з превоженьом, кубни метер 180 евра и лати 5/3 длужни метер 0,30 евра. Телефон: 021/6350–088; 060/6350–088 од 7 до 21 годзин. *** DIHTOVANW oblakoh i dzveroh zoz neopren-}umu. Telefon: 063/8238-767. PRAVIME po meri roletni i garmonikovo dzveri. Tel: 063/8238-767 i (025) 58-27-710.

СИЛВЕСТЕР МАЛИ (1932–2016) з Коцура Остатнї поздрав нашому доброму и милому супругови, оцови и дїдови од супруги Мелани, синох Влади и Юлина, нєвестох Ксениї и Цецилиї и унукох Анити, Владка, Синиши, Юлинка и Марияни. Най спочива у мире Божим! НА ЗДОГАДОВАНЄ

*** ВЛАГА? Изолуєме влажни хижи. 063/440-470; 063/102-41-14. Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду, на основи члена 10. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09), обявює

ОБВИСЦЕНЄ

МЕЛАНА ДУДАШ народзена Пап (1923–2015)

МИРОНЬ ДУДАШ (1925–1985)

з Руского Керестура Навики вас буду паметац дзивка Маря, син Яким, унуки и праунуки Спочивайце у мире Божим!

Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду, на основи члена 10. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09), обявює

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 22. юлия 2016. року наполнюю ше 10 жалосни роки як нас зохабел наш супруг, оцец и дїдо

МИРОН КОЛЄСАР (1939–2006) з Руского Керестура Вше го буду споминац и чувац у паметаню його наймилши Спочивай у мире Божим!

ОБВИСЦЕНЄ

OGLA[OVANW 021/6613-697, 021/ 6624/708 e-mail: ruske.redakcija@gmail.com

Pokra<nski sekretariyt za za|itu `ivotnogo {tredku, na osnovi ~lena 14. Zakona o precenqovanx vpl<vu na `ivotni {tredok (“Slu`beni gla{n<k RS”, ~islo 135/04 и 36/09), obyvxw

OBVISCENW

o prinw{enю ri{enя o поступку ажурованя Studi> o precenqovanx vpl>vu na `ivotni {tredok Компетентни орґан обвисцує явносц же 29. юния 2016. року принєшене Ришенє з хторим принєшена одлука же ношитель проєкта ЯП Сербияґаз зоз Нового Саду, Улїца Народного фронта ч. 12, нєобовязни вирабяц нову, анї ажуровац постояцу студию о преценьованю вплїву на животни штредок Пrowktу Вибудов нових трасох постояцих нафтоводох и ґазоводох у зони автодраги Е-75 од км 108+000 по км 118+200 у новим енерґетским коридоре и ширшим околїску Нового Саду. Ri{enw mo` vidzic robotni dn< od 10 do 14 godzin u prostorijoh Pokra<nskogo sekretariytu za урбанизем и za|itu `ivotnogo {tredku, Bulevar Mihajla Pupina 16, Novi Sad (pri`emw, kancelariy 39). Zainteresovana yvnosc mo`e реаґоваc na prinw{ene ri{enw u terminw od 15 dn< od obvyvjovany togo obvisceny.

22. ЮЛИЙ 2016.

о поднєшеней вимоги за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта Подприємство „KODAR INŽINJERING” D.O.O. зоз Беоґраду, по овласценю ношителя проєкта „VIP MOBILE” D.O.O. Нови Беоґрад, Младежских бриґадох 21, поднєсло вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта радио базней станїци мобилней телефониї – „НС2066_01 НС_Сримска_ Каменїца_Гайзибанска”, у Улїци Фружкогорскей число 7, у Сримскей Каменїци, на катастерскей парцели число 5659, К.О. Сримска Каменїца, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110, Нови Сад, роботни днї од 10 до 15 годзин. Шицки заинтересовани, у чаше 10 днї од дня обявйованя того обвисценя, можу дац свойо думанє у писаней форми на адресу Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду.

о поднєшеней вимоги за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта Подприємство „KODAR INŽINJERING” D.O.O. зоз Беоґраду, по овласценю ношителя проєкта „VIP MOBILE” D.O.O. Нови Беоґрад, Младежских бриґадох 21, поднєсло вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта радио базней станїци мобилней телефониї – „НС2187_01 НС_Нови Сад_Новосадски саям_2”, у Улїци Гайдук Велька число 11, у Сримскей Каменїци, на катастерскей парцели число 7540/1, К.О. Нови Сад , Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110, Нови Сад, роботни днї од 10 до 15 годзин. Шицки заинтересовани, у чаше 10 днї од дня обявйованя того обвисценя, можу дац свойо думанє у писаней форми на адресу Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду.

Pokra<nski sekretariyt za za|itu `ivotnogo {tredku i rozvoj, na osnovi ~lena 14. Zakona o precenqovanx vpl<vu na `ivotni {tredok (“Slu`beni gla{n<k RS”, ~islo 135/04), obyvxw

OBVISCENW

o prinw{enim ri{enx o нєприступаню виробку Сtudi> o precenqovanx vpl>vu na `ivotni {tredok Pokra<nski sekretariyt za урбанизем и za|itu `ivotnogo {tredku, dny 30. юния 2016. roku, prinwsol ri{enw o нєприступаню виробку сtudi< o precenьованю vpl<vu na `ivotni {tredok za ПРОЄКТ Баґерованє ричного наношенїска зоз рики Дунай од км 1266+700 по км 1267+200, na katasterskej parceli ~islo 6690 KO Футоґ, Улїца Царици Милици б.ч. Ri{enw o одлучованю о потреби виробку Studi< o precenqovanx vpl<vu na `ivotni {tredok za предметни Prowkt mo` vidzic robotni dn< od 10 do 14 godzin u prostorijoh Pokra<nskogo sekretariytu za урбанизем и za|itu `ivotnogo {tredku, Bulevar Mihajla Pupina 16, Novi Sad (pri`emw, kancelariy 39). Zainteresovana yvnosc mo`e реаґоваc na prinw{ene ri{enw u terminw od 15 dn< od obvyvjovany togo obvisceny.

