ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО
ГЛАСНЇК ПО РУСКИ
ДОДЗЕЛЄНИ ВИДОВДАНСКИ НАГРАДИ
РОК LXXV ЧИСЛО 27 (3844) НОВИ САД, 5. ЮЛИЙ 2019.
■ ДУХОВНА ЛИТЕРАТУРА ПО РУСКИ: ОД КАТАКИЗУ ПО БИБЛИЮ ЦЕНА 30 ДИНАРИ
Н
а Петроварадинскей твердинї, школяром новосадских основних и стреднїх школох, котри посцигли найлєпши успихи на републичних и медзинародних змаганьох, додзелєни Видовдански награди. Найлєпшим школяром успих повинчовал городоначалнїк Нового Саду Милош Вучевич, вєдно зоз предсидательом Скупштини городу Здравком Єлушичом, и з тей нагоди им уручели припознаня котри ше школяром додзелює кажди рок на Видовдан. Видовдански награди Городу Нови Сад за школски 2018/19. рок достали и найлєпши школяре хтори виучую руски язик у Новим Садзе, а хтори посцигли успих на Републичним змаганю з руского язика и язичней култури у Коцуре – Михаило Пап з осмей класи и Иван Катона зоз седмей класи Основней школи „Коста Трифкович”, котрим менторка була наставнїца АнаМария Рац, Фиона Грубеня зоз седмей класи Основней школи „Иван Ґундулич” и Альоша Дюранїн зоз седмей класи Основней школи „Йован Йованович Змай” у Сримскей Каменїци, їх менторка наставнїца Оля Яковлєв. Я. Дю.
ОГЛЯДНУЦЕ НА ПРЕШЛОСЦ
Фотоґрафия: 0405P-B352 У проєкту идентификованя особох и подїйох зоз склєняних плочох фотоґрафох Будински зоз Руского Керестура, котру орґанизує Завод за културу войводянских Руснацох (ВР), а котри уж длугши час обявйовани на остатнїм боку новинох „Руске слово”, потребна векша помоц ширшей явносци. Велї од обявених фотоґрафийох уж идентификовани, алє о даєдних потераз зазначене барз мало податки. На Фейсбук боку Заводу за културу ВР до окремного албуму положени тоти фотоґрафиї, та ше модлї шицких котри дацо знаю о особох, подїйох, часу, обставинох, обичайох,
Фотоґрафия: 0416P-B67 облєчиве и инши податки хтори вязани за тоти фотоґрафиї же би ше явели. Явиц ше мож прейґ порученя на Фейсбуку або коментару на фотоґрафиї, на имейл zavod.rusini@gmail.com лєбо на телефон 021/548-421. Кажда информация значна. Дзекуюци фотоґрафийом хтори настали у фотоґрафскей роботнї Будинскових, а котри диґитализовани на склєняних плочох, зачува ше шведоченє о живоце людзох и подїйох и велїх податкох цо припадаю културно-историйному скарбу Руснацох на тих просторох.
■ „РУЖА” ЗА НОВИ ЧАСИ
ИНТЕРМЕЦО
ДЗЕ ШЕ ПОДЗЕЛИ ВАЛАЛСКИ КАРЧМИ
РУСКИ КЕРЕСТУР (3) ЗА КАРЧМУ БУЛО ВШЕ...
К
ерестур якош вше бул подзелєни на райони, та ше знало и хто зоз котрого конца и дзе ше праткує, хто до котрей ґаздинї ходзи, а знали шицки и кому котра карчма найблїжей... Буджак мал дакус на „густейше” карчми, скоро як Вельки шор. Од угла, од Лалитю до валалу, перша була Мишкова карчма. Ґазда бул познати и по тим же любел наляц до погара поверх смужки, а потим одпиц же би заровнал. Нє завадзало му же шицки дудрали, уживал у тим. Нєдалєко була Сивчова карчма и дутян у истим будинку. Дакеди Радник, познатши як Нова карчма зоз ґуґларню, вецей нє роби... Кус далєй, дзешатки метери, у „заламаней” улїчки, була друга Мишкова карчма. У нєй була уж теди популарна ґуґларня, алє и карчма у котрей ше нє раз, а нє два раз знало дочекац рана и слунко. У центре валала, после хто зна келїх зменох закупцох и ґаздох, и нєшка ище вше роби – Менза. Менза була прето же у нєй на косту були ґимназиялци першей повойновей нашей рускей Ґимназиї. Менза останє запаметана по Мироньови Павловичови, Дюрдесови и Опекови, а перша, лєбо медзи першима кухарками
Андичова карчма роками наисце заварта. Тоти цо маю менєй як 60 роки, анї ю нє паметаю...
була Давиданя, познєйше качмарка зоз мужом Янком на вецей местох у валалє. Спрам Торжи, на Капитаньскей улїци, була велька Карчма у Янка Жида. Там бул и вельки дутян. Далєй, на дакедишнєй Вашарскей улїци, при Ержи, була Планчакова карчма у котрей ше спитовало, та и Джуджарова карчма на уходзе до валалу свадзбовало. Лєм дакус далєй була Кевеждийова карчма зоз ґуґларню. То познєйше бул Радник, односно Нова карчма котра донєдавна робела на истим месце, а там тиж донєдавна бул и дутян. У предлуженю Вашарскей, а на углє зоз Збегньовом робела Ґиза, Жидовка зоз карчму и дутяном, а така пракса озда була и найзаступенша тих рокох пред и по Другей войни. Ґу концу, алє на Циґлашоре, длуго робела Микловшова карчма и при Цеглярнї у новших часох и Жаба бар. Од новших, у тей часци валала мож спомнуц и Плаву лаґуну на Капущаним шоре, блїзко центру. Нажаль, кафич лєбо карчма, кратко робел. Гоч обєкт ище вше постої, карчма роками уж нє роби.■ Любомир Дудаш Клуб явних и просвитних роботнїкох – Ресторан Червена ружа
2 РУСКЕ СЛОВО
5. ЮЛИЙ 2019.
ЗМИСТ
УВОДНЇК Пише: Олена ПЛАНЧАК-САКАЧ, редакторка рубрики Култура и просвита
■ Тижньовнїк 4. Схадзка Одбору за културу и Вивершного одбору НС Руснацох
■ Нашо места 7. Зоз схадзки општини Кула
Скупштини
■ Економия 10. Дзевяти „Керестурски саям”
■ Мозаїк 14–15. Марияна Венчельовски зоз Ветернику
■ Култура и просвита 16–21. У Керестуре отримана 58. „Червена ружа”
■ Людзе, роки, живот 22–23. Стретнуце: Юлиян Пап, наш дакедишнї колеґа
■ Духовни живот 28–29. Духовна литература по руски (I)
■ Информатор 30–33. Мали оглашки и In memoriam
■ Спорт 34. Коцурска Искра” нє прешла ” бараж
■ Интермецо 38–39. Хладок и горуци тепши Насловни бок: Побиднїки „Червеней ружи” Авторка фотоґрафиї: Андреа Медєши
МЛА ДИ ПРЕВЖАЛИ ШТАФЕТУ Найстарши, найпопуларнєйши и найпознатши Фестивал рускей култури „Червена ружа”, по котрим нас препознаваю звонка нашей заєднїци, отримани прешлого викенду у дворе Школи „Петро Кузмяк” и Доме култури по 58-раз. Хвиля потримала, та шицки манифестациї котри були плановани на отвореним, у школским дворе, там и отримани. Як гварели орґанизаторе, през два днї, на бинох ше представели коло тисяч аматере. Музично-танєчна манифестация дзецох „Червене пупче” того року отримана по 51-раз и на нєй наступели нашо школяре зоз скоро шицких наших местох. Масовносц тей манифестациї дава надїю же нас ище будзе и же будземе пестовац свойо. Конферанса була интересантна, дзе пояшнєне як ше дакеди дзеци бавели, а як нєшка, а мож було обачиц же хлапцох нєт досц у фолклоре, алє и то озда лєм даяка преходна фаза. Чкода же нє було вецей композициї за дзеци у змагательней часци, алє исную и таки роки. Тото вшелїяк добре превозидзене зоз виводзеньом познатших композицийох. Як на бини, так и у школским дворе, рапухи танцовали у одличним ритму, цо указує же рошню нови таланти. Млади трасовали нови пропозициї на „Червеней ружи” уж прешлого року и превжали штафету од старших. Шицко гевто цо можебуц хибело на лоньскей „Ружи”, того року було комплетне. Од видео филмох хтори представели каждого змагателя у евровизийским духу, по одлични дизайн шветла и упечатлїву сценоґрафию, хтора була филмована. Нашо млади указали високи квалитет, як у шпиваню, так и у интерпретациї и компонованю. Тот рок дакус сушнєйши, бо на конкурс нє сцигло вельо композициї, алє квалитет видзеного бул на високим уметнїцким уровню, „Ружа” ознова там дзе була и на своїх початкох, сучасни фестивал и у духу є свойого часу, у 21. вику. Ревиялни наступ наших културно-уметнїцких дружтвох на Святочним концерту указал же маме ентузиястох, тих цо любя свойо, цо любя нашу традицию и пестую ю з рока на рок. Концерт указал и як хторе дружтво роби, кельо труду уклада же би ше цо лєпше представело на таким важним Фестивалє. Радує же у велїх дружтвох уключени млади и вони з дзеку и шпиваю, и танцую, и чуваю наш народни скарб. На Святочним концерту ше представели и госци зоз України, зоз Львова, хтори указали цалком иншаку програму, яку ми нє обчековали, дзе злучене традицийне и сучасне, а шицко добре обдумане и уклопене. Музика универзална уметносц на шицких язикох швета и єй преклад нє потребни. Музика, наша, руска, важни сеґмент у нашей култури, бо ше з ню можеме представиц шицким ширцом швета. Прето треба окреме потримац шицких хтори ю пестую.
