Ruske slovo 28 by Руске слово

ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ РОК LXXIII ЧИСЛО 28 (3741) НОВИ САД, 14. ЮЛИЙ 2017.

Програма Пияток, 14. юлий 20,00 – Святочна програма з нагоди отвераня Руского дома (площа опрез Руского дома и Дома култури)

■ „ЛЄТО ЛЮБОВИ” НА

ФЕСТИВАЛУ „EXIT 2017”

20,30 – Отверанє вистави малюнкох Миколи Буши, з нагоди 100-рочнїци од народзеня (Руски дом)

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

21.00 годзин – Taмбурованє” ” Собота, 15. юлий 17,00 – Придаванє хлєба на площи опрез Руского дома (наступаю дзецински ансамбл КУД Жатва”, КУД Завичайно ” врело”, Мадярска дзецинска ”ґрупа КУД Жатва”, Дзецинска ґрупа КПД Карпати”, ”Вербас) ” 17,30 – програма у физкултурней сали ОШ Братство єдинство” – вистава експо” зоз Етно клуба Одняте од забуца” натох з нагоди 190-рочнїци” од снованя Цеха ремесельнїкох у Коцуре – промоция кнїжки академика Миколи Мушинки зоз Словацкей Од усней по ” НВУ Руске писану литературу” у виданю ” слово” Нови Сад

2017 Фото: Андреа Новак

– представянє етно столох и кнїжки о Активу женох КУД Жатва” ” 20,00 годзин – Фестивалска и ревиялна програма (сала Дома култури) (участвую: Дом култури Руски Керестур, Руски културни центер Нови Сад, КУД Завичайно ” врело” Коцур, КУД Сава Вукосавлєв” ” Змаєво, КУД Тарас Шевченко” Дюрдьов, ” КУД Иван Сенюк” Кула, КУД Карпати” ” Вербас, КУД Петро Кузмяк” Нове ”Орахово, ” КУД Иван Котляревски” Бикич Дол, КУД ” Дюра Киш” Шид и КУД Жатва” Коцур) ” ”

■ СПОРТ НА ВОДИ И У ХЛАДКУ

ОГЛЯДНУЦЕ НА ПРЕШЛОСЦ оволуєме читачох новинох „Руске слово” же би помогли препознац особи на старих фотоґрафийох. Пре точне идентификованє особох на сликох, хтори маю окремну музейну вредносц, потребна помоц од ширшей явносци. Шицки фотоґрафиї нас тали у дакедишнєй фотоґрафскей роботнї Бру ґошових у Руским Ке рес туре. Кажду фотоґрафию ше подпише зоз одредзену шифру, та кед же препознаце даєдну, лєбо вецей особи на фотоґрафиї, модлїме Вас же бисце явели до Заводу на число телефона 021/548-421, лєбо на мейл: zavod.rusini@gmail.com.

ПОМОГНЇЦЕ, РОЗПИТАЙЦЕ ШЕ, ПРЕПОЗНАЙЦЕ! Фотоґрафия: K006b_0190P

ИНТЕРМЕЦО ЦЕНТЕР МЕСТА И НАЗВИ УЛЇЦОХ

ШИД центру Шида доминує будинок Општини Шид збудовани после Другей шветовей войни, потим сучасни будинок пошти з 80-тих рокох прешлого вику. Будинoк дакедишньoго погосцительного подприємства и познатого ресторана Истра”, у прешлосци мал вязи и зоз ”Руснацами, точнєйше зоз нашу грекокатолїцку церкву. После приватизациї ту отворена сучасна предавальня китайскей роби, а вонкашньосц будинку осучаснєна. У центре и красни парк у хторим Сербска православна церква пошвецена преношеню мощох Святого оца Миколая. У нїм ше находза и бисти борцох народноошлєбодительней войни, а медзи нїма и биста Дюри Киша. Єдна улїца у городзе на руским краю ма назву Улїца Дюри Киша. На тим шоре находзи ше грекокатолїцка парохия и найпознатши будинок, Лєтня владическа резиденция. Улїца позната и по парку, хтори роздзелює лїви и прави бок улїци, и хладок правя ґестинї и жимжелєни древка, а поконцу и теметови. У парку ше дакеди аж напасало овци. На початку улїци з лївого боку, дзе у прешлосци були церковни будинки, уж ше роками находзи одпад желєза хтори брудзи випатрунок. Табли з назву улїци нєт анї на єдним боку, анї на лївим, анї на правим, а анї на почаку, анї на концу улїци! Хто нє зоз Шиду, мушел би ше презнац як ше тота улїчка вола.■ Вл. Дїтко

Фото: Владимир Дїтко

Будинoк дакедишньoго ресторана Истра” ”

Улїца Дюри Киша

Лєтня владическа резиденция

2 РУСКЕ СЛОВО

14. ЮЛИЙ 2017.

УВОДНЇК

ЗМИСТ

Пише: Иван САБАДОШ, заменїк одвичательного редактора

■ Тижньовнїк 4–5. Обставини у приватизованих медийох 6–7. Активносци Националного совиту Руснацох

■ Нашо места 9. З Центра за социялну роботу у Шидзе 11. Робота биоскопа „Югославия” у Вербаше

■ Економия 12–13. Проблеми з малинами у Сербиї и Войводини

■ Култура и просвита 14. Упис до штреднєй школи у Руским Керестуре 16. Дюрдьов нащивели студенти з Европи

■ Людзе, роки, живот 20–21. Як (нє) скапал рокенрол (III) 22–23. Наша госцинска – Олеся Кнежевич з Коцура 24–25. Наш госц – Янко Рац Мишков з Канади

■ Руске у швеце 26–27. Горнїца – Закарпатє (II)

■ Духовни живот 28. Кирбай у Новим Садзе

■ Информатор

30–33. Оглашки и In memoriam

■ Спорт 34–35. Юлиян Мученски, ґуґлаш зоз Коцура 36. Осми медзинародни плївацки куп „Бєлица” 2017

■ Интермецо 38–39. Хладок и горуци тепши На насловним боку – Старки Авторка фотоґрафиї – Андреа Новак

ЧАРНЕ НА БИЛЕ През остатнї дзешец роки руски медиї вецей раз були предмет анализох и виглєдованьох хтори, насампредз, реализовали фахово новинарски здруженя и орґанизациї цивилного сектору. Таки виглєдованя, окреме тоти ґрантовани, напредок маю поставену аґенду и премиси з хторих углавним шлїдза обчековани заключеня, и достава ше чарно-била слика. Ґу тому, кед ше з нами занїмаю други, нєт вельо порозуменя за специфичну ситуацию у меншинских медийох. Даскельо роки назад мали зме медийну инициятиву МАК-у хтори виґлєдовал структуру занятих у руских медийох. Мониторинґ програми приватизованих електронских медийох хтори емитую и по руски, а хтори окончела НАР, медзи першима нагодами же ше сами занїмаме зоз своїма медиями на аналитични способ. Чарне на биле, достали зме прегляд ситуациї яка є наисце. Медзитим, подєднак важне же тото виглєдованє нє обдумане видумовац проблеми, анї скривац их, алє их пробовац зрозумиц и предложиц способ як их звладац. Резултати мож похасновац у вецей напрямох. Кед слово о колеґох новинарох, чи им баржей потребна технїчна, чи фахова потримовка. Технїчни и материялни условия, голєм по лоґики капиталу, у першим шоре одвичательносц власнїка – кед сце заробиц, муши и уложиц. Медзитим, у домену фаху, попри едукацийох за продукованє сучасних медийних змистох, випатра же би векши ефект мала обука за писанє медийних проєктох. Меншински програми углавним обставаю дзекуюци пенєжу од наменских конкурсох. Понеже слово о, за нашо обставини, заш лєм шумним пенєжу хтори ше вшелїяк барз зда каждому медию – учашнїку у тарґовищним змаганю, то треба же би була суґестия власнїкови медия. Кед же меншински програми приноша конкурсни пенєж, треба их чувац и до нїх укладац. Арґумент вше може буц условйованє потримовки проєктом тих медийох на явних конкурсох за информованє хтори длужна розписовац кажда локална самоуправа. На концу, и локална самоуправа, на основи резултатох таких виглєдованьох може видзиц чи ше єй пенєж троши наменски, чи нє. Кед нє, треба го дац тому хто го похаснує як ше спада. Иншак, праве у обласци надпатрунку и евалуованя спомнутих конкурсох потераз було найвецей бриґи. Кед же голєм даєдни з числених инициятивох и вимогох же би ше ту направело шора войду до новей Медийней стратегиї и законских предписаньох хтори ше обчекую у медийней сфери, конкретни факти з подобних анализох достаню ище векшу чежину.

* ”РУСКЕ СЛОВО” – гласнїк по руски * Виходзи каждого пиятку * Снователь

Национални совит рускей националней меншини * Видава НВУ ”Руске слово”, Direktorka Нови Сад * Перше число вишло 15. юния 1945. року у Руским Керестуре * MARTICA TAMA[ Адреса: НВУ Руске слово”, Булевар ошлєбодзеня 81/7, 21000 Нови Сад * ” Редакция: заменїк одвичательного редактора Иван Сабадош – редакторе/ки – *** Дюра Винаї, Мирон Горняк-Кухар, Михайло Зазуляк, Александар Glavni odvi~atelqni redaktor Паланчанин, Олена Планчак-Сакач, Славица Фейса, Ясмина Дюранїн; dr BORIS VAR]A новинаре/ки – Мария Афич, Влада Дїтко, Марина Джуджар, Сандра Саламун, Александра Лендєр, Златко Колєсар * Язична редакторка – Блажена Хома-Цветкович * Технїчна редакторка – Люпка Цвеїч; компютерски обробок – Вероника Вуячич, Мария Гудак, Таня Салонтаї * Телефони: 021/6613-697, 021/6624-708, 021/6623-076; 021/6621-433 * Телефакс 021/528-083 * Предплата за цали рок: у жеми 1 500 динари, а у иножемстве 100 евра * Жиро-рахунок Banca Intesa a.d. Beograd 160-923244-82 * Девизни рахунок 160-0050870024999-53 * Рукописи ше нє враца * Друкує Друкарня ” Maxima graf” Пет роварадин * E-mail: ruske.redakcija@gmail.com * Web site: www.ruskeslovo.com * YU ISSN 0350-4603 * COBISS SR-ID 15915778 * Друковани тираж 2 000 *

14. ЮЛИЙ 2017.

РУСКЕ СЛОВО 3

ТИЖНЬОВНЇК ОБСТАВИНИ У ПРИВАТИЗОВАНИХ МЕДИЙОХ

ВЕЦЕЙ ПЕНЄЖУ, МЕНЄЙ МУЗИКИ

рограму на руским язику нєшка маю три приватизовани медиї: Информативно пропаґандни центер Кула, Информативни центер доо Бачка Тополя и Коперникус Радио Телевизия доо Шид. По купо-предайних контрактох, шицки три медийни хижи превжали обовязку обезпечиц континуитет у продукованю медийних змистох од явного интересу, на период од пейц роки. РИЖНИ ТОЛКОВАНЯ ЗАКОНА Проблематичне у тих одредбох тото же анї у Закону о приватизациї, а анї у контрактох нє наглашене чи ше то одноши на квалитативну чи лєм кватнтитавну компоненту програму од явного интересу. Преложене зоз правнїцкого словнїка, а барз важне за нашу заєднїцу, то може значиц же нови власнїк медия обвовязни продуковац минимално исти обсяг програми яку застал на купеним медию, но нїґдзе нє одредзене чи то шме буц лєм музична програма и репризи медийних продуктох. То би ше могло спатриц як затримованє програми, алє лєм квантитативно, виражене у медийних минутох, прето же нови, автентични и ориґинални змисти можу буц, а нє муша буц випродуковани и емитовани. Кед би була обовязна квалитативна компонента – цо значи же ше власни медийни змисти продуковац муша, окрем „сухого” явного интересу у обласци информованя на меншинским язику, то ма и конкретне значенє – же медий и надалєй муши затримац занятих на програми по руски, а кед потребне, анґажовац и нових. Праве прето Новинарска асоцияция Руснацох, зоз потримовку Одобру за информованє Националного совиту Руснацох концом прешлого року поробела квантитативно-квалитативну анализу приватизованих радио станїцох хтори емитую програму на руским язику, а хторей циль бул по одредзених критериюмох спатриц стан у шлїдуюцих обласцох: програма (по обсягу и квалитету змистох), слуханосц тих програмох, заняти осо-

4 РУСКЕ СЛОВО

Фото:В. В.

Пише: Александра ЖИВКОВИЧ БУЧКО

Приватизованє локалних електронских медийох, як єдна з главних вимогох Медийней стратеґиї, закончене 2015. року. Медзи нїма и були и медиї хтори емитовали и програму по руски. У тим процесу загашени локални медий у Вербаше, а три медиї хтори нєшка маю приватного власнїка, кажди на свой способ функционую у нових обставинох

би на продукованю тих змистох и нови власнїки медийох. Анализа указала хтори карики у тим ланцу слабши, и на цо би ше у дальшим периодзе требало фокусовац кед сцеме ефикасне и квалитетне информованє по руски у своїх локалних штредкох. КВАЛИТЕТ И КВАНТИТЕТ У виглєдованю анализовани єден мешац емитованей програми по руски на трох медийох. Вкупно патраци, на радию Кула анализовани 43 годзини програми. Число анализованих годзинох вельке прето же ше на тим медию програма на руским язику емитує кажди роботни дзень, у раншим термину 30 минути, и у пополадньовим годзину. Тиж так и внєдзелю ше емитує годзинова програма, а треба додац же праве у тим периодзе була реализована продукция „Омладински Q радио”, зоз средствох хтори тот медий достал по конкурсу, та и тота програма вошла до анализи. На радию „Реґиї” ше два раз до тижня емитує програма по руски, хтора тирва пол годзини. Медзитим, пред анализованим периодзе, пре нєдостаток финансийних средствох, пракса на тим медию була же ше мешачно емитує два емисиї хтори ше премиєрно виводза, и два репризи. Но, по толкованю занятих тиж пре финансиї, у периодзе хтори бул надпатрани емитована лєм єдна емисия, док други були або музични або репризи. У тим случаю законски рамик випочитовани, но кед у питаню квалитет програми, зазначене опадованє. У Шидзе ше емитую емисиї хтори тирваю 30 минути два раз до тижня, а вкупно анализовани штири годзини и 50 минути програми. Кед у питаню резултати анализи квалитету програми перше цо мож обачиц же би ше поняце „руска програма” могло заменїц зоз назву „руска музика и информованє на руским язику” прето же у тих програмох на шицких трох медийох углавном емитовани лєм висти и музика. 14. ЮЛИЙ 2017.

ТИЖНЬОВНЇК Вшелїяк же барз важне наглашиц и же у питаню локални медиї хтори емитую програму на руским язику, а похвалїц би факт же у векшини анализованих емисийох висти и звити хтори емитовани найбаржей фокусировани праве на локални збуваня, руску заєднїцу, та висти зоз Сербиї хтори уплївую и на жительох локалних самоуправох дзе стационировани медиї чийо змисти анализовани.

приватизациї, же останю без роботи и прето ше приявели на социялну програму. Ми хтори остали на радию мушиме робиц вельо вецей, алє думам же зме нє страцели у квалитети програми – толкує Видич На програми на руским язику заняти два особи, Еуґения Данчо и Весна Данчелович и обидва су у нєвигодним положеню. Весна Данчелович визначела як найвекши проблем финансийни средства, од плацох, односно гонорарох, по основни ЛОКАЛНИ ПРОБЛЕМИ трошки новинарох, як цо одход на терени. – Моя робота пририхтац емисию, значи виберам музику, На радию Кула емитує ше по обсягу найвекша програма по провадзим висти и шицко цо вязане за Руснацох, алє и збуваруски, алє у питаню лєм музика и информативни змисти як цо ня у општини Шид. Велька почежкосц то же нє маме превозку висти. Яким Винаї, хтори там заняти, коментарує же є задово- за одход на терен, нє доставаме драгово трошки. Я наисце нє льни зоз програму хтора ше реамам пенєжи плациц такси же бим лизує, но зочени зоз питаньом же пошла на терен, кед воламе собечи то добра програма на руским шеднїкох на телефон, трошки язику чи то лєм информованє по плациме ми, а нє Радио. Тиж так, руски вон одвитує же би могло без огляду на тото же правиме лєпше емисию лєм раз тижньово муши– Практично, ми емитуєме лєм ме буц вше информовани и приинформованє на руским язику. сутни, а то шицко кошта – потолКед би ше звекшал обсяг програковала Весна Данчелович. ми, сиґурно би ту було места и за Зоз розгваркох зоз директорарижни други файти емисийох, як ми, власнїком и новинарами хтонаприклад явяня на живо, дебати ри заняти на реализованю програи тематски емисиї. Мой роботни ми на руским язику мож сиґурно Просекове одношенє музики час осем годзини, и окрем же розаключиц єдно – шицки маю прои бешедней програми по руски бим на програми на руским язику, блем зоз финансиями. робим и други роботи, з оглядом на тото же ми мала редакция. Спомнути медиї свойочасово купени за драстично розлични Кед би пришло до звекшаня обсягу програми, нє могол бим пенєж: Информативно пропаґандни центер Кула за процивредшицко посцигнуц – гварел Винаї, додаваюци же дзеку за про- носц од 3 500 евра, Информативни центер доо Бачка Тополя за дукованьом тематски емисйох, та и идеї ма. 31 165 евра, а Коперникус Радио Телевизия доо Шид за 531 000 Праве ту наиходзиме на розкрок зоз дзеку и можлївосцами. евра, цо бул национални рекорд кед є приватизовани. По конВласнїк ИПЦ Кула, Радован Ковач, гвари же є у цалком задо- тракту нови власнїки, у периоду од два роки до медийох муша вольни зоз програму. и уложиц средства, а висина укладаньох, менєй – вецей у про– Затераз ше затримаме на тей форми емитованя програми порциї и зоз ценами за хтори су купени, та так власнїк ИПЦ Купо руски, прето же кед бизме звекшали обсяг програми вец би ла ма уложиц 28 000 евра, Информативного центру у Бачкей Тонам требало и вецей средства. А средствох нєт. Доставаме од полї – 30 000, а у Шидзе би требало уложиц аж 100 000 евра. локалней самоуправи, но на покраїнским и локалним уровню Медзитим, кед ше спатра приходи медийох предвидзени вито вельо менєй – потолковал Ковач. ключно за отриманє меншинских програмох, медиї ше опеРадио „Региї” у Бачкей Тополї можеме охрактеризовац як на- раю лєм на прилїв по основи явних конкурсох. За 2016. рок йпроблематичнєйшу по квалитету програми на руским язику, Информативно пропаґандни центер Кула зоз локалней самопупрето же у мешац дньох ємитована лєм єдна емисия хтора тир- прави достал 3,3 милиони динари лєм за програми на меншинвала 30 минути. Директорка Информативни центер доо Бачка Тополя, КорнеПРОЄКТ лиа Милич Наместовски гвари же тот медий ґенерално розпоТекст настал по звиту о резултатох проєкта „Квантилага зоз малим пенєжом. На питанє чи роздумовали же би контав но-квалитативна анализа програми на руским язикуровали на мултикултурални проєкти, вецей меншински реку у приватизованих радио медийох” хтори реализовадакциї вєдно, же би на таки способ финансийно потримали ла Новинарска Асоцияция Руснацох зоз финансийну цалу меншинску програму, Милич Наместовски гвари: потримовку Одбору за информованє Националного со– То би було наисце фино. Медзитим, ми нє маме людство за виту рускей националней заєднїци. реализованє таких проєктох. На медию робя 10 особи хтори стално заняти, а хтори реализую 24 годзинову програму на радию и телевизиї. Шема правена за 20 особи, кельо нас було ских язикох (мадярски, руски, українски и нємецки), док наскорей приватизациї, но друга половка нє мала контракти на приклад Информативни центер доо Бачка Тополя достала нєодредзени час та з нїма нє предлужене сотуднїцтво – потол- штири милиони за реализованє цалей програми и на радию и ковала Корнелиа Милич Наместовски и додала и же маю обе- на телевизиї (як по сербски, мадярски так и по руски и словаццунку од власнїка же придзе до звекшованя числа занятих на ки) и вони тоти средства анї нє роздзельовали на порядну промедию, алє же новинарох чежко пренайсц, бо барз мали плаци. граму и програму на язикох меншинох. Коперникус Радио ТеУ Сриме анализована програма по руски на медию „Копер- левизия доо Шид влонї за програми на язикох националних никус Радио Телевизия доо Шид”. Директор медия Никола Ви- меншинох достал 500. 000 динари. Кед ше спатри шицки тродич гвари же им на реализациї цалей програми медия хиби шки продукциї єдней годзини радийскей програми, з такима людзох, и новинарох и знїмательох. буджетами барз чежко обчековац и квалитет и квантитет, цо би – Кед ше медий приватизовало пошли даскельо барз квали- мушели буц нєрозлучни елементи сполньованя явного интерететни людзе, прецо ми жаль. При людзох постоял страх од су у обласци информованя.■

14. ЮЛИЙ 2017.

