RUSKE SLOVO 29

ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ РОК LXXVI ЧИСЛО 29 (3898) НОВИ САД, 17. ЮЛИЙ 2020.

Почитуйме мири зопераня ширеня вирусу Корона. – вше тримайце физичну дистанцу – вше ношце маску так же би закрила нос и уста – ношце рукавици, лєбо дезинфикуйце руки – руки частейше умивайце з мидлом у цеплей води

■МОЗАЇК: ЧИ МЛАДИ НЄШКА МОЖУ ЖИЦ ЗОЗ ПОЛЬОПРИВРЕДИ?

Фотоґрафия: 0682P

Фотоґрафия: 0699P

Даєдни фотоґрафиї обявюємє вецей раз, понеже за нїх дотераз нєт нїяки податки.

Фотоґрафия: 0657P

Фото: Владимир Дїтко

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

н. и д 0 2 50 бок 33

ОГЛЯДНУЦЕ НА ПРЕШЛОСЦ

ИК: ЗА Н Ь Л Е КОСТ КОМПЛЕТ Ц А ЛИ

Будзме одвичательни!

оволуєме читачох новинох „Руске слово” же би помогли препознац особи на старих фотоґрафийох. Пре точне идентификованє особох на сликох, хтори маю окремну музейну вредносц, потребна помоц од ширшей явносци. Шицки фотоґрафиї П настали у дакедишнєй фотоґрафскей роботнї Бруґошових у Руским Керестуре. Кажду фотоґрафию ше подпише зоз одредзену шифру, та кед же препознаце даєдну, лєбо вецей особи на фотоґрафиї, модлїме Вас же бисце явели до Заводу на число телефона 021/548-421, лєбо на мейл: zavod.rusini@gmail.com.

■РОБОТА НА СЛУНКУ

ИНТЕРМЕЦО ДОБРОДЗЕЧНИ ОГНЬОГАСНИ ДРУЖТВА

К О Ц У Р ( III )

Р

уководство Добродзечного огньогасного дружтва орґанизує рижни активносци, як за своїх членох, так и за гражданох Коцура. Попри пририхтованьох за змаганя, кед вежбаю на полиґону, отримую кондицийни тренинґи и интензивно ше рихтаю и вецей мешаци пред змаганьом, огньогасци найду часу и за други активносци. Орґанизую Огньогасни бал каждого року, два раз рочно (14. фебруара и 27. септембра) у своїх просторийох орґанизую добродзечне даванє креви, а традиция им и ношенє пакецикох на огньогасним камиону за новорочни швета дзецом огньогасцом, а и дзецом чийо родичи члени Дружтва. Кед ше означує Дзень огньогасцох 27. септембра, за дзеци зоз школскей и предшколскей установи отримаю преподаванє дзе им поуказую опрему и камиони, а бешедую им о тим як ше треба справовац кед ше найду у опасносци од огня. Як гваря коцурски огньогасци, поряднє шоря и робя коло огньогасного парку, а сотрудзую и зоз Месну заєднїцу Коцур и дзечнє зробя шицко цо потребне у валалє – позалїваю квице, умиваю драги, а на вимогу МЗ одходза зробиц цо потребне и у Вербаше. Каждого року, покля тирва жатва житаркох, члени Дружтва орґанизую добродзечни дежурства порихтани у каждей хвильки реаґовац. О. Р.

Дзечнє робя шицко цо треба у валалє

Огньогасци у дефилеу на „Коцурскей жатви” 80. рокох прешлого вику

2 РУСКЕ СЛОВО

17. ЮЛИЙ 2020.

ЗМИСТ

УВОДНЇК Пише: Иван САБАДОШ, главни одвичательни редактор

■ Тижньовнїк 4–5. Активносци Одбору за службене хаснованє язика и писма

■ Нашо места 8. Здруженє женох „Байка” представело промотивни каталоґ

■ Економия 12–13. Йовґен Дудаш, заградкар зоз Коцура

■ Култура и просвита 17. Отримани 47. „Петровски дзвон”

■ Мозаїк 20–21. Нашо млади хтори одлучели остац на валалє и робиц жем

■ Дикица 22–23. Лєм нам шмих остал

■ Людзе, роки, живот 24–25. Стретнуце꞉ Леона Чизмар зоз Шиду

■ Духовни живот 29. У Новим Садзе преславени Кирбай

■ Информатор 30–34. Мали оглашки и In memoriam

■ Спорт 36–37. Конїцки клуб „Русин” одложел дринґацки обегованя

■ Интермецо 38–39. Хладок и горуци тепши

Насловни бок: Продукция огуркох у Сриме Автор фотоґрафиї: Владимир Дїтко

ФЕСТИВАЛСКЕ ЛЄТО Два водзаци домашнї фестивали, алфа и омеґа лєтного туристичного понукнуца Сербиї, того року нє буду отримани. Фестивал трубох у Ґучи одказани, а ювилейни, 20. Еґзит обявел же дефинитивно нє будзе у накнадним термину штредком авґуста. Медзи шориками, понеже уж наявел плани за нарок, скоро сиґурне же того лєта нє будзе спектаклу на Петроварадинскей твердинї. Розумлїве, причина тим чежким одлуком пандемия вирусу корона и шицки ризики цо ю провадза. Кед слово о наших руских фестивалох хтори у Календаре репрезентативних манифестацийох Националного совиту, по розпорядку перши на шоре „Мелодиї Руского двору” у Шидзе. Орґанизаторе ище опимистични и наздаваю ше же го годно отримац у предвидзеним термину на початку авґуста. То заправо єдини наш наиходзаци фестивал хтори би наисце могол сполнїц актуални безпечносни епидемиолоґийни мири. Отримує ше на отвореним, на нїм ше грає, а нє шпива и танцує, а гудаци можу наступац и на физичней дистанци... Медзитим, то мири хтори нєшка важа, наютре уж можебуц буду строгши. Видзи ше ми же терашнї приступ, дзе конєчна одлука и шицка одвичательносц за можлїви пошлїдки виключно лєм на конєчних орґанизаторох фестивалу, односно руководстве локалного Дружтва, нєобходне цо скорей пременїц. Нам по конєц рока треба отримац скоро половку манифестацийох зоз спомнутого Календару. Гоч яка моцна дзека и свидомосц же тоти подїї сущно важни за нашу културу и чуванє идентитету, думам же ше шицки зложиме же здравє и безпечносц на першим месце. Терашнї тренд, нажаль, указує же пошвидко нє будзе лєпше, а погоршанє епидемиолоґийней ситуациї пошлїдково буду провадзиц и обовязуюци рестриктивни мири превенциї на державним уровню. Як могло читац по медийох, у даєдних наших городох епидемия корони ше розбовчала после свадзбох на хторих даґдзе було и по 500 свадзебних. Ми скоро же анї нє маме таки масовни подїї, алє чи нам наисце нєобходни ризик и пошлїдкови неґативни публицитет? Думам же пришол час же би ше децидно и ясно дефиновало перспективу наших тогорочних фестивалох. Нє обчековал бим да то поробя локални орґанизаторе сами. Нїкому нє лєгко виступиц и повесц же того року манифестация нє будзе, гоч яки да причини оправдани и арґументовани. Формално, шицки нашо фестивали под покровительством нашого Националного совиту и софинансую ше прейґ його Одбору за културу. Тоти два инстанци би мушели мац план же цо маме робиц. Вшелїяк, нїч нє треба робиц напамят и на свою руку. Наш Совит член Координациї националних совитох у Републики Сербиї хтора у обласци меншинских правох, дзе и култура и фестивали, заступа вецей як 20 заєднїци и скоро пол милиона гражданох. Лєм у АП Войводини, кед ше нашвидко зрахує, през рок єст коло 100 фестивали меншинского фолклору и култури, и шицки су нєшка у истим проблему. Заєднїцки наступ пред державу, у смислу же нє одуставаме и нє одрекаме ше од своїх правох (и припадаюцих финансийох!), алє их на власну инициятиву нє жадаме реализовац у общим и заєднїцким интересу, указал би одвичательносц хтора нам у тих нєлєгких часох шицким нєобходна.

* ”РУСКЕ СЛОВО” – гласнїк по руски * Виходзи каждого пиятку * Снователь Национални совит рускей националней меншини * Видава НВУ ”Руске слово”, Нови Сад * Перше число вишло 15. юния 1945. року у Руским Керестуре * Адреса: НВУ ”Руске слово”, Булевар ошлєбодзеня 81/VII, 21000 Нови Сад * Редакция: одвичательни редакторe/ки – Олена Планчак-Сакач, Ясмина Дюранїн, Микола М. Цап, Микола Шанта * редакторе/ки рубрикох – Мирон Горняк-Кухар, Александар Паланчанин, Мартица Тамаш, Славица Фейса, Вероника Вуячич * новинаре/ки – Мария Афич, Влада Дїтко, Лидия Кухар, Андреа Медєши, Оля Русковски * лекторка – Блажена Хома-Цветкович * ґрафична редакторка – Люпка Цвеїч * ґрафични дизайнерки – Мария Гудак, Таня Салонтаї * Телефони: 021/6613-697, 021/6624-708, 021/6623-076; 021/6621-433 * Телефакс 021/528-083 * Предплата за цали рок: у жеми 1 500 динари, а у иножемстве 100 евра * Жиро-рахунок Banca Intesa a.d. Beograd 160-92324482 * Девизни рахунок 160-0050870024999-53 * Рукописи ше нє враца * Друкує Друкарня ” Maxima graf” Петроварадин * E-mail: redakcija@ruskeslovo.com * Web site: www.ruskeslovo.com * YU ISSN 0350-4603 * COBISS SR-ID 15915778 * Друковани тираж 2 000 *

Директор др БОРИС ВАРҐА *** Главни одвичательни редактор ИВАН САБАДОШ

17. ЮЛИЙ 2020.

РУСКЕ СЛОВО 3

ТИЖНЬОВНЇК СЛУЖБЕНЕ ХАСНОВАНЄ ЯЗИКА И ПИСМА – БИЛАНС СТАНУ НА ЛОКАЛНИМ УРОВНЮ

ПРАВО О ХТОРИМ НЇЧ НЄ ЗНАМЕ

Пише: Мария АФИЧ

Национални совит Руснацох требал би буц предводнїк реализованя правох у обласци службеного хаснованя язика и писма, та и уплївовац на державу же би их почитовала, алє и же би го ми, Руснаци, цо вецей хасновали

ВИНЧАНЄ ПО РУСКИ Нашо собешеднїки мали нагоду и конкретно интервеновац у случаю винчаня по руски двох керестурских парох. Вони ше цивилно сцели винчац у Вербаше, у ресторану дзе була и свадзба, алє понеже у општини нєт матичара Руснака, на їх вимогу предложене винчанє по сербски зоз прекладаньом на руски язик. А то нє при ла плї ве, бо то зменшованє людских и меншинских правох. – Понеже поволали и Национални совит до помоци, ми ше анґ а жо ва ли же би локална самоуправа ришела тот случай. Познате же матичар Руснак зоз Коцура од фебруара у пензиї, а на його место прията особа цо нє зна по руски. Алє на нашо инсистованє аж по Министерство локалней самоуправи, винчанє наших парох по руски, заш лєм окончел пензионовани матичар з Коцура, Дюра Макаї, з окремним допущеньом Општини Вербас – виприповедала Папуґова

4 РУСКЕ СЛОВО

редсидателька Одбору за службене хаснованє язика и писма Олена Папуґа и предсидатель Вивершного одбору Националного совиту рускей националней меншини Желько Ковач, у юнию нащивели шейсц локални и єдну городску самоуправу у хторих руски язик у службеним хаснованю. – Город Нови Сад, а вец и орґани локалней самоуправи у општинох Жабель, Бачка Тополя, Шид, Вербас и Кула. По їх оцени, стан у тей обласци „катастрофалниˮ. Права хтори маме зоз законом ше у пракси нє почитує, та окрем на символично виписаних таблох на институцийох и населєних местох, руски язик вецей нїґдзе нє присутни. Одбор за службене хаснованє язика и писма у терашнїм зволаню Совиту аж з другого разу удатно формовани. Його предсидателька Олена Папуґа дума же праве и тот факт цошка гутори. – Шицки дотерашнї зволаня Националного совиту, найменшу увагу давали службеному хаснованю язика и писма, гоч то єдна зоз штирох обласцох сущних и фундаменталних меншинских правох хтору реґулує Закон о националних совитох. Вше нам була важнєйша култура, образованє, информованє. Нє познам нїкого кого би наисце интересовало службене хаснованє язика и писма. Так як цо до тераз тот Одбор нїґда нїч нє робел, таку занєдзбаносц и гаос зме застали и у локалних самоуправох – гварела Папуґова. Предсидательске место того занєдзбаного Одбору Папуґова прилапела прето же ма посланїцке искуство у републичней Скупштини, дзе прешли вельо єй амандамани праве у Закону о службеним хаснованю язика и писма, та и амандман на член 11 того Закона же би ше у Скупштини бешедовало и писмени предлоги законох предкладало на мацеринским язику.

Фото: С. Саламун

П

– Познате же кед тот мой амандман „прешолˮ я тото право и вихасновала як посланїца у Скупштини. И прето сом на єден способ вошла до тей проблематики, та и предложела же би перше требало обисц спомнути локални самоуправи и видзиц яки там стан у тей обласци – потолковала Папуґова. СОВИТИ ИСНУЮ, АЛЄ НЄ ФУНКЦИОНУЮ У шицких локалних самоуправох хтори нащивели, прияли их найкомпетентнєйши особи за тоту обласц – началнїки, предсидателє Совитох за медзинационални одношеня, матичаре и други. Члени Одбору за службене хаснованє язика и писма, дали упутства же яки питаня точно треба поставиц на терену, а то꞉ як функционую Совити за медзинационални одношеня, чи єст по руски преложени потребни акти, чи єст занятих Руснацох, односно матичарох хтори знаю по руски у матичних службох, або на других местох у општинох. – Дознали зме же Совити за медзинационални одношеня вшадзи оформени, алє ше за 4 роки велї нє зишли анї раз. И там дзе у локалних Совитох маме своїх представительох вони нє активни и нє поробели за Руснацох нїч. Бешедовало ше и о тим же цо локални самоуправи маю преложене по руски, та и ту скоро нєт нїч, сайти нє маю, а анї статути Општинох, руски застави нє маю, нїхто нє ма прекладателя, т. є. нє маю заняту 17. ЮЛИЙ 2020.

tiznjovnjik@ruskeslovo.com

прекладательну службу лєбо особу, и абсолутно ше нїч нє преклада. У Городу Нови Сад єст два заняти особи рускей националносци хтори би могли помогнуц у тей обласци, алє вони робя цалком други роботи. У Жаблю єст два особи Руснаци, алє нє преверйоване и чи знаю по руски. У Шидзе тиж єст два-три особи, а там зме дожили же нам гварели „нач то прекладац кед нїхто уж нє зна по рускиˮ. Одвитовала сом же ми маме здобути права и по Уставу и по рижних законох, та гоч будзе и нула Руснацох, и кед нула Руснаци буду знац по руски, ви то будзеце мушиц прекладац, бо здобути права нє мож рушац. То важи нє лєм у општинох дзе руски язик у службеним хаснованю, алє у цалей АП Войводини, значи там су нє длужни заняц особи, алє муша обезпечиц кед би дахто, наприклад, жадал винчанє по руски у Вершцу. У Бачкей Тополї тиж нєт нїч преложене и у локалней самоуправи нїхто нє зна по руски бешедовац, нєт Руснацох анї на шалтерох. У тей обласци наисце єст цо робиц. Локални самоуправи ше оправдую же нє можу заняц нїкого хто бешедує по руски, прето же забранєне дакого заняц, алє явна тайна же ше то нє почитує... Поведзме, и у Орахове бул матичар по руски, у Шидзе и у Коцуре, алє вецей ше на тоти роботни места Руснацох нє прияло, кед Руснаци пошли до пензиї... – прешвечена предсидателька Одбору Олена Папуґа. ВЕЛЇ ПРОБЛЕМИ ЗАЄДНЇЦКИ У нащивох нашо представителє зауважовали локалним самоуправом и активносцох финансованя националних заєднїцох. О тим предсидатель Вивершного одбору Желько Ковач гвари꞉ – Познати факт же ше у финансованю єднак катеґорую рижни здруженя гражданох и поведзме културно-уметнїцки дружтва националних меншинох, а то нєприлаплїве. Понеже дїялносц КУД-ох специфична и важна за пестованє националного културного скарбу то треба и финансийно попровадзиц, а то часто нє так, та прето и нашо Дружтва маю вельки проблеми у роботи. Як позитивни винїмки визначел бим же у городох Суботица, Сримска Митровица и Нови Сад у Статуту виражене финансованє КУД-ох. Тиж зме спозорели на законску нєдоповедзеносц у Закону о националних совитох же нєдефинована висина средствох хтори локални самоуправи видвоюю за национални заєднїци, чийо язики у службеним хаснованю. Так по своїм опредзелєню можу за нїх видзелїц и єден динар, и милион динари, же би „сполнєлиˮ форму. О тих проблемох бешедовало ше и на остатнєй схадзки Координациї НС хтора була у марцу и дзе визначене же ше у шицких меншинских совитох нєдосц уваги дало тому питаню, гоч є нєобходне на каждодньовим 17. ЮЛИЙ 2020.

уровню. Ту винїмок Мадяре хтори национално свидомши... Наприклад, родичи нє сцели у Сенти уписац дзеци до оводи, бо упис нє бул обявени и на мадярским язику котри там службени. То важна ствар, гоч и у начишльованю компетенцийох националних совитох, службене хаснованє язика и писма на штвартим месце, та ше випатра и так одношиме ґу тому праву, и держава, а и ми сами. Но, будземе на тим робиц же би

ше то пременєло, окреме же тераз маме направени прегляд найгоруцейших проблемох – констатовал Желько Ковач. И МИ САМИ НЄ БАРЗ ДЗБАМЕ Нашо собешеднїки ше складаю же реални стан стварох хтори констатовали на терену за далєй буду основа же би наш Национални совит активно и ясно, од општинских и городских управох почал вимагац почитованє законских правох за припаднїкох нашей заєднїци. Як гваря, маме право глєдац почитованє закона, а кед того нєт, предвидзени вельки кари котри сиґурно буду стимуловац компетентних же би их обкеровали. – Ми мушиме буц одлучни. Значи, нє станє ше на тим же зме их лєм нащивели и констатовали цо нє добре, будземе инсистовац на витвореню наших правох. Паралелно з нащивами, послали зме дописи и урядово питаня же кельо маю занятих полицайох, шалтерских роботнїкох Руснацох и подобне, алє на тото чекаме одвит у законским термину хтори ище тирва – наглашела Папуґова. Держава нам давно дала тоти права, правда же их сама нє витворює, алє ту евидентне и нашо „(нє)доприношенєˮ. И Совит, алє и звичайни людзе, нє барз ше интересую за тото заґарантоване право. По думаню наших собешеднїкох, Национални совит ту ма вельку одвичательносц, вон муши мац инициятиву и ґу держави, алє и ґу „базиˮ о значносци пестованя идентитету у нашим народзе. – Плануєме видац брошуру у хторей би на єдним месце були начишлєни и потолковани нашо права у тей обласци, бо людзе о тим нє досц информовани. Вериме же то велїх одшмелї, як ше бориц за свойо национални права, так и вияшнїц ше як Руснаци у наиходзацим попису жительства котри будзе нарок – наявели нашо собешеднїки.■

О ИНЦИДЕНТУ У БАЧИНЦОХ Нєдавни инцидент у Бачинцох, кед вандализована табла Подручней канцелариї Националного совиту Руснацох, вишлїдзує полиция. – З тим маю проблем и Мадяре, и други меншински национални заєднїци. По моїм, причина же Войводина траци свою мултикултуралносц и мултинационалносц, а понеже єдни о других мало знаме, настали нєцерпеня. Так и у Бачинцох младши ґенерациї нє знаю же там вецей як 200 роки жию и Руснаци, же маю свою церкву, дараз мали и свою школу. Думам же Национални совит роками занєдзбовал тот валал и муши баржей потримовац наших людзох, бо ше вони, гоч су там на своїм, у власним доме, як ше ми видзи, боя буц Руснаци – прекоментаровала Олена Папуґа.