* ”РУСКЕ СЛОВО” – гласнїк по руски * Виходзи каждого пиятку * Снователь Национални совит рускей националней меншини * Видава НВУ ”Руске слово”, Нови Сад * Перше число вишло 15. юния 1945. року у Руским Керестуре * Адреса: НВУ ”Руске слово”, Булевар ошлєбодзеня 81/VII, 21000 Нови Сад * Редакция: одвичательни редакторe – Славица Фейса, Ясмина Дюранїн, Микола М. Цап, Микола Шанта * редакторе/ки рубрикох – Мирон Горняк-Кухар, Александар Паланчанин, Мартица Тамаш, Олена Планчак-Сакач, Вероника Вуячич * новинаре/ки – Мария Афич, Влада Дїтко, Сандра Саламун, Андреа Медєши, Оля Русковски * лекторка – Блажена Хома-Цветкович * ґрафична редакторка – Люпка Цвеїч * ґрафични дизайнерки – Мария Гудак, Таня Салонтаї * Телефони: 021/6613-697, 021/6624-708, 021/6623-076; 021/6621-433 * Телефакс 021/528-083 * Предплата за цали рок: у жеми 1 500 динари, а у иножемстве 100 евра * Жиро-рахунок Banca Intesa a . d . B e o g r a d 160-923244-82 * Девизни рахунок 160-0050870024999-53 * Рукописи ше нє враца * Д ру ку є Д ру ка р н я graf” П е т р о ва р а д и н * ”Maxima E-mail: redakcija@ruskeslovo.com * Web site: www.ruskeslovo.com * YU ISSN 0350-4603 * COBISS SR-ID 15915778 * Друковани тираж 2 000 *
Директор др БОРИС ВАРҐА *** Главни одвичательни редактор ИВАН САБАДОШ
5. ЮЛИЙ 2019.
РУСКЕ СЛОВО 3
ТИЖНЬОВНЇК ЗАЄДНЇЦКА СХАДЗКА ОДБОРУ ЗА КУЛТУРУ И ВИВЕРШНОГО ОДБОРУ НАЦИОНАЛНОГО СОВИТУ РУСНАЦОХ У КОЦУРЕ
ПРИОРИТЕТ НЄ ОЩЕРБИЦ АНЇ ЄДНУ МАНИФЕСТАЦИЮ У просторийох Подручней канцелариї Националного совиту Руснацох у Коцуре пондзелок, 1. юлия, отримана пията, порядна схадзка Вивершного одбору НС Руснацох, як и схадзка Одбору за културу Националного совиту
Н
а схадзки утвердзена одлука о розподзельованю средствох зоз Конкурсу за финансованє руских културних манифестацийох. Як потолковане, циль такей заєднїцкей схадзки бул же би ше обєдинєло розправу и же би Вивершни одбор, такой по даваню предкладох Одбора за културу, принєсол конєчну одлуку о розподзельованю средствох по Конкурсу.
язик, литературу и културу и ,,Днї Миколи М. Кочиша” 35 000 динари. На концу, Союз Руснацох Українцох Сербиї за проєкт ,,Одход на Лемкивску ватру у Ждинї” 15 000, а Руска матка и ,,Одход на Биєнале лемковскей култури у Кринїци” 15 000 динари.
ПРОЄКТИ И ФИНАНСИЇ Заєднїцку схадзку водзели предсидатель Одбору за културу НС Микола Шанта и предсидатель Вивершного одбору НС Желько Ковач. По дньовим шоре, у першей часци схадзки ше члени Одбору за културу догварели, потим єдногласно вигласали и дали предкладаня як ше розподзеля средства у виносу од 1 250 000 динари по Конкурсу за орґанизованє манифестацийох у 2019. року. Потим, Вивершни одбор ше єдногласно зложел зоз предкладанями, та средства розподзелєни на шлїдуюци способ – за Дружтво Руснацох у Суботици и проєкт „Яр др Мафтея Виная” опредзелєни од 25 000 динари, Дом култури Руски Керестур за проєкт „Драмски мемориял Петра Ризниа Дядї” достанє 100 000 динари, Етно клуб „Одняте од забуца” Коцур за „Днї театра Владимира Сабо-Дайка” 30 000 динари, КУД „Петро Кузмяк” Нове Орахово за проєкт „13. май” 30 000 динари, Етно клуб „Одняте од забуца” Коцур за проєкт „Ноц музейох” 25 000 динари, КПД ,,Карпати” за ,,Хорски фестивал у Вербаше” 110 000 динари, Парохия св. Кирила и Методия за ,,Кирбай у Беоґрадзе” 20 000 динари, КПД ,,Иван Котляревски” Бикич Дол за проєкт ,,Пришли нам Русадля” 25 000 динари, Руски културни центер и проєкт ,,Веселинка” 90 000, Дом култури Руски Керестур и ,,Червена ружа” 200 000, КУД ,,Жатва” Коцур и проєкт ,,Коцурска жатва” 110 000 динари, Дружтво за руски язик, литературу и културу и ,,Стретнуце у Боднарова” 25 000, КПД ,,Дюра Киш” и ,,Мелодиї Руского двору” 110 000, КУД ,,Тарас Шевченко” Дюрдьов зоз проєктом ,,Най ше нє забудзе” 110 000 динари, Дом култури Руски Керестур и ,,Костельникова єшень” 100 000, РКУД ,,Др Гавриїл Костельник” Кула за ,,Стретнуце рецитаторох” 25 000, МАТКА – Дружтво Руснацох Нового Саду Войводини и ,,Фестивал малих сценских формох” 25 000, Здруженє ,,Руснаци” Сримска Митровица и ,,Мацери Рускинї” 25 000, а Дружтво за руски
ОГРАНЇЧЕНИ МОЖЛЇВОСЦИ Як визначел предсидатель Вивершного одбору Желько Ковач, средства у виносу од 1 250 000 динари хтори Национални совит розподзелює на вецей як 20 манифестациї, то мали средства. – За кажди проєкт опредзелєни винос котри праве достаточни же би ше одредзена манифестация направела и повиплацовало тотo цо нєобходне. Нажаль, зоз других жридлох финансованя од Покраїни, Републики и локалней самоуправи средства за културу ше тиж зменшую. Нє знам прецо то так, алє, нажаль, ситуация така, а на тот способ нашо дружтва ощербени – гварел Ковач.
4 РУСКЕ СЛОВО
Як потолковал предсидатель Вивершного одбору Желько Ковач, у рамикох средствох котри НС ма на розполаганю, учашнїки схадзки у одлучованю притримовали ше того цо було прешлого року и у тей истей мири дали предкладаня же би ше манифестациї вифинансовали зоз средствами яки були прешлорочни, же би нїхто нє церпел. Тиж визначел же ришенє зоз Канцелариї за людски и меншински права ище вше НС нє достал, та ше нє зна чи средства останю на уровню 9 милионох яки мали прешлого року, чи того року то, можебуц, будзе зменшане. – Треба присподобиц так як найлєпше мож. То чежко, понеже вше єст и розлични роздумованя о наших манифестацийох и о тим цо ше случує, алє важне отримац и дзбац о тим цо уж маме, тото цо ма традицию. Алє, кед єст можлївосци и кед єст притоку, вец треба и дацо нове одпочац, лєм осторожно, же би нє було вецей манифестациї як цо мож финансовац – заключел Ковач. По словох предсидателя Одбору за културу Миколи Шанти, средства розподзельовани на подобни способ як и потераз, з тим же одредзени винос опредзелєни и за нови манифестациї котри уключени до Календару манифестацийох. – Робело ше по критериюму же маме векши манифестациї, стреднї и менши. Намагали зме ше за кажди проєкт опредзелїц даяки винос, же бизме нє пришли до ситуациї же даґдзе загашиме роботу – гварел Шанта. НА ДНЬОВИМ ШОРЕ И ПРОБЛЕМИ На схадзки бешедоване и о актуалних проблемох, та так отворене питанє хореоґрафох у нашей заєднїци. – Евидентне же маме мало хореоґрафох, мало танцошох и чежко направиц тарґовищни принцип же би ше ,,виплацело” буц хореоґраф. У рамикох яки ми маме, треба найсц ришенє же би то заш лєм функционовало. За початок предложене же би хореоґрафове вєдно зоз делеґацию НС одходзели до швета на фестивали, же би на тот способ дацо научели, видзели рижни хореоґрафиї и як то други робя – визначел Микола Шанта. О. Русковски 5. ЮЛИЙ 2019.