РУСКЕ СЛОВО 29

Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду, на основи члена 10. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09), обявює

ИНФОРМАТОР Городска управа за защиту животного штредку на основи члена 29. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї” число 135/04 и 36/09), обявює

ОБВИСЦЕНЄ о принєшеним ришеню з хторим дата согласносц на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта – радио базней станїци мобилней телефониї – „НС2036_01 НС_Готел_Парк” Ношитель Проєкта „VIP MOBILE”, D.O.O. Нови Беоґрад, Младежских бриґадох 21, поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта – радио базней станїци мобилней телефониї „НС2036_01 НС_Готел_Парк” у Улїци Новосадского сайма 35, на катастерскей парцели число 7534 К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад. После запровадзеного поступку и предлогу Технїчней комисиї, Городска управа за защиту животного штредку дня 13. юлия 2016. року принєсла ришенє число VI-501-315/16, зоз хторим дата согласносц на предметну Студию. З цильом обвисцованя заинтересованей явносци текст ришеня обявює ше у цалосци: Городска управа за защиту животного штредку, на основи члена 24. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, ч. 135/04 и 36/09) и члена 192, пасус 1 Закона о общим управним поступку („Службени новини СРЮ” число 33/97 и 31/01 и „Службени глашнїк РС” число 30/10) и члена 11, 34. и 36. Одлуки о Городских управох Городу Нового Саду („Службени новини Городу Нового Саду”, число 52/08, 55/09, 11/10, 39/10, 60/10 и 69/13), поступаюци по вимоги ношителя проєкта „KODAR INŽINJERING” D.O.O. зоз Беоґраду по овласценю ношителя проєкта „VIP MOBILE”, D.O.O. Нови Беоґрад, Младежских бриґадох 21, у поступку одлучованя о даваню согласносци на Студию о преценьованю вплїву застатого стану на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї – „НС2036_01 НС_Готел_Парк” после запровадзеного поступку и звиту технїчней комисиї, приноши

РИШЕНЄ 1. Дава ше согласносц на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок за проєкт базней станїци мобилней телефониї „НС2036_01 НС_Готел_Парк” у Улїци Новосадского сайма 35, на катастерскей парцели число 7534 К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад, ношитель Проєкта „VIP MOBILE”, D.O.O. Нови Беоґрад, Младежских бриґадох 21, 2. Обовязує ше Ношитель проєкта же: – проєкт виведзе у складзе зоз приложену документацию и условиями и мирами защити хтори утвердзели други овласцени орґани и орґанизациї, а дати су у прилогу Студиї; – обезпечи условия и запровадзи мири за зоперанє, зменшованє лєбо одклоньованє чкодлївих вплївох на животни штредок, хтори єст у Студиї, поглавє 8, „Опис мирох з цильом зопераня, зменшованя лєбо одклоньованя каждого значнєйшого чкодлївого вплїву на животни штредок”; 3. Ношитель проєкта длужни обезпечиц вивершованє програми нєпреривного провадзеня у складзе зоз важацима предписанями хтори дефиновани зоз поглавйом 9, „Програма провадзеня вплїву на животни штредок ”, и же податки достати зоз мониторинґом доручи Аґенциї за защиту животного штредку, Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду и Городскей управи за инспекцийни роботи – Обласц инспекциї за защиту животного штредку; 4. Наклада ше ношительови проєкта же у случаю реконструкциї и пременки технїчних характеристикох базней станїци зоз точки 1. того ришеня поднєше вимогу компетентоному орґану за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок.

30 РУСКЕ СЛОВО

ОБГРУНТОВАНЄ

Поприємство „KO DAR IN ŽI NJE RING” D.O.O. зоз Беоґраду по овласценю ношителя проєкта „VIP MOBILE”, D.O.O. Нови Беоґрад, Младежских бриґадох 21, поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта – радио базней станїци мобилней телефониї „НС2036_01 НС_Готел_Парк” у Улїци Новосадского сайма 35, на катастерскей парцели число 7534 К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад. З проєктом предвидзена реконтрукция иснуюцей базней станїци и то так же будзе поставена тросекторна антенска система за обсяги DCS 1800, UMTS и LTE. У каждим секторе постави ше по єдна панел антена типа К742236 продукователя Kathrein за закриванє у обсягох DCS 1800, UMTS и LTE. Плановани азимути антенох виноша 30 ступнї, 125 ступнї и 295 ступнї, респективно по секторох за обидва системи. Конфиґурация примодавача базней станїци за систему DCS 4+4+2, за UMTS 3+3+3 а за LTE 1+1+1. У складзе зоз Законом о преценьованю вплїву на животни штредок и Правилнїком о поступку явного увида, презентациї и явней розправи о студиї о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, число 69/05) запровадзени поступок преценьованя вплїву на животни штредок и обезпечене участвованє заинтересованих орґанох и орґанизацийох и явносци. У законским термину, хтори предвидзени за явни увид, Студия о преценьованю вплїву проєкта на животни штредок була виложена у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку по 4. юлий 2016. року. Под час тирваня явного увиду нє доручени думаня и зауваги у писаней форми на Студию о преценьованю вплїву проєкта на животни штредок з боку заинтересованих орґанох, орґанизацийох и явносци, анї нє було винєшени думаня заинтересованєй явносци под час презентациї и явней розправи хтора отримана 5. юлия 2016. року, цо константоване у записнїку число VI-501-315/16 од 5. юлия 2016. року. Зоз ришеньом о образованю и менованю предсидателя и членох технїчней комисиї за оцену Студиї о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС2036_01 НС_Готел_Парк” у Улїци Новосадского сайма 35, на катастерскей парцели число 7534 К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад, число VI-501-315/16 од 2. юния 2016. року, формована Технїчна комисия за оценьованє Студиї о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта, хтора випитала Студию о преценьованю вплїву и после запровадзеного, зоз законом утвердзеного поступку, о своєй роботи тому орґану доручела звит число VI-501-315/16 од 12. юлия 2016. року зоз оцену предметней Студиї о преценьованю вплїву и зоз предлогом же ше на исту да согласносц. Зоз увидом до комплетней документациї, после запровадзеного поступку и звиту технїчней комисиї константоване же Студия зробена у складзе зоз Законом о преценьованю вплїву на животни штредок, Правилнїком о змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, число 69/05) и Ришеньом о потреби преценьованя вплїву и о одредзованю обсягу и змисту студиї число VI-50162/16 од 8. марца 2016. року, хтору принєсла Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду. Кед ше Проєкт реализує у складзе зоз технїчну документацию и кед ше випочитує шицки предвидзени мири за зменшованє лєбо зоперанє чкодлївих вплївох на животни штредок зоз точки 2. и 3. того ришеня, робота обєкта нє будзе значнєйше загрожовац животни штредок. На основи горе наведзеного ришене як у диспозитиве. Поука о правним лїку: Тото ришенє конєчне у управним поступку. Процив того ришеня ношитель Проєкта може порушац управни спор пред Управним судом 30 днї од дня приманя ришеня, а заинтересована явносц 30 днї од дня обявйованя обвисценя о принєшеним ришеню у средствох явного информованя.