РУСКЕ СЛОВО 5

ТИЖНЬОВНЇК КОНСТИТУОВАНИ УПРАВНИ ОДБОР „РУСКОГО СЛОВА”

НАЦИОНАЛНИ СОВИТ

ОДЛУКИ О

РОЗПИСАНИ КОНКУРС ЗА ГЛАВНОГО РЕДАКТОРА Фото: В. В.

На дньовим шоре електронскей схадзки Националного совиту було даванє думаня и предкладанє кандидатох за директора Дома култури Руски Керестур и члена Совиту за медзинационални одношеня Городу Нового Саду. Координация националних совитох делеговала своїх представительох до РЕМ

6 РУСКЕ СЛОВО

ационални совит Руснацох од 7. по 10. юлий отримал електронску схадзку на хторей члени Совиту гласали о даваню думаня за предложеного кандидата за директора Дома култури Руски Керестур, як и о предкладаню за члена Совиту за медзинационални одношеня Городу Нови Сад. У електронским гласаню участвовали 15 з 19 членох Националного совиту. ДОМ КУЛТУРИ Општина Кула, як снователь Дома култури Руски Керестур, на основи законских предписаньох, до Националного совиту Руснацох послала вимогу же би дал свойо думанє о кандидатови за директора Дома култури Йоакимови Рацови, котри ше єдини явел на конкурс за директора и за вибор на тоту функцию достал єдногласну потримовку Управного одбору Дома култури.

Фото: В. В.

Понд зелок, 10. юлия, у про сторийох Новинско-видавательней установи „Руске слово“ у Новим Сад зе отримана перше конститутивна, а потим и порядна схад зка нового Управного одбору тей установи. Нови Управни одбор НВУ „Руске слово” меновал снователь Установи – Национални совит Руснацох на мандат од штири роки, а до його со ставу меновани Мирон Сабадош, хтори и у другим мандату меновани за предсидателя Управного одбору, Александар Мудри, др Янко Рамач, Александар Саванович, Наташа Еделински Миколка и Анамария Ранкович спред Националного совиту, як и Татяна Чулум, Блажена Хома Цветкович и Микола М. Цап спред колективу „Руского слова”. Схад зку зволал и з ню предшедовал предсидатель Управного одбору Мирон Сабадош, а предсидатель Националного совиту Руснацох Славко Рац на конститутивней схад зки новому зволаню Управного одбору пожадал успиху у роботи и на хасен „Рускому слову” и нашей заєднїци. На конститутивней схад зки за заменїка предсидателя УО вибрани профе сор на Оддзелєню за русинистику мср. Александер Мудри, а информацию о роботи предходного Управного одбору поднєсол Мирон Сабадош, котри на його чолє бул и у прешлим зволаню. По сле конститутивней, Управни одбор на порядней схад зки принєсол Одлуку о розписованю Явней оглашки за вибор главного одвичательного редактора новинох „Руске слово”. Конкурс розписани у порядней процедури, понеже мандат терашньому главному одвичательному редакторови виход зи 8. октобра того року, а по Закону, по ступок вибору ма почац найменєй 60 днї скорей од конца мандату. Явна оглашка за вибор главного одвичательного редактора новинох „Руске слово” обявена у тим чишлє новинох „Руске слово, у рубрики Информатор на 33. боку. Управни одбор вибрал и Комисию за отверанє приявох з документацию хтори сцигню на явну поволанку, а предвид зене же вибор главного одвичательного редактора новинох „Руске слово” буд зе на схад зки Управного одбору у авґусту. М. Т.

Члени Националного совиту Руснацох на електронскей схадзки зоз 14 гласами „за” и єдним „стриманим” потримали Раца, односно принєсли Одлуку же Совит „дава позитивну думанє и потримовку Йоакимови Рацови, кандидатови за директора Дома култури Руски Керестур”. Одлука прешлїдзена до Општини, з обчекованьом 14. ЮЛИЙ 2017.

ТИЖНЬОВНЇК РУСНАЦОХ

STANOVISKA

КАНДИДАТОХ же стреду, за кеди заказана схадзка Скупштини општини Кула, Рац будзе и меновани за директора тей установи. На вимогу Комисиї за кадрово, административни и мандатно-имунитетни питаня Скупштини Городу Нови Сад же би Национални совит Руснацох предложел єдного члена до Совиту за медзинационални одношеня Городу, на предлог Подручней канцелариї Националного совиту у Новим Садзе, на електронскей схадзки Совиту вигласане же би то бул Миломир Шайтош. За предлог же би Миломир Шайтош бул предложени за члена Совиту за медзинационални одношеня Городу Нови Сад на електронскей схадзки Националного совиту Руснацох позитивно гласали 15 члени Совиту. КООРДИНАЦИЯ У Беоґрадзе прешлого тижня отримана порядна схадзка Координациї националних совитох националних меншинох у Сербиї, на хторей присуствовали представителє 16 од 21-ого совиту, а у мено Националного совиту Руснацох на схадзки булл предсидатель Вивершного одбору Националного совиту Руснацох Желько Ковач. Схадзка Координациї, з хтору предшедовал єй терашнї предсидатель Єне Гайнал, предсидатель Националного совиту Мадярох у Сербиї, була зволана насампредз

пре даванє двох представительох спред националних меншинох до Совиту Реґулаторного цела за електронски медиї (РЕМ), понеже предкладаня мали буц доручени по 5. юлий. Так, до Совиту РЕМ Координация предложела Драґана Марчела, спред Националного совиту Румунох и Стефана Йовановича, спред Националного совиту Ромох. На схадзки розпатрани и звити зоз дотераз отриманих схадзкох роботних целох Координациї – за информованє, вирски питаня и правобранїтельство, дзе констатоване же су конституовани и почали робиц, як и же Роботному целу за информованє затераз лєм три Совити, медзи нїма и Руснацох, придали информациї о терашнїм стану у информованю на їх язикох. Дзепоєдни роботни цела дополнєти з новима членми, а шлїдуюца схадзка Координациї би мала буц концом авґуста.■ М. Зазуляк 14. ЮЛИЙ 2017.

Пише: Александар САВАНОВИЧ, новинар

НАЙ БУДЗЕ ЕҐЗИТ

Прешол ище єден Еґзит „no sleep” фестивал, Од „нултей“ стреди по пондзелок рано, Петроварадинска твердиня од простору отвореного за шицких, була держава за себе, до хторей мож войсц лєм з особним бар-кодом, и риґорозну контролу на уходзе яку нє применюю анї озбильнєйши держави на швеце. Но, тото „no sleep” важи нє лєм за державянох Еґзиту, алє и за добру часц жительох Петроварадину и Нового Саду прейґ рики. Вше ме интересовало цо шнїє тот хто може заспац и попри музики хтора симултано биє зоз шицких бокох. Верим же вшелїячини. Гоч ми, зоз фамознним персонализованим кодом коло руки, на єден способ маме двойнїсте державянство, нє змогнєме ше богзна як на курсней розлики – валута „ороченей“ держави Еґзит, з хтору єдино мож купиц дацо на Твердинї, нательо моцна же о ценох з тей нагоди, анї нє будзем. На тей горучави нє треба ище раз дзвигац прицисок анї себе, анї другим. Лєм повем тельо же обична вода хтора ше предава на фестивалє муши буц голєм лїковита, кед нє инше, з оглядом яка є драга. Медзитим, приповедку о фестивалскей атмосфери Еґзиту уж роками провадзи приповедка о рики туристох и нащивительох з иножемства. Им то нє драге, а ми домашнї знаме и дзе индзей мож попиц... Тераз би повесц цошка и о програми, односно виводзачох, а то ми уж подєднак компликоване, як и писац о квантней физики. Скоро шицких „гедлайнерох“ мушел сом глєдац по Ґуґлу и Ютюбу, алє то нє найгорше. Кед скоро кажди раз останєце заслупнути же тоти гвизди маю на милиони препатрунки своїх творох, е вец похопице же сце, випатра, вецей нє у материї. Аж и кед рушим од нули, односно нултого дня Еґзиту и концерту „Килерсох“ хтори голєм прави бенд, за розлику од составох хтори маю лєм фронтмена и миксету, а таки вше частейше у главним терминє на Mейну, зводзи ше на єдно. Ок, час ме преґажел, нє провадзим тренди и нє любим тралала бенди, и нїч нє вредзи технїчно одлично одграни концерт, кед ме музика нє дотика. Час припознац – моя и Еґзитова драга давно ше розишли. Емоциї ме руша кед ше здогаднєм безконєчного Нултого Еґзита 2000. року отриманого на новосадским боку. Кажди шлїдуюци бул вше векши, нащивенши, з моцнєйшим лайнапом, драгши. Алє якошик, за нас домашнїх, тота держава хтора настала на Петроварадинскей твердинї вше далєй. И нєшка познам людзох хтори резервую карту, гоч ше ище нє зна анї єдно фестивалске мено. Нє знаю повесц прецо, окрем же у мено старих дньох и дакедишнєй фестивалскей атмосфери у городзе и коло Еґзиту хтора за нас ище єдина остала. Яґод и я, и Еґзит нароснул, лєм же я старши, а вон вше младши. У кратким музичним квизу препознаваня гвиздох тогорочного Еґзиту, мойо дзешецрочне дзивче потрафело у 90 одсто случайох. Я – нїч. Мойо музични афинитети буду сполнєти на даєдних других фестивалох. На щесце, ище єст дзе. Алє, най будзе Еґзит. Гоч постал держава за себе, ище є мой. Становиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово”

РУСКЕ СЛОВО 7

НАШО МЕСТА ПОЛИЦИЯ И ЛОКАЛНА САМОУПРАВА У ШИДЗЕ ПОРУШАЛИ АКЦИЮ БЕЗПЕЧНОСЦИ У ТРАНСПОРТУ

БИЦИҐЛИСТИ ЗАГРОЖЕНА КАТЕҐОРИЯ

Локална самоуправа у Шидзе и Полицийна станїца, порушали акцию за векшу безпечносц у транспорту под назву „Защицме бициґлистох”. З тей нагоди у сали Скупштини општини Шид отримане едукативне преподаванє на тему безпечносци бициґлистох хотре зробела полиция виглєдуюци обставини по питаню безпечносци бициґлистох од 2007. по 2016. рок. Як наглашел Радивой Дабич, помоцнїк командира Полицийней станїци за безпечносц транспорту, основа акциї було идентификовац проблем з хторим ше бициґлисти у транспорту зочую и направиц анализу у периодзе од 10 рокох з акцентом на транспортни нєщесца у хторих учашнїки були праве бициґлисти. У прешлих рокох було случаї дзе бициґлисти смертельно страдали у транспортних нєщесцох, а у першей половки того року, на щесце, нє було транспортни нєщесца дзе погинули бициґлисти. Зоран Вуколич, командир Полицийней станїци гвари же бициґлисти єдна зоз найзагроженших катеґорийох учашнї-

кох у транспорту прето же их вше нє лєгко обачиц, алє и пре рижни потупеня хтори правя у транспорту. Прето Полицийна станїца у наступним периодзе будзе мац окремну увагу на бициґлистох як учашнїкох у транспорту. Акцию у мено локалней самоуправи до хторей уключена општинска Комисия за безпечносц траснспорту, похвалєл Ивица Йович, помоцнїк предсидателя општини виражуюци подзековносц Мисиї ОЕБС у Сербиї хтора потримала

КРИТИЧНИ ЧАС ЗА БИЦИҐЛИСТОХ – У зробеней анализи зме дошли до податка же ше нєщесца случую у перидозе од яри по жиму, значи кед красна хвиля и кед бициґлистох єст вецей. Тиж зме замерковали же ше нєщесца найвецей случую стреду и всоботу и то од 11 по 15 годзин и од 15 по 19 годзин. По населєних местох, найвецей таки нєщесца було у Шидзе, Ердевику, Адашевцох, Беркасове и Вашици. Найзагроженши драги од Товарнїку ґу Ґибарцу, а тиж и од Адашевцох ґу авто-драги – гварел податки Радаивой Да-

акцию и уключела ше зоз дарованьом потребней опреми як цо то жовто–били лайбики за бициґлистох, такволани „мачово очи”, бренчки и едукативни флаєри. Учашнїки едукациї потим нащивели полицийну транспортну патролу у Карадьордьовей улїци хтора застановйовала бициґлистох, поинформовала их кратко о спомнутей акциї и дзелєла им опрему за їх векшу безпечносц. Вл. Дї.

У ШИДЗЕ ОЗНАЧЕНИ ЗНАЧНИ РОЧНЇЦИ НАРОДНООШЛЄБОДИТЕЛЬНЕЙ ВОЙНИ

ЗДОГАДОВАНЄ НА РЕВОЛУЦИЮ Општиснки одбор Союзу борцох народноошлєбодительней войни прешлого тижня отримал шветочну схадзку на хторей означени два значни рочнїци и то 4. юлий, Дзень борца и 7. юлий, Дзень повстаня народох Сербиї. Схадзка почала зоз интонованьом державней гимни „Боже правде” шветочну шпиванку борецкей орґанизациї „По шумама и ґорама” и з минуту цихосци шицким хтори дали животи за знїщованє фашизма и шлєбоду. Йовица Степанич, предсидатель борецкей орґанизациї здогаднул на историйну одлуку о подзвигованю повстаня у Югославиї 1941. року и повстаня у Сербиї, и же ше народи подзвигли вєдно у борби за шлєбоду. Вон наглашел же борецка орґанизация пестує традициї и датуми НОВ. Присутних привитал у мено локалней самоуправи Велимир Ранисавлєвич, предсидатель Скупштини општини Шид, хтори вєдно з Митом Аврамовим, членом Општинскей ради, прису-

8 РУСКЕ СЛОВО

ствовал схадзки. Вон визначел же велї дали свойо животи за шлєбоду и же и вон особнє зоз фамелиї у хторей вецей ближнї дали животи за шлєбоду. Даскельо привитни слова виповед и єден зоз найстарших борцох, дзеведзешатдворочни Ґаврило Винчич, хтори до партизанох пошол кед му було 16 роки. Потим, представнїки локалней самоуправи и борецкей орґанизациї, Ратних воєних инвалидох, Социялистичней партиї Сербиї и Одряду горякох „Лазар Бибич” покладли венци на памятнїк погинутим борцом на городским теметове при спомин костурнїци и з минуту цихосци дали почесц. О борбох за шлєбоду бешедовал борец Ґаврило Винчич, а поетски твори гуторели Дюрица Еделински и Янко Шустер. Венци потим

покладзени и на спомин таблу погинутим борцом на будинку Културно–образовного центру и памятнїк погинутим Єврєйом у Шидзе. Означованє спомнутих рочнїцох препровадзели новинаре вецей редакцийох, а Реґионалан „Сримска ТВ” хасновала дрон камеру ( цо було цошка нове тим просторе) провадзаци покладанє венцох. Вл. Дї. 14. ЮЛИЙ 2017.

НАШО МЕСТА ЦЕНТЕР ЗА СОЦИЯЛНУ РОБОТУ У ШИДЗЕ

„БУДЗ ГУМАНИ – БУДЗ ХРАНЇТЕЛЬ” Центер за социялну роботу у Шидзе порушал акцию „Будз гумани – будз хранїтель” з намиру же би зацикавел людзох же би прияли малолїтне дзецко до свойого обисца на старанє и виховйованє.

о словох Деяна Лоґарушича, директора Центра за социялну роботу, хвильково 30 дзеци змесцени до 20 фамелийох. Слово о такволаних активних хранїтельских фамелийох у хторих дзеци уж змесцени, а єст и седем такволаних пасивни фамелиї, хтори на чеканю же би прияли дзецко.

додава и же ше на кажди два роки окончує по ступок ревизиї хранїтельского положеня, а под час пребуваня дзецка у такей фамелиї фаховци Центра за социялну роботу контролую у яких ше обставинох дзецко виховює и воспитує и даваю по потреби фахову помоц.

центра помагаю Суду и кед слово о поступкох розводу малженства, кед ше утвердзує препорученє хто ше од родичох будзе старац о дзецку и кому будзе додзелєне на старанє, а тиж помага Суду и кед слово о малолїтних особох хтори спричинєли даяки каребни дїла и процив хторих ше порушує поступок за малолїтнїкох.

ОБУКА И ЕДУКАЦИЯ ЗАИНТЕРЕСОВАНИХ

СТАРАЮ ШЕ И О МАЛОЛЇТНИХ МИҐРАНТОХ

ЗОЖИВЙОВАНЄ ЗОЗ ДЗЕЦМИ

– З тоту акцию жадаме мотивовац наших согражданох же би ше приявели и постали хранителє. За тоту роботу вони доставаю роботне одношенє и надополнєнє, плацу, а тиж и надополнєнє за костиранє, облєканє, лїченє и школованє дзецка. Медзитим, нє достаточно ше лєм приявиц, алє треба же би зацикавена малженска пара прешла и одвитуюци процедуру и едукацию – толкує директор Лоґарушич. – Наш фахови тим одходзи до фамелиї хтора ше прияви, бешедує, преценює условия за змесценє дзецка. Кед шицко позитивно ришене, вец шлїдзи едукация хтору окончує Покраїнски центер за зме сцованє дзецох зоз Нового Саду. А, причини прецо дзецко треба змесциц до хранїтельскей фамелиї, то насампредз, кед ше о нїм нє стараю його родичи, пре шмерц, хороту, алкоголизем, материялни або други обставини, лєбо кед им пре даяки други причини одвжате родительске право – толкує Ґордана Курбалия, дипломовани социялна роботнїца. Вона додава же хранительство годно засновац и у рамикох ширшей фамелиї кед ше о дзецку, по одлуки Центра за социялну роботу стара дахто од родзини односно ширшей фамелиї. Тиж

Цен тер за со ци ял ну ро боту ма ище єдну значну длужносц, цо можебуц други подобни институциї нє маю, а то старанє о дзецох малолїтних миґрантох. – Слово о дзецох хтори малолїтни и на драгу до швета рушели сами, без провадзеня родичох. Вони на нашим подручу реґистровани и нашо фа хов ци их по ряд нє на щ и вюю у прилапююцих центрох и даваю помоц уж яку треба – гвари директор Деян Лоґарушич.

14. ЮЛИЙ 2017.

У Центру за социялну роботу наглашую же ше вони стараю и о одроснутих особох хтори одроснути, алє дочасово, або тирвацо, душевно хори, потим, о гевтих хторим з одлуку суда одвжата дїловна способносц и муша мац поставену особу хтора ше

о нїх стара. Потим, о старих особох хтори змесцени до одвитуюцей установи за стари особи як цо то ґеронтолоґийни центри. Тиж, фаховци

Єдна з особох хтора ше уж 10 роки стара о єдним дзивчецу то Миряна Мравик зоз Шиду, хтора прияла на старанє теди 6,5 рочне дзивче. Нєшка тота дзивка ма 16,5 роки, закончела першу класи штреднєй школи, а скорей и нїзшу музичну школу. Вона по походзеню зоз єдного валала шидскей општини. Як нам гварела Миряна Мравик, вона ше у Центру за социялну роботу стретала зоз биолоґийнима родичами оцом и мацеру. У медзичаше оцец умар, а мац ше похорела и пре здравствени причини ю длуго нє видзела. – Тота, тераз уж дзивка, яґод кед би нє була наша дзивка и мнє вола мамо. Мам дзивку и уж унучата, и тиж и сина, алє и далєй любим и ю хтора постала часц нашей фамелиї, бо пребувац у дакого 10 роки то нє мало. И сушеди ю барз любя. Од самого початку ше намагала же би була и добра школярка. Радуєм ше єй успихом як кед би то була моя дзивка. Прето препоручуєм и другим хтори маю можлївосци и жадаю же би прияли дзецко до обисца – гвари Миряна Мравик. А на питанє цо ше случи, з оглядом же тота дзивка швидко по станє полнолїтна и чи вец пойдзе зоз фамелиї, Ґордана Курбалия нам одвитовала же кед ше предлужи школовац, вец и надалєй останє у тей фамелиї.■ Вл. Дїтко

РУСКЕ СЛОВО 9

НАШО МЕСТА СОТРУДНЇЦТВО РУСКЕЙ МАТКИ И ДРУЖТВА РУСИЙСКО-СЕРБСКОГО ТОВАРИШСТВА У ШИДЗЕ

РУСKИ ФИЛМ ФЕСТ БУДЗЕ 7. ОКТОБРА У дворе шедзиска Месней заєднїци Шид, внєдзелю вечар приказани документарно-историйни филм „Траґедия Ґалицкей Руси”. Проєкция филма витворена у сотруднїцтве Окружного одбору за Срим Рускей матки и Дружтва русийско-сербского товаришства у Шидзе. Пред проєкцию, нащивительох спред Рускей матки привитала Саня Тиркайло, подпредсидателька Окружного одбору и Мича Дюкич, предсидатель Управного одбору Дружтва русийско–сербского товаришства. Тиркайлова гварела же филм бул приказани у нас на першим мултижанровим медзинародним фе стивалє „Русин филм Фест” прешлого року у Шидзе, а потим приказани у вецей наших городох и ме стох у Войводини. – Мало ше зна о трагичних подїйох кед у Першей шветовей войни страдали Русини и кед отворени

Саня Тиркайло привитує госцох на проєкциї

лаґер Талерґорф праве за Русинох. Циль же би правду о таким страданю презентовали и себе и другим народом бо филм правдиви и потресни – гварела Саня Тиркайло.