tiznjovnjik@ruskeslovo.com
ПРЕСЛАВА ДНЯ РУСИНОХ У УКРАЇНИ
ШВЕТО У ЗНАКУ ПАМЯТКИ НА ПОДКАРПАТСКУ РУС Делеґация Националного совиту Руснацох, 23. юния, присуствовала на Медзинародним фестивалу „Я світ узрів под Бескідом” у валалє Поляна (округ Свалява) у України, хтори отримани у рамикох преслави Дня Русинох. Як потолковал предсидатель НС Руснацох Борислав Сакач, хтори на шветочносци бул з членом Вивершного одбору Миломиром Шайтошом, наш Совит ше одволал на поволанку орґанизатора, „Крайового Товариства Підкарпатских Русинів”, чий предсидатель Микола Бобинец, а медзи орґанизаторами тей подїї ище и „Обласне товариство ім. Олександра Духновича” и „Полянська об’єднана територіальна громада”. – По програми, присутни участвовали на округлим столу котри бул орґанизовани з нагоди 100-рочнїци снованя Подкарпатскей Руси як часци Чехословацкей републики 19181919. року. По привитних словох пречитани два реферати котри ше одношели на простори и историйни факти и обставини пред сто роками на териториї нєшкайшей Заходней України. Перши реферат написал и пречитал доцент, кандидат историйних наукох України Володимир Фенич, зоз тему „Як угорська ʼтериторія русинів на південь від Карпатʼ у 1918–1920 роках стала чехословацькою територією Підкарпатська Русь”. То бул обсяжни реферат котри пояшнєл тедишнї обставини пред и на концу Першей шветовей войни, рижни опциї котри ше теди розпатрало, окреме прето же пре-
познати аж 12 народи на простору Централней Европи, а котри до теди нє мали свойо держави бо були у составе Австро-Угорскей Монархиї котра праве престала исновац. Други реферат написал и пречитал проф. др Павло – Роберт Маґочий, зоз тему „Григорий Жаткович – як ґубернатор Підкарпатської Русі”. То було тиж цикаве викладанє, практично биоґрафия, котре ше одношело на першого ґувернера чехословацкей Подкарпатскей Руси, хтори ше народзел у тим краю 1886. року у сушедним валалу Голубине. На концу округлого стола мал и я чесц представиц наш Национални совит и нашу роботу, як модел – „modus operandi”, котри животни, удатни и котри дава можлївосц шицким Руснацом/Русином, и нє лєм нам, алє и шицким другим меншином, же би витворели свойо права у датей держави, у датих обставинох, окреме же то препознате и потримане з боку Совиту Европи и подкомитету за меншини – гварел предсидатель Нациналного совиту Руснацох Борислав Сакач, и визначел же Националн совит Руснацох на тот способ вше порихтани дац потримовку шицким нашим сонароднїком и їх орґанизацийом у других державох Попри наукового округлого стола, на Фестивалу отримана и културна програма у котрей участвовали вельочислени домашнї и иножемни ансамбли, од хторих найпознатши Закарпатски академски народни хор зоз Ужгороду. А. П. 5. ЮЛИЙ 2019.
STANOVISKA
Пише: Лариса ОНОДИ, новинарка
ПО ПРОСТЕЙ ДРАЖКИ Цалком нєобчековано, як и вше, живот пред нас престре даяку дражку по котрей рушаме превериц зоз якого зме „штофу” направени. Гоч на початку можебуц випатра як нєзвичайна и нєвигодна ситуация, уж нєодлуга похопиме же зме по тей драги рушели праве прето же бизме ше могли огляднуц и спатриц цо зме потераз поробели, цо маме робиц далєй, чи нам стара позиция одвитує, чи треба глєдац нови спокуси и нове место под нєбом. Мудри людзе уж давно написали же живот нє трапеза, алє бависко и же го треба жиц радосно, та прето кажду нову ситуацию треба прилапиц праве на тот способ, як нове бависко през котре ше учиме. Власи на глави ми ше дзвигаю кед чуєм же дахто, углавним нашо людзе, гуторя же „тлучу тот живот”, як кед би лєдво чекали же би ше закончел. Яка поента жиц смутни, допити и кажди дзень исти ситуациї? Ходзиц по ровней драги познате и преверене, алє допите. Кед ше руши на нєпознати драги, ситуациї нови, алє людзе, у принципу, вше здабу єдни на других. Реаґую на ошмих, рукованє, дробнїци. Заш лєм, кед ше крочи вонка зоз балканского гарчка, видно же су опущени, нашмеяни, водза рахунку о еколоґиї, природи, рециклую, нє надзераю ше. Кед их поровнам зоз нами, котри зме ище у гарчку, ми уж скоро цалком уварени, як тота сирота, сто раз споминана жаба, цо ю варя перше на цихим огню, а вец на вше моцнєйшим. Стрес и 30 роки чеканя же „будзе лєпше” направели зоз нас машини котри робя же би могли прежиц, виплациц рахунки и наполнїц фрижидер. Дахто на таке пристава, дахто нє. И то указує зоз якого зме „штофу” направени. Гоч кажде ма потенциялу витвориц шицко цо пожада, людзе ше нє можу одшмелїц, алє приставаю на допити животи и трапенє. Бо живот озбильни. Нїґда нє забудзем кед, на єдней зоз числених роботох на котрих сом робела, шеф гварел мойому колеґови най ми пове най ше нє „шмеєм тельо” док тирва роботни час. Бо то озда значи же анї нє робим. А робели зме вельо, барз добре и чесно. Нова дражка приноши и нови стретнуца, та ми ше єдна з нових сушедох, кед чула же сом цошка за себе по руски прежубронєла, такой по русийски озвала. Мило єй було чуц славянски язик, чежки єй тот нови котри и далєй учи, а през дзень ю чуєм як зоз дзецми по русийски бешедує. Енки убегла до обисца и принєсла ми на танєрчку палачинки и фалат торти, бо єй дзивче преславело родзени дзень. Нови драги помагаю людзом же би похопели цо им наисце важне у живоце, хто им хиби, а хто нє. То хвильки кед ше чловек зоз собу найлєпше може порадзиц о приоритетох. О тим цо жада, прецо є щешлїви, а прецо нє. Чи ше жада шмеяц, чи през живот исц озбильни прето же „так треба”. Становиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово”
РУСКЕ СЛОВО 5
ТИЖНЬОВНЇК СЕМИНАР У ПАЛАТИ НАЦИЙОХ У ЖЕНЕВИ
„БУДУЧНОСЦ СЕРБИЇ” У ЗАХОДНОБАЧКИМ ОКРУГУ
ПАРЛАМЕНТИ И ОХРАНА ЛЮДСКИХ ПРАВОХ
ВУЧИЧ НАЯВЕЛ ИНВЕСТИЦИЇ ДО ИНФРАСТРУКТУРИ
У Палати нацийох у Женеви у Швайцарскей, од 24. по 26. юний бул отримани семинар на тему „Анґажованє парламентох у обласци людских правох – одредзованє прикладох добрей пракси и нових можлївосцох за дїйствованє”. Семинар орґанизовала Интерпарламентарна уния и Канцелария Високого комесара за людски права Зєдинєних нацийох, а на нїм участвовала народна посланїчка и членїца Одбору за людски и меншински права и ровноправносц полох Олена Папуґа.