РУСКЕ СЛОВО 5

ТИЖНЬОВНЇК 75 РОКИ „РУСКОГО СЛОВА”

НАГРА ДА РЕДАКЦИЇ НОВИНОХ

на предклад главного одвичательного редактора

С

ВЕРОНИКА ВУЯЧИЧ

таємно занята у Установи на позициї редакторки фото-рубрики. Окрем тей основней роботи, Вероника анґажована у технїчним пририхтованю єдней лєбо вецей рубрикох у каждим чишлє „Руского слова”, вибера и предклада фотоґрафиї за насловни бок, ушорює лєтнї Интермецо, однєдавна є редактор рубрики „Мозаїк” и менторка єй младим сотруднїком, отримує фото-документацию и архиву новинох, „блукаюца” є фото-репортерка „Руского слова” и поряднє провадзи числени подїї у Новим Садзе... Попри начишлєного, по потреби и без однїманя на себе пребера и рижни други задлуженя нєобходни у пририхтованю новинох и функционованю нашей Редакциї. Гоч цо да роби, Вероника Вуячич роби озбильно и пошвецено, и дава од себе вецей як цо наклада конкретни роботни задаток. Шицко спомнуте, препоручело ю за новинарску награду Редакциї хтору на пейц роки додзелюєме за професийносц и квалитет у роботи, як и за пошвеценосц Установи, професиї и етики, колеґиялносц и обще доприношенє колективу и дружтву. Єй новинарски розвой у Руским слове нє ишол по простей драги. Гоч ю як редактор и колеґа насампредз описуєм як компетентного медийного професионалца, Вероника Вуячич у себе ма живу новинарску нїтку чийо основни и нєрозлучни квалитети любопитлївосц, критичносц и одвичательносц. Кед бим особнє мал начишлїц даскельо причини прецо буц редактор Руского слова красна и креативна робота, медзи важнєйшима би було же мам нагоду каждодньово професийно сотрудзовац з Веру як колеґиню. БИ О Ґ РА ФИЯ Вероника (Фейса) Вуячич народзена у Вербаше 1969. року. Основну школу закончела у Коцуре, а стредню у Вербаше и Кули. На Одсеку за русинистику Филозофского факултету у Новим Садзе дипломовала 2011. року. Занята є у НВУ „Руске слово” од 1999, року, дзе од 1996. була стаємни и гонорарни сотруднїк. У периодзе од 1998. по 2000. рок була редактор младежского часописа МАК. Од 2005. року, роби прелом новинох „Руске слово” и других виданьох Установи, медзи иншим и на реализациї шицких пейц томох Творох Гавриїла Костельника. Од 2015. року є редакторка фото рубрики у новинох „Руске слово”. Член є Фото союзу Сербиї и Фотоґрафского клуба Войводина. Жиє и роби у Новим Садзе.

П

ЛЮБОМИР ДУДАШ

отвердзенє же хто раз новинар, новинар остава докля ґод диха. Любомир Дудаш талантовани майстор новинскей фотоґрафиї и єден од пионирох диґиталней ери у руским новинарстве. Медзитим, найлєпше ше знаходзи и суверено панує у жанрох и приступе хтори дзешка на нєвиписаней гранїци медзи традицийним и модерним, а особна характеристика му богати и живи словнїк и чувство за добру приповедку. Остатнї даскельо роки обявел тельо тексти, фотоґрафиї и рубрики у наших новинох же го у Редакциї доживюєме як свойого. Одвичательни сотруднїк, интересантни собешеднїк и насампредз добри колеґа, Любомир Дудаш автор числених насловних фотоґрафийох у Руским слове, госцуюци редактор гумористичного додатку Дикица, а однєдавна ше опробовал и як фельтонист. Медзитим, найглїбши шлїд, найвекши квалитет и найвидлївши власни печац маю тексти хтори Инґе пише за рубрику Людзе, роки, живот. Зоз тих написох, голєм раз на мешац прешвечуєме ше же кажди чловек, кажда особа на тим швеце ма животну приповедку хтору вредзи виприповедац, лєм треба добре ослухнуц. Любомир зна и слухац, и призначиц, и тоту приповедку пренєсц другим, нїґда нє занєдзбуюци правило же собешеднїк вше муши буц у першим планє. Кед читаме його написи, чувство як да наживо слухаме собешеднїка о хторому пише. Професионалносц Инґейових текстох праве у тим же нєт розлики чи зоз собешеднїком одшедзел цале пополаднє оч до оч, чи розгварка покончена прейґ дружтвених мрежох з даским на другим концу швета. У обидвох случайох Любомир Дудаш новинар хторому ше удава з пирком дотхнуц душу... БИ О Ґ РА ФИЯ Любомир Дудаш народзени 1955 року. Основну школу закончел у Руским Керестуре, а потим бул школяр першей ґенерациї Другей рускей ґимназиї, 1970. року. После Пионирскей заградки писал за праве формовани МАК зоз тедишнїм редактором Гавриїлом Зиньом Колєсаром. Од ґимназийских часох интересує го фотоґрафия. Знова у першей ґенерациї, 1981/1982. року закончел Школу фоторепортерох Югославянского институту за новинарство, дзе му ментор бул Томислав Петернек, доаєн югославянскей новинскей фотоґрафиї. Од 1985. року є заняти у ИПЦ „Кула” як фоторепортер и технїчни редактор, а потим вецей як трицец роки робел як редактор, новинар рускей и сербскей редакциї, редактор рускей радио-програми, прекладатель… Нєшка, голєм урядово, Любомир Инґе Дудаш новинар у пензиї. Иван Сабадош

ЕВРОПСКА УНИЯ НА ДВА ТИЖНЇ ЗАВАРЛА ГРАНЇЦИ ЗА ДЕРЖАВЯНОХ СЕРБИЇ

ШЕНҐЕНСКУ ЗОНУ ЧУВАЮ ОД УНОШЕНЯ КОРОНИ Як преноша аґенциї, амбасадоре жемох членїцох Европскей униї на два тижнї зняли Републику Сербию з лїстини державох чиїм державяном було оможлївене путованє прейґ Шенґенских ґранїцох. Слово о лїстини Совиту Европи на хторей держави чия епидемиолоґийна ситуация у вязи оберацей хороти Ковид-19 оценєна як стабилна, та їх державянє нє представяю ризик за здравствену безпечносц жительства ЕУ.

6 РУСКЕ СЛОВО

Практично, то значи же нашо державянє у тим периодзе нє годни путовац до Униї, анї преходзиц єй вонкашню гранїцу. Одлука ЕУ о суспендованю уходу за державянох Сербиї на моци будзе найменєй два тижнї, а потим будзе ревидована, у зависносци як ше будзе меняц епидемиолоґийни стан у нашей жеми. Инициятиву за пременку статуса Републики Сербиї порушала Нємецка хтора предшедуюца Совиту Европи, а потри-

мали ю ключни заходноевропски держави. У медийох ше шпекулує же причина детектовани случаї импортованей инфекциї хтору на територию ЕУ принєсли роботнїки и туристи зоз Сербиї. Одлуки Совиту Европи предходзело запровадзованє превентивного карантину за наших державянох у Мадярскей и Горватскей. Окрем Сербиї, зоз спомнутей лїстини знята и Чарна Гора. И. С. 17. ЮЛИЙ 2020.

tiznjovnjik@ruskeslovo.com

ЕПИДЕМИОЛОҐИЙНА СИТУАЦИЯ У АП ВОЙВОДИНИ

ЮЖНОБАЧКИ ОКРУГ НАЙЗАГРОЖЕНШИ Тренд троцифрового дньового числа новоохорених од вируса корона на териториї АП Войводини предлужени и през викенд. Епидемиолоґийна ситуация у Покраїни оценює ше як нєвигодна, и указує тренд погоршаня. Присуство вируса ше евидентує у шицких войводянских округох, а найвецей хорих єст у Южнобачким округу и у Новим Садзе. Затераз, позарядова ситуация преглашена лєм на подручу вербаскей општини, медзитим, Сримска Митровица под окремним надпатрунком як можлїве нове жирячиско. Вовторок на териториї Войводини потвердзени були коло 1 500 активни случаї пациєнтох хтори инфицировани зоз вирусом корона, од хторих половка у Новим Садзе. Статистика указує же за остатнї два тижнї на уровню Покраїни реґистроване исте число хорих як цо их було за перши штири мешаци еписемиї, а у самим Новим Садзе у истим периодзе єст два раз вецей хоротнїкох як цо их було од марца по конєц юния. У Клинїчним центру Войводини початком тижня ше лїчел 201 пациєнт зоз хторих 16 на механїчней вентилациї и у чежким общим стану. У Общим шпиталю у Панчеве лїчели ше 100 пациєнти. У других ковид-шпитальох у Войводини ше находза 95 пациєнти, од того у Вербаше 36, у Сримскей Митровици 20, у Зомборе 15, Суботици 13, Вершцу 8 и у Кикинди 3. Од початку епидемиї у Войводини ше похорел 321 здравствени роботнїк. Нажаль, од пошлїдкох тей хороти умарли скоро 60 гражданє АП Войводини. Шицки податки ясно указую на тото же ситуация барз озбильна и же тераз остатнї момент указац максималну одвичательносц, гвари ше у сообщеню Покраїнского штабу за позарядово ситуациї. Штаб апеловал на шицких гражданох най почитую шицки препоручени епидемиолоґийни мири защити, же би ше застановело дальше нєконтроловане ширенє вируса медзи популацию. – Здравствена система Войводини може помогнуц шицким котрим то потребне, алє за даскельо днї можеме присц до ситуациї же ше число хорих од вируса корона два раз звекша, цо годно буц проблем – виявел за викенд на конференциї за новинарох покраїнски секретар за здравство др Зоран Ґойкович. Як наглашел, у Войводини хори скоро 1 500 гражданє, найвецей у южнобачким округу – вецей як половка, а у южнобанатским и у сримским округу єст по приблїжно 150 реґистровани хори особи. Провадзи ше коло 4 000 контакти. По словох покраїнского секретара, нєт општина у Войводини у котрей нєт инфицированих, а предпоставя ше же коло 200 000 Войводянє були, лєбо су ище вше, на даєден способ у контакту зоз вирусом. Кед же шицки капацитети Клинїчного центру у Новим Садзе буду полни, за ковид-шпиталї буду преглашени и пейц общи шпиталї – у Вершцу, Вербасу, Суботици, Зомборе и Сримскей Митровици, з тим же тот у Панчеве уж прима ковид-пациєнтох. А. П. 17. ЮЛИЙ 2020.

STANOVISKA Пише: Мария ПЕРКОВИЧ, новинарка и активистка

БУЛ ТО ЛЄМ КРАТКИ ОДДИХ... ДРУГА ЧАСЦ У майскей колумни сцигла сом по „Зочена з потребу затримац контролу у кризней ситуациї. Система нєминовно виголї свою насилнїцку природу, и на ґлобалним и на локалним плану”. У прешлим, юлийским тижню, експлодирали демонстрациї у Беоґрадзе и Новим Садзе, а одвит Системи бул у складзе з майску проґнозу – брутални. Гоч по правдзе, праве бруталносц и спричинєла демонстрациї. Пандемия нам указала же жиєме у єдним истим валалє, правда, хтори планетарно вельки. Озбильни здравствени и економски проблеми оголєли розлики и розкрок медзи силнїками з власци и народом. У ЗАД, найвекшим жирячиску пандемиї, уж тижнями тирваю демонстрациї процив расней нєєднакосци и державного насилства. Гонконґ ше тиж нє змирює. Вец анї наш случай нє винїмкови. Младим ґенерацийом, очиглядно, ясне же дружтво и швет у хторим ше исти политичаре и партиї децениями зменюю, лєбо анї нє одходза з власци, нє водзи нїкадзи. Демонстрациї и бунт хтори позберал найширши можлїви спектер нєзадовольного, огорченого, зрадзеного, бесного и злєкнутого младого швета указую же „старе умера, а нове ше нє може народзиц”, як гварел Антонио Ґрамши. Поправдзе, ми у директним преносу з улїчкох найвекших городох у держави патриме як щезує мантра „аполитичносци”, хтору популациї неолиберализем надрилює децениями, и так себе обезпечує абсолутну идеолоґийну доминацию и монопол под гаслом же „Иншак нє мож”. Аполитичносц у хторей ше монолитна власц обезпечує з пиятину лєбо штварцину потримовки на виберанкох, а троштварцинску векшину популациї у державних орґанох нє заступа нїхто... Тераз у реалним чаше патриме як ше млади людзе ознова „политизую”, як марґинализована лївица и єй опонент на процивним полу политичного спектру водза битку за преберанє и артикулованє масовного нєзадовольства. У Беоґрадзе, екстремно прави фракциї и ґрупи победзую – їх припаднїки навальовали на Скупштину, нападали полицию, палєли и розбивали город. Хто ту хто, кажде гутори иншак, алє упечаток же слово о експлозивним миксу ретроґрадних и профашистичних ґрупох, провокаторох з (пара)державну потримовку, и зашалєней младежи хтора власну дезориєнтованосц виказує з аґресию и насилством. И спрам полициї, и спрам других демонстрантох хтори думаю иншак. У Новим Садзе, лївоориєнтована младеж надрилєла ше як предводнїк. За їх транспарентом „Хто тебе з пендреком, ти його з револуцию“, крачали, гоч насилу, и прихилнїки националистичних идейох. Вимоги протеста у Новим Садзе єдини мали и артикуловану социялну ноту – окрем апела за злєпшанє статусу и условийох роботи занятих у здравстве, апеловало ше и за помоц людзом хтори у пандемиї остали без роботи. Медзитим, и ту, як и у Беоґрадзе, и од истих виновнїкох як и там страдал явни маєток, и каменьована Городска хижа. Нєшор, насилство и аґресия на протестох були обчековани. Националистична аґенда хтору младим отворено понука, лєбо ше од нєй нїґда нє оградзела ясно и децидно анї єдна пануюца ґарнитура у остатнх 30 рокох, так повесц лєм лїстина бомбастичних и празних фразох и паролох. Живот цошка цалком друге и иншаке, а нажаль, за велїх и цалком индзей. А кед рошнєш и формуєш ше на пражнїни, нє прилагодзени ґу реалносци и замкнути у нєиснуюцей прешлосци, аґресивносц ґу шицкому и каждому ци и перши и єдини одвит. Становиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово”

РУСКЕ СЛОВО 7

НАШО МЕСТА ЗДРУЖЕНЄ ЖЕНОХ „БАЙКАˮ

ОТРИМАНА ПРОМОЦИЯ „ПАКЕТ СУВЕНИРОХˮ Здруженє женох „Байкаˮ з Руского Керестура, у Ресторану „Червена ружаˮ нєдавно отримало промоцию каталоґу „Пакет сувенирохˮ хтори представя приказ продуктох членох Здруженя, алє и даскелїх керестурских продуковательох. Средства за тото проєкт Здруженє достало прешлого року у децембру, од Заводу за родну ровноправносц, медзитим, пре шветову пандемию з вирусом корона, орґанизация роботи була очежана, та проєкт реализовани у юнию, два мешаци познєйше як було заплановане. – На самим початку, идея була така же би кажда членїца Здруженя вибрала од три до пейц найрепрезентативнєйши продукти за каталоґ, понеже маме вельо ручни виробки, а з боку би стала фотоґрафия власнїка тих

ручни виробкох. Медзитим, пре шветову епидемию и забрану рушаня, орґанизация роботи нам була досц очежана, та зме прето дакус зменшали обсяг каталоґу. Понаходзели зме стари фотоґрафиї з рижних манифестацийох на хторих були висликовани шицки нашо продукти, направели зме монтажу, и вец зме таки фотоґрафиї по-

ложели до каталоґу. Вшелїяк, задовольни зме як тот каталоґ випатра и вельо нам помогнє у промоциї и представяню наших ручних роботох, а думам же таки проєкт значни и за валал, бо ше з нїм потримує женски творчи, потенциял алє и злєпшує економске положенє женох на валалє – гварела предсидателька Здруженя, Славица Катона. У каталоґу кажди член Здруженя висликовани зоз своїма ручнима виробками, як цо то: природни и пахняци миделка, вишивани хлєбовки на платну з конопи, ткани керпарки, плєценя зоз дикиню, ткани гасури, медовнїки, рижни сувенири з рускима мотивами, геклани бависка и торбички, алє и природни овоцово соки, меди, домашнї айвар, мелка паприґа и инше. Циль того проєкту – злєпшац и унапредзиц положенє женох през подзвигованє капацитету валалских орґанизацийох и порушац їх поднїмательни идеї. На виробку каталоґу, окрем Катоновей и Наталиї Емейди, хтори виберали фотоґрафиї, участвовали и ґрафични инжинєр и дизайнер Златко Емейди хтори поробел дизайн каталоґу, а за фотоґрафованє бул задлужени Любомир Дудаш. Ан. М.

ЯВНЕ КОМУНАЛНЕ ПОДПРИЄМСТВО „РУСКОМˮ РУСКИ КЕРЕСТУР

ВОДА ОЗНОВА ИСПРАВНА После обвисценя Явного комуналного подприємства „Рускомˮ гражданом Руского Керестура, же вода зоз построєня пречисцовача води хторе ше находзи у „Рускомуˮ нє за хаснованє, пондзелок 13. юлия зоз Заводу за явне здравє зоз Зомбора сцигли резултати хтори указую на микробиолоґийну исправносц тей води. Директор „Рускомуˮ Иґор Фейди, гварел же пременєни чоп, виплокана система и одробени сервис на построєню за пречисцованє води, а потим ище раз одробене вимиванє построєня як и його дезинфекция. Истого дня, вовторок, пущена и вода за хаснованє. Фейди додал же вода у централним водоводу и на шицких пунктох у Руским Керестуре микробиолоґийно була и остала исправна. Ан. М.

8 РУСКЕ СЛОВО

17. ЮЛИЙ 2020.

mesta@ruskeslovo.com

МЕСНА ОРҐAНИЗАЦИЯ ПЕНЗИОНЕРОХ ДЮРДЬОВ

У ДОБРИМ ДРУЖТВЕ ЧАС ШВИДКО ЛЄЦИ Же пензионерски днї нє муша преходзиц дома, у осаменосци, алє у дружтве своїх парнякох, потвердзели и пензионере зоз Месней орґанизациї Дюрдьов, котри вше розположени за бешеду. З ошмихом на твари приповедаю о їх, як гваря, малей фамелиї у тей орґанизациї. У просторийох Месней орґанизациї пензионерох у Дюрдьове каждого пондзелку и штвартку ше сходза пензионере, а зоз приповедку и друженьом пополнюю свойо пензионерски днї. Под час пандемиї, два мешаци орґанизация була заварта, а кажди пензионер бул у своїм доме. Месна орґанизация ма коло шейдзешат активних членох хтори дзечнє приходза дружиц, пре, як гваря, приємну атмосферу, вше мож чуц цо нове у валалє, а хлопи ше картаю и бавя шах. Жени звичайно приповедаю, уваря кафу, а час у добрим дружтве вше швидко прелєци. Влєце, кед красна хвиля, у дворе ше вари смачни єдзеня, цо окремне дожице дюрдьовским пензионером котри уживаю у тей роботи. Раз мешачно орґанизує ше и музику, та и то нагода розвешелїц ше, порозберац, шпивац и танцовац. Тиж так, людзе котри можу и маю дзеку пойсц до природи, одходза на єднодньови вилєти зоз котрих ше длуго бешедує о барз красних упечаткох. Тих дньох друженя випатраю кус иншак, як потераз. Столи у просториї розмесцени так же би нє були блїзко єден при другому, а пензионере ноша защитни маски. Гваря же им тото нє завадза, и нє спера их же би и далєй приходзели дружиц ше, алє кажде водзи рахунку о своїм и цудзим здравю.