ОБВИСЦЕНЄ о поднєшеней вимоги за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта Подприємство „KODAR INŽINJERING” D.O.O. зоз Беоґраду, по овласценю ношителя проєкта „VIP MOBILE” D.O.O. Нови Беоґрад, Младежских бриґадох 21, поднєсло вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта радио базней станїци мобилней телефониї – „НС2369_02 НС_Нови_Сад_Авиятичарске_населєнє_2”, у Улїци Миленка Ґрчича 6а, у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 3806 К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110, Нови Сад, роботни днї од 10 до 15 годзин. Шицки заинтересовани, у чаше 10 днї од дня обявйованя того обвисценя, можу дац свойо думанє у писаней форми на адресу Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду.

Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду, на основи члена 10. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09), обявює

ОБВИСЦЕНЄ о поднєшеней вимоги за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта Подприємство „Telenor Common Operation”, Оддїл Беоґрад-Нови Беоґрад, по овласценю ношителя проєкта „ТЕЛЕНОР” д.о.о. Младежских бриґадох 90, Нови Беоґрад, поднєслo вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву застатого стану на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС Лиман 2”, у Улїци Велька Петровича число 10, у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 3782 К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110, Нови Сад, роботни днї од 10 до 15 годзин. Шицки заинтересовани, у чаше 10 днї од дня обявйованя того обвисценя, можу дац свойо думанє у писаней форми на адресу Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду.

Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду, на основи члена 10. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09), обявює

ОБВИСЦЕНЄ о поднєшеней вимоги за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта Подприємство „KODAR INŽINJERING” D.O.O. зоз Беоґраду, по овласценю ношителя проєкта „VIP MOBILE” D.O.O. Нови Беоґрад, Младежских бриґадох 21, поднєслo вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта радио базней станїци мобилней телефониї – „НС2333_01 НС_Гайзибанска_станїца”, Булевар ошлєбодзеня число 1, на катастерскей парцели число 4694/2 К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110, Нови Сад, роботни днї од 10 до 15 годзин. Шицки заинтересовани, у чаше 10 днї од дня обявйованя того обвисценя, можу дац свойо думанє у писаней форми на адресу Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду.

22. ЮЛИЙ 2016.

Городска управа за защиту животного штредку, на основи члена 29. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї” число 135/04 и 36/09), обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о принєшеним ришеню з хторим дата согласносц на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НСУ232 НС Руменацка драга” Ношитель проєкта „Телеком Сербия” а. д. Таковска 2, Беоґрад, поднєсол тому орґану вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву застатого стану на животни штредок проєкта – базней станїци мобилней телефониї „НСУ232 НС Руменацка драга” у улїци Руменацка драга 119в у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 8908 К.О. Футоґ, Город Нови Сад. После запровадзеного поступку, Городска управа за защиту животного штредку дня 19. юлия 2016. року принєсла ришенє число VI-501-320/16, з хторим дата согласносц на предметну Студию. З цильом обвисцованя заинтересованей явносци, текст ришеня обявює ше у цалосци: Городска управа за защиту животного штредку, на основи члена 10, пасус 4 и 5. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, чс. 135/04 и 36/09), члена 192 пасус 1. Закона о общим управним поступку („Службени новини СРЮ” число 33/97 и 31/01 и „Службени глашнїк РС” число 30/10) и члена 11, 34. и 36. Одлуки о Городских управох Городу Нового Саду („Службени новини Городу Нового Саду”, число 52/08, 55/09 и 11/10, 39/10, 60/10 и 69/13), поступаюци по вимоги ношителя проєкта „Телеком Сербия” а. д. Таковска 2, Беоґрад, за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта радио базней станїци за мобилну телефонию „НСУ232 НС Руменацка драга”, по запровадзеним поступку и звиту технїчней комисиї, приноши

РИШЕНЄ 1. Дава ше согласносц на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок за проєкт базней станїци мобилней телефониї „НСУ232 НС – Руменацка драга” у улїци Руменацка драга 119в у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 8908 К.О. Футоґ, Город Нови Сад ношителя проєкта „Телеком Сербия” а. д. Таковска 2, Беоґрад, 2. Обовязує ше ношителя проєкту же би – проєкт виведол у складзе зоз технїчну документацю и условиями и мирами защити хтори утвердзели други овласцени орґани, а дати су у прилогу студиї; – обезпечи условия и запровадзи мири зопераня, зменшаня идзе можлїве, одклоньованя каждого значно чкодлївого впчїву на животни штредок, хтори у Студиї, поглавє 8. “Опис мирох хтори предвидзени з цильом зопераня, зменшаня лєбо одклоньованя каждого значнєйшого чкодлївого вплїву на животни штредок”; 3. Ношитель проєкту длужни обезпечиц окончованє програми стаємного провадзеня у складзе зоз важацима предписанями хтори дефиновани у поглавїю 9. “Програма провадзеня вплїву на животни штредок” и же податки достати зоз мониторинґом доруча Аґенциї за защоту животного штредку, Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду и Городскей управи за инспекцийни роботи - Обласц инспекциї за защиту животного штредку; 4. Предклада ше же би ношитель проєкту у случаю реконструкциї и пременки технїчних характеристикох базней станїци зоз точки 1. того ришеня, поднєсол вимогу компетентному орґану за одлучованє о потреби преценьованю вплїву на животни штредок.