Во на при сут них об ви сце ла же други „Русин филм Фест” буд зе отримани у Шид зе 7. октобра, а то го роч на те ма буд зе „Операция Висла”. Вл. Дї.

ЗАВОЖОВАНЄ ДОЛЇНИ У КОЦУРЕ

ОД ДОБРЕЙ ИДЕЇ ПО ВЕЛЬКИ ПРОБЛЕМ

Окрем горучави, тих дньох, у часци Коцура ґу Савиному Селу, шири ше и смрод зоз депониї дзе дакеди була долїна. На ню гражданє одруцую одпад, алє такой коло драги. Попри тим, у тим одпаду єст вельо того цо би ше нє шмело вируцовац. Идея же би Коцурци мали дзе вивожиц одпад нє була подла, алє нє шицко пошло як було задумане. Насамредз, пре нєсовисних гражданох, алє и пре нєажурносц подприємства котре задлужене за отримованє тей депониї.

Шмеце на шицки боки, найменєй у долїни

10 РУСКЕ СЛОВО

У Ме сней заєднїци Коцур свидоми же яки то проблем тим котри жию коло депониї нє можу ришиц, понеже за отримованє депониї задлужене ЯКП „Комуналєц” зоз Вербасу. – Люд зе ше приход за поно совац до Ме сней заєднїци и ми зробели тото цо у нашей компетенциї, написали зме уж даскельо записнїки и по слали до вербаскей општини. Аж зме мали и добри предклад, а то же би депонию отримовало приватне подприємство або даєден приватнїк, та же би зоз своїм баґером раз мешачно розчисцовал депонию, алє то нє дошлєбод зене, и тераз зме у ситуациї же шмеце скоро на драже, нє мож преход зиц, завад за транспорту, и то тераз барз чежко привесц до шора. Тото цо можеме зробиц то лєм окончовац прицисок на компетентних у Општини, та ше назадвам же и тот проблем пошвидко буд зе ришени – гвари предсидатель Совиту Ме сней заєднїци Коцур Желько Бєлан. Зоз Општини Вербас о тим проблему гварели же комунални инспектор видал урґентни налог же би ше цо скорей депонию очисцела и тераз ше чека же би налог прешол през одредзену процедуру у ЯКП „Комуналєц”, и очекує ше же депония будзе и очисцена, о даскельо днї. З. Колєсар 14. ЮЛИЙ 2017.

НАШО МЕСТА РОБОТА БИОСКОПА „ЮГОСЛАВИЯ” У ВЕРБАШЕ

ПРОЄКЦИЇ И ПРЕЗ ЛЄТО За любительох филма и тих хтори того лєта нє пойду на лєтованє, на репертоаре у биоскопу „Югославия” будзе рижнородни репертоар. Так, у 3Д продукциї, рисовани филм „Диспикабл ми” и „Спайдермен” и то 11. и 12. юлия од 20 годзин. Потим, 13. и 14. юлия будзе комедия „Чале моєй бувшей”, а аж штири днї, од 17. по 24. юлий будзе указовани филм „Париз може причекац” и од 24. по 28. юлий филм зоз жанру горора „Шепот зоз каменя”. На самим початку авґуста у планє же би ше предлужело зоз познатима филмскима блокбастерами. Директорка филмскей редакциї Културного центру Вербас, Любица Делибашич, гвари же ше намагаю же би каждого мешаца було филми за шицких, од любовних, домашнїх филмох, прейґ анимираних филмох, трилерох, та до наградзованих фестивалских филмох. – Дистрибутере нам понукаю филми, а ми вибереме свой репертоар. Сотрудзуєме зоз Меґакомом, Дексином, Тарамоунтом... И прешлих рокох зме ше намагали же бизме мали добри филми и през лєто, праве пре тих хтори нє иду на рочни одпочивки – гвари Делибашичова. Пре чежку финансийну ситуацию, векши укладаня до технїки био скопа за тераз нє можлїви, та найлєпша вариянта и за патрачох, и за установу кед придзе дистибутер

РЕПЕРТОАР И ПАТРАЧЕ Биоскоп „Югославия” у 2016. року мал коло 7 000 предати карти за проєкциї, а на безплатних проєкцийох их було вецей як тисяч. Приказани 76 шветово филмски гити и 13 найактуалнєйши домашнї филми. Приказани и вецей як 20 анимировани филми за дзеци хтори синхронизовани на сербски, а окрем того були орґанизовани нащиви дзецох зоз предшколскей установи и школох. На репертоаре ше нашли найлєпши филми зоз Фест-а 2016, як и вецей як дзешец документарни и автобиоґрафски филми.

Любица Делибашич, директорка филмскей редакциї

зоз свою опрему (платно, звучнїки, проєктор...) и указує и порядни филми и 3Д проєкциї. Био скоп того року апликовал на конкурс Филмского центру Сербиї хтори жада стимуловац патреносц домашнїх филмох, та сиґурно же будзе звекшана и поволнєйша ситуация голєм кед домашнї филми у питаню. У тей хвильки єдина сала у Вербаше хаснує ше як театрална, та ше у тим просторе рихтаю представи и орґанизує премиєри, а того року их було два за одроснути и два за дзеци. Треци рок за шором, филмска редакция Културного центру орґанизовала „Днї театра” на хторим приказане 13 представи, а по словох Любици Делибашич, нарок ше планує интензивиранє театралного живота у Вербаше. – Од септембра нам план ище баржей порушац драмску секцию на то способ же анґажуєме познатого режисера Фуада Табучича и направиме два, а можебуц и три представи зоз нїм – додава Любица Делибашич. Прияви за авдицию рушели од юлия мешаца, а приявиц ше мож кажди роботни дзень у просторийох биоскопа „Югославия”. А. Лендєр

ОГЕНЬ У ДЮРДЬОВЕ

ЗГОРЕЛА СЛАМА И ДВА ПРИКОЧИ

У жатви у Дюрдьове ше запа лєла слама на двох прикочох хтори цагал трактор, а гонєл член Живановей фамелиї, котри маю фарму кравох и котри хасную вельо слами. На щесце, огень ше обачело ище на улїци док трактор з прикочами бул у руху, и застановели ше у Свято савскей улїци. По нєурядових информацийох, на єдней з прикочох шед зели двоме хлопи, а огень обачени у улїци да лєй, пред тим як во зач за ста но вел трактор. Огень ше швидко розбовчал, алє є загашени дзекуюци швид ко сци огнь о га сцом з 14. ЮЛИЙ 2017.

На щесце, огень ше обачело ище на улїци

Дюрдьова, котри сцигли за дзешец минути з двома цистернами, а потим и огньогасци зоз Жаблю з єдну цистерну. По сле штирох год зинох загашени огень, склонєна погорена слама и умита драга, за цо потрошене коло штернац тисячи литри води. На щесце, огень обачени у драже и коло сто метери пред обисцом дзе ше находзи фарма кравох. У гашеню огня помагали и велї Дюрдьовчанє. Шицка слама згорела, алє, на щесце, нїхто нє настрадал. С. С.

РУСКЕ СЛОВО 11

ЕКОНОМИЯ ПРОБЛЕМИ З МАЛИНАМИ У СЕРБИЇ И ВОЙВОДИНИ

ЧЕЖКО ВИЦАГНУЦ УЛОЖЕНИ ПЕНЄЖ Пишу: З. КОЛЄСАР А. ЛЕНДЄР Дю. ВИНАЇ

Малини постали наш бренд, а зоз нїм и нашо проблеми – хладзальнї полни з прешлорочнима урожаями, нови сцигую зоз Сербиї, тераз и зоз Войводини, а нєобрани малини пре високи наднїци препадаю

езона малини и того року почина з проблемами – одкупна цена мала, а количества ше гормадза. Ґу продуковательом у Сербиї ше приключели и малинаре у Войводини. Вєшенї засадзени нови поля зоз малинами, а нови продукователє, одшмелєни зоз успишнима продуктами, обчековали вельо од малинох. НОВИ ПРОДУКОВАТЕЛЄ МАЛИНОХ Же проблеми, насампредз, зоз цену малини буду вельки, могло ше нагаднуц ище вєшенї, кед було ясне же ше малинарство як польопривредни конар, окрем у южней Сербиї, почало нагло шириц и у Войводини, дзе можлївосци за садзенє вельких поверхносцох вельо векши як у бреговитих крайох.

ВИВОЗ МАЛИНОХ Сербия медзи найвекшима продукователями малинох у швеце. Рекордни рок бул 2015, кед випродуквани 100 тисячи тони малини, и то барз барз, доброго квалитету. Так, прешлого року приход держави од малинох бул 230 милиони долари, а од вивозу шицких овоцох, малини було 42 одсто. Прето велї застарани пре тот продукт, котри постал наш бренд, нажаль, и тот рок почал зоз проблемами.

12 РУСКЕ СЛОВО

Малинаре котри маю дворочи або вецейрочни засади прешлого тижня почали оберац, алє по барз подлей цени, та велї и пущаю же би малина препадла, понеже ше нє виплаци по цени од 90 по 110 динари плациц оберачох. Други цо ше баржей знашли, малини анї нє вожели на одкупни места, алє их предавали на „мало” по пияцох на котрих мож вицагнуц кельо-тельо лєпши цену. Прешлого року кед почало оберанє цена була 270 динари за килограм, а того року є вецей як дупло менша. Шицки котри засадзели малини наздаваю ше же ше цена поправи концом юлия, Мирко Штрбац початком авґуста, та же ше враци голєм дацо од уложеного. НАЙГОРШИ РОК ПОТЕРАЗ У Коцуре тиж того року єст вельо нових малинарох, а преценює ше же єст коло 60 гольти под тоту польопривредну културу. Прешлого пондзелку почало робиц и єдно одкупне место. Векшина коцурских малинарох котри посадзели малини о тидзень почню оберац, та ше наздаваю же ше и цена поправи и же ше им уда дацо заробиц. Тоти искусни малинаре котри ше уж роками занїмаю 14. ЮЛИЙ 2017.

ЕКОНОМИЯ зоз тоту културу гваря же було подли роки, алє таки як тот нє паметаю. Єден зоз перших у Коцуре котри почал робиц зоз малинами Мирко Штрбац Шпанац уж дзешати рок роби зоз малину и по його словох тот рок прешвечлїво найгорши. – За тоти дзешец роки ше нє здогадуєм же цена малини була нїзша як 150 динари за килограм. Пред дзешец роками, кед сом засадзел першу малину цена була 200 дин, алє евро бул вельо менши и цена роботи була 100 до 120 динари на годзину. Того року цена роботи 170 дин. на годзину, а у Бачким Добрим Полю кед, почало одкупйованє цена була 90 динари за килограм. Окрем до Бачкого Доброго Поля, ношел сом и до Кули, ту до Коцура, алє сом ше трудзел же бим цо вецей предал по пияцом дзе мож вицагнуц лєпшу цену. По тот рок сом мал стаємного накупца, та сом ридко кеди ношел на откупне место, медзитим, того року ми тот накупец одказал, и гварел же му ше єдноставно нє виплаци робиц зоз малину – гвари Штрбац. ОДКУПНЕ МЕСТО У КОЦУРЕ

зелю у центру валала протестовали пре одкупни цени малинох и тото цо ше зоз нїма случує. На протесту наглашене же малинаре глєдаю минималну одкупну цену голєм 200 динари, и лєпше и коректнєйше сотруднїцтво зоз хладзальнями и роботним целом хторе формовало министерство. Кед одкупна цена и далєй будзе 100 або 120 динари, тогорочни урожай годзен цалком препаднуц. Боян Пеїч, предсидатель Здруженя малинарох „Бачкопольски малинаре” гвари же ше цена у тей хвильки вообще нє виплаци и толкує. – За килограм малинох роботнїка мушиме плациц од 80 до 90 динари, а кед ше ґу тому дода други трошки, алє и трошки укладаня, будземе у вельким минусу. Додатни проблем и велька суша хтора тераз панує, бо малини треба каждодньово залївац, та нас лєм тото гориво кошта коло тисяч динари по гектару. Стан наисце нє мож витримац... Малини ше нє залїва, алє анї нє обера. Шицки продукователє ше боя же войду до ище векшого минусу кед предлужа укладац. Дацо ше муши пременїц – гвари Пеїч.

ПОТРЕБА ЗА НАДНЇЧАРАМИ Здруженє коцурских малинарох „Бачки малинаре” орґанизоУ Бачким Добрим Полє дньово потреби вали одкупне место у Коцуре, а за людзми хтори буду оберац малину и до початна цена по котрей ше мадва и пол тисячи роботнїкох, а рахує ше же Виктор Ґрешак лина одкупйовала була 110 дикаждодньово на польох роби голєм тисяч нари за килограм. роботнїки. Шицки тоти людзе тераз без ро– Затераз зме ше догварели зоз подприємством „Елик- боти, а їх фамелиї без обчекованого заробку. сир” и зоз подприємством „Тути фрути” котри була заинМилош Боґданович у своєй загради за хижу ма 30 ари тересовани направиц одкупне место у Коцуре. Початна малинох, та гвари же йому дакус лєгчейше. Заш лєм, на цена, нажаль, лєм 110 динари, алє ше наздаваме же цена тей поверхоносци би могло робиц голєм 10 або 15 ропочнє роснуц як сезона будзе исц ґу концу – заключел ботнїки, алє тераз нє роби нїхто. Обера лєм вон и хто мопредсидатель Здруженя „Бачки малинаре” зоз Коцура же зоз його фамелиї. Виктор Ґрешак. – Же бизме були у плусу, мушиме наоберац барз веШтрайк и протести малинарох зоз юга ше преселєли льо, алє то нє можеме без роботнїкох. Ми будземе обена сивер Сербиї, та ше штрайковало у Ракткову и Бач- рац кельо зме годни, алє можеме максимално наоберац ким Добрим Полю. тону, тону и пол, а у тей сезони будзем мац голєм ше– Коцурски малинаре за тераз нє ишли орґанизовано йсц тони красней, узретей малини. Сцел сом того року на протести, алє було членох Здруженя котри були у Рат- уложиц до защити од слунка и каменцу, алє нє годзен кове, алє самостойно – гвари Виктор Ґрешак. сом. Патрим лєм же би сом врацел уложене – поно сує ше Боґданович. ПРОТЕСТИ У БАЧКИМ ДОБРИМ ПОЛЮ У Бач ким До брим По лю єст ве цей як 150 гек та ри ма ли ни. Остат нї два ро ки проду ко ва нє ма ли нох доВецей як 150 продукователє малинох зоз Бачкого До- жи ло екс пан зию и у тим ва ла лє, та те раз во ни тво брого Поля, алє и велїх других местох зоз околїска, внєд- ря знач ну часц вкуп ней во й водян скей ма ли ни. По ля зоз ма ли на ми о тид зе нь буду цал ком узре ти и по рих та ни за обе ра нє, а кед ше нє при ла пе ни ви мо ги малинарох, чкода на днь о вим уров ню буд зе и до дзе шец ти ся чи евра. ■

14. ЮЛИЙ 2017.

РУСКЕ СЛОВО 13

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ШВЕТОЧНЕ ПРИМАНЄ ШКОЛЯРОХ ҐЕНЕРАЦИЇ З КУЛСКЕЙ ОПШТИНИ

ЛАПТОПИ НАЙЛЄПШИМ Општина Кула и того року пририхтала шветочне приманє за школярох ґенерациї у основних и штреднїх школох з местох кулскей општини и Школи за основне музичне образованє зоз Кули, на хторим найлєпши школяре наградзени з лаптопами. На приманю у Шветочней сали Скупштини општини Кула школярох, їх родичох, наставнїкох, директорох школох и шицких присутних привитал предсидатель Скупштини општини Кула Велибор Милоїчич, котри школяром уручел лаптопи. – Општина Кула єдна з ридких котра уж роки пе стує традицию наград зованя найлєпших мед зи найлєпшима школярами. Жадаме так стимуловац нашо дзеци и наград зиц их за уложени труд и вредну роботу под час їх школованя. Жичим вам успиху у да льшим школованю, а потим же бисце пришли до кулскей општини, и ту до ста ли и роботу – гварел Милоїчич. З кере стурскей Основней и штреднєй школи з домом школярох „Петро Кузмяк” з лаптопом наград зени

школярка ґенерациї у Основней школи Соня Балїцки и школярка ґенерациї у Штреднєй школи (Ґимназиї зоз сербского оддзелєня) Катарина Сапун. М. Дж.

УПИС ДО ШТРЕДНЄЙ ШКОЛИ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

У ҐИМНАЗИЇ ПОПОЛНЄТИ 19 МЕСТА Пияток 7. юлия, закончени тогорочни упис школярох до штреднїх школох, та и до Основней и штреднєй школи з домом школярох „Петро Кузмяк” у Руским Керестуре, у оддзелєню Ґимназиї з руским наставним язиком пополнєти аж дзеветнац места. У першим уписним кругу 3. и 4. юлия до оддзелєня Ґимназиї по руски уписани 15-еро школяре, таке число школярох праве нєсподзиванє, з оглядом же пред опредзельованьом було мало заинтересованих. У другим уписним кругу у оддзелєню Ґимназиї з руским наставним язиком пополнєти ище штири места –

14 РУСКЕ СЛОВО

єдна школярка уписана до порядней настави и зоз согласносцу Школскей управи, єдна по инклузийней програми (єден школяр по инклузийней програми вредзи за три порядни места), так же тераз пополнєти 19 места зоз седемнац школярами од котрих 16-еро з Керестура и єдна школярка зоз Коцура. У оддзелєню Ґимназиї зоз сербским наставним язиком и у напряме Туристични технїчар, тиж по сербски, шицки места пополнєти ище у першим уписним кругу. До оддзелєня Ґимназиї на сербским наставним язику и до напряму Туристични технїчар, тиж по сербски, розпоредзени по трицецеро школяре, цо и максимални квоти за упис до тих оддзелєньох першей класи у керестурскей штреднєй школи. Тогорочни уписни лїстини указали же ше за керестурску штредню школу опредзельовали школяре з високим числом бодох, цо резултат удатних промоцийох школи по околних местох. У руским оддзелєню Ґимназиї половка школярох з лїстини ма вецей як 90 боди од максималних 100, у сербским оддзелєню єдна трецина ма вецей як 90, друга трецина вецей як 80, осмеро з вецей як 70, а лєм двойо зоз 66 бодами цо и найменєй. За напрям туристичного технїчара ше преважно опредзелєли школяре з коло 80 бодами, першопласована на лїстини ма 93 боди, а 75 боди остатнї ранґовани на лїстини. М. Дж. 14. ЮЛИЙ 2017.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА У КУД „ЖАТВА”

ТОГО ВИКЕНДУ „КОЦУРСКА ЖАТВА” На „Коцурскей жатви”, того викенду, будзе отворени Руски дом у Коцуре, а як и прешлих рокох, орґанизаторе пририхтали богату програму котра будзе тирвац два днї. У дньох викенду, 14. и 15. юлия, у Коцуре будзе Фестивал фолклору Руснацох „Коцурска жатва”, а як и скорейши роки, „Жатва” будзе мац централну и провадзаци програми. Фестивал на пияток, 14. юлия, почнє з програму з нагоди отвераня Руского дома у Коцуре (опрез Дома), котри шветочно отвори предсидатель Националного совиту Руснацох Славко Рац и предсидатель КУД „Жатва” Микола Шанта, а отверанє будзе преткане зоз музичнима и рецитаторскима точками. На 20,30 г. будзе отворена вистава малюнкох Миколу Буши з нагоди 100-рочнїци його народзеня. Перши дзень „Жатви” будзе закончени з програму за младих „Тамбуранє”, хтора почнє на 21 годзин. На Тамбураню госци буду РКЦ Нови Сад – кабаре „Еротика Рутеника” и домашнї КУД „Жатва”. На соботу, 15. юлия, програма почнє на 17 годзин зоз придаваньом хлєба з нового жита на площи опрез Руского дома, а наступя и дзецински ансамбл КУД „Жатва”, КУД „Завичайно врело” и Мадярска дзецинска ґрупа КУД „Жатва”. У школскей сали на 17,30 годзин, будзе вистава експонатох з Етно-клубу „Одняте од забуца” з нагоди 190-рочнїци од снованя цеху ремеселнїкох у Коцуре, промоция кнїжки „Од усней по писану литературу” академика Миколу Мушинки зоз Словацкей, представянє етно-столох и кнїжки о Активу женох КУД „Жатва”.