– Любим присц ґу пензионером, бо ту шицки приятелє, кажде прилапени и дзечнє прияти. Дружиме ше, ходзиме на екскурзиї, на рижни друженя пензионерох по цалей општини. Медзитим, того року пре познату ситуацию вироятно нє будзе так як потераз, алє ше ми медзи собу дружиме так як мож. Почитуєме мири защити, ношиме маски, шедзиме на достаточней оддалєносци и намагаме ше же би нам тота ситуация зоз вирусом нє погубела розположенє – приповеда член орґанизациї Наталия Саламун. Л. Кх.

У КПД „ДЮРА КИШ” У ШИДЗЕ

УШОРЕЛИ ДВОР РУСКОГО ДОМУ

После утаргованя позарядового стану пре пандемию вируса корона, у КПД „Дюра Киш” у Шидзе отримана схадзка зоз членами Дружтва, на хторей порадзене же би ше отримало роботни акциї и знука ушорело просториї Руского дому, як и цали двор. По словох Златка Манька, предсидателя Дружтва, нєдавно отримана пията по шоре акция у хторей, як и потераз, участвовали и хлопи и жени. Хлопи були задлужени за виношенє векшого шмеца, такволаного „шуту”,

17. ЮЛИЙ 2020.

остаткох од бетону и цегелкох хтори кладли до прикоча. Хлопи ришовали и проблем одцеканя дужджовки, а у планє виляц бетонову дражку по будинок споза Дому хтори ище вше нє закончени. Жени зоз Здруженя женох „Маря”, хторе у рамикох Дружтва, були задлужени за ушоренє и пораєнє нукашньосци будинку, алє кончели и друге. Ушорели стародавни коч опрез будинку, а же би шицко було ище красше, покладли и квеце и на тот способ прикрашели двор. Вл. Дї.

РУСКЕ СЛОВО 9

НАШО МЕСТА ОПШТИНА ВЕРБАС

ПРЕГЛАШЕНА ПОЗАРЯДОВА СИТУАЦИЯ На схадзки Штабу за позарядово ситуациї општини Вербас, отриманей 9. юлия, предложене уводзенє позарядовей ситуациї у цалей општини, и на основи того Дочасови орґан принєсол одлуку о запровадзованю позарядовей ситуациї на териториї цалей вербаскей општини

П

озарядова ситуациї такой ступела на моц, а єй циль ефикаснєйше запровадзованє мирох защити од ширеня вирусу корона. Як сообщене зоз Штабу, у Покраїни найвецей єст инфицированих у южнобачким округу, алє у тим округу и найвецей людзе тестирани на присуство вирусу корона. Нєт локалней самоуправи у Войводини котра нє ма инфицированих, а пропорцийно числу жительох у општини Вербас, число инфицированих нє векше у одношеню на други локални самоуправи. ПАЦИЄНТИ З ЛЄГЧЕЙШУ КЛИНЇЧНУ СЛИКУ ШЕ ЛЇЧА ДОМА

На спомнутей схадзки 9. юлия директор Общого шпиталю Вербас др Милан Попов, сообщел же у тим шпиталю, котри реґионални Ковид центер, змесцени 37 пациєнти, од котрих 29 позитивни на вирус корона. Каждого дня присуство вирусу потвердзене при 13 до 15 нових пациєнтох. Пациєнти зоз стредню, стреднєчежку и чежку клинїчну слику госпитализовани, а гевти зоз лєгчейшу клинїчну слику послани дому на лїченє. Вельки прицисок пациєнтох и у ковид амбуланти у Дому здравя „Велько Влахович”, дзе зазначене зменшане число новоинфицированих, алє мож обчековац же ше тото число звекша. Як сообщене, праве пре тоти причини и преглашена позарядова ситуация. Штаб за позарядово ситуациї ОВ наводзи же здравствени установи маю досц опреми за евентуални прилїв

10 РУСКЕ СЛОВО

векшого числа пациєнтох, алє ше апелує на гражданох же би почитовали препоручени и предписани мири. Позарядова ситуация преглашена на найменєй 14 днї, а општински Штаб будзе провадзиц розвой ситуациї и у складзе зоз тим одлучи о дальших крочайох. ДОПОЛНЄНИ МИРИ ШТАБУ Пре актуалну ситуацию вязану за зоперанє и гашенє епидемиї Ковиду-19 на териториї општини Вербас, Штаб за позарядово ситуациї дополнєл мири котри предходних дньох були принєшени. Так, огранїчена робота по 20 годзин у шицких погосцительних обєктох, як и у обєктох дзе ше пририхтую бависка на щесце и бависка за забаву, ставяльньох, у кафичох, пицерийох, шветочних салох, обєктох дзе ше пририхтує єдзенє (ґрил, фаст фуди, киоски з єдзеньом) и у шицких других подобних погосцительних обєктох на териториї цалей вербаскей општини. Препоручене власнїком же би, у складзе з можлївосцами, роботу окончовали на отвореним простору. Предлужени роботни час по 22 годзин, котри на моци од 11. юлия, а одноши ше лєм на обєкти хтори маю отворени простор (лєтни загради). Оддзелєнє за инспекцийни роботи Општинскей управи Вербас буду надпатрац чи ше применює тоти мири. До дальшого забранєне хаснованє шицких отворених и завартого базена Центра за физкултуру „Драґо Йовович” за потреби гражданох и спортских клубох.

17. ЮЛИЙ 2020.

mesta@ruskeslovo.com

Предшколска установа „Бошко Буха” предлужує з роботу у складзе зоз Препорученями за применьованє общих мирох защити од Ковиду-19 Институту за явне здравє Войводини, а у шицких школох нє будзе екскурзиї, вилєти, забави и други подобни школярски активносци. Директоре подприємствох, явних подприємствох, установох, орґанизацийох и руководителє орґанох локалней самоуправи длужни орґанизовац роботу так же би була обезпечена з дому за хронїчно хорих и других нєе сенциялних занятих, з окремну увагу на родичох чийо дзеци маю до 12 роки, а дзе други родитель заняти и нє у можлївосци є чувац дзецко. ЯКП „Комуналєц” треба же би обезпечел помоцнєну роботу на терену на отримованю явней гиґиєни и комуналного шора. Хованя ознова треба же би були лєм у найузшим кругу фамелиї. Командант Штабу за позарядово ситуациї општини Вербас Милан Ґлушац апеловал на шицких гражданох же би ше притримовали предписаних мирох и препорученьох за борбу процив ширеня вирусу корона, окреме наглашуюци значносц ношеня защитних маскох, гиґиєни рукох и отримованя социялней дистанци.■ О. Русковски 17. ЮЛИЙ 2020.

НОВИ САД – ЗАЩИТА ОД ВИРУСА КОРОНА

У ГОРОДЗЕ ВШЕ ВЕЦЕЙ ХОРИХ Пре податки епидемиолоґийней служби хтори указую звекшанє числа хорих од Ковиду-19 у Новим Садзе, Кризни штаб за позарядово ситуациї Городу Нови Сад 3. юлия принєсол нови мири у защити жительства од того вируса. Од того дня обовязне ношиц маски як и буц на физичней оддалєносци у шицких завартих просторох, дзе забранєне пребуванє вецей як дзешец особох, кед нє мож випочитовац физичну оддалєносц, сообщел городоначалнїк Нового Саду Милош Вучевич на конференциї за медиї. Власнїки погосцительних обєктох треба же би преориєнтовали дїлованє на отворени часци своїх обєктох почитуюци мири защити, а Явне комуналне подприємство „Желєнїдло” муши обезпечиц почитованє тих мирох на городскей плажи Штранд и огранїчиц число нащивительох. Тото ше одноши и на СПЕНС. Нови мири ше муши почитовац и у паркох и терховньох на отвореним, дзе ше муши ношиц маски. Явне транспортне подприємство „Нови Сад” будзе мац обовязку пущац лєм тих путнїкох до городских автобусох, хтори ноша маски. Городоначалнїк Нового Саду Милош Вучевич, даскельо днї познєй-

ше, 9. юлия, мири котри принєшени дополнєл зоз новима же би ше зопарло ширенє Ковиду-19. Найважнєйша мира то скрацованє роботного часу погосцительних обєктох котри одтераз будзе тирвац од 6 до 23 годзин, а на уходох ше будзе мерац горучку шицким госцом. Попри тим, забранєне орґанизоване сходзенє вецей як 50 особох, а у новосадских оводох и тарґовинских центрох буду превжати шицки превентивни мири. А чи ше почитує мири, будзе преверйовац Городска управа за инспекцийни роботи. Як виявел городоначалнїк Вучевич, тоти мири би требали дац резултати у наиходзацих дньох, а то и остатнє пробованє же би ше на териториї городу нє уведло позарядову ситуацию. Спрам епидемиолоґийних податкох, Нови Сад тераз найзагроженши город у Войводини, бо кажди дзень реґистровани од 20 по 30 новозаражени зоз корона вирусом. Други по числу заражених то Вербас. У Новим Садзе, кед писани текст и по податкох хтори були доступни, було 469 реґистровани особи хтори хори од вируса корона. А. П.

Фото: В. Вуячич

Фото: В. Вуячич

Забранєни масовни сходи вецей як 10 особох у завартим просторе, односно 50 особох на отвореним просторе. Забранєна робота терховньох у завартим просторе, а препоручене же би спортски клуби отримовали тренинґи на отвореним.

РУСКЕ СЛОВО 11

ЕКОНОМИЯ ЙОВҐЕН ДУДАШ, ЗАГРАДКАР ЗОЗ КОЦУРА

ОЗБИЛЬНА РОБОТА, ВЕЛЬКИ УКЛА ДАНЯ, А МАЛИ ЗАРОБОК Пише: Оля РУСКОВСКИ

През пластенїки у Дудаша прейду шалата, парадичи, паприґи, огурки, а на полю и други файти паприґи, кромплї, капуста и карфиол – праве мале заградкарске богатство

Ґ

уровню, и у тим ше цеаздовство Йовґена Дудаши. Шицку желєняву ша уж 14 роки пласує на мож купиц и у Дудаша домашнє тарґовище вецей дома, тиж ю мож найсц заградкарски култури. Тот и у маркетох „Любоєпольопривреднїк у тих кравич” у Коцуре, а предайох роками уж познати же ва и на велько за пияци, продукує добру желєняву, гоч сам на пияц нє ходяк у своїх пластенїкох, так и зи бо нє сцигує од рона полю. Од коло 20 гектаботи и числених оборох жеми кельо тераз обравязкох. бя, на коло 3-4 гектарох пе– Барз ше вельо роби, стує заградкарски култури. алє до шицкей роботи У тим периодзе рока, попри уключена и моя фамеземлєдїлских културох колия. Помагаю ми и братри тераз дозреваю, узрети ца, як и братово синове, плоди мож видзиц и у заЙовґен Дудаш ту и нєвести, алє кед градкарстве. Як гвари Йовґен, тих дньох обера ше парадичи, па- даяка векша робота, теди анґажуєм наднїприґу, реже ше капусту, вибера кромплї и, чарки. Роботи єст през цали рок, и як почнєме 10. януара, нє преставаме по 15. дезатераз, шицко добре идзе. – През жиму сом у пластенїкох мал ша- цембер – щиро приповеда Дудаш. лату, по марец, април. Тераз мам парадичи ТЕРАЗ АКТУАЛНИ ПАРАДИЧИ и будзе их до єшенї, а вец ознова придзе шалата. Попри кромпльох котри тиж тераз Кед слово о тераз актуалней и глєданей актуални, продукуєм и вецей файти паприґи – парадичову паприґу, рогову, бабу- желєняви – парадичох, робота коло тей кулру котру уж обераме, а ту и ярня и єшень- тури почина у першей половки януара, кед ска капуста, як и карфиол котри будзе на Йовґен садзи нашенє до ґайбочкох, котри єшень – почина Дудаш приповедку о сво- потим кладзе до пластенїкох же би ше грало и так сам випродукує свою пресаду. їм широким продуковательству. – После 2 мешацох, кельо ше зогрива, кед Як гвари, зоз пласманом и предаваньом своїх продуктох нє ма проблеми, понеже вирошнє пресада по 5-6 цм, вец ю кладзем квалитет шицкей желєняви на високим до гумусу. Хаснуєм гумус стерилизовани од

12 РУСКЕ СЛОВО

17. ЮЛИЙ 2020.

ekonomija@ruskeslovo.com

бактерийох, од хоротох и коровча. Окремни гумус ше хаснує за нашенє, окремни за пикиранє, розликую ше и по составу. Так випикирани рошлїнки рошню по 15-20. марец, док нє вирошню коло 20 цм. Теди ше их пресадзує до вельких пластенїкох, до жеми котра пред тим порихтана и нагноєна и дзе поставена фолия – толкує Йовґен. Як гвари, тидзень пред тим як ше пресадзує, виключує ше зогриванє, же би рошлїнка змоцнєла, же би ше нє похорела од того кед нагло прейдзе зоз цеплого до жимного. Дудашово углавним пресадзую концом марца, односно завиши од хвилї. – Шлїдзи поставянє манилох по котрих ше парадичи цагаю, а за опращковйованє квиткох, же би бул векши урожай у пластенїку, хаснуєм донґови. Шицко треба нєпреривно надпатрац, прикармйовац, залївац по потреби. Того року парадичи пожнєли 15 днї, прето же цали април и май були жимни, та зме коло 15. юния почали оберац, а обераме и далєй. На коло 8 ари пластенїку пресадзене коло 2 тисячи рошлїни, од чого ше обчекує урожай коло 7-8 тони. Цена им тераз 90-100 динари – гвари наш собешеднїк. ПРЕД ПАР РОКAMИ ШИЦКО ЛЄПШЕ ФУНКЦИОНОВАЛО По Дудашових словох, гоч шицка робота добре идзе и рошлїни добре напредую, заш лєм його заключенє же, нажаль, у шицким тим нєт такого заробку яки би требал буц. А як гвари, пред пар роками вельо койцо иншак и лєпше функционовало. – Пред, поведзме, 8 роками таки мали ґаздовства, як мойо, доставали нафту и директни даваня по гектаре, на жем були вельо векши субвенциї, 110-120 еври по гектаре. Тераз то зменшане на 25-30 еври по гектаре, та нє маме нїч. Цени шицких польопривредних продуктох спадли, ми нє доставаме помоц котра нам барз значела, углавним шицки пенєжни средства унапрямени на вельких продуковательох. Думам же поента у шицким же би ше погашели мали ґаздовства и же бизме шицки прешли робиц за нїх – щиро визначує Дудаш свойо становиско. БОРБА ЗАГРАДКАРОХ ЗОЗ РИЖНИМА ПОЧЕЖКОСЦАМИ По його думаню, проблем и у цени нашеньох у Сербиї, котри за 30-40 одсто векши як у сушедних державох, а продуковательом нє допущене же би нашенє увезли. – Купуєм гибридни нашеня, за шицку желєняву котру продукуєм. Наприклад, у нас мещок нашеня парадичи кошта 100 еври, а у других жемох 60 еври. Така ситуация и зоз прикарму за рошлїни, гумусом, нафту, аж и субвенциї котри доставаю од своїх державох вельо векши як у нас. Наприклад, у Албаниї, Македониї, Турскей, Грече скей польопривреднїки у вельо вигоднєйших условийох. Маю менши трошки, нє муша тельо зогривац пластенїки пре цеплу климу, а шму хасновац и пестициди, гербициди и фунґициди котри у нас забранєни, прето же ше находза на лїстини ЕУ як нєздрави. И вец таку желєняву наша держава увеже и людзе купую, гоч є затрованша, алє є туньша. И то нїкому нє бриґа. А ми вец мушиме спущовац цену же бизме могли предац, гоч нашо продукти нє пирскани, нє третирани з тима отровами и крашнє узрели на слунку – визначує Дудаш. 17. ЮЛИЙ 2020.

Пре шицко тото, додава вон, кед ше зрахує на концу – роби ше од рана до вечара, вельо ше уклада, нєпреривно ше фахово усовершує, провадзи други искуства, як и совити фаховцох, сучасни досцигнуца, а заробок на концу мали. Та мож повесц же велька борба заградкарох зоз шицкима почежкосцами. – Хвиля тераз кус прави проблем. Жима була цепла, шицки инсекти, паразити, бактериї, шицко прежило, и чкодлївци нападаю нашо култури, зявюю ше вецей хороти, та мушиме пирскац. Уж дас 15-20 днї нєт дижджу, моїм културом хиби вода, мушиме их залївац. То значи же ше звекшую трошки, потроши ше вецей нафти, а з тим ше зменша заробок. Як гвари Йовґен, нєзадовольни є и з тим же субвенциї котри достаню продукователє часто пожня, осиґуранє кед треба же би було виплацене пре даяку нєпогоду тиж пожнї, а польопривреднїки свойо обовязки муша на час вимирйовац. – Алє, на концу, мож робиц, лєбо нє робиц, инше нєт. И нє мож повесц же вообще нєт заробку. Алє, кед пойдзе шицко по плану, з оглядом кельо ше вельо роби, мали заробок. Кед ци ше случайно трафи даяка нєпогода, нападню ци култури инсекти, хороти, лєбо дацо, вец ши препаднул – щиро закончує приповедку заградкар зоз Коцура, Йовґен Дудаш. ■

РУСКЕ СЛОВО 13

ЕКОНОМИЯ ПРЕД НАМИ ЗНАЧНА АҐРОТЕХНЇЧНА МИРА

УГОРЕНЄ ЗЛЄПША КВАЛИТЕТ ЖЕМИ И УРОЖАЙ Нашо подруче дзе жиєме богате зоз плодну жему и треба ше ґу нєй одвичательно справовац и чувац ю за ґенерациї котри приходза. Же би нам до конца дала тото цо ми од нєй обчекуєме, мушиме ше ґу нєй так и справовац и обрабяц ю, так же би було добре и за ню, и за нас

Ж

иєме у швеце швидкого розвою технолоґиї у шицких секторох, та так и у польопривреди. Намагаюци ше мац цо векши профит продукователє сцу зменшац укладаня, та прескакую дзепоєдни аґротехнїчни мири. Єден з проблемох котри ше зявюю кед отримованє плодносци жеми у питаню то нєприменьованє одвитуюцей аґротехнїки. Єдна з барз значних аґротехнїчних мирох то угоренє сцернянки, котра барз хасновита и длугорочно дава добри резултати. – Перши задаток угореня то знїщованє коровча. Продукователь зоз плїтким ораньом, односно угореньом после кошеня жита и ярцу, знїщує коровча котри зишли при концу веґетациї жита и ярцу, або после косидби. А зоз другого боку, провокує ше нашеня коровча котре ше находзи у жеми же би и воно зишло, так же би познєйше, зоз єшеньским ораньом знїщели и тоти коровча котри зиду после угореня. На таки способ лєгчейше и квалитетнєйше ше окончи основни обробок жеми, зоз зменшаним трошеньом енерґиї. Кед єст можлївосци, угоренє треба поробиц такой по кошеню жита або ярцу. То важне прето же под час жатви жем у себе ма одредзене количество води, а то оможлївює квалитетнєйше окончованє тей аґротехнїчней мири. После жатви вода зоз жеми ше барз випарює, орача жем ше суши, а то очежує, або цалком онєможлїює угоренє – гутори дипл. инґ. польопривредней механїзациї Влада Кухар зоз Дюрдьова. ЧУВА ВЛАГУ И ОТРИМУЄ СТРУКТУРУ Друга значна ствар то же ше зоз угореньом чува влагу у жеми. Знаме же тварда поверхносц жеми у нєдостатку влаги швидко попука, дакеди аж глїбоко, а вода вец випарює до атмосфери и жем ше барз висушує. Така висушена жем кед не ма досц дижджу, вєшенї ше барз чежко обрабя и пририхтує за нове шаце. З угореньом на поверхносци жеми правиме мелке пасмо глїни котра заве-