ОБГРУНТОВАНЄ Ношитель проєкта „Телеком Сербия” а. д. Таковска 2, Беоґрад, поднєсол тому орґану вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву застатого стану на животни штредок проєкта – базней станїци мобилней телефониї „НСУ232 НС – Руменацка драга” у улїци Руменацка драга 119в, на катастерскей парцели число 8908 К.О. Футоґ, Город Нови Сад. З Проєктом плановане поставянє тросекторней антенскей системи за UMTS и LTE, хтора будзе мац вкупно три панел антени продукователя Kathrein K80010505 за UMTS (єдна по секторе). Антени буду унапрямени зоз азимутами 15 ступнї (сектор 1), 105 ступнї (сектор 2) и 295 ступнї (сектор 3). Планована конфиґурация примодавача базней станїци за систему UMTS 3+3+3. У складзе зоз Законом о преценьованю вплїву на животни штредок и Правилнїком о поступку явного препатраня, презентациї и явней розправи о студиї о преценьованю вплїву на животни штредок (Сл. Глашнїк РС, 69/05), запровадзени поступок преценьованя вплїву на животни штредок и обезпечене участвованє заинтересованих орґанох и орґанизацийох и явносци так же о поднєшеней вимоги о поднєшеней вимоги обвисцена явносц з оглашованьом у средствох явного информованя, а юк заинтеєресовано орґани обвисцени МЗ Руменка и МЗ „Юґовичево”.У зоз законом предписаним терминє, хтори предвидзениза явни увид, Студия о преценьованю вплїву проєкта на животни штредок була виложена у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку по 11 юлий 2016. року. Под час тирваня явного увиду нє доручени думаня и примедби у писаней форми на Студию о преценьованю вплїву проєкта на животни штредок заинтересованей явносци у цеку презентациї и явней розправи хтора отримана 12. юлия 2016. року цо констатоване у записнїку число VI– 501– 302/16 од 12. юлия 2016. року. Зоз ришеньом о образованю и менованю предсидателя и членох комисиї за оцену Студиї о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НСУ232 НС – Руменацка драга” у улїци Руменацка драга 119в, на катастерскей парцели число 8908 К.О. Футоґ, Город Нови Сад, число VI– 501– 302/16 од 12. юлия 2016. року, оформена Технїчна комисияза оценьованє Студиї о преценьованю вплїву на животни штредок проєкту, хтора випитала Студию о преценьованю вплїву и по запровадзеним зоз законом предвидзеним поступку, о своєй роботи тому орґану доручела звит число VI– 501– 320/16 од 19. юлия 2016. року зоз оцену предметне Струдиї и предкладом же би ше на исту дало согласносц. Зоз увидом до комплетеней документациї, по запровадзеним поступку и звиту технїчней комисиї констатоване же Студия виробена у складзе зоз Законом о преценьованю вплїву наживотни штредок, Правилнїком о змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок (Сл глашнїк Рсчисло 69/05) и ззо Ришеньом о потреби преценьованя вплїву и о одредзованю обсягу и змисту студиї число VI– 501– 211/16 од 5. мая2016. року, хторе принєсла Городска управа за зщиту животного штредкуГороду Нови Сад. Кед ше проєкт виведзе у складзезоз технїчну документацию и кед ше випочитую шицки предвидзени мири за зменшанє лєбо зоперанє чкодлївих вплївох на животни штредок зоз точки 2. и 3. того ришеня, робота обєкта нє загрожо значнєйше животни штредок. На основи горе наведзеного, ришене як у диспозитиве. Поука о правним лїку: Тото ришенє конєчне у управним поступку. Процив того ришеня ношитель проєкта може порушац управни спор у чаше 30 днї од дня приманя ришеня, а заинтересована явносц у чаше 30 днї од дня обявйованя обвисценя о принєшеним ришеню у средствох явного информованя.

22. ЮЛИЙ 2016.

Городска управа за защиту животного штредку на основи члена 29. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї” число 135/04 и 36/09), обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о принєшеним ришеню з хторим дата согласносц на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта – радио базней станїци мобилней телефониї – „НС2059_01 НС Нови Сад_ Футожска ” Ношитель Проєкта „VIP MOBILE”, D.O.O. Нови Беоґрад, Младежских бриґадох 21, поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта – радио базней станїци мобилней телефониї „НС2059_01 НС Нови Сад_Футожска” у улїци Авґуста Цесарца 18, на катастерскей парцели число 317/1 К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад. После запровадзеного поступку и предлогу Технїчней комисиї, Городска управа за защиту животного штредку дня 19. юлия 2016. року принєсла ришенє число VI-501-324/16, зоз хторим дата согласносц на предметну Студию. З цильом обвисцованя заинтересованей явносци текст ришеня обявює ше у цалосци: Городска управа за защиту животного штредку, на основи члена 24. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, чс. 135/04 и 36/09) и члена 192. пасус 1 Закона о общим управним поступку („Службени новини СРЮ” число 33/97 и 31/01 и „Службени глашнїк РС” число 30/10) и члена 11., 34. и 36. Одлуки о Городских управох Городу Нового Саду („Службени новини Городу Нового Саду”, число 52/08, 55/09, 11/10, 39/10, 60/10 и 69/13), поступаюци по вимоги ношителя прокєта „KODAR INŽINJERING” D.O.O. зоз Беоґраду по овласценю ношителя проєкта „VIP MOBILE”, D.O.O. Нови Беоґрад, Младежских бриґадох 21, у поступку одлучованя о даваню согласносци на Студию о преценьованю вплїву застатого стану на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї – „НС2059_01 НС_Нови Сад_Футожска” после запровадзеного поступку и звиту технїчней комисиї, приноши

РИШЕНЄ

1. Дава ше согласносц на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок за проєкт базней станїци мобилней телефониї „НС2059_01 НС Нови Сад_Футожска” у улїци Авґуста Цесарца 18, на катастерскей парцели число 317/1 К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад ношителя Проєкта „VIP MOBILE”, D.O.O. Нови Беоґрад, Младежских бриґадох 21, 2. Обовязує ше Ношитель проєкта же: – проєкт виведзе у складзе зоз приложену документацию и условиями и мирами защити хтори утвердзели други овласцени орґани и орґанизациї, а дати су у прилогу Студиї; – обезпечи условия и запровадзи мири за зоперанє, зменшованє лєбо одклоньованє чкодлївих вплївох на животни штредок, хторих єст у Студию, поглавє 8. „Опис мирох з цильом зопераня, зменшованя лєбо одклоньованє каждого значнєйшого чкодлївого вплїву на животни штредок”; 3. Ношитель проєкта длужни обезпечиц вивершованє програми нєпреривного провадзеня у складзе зоз важацима предписанями хтори дефиновани зоз поглавйом 9. „Програма провадзеня вплїву на животни штредок ” и же податки достати зоз мониторинґом доручує Аґенциї за защиту животного штредку, Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду и Городскей управи за инспекцийни роботи – Обласц инспекциї за защиту животного штредку; 4. Наклада ше ношительови проєкта же у случаю реконструкциї и пременки технїчних характеристикох базней станїци зоз точки 1. того ришеня, поднєше вимогу компетентоному орґану за одлучованє о потреби преценьованє вплїву на животни штредок.