У рамикох кампанї „Будучносц Сербиї”, предсидатель Републики Сербиї Александар Вучич, всоботу 29. юния, нащивел кулску општину, а потим и други општини Заходнобачкого округу. Як визначели медиї, акцент у општини Кула предсидатель положел на ришованє питаня здравей води за пице и канализацию, та вибудов важних драгох. Вучич перше нащивел Спортску галу у Сивцу до хторей општина Кула уложела 100 милиони динари, наявел ту и вубудов канализациї, як и фабрики води у Крущичу и Руским Керестуре. З тим же окончене вичисцованє беґелю, по його словох так ришени найзначнєйши инфраструктурни питаня жительох каждого населєного места. Ту предсидатель замерковал же у Заходнобачким округу жию людзе з рижних народох, а вше знали жиц у мире, злагоди и заєднїцтве. – Остава нам привесц єдну фабрику до Зомбора, вибудовац заобиходну драгу Вербас-Кула-Зомбор, повязац з нову драгу Зомбор и Кикинду – визначел предсидатель и додал же би то коштало коло 420 милиони евра, док би реконструкция була дакус туньша, та ше будзе виберац опция хтора найбар-
Семинар орґанизовани же би ше утвердзело, указало и унапредзело праксу парламентарного анґажованя у обласци людских правох, як и же би ше указало на потребу уключованя парламента до роботи механїзма за защиту людских правох Зєдинєних нацийох. На сходу ше розпатрало и способи на хтори парламенти можу промововац запровадзованє Цильох отримуюцого розвою, як и о нарису сету медзинародних началох хтори би требали потримац роботу Одбора за людски права. – На семинаре сом була як член Одбору за людски и меншински права, а можебуц и баржей прето же сом ше як народна посланїчка Скупштини Републики Сербиї вше закладала за лєпши статус предствительох националних заєднїцох у Републики Сербиї. У своїх дискусийох на скупштинских зашеданьох сом поднєсла амандмани на предклад двох законох хтори були у процедури. Розуми ше, одношели ше на права националних меншинох. Слово о вименкох и дополнєньох Закона о защити правох и шлєбодох националних меншинох и на Предклад закона о службеним хаснованю язика и писма. Мойо зауваги и амандмани достали потримовку на схадзки Одбору, а прилапени су и на схадзки Влади и постали состойна часц законских предписаньох – гварела Олена Папуґа. На тим еминентним сходу у Женеви, народна посланїчка Олена Папуґа представела активносц Женскей парламентарней мрежи у поглядзе запровадзованя родно одвичательного буджетованя у буджетней системи Републики Сербиї. На семинаре окреме визначена потреба векшого уключованя парламентох у розличних фазох процедури обвисцованя Совиту за людски права ЗН, як и о унапредзованю сотруднїцтва парламентох и других националних актерох за людски права. А. П.
6 РУСКЕ СЛОВО
жей у интересу жительох. Вон тиж повторел же буду звекшани плаци у явним секторе, як и пензиї, та визначел же нїзки наталитет єден з вельких проблемох и у цалим Заходнобачким округу. У Кули потим предсидатель Вучич обишол нєдавно вибудовани обєкт специялистичних службох Дома здравя у Кули, до хторого Министерство привреди и локалней самоуправи уложело 130 милиони динари. У розгварки зоз занятима вон наявел звекшанє плацох лїкаром и медицинским шестром же би нє одходзели зоз того штредку. Ту предсидатель наявел же наступного лєта у Кули будзе вибудовани заварти и отворени базен зоз спортску галу. Зоз Кули предсидатель одпутовал нащивиц општини Оджак, дзе наявел нови роботни места, та Апатин, дзе обецал же вельки инвеститор зоз Суботици отвори нови погон. Нащиву Заходнобачкому округу предсидатель Вучич закончел на сходзе „Будучносц Сербиї” на главней площи у Зомборе, дзе попри нього бешедовали и предсидателька Влади Ана Брнабич и предсидатель Покраїнскей влади Иґор Мирович. Предсидатель Александар Вучич по тераз у рамикох кампанї „Будучносц Сербиї” нащивел 17 од вєдно 29 управних округох. М. А. 5. ЮЛИЙ 2019.
mesta@ruskeslovo.com
ЗОЗ ПИЯТЕЙ СХАДЗКИ СКУПШТИНИ ОПШТИНИ КУЛА
ЗАКОНСКИ УСОГЛАШЕНИ ДЇЛОВНЇК И ВЕЛЇ ОДЛУКИ Пията схадзка Скупштини општини (СО) Кула отримана 27. юния, а одборнїки прилапели рижни одлуки усоглашени зоз законом, а вязани за роботу локалней самоуправи. Вибрани и нови школски одбори, та и керестурскей Школи „Петро Кузмякˮ. Одборнїки прилапели предлог Дїловнїка о роботи СО, а потим и предлоги одлукох о Општинскей управи, o месних заєднїцох, комуналних дїялносцох, о управяню з теметовами, о хованьох и окончованю погребней дїялносци, о прибавяню, розполаганю и управяню зоз стварами у явней власносци општини, тиж и о єй рухомих стварох, о оцудзеню и даваню до закупу и прибавяню будовательней жеми, о
даваню до закупу дїловного простору, о поставяню и знїманю менших монтажних обєктох на явних поверхносцох, о оцудзеню нєрухомосцох зоз явней власносци. Шицки предлоги потолковала руководителька Оддзелєня за урбанизем, комуналну дїялносц и маєтково-правни одношеня Славка Кочонда. Без розправи прилапена и Рочна програма защити, ушореня и хаснованя польопривредней жеми на териториї општини за 2019. рок. Одборнїкох о тим поинформовал Ґоран Круплянин и наглашел же у општини вєдно єст 43 192 польопривредней жеми од чого 2 148 гектари нєобрабяцей. Поверхносци под державну польопривредну жему виноша 8 778
ШКОЛСКИ ОДБОР И ОДБОРИ ДОМА КУЛТУРИ У новим составе Школского одбору керестурскей Школи спред занятих вибрани Лидия Пашо, Мелания Рамач и Єлена Миркович, спред родичох Таня Костелник, Наташа Настасич и Весна Пашо, а спред локалней самоуправи Желько Ковач, Наталия Ґовля и Мария Стрибер. У истим составе як и у прешлим мандату меновани упрани и надпатраюци одбор Дома култури Руски Керестур. У Управним одборе Михайло Бодянец, Мирон Хрин, Мая Зазуляк Гарди, Илона Зарубица, Янко Варґа, Сашо Палєнкаш и Биляна Ковачевич. У Надпатраюцим одборе Саша Тасич, Снежанка Сабо Йолич и Владимир Малацко.
гектари, алє ше зменшую пре реституцию. Як прераховане, того року би ше на основи закупу до општинского буджету зляло коло 100 милиони динари. Коло 70 милиони ше вихаснує до ушореня польопривредней жеми, драгох до хотара, одводньованє и подобне, а 30 милиони за процивкаменцову защиту и роботу Польочуварскей служби. Попри тим, розпатрани и звити о роботи и финансийни звити за 2018. рок установох чий снователь Општина Кула, медзи котрима и Дом култури Руски Керестур, а ище Дом култури Червинка, Културни центер Кула, Спортски центер Червинка и Туристична орґанизация Кула, а потим прилапени и Статут Туристичней орґанизациї. Праве о єй роботи було и найвецей дискусиї и зауваги опозициї, односно пригварки на потрошени пенєж, на цо одвитовал директор Владимир Станкович. Одборнїки на схадзки одлучовали и о розришованю и менованю членох управних и надпатраюцих одборох културних установох хторим Општина снователь, як и школских одборох. М. А.
СТРЕТНУЦЕ КЕРЕСТУРОХ У БАЛАТОНКЕРЕСТУРУ У МА ДЯРСКЕЙ
НАСТУПЕЛИ ВЕТЕРАНЄ ДОМА КУЛТУРИ У Балатонкерестуре на озеру Балатон у Мадярскей, од 20. по 23. юний отримане двацете стретнуце Керестурох, односно местох, валалох хтори у своєй назви маю мено Керестур, а медзи Руским Керестуром и тоту орґа-
5. ЮЛИЙ 2019.
низацию сотруднїцтво першираз подписане пред осем роками. На тим стретнуцу участвовали и ветеранє Дома култури з Руского Керестура, як и делеґати 20 Керестурох зоз Штреднєй Европи, найвецей зоз Мадярскей, потим Румуниї, України, Словацкей, Горватскей и Сербиї. Зоз представнїками Руского Керестура путовал и заменїк предсидателя општини Кароль Валка як прекладатель з мадярского язика и як представнїк локалней самоуправи. Програма, хтора тирвала два днї, пияток и всоботу, була орґанизована так же би ше зоз местох хтори у своєй назви маю мено Керестур, їх представнїки представели зоз жридлову писню або танцом. Ветеранє Дома култури у пополадньовей, соботовей програми з тей нагоди виведли два хореорафиї – „Саболч чардаш” и „Вербунґ на Горнїци”. Шлїдуюце стретнуце будзе од 13. по 16. авґуст у Шаркерестуру у централней Мадярскей. Ан. М.