Централна програма „Коцурскей жатви” будзе на соботу, 15. юлия вечар, у Доме култури (на 20 г.), подзелєна на фестивалску и ревиялню часц. Учашнїки котри потвердзели свой приход на „Коцурску жатву” то КУД „Петро Кузмяк” зоз Нового Орахова, КУД „Иван Сенюк” зоз Кули, КПД „Дюра Киш” зоз Шиду, КПД „Карпати” зоз Вербасу, РКЦ Нови Сад, Дом култури Руски Керестур, КУД „Тарас Шевченко” з Дюрдьова и КПД „Иван Котляревски” з Бикичу, як и домашнї КУД „Жатва” и КУД „Завичайно врело”. Попри танєчних ансамблох з наших ме стох, на то горочни Фе стивал прид зе и делеґация з Куро ва, зоз Словацкей, а Фе стивал завре домашнї КУД „Жатва” зоз своїм наступом. З. К.

У РКЦ У НОВИМ САДЗЕ ОТРИМАНА СХАДЗКА

НАЯВЕНА КОЛОНИЯ „СТРЕТНУЦЕ У БОДНАРОВА” У просторийох Руского културного центру у Новим Садзе вчера, 7. юлия, отримана 15. схадзка Управного одбору Дружтва за руски язик, литературу и културу у преширеним составе, а почала з минуту цихосци на чесц упокоєним членом и почитовательом Дружтва – Гелени Пап, Амалиї Паланчанин, Живанови Кнежевичови и Веруни Тимко. У активносцох медзи двома схадзками УО визначене орґанизованє змаганя з руского язика на медзиокружним и републичним уровню, Стретнуца руских школох у Би-

14. ЮЛИЙ 2017.

кичу, як и успишна промоция 19. и 21. числа зборнїку „Студия Рутеника” под час Фестивала рускей култури „Червена ружа” у Руским Керестуре. Тиж було слова и о видавательней дїялносци у наступним чаше, з окремним огляднуцом на финансийну потримовку хтору Дружтво достало од почитовательох руского язика з дияспори, а хтору у маю того року Дружтву уручел Гавриїл Колєсар з Канади. Бешедоване и о активносцох Дружтва по конєц рока и наявена 13. Подобова колония „Стретнуце у Боднарова”, 16. дзецинска, хтори буду отримани 29. и 30. юлия у Ґосподїнцох, обявйованє зборнїка „Студия Рутеника” ч. 22, пиятей кнїжки мр Гелени Медєши „З червеним дописане”, як и отримованє Активу наставнїкох и вихователькох, у авґусту. Прилапени и Финансийни звит, хтори будзе прешлїдзени Скупштини Дружтва, а окреме визначене же Дружтво реаґовало на конкурс за додзельованє средствох у Покраїни и їх реакция уважена, так же того року достати средства за дїялносц Дружтва. О. П-С.

РУСКЕ СЛОВО 15

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ДЮРДЬОВСКИХ РУСНАЦОХ НАЩИВЕЛИ СТУДЕНТИ З ЕВРОПИ

ИДЕНТИТЕТ У МЕСТОХ ПРИ ГРАНЇЦОХ Европски проєкт позберал студентох зоз розличних державох у Европи же би виглєдовали и анализовали живот розличних заєднїцох у местох, валалох и городох котри ше находза при гранїци своєй держави. Єдна така ґрупа, составена од шесцерих студентох з розличних державох, нащивела Руснацох у Дюрдьове туденти першенствено мали роботнї на котрих су порихтани окончиц анализу спо соба живота меншинских заєднїцох, спо соб отримованя їх идентитета, окреме язика и вири, алє и гранїцох кед же исную медзи заєднїцами. Научели ше хасновац камеру и на котри способ треба же би комуниковали зоз собешеднїками. Потим су розподзелєни до розличних городох котри ше находза блїзко при державних гранїцох, дзе интерактивно, нє зоз кнїжкох алє у бешеди з представителями розличних националних заєднїцох упознали їх историю и способ живота дакеди и тераз.

– У Войводини єст вельо етнїчни заєднїци и мушели зме вибрац даскельо. За седем днї маме задаток поробиц седем интервюи зоз представителями седем розличних заєднїцох. Видзи ми ше же Руснаци у Войводини специфични случай, приклад су емиґрациї зоз осемнастого вику, а пренашли зме податок же их єст вше менєй, так же зме надумали нащивиц их – гварела Малго-

нїкого Дружтва „Тарас Шевченко” бул Мирослав Кевежди зоз Заводу за културу Войводини. О ПРЕШЛОСЦИ И ТЕРАШНЬОСЦИ ДЮРДЬОВА У дюрдьовским Дружтве их привитал предсидатель Микола Кухар и длугорочни член Маґдалена Надь. Обидвоме бешедовали як функцио-

РУСНАЦИ СПЕЦИФИЧНИ СЛУЧАЙ У ґрупи котра нащивела Дюрдьов були двойо студенти зоз Горватскей, єдна дзивка зоз Мадярскей, Словениї, Войводини, єден зоз Нємецкей, котри жиє и студира у України. Вони мали задаток зняц документовани филм о историї Руснацох зоз Дюрдьова, заключиц як жию Руснаци у Дюрдьове дакеди и тераз и назберац фотоґрафиї з розличних периодох.

НАГОДА УПОЗНАЦ И СВОЙО ПРЕДКИ Европски проєкт позберал судентох розличних националносцох за исти циль, упознац ше зоз другима заєднїцами и виглєдовац їх способ живота, розумованя, алє и уплїв асимилациї. Медзитим, у ґрупи котра нащивела Руснацох у Дюрдьове були и два дзивки котри мали нагоду нащивиц свою родзину. Єдна з нїх, студентка зоз Горватскей, котра дзекуюци тому проєкту першираз нащивела и упознала свою бабу и дїда котри жию у Бачкей Тополї, а студентка зоз Мадярскей свою ґрупу одведла до своєй родзини у Горґошу, дзе виглєдовали як жила и як тераз жиє мадярска заєднїца при гранїци.

16 РУСКЕ СЛОВО

Анализовали способ живота у вецей дружтвених сеґментох

жата Чижевска координаторка проєкта у Войводини. Свидоми же исную вецей специфични случаї досельованя розличних заєднїцох до Войводини, маю у планє бешедовац и зоз представителями чарногорскей заєднїци, зоз представителями мадярскей заєднїци, румунскей, сербскей и зоз представителями Бунєвцох. Же би проєкт бул успишнєйши, маю сотруднїкох зоз Здруженя новинарох Войводини, бешедовали з фаховцами у музею у Суботици и Музею Войводини у Новим Садзе. Контакт за руску заєднїцу и фахови сотруднїк у проєкту котри их одведол до грекокатолїцкей церкви у Новим Садзе, а потим им представел будинки и центер Дюрдьова, грекокатолїцку церкву, будинок Рускей школи и Културно-умет-

ную Руснаци у Дюрдьове, о терашнїм и дакедишнїм образованю на руским язику, о вири, култури и дружтвеним живоце. О прешлосци Руснацох и народним облєчиве и обичайох, од штерацетих рокох бешедовала им Надьова, док им о терашнїх часох бешедовал Кухар. Тот проєкт институциї European network remembrance and solidarity (Европска мрежа здогадованя и солидарносци), под назву „In Between” (Медзи/Помедзи), класификовани до едукативней нащиви з роботнями студентом з Европи. Шицок документовани материял, фотоґрафиї и знїмки зоз собешеднїками, представителями своїх заєднїцох буду поставени на їх урядовим сайту котри глаши: enrs.eu.■ С. Саламун 14. ЮЛИЙ 2017.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ДОБИТНЇК ЧОБОЛЬОВА НА „ЧЕРВЕНЕЙ РУЖИ”

МУЗИКА МОЯ ЛЮБОВ ОДМАЛЮЧКА

Коцурец Марко Буила потераз участвовал на даскелїх музичних змаганьох, алє наступ на Фестивалє рускей култури „Червена ружа“ у Руским Керестуре будзе паметац цали живот, понеже му вельо значи же достал награду – чобольов у змаганю младих шпивачох-аматерох. Марко и прешлого року наступел на „Ружи”, алє тогорочни наступ и побида зоз шпиванку „Мацерова мушкатла“ було нєсподзиванє и за ньго. – Вше сом любел шпивац, шпивал сом у школским хору док сом ходзел до ОШ „Братство єдинство” у Коцуре, на „Червеним пупчу” єден рок, на „Шпиваночки” сом освоєл перше место, а участвовал сом и на змаганю „Караоки стоп”. Наступ на „Ружи” бул за мнє окремне искуство и награда ми барз мила – гвари Марко. Же слово о успишному младому леґиньови, потвердзує и факт же прешлого року бул школяр ґенерациї, ходзел на семинари до виглєдовацкей станїци „Петница”, закончел Основну музичну школу у Вербаше и грає на гушлї и танцує у Културно-уметнїцким дружтве „Жатва”. Окрем музики, люби и писац, та так його тексти обявени и у дзецинским часопису „Заградка”, а после и у младежским часопису МАК за котри активно пише. После законченей основней школи уписал ше до Ґимназиї у Руским Керестуре. Побиду на „Червенй ружи” Марко нє очековал, мал трему пред наступом, алє ше вредно пририхтовал за змаганє

и знал же накадзи станє на бину и учує перши такти шпиванки, будзе шицко у шоре. – Вше мам трему пред даяким наступом, та так було и тераз, алє сом дал шицко од себе же бим ше сконцентровал Марко Буила на музику и текст и одшпивал найлєпше цо можем, а барз сом ше нєсподзивал кед сом чул свойо мено як добитнїка чобольова – припознава Марко. На шпиванє Марко патри як на гоби котри му виполнює шлєбодни час и на дацо цо го опущує, а после стреднєй школи любел би студирац психолоґию. Идуцого мешаца пойдзе на черанку стредньошколцох до Белґиї у рамикох Европскей програми „Ерасмус”, а прейґ проєкта за младих виглєдовачох Сербиї „Руритания” дзе будзе два тижнї усовершовац мобилни и диґитални схопносци вєдно зоз младима зоз цалого швета. Кед у питаню музика, Марко би ше любел анґажовац вецей у коцурским Дружтве „Жатва”, дзе би любел младших учиц грац на гушлї, а шпивац будзе и далєй на наших фестивалох ,кеди ґод будзе даяка нагода. Златко Колєсар

ЦАЛОВЕЧАРШИ КОНЦЕРТ ГОСЦУЮЦОГО АНСАМБЛА ПУЛЬС ЗОЗ СЛОВАЦКЕЙ

ТАНЦОВАЛИ НА БИС После участвованя на тогорочней „Червеней ружи” у Руским Керестуре, Поддуклянски уметнїцки народни ансамбл (ПУНА) ПУЛЬС зоз Прешова, зоз Републики Словацкей, внєдзелю, 2. юлия, отримал цаловечарши концерт у Новим Садзе, у Театре младих. Концерт отворел предсидатель Вивершного одбору Националного совиту Руснацох Желько Ковач, а спред городскей управи и городоначалнїка Нового Саду го сцох привитал його помоцнїк Александар Петрович, котри у своєй бешеди визначел же го сци зоз Републики Словацкей пришли як мили го сци, а одход за дому як приятелє.

14. ЮЛИЙ 2017.

ПУЛЬС ше новосадскей публики представел з русинскима и українскима танцами и шпиванками у прекрасним народним облєчиве и у швидким ритме, без паузи зменьовали ше шпиванки и интересантни хореоґрафиї, у чим новосадска публика уживала и наградзовала госцох з громкима аплаузами, а кед затанцовали „Гопак”, публика так кляпкала же танцовали и на бис. На концу програми ансамбл и публика вєдно одшпивали Многолїтствиє. Госци зоз Словацкей указали як ше народне облєчиво почитує, пестує и чува. На бини указане народне облєчиво зоз вецей крайох и хторе ше ношело у вецей рочних часцох, з елементами горкого облєчива, а указане и як ше воно трансформує до костима за наступ, дзе ше почитую етнїчни елементи, алє ше прилагодзує ґу танцу, ґу крочаю. Госцованє ПУЛЬС-у на „Червеней ружи” и у Новим Садзе витворене дзекуюци подписаному Спорозуменю о медзисобним сотруднїцтве медзи АП Войводину и Прешовским самоуправним крайом у Словацкей, а концерт у Новим Садзе отримани дзекуюци потримовки Покраїнского секретарияту за културу, информованє и одношеня з вирскима заєднїцами Покраїнскей влади, Городу Нови Сад, Заводу за културу войводянских Руснацох, Националного совиту Руснацох, Фестивалу рускей култури „Червена ружа” и Театре младих. О. П-С.

РУСКЕ СЛОВО 17

МОЗАЇК 18. ПО ШОРЕ „EXIT” РЕКОРДНО НАЩИВЕНИ

„ЛЄТО ЛЮБОВИ” ПРЕЗ РИЖНИ ФАЙТИ МУЗИКИ Пише: Лидия КОСТЕЛНИК

Єден зоз найнаградзованших фестивалох у Европи, „Еxit”, успишно отримани у Новим Садзе од 5. по 9. юлий. Вецей як 215 000 нащивителє того року прешли през капуру Петроварадинскей твердинї

„Е

xit 2017” слави пейдзешат роки од фантастичного „Лєта любови” (Summer of love), односно означує случованє зоз 1967. року, кед настал револуцийни гипи рух, хтори занавше пременєл швет. Як и каждого року, фантастични „титули” за одличну атмосферу достали шветово познати гвизди – The Killers, Years&Years, Paul Kalkbrenner, DJ Jamie Jones, Jason Derulo, Robin Schulz, Rag`n`Bone Man, Hardwell и ище вецей як 100 виводзаче.

„ЛЄТО ЛЮБОВИ” Фестивал почал 5. юлия, на ткв. нулти дзень, дзе на главней бини фестивала наступел меґапопуларни америцки рок-бенд „The Killers”, а фронтмен ґрупи ше публики обрацел на сербским язику. Попри нїх, до позних ранших годзинох публику затримали и Jeff Mills, Ellen Allien, Paula Temple B2B Rebekah и велї други познати шветово мена. На перши дзень фестивала

18 РУСКЕ СЛОВО

наступели Liam Gallagher, Alan Walker и The Jesus and Mary Chain, од познатших менох на Мейн стейджу, док Paul Kalkbrenner, Andrew Meller и Марко Настич тримали публику до швитаня на Денс арени. Добру атмосферу на познатей Петроварадинскей твердинї потвердзели британска сензация Years&Years на Mейну, познати ди-джей Jamie Jones, прешлорочни виводзаче Solomun, Dixon на Денсу и други на вельочислених бинох. Соботова еуфория на фестивалу позберала вецей як 52 000 нащивительох. Абсолутна гвизда 8. юлия бул суперпопуларни шпивач и автор вельочислених гитох Jason Derulo. Права авантура почала уж и скорей як шпивач вишол на бину, а одгуки зоз публики ше чули и прейґ Дунаю кед почали перши такти нумери „Wiggle”. За тот час на Денс aрени наступал єден зоз наймладших продуцентох Kungs и успишно водзел свою публику у ритму музики зоз своїма гитами хтори ше нєпреривно

14. ЮЛИЙ 2017.

МОЗАЇК НОВА БИНА НА ФЕСТИВАЛУ Фестивал того року бул збогацени зоз ище єдну бину, „Cocta Beats & Bass”, дзе наступели Revibe, Kritik, Trapez, Vatra и орґанизация Drop Sensei, хтори наступели першого и остатнього дня. Медзи орґанизаторами Drop Sensei орґанизациї и двоме хлапци зоз Руского Керестура, Борис Ройко и Бранимир Боянович, хтори направели атмосферу хтора ше будзе паметац.

круца по радио станїцох. Векшина людзох после успишно отриманого концерта Jasonа, рушела на Денс арену дзе их чекал ґлобални музични гитмейкер Robin Schulz зоз свою екипу. Duke Dumont своїх любительох „зограл” зоз тропским „Ocean Drive” гитом. Адико фюжн стейдж позберал вецей як тисяч людзох хтори уживали у писньох леґендарного Звонка Боґдана, а култни состав „Забранєне пушенє” виполнєл обецанє своєй публики и пририхтал им вечар за паметанє. Як шлаґ на торту, за остатнї дзень „Еxita 2017”, хтори бул найнащивенши, постарали ше британски блуз и гип-гоп музичар Rag`n`Bone Man, хтори поздравел публику зоз пар виреченями и одшпивал свойо добре познати гити. После його наступа на Mейн стейджу наступел ди-джей котри бул два раз преглашени за найлєпшого у швеце, а тераз є єден зоз трох найлєпших, вельке шветово мено – Hardwell. Вон тримал публику до ранших годзинох, на чиїх тварох ше анї нє видзела вистатосц. Цали концерт бул фантастично обдумани зоз ритмику, зоз константнима конфетами хтори лєцели понад публику и у провадзеню огньомета. Публику найбаржей одушевело кед пред конєц концерта Hardwell вжал сербску заставу и махал зоз ню у ритму музики. Було то єдно зоз найкрасших завераньох фестивала.

МЕНШИ БИНИ – НЄ МЕНША ЗАБАВА Латино бина була єдна зоз интересантнєйших бинох пре своїх виводзачох котри ше максимално пошвецели своїм наступом. Од облєчива дзивкох хтори були облєчени у ширших сукньох, квиткох у власох, червеного кармина и ципелкох зоз малу пету, до хореоґрафиї, сценоґрафиї и музики хтору їх цело прецизно почувствовало и указало на прави способ. Кажди оддуркани латино ритем бул провадзени зоз рухами целох. За таку одличну атмосферу постарали ше Latin Sweet, Tito, DJ Tender, DJ Sesha, Gatto Gabriel и велї други. Интересанти людзе и окремна енерґия була на Пахамама бини, дзе атмосфера була цалком опущена, людзе шедзели на жеми и уживали у музики за хтору були задлужени Shaktipad Diksha-Kirtan Band, Shamans Drums&Vocals, Herbert Quinteros итд. Тиж нє мож занєдзбац анї Сайлент диско, дзе нащивителє слухали музику прейґ слухалкох и рушали ше у ритму музики. То бул єден зоз нащивенших стейджох, у котрим ше чекало на шор и до пол годзини. Експолозив бина всоботу була у знаку панка. 14. ЮЛИЙ 2017.

Бранимир Боянович з Drop Sensei

ДЗЕ „ЕXIT”, ТУ И ЛЮБОВ Того року фестивал дефинитивно оправдал свою тематику. Лєто любови потвердзене зоз заруками на Денс арени хтори були приказовани прейґ шицких екранох. Попри тим, на Реґе бини Британєц Бен преславел дзешец роки любови зоз свою партнерку Наташу, зоз Сербиї, хтору упознал праве на Еxit-у. Було места и за одпочовок, бо ше могло опущиц на вецей локацийох. Єдно з нїх бул штанд дзе публика могла стилизовац свою шминку и фризуру по своїм жаданю. Интересантни штанд бул и дзе талантовани млади людзе рисовали по целох зоз квичацима и флуоресцентнима фарбами, з хторима були окреме обачлїви. Як и прешлих рокох, та так и того, бул zip-line за шмелих, на хторим ше нащивителє по сайли спущовали и мали можлївосц видзиц фестивал зоз воздуху.