ОБГРУНТОВАНЄ

Поприємство „KODAR INŽINJERING” D.O.O. зоз Беоґраду по овласценю ношителя проєкта „VIP MOBILE”, D.O.O. Нови Беоґрад, Младежских бриґадох 21, поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта – радио базней станїци мобилней телефониї „НС2059_01 НС Нови Сад_Футожска” у улїци Авґуста Цесарца 18, на катастерскей парцели число 317/1 К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад. Проєктом предвидзена реконтрукция иснуюцей базней станїци и то так же будзе поставена тросекторна антенска система за обсяги DCS 1800, UMTS 2100 и LTE 1800. У каждим секторе постави ше по єдна панел антена типа К742236 продукователя Kathrein за обсяг UMTS. Плановани азимути антенох виноша 80 ступнї, 235 ступнї и 340 ступнї, респективно по секторох за обидва системи. Конфиґурация примодавача базней станїци за систему DCS 4+4+4, за UMTS 3+3+3 а за LTE 1+1+1. У складзе зоз Законом о преценьованю вплїву на животни штредок и Правилнїком о поступку явного увида, презентациї и явней розправи о студиї о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, число 69/05) запровадзени поступок преценьованя вплїву на животни штредок и обезпечене участвованє заинтересованих орґанох и орґанизацийох и явносци. У законским термину, хтори предвидзени за явни увид, Студия о преценьованю вплїву проєкта на животни штредок була виложена у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку по 4. юлий 2016. року. Под час тирваня явного увиду нє доручени думаня и зауваги у писаней форми на Студию о преценьованю вплїву проєкта на животни штредок з боку заинтересованих орґанох, орґанизацийох и явносци анї нє було винєшених думаньох заинтересованєй явносци под час презентациї и явней розправи хтора отримана 12. юлия 2016. року цо константоване у записнїку число VI-501-324/16 од 12. юлия 2016. року. Зоз ришеньом о образованю и менованю предсидателя и членох технїчней комисиї за оцену Студиї о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС2059_01 НС Нови Сад_Футожска” у улїци Авґуста Цесарца 18, на катастерскей парцели число 317/1 К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад, ношителя проєкта „VIP MOBILE”, D.O.O. Нови Беоґрад, Младежских бриґадох 21, число VI-501-324/16 од 10. юния 2016. року, формована Технїчна комисия за оценьованє Студиї о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта, хтора випитала Студию о преценьованю вплїву и после запровадзеного, зоз законом утвердзеним поступком, о своєй роботи тому орґану доручела звит число VI501-324/16 од 19. юлия 2016. року зоз оцену предметней Студиї о преценьованю вплїву и зоз предлогом же ше на исту да согласносц. Зоз увидом до комплетней документациї, после запровадзеного поступку и звиту технїчней комисиї константоване же Студия зробена у складзе зоз Законом о преценьованю вплїву на животни штредок, Правилнїком о змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, число 69/05) и Ришеньом о потреби преценьованя вплїву и о одредзованю обсягу и змисту студиї число VI-501-62/16 од 8. марца 2016. року, хтору принєсла Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду. Кед ше Проєкт виведзе у складзе зоз технїчну документацию и кед ше випочитує шицки предвидзени мири за зменшованє лєбо зоперанє чкодлївих вплївох на животни штредок зоз точки 2. и 3. того ришеня, робота обєкта нє будзе значнєйше загрожовац животни штредок. На основи горе наведзеного ришене як у дипозитиве. Поука о правним лїку: Тото ришенє конєчне у управним поступку. Процив того ришеня ношитель Проєкта може порушац управни спор пред Управним судом 30 днї од дня приманя ришеня, а заинтересована явносц 30 днї од дня обявйованя обвисценя о принєшеним ришеню у средствох явного информованя.

РУСКЕ СЛОВО 31

СПОРТ КЕРЕСТУРСКИ РУСИН

ПОЧАЛИ КОНТРОЛНИ ЗМАГАНЯ ФК „Русин” – ФК „Кула” 2:3 (1:2)

Руски Керестур, стадион „Русину”, патрачох 70, судия Чапко. Ґоли за „Русин” дали Дюканович и Денис Гарди (з пеналу). „Русин”: Ж. Орос (Ф. Тома), А. Кочиш (Б. Орос), Голик (Ламош), Кончар (Барна), Малацко (Радманович), Павлович (С. Тома), Грнчяр, Будински (С. Бранкович), Дюканович (Д. Гарди), Кулич, Чизмар (Колбас).

За початок пририхтованя, на Ярашу у Руским Кере стуре внєдзелю, 17. юлия, одбавене добре тренинґ-змаганє. Стандардно добра екипа „Кули” ше нє меняла, док „Русин” дал нагоду младим бавячом, котри на тим контролним змаганю указали же у новей першенственей сезони годно на нїх раховац. Окреме добре бавели помоцнєня „Русину” – Кончар (з Червинки), Дюканович (з Кули) и Радманович (з Червинки).