14 РУСКЕ СЛОВО

ра микро и макро дзири и нє допущує же би влага зоз нукашнїх пасмох жеми одходзела до воздуху. Треци задаток угореня то отримованє структури жеми. Нашо поля пре нєадекватни обробок и пре нєдостаточне уношенє гною маю досц подлу структуру. Зоз угореньом и квалитетним жимским ораньом вельо злєпшуєме квалитет жеми и прето вец и векши урожаї. ПАЛЄНЄ СЦЕРНЯНКИ НЄ ДОБРИ ВИБОР – Нажаль, угоренє велї занєдзбали, алє ше опредзелюю за швидши и єдноставнєйши способ знїщованя рошлїнових остаткох, а то палєнє сцернянки и пирсканє зоз тоталнима гербицидами, зоз активну материю Ґлифосав. Палєнє нє добри вибор, бо знїщує структуру поверхового пасма жеми, як и дробни животинї, хторим тота жем животни штредок и хтори за ню барз хасновити. Тиж так, знїщую ше микроорґанизми у поверховим пасму жеми котри маю свою улогу у отримованю єй плодносци. Зоз спальованьом рошлїнових остаткох чловек виволує опасносц од огня, котри ше може швидко розшириц, залапиц вельку поверхносц и направиц чкоди. Дим котри одходзи до атмосфери виволує ґлобалне зогриванє и на таки способ знїщуєме климу на цалей планети. Ґази котри ше ошлєбодзує у атмосфери, виволую опасни пошлїдки за здравє людзох. Ґлифосав (Glifosav) єден з найвекших отровох котри уходзи през рошлїну до єй кореньовей системи и остава у жеми. Рошлїни котри у наиходзацих рокох будземе пестовац на полю хторе третироване зоз тим препаратом, прейґ свойого кореня, врацаю исти до плоду хтори ми вец хаснуєме у поживи – гутори Кухар и визначує же нам, людзом, остава направиц добри вибор у отримованю польох и намагац ше цо менєй заґадзовац животни штредок у котрим жиєме.■ Л. Кухар 17. ЮЛИЙ 2020.

ekonomija@ruskeslovo.com

МИРОСЛАВ ИВАН ЗОЗ ИЛИНЦОХ

ПРОДУКУЄ ОГУРКИ У ШИДЗЕ

Уж даскельо роки на подручу општини Шид єст орґанизована продукция огуркох за єднo нємецке подприємство, а з рока на рок єст вше вецей заинтересованих кооперантох

П

родуковац огурки першираз того року почал и Мирослав Иван зоз Илинцох, хтори под аренду вжал заграду споза Лєтней владическей резиденциї и там засадзел огурки. Вон потераз углавним мал овоци и винїцу, а тераз ше сцел опробовац и у заградкарстве. – Мойо приятелє од скорей продукую огурки у Вашици, и на польопривредней жеми коло драги до Шиду. Задовольни су з продукцию, та сом надумал и сам почац. Под аренду сом вжал заграду и ище у марцу сом почал пририхтовац жем. На поверхносци од коло 15 ари покладли зме 200 слупи.

печена и вода за залїванє. До води ше кладзе и средства за прикармйованє и шицко тото контролую фаховци з нємецкей фирми. Однєдавна сцигнул и перши урожай, наоберало ше перше кабел огуркох, а вец кажди дзень вше вецей. Огурки ше муши оберац кажди дзень, а кед плоди будзе найвецей, у оптималней фази розвою рошлїнох, рахує ше же дньово будзе помедзи 700 и 800 килограми. Мирослав Иван

ДОБРЕ ОБРОБЕНА ЗАГРАДА Мирослав Иван ше намага плантажу отримовац у добрим стану, бо лєм так будзе и доброго урожаю. Тиж добре ушорел и заграду коло плантажи дзе на одредзеней поверхносци пошал сою, а на єдней часци ма желєняву, кромплї, парадичи и други заградкарски рошлїни за потреби своєй фамелиї.

Направели зме грунчки, покладли систему за залїванє капка по капка, намесцели фолиї, розцагли мрежу по хторей ше огурки можу цагац до горе – приповеда Мирослав Иван, хторого зме „одорвали” од обераня плодох. НЄОБХОДНЕ ЗАЛЇВАНЄ Концом мая розсадзени коло 4 500 кореньчки огуркох. Хвиля з початку була пременлїва, нєвигодна и завадзала розсадзеним младим огурком, та ше такой нє прияли шицки. Прето ше мушело подсадзиц коло 300 фалати пресади огуркох. З оглядом на тото же у загради єст студня, обез-

Модел за класованє огуркох

17. ЮЛИЙ 2020.

ОБЕРАЧКА БИ МАЛА ТИРВАЦ ПО 10. СЕПТЕМБЕР Огурки ше после обераня витреса и вец ше их класира. До першей класи иду димензийох 60х20 милиметри и вони найлєпше плацени, 102,20 динари за килограм. До другей класи ше кладзе плоди велькосци 28х90 милиметри и їх одкупна цена 48,20 динари, а до трецей класи иду огурки велькосци 34х120 милиметри и за нїх ше достава найменєй, оносно 14,04 динари. И кед пририхтовал плантажу, а и тераз кед у розмаху оберачки, Мирослав анґажує и наднїчарох, а вшелїяк же му у роботи „права рука” супруга Олґица. Интензивна оберачка и одкуп, по планє, би мала тирвац по 10. септембер. З оглядом же є першираз у такей продукциї до хторей уложел и досц средства, Мирослав нїч нє препущує случайносци. – Продукцию, односно огурки сом осиґурал у єдней нашей хижи за осиґуранє. За тото осиґуранє мам виплациц 26 500 динари и то на концу сезони, значи уж кед продукция будзе закончена и кед будзе заробку. Максимална премия, односно пенєж хтори мож достац кед же ше случи ризик як цо буря, витор и каменєц то 450 000 динари. Наздавам ше же ше таке нє случи, алє лєпше буц осторожни и осиґурац продукцию, гоч ше то на наших просторох нє так часто роби, а треба, бо видзиме яки чкоди ше случую у польопривреди – гвари Иван. А чи ше на концу и зароби, наш собешеднїк оптимиста и наздава ше же кед подцагнє смужку, продукция огуркох му принєше заробок. У идеалних условийох преценює ше же кажди кореньчок треба же би дал коло три килограми плоду. Кед же ше му того року виплаци, нарок заш посадзи огурки, лєм же рахує же вец будзе вельо лєгчейше, бо того року вельо научи о продукциї огуркох, та нарок будзе и вельо вецей знац о тей желєняви.■ Вл. Дїтко

РУСКЕ СЛОВО 15

КУЛТУРА И ПРОСВИТА

НОВИ КНЇЖКИ ЮЛИЯН ТАМАШ „ТРИСКИ З ВЕЛЬКЕЙ ДУШИ”

БОЖИ КИЛАШИ НЄ АРДЗАВЯ (Юлиян Тамаш „Триски з велькей души”, апокрифи з Бачки и дияспори, НВУ „Руске слово”, Нови Сад, 2020.)

З

оз друку вишла кнїжка приповедкох Юлияна Тамаша хтора ноши наслов „Триски з велькей души”, апокрифи з Бачкей и дияспори. Кнїжка ма пейдзешат приповедки хтори писани дзеведзешатих рокох прешлого вику, а дзепоєдна и перших рокох двацец и першого. Уважни читаче Тамашовей литератури такой препознаю же им тоти тексти уж познати, бо их автор обявйовал на вецей заводи, а остатнїраз у роману Дереґля з мрийох, хтори обявени 2010. року. Роздумуюци о тим же як його дїло уплївує на читача, Тамаш преценєл же роман „Дереґля з мрийох” преобсяжни и же би було хасновите поєдинєчни часци обсяжного романа обявиц поєдинєчно. Тамаш нам толкує же „Апокрифи приказую историйни особи хтори звичайни людзе и нє споминаю ше у писаних историйох народу, алє их характери, лєбо судьби, нєзвичайни и поучни же заслужую паметанє. У вязи условено сци характера зоз судьбу, чи уплїв судьби на характер, Ко стельник видзел главну моц Библиї. Тоту тезу мали би потвердзиц и апокрифи пред читачами.” Апокрифи практично дополнюю официйну правду. Вони особне видзенє и дожице подїйох хтори ше случели. Вони, дзекеди, маю и єретичну димензию, алє автор нє раз акцентовал думку нємецкого филозофа Ернста Блоха же єретики найлєпше цо релиґия и церква створели. Єретики – то уметнїки и науковци. Тамаш у своїх приповедкох коментарує дружтвени обставини и подїї, рушаюци од звичайних зявеньох з хторима ше стретнул. Наприклад, у приповедки „Молитва у прериї” на поставене питанє же кед два заяци сцекаю од лїшки хтори прежиє, шлїдзи одвит же тот хтори швидши и витримовнєйши. Алє, нє мала ствар же гевтот хторого лїшка влапела, мал шансу сцекнуц. Така бешеда помедзи двох приятельох, постава шлаґворт за дискусию о актуалних дружтвених питаньох у бувшей Югославиї, у Сербиї, на самим концу двацетого и початку двацец и першого вику. Вец шлїдзи одвит же яку шансу маю Руснаци у тим преламним и нєстабилним чаше. То Тамашов приповедацки поступок. Так, наприклад, кед ше наш писатель нашол 11. септембра 2001. року, у Америки, дзешка на аеодрому О’Гер, нє знаюци за катастрофални подїї у Ню Йорку, цо описане у приповедки „Руснаци у 11. септембру”, вон и його приятель, як статочни Руснаци, перше мали намиру покончиц свою роботу, аж вец ше буду старац о шветовей подїї и проблему хтори ше зявел. На хвильку, як емотивни виход зоз тей ситуациї кед чловек почувствує же є пребарз мали и нїчомни у одношеню на подїю валяня будинкох Шветового тарґовинского центру и Пентаґону, наш автор почув-

16 РУСКЕ СЛОВО

ствує моцну потребу видзиц унука и приноши одлуку врациц ше дому. „Ниа, цо ци Руснаци”, коментарує юнак приповедки, „нашли ше у центру збуваня велькей американскей и шветовей историї, а справую ше спокойно як страцени овци на салашу”. Приповедки у кнїжки ше чита „з разу”, єдна за другу, бо кажда приноши дацо нове, даяку нову „апокрифну” подїю, за хтору бизме нїґда анї нє знали кед би их автор так нє позаписовал. Наш автор, у чаше док война дзеведзешатих рокох прешлого вику дзивеє, глєда можлївосц помогнуц Руснацом з гевтого боку Дунаю. Вон то роби так же ше у Києве стрета з Його Екселенцию Митрополитом києвским и Еґзархом цалей України Филаретом. Кельо тот апел бул ефикасни и хасновити, то чежко вимерац. Тамаш у приповедкох пе стує окремни гумор прейґ хторого виноши глїбоку правду хтора виволує при читачови благи ошмих на твари и єдну файту катарзи. Так наприклад у истей приповедки дзе описує стретнуце зоз митрополитом Филаретом, „Ааа, ви Ко стельниково”, вон зачудовани зоз розкошом у яким жию церковни до стоїнственїки, о чим критично писал свойочасово и Ко стельник, та гвари: „Очиглядно, церковни до стоїнственїки знаю себе звольовац, и на Во стоку и на Заходу. А ти, Тамашу, як и векшина Руснацох, шнїєш о груди зоз бачкей бразди споза хторей ци власни нос найвисша турня.” Тримам же тот специфични гумор у Тамашових прозох заслужує окремну анализу и увагу. Могло би ше написац добру наукову роботу. Приповедки ше случую на просторе Бачкей, Горнїци, Америки и Канади. Вони на свой способ повязую тот „руски” швет. У нїх описани ситуациї и подоби акцентовани зоз тамашовскима поентами хтори виходза зоз їх животох, вицагнути зоз характерних прикметох описаних подобох, цо потвердзує Костельникову тезу же наш характер условює нашу судьбу. Док читаме тоти приповедки, нє можеме ше отаргнуц упечатку же ше тоти подїї случую ту дзешка коло нас. Яґод же нам добре познати тоти подоби, бо то, у ствари, ми! Кнїжка обявена у обновеней едициї „Верхи” у хторей ше обявюю репрезентативни твори живих и покойних руских авторох. У кнїжки обявена и вичерпна био-библиоґрафия автора. Друкованє кнїжки вифинансовала „Войводиналєси” зоз Петроварадину. Кнїжку мож купиц у просторийох „Руского слова” у Новим Садзе и у Руским Керестуре, а мож ю наручиц и прейґ сайту „Руского слова”, як и прейґ наших дописовательох по наших местох. Цена єй 300 динари.■ М. Шанта 17. ЮЛИЙ 2020.

kultura@ruskeslovo.com

ОТРИМАНИ 47. „ПЕТРОВСКИ ДЗВОН”

ЗМОГЛО ШЕ МОЦИ, ТРАДИЦИЯ ПРЕДЛУЖЕНА

Тогорочни, 47. „Петровски дзвон” у Петровцох у Републики Горватскей, пре пандемию вирусa корона, отримани у нєзвичайним и познєйшим термину и з дакус вименєтим змистом. Превжате шицко же би ше патраче и учашнїки очували од здравственей нєбеспеки

С

корейших рокох, „Петровски дзвон” тирвал три днї, пияток, всоботу и внєдзелю. Пиятк ше звичайно валяло Майске древо – Маялос, всоботу отримовани подобово вистави, промоциї кнїжкох и друкованих виданьох Союзу Русинох Републики Горватскей, а потим бул Литературно-музични вечар на хторим наступали писателє и поетове хтори творя по руски. Музичну часц програми виводзело гевто културне дружтво чия ше рочнїца означовала у рамикох „Петровского дзвона”. Внєдзелю дополадня ше отримовала манифестация дзецинскей творчосци Руснацох „Петровски дзвончок”, а пополадню була Централна манифестация култури Руснацох РГ. Вечар бул предвидзени за концерт даєдного репрезентативного руского дружтва, остатнїх рокох векшином з Войводини. Того року, „Петровски дзвон” премесцени за перши можлїви термин у хторим би ше могло сполнїц и витвориц шицки предписаня Горватского заводу за явне здравство у вязи з пандемию. Прето 47. „Петровски дзвон” того року тирвал два днї, пияток и соботу 10. и 11. юлия, а у програми нє було фолклорни наступи, анї „Петровски дзончок”, пре безпечносц дзецох. И други змисти були присподобени ситуациї. Вистава малюнкох Владимира Провчия отримана на отвореним опрез Дома култури. На промоциї виданьох Союзу Русинох Републики Горватскей попри часописох и стаємней периодики – „Нова думка”, „Венчик” и „Думки з Дунаю”, представена кнїжка поезиї Владимира Провчия, „Ошмих наздаваня”. На Литературно-музичним вечаре наступели Любица Гаргай, Агнетка Балатинац, Томислав Кетелеш, Томислав Мишир, Владимир Провчи и Звонимир Барна, а у музичней часци наступела хлопска шпивацка ґрупа КУД-а „Яким Гарди” зоз Петровцох и оркестер КУД-а „Осиф Костелник” з Вуковару, а програму традицийно водзели Любица Гаргай и Агнетка Балатинац. Зазначене останє же, спрам предписаньох о справованю у завартим просторе, кажди патрач достал маску, а на уходзе каждому дезинфиковани руки. Попри того, було огранїчене число присутних и розошати розпорядок шедзеня. На тот способ обезпечена предписана физична дистанца и шицки епидемиолоґийни мири охрани.

КУД Яким Ґовля”, Миклошевци ”

17. ЮЛИЙ 2020.

КУД Яким Гарди”зоз Петровцох того року слави 70-рочнїцу ”

Ютре дзень, положени венци на теметове у Петровцох, а потим у вечарших годзинох отримана Централна манифе стация. Отримана є на отвореним, на Лєтней бини, у амфитеатру за Домом култури. Физична дистанца осиґурана так же на ридше розпоредзени лавки за шедзенє, а каждому патрачови дезинфиковани руки. И виводзаче на бини тримали медзисобну дистанцу. „Петровски дзвон” отворела предсидателька Союзу Русинох РГ, Дубравка Рашлянин и окреме привитала виводзачох и їх сцелосц же би ше и у тих чежких здравствених хвилькох одшмелєли наступиц и предлужиц традицию. Наступели 11 дружтва од хторих 9 руски, єдно бошняцке и єдно горватске. Манифестацию отворела хлопска шпивацка ґрупа домашнього КУД „Яким Гарди” зоз горватску гимну и шветочну писню Руснацох у РГ. Михайло Голик одшпивал свойофайтову гимну фестивалу, шпиванку „Петровски дзвон”, а далєй наступали члени КУД Руснацох Осиєк, женска шпивацка ґрупа КУД „Яким Ґовля” з Миклошевцох, дружтво „Калїна” з Риєки хторе пестує руску и українску писню. Шлїдуюци на шоре були КД Руснацох з Винковцох. Вредзи спомнуц же медзи Винковчанями мож було замерковац барз квалитетни шпивацки гласи хтори би ше вироятно могли пласовац и на смотру жридлового шпиваня. Спред КД „Рушняк” з Риєки як солист наступел Владимир Провчи, а потим и дружтво з Райового Села, и КУД „Осиф Костелник” з Вуковару. Як госци манифестациї наступели дует бошняцкого дружтва „Лїлян” зоз Дреновцох и хлопска шпивацка ґрупа „Баче” зоз горватского КУД-а „Бранимир” зоз Бошнякох. Програму закончела хлопска шпивацка ґрупа КУД-а „Яким Гарди” зоз Петровцох, а конферансу водзела Таня Кренїцки. Манифестация „Петровски дзвон” отримана з финансийну потримовку Совиту за национални меншини Републики Горватскей и општини Боґдановци, а з нагоди 70-рочнїцох КУД-а „Яким Гарди” зоз Петровцох и КУД „Яким Ґовля” з Миклошевцох, як и 90-рочнїцох од народзеня Владимира Костелника и Силвестера Ерделя. Орґанизатор Союз Русинох РГ и КУД-а „Яким Гарди”, а покровитель Совит за национални меншини Републики Горватскей.■ Агнетка Балатинац

РУСКЕ СЛОВО 17

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ТЕРМИНИ РУСКИХ „ЛЄТНИХ” ФЕСТИВАЛОХ ПРЕ ЕПИДЕМИОЛОҐИЙНУ СИТУАЦИЮ ПОД ЗНАКОМ ПИТАНЯ