РУСКЕ СЛОВО 7
НАШО МЕСТА РЕАЛИЗОВАНИ ПРОЄКТ „МИЛИЦИЯ У ЛОКАЛНЕЙ ЗАЄДНЇЦИ”
ОБУКА И ДАРУНКИ ЗА МОТОРКАШОХ
У юнию, державни Союз за безпечносц транспорту и Аґенция за безпечносц транспорту почали реализовац проєкт „Милиция у локалней заєднїци”. Його реализация у трецим тижню юния отримана на спортским полиґону у Жаблю, а у сотруднїцтве зоз Општину Жабель и локалним Домом здравя. У рамикох проєкта, у Жаблю отримана обука за моторкашох зоз општини, на котрей, без огляду на роки искуства воженя моторки, могли научиц и дацо нове. На явним сходзе присуствовал и Иван Бойович, представнїк Аґенциї задлужени за розвой безпечносци моторкашох у транспорту на драги. – Тих цо гоня моторки учиме же би скорей як шедню на ню, мали напредок обдуману стратеґию котра ше одноши на предвидзованє и позиционованє у транспорту. Значне же би препознали свойо схопносци и характер моторки котру вожа – гварел Бойович.
З тей нагоди отримане преподаванє о значносци почитованя предписаньох и правилного хаснованя защити и гомолоґованей опреми, зоз акцентом на звекшанє уваги вожачох моторних превозкох у транспорту спрам мотоциклистох и мопедистох котри чувствительна катеґория учашнїкох у транспорту, окреме влєце кед ше їх учасц у транспорту звекшує. Потим Служба наглей помоци Дома здравя Жабель приказала способ даваня помоци покалїченому моторкашови котри демонстровал найчастейши покалїченя у транспортним нєщесцу на моторки. По законченю, шицки дванац приявени моторкаше котри були на обуки, од Општини Жабель достали кациґу, ремень и рукавици. Реализация обуки и реаґованє у нєщесцох Општини Жабель уж пракса, та поряднє орґанизую приказованє и реаґованє на нєщесца у сотруднїцтве зоз спомнутима, як и зоз огньогасцами и милицию. На обуки найчишлєнши були члени Здруженя моторкашох „Ескадрила” зоз Ґосподїнцох. С. С.
КОМУНАЛНИ РОБОТИ У МЕСНЕЙ ЗАЄДНЇЦИ ШИД
ВИЧИСЦЕНЕ ДНО ШИДИНИ
Єдна зоз значних роботох нововибраного Совиту Месней заєднїци Шид кед слово о комуналней инфраструктури у Шидзе то ушоренє потока Шидини котри чече през город. Коло 1 250 метери дна и бокох потоку вибетоновани, алє и попри тим ше у нїм назбера мутлянка, а
8 РУСКЕ СЛОВО
вец рошнє коровче, цо бридко випатра. Прето принєшена одлука же би ше вичисцело дно Шидини. Спомнути роботи, як нам гварел Милан Ґербер, предсидатель Совиту МЗ Шид, окончує Миленко Ґоспоєвич зоз своїма машинами. Мали баґер на сподку згарта мутлянку и коровче, а вец ше зоз другу машину шицко кладзе до камиона и одвожи. Прешлей єшенї спомнута робота окончена на дакус вецей як 400 метерох, у цеку од Улїци Янка Чмелика по Масарикову улїцу. – За тоти намени опредзелєни 500 000 динари, алє у поради зоз локалну самопураву, хтора обезпечела ище 500 000 динари, одлучене же би ше поток вичисцело од самого уходу до городу у Босутскей улїци по Масарикову улїцу – гварел Ґербер. Шидина од Масариковей улїци поУлїцу Филипа Вишнїча без бетонованого сподку и побрежя, та би у будучносци и тото требало поробиц. Тиж остава нє ришене на хтори способ ше убудуце зопре же би ше мутлянка так швидко громадзела, а потим и росло коровче, бо вичисцованє кошта, окреме у чаше кед пенєжи нєт досц. Вл. Дї. 5. ЮЛИЙ 2019.
mesta@ruskeslovo.com
ОПШТИНА ЖАБЕЛЬ
СРЕДСТВА ЗА ЕКОЛОҐИЮ ДОСТАЛИ ТРИ ЗДРУЖЕНЯ Општина Жабель и того року розписала Явни конкурс за финансованє и софинансованє проєктох и програмох здруженьох на тему еколоґиї, котри буду реализовани у местох општини. Средства за реализацию проєктох у тим року достали три здруженя и им розподзелєни тристо тисячи динари, кельо по тим конкурсу заплановане видвоїц з општинского буджета. По конкурсу прияти штири проєкти штирох здруженьох, а єдно з нїх нє достало финансийну потримовку. Слово о Здруженю „За чистейшу општину Жабель” зоз Жаблю. Комися визначела же проєкт нє потримани, и прето же концепт нє досц ясни. З нього нє мож заключиц хто будзе отримовац одредзени активносци, алє анї буджет проєкта нє формовани правилно. Ґу тому, ношитель проєкта нє ма искуства у реализациї таких проєктох. Медзи здруженями котри достали средства и Здруженє гражданох „Аґатон” зоз Дюрдьова. Проєкт ше вола „Индекс заґадзеня животного штредку”, вукупна вредносц проєкта 88 тисячи динари, од општини глєдали 70 тисячи, а достали 10 тисячи. – Док достанєме средства, теди зме годни реализовац проєкт. Достали зме вельо менєй як цо зме глєдали, так же найвироятнєйше отримаме преподаванє школяром валалскей основней школи. Преподавац буду фаховци зоз єдного новосадского здруженя котре ма искуства з тим – гварела Светлана Кнежевич зоз Дюрдьова, предсидателька и снователька Здруженя гражданох „Аґатон”.
Здруженє основане пред пейцома роками, а потераз реализовани три проєкти, на тему чуваня животного штредку, о насилстве, и преподаваня за жени котри жадаю одпочац свой власни бизнис. Средства по општинским проєкту достали и Еколоґийне здруженє „Баґрен били” зоз Ґосподїнцох за проєкт „Саям гортикултури, етно детальох и ручних роботох”, вредносц проєкта 300 тисячи динари, од општини глєдали 300 тисячи, достали 190 тисячи динари. Здруженє спортских риболовцох „Стара Тиса Чуроґ” зоз Чуроґу ма проєкт „Ушоренє и отримованє побрежя Старей Тиси при мосту у Чуроґу”, вукупна вредносц 140 500 динари, од општини глєдали пенєжи за цалу вредносц проєкта, а достали 100 тисячи динари. С. С.
У ШИДЗЕ РИШЕНИ ПРОБЛЕМ ОДЦЕКАНЯ ДИЖДЖОВКИ
ПОЛОЖЕНА ЦИВА ПОПОД АСФАЛТ Пред даскельома роками ас фалтована часц Улїци Дюри Киша од Улїци Цара Лазара по Улїцу Йована Йовановича Змая. Жителє тей часци улїци конєчно нє мушели гонїц авта по блаце, мед зитим нєодлуга ше указал єден вельки проблем хтори ше зявел опрез хижи Владислава Емейдия (89). По сле каждого дижджу на дражки стала вода, бо ту терен найнїзши, а вода нє могла одцекац прейґа до парку
5. ЮЛИЙ 2019.
з оглядом же ас фалтна драга була висша. Бачи Владислав гвари же нє зна анї сам кельо раз пошол до Месней заєднїци указовац на проблем и глєдац же би бул ришени. Сциговали лєм обецунки. Нїч нє поробене и прето опрез хижи коло мура вибетоновал дражку же би ше охранєл од влаги за мури. Анї преходнїки ту нє могли преходзиц по дражки пре воду. И конєчно, нєдавно пришли майстрове ришиц проблем. Як нам потвердзел Александар Йованович, директор ЯКП „Водовод”, тото подприємство тераз задлужене старац ше о таких питаньох и ришели проблем. Попод асфалт положена одводна цива, а з другого боку викопани ярок, длугоки коло 30 метери же би вода з дражки одцекала. Бачи Владислав тераз конєчно ришел длугорочни про блем з дижджовку. Вл. Дї.
РУСКЕ СЛОВО 9
ЕКОНОМИЯ ОТРИМАНИ IX „КЕРЕСТУРСКИ САЯМ” У РАМИКОХ „ЧЕРВЕНЕЙ РУЖИ”
СТАРИ РЕМЕСЛА ДЗЕЦОМ НАЙИНТЕРЕСАНТНЄЙШИ Другого дня Фестивала рускей култури „Червена ружа” отримани дзевяти по шоре „Керестурски саям”, хтори зоз интересантним змистом прицагнул красне число нащивительох рижних ґенерацийох, а найвецей дзеци
П
ривредно-туристичну манифестацию „Керестурски саям” орґанизовало Здруженє ремеселнїкох и приватних поднїмательох Руски Керестур, як и Здруженє женох „Байка”. Предсидатель Здруженя ремеселнїкох Владимир Емейди и предсидателька Здруженя женох „Байка” Славица Катона зоз пригоднима словами отворели тогорочни Саям, а присутни бул и заменїк предсидателя Општини Кула Кароль Валка, хтори з тей нагоди виявел: – Вецей роки сом госц на тей манифестациї и можем лєм похвалїц орґанизаторох. Красне то видзиц стари ремесла на єдним
месце хторих, нажаль, у остатнї час єст вше менєй. Шицко тото цо нашо оцове, дїдове роками стваряли треба охабиц потомству, або их голєм указац, бо шицко цо ма свою прешлосц будзе мац и свою будучносц – наглашел заменїк предсидателя Кароль Валка, а як гварел, понеже и сам походзи зоз парастскей фамелиї, окреме му мило кед видзи коваля хтори го вше здогаднє на дзецинство.