– Було важне вибегац ше. Тренажни процес ище вше тирва и резултат нє бул у першим планє. Дюканович, Кончар и Радманович указали же можу вельо, а млади „Русиново” бавяче тиж оправдали довириє – гварел тренер Саянкович. На нєдзелю, 24. юлия, „Русин” такой бави и друге пририхтуюце змаганє и на своїм терену дочекує ФК „Славия” з Пиньвиц. В. Сеґеди

Нови бавяче, помоцнєня „Русину” за нову сезону

ФОДБАЛ У КОЦУРЕ

ИСКРА МА БУДУЧНОСЦ Искра зоз Коцура уж роками, пре лиґу у котрей ше змага, нє ма подросток и то барз вельки проблем за еґзистованє того спорту у Коцуре. Медзитим, дзеци и попри тим заинтересовани за фодбал, понеже у пионирских селекцийох барз вельке число дзецох тренира фодбал, гоч анї вони нє маю урядову лиґу у котрей би ше змагали Тренер пионирских селекцийох Желько Салонтаї зоз своїм особним закладаньом барз заслужни же дзеци заинтересовани за спорт‚ понеже ше трудзи орґанизовац цо вецей приятельски змаганя, а уж друге лєто водзи дзеци и на ноцни турнири у малим фолбалу, на котрих того лєта зазначую красни резултати и потвердзую же у Коцуре єст перспективи за фодбал. Того року Салонтайово пионире маю два екипи котри ше змагаю на турни-

32 РУСКЕ СЛОВО

Турнир за старших пионирох у Кули освоєли: Душан Штрбац, Дамян Михняк, Павле Човс, Данило Мезеї, Дамян Колошняї, Ненад Шанта, Давид Дакич, Давид Гарди, Давид Неделькович и Оґнєн Салонтаї.

рох и подзелєни су на младших и старших пионирох. Старши пионире, ґенерациї од 2002. по 2005 (єст и двох бавячох котри народзени 2006. року), участвовали на двох турнирох по тераз‚ у Червинки, на котрим освоєли 4. место, и у Кули, дзе зазначели найвекши успих по тераз и освоєли 1. место. У конкуренциї 6 екипох Коцурци були найлєпши. У полуфиналним змаганю зоз резултатом 4:0 победзели екипу “Орли” зоз Кули, а у финалу були лєпши од екипи “Чуприя”, тиж зоз Кули, котру победзели зоз резултатом 1:0, а побидоносни ґол дал Данило Мезеї. Младши пионире, дзеци ґенерациї 2005. и младши, од котрих ше очекує и вецей як од старших, участвую на турнирох у Червинки, Змаєве и Руским Керестуре‚ алє там турнири ище нє закончени. По законченю ноцних турнирох у малим фодбалу, млади фодбалере ше враца на тренинґи велького фодбалу на трави. З. Колєсар 22. ЮЛИЙ 2016.

СПОРТ УСПИХ РУКОМЕТАШОХ РУСИНА У ПРЕШЛЕЙ СЕЗОНИ

ГЕРБУТ И ТОГО РОКУ НАЙЛЄПШИ СТРИЛЄЦ Рукометаше Русина свою сезону у Трецей лиґи – Бачка закончели на трецим месце, и того року були єдна зоз лєпших екипох у лиґи, а треце место вивойовали у остатнїм кругу бавеня, зоз нєришеним резултатом у Бачким Ґрачцу. Добре бависко препознали и навияче Русина, та на каждим змаганю мали вельку потримовку своїх патрачох у красним амбиєнту керестурскей гали.

ЛЇСТИНА СТРИЛЦОХ 1. С. Гербут (Русин). . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 150 ґоли 2. Б. Ґарайски (Сомборелектро) . . . . . . . . . . 144 3. Т. Ж. Пеїч (Войпут 2) . . . . . . . . . . . . . . . . . . 115 4. М. Папуґа (Русин). . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 109 5. М. Мандич (Сонта) . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 107 6. Ф. Ґраовац (Далматинац) . . . . . . . . . . . . . . . 90

ТАБЛЇЧКА НА КОНЦУ СЕЗОНИ 2015-2016 1. Далматинац 2. Войпут 2 3. Русин 4. Борац 5. Ґрафичар 6. Ґраничар

змаг. поб. нєр. пор. скор боди 16 12 3 1 536 : 438 27 16 10 1 5 511 : 437 21 16 8 3 5 517 : 476 19 16 8 2 6 381 : 357 18 16 8 2 6 447 : 439 18 16 7 3 6 418 : 410 17

Важне надпомнуц же други рок за шором, Русинов бавяч Славко Гербут преглашени за найлєпшого ґолґетера лиґи. Свою першу рукометну сезону мали и млади рукометаше Русина, котри ше под руководством тренерох Злати Паплацко, Владана Бояновича и Звонка Планчака змагали у двох лиґох – єдна за хлапцох народзених 2001. року и младших, а друга за хлапцох народзених 2003. року и младших. Хлапцовска екипа ґенерациї 2001. рок, у конкуренциї 31 екипи зоз Войводини, завжала 22. место, док хлапци народ зени 2003. року и младши, у конкуренциї 20 екипох завжали 13. место. Од септембра тоти два млади селекциї стартую зоз нову сезону 2016-2017. З. Планчак

ОТРИМАНИ „ШИДСКИ МТБ” МАРАТОН

УСПИХ ДОМАШНЇХ БИЦИҐЛИСТКИНЬОХ

У Шидзе отримани традицийни осми по шоре „Шидски МТБ” маратон, на хторим участвовали вецей як сто бициґлисти зоз Сербиї и державох реґиону. У конкуренциї хлопох победзел Борис Попович з Нового Саду, други бул Стеван Клисурич, домашнї бициґлиста хтори вожел за беоґрадски „Партизан”, док треци бул Мирослав Матич зоз Славонского Броду. У конкуренциї женох домашнї бициґлисткинї зоз МТБ „Єднота” Шид завжали шицки три перши места. Перша була Мария Танцик, друга Емилия Дєрчан, а треца Бояна Йованович. У такволаним штреднїм маратонє, хтори ше бодує за „Дунайски КУП”, победзел Ґоран Никич, „Войводина”, други бул Слободан Радованович МТБ „Єднота” Шид, а треци Драґан Свирчевич, тиж з „Войводини”. Домашнї змаганя бул МТБ „Єднота”, а помоц дали СО Шид и Туристична орґанизация Шиду, як и ре сто22. ЮЛИЙ 2016.

ран „Далас” у Беркасове хтори приял шицких змагательох. Вл. Дї.