Руске „Лєто любови”

Одличну атмосферу и на тей бини направел британски бенд Discharge, Angelic Upstarts, а чесц бранїц фарби домашнього панка мал леґендарни KBO. ■ Фото: Андреа Новак

РУСКЕ СЛОВО 19

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ ЯК (НЄ) СКАПАЛ РОКЕНРОЛ (III)

ЦАЛИ ЖИВОТ У МУЗИКИ И З РОКЕРАМИ Пише: Александра ЛЕНДЄР

У рокенрол приповедки у Вербаше главни улоги одбавели даєдни Руснаци и людзе уключени у рускей заєднїци, а їх животи и професийни кариєри ше часто преплєтали. Микола Чизмар Коле, Лаза Узелац и Андрия Червеняк Диша були парняки, часто сотрудзовали и єден од другого учели

У своїм стилу: Саламун и Червеняк

ндрия Червеняк власну приповедку почина ище од основней школи кед як школяр шестей достал слабу оцену з русийского язика. Теди його класна одредзела же ма ходзиц до Миколи Чижмара и учиц ше вєдно з нїм, кед же сце виправиц оцену. Медзитим, нє було то так як наставнїца задумала... – Учели зме ше, алє то нє було тото цо нас интересовало. Я барз добре рисовал, а Коле уж теди грал на ґитари, та ше нас двоме порадзели же СЦЕКОЛ НА ТУРНЕЮ я йому будАндрия Червеняк вше роздумовал же раз з бендом зем рисовац пойду на турнею по Ядранским морю, алє теди ище портрети, а вше робел у вербаскей олєярнї. Там робел и його вон ме науоцец, и ясне му було же ше нє зложи з тим док учує чи грац на яки ма плани. Гоч робел на добре плаценим робот- ґитари. Руним месце, Диша задзековал лєм дзень пред тим як сийски язик пошли на морйо. Знал же оцец робел трецу змену и сом вше на же будзе спац длужей, та вихасновал нагоду и прак- швидко ротично сцекол на свою першу професийну турнею. бел пред годзину, алє

20 РУСКЕ СЛОВО

так шицко почало – толкує Червеняк, познатши як Диша. Теди тинейджере, и дакус старши, куповали часопис „Браво” у хторим ше находзело шицко цо було вязане за найновши шветово тренди. Там млади першираз видзели хлопски ципели на штикли, звонцари, тренд длугоких и нєзачесаних власох. „СВИРКИ” БУЛИ БАРЗ ПОПУЛАРНИ Андрия перши пенєж заробел ище як хлапец, бо го оцец одмалючка обучовал за рижни ремесла. Oд першей „плаци” купел ґитару у робней хижи „Беоґрад” у Вербаше, хтору пред тим мешацами шацовал у авзлоґу. На електричней ґитари почал грац 1973. року. Тих перших рокох кед почал грац, барз ше чежко доходзело до инструментох, а на „свиркох” були углавним импровизовани, пожичени, доробени... – Грали зме на акустичней ґитари, алє зме ю ношели до єдного майстра до Ново14. ЮЛИЙ 2017.

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ го Саду хтори нам покладол маґнети на струни и вец єден конєц електричного шнура бул у ґитари, а други зме заквачели на ґрамофон и зоз того ше чула музика. Були то чежки, алє интересантни часи за музику – здогадує ше Диша и предлужує: – Я тераз кед озвучуєм даяку „свирку” у карчми, можем принєсц озвученє од три тисячи вати, а кед зме починали грац, мали зме углавним даяки лампашов змоцньовач од 30 вати. Дакеди на 15 вати були приключени и шпивач и клавиятури, алє зме дзвигли атмосферу и шицки танцовали – толкує Диша и духовито коментарує же му нє ясне як нєшка млади приду на „свирку” и стоя нєзаинтересовани, як кед би им було допито. Диша грал у велїх бендох и грал по велїх местох у держави и ширше. На репертоаре мали найпопуларнєйши писнї ґрупох Слейд, Свит, Сузи Кватро, познєйше Лед Цепелин, Дип Парпл, Блек Сабат, а додава же теди уж були популарни и Дейвид Боуви, Ентон Джон... Кед пошли до даєдного

Кед ше врацел зоз войска, Диша грал и зоз Колетом, Силвом Арваї и Мирославом Саламуном. Кед ше першираз оженєл, грал и зоз свою тедишню жену и терашнїм кумом Стояном Ратковим Цолетом, а познєйше оформели менши бенд у хторим грал и з Йоакимом Шантовим, з хторим сотруднїцтво предлужел и познєйше. Найвекши успих мал зоз бенАндрия Червеняк Диша дом „Хазард” хтори ма професийни знїмки своїх авторских писньох у вербаским радию. Зоз Лазом Узелцом, хтори медзи нїма бул найшколованши музичар, грал уж теди кед обидвоме були искусни професийни музичаре. ЛАЗАР БУЛ НАЙШКОЛОВАНШИ МУЗИЧАР

– Вон грал на ґитари, бас ґитари и клавиятури и шицко грал перфектно, алє думам же найлєпше грал на клавиятури. Вон бул найуспишнєйши у музичней кариєри. Часто зме сотрудзовали зоз бендами кед требало наступиц на даякей значней подїї, бо зме грали подобну музиНайвекши успих Диша мал з бендом „Хазард” ку. Його ґрупа „Сони” з Нового Саду була барз популарна, та зняли аж и синґл. Лазар вецей нє медзи нами, а пред тим як цо нас зохабел, ознова ше мал зисц спомнуОРИҐИНАЛНИ ЗВОНЦАРИ ти бенд. Сцели наступиц ище даскельо раз, алє го хорота обегла – памета Диша. Перши бенд хтори Диша основал волал ше „Ноц”. Узелац, по сле профе сийней кариєри граня по ца лей Памета же теди сам себе зошил „звонцари”, так же розштригнул панталони и доложел фалаток платна. жеми, почал робиц як корепетитор у тедишнїм Доме Же би бул автентични, хтокултури дзе провад зел ба лет и други музични шка з родзини му вишил наточки аматерох. Уж теди почал сотруд зовац зоз зву бенда на уруцени платки руску заєднїцу, а остатнї дзешец роки познати на ногавкох. Барз ше цешел. Лаза бул порядни у орке стру у „Карпатох” дзе грал контрабас. Андрия Червеняк нєшка уж дзешец роки озвучує шицко цо ше случує у околїску. Ма сервис валалу дзе их млади нє позназвучнїкох, репарира их, меня картони, прави ли, таки яки були – власати и у опрему, шкатули и шицко друге цо вязане за тоту звонцарох, шицки були одушероботу. Преширел свойо знанє и на електронїку, вени, бо тоти свирки були єдина змоцньовачи... не случованє у валалє. И нєшка ходзи на коцерти, мото стретнуца и соПред 30 роками Диша мал трудзує з велїма бендами, роби на озвученю. На аж и таки инструмент хтори „ЦМОК Фесту Червинка” мал нагоду сотрудзовац претварял звук ґитари на синз велїма рок бендами з просторох бувшей Югослатисайзеру, и бул єдини на тих виї. Окрем того, вон и у Орґанизацийним одборе просторох хтори на нїм грал. „Black Hole Festu” хтори ше роками отримує у СтаИнсрумент и опрема були барз рим Вербаше, у Ямурачи. драги, теди зашицко заплацел Андрия Диша Червеняк и нєшка през роботу поколо 50 тисячи марки, алє ше Лазар Узелац охабел вязує шицких вербаских рокерох.■ швидко шицко виплацело, бо препознатлїви шлїди у рок музики (Предлужи ше) после того барз часто грали. 14. ЮЛИЙ 2017.

РУСКЕ СЛОВО 21

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ НАША ГОСЦИНСКА: ОЛЕСЯ КНЕЖЕВИЧ З КОЦУРА

ПОЛИЦАЙКА, А НА ПЕРШИМ МЕСЦЕ МАЦ

Пише: Златко КОЛЄСАР

Нєшка цалком нормалне же би жена ношела пилотску, воєну або полицийну униформу, пиштоль за пасом и значку зоз своїм меном. Пред двома децениями то було наисце ридкосц, и нє було вельо дзивки, та и жени котри ше одшмелєли и опробовали у даєдних занїманьох дзе „паную” хлопски правила. Олеся Кнежевич, теди ище Шантова, одшмелєла ше и вошла до швета погранїчней полициї. Нїґда нє побановала

леся уж седемнац роки чува гранїцу нашей жеми. Велї роки робела як погранїчна полицайка на гранїчним преходзе зоз Горватску у Бачкей Паланки, а нєшка роби на защити ричней гранїци у Новим Садзе на Дунаю. – Мушим припознац же сом нє шнїла о тим же єдного дня постанєм полицайка, окреме сом нє роздумовала о погранїчней полициї, алє ше шицко якош так у моїм живоце понамесцало. Нєшка ми мило же робим праве тото, и то найважнєйше – гвари Олеся. По сле законченей Ґимназиї у Руским Кере стуре, наша собешеднїца ше уписала на Учительски факултет у Зомборе, алє ю баржей прицагнул живот у векшим городзе, у Новим Садзе. – Пошвидко сом место одходу на преподаваня на факултет, почала одходзиц на роботу и то до казина як шанкерка. З оглядом на файту роботи и клиєнтелу котра

22 РУСКЕ СЛОВО

там приходзела, можем повесц же сом барз добре зарабяла – памета Олеся. МАЦ ПАТРЕЛА КУС ДАЛЄЙ Оле сйова мац, Ґеновева Шанта, теди учителька у коцурскей Основней школи, а нєшка у пензиї, нїяк нє могла прилапиц же єй дзивка нє роздумує ширше о будучно сци, и добре знала же робота у казину нє тото цо ю може ущесциц за цали живот. На красни спо соб ю пробовала одгвариц од тей роботи. – Кед ми мац гварела же обявени конкурс за Першу женску класу погранїчней полициї, и кед ше ми опитала же чи бим ше нє сцела приявиц, я ше лєм нашмеяла. Таке дацо ми нє було анї на концу розума, була сом у фазону – яка полиция, ша я ту зарабям озбильни пенєж, ношим маркировану ґардеробу и мнє и там дзе сом – одлично. Алє, мац була упарта и на концу ше 14. ЮЛИЙ 2017.

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ ми опитала же чи вона може позберац папери место мнє и приявиц ме. Я нє барз дзбала, думала сом себе, ша най збера, наисце сом думала же з того нє будзе нїч. Так сом була приявена, а после одредзеного часу, кед сом уж и забула на тот конкурс, сцигло ми обвисценє же ше мам явиц до єдней полицийней станїци. Роздумовала сом же чи пойдзем чи нє, алє цошка ше у мнє ламало и нагнало ме на тот крочай – гвари Олеся. ЯК НЄБО И ЖЕМ – Паметам дзень кед сом до Беоґраду мушела пойсц на психофизични тести, бо сом теди з казина вишла на 4 годзин рано, а на 5 рушал автобус. Анї нєшка нє знам як сом ше нашла у автобусу, а нє пошла дому лєгнуц спац – здогадує ше Олеся на тот период у єй живоце. Гоч була нєвиспана, шицки тести прешла без проблему, а кед почала обука, помали прилапйовала ситуацию у хторей ше нашла. – Почало ми буц интересантне, алє дакус и чудне же ми ше живот у даскелїх тижньох цалком пременєл. Теди, док сом робела у казину, була сом у ситуациї же нє знам дзе потрошиц пенєж заробени у казину, а пошвидко сом ше нашла у ситуациї же сом нє мала за найосновнєйши потреби. Та заш лєм, анї у єдней хвильки сом нє побановала же сом праве тоту драгу вибрала – гвари Олеся. По законченю обуки, кед почала робиц, теди ище були обачлїви розлики котри ше правело медзи жену и хлопом у полициї, алє ше после скоро двох деценийох ситуация злєпшала и тераз лєм дзепоєдним людзом нєзвичайне кед на гранїци видза Олесю у униформи и з наоружаньом. РОЗДУМУЄМ О ВЛАСНИХ КОРЕНЬОХ Вше векша заступеносц женох у „хлопских” занїманьох и медийна пропаґанда женох у войску, авияциї и полициї, допринєсла тому же би ше и жени котри робя таки

роботи нє чувствовали як кед би робели „хлопску”, алє свою роботу. Околїско и Олесйова фамелия ше давно звикли на єй роботу и таки животни темпо, и лєм дакеди давно синово товарише з любопитлївосцу патрели на Душанову маму котра полицайка. – Моя робота як и кажда друга, нє доживюєм ю як дацо окремне, гоч сом замерковала же Душаново товарише зачудовано патрели на мнє як на його мацер котра коло пасу ноши пиштоль, значку и строгу униформу, алє швидко ше и вони звикли на мнє. Моя робота вельо раз зна буц и стре-

НЄ МАЛА ОПАСНИ СИТУАЦИЇ Так як цо и сама спомла, Олесйова робота погранїчней полицайки зна буц стресна и привесц, нє лєм ю, алє и полицию до нєприємней ситуациї. Вона, на щесце, под час своєй кариєри нє мала „опасни” ситуациї, напроцив, робота єй оможлївела же би упознала велїх добрих людзох. Кажди нови дзень на роботи динамични и вше ма чувство велькей одвичательносци же чува гранїци своєй жеми.

сна, нїґда нє знам же як ми будзе випатрац роботни дзень, чи ше случи дацо цо ме нєсподзива, лєбо дацо нєприємне, алє мойо правило таке же роботу нє приношим дому и накадзи зоблєчем униформу, я мац хтора ше стара о свойому синови, жена хтора попиє кафу зоз товаришку, дзивка хтора обидзе мацер и подобне. Случело ше же ме после ноцней змени додня рано дочекал син и вец зме вєдно учели писньочки за школу, ришовали домашнї задатки, або кед бул ище менши, бавели зме ше зоз авточками. Мнє то нїч нє падало чежко, и дакеди анї сама нє знам цо ми давало тельо моци – гвари Олеся. Єй син Душан дава єй потримовку же би лєгчейше пребродзела шицки бриґи зоз котрима ше стрета, а Оле ся з вельку радосцу патри на свою малу фамелию и цеши ше з успихами котри єй син зазначує. Вон од септембра почнє ходзиц до стреднєй школи у Новим Садзе, та то на єден спо соб будзе нова обласц у їх живоце. Олеся ма нови идеї як збогациц свой особни живот. – Уж зме 14 роки сами, так зме орґанизовали свой живот як нам одвитовало, а тераз, кед вон уж дакус старши, я мам вецей часу за себе и можебуц бим ше любела активовац и у рускей култури. З роками, чловек постава вше свидомши своїх кореньох, култури и традициї народу котрому припада, та бим любела дац часточку себе и у тей обласци – гвари наша собешеднїца. ПРЕДЛУЖЕЛА З НАУКУ

Олеся зоз сином Душаном

14. ЮЛИЙ 2017.

Понеже трима же образованє барз важне за напредованє у живоце и у кариєри, пред двома роками Олеся ше уписала на Правни факултет и хвильково є на трецим року студийох котри закончує паралелно з роботу. – У моєй роботи єст простору за напредованє, а попри упартосци и закладаня, образованє єдно з основних условийох за ква литетнєйши живот. Тераз робим у Новим Садзе на ричним транспорту при Дунаю, а то вязане за гранїцу понеже ше робя ревизиї ладьох и наших и странских. Тота робота интересантна, окреме спомнута обласц, бо сом порихтана вше учиц дацо нове, а найважнєйше же тото и любим – прешвечена Олеся.■

РУСКЕ СЛОВО 23

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ НАШ ГОСЦ: ЯНКО РАЦ МИШКОВ З КАНА ДИ

МАЦЕРИ ПОВИНЧОВАЛ, УЖИВАЛ МЕДЗИ СВОЇМА Пише: Любомир ДУДАШ

Вше буц медзи найлєпшима... за дакого – нєдошнїти сон, за дакого реалносц и то у рамикох дакедишнєй, велькей, нам, держави. За Янка Раца Мишкового з Руского Керестура, то вше було витворлїве, та и тераз, после, як гвари, трицец двох рокох живота у бувшей Югославиї и исто тельо рокох у Канади

третли зме ше на „Червеней ружи” як давни приятелє, колеґове, сушеди, блїзки сотруднїки. За Янка Кере стурци, та и шицки його домашнї би поведли – Славо, Кирилов, Мишков, або Рац, хтори за собу охабел красни шлїди. Як школяр основней школи винїмково резултати витворел у авиомоделарскей секциї селенитох. Найлєпшого войводянского селенита после Йовици Раца, бабицового, лєбо Елемира Колошняя, чежко було и задумац. Витворел вон и вецей, и ище велї паметаю пияте место на теди Союзним змаганю у Плєвльох, у Чарней Гори. Бул учашнїк Младежскей роботней акциї Нови Беоґрад, кед то було и важне и вельке и чесне. ЗАПАМЕТАЛ ИНШАКИ ЧАСИ У ПОЛИТИКИ По сле того, алє и по сле законченей Штреднєй машинскей школи у Кули,

24 РУСКЕ СЛОВО

ушлїдзела робота у Предсидательстве младежи, тедишнїм Союзу Социялистичней Младежи Югославиї, перше у Руским Керестуре, вец у Кули, и конєчно у Беоґрадзе. Бул у верху тедишнєй напредней политики, поготов за младих, полних з новима идеями и енерґию. – Були то роки кед младеж була и орґанизована и саморґанизована и вше на правим месце, нє сануюци анї час, анї власни моци. Други часи, озда паметаш...! Як член делеґациї Союзного предсидательства младежи сом препутовал, активно, вельо того. Бул сом з роботу у Данскей, Нємецкей, на Куби, у тедишнїм Совєтским Союзу. Мено нашей жеми було наисце чесно ношиц и у шерцу и вшадзи зоз собу. Други часи, друга политика, други людзе – приповеда Янко. Кед би було лєм тото, було би и так вельо, алє нє... После врацаня до Руского Керестура, почина робиц у дакедишнїм млї14. ЮЛИЙ 2017.

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ ну Осифа Мишкового, власного дїда, национализованим после Другей велькей войни, а у рамикох теди „Польопривредного комбинату Перши май”. Комбинат озда нїґда скорей, а поготов после, нє бул моцнєйши. Славо, Янко Рац, бул руководитель тей дїловней єдинки. З новима идеями ишло шицко одрук, а млїн познал лєпше як власни кишенки, там вирослнул. ТЕРАЗ МИ ПРИХОДЗИМЕ Ище вше зоз вишком позитивней енеґиї зявел ше як универзални ключ и у Руским народним театре. Перше як одлични ґлумец на младежскей сцени, а потим ище лєпши у старшей екипи. Мало ище вше... У представи „Подозрива особа” є наґрадзени и за улогу и идейну задумку, витворену сценоґрафию, хтора була наисце велька, ефикасна и вшадзи замеркована. Представа под руку Драґана Йовича, ище замеркованша, медзи найлєпшима хтори витворени у нашим Театре. – Можебуц ми приход анї нє бул так твардо плановани, алє, вредзело. Мац Натала трецого юлия преславела дзеведзешати родзени дзень! Нєт лєпшей нагоди за особну винчованку и приход до родного валалу. Озда и мацери було милше од порядних приходох, каждого трецого року. Крашнє, прекрашнє було одшпивац винчованку, коштовац торту... – Од нас шесцерих дзецох штверо живот, роботу и нови дом нашло у Канади, Киченеру. Найстарша шестра Люпка, вецей, нажаль, нє медзи нами, алє там брат Дюра, и брат Юлин. Шестри Марча и Меланка остали ту, блїзко при мацери приповеда – Янко, пребераюци по памяткох. Иншак мац и баба Натала, у своїх дзецох, у Канади, була осем раз єдно з другим. Дакеди на кратше, а вец и длужей, так же кед ше порахує коло три роки була там вєдно з нїма. Вец гварела же єй вецей нє до путованя, и же тераз будзе чекац же би дзеци приходзели. Так каждого року дахто пришол до мацери, до родного места и милого Керестура. Од шесцерих хторих виховала, ма штернац унучата и шеснац праунучата.

З НЇМА ШИЦКО МА СМИСЛА – Мила, унучка од дзивки Катарини, народзеней у Руским Керестуре, давно зна повесц по руски – дїду! И вец рошнєм, шерцо полне по нєбо! Далєко су одо мнє и супруги Славки, жию у Ванкуверу. Алє, верце, нє чежко, гоч анї нє пречасто и цалу нову жем биваня и роботи прейсц пре Милу и дзивку, вредзи... То твори живот красши и лєпши... Синове, Андрей и Петро народзени у Канади, блїзко при нас, алє жию свой живот.