10 РУСКЕ СЛОВО
На Сайме були присутни и предсидатель Общого здруженя ремеселнїкох зоз Кули Сувеиль Кариманович, представнїки Реґионалней привредней комори Зомбор, як и госци зоз Словацкей. На Сайме ше представели викладаче зоз велїх местох у обласци поднїмательства, ремеселнїцтва и ручних роботох, а тематично бул пошвецени старим ремеслом. Нащивительом Сайму були представени стари ремесла коваля, кломфера, тишлїра, пилєнє древа, тканє, рольканє мурох, а дзеци мали нагоду участвовац у роботньох рисованя по склу, правеню хижкох за птички або менши животинї, цифрованю медовнїкох, зошиваню торбичкох и правеню миделкох, та по законченю роботнї дзеци доставали на дарунок тото цо сами направели. Того дня тиж представени и геклани роботи, вишивки, роботи на склу, цегелки за кальово пеци, а присутни мали нагоду купиц и продукти зоз паприґи, лаванди, овоцово соки, рижни прикраски, торби, сувенири, та и виданя НВУ „Руске слово”. На концу, за шицких учашнїкох уж по традициї керестурска кухарка Мария Малацкова уварела сладку капусту у котлє. Предсидателька „Байки” Славица Катона о упечакох зоз манифестациї за „Руске слово” виявела: – Гоч зоз скромнима средствами, алє зоз добру дзеку думам же ше нам удало орґанизовац интересантни роботнї и представиц стари ремесла. Як цо сце мали нагоду видзиц, ми идеї маме, вше найдземе мотивацию и дзеку же бизме пренєсли на дзеци стари ремесла и одняли их од забуца. Вшелїяк, шицко тото би нє мало смисла без потримовки нащивительох хторих з рока на рок вше вецей – виявела Емейдийова, поволуюци гражданох Керестура же би и надалєй потримовали тоту манифестацию же би наш руски скарб остал зачувани.■ Ан. Медєши 5. ЮЛИЙ 2019.
ekonomija@ruskeslovo.com
КОСИДБА ЯРЦУ У ДЮРДЬОВСКИМ ХОТАРЕ
ОД ДИЖДЖУ И ВИРОСНУЛ, И ПОВАЛЯЛ ШЕ
Косидба ярцу у дюрдьовским хотаре почала того тижня, гоч у вецей наших местох почала скорей, а без огляду же початок юлия, ярец нє дозрети єднак у шицких часцох хотара. Обчекує ше же тлачидба будзе тирвац даскельо днї. Дюрдьовчанє маю ярцу найвецей пре статкову покарму, а у хотаре го єст на даскелїх местох, вкупно коло двацец ланци. Медзи першима свой ярец витлачел Желько Канюх, гвари же є дозрети, алє и же могол причекац ище даскельо днї. Начурело коло 2,5 тони по ланцу. Ярец того року висши, вироснул, понеже падали моцни дижджи, а вец ознова пре дижджи ше повалял на полю, та го нє могло крашнє витлачиц. – У маю випатрало же будзе крашнє чуриц, алє на концу нє так. Гоч оптимални термин за шаце ярцу од коло 15. октобра, я го пошал першого. Було шицко єдно, нє було дижджу, жем була суха, та сом пошал кущик
ДРУГИ КУЛТУРИ ДОБРЕ ВИПАТРАЮ – Кукурица и соя випатраю досц добре, медзитим, шицко завиши од того же яке будзе лєто. Канюхово маю и бостан. Кед ознова буду падац векши дижджи, ґереґи буду вельки, алє буду мац тварду лупу и нє буду барз сладки. Пре потерашнї дижджи сезона зрезованя бостану будзе пожнїц коло дзешец до петнац днї – гварел Канюх. Прешлого року Желько бостан почал зрезовац 28. юния. Того року то будзе другого тижня у юлию, цо уж по нєдзелї. – Кед буду горучави и цепли витри, може ше случиц же и кукурица и соя подруца. За тераз випатраю добре. Алє ше ми видзи же ше нє мож радовац двараз, односно рок за роком. Док их нє почнєме зрезовац, нє можеме знац, тераз барз добре напредує. У нїм єст уж осемкилово ґереґи, котри ище анї нє думаю зрец – гварел Желько Канюх.
Желько Канюх
глїбше. Медзитим, ярец нє зишол по 15. януар. Кед го требало, дижджу нє було, ярец нє мал досц влаги. А вец почали вельки паданя. Ярец ше нє оплодзел як треба а и дижджи го вимили, понеже и вяри часто и вельо падало. Уж на початку ше указовало же нє будзе добре. Урожай зменшани, просеково од двацец до трицец одсто, у одношеню на прешли рок – гварел Желько Канюх, котри ма статкового ярцу за покарму, за швинї и буяци. Вон гвари же при продукциї ярец нє требало прикармйовац, бо кед му ше руци вецей минералного гною як цо треба, зна ше поваляц. Желько свойо два ланци под ярцом прикармйовал зоз гнойовку и видзи ше му же у тим можебуц погришел, бо стеблочко ярцу барз виросло. – Було би лєпше кед би нє падало тельо дижджу, бо ми, ниа, трицец одсто ярцу поваляне, нє мог сом го витлачиц, бо кошиско залапяло и жем, так же робота нє ишла. Цо ше дотика урожаю, ту було проблеми пре хвилю. Як ше ми видзи, зарно ярцу кущик менше, нє так виросло, бо є барз вимите – гварел Канюх, котри ма свой комбай и сам себе тлачи жито, а кед єст часу тлачи житарки и слунечнїк до валалу. С. С.
У ОПШТИНИ ШИД
ЯРЕЦ ЛЄПШИ ЯК ЖИТО Косидба ярцу на подручу општини Шид у полним розмаху, тих дньох почала и косидба жита и кед будзе суха и слунечна хвиля, тота важна робота будзе закончена по штредок юлия. Спрам податкох општинскей Канцелариї за польопривреду, на подручу општини Шид єшеньского ярцу було 110 гектари, тритикале продуковане и витлачене на 170 гектарох, а предстої ище тлачидба жита на скоро 5 тисячи гектарох. 5. ЮЛИЙ 2019.
Продукователь зоз Бачинцох, Дьордє Трбич, покошел ярец на своїх 10 гольтох и вон гвари же є задовольни зоз урожайом. – Мал сом 40 метери ярцу по гольту и задовольни сом з урожайом. Кельо видзим, ярец лєпше зродзел як жито, хторе нападла „пепелнїца,” та подлєйше випатра и то ше одражи и на його урожай, хтори будзе слабши. У нас нїзши терен, та поля у долнєй часци хотара маю надосц
влаги и накеди ше пресуша, а комбайни годни войсц до польох, почнє и косидба жита – гвари Дьордє Трбич. Пол гольта под ярцом ма и Дюра Канюх зоз Бачинцох, хтори уж даскельо днї чека же би го скошел. Пре влажну жем, косидбу одкладал и наздава ше же го скоши скорей дижджу, а потим на шор придзе и косидба жита, хторого ма гольт и пол. Вл. Дї.
РУСКЕ СЛОВО 11
ЕКОНОМИЯ З ТУРИСТИЧНЕЙ ОРҐАНИЗАЦИЇ ОПШТИНИ ВЕРБАС
ВОЙВОДИНА У МАЛИМ
Пише: Оля РУСКОВСКИ
Богате културне нашлїдство, културно-уметнїцки и спортски установи и числени манифестациї у Вербаше и у пейцох валалох тей општини можу буц туристом нагода за одпочивок
Р
ґолф и мобилияр за дзеци. озвой туризма у менБа зе ни отво ре ни ка жди ших штред кох вше роботни дзень од 8 по 18 популарнєйши и плански годзин, а през викенд од 8 ше розвива у согласно по 19 годзин. Уходнїцу ше сци з Програму розвою плаци 150 дин, а дзеци вотуризма у АП Войводизро сту до 7 роки нє плаца ни за период 2018–2022. нїч. И того року Центер за рок, хто ру Скуп шти на физичну културу понука АП Войводини прилапеинтере сантни ,,викенд вала у децембру прешлого учер”, котри облапя поро ку. Ту ри зем по ста ва лудзенок у їх ре сторану и значни спо соб привредцалодньове хаснованє базо ва ня и у мен ших зенох по цени од 700 дин. штредкох, у городох и Попри базенох, ту и 4 тевалалох у Войводини, та Зденко Неурочни рени за тенис, терен за мипрето и Туристична орґани-фодбал, кошарку, рукони за ция (ТО) оп шти ни Вербас промовує шицки туристични по- мет, мини пич, атлетски дражки, як и нукнуца того штредку, з акцентом на ак- други спортски змисти котри за профе сийних спортистох, алє и рекреативцох – тивни одпочивок. Орґанизатор за розвой и промоцию ту- визначел Неурочни. ри стич них по нук ну цох ТО Оп шти ни БОГАТЕ ПОНУКНУЦЕ Вербас, Зденко Неурочни, гвари же у опЛЮБИТЕЛЬОМ РИБОЛОВУ штини Вербас одлични понукнуца за рекреативни туризем на базенох Центра за За любительох риболову з ТО препоруфизичну културу ,,Драґо Йовович”. – През лєто у Вербаше єст барз добри чую канал Дунай–Тиса–Дунай и озера у условия за активни одпочивок на отворе- Змаєве. Найлєпше ме сто за лапанє риби у них базенох у ЦФК, при котрих ше на- Вербаше, окреме у лєтних мешацох, на ходза и терени за одбойку на писку, мини шлайсу, на каналу ДТД. Там ше находза и
12 РУСКЕ СЛОВО
5. ЮЛИЙ 2019.