РУСКЕ СЛОВО 33

СПОРТ УСПИХ НАШЕЙ АТЛЕТИКИ

ОД БЕРЛИНУ ПО РИО

Пише: Александар ПАЛАНЧАНИН

Того року наполнї ше 110 роки од народзеня Йоакима Яши Бакова. Народзени є 10. децембра 1906. року у Дюрдьове. Бул чловек хтори у себе мал нєвичерпни потенцияли по хторих го паметаю шицки дзе жил и робел. Насампредз го паметаме по вельким доприношеню у роботи з младима, усадзованю спортского духу, окреме у атлетики. После тельо роки, чи случайно, чи нє, у швеце атлетики ознова маме спортистох хтори инфицировани з любову ґу атлетики посцигую позарядово резултати на домашнїх и шветових атлетских аренох

О

сновну школу Яша Баков закончел у Дюрдьове, до ґимназиї ходзел у Зренянину и Новим Садзе. Бул одлични школяр. Перше уписал теолоґийни факултет, и Риме, алє пошвидко ше врацел до Беоґраду на Филозофски факултет, дзе ше уписал на ґрупу югославянска литература, сербскогорватски и французки язик. Дипломовал 1934. року. На початку службовал у Славонскей Пожеґи, Копривници, а по Другей шветовей войни поставени є за професора у Нїзшей мишаней ґимназиї у Руским Керестуре. Од 1949. року кариєру предлужел як атлетски тренер у Новим Садзе, цо му було жаданє. Потим го спорт одведол до Сараєва, дзе препровадзел свойо найплоднєйши роки. Од 1956. року робел у Панчеве и Беоґрадзе, а потим ше врацел до Нового Саду, дзе 1971. року пошол до заслуженей пензиї. Зоз спортом ше почал занїмац од дзецинства. Кед мал петнац роки, у Дюрдьове основал спортски клуб (атлетика, фодбал) хтори ше волал “Дяк”. Перши раз, кед мал осемнац роки, участвовал на атлетским змаганю. Було то ґимназийске першенство 1924. року у Зренянину. Перше значнєйше припознанє достал на югославянским злєту у Любляни 1932. року, дзе у атлетским дзешецбою освоєл перше место. На змаганю у Удинох 1935. року звекшал югославянски рекорд у дисциплини скок зоз палїцу, кед лату прескочел на висини 3,60 метери. Идуцого, 1936. року, участвовал на Олимпияди хтора отримана у Берлину. На тим змаганю злєпшал державни рекорд у скаканю зоз палїцу зоз прескочену висину од 3,70 метери. Умар 23. октобра 1974. року и поховани є у Новим Садзе. То скрацени животопис професора и тренера Яши Бакова.

ОСЕМДЗЕШАТ РОКИ ПОЗНЄЙШЕ Од Олимпияди у Берлину, по нєшка прешло осемдзешат роки. Знова маме атлетичарох за приклад. Безсумнїву, Руски Керестур, дзе Яша Баков бул професор, нєшка прави розсаднїк добрих атлетичарох хтори обецую добри резултати. Nw bulo zmagany, na htorim керестурски Яша Баков u~astvovali

34 РУСКЕ СЛОВО

атлетичаре, a `e nw prizna~eli velqki uspih. Zdogadn<me {e daskel<h uspihoh. Антония Монар и Иван Будински з Руского Керестура, na ~islenih zmaganqoh na htorih u~astvovali dostali velqo nagradi i pripoznany. Прешлого року, як побиднїки на Републичним змаганю у атлетики dostali pохвалнїци i prigodni darunki. Nagradi im uru~ela Dra}ica Nikoli~, predsidatelqka Upravnogo odboru Fondaci< “Dra}ica Nikoli~”. Антония Монар награду достала за освоєне перше место у скаканю до висока на Републичним (державним) першенстве за школярох основних школох у атлетики. Перше место освоєла з прескочену висину 1,52 метери. Иван Будински наградзени за освоєне перше место на истим змаганю, алє у руцаню кулї, хтору теди руцел 14,70 метери. На Першенстве Сербиї за младших пионирох хторе отримане у Новим Садзе прешлого року, млада атлетичарка керестурского Русинa Кристина Катона

МИХАИЛОВО НАЙЛЄПШИ РЕЗУЛТАТИ Вельки змаганя на спортистох вплївую и позитивно и неґативно. Треба окрем схопносци мац и психичну стабилносц хтора обезпечує добри резултати. Спрам по тераз посцигнутих резултатох од Михаила можеме очековац добри резултат и на Олимпияди. Його найлєпши резултати хтори по тераз призначел випатраю так: 100 метери бежал за 10,67 секунди, до далєка скочел 7,63 метери, у завартим кулю руцал 14,38 метери, до висока скакал, тиж у завартим, 2,08 метери, 400 метери бежал за 47,47 секунди, 110 метери зоз препреченями бежал 14,52 секунди, диск руцел 47,34 метери, зоз палїцу лату прескочел на 4,90 метери, копию руцел 62 метери, а 1 500 метери бежал 4 минути, 24 секунди и 30 стотинки. 22. ЮЛИЙ 2016.

СПОРТ ПРИЄМ ЗА НАШИХ АТЛЕТИЧАРОХ

МИХАИЛ ПОРИХТАНИ ЗА ОЛИМПИЯДУ

Успишни керестурски атлетичаре

освоєла златну медалю у скаканю до висока. Кристина (народзена 2002. року) лatу прескочела на 1,46 метери, цо єй нови особни рекорд, злєпшани за 5 центиметри. Атлетичар Дарян Белак з Руского Керестура, u dru`tve velqkih atleti~aroh dostava svojo mesto. U` rokami {e obeguw na zмaganqoh, a wden z uspi{nih bulo obegovanw ked завжал перше место на тисяч метери за штредньошколцох на 23. Новосадским маратонu, htori otrimani koncom прешлого roka. Белак на Маратонu представял свою штредню Транспортну школу „Пинки” з Нового Саду, дзе тераз и тренира у Атлетским клубу “Войводина”.