– Полнїм батериї як ше тераз ту з вами крашнє чувствуєм – приповеда Янко. Кере стур барз пременєти, лєм мнє то обачлївше як вам, ви ту вше. Центар прекрашени, желєни, ушорени и вельо того наисце барз красне, алє и велї хижи руїни. Барз вельо хижи на предай, валал остарел. Озда и зуновал од шицкей длугорочней терхи, хто зна? ЧАМЕЦ, ЦИҐОНЇ И КАЯК У Канади Славо роби свою роботу на вельких ЦНЦ електронских машинох за обробок вельких металних часцох за нуклеарни построєня. Гвари же тото робиц зна, и тото люби. И планує... – Озда о рок, рок и пол пойдзем до пензиї, а вецка... чамец, циґонї и каяк. Нїч вецей, анї менєй. Нє треба ми на озеру дзе маме викендицу анї мобилни, анї интернет. Природа велїчезна, а анї єй то нє нужне, то – Природа, з велькима словами. Зиходзиме ше ту, кеди як. Кед же добре знам, лєм у Киченеру, и ту блїзко по Торонто нас єст коло пейдзешат фамелиї, прави мали Керестур за Вельку воду. Шицки добри, ценєти, роботни и вредни людзе и, поготов перши ґенерациї прави Руснаци у чувстве и души – закончовал бешеду, покус монолоґ по збуртаних здогадованьох Янко Славо Рац Мишков, котри до Керестура пришол на „Червену ружу”, алє пред тим мал важнєйше – мацери Натали повинчовац полни дзевец децениї живота.■

14. ЮЛИЙ 2017.

РУСКЕ СЛОВО 25

ROK XII

ГОРНЇЦА – ЗАКАРПАТЄ (II)

ЮЛИЙ 2017 ^islo 35 (137)

УЖГОРОДСКА УНИЯ – ПРЕПОЗНАТЛЇВИ ПЕЧАЦ

Пририхтал: Микола ШАНТА

а початку 16. столїтия нєт мира на Закарпатю, алє анї у цалей Угорскей, та и на териториї нєшкайшей Войводини, тедишнєй Южней Угорскей. Угорска була позната по борбох за престол, починаюци од 14. вику, по вимераню династиї Арпад, та до єй розпадовня под налєтами Туркох у Могацкей битки 1526. року. Пре борбу за престол, положенє селянох, хторе було и так чежке, поставало ище горше, так же пришло до найвекшого повстаня селянох у историї Угорскей, до такволаного повстаня куруцох (крижарох) 1514. року. Основа за писанє того материяла кнїжка – зборнїк роботох под насловом „Закарпатска Україна – история, традиция и идентитет”, хтору пририхтал Евген Пащенко зоз Катедри за українистику у Заґребе. ПОВСТАНЄ КУРУЦОХ Крижарска война процив муслиманох хтору обявел папа Лєв X була окреме популарна медзи селянами, бо було обецане ошлєбодзованє од

Кед ше добре упозна историю Закарпатя, вец ше баржей розуми причини за пресельованє наших предкох до мирнєйших крайох, дзе ше менєй войовало за цудзих панох и дзе ше лєгчейше жило од своєй роботи

Фото: Саша Сабадош

Муриска Ужгородского замку збудованого у X вику

ДОСЕЛЬОВАНЄ МАДЯРОХ ДО ПАНОНСКЕЙ РОВНЇНИ Угри ше до Панониї приселєли у 9. вику под вождом Арпада. Мадяре пришли у конфедерациї од седем мадярских и трох газардских племенох. Кажде з тих седем племенох представяло ядро будуцей нациї и кажде мало свойого везира. Перше населєли Ердель 896. року, одкаль прешли и до других часцох Панонскей ровнїни дзе ше змишали зоз тедишнїм жительством хторе ту уж жило. После Арпадовей шмерци зменьовали ше рижни племенски вождове. Єден з нїх бул и Ґеза (971–997), княз зоз лози Арпадовей, хтори одлучел приключиц ше ґу християнскей Европи, так же засновал династию и меновал свойого сина Вайка за нашлїднїка. Вайк, у ствари, поганске мено будуцого краля Святого Штефана хтори закончел оцову започату роботу з тим же християнизовал Мадярох та з тим утвердзел державу 1000. року кед достал кральовску коруну од папи Силвестера II. Папа зоз согласносцу австрийского цара Отона III послал Штефанови златну коруну полну зоз драгоцинима каменями, з чим го у януару 1001. року припознал за християнского краля Мадярскей.

26 РУСКЕ СЛОВО

кметскей зависносци гевтим хтори ступя до крижарскей войни. Жадни шлєбоди, селянє масовно ступали до войска, цо при племству виволало страх же останю без роботней моци за їх маєтки. Прето племство вимагало од краля Владислава же би ше цо скорей рушело до борбох процив Туркох. Краль розказал вождови народного войска Дожови Дєрдьови, хтори позберал коло 40 000 куруцох (воякох крижарох), най такой руша на Туркох. На место же би рушели на Туркох, селянє ше дзвигли процив племства. Крижарски одряди ше претворели до револуцийного войска под водством Доже Дєрдя хтори ше указал нє лєм як искусни вожд, алє и як прави лидер селянских масох. Буна загашена у креви, а загашел ю Йован Заполя, войвода ердельски. Вельки розмах буни нагнал угорске племство до зєдиньованя. Дожа ранєти, вец и влапени, мучени и забити. Нємилосердне обраховйованє племства зоз селянами коштало животох даскельо дзешатки селянох. Позабивани нє лєм повстанїки, алє и їх фамелиї. После буни принєшени закон по хторим ше селяном забранює шлєбодне рушанє и по хторим су у подполносци поданїки племства. Покорйованє селянох дефиновал кодекс Tripartitum хтори бул основа мадярского законодавства до 1848. року. После мадярского пораженя у Могацкей битки, Мадярска подзелєна медзи Османским Царством, Австрию и Трансилванию. История Закарпатя у тим периодзе була 14. ЮЛИЙ 2017.

РУСКЕ У ШВЕЦЕ означена зоз турским прициском и зоз длугорочним ривалством медзи Габзбурґовцами и Трансилванию. Ровняцки часци Закарпатя, ту дзе углавним жили нашо предки, часто доживйовали турско-татарски напади. У тих борбох процив нїх участвовало шицке жительство заходного Закарпатя, хторе теди було под власцу Габзбурґовцох (Пряшовщина и околїско Ужгорода). У тим чаше восточне Закарпатє було под вплївом Трансилваниї. Як вше гранїчне подручє, Закарпатю припадла судьба боїска на хторим ше у 17. столїтию зражели два сили: мадярске племство под власцу Трансилваниї и австрийски абсолутизем зоз своїма мадярскима прихильнїками. У тим периодзе нєпреривних зраженьох, жителє Закарпатя окреме були анґажовани у буни Франца II Ракоция (1703–1711). Тота револуция з початку мала социялни характер, та ю народ прилапел як свою. Закарпатци у нєй творели вирну князову ґарду и заслужели почесне мено „найвирнєйшого народу” (gens fedelissima). Пре нєпреривни войни, Закарпатє у тим периодзе дожило економску препасц, а препадли и велї нємецки населєня. Пре чежку економску ситуацию кметски порциї ше зменшали, у горских предїлох их анї нє було, та тота ситуация допринєсла насельованю нового жительства зоз галицких подручйох у хторих порциї були векши.

других русинских/українских жемох, повязаносц була моцна. Насампредз прейґ хаснованя и обезпечованя богослужебних кнїжкох зоз Києва и Львова. Ужгородска уния нє такой посцигла злєпшанє положеня церкви нашого народу. Мукачевски епископи страцели свойо титули, та достали улоги викарох латинских архиепископох зоз Еґеру. Стан у грекокатолїцкей церкви ше злєпшал кед ше за церкву у Закарпатю завжала Мария Терезия. На єй вимогу, папа Климент XIV одвоєл Мукачевску епархию од Еґера. Друга половка 18. столїтия була златна ера у церковней историї Закарпатя. У тим периодзе пришло до велїх важних подїйох. Шедзиско епархиї премесцене до Ужгороду (1780), дзе створена епархийна семинария, видвоєла ше нова Пряшовска епархия (1816), злєпшал ше материялни и образовни стан священства и жительства вообще. ОД 1711. ПО 1918. РОК

Фото: Петро Мидянка

У поровнованю зоз 17. столїтийом хторе було означене зоз бунами, 18. и перша половка 19. характеризовал поступни розвой Закарпатя. Под час владаня Мариї Терезиї и Йосифа II., представнїкох просветительского абсолутизма у Австриї и Мадярскей, наглашени одредзени реформи у одношеню на селянох. Такволане „урбане реґулованє” (1766) огранїчовало малтретированє селянох/кметох ШТРЕДОК 17. СТОЛЇТИЯ И УЖГОРОДСКА УНИЯ и брало под защиту селянски парцели. Йосиф II. зоз акТот период означени зоз борбу медзи православнима и том ликвидованя подредзеносци селянох у Мадярскей униятами (грекокатолїками). Тото зраженє нє було лєм ре- 1785. року зробел вельки реформаторски крочай, мал налиґийно означене, алє и политично. Теди були вельки бо- миру исц зоз реформами и далєй, алє го шмерц у тим зарби медзи католїцизмом и протестантизмом. Православна становела. После його шмерци врацени на моц стари нєодвитуюци уредби за селянох, церква у Закарпатю була у слахтори були важаци по 1848. рок. бей позициї. Священство було Мадярска властела ше барз одунєобразоване, припадало перала реформаторским поцагом кметству, як и їх вирни. МукаБечу. Прицисок на селянох/кмечовски епископи завишели од тох резултовал зоз одупераньом у мадярских кральовских маґнаЗакарпатю хтори бул заходноутох хтори сцели увесц рефоркраїнски пандан повстаня гайдами до православних парохиймакох у восточней України (Надох. З другого боку, у Мадярднїпровщини). скей почала борба процив реЗоз револуцию 1848. року велї формациї, хтора тиж ишла на млади интелектуалци з початку руку унияценя, хторе ше слуБреговити предїли Закарпатя були одушевени, док их шовиничовало медзи православнима. Перше нєудатне пробованє ликвидациї униї було 1612. ро- стични характер мадярскей драги нє розчаровал и унапряку з боку епископа А. Крупецкия зоз Перемишля на захо- мел на союз зоз Бечом. Медзи Закарпцами хтори ше поду Закарпатя, хторе теди було под власцу познатих маґна- ставели нєприятельски ґу мадярскей револуциї бул и нєтох Друґетих, лоялних католїцкей церкви и династиї. вистати просветитель Олександер Духнович (1803–1865), Унию познєйше потримали епископи В. Тарасович и Пе- як и енерґични политичар и публициста Адолф Добрянтро Партений Ростошинский. Резултат їх акцийох була ски (1817–1901). Под уплївом Добрянского, словацки Ужгородска уния 1646. року у хторей русинске священ- учашнїки Словенского конґреса у Праги винєсли предство заходней (кральовскей) часци Закарпатя прилапело клад же би у составе Мадярскей требала буц створена авкатолїцизем восточного обряду. Под защиту Ракоция, у тономна словацко-українска обласц. У априлу 1849. року Мукачеве источашнє функционовал и православни епи- Добрянски пред Главну Руску Раду (українске представскоп Й. Зейкан. Моцнєню униї у Закарпатю допринєсол нїцтво у Парламенту Галичини) у Львове толковал причиепископ Й. де-Камелїс, по походзеню Грек. До конца 18. ни за уєдиньованє Галичини и Закарпатя до окремного австолїтия твердиня православя остала Мараморщина хтора тономного краю у составе Габзбурскей монархиї. У меддо 1720. року политично припадала Трансилваниї. После зичаше вон предводзел делеґацию Закарпатских Русинох шмерци остатнього православного епископа Доситея у ґу царови Франьови Йосифови I, дзе представел потребу уґлянским манастире, хтори єден зоз найстарших мана- твореня Руского войводства зоз националн-териториялну стирох у швеце, уния уведзена на цалу територию Закар- и културну автономию у рамикох Мадярскей.■ (Предлужи ше) патя. Без огляду на политичну одвоєносц Закарпатя од 14. ЮЛИЙ 2017.

РУСКЕ СЛОВО 27

ДУХОВНИ ЖИВОТ У НОВИМ САДЗЕ ПРЕСЛАВЕНИ СТО ДЗЕВЕДЗЕШАТ СЕДМИ КИРБАЙ

ТВАРДИ ФУНДАМЕНТИ АПОСТОЛОХ ПЕТРА И ПАВЛА На тогорочним Кирбаю у Новим Садзе, сто дзеведзешат седмим по шоре, Службу Божу служели седем паноцове и було надосц парохиянох и госцох Богу и церкву положели на тварУ грекокатолїцкей церкви св. апостолох ди фундаменти и дзвигли ю по Петра и Павла, у Новим Садзе того року нєбо, на котрих стої вецей як два преславени сто дзеведзешат седми Киртисячи роки. Як духовнїк, бай по шоре. Службу Божу предводзел окремну увагу пошвецел вирнїМартин Дретвич, духовнїк и монах франком одхованих у вири, алє забуцискан з Винковцох зоз Дяковецкого влаваю на християнство и здогаддичества, а сослужели Михайло Малацко, ню ше го лєм кед им потребни парох керестурски, о. Дарко Рац, парох Бог, нажаль, лєм даскельо раз у бачински, о. Платон Салак, кулски парох, року, на вельки швета, а дзепоо. Владислав Рац, коцурски парох, о. др єдни лєм даскельо раз у живоце. Борис Холошняй, професор зоз Бечу и о. Християнє би, у першим шоре, Алексей Гудак, парох старовербаски. требали буц приклад другим. Апостол читал богослов Данил Задрепко На Служби шпивал дзияк зоз Дюрдьова. На Служби Божей присуЙовґен Надь и Хор грекокатоствовали и домашнї парох новосадски о. Мартин Дретвич, францискан лїцкей церкви св. апостолох ПеЮлиян Рац. У своєй казанї францискан Мартин Дретвич здогаднул нас на святих апостолох Петра и ПаСЛУЖБИ НА ТЕКИЙОХ вла, котри мали розлични живот, алє обидвоме служели Парох новосадски о. Юлиян Рац наявел и нашу Службу Божу на Текийох у Петроварадину, котра будзе на пияток, 4. авґуста, на 16 годзин. Уж наявени приход паломнїкох зоз вецей наших местох. тра и Павла и Руского културного центру „Гармония” зоз дириґентку Весну Кесич Крсманович. На концу Служби було мированє, а по обисцох новосадских грекокатолїцких парохиянох предлужени Кирбай зоз найблїзшима госцами и приятелями. Дю. В.

ОЗНАЧЕНЕ ШВЕТО ЙОАНА ХРЕСТИТЕЛЯ

ПРЕСЛАВЕНИ КИРБАЙ У ЗМАЄВЕ Швето Рождества Йоана Хрестителя – Яна, у филияли нововербаскей парохиї у Змаєве означене прешлого пиятку. Служба Божа отримана на 10 годзин, а служел ю парох о. Иґор Вовк, котри у казанї найбаржей бешедовал о уплїву вири на нашо здравє, же би людзе, окрем вереня до моци медицини мушели вериц и до моци молитви и спомнул приклади зоз Евангелиї. По традициї, з тей нагоди ше у церкви позберало векше число парохиянох зоз Змаєва. На Служби присуствовали и вирнїки зоз Австралиї, Кули, Нового Саду и других местох, хтори як госци пришли на Кирбай. После служби парох о. Иґор Вовк мировал вирних у церкви, а Кирбай предлужени по обисцох вирних. А. Л.

28 РУСКЕ СЛОВО

14. ЮЛИЙ 2017.

ДУХОВНИ ЖИВОТ ПРЕПОДАВАНЄ ЗА МЛА ДИХ У КОЦУРСКИМ КАРИТАСУ

ЗОЗ НАУКУ ПРОЦИВ ДРОҐИ Друге по шоре стретнуце младих у коцурским Каритасу було зоз психолоґом ср. Ирину Шанта на тему „Шлєбода и зависносц” а представене найвекше зло нєшкайшого часу – дроґа. На стретнуцу було коло трицец младих, а и термин бул интересантни – собота вечар. Присутних привитала координаторка Каритасу у Коцуре шестра Михаїла Воротняк. Психолоґ ср. Ирина Шантова младим бешедовала о файтох дроґи, представела кажду окреме и указала на котри способ одредзена дроґа вплївує на справованє, орґанизем и мозоґ особи котра ю хаснує, односно психолоґийни ефекти котри виволує при конзументох. Тиж так, присутни могли научиц як обачиц и на котри способ конзументи оправдую дроґу котру хасную и яки психолоґийни бависка бавя же би ше и сами оправдали, а у истей хвильки и нагварели и других коло себе же би пробовали тото опиваюе средство. Млади могли научиц и котри дроґи спричинюю лєм психичну, а котри и физичну и психичну зависносц. – Видзи ми ше же млади знаю о опасносцох котри приходза зоз дроґу, алє то якошик нє доходзи до нїх на прави способ. Думам же маю пребарз вельке самодовириє же вони можу конзумовац дроґу и нє буц зависни и престац кеди пожадаю. По моїм думаню у дружтве ше нє бешедує цо ше точно и длугорочно случує кед дахто хаснує дроґу, дзепоєдни ефекти познати младим и яки чувства поєдинєчни дроґи виволую, алє заш лєм, нє барз веря же дроґа може барз закомпликовац живот – визначела Шантова. Стретнуце було интерактивне, присутни шлєбодно поставяли питаня о тим цо их интересує, а були приказани и рижни видео клипи на котрих приказани особи под дїйством одредзеней дроґи. Присутни активно активно участвовали на преподаваню и на клипу по справованю

одредзеней особи препознавали дроґу хтору хасную. У остатнїх часох ше надосц пропаґирує и леґализованє марихуани, насампредз у медицини, та особи котри пришли на тото хасновите преподаванє дакус дискутовали и о тей теми и думаня були подзелєни. На преподаваню було видно же млади у Коцуре углавним упознати зоз опасносцами котри дроґа ноши зоз собу. – Прешвечена сом же тоти цо були на преподаваню смидоми опасносци од дроґи, прето же на таки преподаваня найчастейше приходза тоти цо ше нє дроґираю, а тоти цо уж маю компликациї и проблеми зоз тим, найчастейше и, нажаль, нє приходза на таки преподаваня – заключела Ирина. Каритас у Коцуре потераз орґанизовал уж два барз успишни и барз хасновити преподаваня за младих и прето ше тоту праксу и предлужи, а по словох шестри Михаїли Воротняк шлїдуюце стретнуце младих мож очековац на єшень. З. Колєсар

ВИШЛО НОВЕ ЧИСЛО ХРИСТИЯНСКОГО ЧАСОПИСУ

„ДЗВОНИ” ПОШВЕЦЕНИ РОЧНЇЦИ ВОДИЦИ Тогорочне юнийске число християнского часопису „Дзвони” рускокерестурскей парохиї св. оца Миколая. У уводней рубрики „Духовне заренко” ошвицени живот пророка Илиї, чийо ше швето означує того мешаца.

14. ЮЛИЙ 2017.

„Дзвони” преноша упечатки з преслави 200-рочнїци Водици и розгварку о новей кнїжки о Водици з о. Владиславом Варґом, а подоба познатого Водицового тутора Джуджара представена у рубрики о Водици. У рубрики „Стереотипи” преглїбене библийне значенє шветлосци и цмоти, як и фалшива шветлосц, односно фалшиви чесноти хтори ше тераз наруцує. Як подношиц животни терхи преглїбене у рубрики „Слово живота”, а дати и животни шведоченя. О представяню наших волонтерох на стретнуцу у Беоґрадзе пише у рубрики „Каритас”, нове предлуженє о паповим постсинодалним апостолским писме о фамелиї дате у додатку „Богословска думка”, а и у нових „Дзвонох” мож пречитац духовну поезию, „Шантовки”, есеї, гумор Бачика Дюру, фото-вистки и други информациї. А. М.

РУСКЕ СЛОВО 29

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 1. юлия упокоєла ше наша мила мац и баба

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 9. юлия преселєл ше до вичносци мой мили син

ИРИНА ХРОМИШ народзена Ґовля (1927–2017) з Коцура З любову и почитованьом, дзивка Єленка и унука Весна Най спочива у мире Божим! ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 1. юлия зохабела нас наша мила мац и баба

ЕЛЕМИР ДЖУДЖАР (1950–2017) з Руского Керестура

ИРИНА ХРОМИШ (1927–2017) з Коцура Памятку на ню буду вично чувац син Владимир зоз супругу Ану и унуки Ґабриєла зоз Канади и Владко зоз Голандиї зоз своїма фамелиями Най спочива у мире Божим!

Мили сину, зохабел ши ме у вельким болю и вичней жалосци. У моєй души и памяткох занавше це будзем чувац. Вично ожалосцена твоя мац Гелена Спочивай у мире Божим!