ОПТИМИЗМУ ЄСТ, АЛЄ БЕЗПЕЧНОСЦ И ЗДРАВЄ НА ПЕРШИМ МЕСЦЕ

Фото: Златко Русковски

Пишу: Вл. ДЇТКО О. РУСКОВСКИ Л. КУХАР

Орґанизаторе фестивалох наздаваю ше найлєпшому и на шицки способи пробую отримац шицки нашо традицийни манифестациї, алє су свидоми одвичательносци хтора идзе з таким подняцом

Д

аскельо нашо репрезентативни фестивали традицийно ше отримує през лєто, а за даєдни хтори мали буц вяри, примушени лєтни термин одредзиц як резервни. Медзитим, з оглядом на нєвигодни розвой ситуациї з епидемию оберацей хороти Ковид-19, їх отримованє ознова под знаком питаня. По фестивалским календаре, перши на шоре би мали буц „Мелодиї Руского двору” у Шидзе. „МЕЛОДИЇ” ЛЄМ НА ОТВОРЕНИМ У КПД „Дюра Киш” у Шидзе планую же би 1. авґуста отримали традицийни фестивал тамбурових оркестрох „Мелодиї Руского двора”, а чи так и будзе, насампредз завиши од обставинох зоз розвойом пандемиї вируса корона. За тогорочни Фестивал плановани и значни вименки, а о чим слово, гварел нам предсидатель КПД „Дюра Киш” Златко Манько, чийо Дружтво орґанизатор Фестивала. –Тогорочни Фестивал би нє бул змагательного характеру, алє оркестри хтори буду наступац виведу вецей композициї, як цо по тоти роки у змагательней часци виводзели по три, и то инструментални и вокално инструментални. Обачлїво же з рока на рок єст вше менєй оркестри хтори наступаю и змагаю ше и прето зме одлучели же би тогорочни Фестивал бул без змаганя – гвари Златко Манько. Як и по терашнї роки, кед хвиля дошлєбодзи, Фестивал би ше отримал на отвореней

18 РУСКЕ СЛОВО

лєтней бини у порти Лєтней владическей резиденциї. Кед будзе подла хвиля, Фестивал би ше спрам терашнїх становискох анї нє отримало, бо би то вимагало отримованє у завартим просторе у сали, а то вец поцагує и проблеми коло запровадзованя епидемиолоґийних мирох охрани. Превентивни мири нєобходни и на отвореним просторе, алє их лєгчейше запровадзиц як у завартим. Того року би ше пре исту причину одустало и од етно штандох як провадзацей програми хтора ше орґанизує кажди рок. Як провадзаци змист отримало би ше виставу малюнкох. Златко Манько далєй додава же би на бини могло буц найвецей 10 особи, а вкупно 20 учашнїкох, госцох хтори би пришли на Фестивал зоз єдного дружтва. З оглядом же би нє було змаганя, кажди оркестер учашнїк би достал пригодни дарунок. А кед слово о потребних финансийох за отримованє Фестивала, предсидатель КПД „Дюра Киш” нам кратко гварел: –Рахуєме же зоз 200 000 динарами можеме орґанизовац фестивал. Рахуєме на средства зоз нашого Националного совиту и од Покраїни, алє же би пенєж бул уплацени пред отримованьом Фестивала. КОЦУРСКА „ЖАТВА” ОДКАЗАЛА ГОСЦОВАНЯ Ситуация зоз пандемию вирусу корона котра тирва од марца, а тераз ше предлужела, чежко спадла и шицким аматером зоз 17. ЮЛИЙ 2020.

Културно-уметнїцкого дружтва ,,Жатва” з Коцура. Як гварел предсидатель того Дружтва Микола Шанта, под вельким знаком питаня и отримованє манифестациї „Коцурска жатва”, хтора того року мала буц 41. по шоре. – Ми мали амбицию стредком авґуста отримац манифестацию, медзитим, як ше ознова ситуация погоршала, просто нє знаме цо далєй робиц. Кед шицко останє як у тей хвильки, отримац манифестацию будзе нє можлїве. Кед же ше ситуация пременї, вец „Коцурску жатву” отримаме так як годно орґанизовац и з Дружтвами котри ше одволаю на нашу поволанку. По Шантових словох, вон ше наздава же ше нормализує ситуация, лєм ше обава же би нє були пошлїдки и по системи финансованя. – Попри планованя тей велькей манифестациї, нашо Дружтво плановало и госцованє у иножемстве. Мали зме пойсц до Словацкей, прето же зме влонї дочекали госцох зоз тих крайох. А мушим припознац, теди зме ше финансийно витрошели, обчекуюци же того року ми будземе госцовац у Бардейове. Медзитим, тот Фестивал нє будзе отримани, а ми будземе глєдац пренамену средствох – визначел за конєц Шанта спред коцурского КУД ,,Жатва”, додаваюци же пре терашню ситуацию зоз вирусом корона, аматере ше анї нє намагали индзей путовац. ПОЧАЛА ПРИЯВА ДРУЖТВОХ ЗА „НАЙ ШЕ НЄ ЗАБУДЗЕ“

Фотоґрафия зоз архиви

Пре актуални стан у держави зоз епидемию вирусу корона, як цо шицки случованя, фестивали, концерти котри ше маю отримац по конєц рока, нєпознати, так и Фестивал жридлового шпиваня „Най ше нє забудзе” у Дюрдьове, ище вше под знаком питаня. На схадзки Управного одбору Културно-уметнїцкого дружтва „Тарас Шевченко” догварене же ше будзе провадзиц актуалну ситуацию и державни предписаня на основи хторих будзе принєшена конєчна одлука. Кед же Фестивал будзе отримани, орґанизаторе ше буду намагац випочитовац шицки мири защити и охрани здравя учашнїкох и публики. – Тогорочни Фестивал жридлового шпиваня плановани за 22. авґуст, а процедура остава иста як и потераз. Кажде Дружтво пририхтує два шпиванки, єдну акапелу, а другу зоз оркестром. Шпивацки ґрупи буду облєчени до руского народного облєчива. Поволанки до наших Дружтвох уж послани, зоз наздаваньом же Фестивал заш лєм будзе, як и одволаня учашнїкох, а приявиц ше мож по 7. авґуст. Шицки Дружтва буду благочасово обвисцени о отримованю Фестивала и його орґанизациї – гварел предсидатель КУД „Тарас Шевченко” Мирослав Такач.

17. ЮЛИЙ 2020.

Фотоґрафия зоз архиви

kultura@ruskeslovo.com

Домашнї ше назадаваю же годни вигосциц госцох зоз шицких бокох котри дзечнє приходза на Фестивал жридлового шпиваня до Дюрдьова и же ше руска писня того вечара будзе шпивац до рана. „КАРПАТИ” ЧЕКАЮ ЄШЕНЬ У Културно-просвитним дружтве ,,Карпати” у Вербаше, пре позарядову ситуацию котра запровадзена у вербаскей општини и вкупну терашню ситуацию зоз вирусом корона, як гварел предсидатель Дружтва Славко Барановски, даєдни плани кус вименєни, алє нє и подполно застановени. – У тим року чека нас означованє значних ювилейох, а то 30 роки роботи КПД ,,Карпати” и 10 роки отримованя Смотри хорох. Смотра хорох мала буц отримана концом мая, алє пре ситуацию яка була теди, шицкo преложене за єшень. Плануєме концом рока, у октобру лєбо найпознєйше у новембру, направиц єдну малу святочносц и преславиц тоти ювилеї на котрей буду госцовац даскельо хори. Вироятно видаме и кнїжку з нагоди 30-рочнїци Дружтва, кед будземе мац пенєжи, як и цала ситуация. Затераз нє знаме як то шицко точно будзе функционовац, понеже ситуация у нашей општини наисце чежка и озбильна. По його словох, члени Дружтва достали поволанку участвовац на Фестивалу „Мелодиї Руского двору”, у Шидзе котри треба же би бул 1. авґуста. Плановане же би смотра була отримана на отвореним, а Барановски гвари же ше увидзи як то точно будзе. – За 25. авґуст плановане же бизме пошли до Орахова, вєдно зоз ,,Жатву” з Коцура, алє орґанизаторе преценя чи безпечне отримовац манифестацию, чи можлїве притримовац ше шицких предписаних мирох защити, чи нє. Нє поента же бизме ше позберали и после наступу такой сцекали дому. Вшелїяк, треба почитовац и орґанизаторох, алє мерковац и на здравє – бешедує Барановски. Як гвари, приповедал и зоз членами Вивершного одбору вербаского Дружтва, и понеже жирячиско вирусу корона праве у Вербаше, барз нєподзековно дацо робиц у такей ситуациї. – Нїхто ше нє жада викладац ризику, а и треба же би шицки водзели рахунку о своїм, алє и о цудзим здравю. Нє сиґурне же и проби почнєме 1. септембра як зме плановали, алє увидзиме як ше будзе розвивац ситуация. Чи ше оркестер будзе сходзиц и пробовац за наиходзаци манифестациї, охабел сом най ше сам оркестер и його руководительство догваря. Нам остава чекац октобер, новембер, и наздаваме ше же ше терашня ситуация зоз епидемию закончи найлєпше – гварел за конєц Славко Барановски спред вербаского КПД ,,Карпати”.■

РУСКЕ СЛОВО 19

МОЗАЇК КЕД ПЕРШИ ВИБОР – ПОЛЬОПРИВРЕДА

ЖИВОТНУ ДРАГУ ВИДЗА У РОБОТОХ НА ПОЛЮ Вредни и млади польопривреднїки Ивица Няради зоз Руского Керестура, Оливер Гарди зоз Дюрдьова и Иґор Фейса зоз Коцура одмалючка пошвецени роботом на полю, и у тим видза свой будуци живот Пише: Лидия КОСТЕЛНИК

П

ерспективни хлапци, зоз хторима зме бешедовали, жадаю свой живот препровадзиц у природи, на полю ослунковани, з калапом на глави, радуюци ше каждодньовей роботи. Прето им нє ясне прецо оставаю у тим осамени, бо по словох тих вредних младих парастох, ґенерациї цо приходза за нїма менєй заинтересовани за обрабянє жеми и того цо нам природа дава. Ивица Няради зоз Руского Керестура ше зоз польопривреду занїма одкеди пошол до штредней Польопривредней школи у Футоґу, познєйше ше уписал и на Польопривредни факултет у Новим Садзе, а у тей роботи є, як гвари одмалючка. – За мнє польопривреда у першим шоре робота и фах, алє з другого

Ивица Няради

20 РУСКЕ СЛОВО

боку, мнє то и гоби. Млади вше менєй заинтересовани за тоту роботу и таки способ живота, алє єст нас и таких цо зме вибрали тоту драгу. Польопривреда сама ,,глєда” же би ше робело навелько, бо на мало чежко заробиц пре нови машини и технолоґию – гвари Ивица. Оливер Гарди зоз Дюрдьова на польо ходзи тиж одмалючка, а зна и люби робиц шицко. Вон дума же ше у блїзкей будучносци зоз тоту роботу годни занїмац лєм вельки ґаздовства хтори маю своєй жеми, а меншим то будзе лєм додатна дїялносц попри даєдней другей стаємней роботи. – Найволїм орац, дерляц и конскилдoвац, а найменєй копац бостан. Польопривреда за мнє то єдна файта еґзистенциї и кельо-тельо сиґурного финансийного заробку. Думам же барз важне робиц тото цо любиш и я ше прето будзем намагац робиц и обрабяц жем, та гоч ми то будзе и лєм додатна дїялносц – толкує Оливер. За Иґора Фейсу зоз Коцура польопривреда значи живот. Його робота отримовац жем. Нє прави розлику цо люби, а цо нє люби робиц, бо шицко зна. Алє дакус є розчаровани зоз таку политику ценох и паритету, та проґнозує же обстаню лєм вельки ґаздовства. – Кед робиш тото цо любиш, вец єст нагадованя за успих, а буц успишни у нєшкайшим чаше то вельке щесце. Попри роботи на полю, важне польо и обиходзиц же би ше провадзело каждодньово пременки и же би ше на час могло реаґовац

Оливер Гарди

кед же дацо руши по нєпланованей драги – приповеда Иґор.

ЯК ШЕ ЗНАШЛИ У АКТУАЛНЕЙ СИТУАЦИЇ Под час карантина пре пандемию велї польопривреднїки були очкодовани пре огранїчене рушанє. На сайту Министерства польопривреди, лєсарства и водопривреди було обявене упуство за польопривреднїкох за дошлєбодзене рушанє под час полицийного часу. Достате дошлєбодзенє могли вихасновац наведзени дзень у периодзе од 17 до 5 годзин и през викенд, всоботу од 13 до пондзелку до 5 годзин рано. – Под час карантина була сезона кед ше шало и вец пирскало, було дошлєбодзене же би ше трактори нєзавадзано рушали, алє заш лєм нас то гамовало – заключує Ивица. 17. ЮЛИЙ 2020.

mozajik@ruskeslovo.com – Цо ше дотика землєдїлства, док бул карантин нє мали зме нїяки бриґи и шицки роботи зме робели на час. Мали зме писмене дошлєбодзенє за нашо ґаздовство и полиция нас нє рушала. Менши проблем под час карантину було розсадзованє ґереґох, алє и то зме баржей робели фамелийно вецей днї так же и то успишно ришене. Кед ше ярнї роботи поробя як треба, нє таке важне часто обиходзиц поля, алє вшелїяк же кед єст шлєбодного часу треба пойсц и опатриц як рошлїни напредую – гвари Оливер. – Под час карантина зме ше знаходзели хто як знал, скорей зме ставали же бизме сцигли на час, а вецей раз зме и ризиковали. Нїґда ми нє було чежко робиц, без огляду чи полицийни час, чи нє – гвари Иґор.

ЧИ МОЖ НЄШКА ЖИЦ ЗОЗ АҐРАРУ? Польопривреда, як гваря собешеднїки, завиши од хвилї, вше єст чкоди пре сушу, пекоти, каменєц и животинї, алє тиж єст и заробку.

Иґор Фейса

– Мож жиц зоз польопривреди кед ше роби мудро, як сом уж спомнул, новши часи сцу же би ше робело на велько пре рижни причини. Млади менєй сцу робиц тоти роботи, пре можебуц подли искуствия, неґативни становиска и менєй знаня. Нє знаю цо шицко мож робиц и як предац свой продукт. Гоч найздравше єсц орґански продукти 17. ЮЛИЙ 2020.

хтори ше випродукує у загради, вше менєй людзе то робя праве пре розвитосц индустриї и орґанизоване тарґовище – закончує Нярадийов. – Дюрдьов 2017. року потрафела барз велька суша и теди були вельки финансийни утрати. Требало нам скоро два полни родни роки же бизме ше врацели до нормали и предлужели далєй укладац до розвою нашого малого польопривредного ґаздовства. Чловек нєшка може обстац зоз польопривреди, алє муши обрабяц вельо жеми, тримац вельо статку лєбо укладац до векших поверхносцох под овоцами, а за шицко тото потребни барз вельки финансийни средства. Младим барз чежко дойсц до вельких финансийних средствох же би могли уложиц гоч до хторей обласци польопривреди, та думам же насампредз прето и одуставаю – заключує Гардийов. – Чежко нєшка чловек може жиц лєм зоз польопривреди. Прето млади иду дзе мож лєгчейше и вецей заробиц – коментарує Фейсов. Найвекше число младих польопривреднїкох, хтори младши од 35 рокох, ма найвецей амбициї, ентузиязма, волї, жаданя и сцелосци за ученьом. Млади и вредни землєдїлци жадаю потримовку у своєй роботи хтора наисце значи як им, так и другим. Шмело крачаю ґу задуманому цилю и витвореню своїх задумкох. ■

НАШО МАСТЕРАНТИ Мено и презвиско: Яна Еделински Датум народзеня и место одрастаня: 05. 05. 1994, Руски Керестур Здобути ступень, напрям, обласц: Мастер психолоґ, Индустрийно-орґанизацийна психолоґия (дїловна психолоґия), (Индустријско-организациона психологија (пословна психологија) Тема мастер роботи и датум мастерованя: ,,Оглашованє на Фейсбуку – релациї помедзи иновативносци, форми оглашки и анґажованя” („Оглашавање на Фејсбуку – релације између иновативности, форме огласа и ангажовања”) Датум мастерованя: 2. децембер 2019. рок Основни студиї: Факултет за правни и дїловни студиї „др Лазар Вркатич”, Унион Штредня школа: Стредня музична школа ,,Исидор Баїч”, Нови Сад Роботне место: Сотруднїк за людски ресурси Язики: Руски, сербски, анґлийски Интересованя и гобиї: Маркетинґ, шпиванє Контакт (i-mail адреса, кед сце): jana.edelinski@gmail.com Плани за будучносц: Усовершовац ше у обласци людских ресурсох у IT сектору – едукациї зоз обласци REBT-a и ученє основи програмованя и QA-a.

РУСКЕ СЛОВО 21

ШМИХ ВШЕ ЗДРАВИ!

ЗОЗ ШИЦКИХ БОКОХ

РОК XXXL ЮЛИЙ 2020. число 474

КАЛЕМЕҐДАН Пришол селян до Беоґраду та, Число ушорел: же би нє блукал даремно, такой Любо Инґе Дудаш ше опитал милицайцови же дзе ше Калемеґдан находзи. ГЕЙ, ЖЕ БИ НЄ! – Гей, баш ши…, ша то зна каУходзи старши чловек до городского авжди идиот. тобуса, пооглядал ше, та гвари Дюрикови – Знам, праве ше прето тебе и – Модлїм це, нє станул биш? питам, одповед селян. – Гей, же би сом нє, та да ми ви шеднєце на место! ЦИСТЕРНА – Спера полицай вожача циМИЛО МИ стерни и уж дакус нервозно му – Остатнї раз ци ше питам, гвари оцец гвари, штварти раз це опоминам, синови, яки ши то оцени достал на концу чури ци цошка зоз цистерни… рока у школи и кеди их думаш виправиц? – А и я ци штварти раз гуто– Оцец, наисце ми мило же ше ми то рим, то цистерна зоз котру ше питаш тераз и нїґда вецей, закончел син улїчки умива, одповед му вожач. нїяку розгварку.

ДОК МЕ РОЗУМ СЛУЖИ Зопар полицай авто и нє вери сам себе, жена старша од осемдзешат вожи вельо швидше як допущене. – Панї, пребачце, мушим ше вам опитац же прецо так швидко авто гонїце? – Та пущ ме, май розум, мушим швидко гонїц док ище знам дзе сом рушела…

ДАКУС ПОЛИТИЧНИ – Пребачце, я пришол у вязи зоз роботу, гвари чловек службенїкови на шалтеру. – Хтора странка? – Яка странка? – А яка робота?

СТРУЯ Достал Пиротянєц вельки рахунок за струю и такой почал лярмац да и сушеди чую… – Но, видзиш, ту ци тераз, а ти лєм жичай пейґлу сушедом по валалє…

НАЙ БИ ШЕ ЗНАЛО…

ЗАЯЧОК БИ СЦЕЛ ЗНАЦ… Ишол раз так, так починали и давни приповедки, заячок през цми, високи и густи лєс, лєшиско, поправдзе. За бависко нє мал дружтва, брацикове ше розишли на други боки, а сушедох анї нє познал. Та, так, наш мали заячок стретнул мазґу. – Здраво, я заячок Мижо, а хто ти? – Я мазґа, одповедол преходнїк лєбо одповедла

22 РУСКЕ СЛОВО

вона, нє знаме анї сами, алє то анї нє найважнєйше у тей приповедки. – А цо то мазґа, опитал ше Мижо, заячок? – Е, то ци таке як я. Мой тато конь, а мама ми маґарица. Наш Мижо, заячок, злєгнул зоз плєцами и предлужел през густи, цми и нє барз приємни лєс. Вец заш стретнул когошик, так у преход зе. – Здраво, я заячок, а хто ти? – Я овчарски пес, вовчак… – А цо то, зачудовал ше Мижо. – Ша, гвари, знаш я таки створ же ми оцец вовк, а мама обични пес, сучка… Цо знал Мижо, предлужел далєй през густи цепли и влажни лєс дзешка на концу швета, а праве теди наишол на обада, коньску муху… – Здраво, я Мижо, заячок… – Здраво, я коньска муха… Зашмеял ше Мижо и зоз широким ошмихом прегварел лєм: – Можеш думац цо лєм сцеш, алє ме нє спревед зеш, тото цо сцеш повесц про сто нєможлїве, озда знам и я дацо! 17. ЮЛИЙ 2020.