Предсидатель Покраїнскай влади Иґор Мирович и покраїнски секретар за спорт и младеж Владимир Батез, концом прешлого тижня бешедовали зоз репрезентативцом Сербиї и атлетичаром АК Войводина Михаилом Дудашом. Повод за шветочни приєм бул вельки успих хтори посцигнул Михаил на нєдавно отриманим першенстве Европи у Амстердаму

РУСНАК, АТЛЕТИЧАР НА ОЛИМПИЯДИ У РИУ Нєшка, после тельо рокох, нєт Руснака хтори ше нє цеши зоз успихом хтори посцигнул наш дзешецбоєц Михаил Дудаш. Зоз посцигнутим резултатом на змаганю у Новим Садзе, сполнєл норму за одход на Олимпияду до Бразилу. Алє, то нє шицко. На Европским атлетским першенстве хторе отримане у Амстердаму, свою кандидатуру потвердзел зоз освойованьом бронзовей медалї у дзешецбою. У возбудлївим змаганю дзешецбойцох, у Амстердаму, у остатнєй дисциплини – бежанє на 1 500 метери, Михаил витворел найлєпши резултат у сезони. Дражку пребегнул за 4 минути, 30 секунди и 90 стотинки. Зоз тим резултатом завжал осме место у тей дисциплини, а за друге место (стриберну медалю) хибели му у ґенералним пласману лєм штири боди. З дзешец дисциплинох на тим змаганю освоєл 8 152 боди. На тим змаганю Михаил Дудаш на сто метери бежал 10,90 секунди, до далєка скочел 7,44 метери, кулю руцел 14,24 метери (особни рекорд), до висока скочел 2,01 метер (рекорд Сербиї), 400 метери бежал за 49,45 секунди, у обегованю на 110 метери зоз препреченями бежал 14,55 секунди, диск руцел 45,65 метери, з палїцу лату прескочел на висини 4,70 метери, копию руцел 58,19 метери, а у обегованю на 1 500 метери зазначел рекорд Сербиї зоз часом 4 минути, 30 секунди и 90 стотинки. Зоз тима резултатами освоєл треце место у ґенералним пласману. Перше место освоєл репрезентативец Белґиї Томас ван ден Плетсен, а други бул Чех Адам Хелцелет. З оглядом же скоро у шицких дисциплинох през рок призначовал и лєпши резултати, мож очековац же наш Михаил повтори успих зоз Европского першенства. Самодовириє здобул, а потримовку ма од нас шицких. ■ 22. ЮЛИЙ 2016.

Михаил на змаганю елити европскей атлетики освоєл бронзову медалю у дисциплини дзешецбой. То найчежша атлетска дисциплина, а Михаил ю освоєл у моцней конкуренциї. Тиж так важне надпомнуц же зме по тераз у тей дисциплини нє призначели таки успих. На малей шветочносци присуствовали предсидатель и ґенерални секретар Атлетского союзу Сербиї Веселин Євросимович и Слободан Бранкович, предсидатель Атлетского союзу Войводини Стеван Зорич, як и Михаилов тренер Федя Камаси. – Резултати Ивани Шпанович и Михаила Дудаша, котри освоєли златну и бронзову медалю на Европским першенстве у атлетики у Амстердаме, обовязую Покраїнску владу же би обезпечела лєпши условия за атлетичарох. На першим месце би требало робиц вецей на витворйованю моцнєйшей системи за розвой и трениранє атлетики як базичного спорту. То ше одноши, насампредз, на ґенерациї будуцих атлетичарох хторих у Войводини єст вельо – гварел предсидатель Покраїнскей влади Иґор Мирович на приєму за Михаила Дудаша, його тренера Федю Камсия и чолнїкох Атлетского союзу Сербиї и Атлетского союзу Войводини у Покраїнскей влади. Предсидатель Мирович з тей нагоди наявел тророчни план инвестованя новей влади АП Войводини до спортскей инфраструктури, дефинованю проєктох хтори мож реализовац у кратким термину, як и проєктох за чию реализацию треба вецей часу. Михаил Дудаш з тей нагоди гварел же є порихтани за предстояци Олимпийски бависка у Риу, за нови державни рекорди и бориц ше за цо лєпши пласман. О мешац у Бразилу Михаил планує „нападнуц” державни рекорд, а як гварел, найзначнєйше, и цо дава надїю, же после двох рокох паузи, у вецейбою знова освоює вецей як 8 000 боди.

РУСКЕ СЛОВО 35

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ

” Є Н А В О З Р А У Р Б УГИ М А Р „Т Д ПО

РОК LXXII ЧИСЛО 29 (3690) НОВИ САД, 22. ЮЛИЙ 2016.

■ СХАДЗКА КООРДИНАЦИЇ НАЦИОНАЛНИХ СОВИТОХ У НОВИМ ПАЗАРЕ ЦЕНА 30 ДИНАРИ

адумуюци журку у етно фазону, полну слами, музики и вешеля, коцурска младеж у рамикох фестивалу „Коцурска жатва” уж другираз орґанизовала „Тамбурованє”. Правда, того року слама виостала, та з часци и смисел тогорочней пароли – „Цо ше случи у слами, остава у слами”, як и красни амбиєнт под шветлами кандилаберох опрез Дома култури. Медзитим, музики и вешеля, вшелїяк, пияток, 15. юлия, у Доме култури було, без огляду же вонка плющел моцни диждж. До рана? До рана! Т. Х.

ОГЛЯДНУЦЕ НА ПРЕШЛОСЦ еб редакция „Руского слова”, у сотруднїцтве зоз Заводом за културу войводянских Руснацох, Музейом Войводини и Покраїнским заводом за защиту памятнїкох, поволує читачох новинох „Руске слово” и нащивительох сайта (www.ruskeslovo.com) же би помогли препознац особи на старих фотоґрафийох. Фотоґрафиї хтори ше будзе обявйовац на сайту и у новинох диґитализовани, а пре точне идентификованє особох на сликох, хтори маю окремну музейну вредносц, потребна помоц од ширшей явносци. Шицки фотоґрафиї настали у дакедишнєй фотоґрафскей роботнї Бруґошових у Руским Керестуре. Кажду фотоґрафию ше подпише зоз одредзену шифру, та кед же препознаце даєдну, лєбо вецей особи на фотоґрафиї, модлїме Вас же бисце явели до Заводу на число телефона 021/548-421, лєбо на мейл: zavod.rusini@gmail.com. Фотоґрафиї ше будзе обявйовац длугши часови период, а на сайту буду пошоровани на окремним месце, так як виходза у новинох.

В

ПОМОГНЇЦЕ, РОЗПИТАЙЦЕ ШЕ, ПРЕПОЗНАЙЦЕ!

Фото: Танита Ходак

З

■ „КОЦУРСКА ЖАТВА”

НА ЧЕСЦ ЗАРНУ ЖИТА

Фотоґрафия: K006a_0157P