ekonomija@ruskeslovo.com
даскельо пого сцительни обєкти, ушорена дражка за шейтанє и єдна з найстарших пре вод нї цох на ги дро си сте ми ка на лу ДТД. – Преводнїца вибудована концом 19. вику и найзначнєйше є место за гидросистему Войводини, прето же на тим месце почало копанє канала котри надпатрал проєктант и будователь Йожеф Киш. На брегу над шлайсом, з котрого мож видзиц преводнїцу и канал, по ставени памятнїк Йожефа Киша, котри там и поховани по своїм жаданю – гварел Неурочни. За барз добре место дзе мож лапац риби рибаре тримаю и канал у Коцуре, трианґл у Савиним Селу, а тиж и єдну часц каналу од Савиного Села по Руски Керестур, хтора идеалне место за вилєти и кампованя. За озера у Змаєве характеристичне тото же там мож влапиц виключно вельки риби – харчу, потьку, амура, толстолобика, по принципу ,,влап и пущ”. На озерох єст ушорени места и платформи за лапанє рибох, а тиж и нововибудовани бунґалови за змесценє рибарох. Як гвари орґанизатор зоз ТО, у Змаєве маю понукнуца и за любительох ловох. – Вельки поверхносци под сцернянку од жита идеални же би препилки пришли на тоти поля, а у авґусту и септембру их ту наисце єст вельо. Лєтни лови на препилки за добрих штрелячох, зоз їх витрениранима псами, прави ужиток – гварел Неурочни. ВАРОШ ЗОЗ ЗНАЧНИМ КУЛТУРНИМ НАШЛЇДСТВОМ ТО општини Вербас понука и розпатранє варошу и упознаванє зоз знаменїтосцами и културним нашлїдством Вербасу, та туристи можу видзиц аж 6 церкви котри будовани у периодзе од першей половки 18. вику, по першу половку 20. вику, Партизанска база – автентична хижа з початку 19. вику котру партизанє у Другей шветовей войни хасновали як илеґалну базу у борби процив фашизма, потим каплїчка Водица у Старим Вербаше – єдна з найстарших каплїчкох у Войводини, збудована 1794. року, повязана зоз жридлом лїковитей води. Туристи можу видзиц и огньогасну турню зоз 1937. року, дворци давнох власнїкох, пошеднїкох, хтори будовани од половки 19. по початок 20. вику, єдну з найстарших ґимназийох у Сербиї основану 1804. року, Етно клуб у Коцуре, а тиж и памятнїк борцом цо настрадали. Од културного нашлїдства ту и Городски музей зоз свою стаємну поставку хтора нащивительох упозна з периодом длугоким осем милениюми, хтори представени зоз археолоґийну и историйну збирку. Културни 5. ЮЛИЙ 2019.
живот збогацую и два подобово ґалериї зоз своїма виставами, як и литературни вечари у Народней библиотеки ,,Данило Киш”. ЧИСЛЕНИ МАНИФЕСТАЦИЇ РОЗЛИЧНИХ ХАРАКТЕРОХ Як визначел наш собешеднїк, през лєто актуалне и вельке число манифестацийох розличних характерох и змистох. – Можеме видвоїц „Културне лєто” Змаєво од 26. по 29. юний, „Коцурску жатву” 12. и 13. юлия, Чарногорски културни вечар у Вербаше 13. юлия, Black Hole Fest (фестивал електронскей и поп музики), котри ше отрима у Вербаше концом юлия, Heart Rock Fest 10. авґуста у Вербаше и Кирбай у Коцуре 28. авґуста. За любительох спорту ту традицийни Ноцни турнир у малим фодбалу будзе у Савиним Селу и Змаєве у другей половки юлия, а Бависка без гранїцох буду 25. юлия на базенох Центра за физичну културу. Початок авґуста резервовани за любительох конїцкого спорту и „Фиякерияду” у Равним Селу. Турнир у фодбалу, на мали ґоли, будзе у Вербаше на спортских теренох на Ясикох, а од 14. по 18. авґуст, а заплановани и 3. Куп нацийох у боксу, хтори того року найвекша спортска манифестация такого характеру у Сербиї. Туристом можу буц интере сантни и ґастрономски манифестациї як цо „Пасулїяда” на Косанчичу 17. авґуста, а потим, концом мешаца, традицийни „Чобански котлїк” у населєню „Виноґради” у Вербаше. – Кед жадаце сцекнуц од каждодньовосци и упознац традицийни способ живота, препоручели бизме Салаш ,,Чобански” у Вербаше и Салаш ,,Дорф” у Равним Селу, хтори маю прекрасни желєни оази за одпочивок, рекреацию и релаксацию. У идилским валалским амбиєнту можеце уживац у ґаздовстве ,,Панонске коритко” у Змаєве – гварел Неурочни и на концу потолковал и же шицки информациї о актуалносцох и случованьох у општини Вербас, заинтересовани можу дознац на веб боку, на фейсбук профилу, а тиж и у просторийох Туристичней орґанизациї Општини Вербас.■
РУСКЕ СЛОВО 13
МОЗАЇК МАРИЯНА ВЕНЧЕЛЬОВСКИ СТУДИРА РУСИЙСКИ ЯЗИК И ПУТУЄ ПO РУСИЇ
ОД МОСКВИ ПО ВОЛҐУ, И НАЗАД Марияна Венчельовски зоз Ветернику закончела Основну школу „Михайло Пупин” у Ветернику, а потим ше уписала до Ґимназиї „Исидора Секулич” на дружтвено-язични напрям у Новим Садзе. После Ґимназиї длуго роздумовала по котрей драги далєй крачац Пише: Тамара САЛАҐ
М
арияна люби учиц странски язики, окреме славянски, та надумала же ше упише на Филозофски факултет у Новим Садзе на напрям русийски язик, а тот язик учела у стреднєй школи, та го барз и полюбела. Попри студираня, Марияна мала нагоду, аж два раз, нащивиц Русию.
МОСКВА Марияна перши раз була у Русиї пред роком. Путовала туристично зоз товаришку и була дзешец днї у Москви. – У Москви зме обишли велї познати места, як цо то Червена площа, комплекс виставових центрох ВДНХ, Большой театер, Парк Култури пошвецени Другей шветовей войни, Москва-Сити медзинародни дїловни центер, Храм Христа Спасителя и други. Тиж так, нащивели зме найпознатшу ґалерию у Москви, а то Трет’яковска ґалерия, дзе ше находза слики, малюнки и скулптури найвекших русийских уметнїкох. Найвекши упечаток охабел на мнє центер Москви, а то Червена площа, котра ше находзи у московскей твердинї, односно Кремлю. Там зме обишли Храм Василия Блаженого, Историйни
14 РУСКЕ СЛОВО
музей, ҐУМ – Державни московски комплекс предавальньох найпознатших шветових маркох, маузолей Ленїна... – приповеда Марияна. На виходзе зоз Червеней площи находзи ше пешацки мост, над рику Москва, зоз котрого прекрасни попатрунок на цали город. Марияна зоз товаришку шейтала по єдней од найстарших улїчкох у Москви, котра ше вола Арбат. Тота длугока улїчка, дзе ше находза рижни предавальнї кнїжкох, сувенирох и кафичох, барз здабе на Змай Йовову улїчку у Новим Садзе. Кажди дзень ше вожели на Московским метроу, а найкрасше украшени станїци на цалим швеце ма праве Московски метро. – У тот час, кед я була у Москви, отримовало ше першенство у фодбалу. На московских улїчкох могла ше почувствовац права еуфория. Жителє зоз цалого швета були поооблєкани до рижних навияцких шматох и шпивали свойо шпиванки. То тиж так охабело на мнє барз вельки упечаток – гвари Марияна.