ТАК, ПО КЕРЕСТУРСКИ, А МОЖЕБУЦ И НЄ ЛЄМ…

ВРЕДЗИ СПОМНУЦ Нє починал дзень вше зоз бренканьом мобилного. Та дзе! Дакеди у обисцу медзи найважнєйшима бул Векер. Годзинка, обична, без батерийох, на накруцанє, продукция ИНСА у Земуну, лєбо модернєйша, зоз Трсту даяка. За тих цо таке нє видзели, припомнєм лєм же на хрибце тей годзинки було штири ключи. Перши заганял на точни час, други аларм намесцал (о плехових мисочкох другираз), треци зацаговал, накруцал, фейдер котри бул достаточни за дзень и лєм дакус вецей часу, а зоз штвартим ше накруцало же би могла бренкац… Дабоме же ше знало чия длужносц и обовязка кажди вечар, пред спаньом, накруциц годзинку, та чи лєм за час чи и за бренканє, уж було кому як требало. Було и забуте, алє оцец, обично то бул вон, озда нїґда нє бул виновати. Оцец нє забувал. Нє спомнєм велї збуваня праве лєм прето же их нє знам анї я, алє паметам же сом нєраз видзел додня рано як бегцом дахто од сушедох на автобуску, на Штранґаркову, нацагує якну, капча кошулю лєбо ю лєм запасує… Нє було то анї так часто, алє анї нє по ридко. Сцем спомнуц, лєм же би ше нє забуло, приповедку, правдиву – ище вше ю велї чули з першей руки кед єден од братох… дакус познєйше дому пришол, а на ставанє нє бул баш бизовни. – Яни, гварел власному братови, зобудзиш ме док забренка, можебуц нє учуєм..! Порадзене. Нє було тому анї два годзин кед старши заспал. А вец, на скоро кажди ферталь годзини Янко, младши брат, лєм покивал старшого за плєца и сциха, яґод да то найважнєйше на швеце, припомнул: – Лєм ти шпи, ище нє бренкала…

МЕРТВА ПРИРОДА?

17. ЮЛИЙ 2020.

А БИЦИҐЛА НА ПЛЄЦУ Нє було авта пред каждим обисцом, даґдзе и два, а вонка, лєм же би ше видзело и приповедало, алє бициґлу мало кажде обисце, лєбо хлопску зоз циву, лєбо женску, дзецински теди нє правели. Знало ше так случиц и же бициґлу украдли. Но, нє знали жени же була, а найчастейше, пред карчму опарта, та уж на кого бул шор до дому, ище кед нє барз познал свою, вжал найблїзшу лєбо горню кед були пооперани… Украднуте, нєт цо. Тельо лєм же анї ґазда нє похопел же и кед ше шицки розишли чи з дзеку чи без нєй, єст голєм єдна вишка. Дому пойсц пешо нє чежко, алє як без бициґли, та вец як крадош поцихи до обисца и за упрекосц там анї нє поспали шицки… – Украдли ми бициґлу..! дзе, хто и як требало утвердзиц док швитнє нови дзень, алє и бициґлу поглєдац кед же є даґдзе руцена. А було, нє раз… Вец вишли и замчки за тоту превозку, на ключик лєбо на числа, и єден и други мали предносци и нє. Ключик ше мушело чувац як око у глави, а число, - та лєм го запаметац требало, а як кед олдомаш у Надьордьовей лєбо у другей даєдней потирвал. – Но та так, лєдво же надума ли карчму заврец, кед сушед мой ше лапел за бициґлу. Свою, добре ю познал и бул сиґурни же ше нїхто нє збунєл, нароком лєбо нє, а вец треба ло по дражки цегловей и ґербавей, калдерма була ище горша, про сто дому, алє, купак! – Як одомкнуц замчок… Кед бициґла замикана було видно, а коло пол ноци нє барз… Як одомкнуц кед нє вид зели вистати очи, алє анї розум нє пребарз сиґурно знал числа, лєм три за шором… Мудра то чловекова глава лєм кед сце. Бициґлу на плєцо, та коло мурика и капурох дому зоз ню же би ше дахто ютре нє спердал же ноцова ла праве пред карчму.

РУСКЕ СЛОВО 23

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ СТРЕТНУЦЕ ЗОЗ ЛЕОНУ ЧИЗМАР, ПЕНЗИОНЕРКУ ЗОЗ ШИДУ

ЗАСЛУЖЕНИ ДНЇ ОДПОЧИВКУ Пише: Владимир ДЇТКО

Леона Чизмарова ше на осемнац роки одала и теди з Беркасова пошла жиц до Бикичу. Вєдно зоз супругом Данилом пребродзели велї роки, а уж прешло вецей як пол вика одкеди остала ґдовица з двома синами. Дожила красни роки, и рада була подзелїц з нами єй приповедку

Л

еона Чизмар уж давно у дзевятей децениї живота, а трицец роки прешло як пошла до пензиї, и як престала робиц у дакедишнєй познатей Месней индустриї „Срим”. Гоч прешли телї роки, ище вше добре памета як чежко зарабяла динар, алє и як ше єй удало вивесц своїх синох на животну драгу. Андя Леона народзена у Беркасове у фамелиї Файфрич, а одала ше до Бикичу до фамелиї Чизмарових. Супруг Данил робел на тлачарки и у млїну за кукурицу, а спомнути роботи другим робел услужно. – У єдним парастским обисцу требало вельо робиц, алє то нїч нє було чежко, окреме кед чловек млади и здрави, и кед видзи же живот пред нїм. До Чизмарових сом ше одала 1950. року, два роки познєйше ше народзел син Яким, а 1958. року и син Петро. Шицко то було добре, робело ше и старало о фамелиї. А вец 1962. року супруг нагло умар. Мала сом 30 кед сом остала ґдовица и од теди ше шицко пременєло – памета Леона тоти чежки часи у своїм, теди ище, младим живоце. ОДХОД ДО ВАРОШУ

Зоз синами Якимом и Петром

24 РУСКЕ СЛОВО

После супруговей шмерци ше врацела до Беркасова, свидома же своїм хлапцом будзе мушиц буц и мац и оцец. Достала роботу у Ме-

сней индустриї „Срим” и перши два роки на роботу одходзела з Беркасова до Шиду. А на роботним месце єй нє було лєгко, умивала просториї дзе ше резало швинї. Нєпреривно мала на ногох чижми, вше у води и з воду, же би шицко було поумиване и попораєне так як треба за шлїдуюци дзень. Оцец єй купел хижу у Шидзе, а хижа мала лєм два просториї хтори патрели на драгу. Гвари же єй и тото кус було цалком досц, бо зоз синами мала закрице над главу, а на роботу нє мушела путовац. – Кед зме пришли до Шиду Петро праве почал ходзиц до першей класи основней школи, а Яким до пиятей. У сушедстве була одата моя власна шестра Нада, та ше мойо синове бавели з єй дзивку Веру. Нашо обисце требало далєй добудовац, та сом дзвигала кредити, а з мольбу ше якошик хижу докончело и ушорело за биванє. Синове оставали сами дома вше кед сом одходзела на роботу и, гоч их нє бул хто випровадзиц, були добри хлапци, знали же так муши буц и з нїма нє було бриґи. А кед сом пришла дому з роботи, нє знала сом цо перше. Требало шицко поробиц по обисцу, алє и родичом помогнуц, та сом часто на бициґли одходзела до Беркасова – приповеда Леона. Видзела вона же нє годна длуго витримац на тим чежким роботним ме сце у фирми, та замодлєла руководзацих же би прешла на роботне ме сто дзе ше паковало конзерви. Там робота була вельо лєгчейша, и праве там наша собешеднїца 17. ЮЛИЙ 2020.

ljudze@ruskeslovo.com

робе ла дзешец роки. Вец прешла на роботне ме сто кухарки у кухнї, дзе робела ище єдну децению. Добре памета же ше уж на штири годзин рано починало з пририхтованьом фриштика за роботнїкох. Окрем нєй, ище три кухарки варели у вельких шерпеньох и спочатку мушели и огень розкладац. Кед уж кухня була сучаснєйша и кед ше почало вариц у котлох, робота була вше лєгчейша. Єден кратши час андя Чизмарова паковала сухи колбаси и праве з того роботного ме ста 1989. року пошла до инвалидскей пензиї. Вше була овичательна и вредна на роботи, алє добре памета же раз, по сле єдней бурї и нєпогоди на роботу запожнєла 10 минути. Шеф ю спозорел же най патри же би ше таке вецей нє повторело. ПЕРИОД КЕД ЄСТ ЧАСУ ЗА ШИЦКО З часом ше и Леоново синове Яким и Петро присподобели на живот у Шидзе, позакончовали школи и поженєли ше. Яким закончел за полицая, а Петро бул шлосер. Перше робел у „Имосу”, а вец прешол до Радио Шиду як тонски технїчар. З одходом до пензиї андя Леона ма ла вельо вецей часу за фамелию, бо у обисцу оста ла зоз младшим сином Петром, нєве сту Анку и унуками Владком и Борисом. Шлєбодного часу було и за одход до церкви, покля ю здравє служело. Нєшка дома препровад зує пензионерски днї, з часу на час ше прешейта по парку, а часто одпочива на лавки. Вецей раз ше случи же ше з даским згвари, та ше през бешеду здогадую як то було роками през живот.

Леона Чизмар, стої перша з правого боку

НА ПРАТКОХ У БАБИ КАТИЦИ Ище док була дзивка, андя Леона и єй пайташки у валалє ходзели на пратки. Добре памета же як ше младеж сходзела вечарами, всоботу и внєдзелю, у обисцу баби Катици. Теди Руснацох було вельо вецей як нєшка, сходзели ше и на Кирбайох, а окреме на вельки швета. Подобне було и кед ше одала до Бикичу. Славело ше, свадзбовало, дружело, аж и на забивачкох... ■

На роботним месце медзи колеґами

17. ЮЛИЙ 2020.

РУСКЕ СЛОВО 25

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ 75 РОКИ „РУСКОГО СЛОВА” 1945–2020 (IV)

УШОРЙОВАЦКА КОНЦЕПЦИЯ „РУСКИХ НОВИНОХ” За нєполни осемнац роки виходзеня Руских новинох, новини ше друковало у Новим Садзе, у Дякове и на концу у Руским Керестуре. У тим периодзе, новини нє потримовали анї єдну партию Пише: Дюра ЛАТЯК

П

репатраюци вецей рочнїки „Руских новнох” замерковали зме же на вецей заводи обявйовани написи под насловм „Напрям ,Руских Новнох’”, у котрих ше писало о ушорйовацкей концепциї и поволовало читачох же би Редакциї посилали свойо предкладаня о чим би любели читац у новинох, а тиж и же би поведли и тото зоз чим су нє задовольни. Нашу увагу окреме прицагнул напис о. М. Мудрого (предсидателя РНПД) у чишлє 47 од 22. октобра 1925. року, на першим боку, у котрим вон наводзи же „чує ше ту и там, же ше находза поєдинци, а и цали ґрупи, хтори су нєзадовольни зоз писаньом Руских Новинох, и то прето, же им ше видзи, же новини нагинаю, односно баржей приставаю и браня єден политически правац на роваш (на чкоду) другого”. РЕАҐОВАНЯ НА ПРИГВАРКИ ЧИТАЧОХ

Одвитуюци на таки пригварки, Мудри ище раз наглашує: „Р. Новини су нєпартийски новини. Их напрям, их циль, их проґрам є тот цо и Просвитного дружтва: културно подзвигованє Русинох у Югославиї на темелю християнского и народного духа.” А цо ше дотика самих пригваркох на политични написи, Мудри на нїх одвитовал так: „Же ше нашо новини мушели дараз по своєй новинарскей длужносци (як хроничаре) дотхнуц и такей чинєници и такого собития, цо ше нє пачел даєдному политичарови, то нє наша хиба, бо новини муша написац, цо ше станє у держави и швеце, бо У Ґрчкошколскей улїци иньшак би нє були ноу Новим Садзе була друкарня „Даничич” вини. Поготово муша

26 РУСКЕ СЛОВО

стац новини теди на обрану, кед би дахто вдерел на наш християнски закон, бо су зато утемелєни да нам браня виру и язик. Тото робиц и так писац у новинох, то ище нє значи политику водзиц. Теди политику би водзели, кед би видзвиговали єдну партию над другу, а то нашо новини нїґда нє робели.” А же таки пригварки такого и подобного характера було през вецей роки, потвердзує и напис Дюри Биндаса у чишлє 14 (121) од 8. априла 1927. року, у котрим, медзи иншим, пише: „Єдна мала руска новинка нє могла шицким жаданьом и сподзиваньом видоволїц, бо єдни жадали, да ше миша и политика, а други баж то за зле брали... Були и су и иньши пригварки, котри нє вредно споминац, бо зос самих пригваркох ище нїхто нє мал хасну, а наша народна присловка мудро гутори, же ,пригвариц мож и на шедзаци’!” Визначуюци потедишню програмну ориєнтацию як добру и хасновиту за наш народ, Биндас окреме наглашує: „С тим сцем повесц, же тота наша єдина Р. Новина (бо вецей фели р. новини нє можеме видавац) ма вельку задачу: видоволїц потреби и жаданя шицких наших южних русинох.” Свидоми же то нє лєгка задача и же наиходзаци часи вимагаю и даяки присподобйованя змисту новинох ґу нїм, Биндас напомина же „кажди зна, же ше ище нїхто таки нє народзел, цо би шицким вилагодзел, та так ше стало и з нашу Р. Новину”. Та вец констатує же „ми шицки знаме, же вони каждого и у шицким нє можу видоволїц, алє їх є єдина циль, же би голєм векшину нашого народу видоволєли”. Такого напряму ше „Руски новини” притримовали през цали час свойого виходзеня. Ґаранция за тото бул факт же им на чолє як редакторе вше стали священїки. ПРЕМЕНКА ДРУКАРНЬОХ За друкарню „Даничич” друкованє „Руских новинох” у таким малим тиражу нє була барз профитабилна робота, та ю окончовала теди кед мала на то часу, т. є. кед нє ма17. ЮЛИЙ 2020.

ljudze@ruskeslovo.com

ла у роботи профитабилнєйши публикациї, цо нашим новином нє ґарантовало порядносц у виходзеню. Прето после даскелїх числох друкованє превжала друкарня „Натошевич”, С. Дїсаловича, тиж у Новим Садзе. Ту вони друковани аж по 1930. рок (по 19. децембер), а вец ше новосадска редакция „дочасно” гаши и новини преставаю виходзиц. Одлуку о тим Предсидательство РНПД, як наводзи др Янко Рамач, принєсло „концом 1930. року”. Основна причина преставаня з виходзеньом „Руских новинох”, як наводзи Рамач, „бо ше длуство предплатнїкох дзвигло на коло 40.000 динари, а коло 100 предплатнїки одказали предплату. Редактор новинох Ю. Павич повидомени о тим 9. децембра, а вон мал о тим повидомиц друкарню и компетентни власци. Зоз документох котри достал на чуванє Дюра Варґа, видно и же редактор Юрий Павич нє бул задовольни зоз пенєжним надополнєньом за ушорйованє новинох и поднєс задзекованє на тоту длужносц, а чуло ше и пригварки же вон нєекономично розполага зоз пенєжом, наменєним за финансованє новинох. РНПД формовало и окремну комисию котра випитала редакторово дїлованє и утвердзела же пригварки нє були оправдани. Медзитим, Павич нє одступел од задзекованя. Видаванє новинох предлужене аж од 28. авґуста 1931. року, кед ушорйованє новинох, на предлог владики Дионизия, зверене тедишньому пишкуревскому парохови о. Михайлови Фиракови. Медзитим, понеже одвичательни редактор, як уж спомнуте, по тедишнїм законє мушел бивац у месце дзе ше новини друкую, а друковала их „Бискупийска тискара” у Дякове, формално за одвичательного редактора меновани професор богословиї у Дякове др Матия Петлич, а нєполни три роки познєйше др Франьо Дидович, парох и декан у Дякове. Руски ки-

Будинок у Дякове у хторим друковани нашо новини

рилични букви за друкованє новинох купел сам владика Дионизий. Так то тирвало аж по 1937. рок, кед ше конєчно РНПД-у удало вибудовац одвитуюци будинок, у дворе одкупеней „паньскей карчми у Руским Керестуре за шедзиско РНПД”, и купиц до ньго друкарски машини. А вироятно були прекупени од „Бискупийскей тискари”, медзи котрима и тота на котрей по теди друковани „Руски новини”. Тоту машину у децембру 1936. року у новим будинку склопел тедишнї млади керестурски машински инженєр Юлиян Малацко, котри у рокох после Другей шветовей войни робел у тедишнєй керестурскей ґимназиї як наставнїк математики, а вец ше преселєл до Заґребу, дзе остал жиц по конєц живота. Од початку 1937. року, та аж по конєц свойого виходзеня (6. априла 1941. року) „Руски новини” и шицки други публикациї Руского народного просвитного дружтва друковало ше у його власней друкарнї у Руским Керестуре.■ (Предлужи ше)

ВЛА ДИКА КУПЕЛ БУКВИ Ище кед ше „Руски новини” почало друковац у Дякове, як уж спомнуте, оловни букви зоз нашу азбуку купел за свой власни пенєж тедишнї крижевски владика др Дионизий Няради, бо их „Бискупийска тискара” нє мала. Тоти букви концом 1936. року превежени до новей друкарнї у Руским Керестуре и з нїма ше предлужело публикованє нашого писаного слова.

У дворе „панскей карчми” РНПД мало будинок до хторого ше купело друкарски машини

17. ЮЛИЙ 2020.