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 9. юлия 2017. року у своїм 67. Дня 9. юлия 2017. року занавше нас зохабел наш мили и нїґда нє прежароку занавше нас напущел

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 9. юлия упокоєл ше наш ми- Дня 9. юлия у своїм 67. року живоли супруг и оцец та охабел ме мой мили шовґор

ЕЛЕМИР ДЖУДЖАР (1950–2017) з Руского Керестура Охабел ши нас у вельким болю и смутку, чежко ше помириц же ши вецей нє медзи нами. Нїґда нє забудземе твой мили ошмих кед ши нас збачел, нєсебичну любов и потримовку. Ожалосцени дзивка Таня, жец Кимо, та унуки Валентинка и Виктор Мили наш тату и дїду, спочивай у мире Божим!

ЕЛЕМИР ДЖУДЖАР (1950–2017) ЕЛЕМИР ДЖУДЖАР з Руского Керестура (1950–2017) Красни памятки на це и на нашо з Руского Керестура 46 роки малженского живота занавше будзе чувац твоя ожалосце- Красни памятки на мойого шовґра навики будзе чувац Тихомир на супруга, та син Владо Вичная му памят! Вичная му памят!

лєни оцец и дїдо

ЕЛЕМИР ДЖУДЖАР (1950–2017) з Руского Керестура Красни памятки на ньго буду чувац син Елемир зоз супругу Силвию и унука Анастасия Вичная памят!

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 9. юлия занавше ме зохабел мой мили брат

ЕЛЕМИР ДЖУДЖАР (1950–2017) з Руского Керестура Мили брату, зохабeл ши ме у велькей жалосци и вично це будзем ношиц у своїм шерцу. Твоя шестра Марча Хомова зоз фамелию Спочивай у мире Божим!

30 РУСКЕ СЛОВО

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 9. юлия занавше ме зохабел мой мили брат

ЕЛЕМИР ДЖУДЖАР (1950–2017) з Руского Керестура

Памятку на ньго будзе чувац брат Янко зоз фамелию Спочивай у мире Божим!

14. ЮЛИЙ 2017.

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 9. юлия 2017. року преселєл ше до вичносци наш мили

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 15. юлия 2017. року наполня ше шейсц мешаци як нас занавше нєсподзивано напущел у Торонту у Канади наш мили супруг, оцец и дїдо

ЕЛЕМИР ДЖУДЖАР (1950–2017) з Руского Керестура У вичней жалосци, памятки на ньго буду навики чувац бачи Владимир и андя Гелена Джуджарово Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 11. юлия 2017. року наполнєли ше шейсц мешаци як вецей нє з нами наши мили оцец, дїдо и прадїдо

ВЛАДИМИР БЕСЕРМИНЇ машински инжинєр (11. II 1940 – 15. I 2017) з Коцура

ЛЮБОМИР ПАВЛОВИЧ (1931–2017) з Руского Керестура З любову и почитованьом памятку на ньго чуваю його наймилши Най спочива у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Прешли два смутни роки як нас занавше охабела наша мила

Час преходзи, алє нє и смуток за тобу. Верел ши ми и сцел ши да ци помогнєм, а нє могла сом нїч зробиц анї я, анї твойо дзеци, троме дохторе. Охабел ши у автомобилскей индустриї як конструктор два патенти за цали швет, хтори останю занавше. А тебе вецей нєт. Ти будзеш занавше у наших шерцох и думкох да ше здогадуєме на твою доброту и племенїту душу! Пражнїна останє у дому занавше без Тебе и твойого ошмиху. Супруга Нада, син Мирослав, дзивка Анита, жец Момир и мала унучка Симона Спочивай у мире Божим док ше нє стретнєме! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 13. юлия 2017. року наполнєл ше рок як нас занавше зохабел наш мили супруг, оцец, швекор, дїдо и шовґор

ЯКИМ КОВАЧ (1938–2016) з Руского Керестура

ИРИНА КОЛОШНЯЇ (1955–2015) народзена Балїнт з Нового Саду Твоєй любови и доброти вично ше буду здогадовац супруг Владимир, син Никола, и дзивка Наталия зоз Мижом Хрвойом Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 14. юлия 2017. року наполнї Дня 6. юния 2017. року наполнєше трицец роки як нас напущел ло ше седем роки як нас зохабела оцец и дїдо наша мац и баба

Навики будзеш з нами у наших думкох и здогадованьох. Твойо наймилши супруга Ганя, син Зоран зоз супругу Таню, син Златко зоз супругу Зденку, унуки Стефани, Антонио, Кристина и Мартина, як и фамелиї Планчакова, Ковачевичова и Дудашова Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 16. юлия наполня ше 9 роки як нє з нами наш супруг, оцец, дїдо и шовґор

СЛАВО ПРИСТОЙКО (1952–2008) з Руского Керестура ЙОВҐЕН РАМАЧ (1929–1987)

СОФРОНА РАМАЧ (1929–2010) народзена Шовш

з Дюрдьова Памятку на нїх будзе чувац дзивка зоз фамелию Спочивайце у мире Божим!

14. ЮЛИЙ 2017.

Найкрасши хвильки у живоце препровадзени з тобу занавше буду паметац твойо наймилши. Супруга Марча, дзивка Марча, жец Славко, та унуки Желько и Андрейка Папуґово. Син Владимир, нєвеста Анита, унуки Славко и Владко Пристойково. Нина Амалка и шовґор Любо Планчаково, як и Марча, Пишта, Стево и Сашка Франичово Спочивай у мире Божим!

РУСКЕ СЛОВО 31

НА ЗДОГАДОВАНЄ Того року ше наполнєли 7 роки Того року ше наполнєли 7 роки як Того року ше наполнєли 14 роки як нас охабел оцец, дїдо и прадїдо нас охабела наша мац, баба и прабаба як нас охабел супруг, оцец и дїдо.

ДЖУНЯ МИРОН ДЖУНЯ ИРИНА (1924–2010) (1927–2010) з Руского Керестура з Руского Керестура Найкрасши памятки на ньго чу- Найкрасши памятки на ню чува ва дзивка Фемка зоз дзецми и їх дзивка Фемка зоз дзецми и їх фафамелиями. мелиями.

ДЮРА ПАПУҐА (1940–2003) з Нового Саду Будземе го вично чувац у шерцу и души. Супруга Фемка зоз дзецми и їх фамелиями.

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 30. априла 2017, наполнєли ше 5 роки як нас зохабела наша мила мац, швекра и баба.

НА ЗДОГАДОВАНЄ

СЛАВИЦА ИЛИЧ народзена Страценски (6. IX 1948 – 15. VII 2009) з Руми

ДАРИНКА КОЛЕСАР (народз. ДЖУДЖАР) (1926–2012) зоз Гамилтону, Канада Найкрасши памятки на ню чуваю у своїх шерцох Дзивка Фемка (Кети) зоз супругом Владимиром и дзецми Никол и Алекс зоз фамелиями Спочивай у мире Божим, до котрого ши цали живот так верела!

Вше ши у наших думкох, бешедох и здогадованьох! Мац Маґдалена, син Мирослав, супруг Боґдан и шестри Мартица и Нада зоз фамелиями

MALI OGLA[KI ПОНУКАМЕ квалитетни пелет, брикет, углє „бановичи”, древо у палетох од 1 и 2 кубики. Превоз и витоварянє обезпечени. Руски Керестур, 064/268-38-62 *** ПРЕДАВАМЕ трактор „Тома Винкович”, з двобраздовим плугом и фрезу за 1 950 еври; машину за поставянє фолиї за 280 еври; приколичку за авто ручней роботи за 90 еври. Контакт: Йовґен Сабадош, Кратка 11, Руски Керестур або jovgensabados@gmail.com

ЦЕНОВНЇК КНЇЖКОХ НВУ “РУСКЕ СЛОВО” Микола Мушинка: ОД УСНЕЙ ПО ПИСАНУ ЛИТЕРАТУРУ . . . . . . . . . . . . . . . . . .400дин. Олена Планчак-Сакач: ШИТКО . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .300 дин. Mihajlo Kova~: ^ELYDZ DRINKOVA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .400 din. Irina Gardi-Kova~evi~: КОТУЛЬКИ И ҐОМБУЛЬКИ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .300 дин. Људмила Попович и Надија Мирошниченко: САВРЕМЕНА УКРАЈИНСКА ДРАМА . . .500 дин. Людмила Попович и Надїя Мирошниченко: СУЧАСНА УКРАЇНСКА ДРАМА . . . . . .500 дин. Любомир Белей: СЛАВЯНСКИ ЯЗИК . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 400 дин. Янко Рамач: НА КРИЖНЕЙ ДРАГИ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .500 дин. Мелания Римар: ГАЙЗИБАН НА ШПАРҐУ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .300 дин. Микола Шанта: ШАНТОВКИ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .400 дин. Серафина Макаї: ЗЛАГОДА . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .300 дин. Славица Шовш: БЕЗСОНИ ЛАНЦУЩОК . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .300 дин. Мирон Жирош: ГОРНЇЦА БАЧВАНСКО-СРИМСКИХ РУСНАЦОХ II . . . . . . . . . . . . . .400 дин. Звонимир Няради: КАПКА МИ РУЖА ДО ОКА . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .500 дин. Микола Шанта: ВСЕЛЕНСКА ЧЕРКОТКА . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 300 дин. Ася Папуґа: ГРИШКА . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .200 дин. Владимир Бесерминї: СЛОВО БОЯНА ДВОКРАЯНА . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .300 дин

32 РУСКЕ СЛОВО

14. ЮЛИЙ 2017.

Gorodska uprava za za|itu `ivotnogo {tredku Gorodu Novogo Sadu, na osnovi ~lena 10. Zakona o precenqovanx vpl<vu na `ivotni {tredok (“Slu`beni gla{n<k RS”, ~islo 135/04 i 36/09) obyvxw

НВУ „Руске слово” Нови Сад Булевар ошлєбодзеня 81/VII

OBVISCENW

ЯВНА ОГЛАШКА На основи члена 24. Статута НВУ „Руске слово” Нови Сад, Управни одбор НВУ „Руске слово” на схадзки отриманей 10. юлия 2017. року принєсол Oдлуку о розписованю Явней оглашки за вибор главного одвичательного редактора новинох „Руске слово” число 241-2-1/17. Попри общих условийох, котри предписани зоз Законом о роботи, кандидат за главного одвичательного редактора новинох „Руске слово” треба же би сполнєл и шлїдуюци окремни условия: 1. Закончена висока фахова приготовка, VII ступень; 2. Найменєй 3 (три) роки роботного искуства у обласци явного информованя, на ушорйованю або писаню новинарских текстох або рихтаню новинарских прилогох; 3. Знанє руского язика (Потвердзенє о знаню руского язика може буц копия дипломи зоз основней школи, штреднєй школи, або зоз Оддзелєня за русинистику. Або, як прилог дац новинарски тексти, аудио або видео новинарски прилоги на руским язику. Комисия за отверанє приявох зоз документацию, хтори сцигню на Явну оглашку за вибор главного одвичательного редактора новинох „Руске слово”, по потреби окончи розгварку зоз кандидатами пре утвердзованє знаня руского язика); 4. План и програму роботи и концепциї новинох „Руске слово”; 5. Роботна биоґрафия (CV); 6. Доказ же є нє осудзовани (нє старши од 6 мешаци); 7. Державянство Републики Сербиї (нє старше од 6 мешаци). Главного одвичательного редактора вибера ше на 4 роки, з можлївосцу же би бул ознова вибрани. Прияву на Явну оглашку подноши ше Управному одбору НВУ „Руске слово” у чаше 15 днї од дня обявйованя тей оглашки. Прияви ше посила на адресу: Новинско-видавательна установа „Руске слово” Нови Сад Булевар ошлєбодзеня 81/VII, з надпомнуцом „За Явну оглашку за главного одвичательного редактора новинох НВУ „Руске слово”.

CENOVN>K MALIH I POSMERTNIH OGLA[KOH – mala ogla{ka do 20 slova ko{ta 200 dinari – mala ogla{ka vecej yk 20 slova ko{ta 300 dinari – uramikovani tekst ogla{ki, abo vin~ovanki ko{ta 500 dinari – posmertna ogla{ka na wdno polqo ko{ta 600 dinari – posmertna ogla{ka na dva poly ko{ta 1 200 dinari. 14. ЮЛИЙ 2017.

Cenovn<k va`i od 1. мая 2015. roku Ogla{ki mo` poslac na mejl office@ruskeslovo.com лєбо ruske.redakcija@gmail i uplacic na rahunok Novinsko-vidavatelqnej ustanovi “Ruske slovo” u banki Inteza ~islo 160923244-82. Informaci< mo` dostac na telefon 021/ 6613-697.

o podnw{enej vimogi za odlu~ovanw o potrebi precenqovany vpl>vu na ìvotni {tredok Prowkta Podpriwmstvo “Телком Сербия” а. д., Таковска 2, Beo}rad, podnwslo vimogu za odlu~ovanw o potrebi precenqovany vpl<vu na ìvotni {tredok prowkta radio-baznej stan<ci “NS – Площа нєзнаного юнака” – НС22/НСУ22/НСЛ22, у улїци Площа нєзнаного юнака 2, у Новим Садзе, na katasterskej parceli ~islo 139/2 K.O. Novi Sad II, Gorod Novi Sad. Podatki i dokumentacix zoz vimogi investitora mo` vidzic u prostorijoh Gorodskej upravi za za|itu ìvotnogo {tredku Gorodu Novogo Sadu, Radni~ka 110, Novi Sad (££ poverh, kancelariy 60) robotnima dnymi od 10,00 do 15, 00 godzin. [icki zainteresovani, u ~a{e od 10 dnqoh od dny obyvjovany togo obvisceny, moù dac svojo dumanw u pisanej formi na adresu Gorodskej upravi za za|itu ìvotnogo {tredku Gorodu Novogo Sadu.

Gorodska uprava za za|itu `ivotnogo {tredku Gorodu Novogo Sadu, na osnovi ~lena 10. Zakona o precenqovanx vpl<vu na `ivotni {tredok (“Slu`beni gla{n<k RS”, ~islo 135/04 i 36/09) obyvxw

OBVISCENW o podnw{enej vimogi za odlu~ovanw o potrebi precenqovany vpl>vu na ìvotni {tredok Prowkta Ношитель проєкта “Телеком Сербия” а. д., Таковска 2, Beo}rad, podnwsol vimogu za odlu~ovanw o potrebi precenqovany vpl<vu na ìvotni {tredok prowkta radio-baznej stan<ci “НСУ247/НСЛ247 NS – ДР Илиє Дюручича”, у Улїци др Илиї Дюричича 2а, у Новим Садзе, na katasterskej parceli ~islo 3779/2 K.O. Novi Sad II, Gorod Novi Sad. Podatki i dokumentacix zoz vimogi investitora mo` vidzic u prostorijoh Gorodskej upravi za za|itu ìvotnogo {tredku Gorodu Novogo Sadu, Radni~ka 110, Novi Sad (££ poverh, kancelariy 60) robotni dn< od 10,00 do 15, 00 godzin. [icki zainteresovani, u ~a{e od 10 dnqoh od dny obyvjovany togo obvisceny, moù dac svojo dumanw u pisanej formi na adresu Gorodskej upravi za za|itu ìvotnogo {tredku Gorodu Novogo Sadu. Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду, на основи члена 29. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о принєшеним ришеню з хторим дата согласносц на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта радио базней станїци мобилней телефониї „Футоґ–Гайзибанска УМТС”НСУ245 Ношитель Проєкта „Телеком Сербия” а.д. Таковска 2, Беоґрад, поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „Футоґ–Гайзибанска УМТС” НСУ245 у Улїци Гайзибанска число 5, у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 817, К.О. Футоґ, Город Нови Сад. После запровадзеного поступку, и предкладу Технїчней комисиї, Городска управа за защиту животного штредку дня 4. юлия 2017. року принєсла ришенє число VI-501-355/17 же нє потребне преценьованє вплїву на животни штредок. Увид до предметного ришеня мож окончиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку, Руменацка 110 а, Нови Сад, роботни днї у чаше од 10 до 15 годзин на сайту Городскей управи за защиту животного штредку www. environovisad.org. rs. Процив того ришеня може порушац управни спор пред Управним судом у чаше од 15 днї од дня обявйованя обвисценя о принєшеним ришеню у средствох явного информованя.

Gorodska uprava za za|itu `ivotnogo {tredku Gorodu Novogo Sadu, na osnovi ~lena 10. Zakona o precenqovanx vpl<vu na `ivotni {tredok (“Slu`beni gla{n<k RS”, ~islo 135/04 i 36/09) obyvxw

OBVISCENW o podnw{enej vimogi za odlu~ovanw o potrebi precenqovany vpl>vu na ìvotni {tredok Prowkta Ношитель проєкта “Телеком Сербия” а. д., Таковска 2, Beo}rad, podnwsol vimogu za odlu~ovanw o potrebi precenqovany vpl<vu na ìvotni {tredok prowkta radio-baznej stan<ci “НСУ247/НСЛ247 NS – ДР Илиє Дюручича”, у Улїци др Илиї Дюричича 2а, у Новим Садзе, na katasterskej parceli ~islo 3779/2 K.O. Novi Sad II, Gorod Novi Sad. Podatki i dokumentaciy zoz vimogi investitora mo` vidzic u prostorijoh Gorodskej upravi za za|itu ìvotnogo {tredku Gorodu Novogo Sadu, Radni~ka 110, Novi Sad (££ poverh, kancelariy 60) robotni dnї od 10,00 do 15, 00 godzin. [icki zainteresovani, u ~a{e od 10 dnqoh od dny obyvjovany togo obvisceny, moù dac svojo dumanw u pisанej formi na adresu Gorodskej upravi za za|itu ìvotnogo {tredku Gorodu Novogo Sadu.

РУСКЕ СЛОВО 33

СПОРТ ЮЛИЯН МУЧЕНСКИ, ҐУҐЛАШ ЗОЗ КОЦУРА

ЛЮБОВ ҐУ СПОРТУ ПРЕНОШИ НА УНУКОХ

Мученски зоз тих турнирох окрем красних памяткох приношел и медалї. – Мам єдну златну медалю, у поєдинєчним пласману, а мали зме добру екипу, одлично зме ше указали на турнирох, вецей раз зме були на першим месце и то ми остало у красним паметаню – гвари наш собешеднїк.

Пише: Златко КОЛЄСАР

Рекреативни спорт ше у Мученсковей фамелиї пестовал одкеди Юлиян памета. Ище як дзеци ходзел лапац риби, на фодбалски и други змаганя котри були актуални у Коцуре, а нєшка му важне же би унучата унапрямел на спорт. Роками жил у Нємецкей и там ше рекреативно занїмал зоз спортом

ҐУҐЛАНЄ И РИБОЛОВ

лиян Мученски зоз Коцура од 1969. року, та по стредок осемдзешатих рокох, жил и робел у Нємецкей, а понеже вше любел спорт и там пренашол способ же би позберал екипу и уживал у рекреациї, у ґуґланю и риболову. – Зоз ґуґланьом сом ше стретнул цалком случайно, нєдалєко од нашей хижи дзе зме бивали була ґуґларня и перше сом зоз колеґами, Нємцами з роботи дакус бавел, научел, а потим зме основали и клуб за наших людзох. У Ґуґлашским клубу „Войводина“ були нашо людзе з Руского Керестура, Кули, Вербасу, Змаєва, Малого Идьошу, Панчева, озда сом шицких спомнул, а понеже нам ше барз пачело таке друженє орґанизовали зме рижни турнири – здогадує ше Юлиян.

Кед слово о змаганьох, участвовали лєм на турнирох, нє бул им циль пласман до лиґи понеже, як Юлиян гварел, попри роботи, то им бул гоби и рекреация на котрей ше стретали два раз до тижня, дакус ше дружели, бешедовали, ґуґлали и то им було достаточне же би их тот спорт виполньовал.