РУСКЕ СЛОВО 27

ДУХОВНИ ЖИВОТ БОГОСЛУЖЕНЯ У ПАРОХИЇ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

НЄДЗЕЛЯМИ ЄДНА СЛУЖБА МЕНЄЙ Од кеди утаргнути позарядови стан пре Ковид епиде- хтори ше розликує од гевтого як було дакеди, алє и факт же мию, у парохиї у Руским Керестуре Богослуженя тиж нас єст вше менєй. Я барз потримуєм полдванастову дакус прилагодзени ґу новей ситуациї, остали и надалєй, Службу Божу, бо теди приходза дзеци, млади, и цали фамеалє по новим, вименєним розпорядку, поготов же ше и лиї, та и старши. Тот розпорядок вироятнє же останє, з тим же утриню увидзиме кеди заш предлужиме. Можебуц аж епидемия врацела. Кед слово о каждодньових Службох Божих, их ше док ше коло нас, паноцох, стабилизує ситуация, док придзе служи на 7 и на 19 годзин, а нєдзелями ше случела єдна други капелан, та зме ше годни лєпше орґанизовац. Розпорядок Богослуженьох на швета остал исти як и вименка, а то дополадня место Службох на 8 годзин и на 10 годзин тераз уведзена єдна Служба на 9 годзин, котра пред корону, так же теди Служби Божо на 8, пред тим шпивана зоз кадзеньом такволана Велька. Остала и далєй утриня, на 10 Служба лєм у Водици и там приходза и дзецинска Служба на 11,30 хтору волаю „полдванастова” дзеци з родичами, и вечарша тераз на 19 годзин. Парохия провадзи актуалну и вечарша на 19 годзин. Причини тей епидемиолоґийну ситуацию пременки потолковал парох кереИ ДАЛЄЙ НА ФБ ПРОФИЛУ хторей ше цалком притримує стурски о. Михайло Малацко. зоз защитнима мирами, та – Єдина пременка же маме єдну Под час изолациї и керестурска парохия вирним препоручене ношиц службу менєй дополадня, цо можебуц требало и скорей, поготов тераз кед почала нєдзелями Служби преношиц на своїм маски, а цалком мож почитоФБ профилу (Katedrala Sv Nikolaja). Тота паноцове єден хори, а други ходзи на пракса останє и надалєй, потолковал парох, вац и социялну дистанцу другу парохию, то тото же зме видзе- пре хорих и старих, або тих цо далєко од свойо- понеже церква велька, єст ли же далєй так нє мож. Зробели зме го дому. Указало ше же вше єст вельо шлїдзе- вельо места за шедзенє и на єден компромис же место на 8 и на 10 ня и препатрунки, та то цалком оправдане, а шицких коврушох, так же у церкви нараз з почитованьом годзин, тераз маме єдну Службу на 9 старшим коло технїки най помогню младши. годзин хтора як Велька, цо значи шпиТераз ше каждей нєдзелї преноши з катедра- дистанци можу буц и до 300 вана. Мушиме ше прилагодзовац ґу ли Служба на 9 годзин, а на швето и Служба вирни. М. А. часу и потребом нєшкайшого живота зоз Водици хтора на 10 годзин.

У ГРЕКОКАТОЛЇЦКИХ ЦЕРКВОХ У ВЕРБАСКЕЙ ОПШТИНИ

ОСТОРОЖНО, ПОЧИТУЮЦИ МИРИ ЗАЩИТИ Прешлого тижня на териториї цалей општини Вербас запровадзена позарядовa ситуация вязана за зоперанє и гашенє епидемиї Ковиду19 на териториї вербаскей општини. Апеловане на шицких гражданох же би ше притримовали предписаних мирох и препорученьох за борбу процив корона вирусу. Як гварел парох коцурски о. Владислав Рац, парохиянє грекокатолїцкей церкви Успения Пресвятей Богородици ше предлужели притримовац шицких предписаних мирох защити. – Служби Божо ше отримує поряднє, а шицки вирни котри присуствую на Богослуженьох ноша защитни маски, притримую ше физичней оддалєносци и водза рухунку як о своїм, так и о цудзим здравю. Парох старовербаски о. Алексий Гудак визначел же така ситуация и у грекокатолїцкей церкви Покрова Пресвятей Богородици у Старим Вербаше. – Служби Божо ше отримую узвичаєно як и по тераз. Под час Служби охабиме отворени дзвери же би воздух циркуловал и же би було приємно у церкви. Вирни ноша защитни маски, притрумую ше одстояня, меркуєме на здравє шицких нас.

28 РУСКЕ СЛОВО

У грекокатолїцкей церкви Святого Владимира у Новим Вербаше ше тиж почитує шицки предписани мири, осторожнєйше пре звекшанє числа инфицированих зоз вирусом Ковид-19. – Парохиянє ноша маски, а понеже церква мала, карсцелї поставени и вонка. Пред тим як вирни войду до церкви провадзиц Службу Божу, на уходзе дезинфикую руки, а обуй дезинфикую на шпунджиї намоченей зоз асепсолом. Нє треба ше препущовац страху, алє обовязно почитовац мири – гварел за конєц парох нововербаски о. Иґор Вовк. О. Р. 17. ЮЛИЙ 2020.

duhovni@ruskeslovo.com

У ПАРОХИЇ СВЯТИХ АПОСТОЛОХ ПЕТРА И ПАВЛА У НОВИМ САДЗЕ

ПРЕСЛАВЕНИ КИРБАЙ У грекокатолїцкей церкви Святих апостолох Петра и Павла у Новим Садзе, внєдзелю, 12. юлия, преславени Кирбай. Кирбайску архиєрейску литурґию предводзел епарх кир Георгий Джуджар, а сослужели о. Платон Салак, ЧСВВ, и парох новосадски о. Юлиян Рац. – Славиме наших нєбесних покровительох нашей парохиялней и конкатедралней церкви у Новим Садзе. Позберали зме ше дакус иншак як други раз пре нєзвичайни обставини пандемиї, дакус у меншим чишлє, и жадаме зачерпнуц зоз тей глїбокей студнї мудросци и живота яку наполнєли зоз шведоченьом вири и любови и апостолского служеня святи апостоли Петро и Павло – гварел, медзи иншим, у своєй казанї владика кир Георгий. Новосадски парох о. Юлиян Рац подзековал шицким присутним цо пришли до храму у тих окремних околносцох и першираз у таких обставинох преславиц покровительох св. апостолох Петра и Павла. Тиж подзековал и панови Викторови Коцюбанови на закладаню и помо-

ци новосадскей парохиї, на тим же шицким указал як треба любиц свою Церкву. Владика Георгий Джуджар спред Епархиї святого Миколая, Парохиї святих апостолох Петра и Павла панови Викторови Коцюбанови уручел Грамоту за значне доприношенє розвою церковного живота грекокатолїцкей парохиї у Новим Садзе, а парох о. Юлиян Рац панови Коцюбанови подаровал икону св. апостолох Петра и Павла. На початку Служби споведал о. Платон Салак, а у церкви було обовязне ношиц защитни маски. Вирни ше притримовали физичней дистанци, а на уходзе до церкви ше дезинфиковало руки. Службу могло провадзиц и прейґ Фейсбук боку новосадскей парохиї. В. В.

ГРЕКОКАТОЛЇЦКА ЦЕРКВА РОЖДЕСТВА ПРЕСВЯТЕЙ БОГОРОДИЦИ У ДЮРДЬОВЕ

НА СЛУЖБУ ЗОЗ МАСКУ Служби Божо ше у церкви Рождества Пресвятей Богородици у Дюрдьове порядно отримую по истим розпорядку як и потераз, и почитую ше шицки мири защити од хороти Ковид-19. – Будземе ше притримовац так як предписаня накладаю. Од церковних власцох зме потераз нє достали информациї, а накадзи их достанєме, шицки нашо парохиянє буду обвисцени. Поволуєме шицких наших людзох же би були одвичательни, же би до церкви приходзели з масками на твари и почитовали оддалєносц єдни од других, а на таки способ зачували и свойо, и цудзе здравє – гварел о. Михаил Холошняй. Служби Божо мож провадзиц и прейґ Фейсбук профилу, котри активни, а одтераз парохиянє можу Служби провадзиц на новим церковним профилу – Грекокатолїцке Церковне Общенє – Дюрдьов. На тим месце можу дознац и о шицки актуалносцох хтори вязани за дюрдьовску парохию. Л. Кх. 17. ЮЛИЙ 2020.

РУСКЕ СЛОВО 29

informator@ruskeslovo.com ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 11. юлия у своїм 82. року живота у смутку и болю занавше нас зохабела наша мила мац

МЕЛАНИЯ ДЖУДЖАР народзена Паплацко (1938–2020) з Руского Керестура

МАРИЯ ПАПУҐА (1953–2020) народзена у Ґосподїнцох зоз Канади

Мила нaша мамо, пошла ши на свою остатню драгу после длугей и чежкей хороти. Єй весела подоба и доброта занавше останє у нашим паметаню. Ожалосцени – дзивка Вирка и жец Душко Спочивай у мире Божим!

Милей тети Мелани

МЕЛАНИЯ ДЖУДЖАР (1938–2020) з Руского Керестура

ВЛАДО ПАПУҐА (1936–2020) з Вербасу

Любели зме це, любиме це и будземе це любиц и чувац у найкрасших памяткох Ожалосцени – фамелия Канюх и Янчич Вичная памят! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 16. юлия наполнюю ше два роки як нас занавше зохабел наш мили оцец швекор и дїдо

ЯНКО ЧАПКО (1946–2020) з Руского Керестура

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 24. априла 2011. занавше нас зохабел наш мили оцец, швекор, дїдо и прадїдо

з Дюрдьова

МАКСИМ КИШ

У наших думкох и шерцох останєце занавше и нїґда вас нє забуду син Максим, нєвеста Зорица, унук Владимир, унука Саня зоз фамелию Спочивайце и мире Божим!

30 РУСКЕ СЛОВО

Занавше це чуваме у наших шерцох и красних памяткох. Супруга Веруна, син Владимир и дзивка Весна з фамелиями Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 16. юлия наполнюю ше два чежки роки як ши пошол нєсподзивано одо мнє

ЯНКО ЧАПКО (1946–2020) з Руского Керестура

Час преходзи, а боль и пражнїна оставаю. З любову и почитованьом памятки на тебе чуваю дзивка Ясмина зоз супругом Славком и дзецми Иґором и Иваном Спочивай у мире Божим!

СЕРАФИНА КИШ

Красни памятки на ню буду чувац Рибовичово, Папуґово, Бульчиково, Римарово и Туринсково Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 19. юлия наполнї ше пол рока як нас занавше зохабел наш мили

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ

Дня 13. юлия 2010. року занавше нас зохабела наша мила мац, швекра, баба и прабаба

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ

Твой одход барз болї, а шерцо ше нє загої. Дзекуєм ци за доброту и любов. Нїґда нєзабути у моїх думкох останєш – супруга Анка Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Прешли пейц смутни роки як нас занавше зохабела наша мила

ИРИНА КОЛОШНЯЇ народзена Балїнт (1955–2015) з Нового Саду Твоєй любови и доброти вично ше буду здогадовац супруг Владимир, син Никола и дзивка Наталия зоз мужом Хрвойом Спочивай у мире Божим!

17. ЮЛИЙ 2020.

informator@ruskeslovo.com ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 12. юлия преселєла ше до вичносци наша мила мац и баба

ГЕЛЕНА БУДИНСКИ (1938–2020) з Руского Керестура

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Мойому милому братови и бачикови хтори нас нєсподзивано напущел 10. юлия

МИХАЙЛО РАЦ (1958–2020) з Руского Керестура

Зоз свою дзеку сце нас ошвицовали на тим швеце и вец нєобчековано одлєтли на свойо место медзи гвизди. Пошли сце од нас занавше, алє ваша шветлосц будзе у наших шерцох навики. З любову Вас буду вично паметац син Юлиян, нєвеста Блаженка и унуки Ивона, Тимеа и Корнелиа ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 12. юлия преселєла ше до вичносци наша мила мац и баба

Найкрасши памятки препровадзени зоз нїм занавше буду чувац його брат Юлиян зоз супругу Татяну и дзецми Андреу и Даряном Спочивай умире Божим! ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 12. юлия занавше нас зохабела наша андя

ГЕЛЕНА БУДИНСКИ народзена Еделински з Руского Керестура З любову и почитованьом од тети Арвайовей зоз фамелию, зоз Кули и Катю

ГЕЛЕНА БУДИНСКИ (1938–2020) з Руского Керестура Памятку на ню навики будзе чувац Маря Зазулякова з дзецми Спочивайце у мире Божим!

ГЕЛЕНА БУДИНСКИ (1938–2020) з Руского Керестура Зоз завераньом очних клїпкох зашнїли сце вични сон. У вельким смутку сце нас охабели, алє и потїхи, прето же зме мали таку скромну, упарту и витирвалу мацер. У своїх шерцох Вас навики буду чувац дзивка Геленка, жец Любомир и унукове Педя и Желько ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 12. юлия занавше нас зохабела наша андя

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 15. юлия наполнєли ше 40 жалосни днї як нас занавше зохабела наша мац, швекра, баба и прабаба

ГЕЛЕНА БУДИНСКИ (1938–2020) з Руского Керестура Памятку на ню навики будзе чувац Натала Миколкова зоз супругом Любом и дзецми Сашом и Славком Спочивайце у мире Божим!

МЕЛАНИЯ КОЗАР народзена Дудаш (1946–2020) з Руского Керестура Памятку на ню вично буду чувац – син Борис зоз супругу Ану, унука Тамара зоз супругом Мирославом, унука Александра, як и праунуки Миа и Ена Спочивай у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 15. юлия наполнєли ше 40 жалосни днї як нас занавше зохабела наша мац и баба

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 15. юлия наполнєли ше 40 жалосни днї як нас занавше зохабела наша андя

МЕЛАНИЯ КОЗАР народзена Дудаш (1946–2020) з Руского Керестура Памятку на ню вично будзе чувац дзивка Тат’яна и унук Мижо Спочивай у мире Божим!

МЕЛАНИЯ КОЗАР народзена Дудаш (1946–2020) з Руского Керестура Памятку на ню будзе чувац Михал Козаров зоз супругу Ксению и їх дзецми Спочивай у мире Божим!

17. ЮЛИЙ 2020.

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 5. юлия наполнєл ше смутни рок як нас занавше зохабел наш мили оцец, дїдо и прадїдо

Дня 18. юлия наполнї ше смутни рок як нас занавше зохабела наша мила мац, баба и прабаба

АМАЛА САБАДОШ народзена Киш (1929–2019) з Дюрдьова Памятку на нїх вично чуваю их наймилши Спочивайце у мире Божим! ВЛАДА САБАДОШ (1925–2019)

НА ЗДОГАДОВАНЄ

СЛАВИЦА ИЛИЧ народзена Страценски (6. IX 1948 – 15. VII 2009) Єденац роки смутку, алє зоз краснима памятками на тебе: мац Маґдалена, син Мирослав, супруг Боґдан и шестри Мартицa и Нада зоз фамелиями

РУСКЕ СЛОВО 31

informator@ruskeslovo.com СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 22. юлия наполнї ше пол рока як нас зохабел наш мили супруг, оцец и дїдо

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 20. юлия наполня ше 40 днї як нас занавше охабела у болю и жалосци наша мила супруга, мац, швекра и баба

НАДА САЛОНТАЇ (1964–2020) з Коцура

ЯНКО ТОМА (1951–2020) з Руского Керестура

З любову и почитованьом красни памятки на ньго навики чуваю – супруга Нада, син Роберт и унуки Стефан и Филип Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 22. юлия наполнї ше пол рока як ме занавше зохабел мой мили брат

ЯНКО ТОМА (1951–2020) з Руского Керестура

Красни памятки на ню у своїх шерцох навики буду чувац супруг Любомир, нєвеста Наташа и унукове Славиша и Серґей Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 18. юлия наполня ше штерацец днї як нас зохабел наш мили

ЯНКО КОВАЧ КИЖМИШКОВ (1949–2020)

З любову и почитованьом красни памятки навики на це будзе чувац брат Адам зоз супругу Славицу и дзецми Деяном и Сабрину Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 12. юлия 2020. року наполнєли ше три роки як нас зохабела мила мац, баба и прабаба

Занавше це будземе чувац у наших думкох и веселих памяткох препровадзених з тобу Ожалосцени шестринїци Сенка и Славка з фамелиями Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 18. юлия наполня ше штерацец днї як ши пошол на свою вичну драгу

ЛЮБИЦА ПАП (1939–2017) народзена Колода з Петровцох Ожалосцени: син Ярослав зоз супругу Весну, унуки Даниєл, нєвеста Райна праунуки Лара и Ленка, Денис и нєвеста Дияна и праунук Теодор, унук Давид, Андреа зоз супругом Мирославом и праунуки Йосип, Иван и Илия; дзивка Весна зоз унуку Сандру зоз супругом Нешом и праунуками Стефаном, Невеном и унуком Сашом Остали глїбоки памятки котри будземе чувац и шицку любов котру нам дала и нєсебично ю даровала своїм дзецом, унуком и праунуком. За нїх жила и у нїх ше цешела. Спочивай у мире Божим!

ЯНКО КОВАЧ КИЖМИШКОВ (1949–2020) Зоз любову и почитованьом на твою доброту. Вично ми останєш у красних памяткох хтори будзем чувац у своїм шерцу и молитвох за тебе Ожалосцена твоя нина Планчакова Спочивай у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ На оца, мацер и брата

OGLA[OVANW ВЛАДИМИР КОВАЧ (1924–1975)

АМАЛИЯ КОВАЧ (1925–2007)

ЯНКО КОВАЧ (1949–2020)

Час преходзи, днї, мешаци и роки. Оставаю лєм памятки на живот препровадзени з вами и вельки боль зоз вашим одходом до вичносци Спочивайце у мире Божим! Ваша Натка

32 РУСКЕ СЛОВО

021/6613-697, 066/202-414, роботни дзень од 9-14 годзин e-mail: informator@ruskeslovo.com 17. ЮЛИЙ 2020.

informator@ruskeslovo.com СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 16. юлия наполнєл ше жалосни рок без мойого милого супруга

СПЕЦИЯЛНИ ПОПУСТ „РУСКОГО СЛОВА” НА КОСТЕЛЬНИКОВО ТВОРИ

МИХАЙЛА КОЛБАСА (1954–2019) зоз Футоґу Чежко без тебе, твойого ошмиху и твоєй любови. Занавше це будзем чувац у своїм шерцу. Твоя супруга Златица Най спочива у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 16. юлия наполнєл ше рок як нас занавше зохабел оцец, швекор и дїдо

МИХАЙЛО КОЛБАС (1954–2019) зоз Футоґу Хибиш нам кажди дзень, паметаме Твой мили и щири ошмих и нїжну любов хтору ши нам давал. З любову и почитованьом синове Златко, Зденко и Дарко зоз фамелиями Най спочива у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 16. юлия наполнєл ше рок як нас занавше зохабел

МИХАЙЛО КОЛБАС (1954–2019) зоз Футоґу Занавше останєш у наших шерцох Фамелия Милер

Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду, на основи члена 29. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о принєшеним ришеню же потребне преценьованє вплїву на животни штредок и о одредзованю обсягу и змисту студиї о прецeньованю вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС05, НСУ05, НСЛ05, НСО05 КОВИЛЬ” КОВИЛЬ Ношитель проєкта „Телеком Сербия”, а.д. Таковска 2, Беоґрад поднєсол тому орґану вимогу за одлуґованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС05, НСУ05, НСЛ05, НСО05 КОВИЛЬ” КОВИЛЬ у улїци Дьордя Бешлина бб (споза числа 34), на катастерскей парцели 122 К.О. Ковиль, Город Нови Сад. После запровадзеного поступку, Городска управа за защиту животного штредку дня 30. юния 2020. року принєсла ришенє число VI-501-816/19 же потребне преценьованє вплїву на животни штредок и о одредзованю обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок. Увид до предметного ришеня мож окончиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку, Руменацка 110 а, Нови Сад, роботни днї у чаше од 10 до 15 годзин, на сайту Городскей управи за защиту животного штредку www. environovisad.org.rs. Заинтересована явносц може виявиц жалбу процив того ришеня у чаше од 15 днї од дня його обявйованя у средствох явного информованя, по тим орґану.

МАЛИ ОГЛАШКИ ДИХТОВАНЄ облакох и дзверох. Щици од витру, жими, праху, галайку, праху, инсектох. МОНТИРАМЕ: – РОЛЕТНИ 17. ЮЛИЙ 2020.

– ГАРМОНИКОВО ДЗВЕРИ – ПАНТЛЇКОВО ДЗВЕРИ – МРЕЖИ ОД СУНЬОҐОХ – ВЕНЕЦИЯНЕРИ – ОПРАВКИ 025/5827-710, 060/5088-433

Новинско-видавательна установа „Руске слово” од 1. юлия пейц томи капиталних творох Гавриїла Костельника предава по специялней цени од 2 500 динари. То 900 динари туньше од порядней цени, з оглядом же би тоти луксузни кнїжки коштали 3 400 динари. То свойофайтова заокружена єдна часц комплету Костельникових творох, до котрого уходза кнїжки основоположнїка руского язика и литератури: „Поезия на руским литературним язику”, „Проза на руским литературним язику”, „Поезия на горватским и українским язику”, „Роса и слунко – литературна критика и есеїстика” и пияти том котри нєдавно обявени – „Чловек и швет – филозофия и социолоґия”. По порядней цени перши три томи коштаю по 800 динари, а штварти и пияти том по 500 динари. Тот специялни попуст важи лєм за купованє шицких пейц публикацийох вєдно. У наиходзацих рокох у плану НВУ „Руске слово” обявиц голєм ище пейц томи творох того найзначнєйшого руского интелектуалца. Тиражи потерашнїх видатих кнїжкох огранїчени лєм на помедзи 300 и 500 прикладнїки. Кнїжки по вигодней цени мож купиц у представительствох НВУ „Руске слово” у Новим Садзе у будинку „Дньовнїк” на Булевару ошлєбодзеня 81, на седмим поверху и на телефон 021/6613 697, и у Дописовательстве у Руским Керестуре, будинок дакедишнєй Друкарнї на другим поверху и на телефон 025/703 311 як и у нашей онлайн кнїжкарнї www.knjizkiporuski.com. Б. В.

МАЛИ ОГЛАШКИ ДАВАМ под аренду на вецей роки дацо менєй як гольт жеми у Керестуре, под беґельом, за мостом. Явиц ше на 063/194-89-69. ПРЕДАВАМ шилєжици а маю 8 мешаци, уматичени зоз педиґреами, файти виртемберґ. Телефон: 063/502-445 Ченей. ПРЕДАВАМ хлопски дуничи маю 14-15 мешаци, вицагнута крев на медий висту и q groznicu (кю жиму) файти виртемберґ, уматичени зоз педиґреами, тел: 063/502-445 Ченей. ГЛЄДАМ югаса, може и малженска пара. И квартель и єдзенє обезпечене. Плаца по догварки. Карменє и чуванє овцох. Тел: 063/502-445 Ченей.

РУСКЕ СЛОВО 33

informator@ruskeslovo.com

34 РУСКЕ СЛОВО

17. ЮЛИЙ 2020.

sport@ruskeslovo.com

ПАРАОЛИМПИЄЦ МИЛАН ШОЛАЯ ЗОЗ КОЦУРА

ДОСТАЛ ДАРУНОК ЗОЗ БЕДФОРДУ Дакеди успишни рукометаш, а нєшка параолимпиєц, Милан Шолая зоз Коцура за свой 41. родзени дзень достал дарунок од Парохиї Сербскей православней церкви зоз Бедфорду у Анґлиї – нови инвалидски кочик

М

Фото: www.britic.co.uk

иланови, котри други на швеце, а перши у Европи у статичней апнеи за особи зоз инвалидитетом, дарунок бул уручени у Центру за физкултуру „Драґо Йовович” у Вербаше. Дарунок принєсол православни священїк Радмило Стокич, котри служи у Бедфорду у рамикох Епархиї британско-скандинавскей, а котри бул и орґанизатор „Гуманитарного вечара” дзе назберани донациї за набавянє инвалидского кочика за Милана. – Парох о. Стокич ми жадал обезпечиц спортски кочик же бим ше и далєй могол активно занїмац зоз спортом. Кочик, специялно по моїх мирох, направени у Французкей. Направени є од найквалитетнєйшого материялу, лєгчейши є и стабилнєйши як звичайни, швидко го мож розклопиц и склопиц под час путованя. Цена кочика була 3 600 еври – гварел Милан.

Шолая и парох о. Стокич ше упознали на Косове и Метохиї 1999. року, дзе Милан була активни вояк вєдно зоз пароховим сином Неманьом. У тим чаше, парох за Космет обезпечовал пакети помоци з Гуманитарного фонду Святого Дьордя котри основал у Данскей. ШАМПИОН ЕВРОПИ Коцурски параолимпиєц прешлого року у априлу, на першенстве у Порторожу у Словениї, освоєл титулу европского шампиона у статичней апнеи. По сцигнул нєвироятни резултат од 4 минути и 33 секунди под воду без диханя, а теди ше и першираз опробовал у тей спортскей дисциплини. Пар мешаФото: Приватна архива ци познєйше, у авґусту, у другим кругу медзинародного змаганя у статичней апнеи котре було отримане на отворених базенох Центра за физкултуру у Вербаше, превозишол свой и европски рекорд у апнеи зоз по сцигнутим резултатом од 5 минути и 15 секунди под воду без диханя. Шолая у новим инвалидским кочику почнє ходзиц на тренинґи же би ше цо лєпше пририхтал и одбранєл шампионску титулу на европским першенстве котре би требало буц отримане концом юлия, у Словениї, кед нє будзе даяки пременки пре ситуацию зоз коронавирусом. РАЗ СПОРТИСТА – ВШЕ СПОРТИСТА

ХОРОТА И СПОРТ Слово апнея греческого походзеня, а у прекладзе значи без диханя. То краткотирваце претаргнуце вонкашнього диханя (алє ше отримує нукашнє диханє), лєбо павза у диханю хтора тирва длу жей як 3, а менєй як 10 секунди. Апнеа у спорту подрозумює затримованє диху у води, а длужина нєдиханя и глїбина завиша од вецей факторох – полу, виталного капацитета, тренинґу... На поверхносци апнеа просекового чловека може тирвац од 30 по 90 секунди. Мож ю предлужиц зоз окремнима пририхтованями и може тирвац до 7 минути. Добри спортисти „на дих” ше звичайно чиряю по 25 метери глїбини.

17. ЮЛИЙ 2020.

Дакеди активни рукометаш, ґолман, тринац роки успишно бавел за РК ,,Вербас”, Милан 2014. року дожил транспортне нєще сце у котрим бул чежко покалїчени и остал нєрухоми. По сле операциї похребцини и регабилитациї тренирал руцанє копиї зоз инвалидского кочика и до стал лиценцу за найвисши змаганя, та по стал член параолимпийскей репрезентациї Сербиї. Медзитим, пре вельки напруженя на тренинґох, попукали му шруби фиксатора за похребцину и мушел пре стац занїмац ше зоз атлетику. Поволанку за европске змаганє у апнеи до стал од Бранка Радака зоз Словениї, котри и снователь и предсидатель Медзинародней асоцияциї за гендикепованих мурячох ,,Адриатик”. Вон у Шолайови препознал талант и за тот спорт и бул прешвечени же кед Милан будзе дакус вежбац зазначи барз добри резултати.■ О. Русковски

РУСКЕ СЛОВО 35

СПОРТ КОНЇЦКИ КЛУБ „РУСИН”

ОДЛОЖЕНИ ДРИНҐАЦКИ ОБЕГОВАНЯ Пишу: Андреа МЕДЄШИ Александар ПАЛАНЧАНИН

Фото: Любомир Дудаш

Дринґацки обегованя коньох котри були заплановани за нєдзелю, 12. юлия, одложени пре епидемиолоґийну ситуацию. Як виявел предсидатель Конїцкого Клуба „Русин” Желько Папуґа, безпечносц гражданох и притримованє препоручених мирох на першим месце, а средства котри спонзоре видвоєли за тоту манифестацию буду вихасновани убудуце. У окончованю шицких пририхтуюцих роботох, орґанизатором помогло и ЯКП „Руском”

К

онїцки клуб „Русин” у Руским Керестуре оформени на початку дзеведзешатих рокох прешлого столїтия. Було то своєродне збогаценє фамелиї Спортского дружтва „Русин”. Насампредз прето же конїцки спорт на тих просторох заступени дзекуюци велькей любови, упартосци, а як час указал, и ентузиязму. Клуб ма штерацец членох од хторих, за тераз, дзешец активни члени, односно участвую на змаганьох. Шицки други у Клубу пре вельку любов и почитованє того спорта. Нєактивна часц членох, углавним, анґажована на пририхтованю змаганьох, лєбо помоци коло отримованя Гиподрома „Леї” у Руским Керестуре. СВОЄРОДНЕ ШВЕТО ОДКАЗАНЕ Треба припознац же члени Клуба у велькей мири допомогли же би Руски Керестур бул препознатлїви и як край, валал, у хторим ше ище вше люби и пестує конї, а тиж

36 РУСКЕ СЛОВО

так и же би ше дзень конїцких обегованьох у Руским Керестуре радосно и з нєсцерпеньом чекало як вельке швето. Того року, 12. юлия, тото швето пре хороту од вируса корони, одказане. У историї Клуба то ше можебуц дараз и случело, алє нє пре корону, алє пре даяки други почежкосци, хтори ше насампредз одноша на нєвигодну хвилю, кед дражка на Лейох була под воду од велького дижджу. – Пририхтованя за дзень кед ше требали отримац дринґаци обегованя на наших Лейох зме почали, так повесц, накадзи зме закончели змаганє хторе отримане прешлого року. Змаганя зме потераз можебуц два раз, лєбо три раз одказали одкеди постої Клуб. Нажаль, того року причина одказованя озбильнєйша як потераз. Одкеди зме були зочени зоз проблемом хороти, дзешка у себе сом чувствовал обаванє же зме того року нє годни отримац обегованя. З пременку обставинох на початку лєта, до пред двома тижнями, бул сом оптимистич17. ЮЛИЙ 2020.

sport@ruskeslovo.com

ни, алє тераз бим ше бал од пошлїдкох хтори би настали – гварел Желько Папуґа, предсидатель Конїцкого клуба „Русин”. ВШЕ ВЕЦЕЙ МЛАДИХ ЧЛЕНОХ За нєполни трицец роки кельо Клуб постої, Гиподром „Леї” у Руским Керестуре достал свойо место на карти конїцкого спорту, прецизнєйше, дринґацкого. З початку, кед уж керестурски конїкаре достали одредзену рутину у орґанизованю таких спортских манифестацийох, през рок були отримани и по три змаганя. – Шицки ше цешиме же у Клубу маме вше вецей младих членох. Спомнєм даскелїх, а то: Иґор Надь, Иван Медєши и Иґор Папуґа, мой син. Воженє сулкох и справованє зоз коньми их учи наш найстарши член, бачи Янко Планчак. Тиж так важне надпомнуц же у Клубу маме и три змагательни дринґаци гарла цо указує кельо любови и упартосци маме. Нє треба забуц же таки конї, гарла, драгши як звичайни конї. Єден конї вредзи як лєпши авто! Но, важне и тото же би ше вожач и конь присподобели и научели буц тим. Млади Иван Медєши тельо „заґажел” до того спорта же свойого коня нє тренира у Руским Керстуре, алє дзешка индзей. Шицки нас барз цеша же тот спорт ма перспективи у нашим Руским Керестуре – надпомнул Желько Папуґа. ВЕЛЬКЕ ЧИСЛО ПРИЯВЕНИХ ЗА ЗМАГАНЄ Того року, як надпомнул предсидатель Конїцкого клуба „Русин” плановане отримац шейсц точки, односно обегованя. Медзитим, пре число приявених змагательох, уведзена и седма точка. – Приявели ше 64 змагателє и гарла зоз цалей Войводини. З оглядом на тото же число змагательох по точки огранїчене мушели зме увесц и седму точку. Но, седме обегованє уведзене и прето же змагателє и гарла клсификовани по утвердзених принципох як цо старосц гарла, кельо ма освоєни поени, итд. У тим спорту нє маме лиґу як у фодбалу, лєбо у даєдним другим спорту, алє спрам пла17. ЮЛИЙ 2020.

сману у обегованьох гарло достава одредзене число бодох. Число бодох може буц од нула по 20 тисячи – гварел Желько Папуґа. Як уж спомнуте, шицко за змаганє було порихтане. У спортским жарґону повед зене, чекало ше лєм же би судия означел початок обегованя. – Жаль ми, то єдине цо можем повесц. Шицко було пририхтане, як и вше. Траву на Лейох зме покошели, дражку зме вировнали и порихтали за обегованя, оправели зме и место дзе шедзи судия... У програми були заплановани и забавни бависка за наймладших нащивительох змаганя – надпомнул на концу Желько Папуґа, предсидатель Конїцкого клуба „Русин”. На тот завод мушиме ше помириц зоз нєвигоднима условиями на хтори нє можеме уплївовац. Мушиме буц сцерпезлїви и чекац же би час кед хорота од вируса корона будзе победзена.■

ВАЖНА И ПОМОЦ СПОНЗОРОХ Як и каждого року змаганє дринґацих коньох би нє могло буц отримане кед би нє було помоци од числених спонзорох. – Насампредз дзекуєм нашим валалским спонзором хтори и того року вельо помогли же бизме могли можебуц отримац змаганє. Вельку помоц зме достали и зоз буджету општини Кула. Малу часц зме потрошели за пририхтованє гиподрома, оправянє обєктох за судийох... У каси будземе чувац остаток пенєжу хтори накадзи обставини дошлєбодза вихаснуєме за отримованє обегованьох. Наздавам ше же то будзе у тим року, а кед нє, вец нарок – гварел Желько Папуґа, предсидатель Конїцкого клуба „Русин”.

РУСКЕ СЛОВО 37

ИНТЕРМЕЦО

ХЛАДОК И ГОРУЦИ ТЕПШИ коляре зоз руских оддзелєньох Ґимназиї „Петро Кузмяк” вєдно зоз професорку Ш руского язика и литератури, Люпку Малацко

под час позарядового стану кед наставу провадзели онлайн, мали задаток записац рецепт по руски, меркуюци на правопис, а вец и висликовац тото єдло. Рецепти подзелєни на три ґрупи: єдла хтори рихтаме за фриштик, за полудзенок, и лакотки. Тоти рецепти обявени

и у окремним онлайн виданю Кухарки. Марина Надь дизайновала кухарку „Фриштик”, Сара Планчак „Полудзенок” а Силвия Маґоч „Райски лакотки”. Ґу тей редакциї ше приключела и професорка Тереза Катона так же школяре мали задаток вираховац калорийну вредносц єдзеня. У шїдуюцих числох „Руского слова” на бокох „Хладок и горуци тепши” буду обявени смачни школярски рецепти.

Валентина Новта

Проя зоз колбасу и сиром

Поступок готовеня: Потребне: Витрепац 4 вайца. Потим додац 300 ■ 4 вайца ґрами поджаменого ■ 300 ґрами фета сира сира, єдну децу ■ єдну децу олєю олєю, шолїчку ква■ мала шметанка шней води, шметан■ шолїчка квашней ку и шицко вимиводи шац. До другей мисочки вимишац вєд■ 100 ґрами колбаси но 10 ложки куку■ 10 ложки ричней и 8 ложки кукурицовей муки билей муки, пращок ■ 8 ложки билей муки за печенє и ложичку ■ пращок за печенє солї (кед сир слани, соль нє треба) и 100 ґрами на дробно порезаней колбаси. Шицко зєдинїц и усипац до помасценей тепши. Печиц 20-30 минути на 250 ступнї. Вєдно 3 116 кило-калориї , 97,4 кило-калориї по порциї.

Матеа Джуджар

Чоколадово мафини

Поступок готовеня: Витрепац бильчки, додац цукер, ванелийов цукер, 90 ґрами муки, пращок за печенє, жовчки, розпущену чоколаду и марґарин. Помишац и посипац до фурмочкох за мафини. Печиц. По фалатку 193 килокалориї.

38 РУСКЕ СЛОВО

Состойки: ■ 5 вайца ■150 ґрами марґарину ■ 150 ґрами чоколади ■ 5 ложки цукру ■ ванелийов цукер ■ 90 ґрами муки ■ пращок за печенє 17. ЮЛИЙ 2020.

rusmak.ruske@gmail.com

ХЛАДОК И ГОРУЦИ ТЕПШИ

Пририхтали: Лю. Цвеїч и Т. Салонтаї

Виктория Фаркаш

Лазанї зоз макаронами

Перше ше Состойки: до єдней шер■ 500 ґрами макарони пенї усипе води же би ше ■ 500 ґрами млєтого уварели макамеса рони. До дру■ олєй, соль, попер гей шерпенї ■ сладка млєта паприґа усипац олєй и ■ велька главка цибулї у нїм попра■ 200 ґрами трапист жиц цибулю сира даскельо минути. Додац месо и помали додавац и присмачки док ше месо динстує/пражи. Кед шицко готове, порихта ше тепшу до хторей ше кладзе перше макарони, вец месо и так ше повторює док ше нє наполнї тепша по верх, а вец ше ю положи до релни. Пече ше на 180 ступнї коло 30 минути. На концу ше по верху натре сира (тоти цо любя). Єдло ма 3 098 кило-калориї за 4 особи, а єдна порция ма 774 кило-калориї.

Марина Надь

Орео чизкейк у погаре

Поступок꞉ Витрепац сладку шметанку. До шерпенки у хторей „Абц” сир додац мелки цукер и вимишац. Сир положиц до сладкей шметанки, а вец додац еврокрем и ознова шицко вєдно вимишац. До зомлєтих кексох положиц розпущене масло и млєко и шицко зєдинїц. Шлаґ вимишац зоз 100 милилитрами Состойки: жимного млєка ■ 300 ґрами зомлєти у окремней „орео” кекси шерпенки. До ■ 50 ґрами масла погарох (од 200 ■ 5 вельки ложки млєка милилитри) на ■ 100 милилитри млєка сподок поло■ 200 ґрами „Абц” сира жиц два ложки ■ 3 ложки еврокрему кекси, крем, ■ ложка мелкого цукру ознова кекси, ■ 200 милилитри сладкей крем и на концу шметанки шлаґ. На верх каждого погара мож положиц цалу кексу и по■ єден шлаґ з ванелиї сипац дакус зоз зомлєтим „ореом”. Тото количество достаточне за 5-6 погари. Єдна порция 485,62 кило-калориї. 17. ЮЛИЙ 2020.

РУСКЕ СЛОВО

39

ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ РОК LXXVI ЧИСЛО 29 (3898) НОВИ САД, 17. ЮЛИЙ 2020.

Почитуйме мири зопераня ширеня вирусу Корона. – вше тримайце физичну дистанцу – вше ношце маску так же би закрила нос и уста – ношце рукавици, лєбо дезинфикуйце руки – руки частейше умивайце з мидлом у цеплей води

■МОЗАЇК: ЧИ МЛАДИ НЄШКА МОЖУ ЖИЦ ЗОЗ ПОЛЬОПРИВРЕДИ?

Фотоґрафия: 0682P

Фотоґрафия: 0699P

Даєдни фотоґрафиї обявюємє вецей раз, понеже за нїх дотераз нєт нїяки податки.

Фотоґрафия: 0657P

Фото: Владимир Дїтко

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

н. и д 0 2 50 бок 33

ОГЛЯДНУЦЕ НА ПРЕШЛОСЦ

ИК: ЗА Н Ь Л Е КОСТ КОМПЛЕТ Ц А ЛИ

Будзме одвичательни!

оволуєме читачох новинох „Руске слово” же би помогли препознац особи на старих фотоґрафийох. Пре точне идентификованє особох на сликох, хтори маю окремну музейну вредносц, потребна помоц од ширшей явносци. Шицки фотоґрафиї П настали у дакедишнєй фотоґрафскей роботнї Бруґошових у Руским Керестуре. Кажду фотоґрафию ше подпише зоз одредзену шифру, та кед же препознаце даєдну, лєбо вецей особи на фотоґрафиї, модлїме Вас же бисце явели до Заводу на число телефона 021/548-421, лєбо на мейл: zavod.rusini@gmail.com.

■РОБОТА НА СЛУНКУ