Ґуґланє, спорт котри вимага добру кондицию и кед ше звлада технїку и прецизносц, мож буц успишни у тим спорту и уживац у нїм. Окрем ґуґланя, Мученски, мож повесц, цали живот уживал и у лапаню рибох. Тоту файту рекре ациї любел одмалючка, ище кед перши циґонь заруцел, давного 1954. року на долїни при коцурским стадиону, понеже беґель у Коцуре теди ище анї нє бул викопани. Под час живота и роботи у Нємецкей, дзе Юлиян препровадзел коло 15 роки, и там ходзел лапац риби и бул член здруженя рибарох. Правда же там правила иншаки яки були ту теди, алє ше прилагодзел, бо и тот спорт любел. – У Нємецкей, окрем того же правила були строги коло чуваня животного стредку и околїска, там було таке правило же кед виходзиш зоз того

МАЛИ ТАЙНИ „ВЕЛЬКИХ” КУХАРОХ – Нєдавно сом зоз пайташми пошол лапац риби, а такой по лапаню зме там ю и пражели, алє медзи нами бул и єден котри нє ходзи лапац риби, та вон бул задлужени за праженє и пририхтованє роштилю. Я налапал досц терпеши (гевти риби цо випатраю як мали харчи) и гварел сом му же тоти риби нє треба чисциц. Медзитим, вон похопел же нє треба анї бураґи виняц, та их таки цали попражел. Кед роштиль бул порихтани и кед зме почали єсц почувствовали зме же смак дакус чудни, та ми котри зме искусни рибаре похопели у чим штос и престали зме єсц. Кед ше тот наш пайташ, нєрибар, добре наєдол ми ше му опитали же чи му смачне, вон гварел же одични смак, и аж кед зме ше почали барз шмеяц, вон зрозумел же цошка нє у шоре. Питали зме ше му же чи винял бураґи, а вон аж пребляднул бо знал цо поробел – здогаднул ше Юлин Мученски.

34 РУСКЕ СЛОВО

14. ЮЛИЙ 2017.

СПОРТ кампу дзе ше лапаю риби, мушиш шицко цо ши влапел позабивац, же би ше риба нє трапела, то єдно зоз велїх правилох котре ми теди було нєзвичайне, алє прилапел сом го – здогадує ше Юлиян.

УНУЧАТА УНАПРЯМИЦ НА СПОРТ Осемдзешатих рокох Юлиян ше зоз фамелию, супругу и двома синами, врацел до Коцура, ту почал робиц и нїяк нє могол уклопиц зменску роботу и ґуґланє котре теди як спорт жил лєм у векших местох, та ше обрацел ґу своєй другей любови – лапаню рибох – цо му и дзень – нєшка сатисфакция и рекреация. – Лапац риби ходзим тераз кажди дзень, то ми релаксация, рекреация и вельке задовольство, а ище ми милше же сом уключел и двох унукох, та вец то наш час котри препровадзуєме вєдно и уживаме – визначує Мученски. Дружтво рибарох „Шуль“ у Коцуре нєактивне уж вецей роки, нє реґиструє нових членох, та Юлиян свйо дошлєбодзенє за лапанє риби вибера прейґ здруженя пензионерох. За активне лапанє рибох нєт старо сней гранїци и нєпотребна окремна физична кондиция, та го велї доживюю як рекреацию. Юлиян ма тройо унучата, унучка ище мала, алє унукове зоз дїдом барз любя ходзиц лапац риби, а интересую их и други спорти до котрих их дїдо упуцел. – Младши унук Адриян люби фодбал, одмалючка сом го водзел на Искров стадион же би навиял за наших фодбалерох, та тераз и бави за младших пионирох, а старшого Сашу вецей интересую спорти як цо то карате и бодибилдинґ, а през лєто, кед су на розпусту ходза зо мну и лапац риби – гвари Мученски. Спорт у Мученсковей фамелиї заступени, провадза спортски змаганя на телевизиї, порядни су и на Искрових змаганьох у Коцуре, а дружа ше и на беґелю кед з дїдом лапаю риби. Юлияново вельке жаданє було, по приходу зоз Нємецкей, же би порушал и ґуґланє у Коцуре, гвари же було и заинтересованих, алє обставини були таки же шицко остало на приповедки и жаданьох. ■ 14. ЮЛИЙ 2017.

КАРАТЕ КЛУБ „РУСИН”

ТРОЙО КАРАТИСТИ ПОЛОЖЕЛИ ЗА ЧАРНИ ПАС Млади члени Карате клубу „Русин” з Руского Kерестура 29. юния покладали за паси, цо ше орґанизує два раз у єдней сезони, як файта напредованя у тим спорту

На концу тей сезони з Русину за висши пас покладали тринанцецеро каратисти, а покладанє було у Спортскей гали. За жовти пас положела наймладша каратистка Каролина Пап, за червени дакус старши Мирко Малацко, Иван Медєши, Иґор Фейди и Борис Жирош. Белави пас потвердзел Ґлориян Штранґар, а целови Кристина Катона и Мартина Рац. Анамария и Теодор Нярадийово положели за кафови, а уж искусни у

ПОВОЛАНКА ДЗЕЦОМ – Остатнїх рокох интересованє дзецох за трениранє каратеа опада, а думам же подобни проблем и з другима спортами. Вше менєй дзеци приходза у тренинґи, а од тих котри приду єдна часц барз швидко одустанє. При наймладших нєт свидомосци о важносци физичней активносци на рижних спортох, котри дзецом у Керестуре понукнути безплатно. На тренинґи вше привитани нови члени, без огляду на возрост – гварел Михал Орос.

тим спорту Марина Надь, Сара Планчак и Йована Ноґавица положели за чарни пас. Покладанє за паси орґанизоване у рамикох „Шотокан” Карате союзу Сербиї, у хторим КК „Русин” член, а у комисиї за покладанє були предсидатель судийскей комисиї и верховни судия спомнутого союзу Милосав Мишо Милосавлєвич, як и тренер у КК „Русин” Михал Орос. Вон и з тей нагоди визначел же єден нєвельки клуб як „Русин”, зоз своїма каратистами и у тей сезони посцигнул вельки успихи на шицких змагательних уровньох. Русинов тренер Михал Орос, уж штерацец роки ше активно занїма з каратеом, перше лєм як спорстиста–аматер, а длуги час уж и як тренер, полни з ентузиязмом же то мож и же шицко будзе як треба, нє одустава. – Каратисти нашого Карате клубу роками зазначую винїмково резултати, без огляду же ситуация чежка. О финансийних средствох анї нє шнїєме. Кед одходзиме на змаганя то финансуєме углавним сами. Простор у спортскей гали за трениранє зме ушорели сами и з помоцу людзох добрей дзеки – гварел Орос. М. Дж.

РУСКЕ СЛОВО 35

СПОРТ ОСМИ МЕДЗИНАРОДНИ ПЛЇВАЦКИ КУП „БЄЛИЦА 2017”

ВЕЦЕЙ ЯК 330 ПЛЇВАЧЕ НА ЗМАГАНЮ У ВЕРБАШЕ

На купу плївали и два сениорски З оглядом на число плївачох хтори ше змагаю и потвердзую плїваче, репре зентативци Сербиї, свойо найлєпши одплївани рути, Куп постава єден од Єлена Єчански и Кристиян Лакатош, водзацих у тим краю Войводини, гваря орґанизаторе хтори завжали и перши места як на-

решлей соботи, 8. юлия, на базенох Центра за физичну културу „Драґо Йовович” у Вербаше отримани традицийни, осми по шоре, Медзинародни плївацки куп „Бєлица 2017”. Змаганє тирвало од дзешец рано, та по познєйши пополадньово годзини, а плївацки катеґориї и змагателє ше зменьовали без паузи.

ОБЧЕКОВАЛО ШЕ ВЕЦЕЙ ЕКИПИ Того року ше змагало точно 335 плївачох зоз 20 екипох зоз Суботици, Зренянину, Нового Саду, Зомбора, Беоґраду, Ади, Кикинди, Сенти и зоз Вербасу, а лєм єден клуб пришол зоз иножемства, зоз Винковцох у Горватскей. По традициї, Вербащанє наступели зоз змагателями зоз трох плївацких клубох и то „Бєлица”, „Вербас” и „Делфин”. Тренер ПК „Бєлица”, орґанизатор купу Милош Бєлица, гвари же того року нє пришло обчековане число екипох зоз иножемства. – Прешлих рокох зме вше мали екипи зоз сушедних жемох бо маме одличне сотруднїцтво зоз нїма. Нажаль, того року ше потрафело же ше истого дня отримує державне першенство у Румуниї, Чарней Гори и Босни и Герцеґовини, та шицки плїваче зоз тих жемох мушели буц там. Заш лєм, задовольни зме зоз числом приявених плївачох, а и зоз тим же було и початнїкох, алє и професийних

36 РУСКЕ СЛОВО

плївачох и два репрезентативци – гварел Бєлица.

НАЙЛЄПШИ БУЛИ СУБОТИЧАНЄ И ЗРЕНЯНИНЦИ Змаганє ше одвивало по ФИНА правилох у шейсцох тракох, у базену длужини 50 метери, а плїваче же змагали у хлопскей и женскей катеґориї у шицких плївацких катеґорийох. Судзели три главни судийове и два помоцни, а шицко провадзене з помоцу найсучаснєйшей електронїки зоз орґанизациї Плївацкого союза Сербиї.

МЕДЗИ НАЙЛЄПШИМА Плївацки клуб „Бєлица” ше рахує до лєпших клубох Войводини. У Клубу робя троме тренере през цали рок и ище двоме додатно. Шицки закончели Факултет за физичне воспитанє и маю лиценцу за професийного тренера. У Клубу ше роби и обука за нєплївачох поєдинєчно, алє и орґанизовано, зоз основнима школами у Вербаше од самого снованя Клуба, а потераз обучели вецей як тисяч дзеци. Зоз їх шорох настали дзешатки найлєпши плїваче Войводини и держави. Праве у року кед преславя 10 роки од иснованя, Сара Павлюк преглашена за найлєпшу плївачку Сербиї, у женскей катеґориї.

йлєпши плїваче. Плївацки клуб „Спартак” зоз Суботици бул перши, клуб „Спартак Прозивка” тиж зоз Суботици були други, а клуб „Пролетер” зоз Зренянину бул треци. Екипно найлєпши тим бул „Пролетер” зоз Зренянину хтори мал и найвекше число учашнїкох на змаганю – 70 плївачох. Найуспишнєйши змагатель бул Кристиян Лакатош хтори освоєл награду 10 тисячи динари, а у женскей конкуренциї найлєпша була Єлена Єчански зоз Бечею. Новосц тогорочного турниру же порушана ище єдна пенєжна награда и то за тренерох клубох хтори освоя найвецей златни металиї. – То єдна файта сатисфакциї за тренерох, а того по тераз нє було. Тренере клубох хтори освоя найвецей златни металиї доставаю 6 тисячи динари, другопласирани доставаю 4 тисячи, а треци по числу доставаю 2 тисячи. На тот способ пробуєме стимуловац роботу тренерох – визначел Бєлица. Екипа домашнїх зоз Плївацкого клуба „Бєлица” завжала штварте место, а найлєпши плїваче було Милена Мандич (2004) и Мария Країнович (2008). Зоз Плївацкого клуба „Вербас” найуспишнєйши бул Вукашин Ивич (2009). По словох найлєпших вербаских тренерох, праве тоти змагателє найталантованши и мож повесц же вони нова плївацка надїя Вербасу. Идуцого тижня ше отримує першенство Войводини, а державне будзе отримане 26. и 27. юлия у Нишу, та шицки плїваче на купу у Вербаше було додатно мотивовани же би тераз одплївали цо швидше, бо им то директно уплївує на початни пласман на першенстве. Куп отримани под покровительством општини Вербас, а зоз помоцу Плївацкого союзу Сербиї и Войводини. ■ А. Лендєр 14. ЮЛИЙ 2017.

СПОРТ ЗДРУЖЕНЄ СПОРТСКИХ РИБАРОХ „КОЛЯК” РУСКИ КЕРЕСТУР

ОДБОЙКАШСКА РЕПРЕЗЕНТАЦИЯ СЕРБИЇ

ОТРИМАНА ПЕРША „ТЕРПЕШИЯДА”

ТРИ ПОБИДИ НА ҐРАН ПРИ ТУРНИРУ

Всоботу, 8. юлия у пополадньових годзинох, Здруженє спортских рибарох „Коляк” з Руского Керестура першираз орґанизовало змаганє у лапаню терпешох – „Терпешияду”

Змаганє почало и мало буц отримане на беґелю Ду най–Ти са–Ду най, алє пре коровче хторе плївало по води, преселєне є на часц беґелю од базену по брану. Участвовали 15-еро змагателє, члени Здруженя з Керестура и Лалитю. У катеґориї пионирох ше змагали пейцме хлапци и перше место освоєл Борис Жирош, зоз 115 ґрамами влапених терпешох, други бул Микола Максимович, а треце место завжал Иґор Папуґа. У катеґориї сениорох було 10-еро змагательох и перше место освоєл Владо Югик зоз 1 076 ґрамами влапених терпешох, други бул Юлиян Няради, а треци Яким Джуджар. По законченю штирогодзинового змаганя за шицких учашнїкох и членох Здруженя у лєтнїковцу рибарох на базену була вечара, а предсидатель Здруженя Михайло Пашо побиднїком у сениорскей катеґориї уручел медалї, а пиониром за перше и друге освоєне место по маїцу, а за треце ґереґу. – Дзекуєм шицким же сце пришли потримац нашо нове змаганє у риболову „Терпешияду”, за перши раз зме задовольни, а наздаваме ше же з рока на рок будзе вше вецей змагательох. Здогаднїме ше, на уж роки популарней „Чукияди” перши раз було лєм пецеро, а тераз вше коло 40-еро змагательох – визначел Михайло Пашо. М. Дж. 14. ЮЛИЙ 2017.

Наша женска одбойкашска репрезентация у першей часци Ґран при змаганя хторе отримане у Анкари призначели три побиди, без страценого сета. У трох змаганьох победзели екипи Турскей, Бразилу и Белґиї. Затераз су на першим месце на таблїчки зоз 9 бодами. Добра форма и бависко наших одбойкашкох мотивована и зоз вельким жаданьом победзиц на комерциялним змаганю, хтори по тераз були вше у другим плану. Селектор репрезентациї Зоран Терзич з тей нагоди вибрал комбиновани состав хтори ше указал як успишни. Насампредз же одбойкашки були озбильни у бависку, максимално анґажовани. У остатнїм змаганю у першей часци Ґран прию зоз репрезентацию Белґиї у остатнїм сету нашо одбойкашки ше на хвильку опущели, та конєц бул дакус нєизвесни. Тренер и селектор Терзич таке бависко приписал високей предносци хтори нашо здобули, а хтора водзела ґу сиґурней побиди. Припознал тиж же тоти три змаганя, з тима екипами, вше чежки и нєизвесни, та праве прето су вельки мотив и за предстояци змаганя на тим турниру. Предлуженє турнира шлїдзи того викенду у Япону, кед наша репрезентация будзе бавиц процив екипох Бразилу, Япону и Тайланду. У составе нашей репрезентациї на тих змаганьох добри наступ мала и Бянка Буша. А. П.

РУСКЕ СЛОВО 37

ИНТЕРМЕЦО

ХЛАДОК И ГОРУЦИ ТЕПШИ (од Танї Салонтаї)

Колач „Вайцо на око”

Тот колач ма интересантне и мено и випатрунок, а ґу тому барз є смачни и швидко ше го прави! Так треба приготовиц: Витрепац 6 билїчки, додац 6 ложки цукру. Кед су витрепани додац 6 жовчки и 6 ложки муки и 1 пращок за печенє. масу висипац до тепши котра обложена зоз папером за печенє и печиц на 200 ступнї док цесто нє достанє златну фарбу. У медзичаше увариц 3 ванелийово пудинґи у литри млєка, и до пудинґу, док є ище цепли, умишац 2 шметанки. Цепле цесто премасциц зоз филом, а од горе поскладац наполи пререзани и оддцадзени кайси. До соку з компоту досипац тельо води же бисце достали 650-750 мл чечносци. Прелїв за торти увариц так як пише на мещку и такой преляц прейґ кайсох. През ноц най стої у фрижидеру. НАДПОМНУЦЕ: Кед упечене цесто менше од тепши, фил треба преляц по конєц тепши же би желатин нє вичурел.

Потребне: 6 вайца 6 ложки цукру 6 ложки муки 1 пращок за печенє. За фил потребне: 3 ванелийово пудинґи литра млєка

12 ложки цукру 2 квашни шметанки.

Прелїв: 2-3 мещки Dr. Oetker безфарбового прелїву за торту кайси з дунца.

(од Ясмини Дюранїн)

Банани зоз чоколаду Так треба приготовиц:

Потребне: даскельо банани чоколаду за варенє млєти кекси палїчки за ражнїчи.

38 РУСКЕ СЛОВО

Кажду банану пререзац на подєднаки велькосци. У микрогабовей релни лєбо на пари розпущиц чоколаду (за два банани досц дас два, три ребра). Чоколада треба же би була у узкей и висшей судзини, наприклад у шольки за чай лєбо у даяким дунчику. Кажду банану замачац до розпущеней чоколади помали ю обрацаюци. Потим до каждей банани заджобнуц палїчку и положиц до дачого у чим може стац. Кед банана упиє чоколаду, кед ше престанє злївац, посипац з млєтима кексами. Место чарней чоколади мож хасновац и билу, а банани мож посипац и зоз украсами за торти, млєтима орехами, лєбо их замачац до шлаґу. 14. ЮЛИЙ 2017.

ХЛАДОК И ГОРУЦИ ТЕПШИ

( од Вероники Вуячич )

Запечени белави парадичи Так треба приготовиц:

Потребне: 1 кґ белави парадичи 0,5 кґ живонского меса без косцох (биле месо лєбо сцегно) 200+100 мл квашней шметанки 2 вайца 3 цибулї 4 струча цеску солї, попру

14. ЮЛИЙ 2017.

Порезац месо на коцки, попражиц цибулю, додац цеснок и месо и посолїц. Кед ше видинста склонїц з ринґли и замишац 100 мл шметанки. Белави парадичи очисциц и порезац воздлуж нє грубше як цент. Поскладац на тепшу посолїц и такой печиц у рерни 10-15 минути док нє збилєю и нє омекню. До глїбшей тепши складац фалатки белавей парадичи скруцено до кругу и нука полнїц з ложичку филу... Розмуциц вайца, додац шметанку посолїц и попопровац и преляц по верху. Запечиц у рерни 20-30 минути.

ВИ

ИНТЕРМЕЦО

НА О ШО НОР

СТАРИ СЕЦЕР Петро и Микола роками робели у истей задруґи, у машинским парку на концу валала. Петро бул младши по рокох, алє мал вецей стажу у задруґи. Микола бул стари валалски майстор за машини, пришол до фирми познєйше, a любел франту и дружтво. Задруґа ше модернизовала, та до машинского парку сциговали нови машини, а тоти стари зана БАЧИ ДЮРА З КЕРЕСТУРА вадзали дворе, або их давали до одпаду. А вец ше хтошка здогаднул же би тоти машини могол дахто ище хасновац, та орґанизовали за нїх интерну лицитацию. На предай бул єден стари сецер. Нїхто з нїм уж нє садзел, бо пришли гет новши шеячки. Алє, як гварели, сецер заш лєм ма якуш вредносц, та спрам того, и цену. Позберал ше колектив, вибрана комисия и одредзена символична цена, тисяч динари. Петро давал сто динари вецей. Микола звекшал за двасто. Петро вшелїяк сцел тот сецер, та звекшал на два тисячи. Микола видзел же цо младши колеґа сце, та одлучел же будзе гнац, гоч упрекосц, та звекшал на три тисячи. Петро давал пейц тисячи. Микола заш звекшал, дзешец тисячи! Петро уж видзел же то драго видзе, алє нє сцел попущиц; додал ище тисячку. – Раз, два раз, треци раз! – кричал предсидатель комисиї. – Предане за єденац тисячи динари! Микола ше цешел: „Так сом и сцел, победзел сом го!”. Петрови було дакус нєправо. Теди за тот пенєж могол купиц нову шеячку, ище би му и остало! Заш лєм, и вон ше цешел: „Алє сом го победзел!” Предсидатель комисиї винчовал обидвом. Спомнул лєм тельо же ше могли напредок порадзиц хто купи сецер, а нє упарто ше надмудровац. Алє вец би ше нє знало же хто победзел... Юлиян Пап

РУСКЕ СЛОВО 39

ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ РОК LXXIII ЧИСЛО 28 (3741) НОВИ САД, 14. ЮЛИЙ 2017.

■ „ЛЄТО ЛЮБОВИ” НА

ФЕСТИВАЛУ „EXIT 2017”

20,30 – Отверанє вистави малюнкох Миколи Буши, з нагоди 100-рочнїци од народзеня (Руски дом)

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

2017 Фото: Андреа Новак

■ СПОРТ НА ВОДИ И У ХЛАДКУ

ПОМОГНЇЦЕ, РОЗПИТАЙЦЕ ШЕ, ПРЕПОЗНАЙЦЕ! Фотоґрафия: K006b_0190P