НИЖНЇ НОВҐОРОД Марияни друге путованє до Русиї було до Нижнього Новґороду. Там пошла прейґ черанки на факултету. Филозофски факултет у Новим Садзе ма подписану догварку зоз Универзитетом ,,Лобачевски” у Нижнїм Новґороду. Та так новосадски факултет кажди рок посила студентох на усовершованє зоз рижних предметох. Марияна там пошла концом фебруара, а врацела ше у априлу того року. – Преподаваня сом слухала на Институту филолоґиї и журналистики Универзитета ,,Лобачевски”. Була сом змесцена у студентским интернату, дзе змесцени студенти
з цалого швета, котри тиж пришли прейґ черанки. Путовала сом зоз свою колеґиню, а там зме ше перши дзень упознали зоз двома дзивками зоз Босни и Герцеґовини, котри у истим периодзе пришли до Нижнього Новґороду и тиж так виучую русийски язик, як и ми. Були зме нєсподзивани кед зме дознали же там на рижних факултетох студираю блїзко 20 студенти з наших крайох. У интернату зме ше дружели и зоз студентами зоз Ирану, Италиї, Венецуели, Турскей, Шпаниї и других державох. На Институту роби сербски центер, дзе ше раз до тижня отримує русийско-сербски клуб, на котрим ше источашнє чує и русийски и сербски язик. Там зме ше упознали зоз велїма Русами наших рокох котри виучую сербски язик як странски. Тиж так, мала сом нагоду представиц им же хто то Руснаци, одкаль приходза, а єден колеґа, котри бул на черанки у Новим Садзе, чул за Руснацох и бул аж и у Руским Керестуре. На Институту зме мали нагоду слухац велї цикави преподаваня котри вязани за русийски язик, а тиж зме слухали преподаваня вязани и за журналистику – приповеда Венчельовскова. 5. ЮЛИЙ 2019.
mozajik@ruskeslovo.com Нижнї Новґород то город у централней Русиї, основани є 1221. року. У совєтским периодзе ше волал Горки, на чесц писателя Максима Горкого, котри ше ту народзел и препровадзел свойо дзецинство, а од 1990. року му пременєна назва. У нїм єст коло милион и тристо жительох. Находзи ше на улїву рикох Оки и Волґи. Город ма верхню часц, котра ше вола Верхне-Волжская набережная и по ґарадичох мож ше спущиц на долню часц Нижне-Волжская набережная, односно длугоки кей, зоз котрого прекрасни попатрунок на другу часц города. – Главна улїчка ше вола Покровская (Большая Покровская), дзе ше находзел и наш Институт, а улїчка виходзи на твердиню, односно Кремль. У шлєбодним чаше зме обиходзели церкви, шейтали ше по кею и твердинї, були зме на фодбалским стадиону, вожели зме ше на метроу, обишли музей Максима Горкого. Интересантне тото же зме у марцу пременєли шицки штири рочни часци: од температури од -20, розпущованя шнїгу, дижджу, слунка, по температуру
до +15 ступнї. Теди ше отримовало Масленицу, то вельке русийске швето, котре ше преславює тидзень пред Вельконоцним постом. Єдно з найкрасших упечаткох ношим зоз преслави того швета. Жени були облєчени до прекрасного русийского народного облєчива и шпивали народни шпиванки. А обичай таки же ше през тидзень єдло палачинки и пило водку – толкує Марияна. По законченю путованя, Марияна була ище пейсц днї у Москви, дзе обишла места котри нє сцигла обисц кед була першираз там. Обишла МҐУ – Московски державни универзитет, музей Булґакова, русийски парламент и друге. Витворело ше єй жаданє видзиц Червену площу и вноци, цо окремне дожице, бо теди випатра як з даякей сказки. Марияна абсолвент на Филозофским факултету у Новим Садзе, а по законченю основних студийох жада ше уписац на мастер студиї на напряму за славистику. Любела би пойсц и под час мастер студийох прейґ черанки до Русиї. ■
ВИСТАВА ЛАРИ ПЕТКОВИЧ
ИНСПИРАЦИЯ У ПЕЙЗАЖОХ Н
У просторийох Руского културного центру (РКЦ), штредком юния, отворена вистава Лари Петкович, младей подобовей уметнїци зоз Нового Саду
а вистави подобових роботох младей и талантованей малярки Лари Петкович, присутних госцох привитал предсидатель Роботного цела за младих Националного совиту Руснацох и член Управного одбору РКЦ Иван Канюх, а виставу отворела Ларова професорка подобового Єлена Бєлица. До тераз Ларово роботи були на вистави и на лоньским фестивалу ,,Червена ружа” у Руским Керестуре, а перша вистава єй була у Дюрдьове 2017. року. – Тота вистава ми шеста, а пията самостойна. Шицко прешло так як сом и задумала и барз сом задовольна. Виложела сом пейзажи хтори сом мальовала зоз акрилнима, або олєйовима фарбами, два ґрафики, єден малюнок зоз акварелом и єден абстрактни малюнок зоз олєйовима фарбами. Хвильково, найвекшу инспирацию доставам за мальованє пейзажох – гвари Лара. Вона планує уписац ше на Факултет технїчних наукох у Новим Садзе на напрям анимациї, а после шe жада уписац и на Академию уметносцох на напрям малярство, тиж у Новим Садзе. У музичней часци на клавиру Саша Загорянски одграл два композициї. Лидия Костелник 5. ЮЛИЙ 2019.
РУСКЕ СЛОВО 15
КУЛТУРА И ПРОСВИТА 58. ФЕСТИВАЛ РУСКЕЙ КУЛТУРИ „ЧЕРВЕНА РУЖА”
ЧЕРВЕНЕ ПУПЧЕ Пише: Мария АФИЧ
ПОБЕДЗЕЛА КОМПОЗИЦИЯ „КУРА И ВАЙЦОˮ Композиция „Кура и вайцоˮ, авторки музики и тексту Танити Ходак, победзела на тогорочним 51. „Червеним пупчуˮ, музично-танєчней манифестациї дзецох, хторе отримане 28. юния на лєтнєй бини у дворе Школи „Петро Кузмяк” у Руским Керестуре, а з хтору почал тогорочни 58. Фестивал рускей култури „Червена ружаˮ
Т
ого року на „Пупчу” виведзени лєм три нови композициї, першонаградзена шпиванка „Кура и вайцо” достала и награду за текст, а интерпретовали ю Исак Новта, Силвия Папуґа и Станислава Новакович, шицки з Керестура. Другонаградзена шпиванка „Мижо трактористаˮ, авторох Марини Роман и Владимира Дудаша, а виведли ю Сара Гарди, Лана Шомодї и Тияна Бучко. Трецу награду достала композиция „Диєта”, авторки Наташи Фейди и авторки тексту Ирини Гарди Ковачевич, хтору одшпивали Иван Фейди, Ребека Сабадош и Сташа Малинович, а шицки шпиваче з Руского Керестура. Аранжмани и матрици за нови композициї пририхтал Мирослав Пап. Попри нових, на тогорочним „Пупчу” виведзени ище седем найпопуларнєйши шпиванки зоз скорейших „Пупчохˮ, то „Петрик и кандур”, „Муки любовниˮ, „Дзива дзивка”, „Чаривне путованєˮ, „Знова єден школски рок”, „Лєм по модиˮ и „Ґол”. Интерпретовали их Кристина Ковач з Нового Саду, Дзецинска шпивацка
16 РУСКЕ СЛОВО
ґрупа КУД „Тарас Шевченко” зоз Дюрдьова, та дуети и трия шпивачох – Андрей Рац и Алексей Роман, Дорияна Пап, Клара Катрина и Геленка Новта, Теодора Фа, Борис Жирош и Мая Сивч, Кяра Будински, Даница Плавшич и Елена Шомодї, та Марко Колошняї, Лука Фа и Адриан Гарди, члени Дзецинского хору „Шкорванчки” Дому културу Руски Керестур, хтори их провадзел под руководством Лидиї Пашо. „Шкорванчкиˮ виведли и гимну манифестациї „Нашо швето” и закончуюцу шпиванку „Тисяч радосци”, два народни шпиванки виведла и Ґрупа школярох I класи ОШ „Петро Кузмякˮ, хторих пририхтали Златица Малацко и Нада Колошняї. Традицийно на початку з двома
5. ЮЛИЙ 2019.
kultura@ruskeslovo.com
58. ФЕСТИВАЛ РУСКЕЙ КУЛТУРИ „ЧЕРВЕНА РУЖА” шпиванками наступели и наймладши керестурски дзеци з Музичней оводи, под руководством Танї Фейди. Попри шпивацких точкох, наступели и фолклорни секциї вецей ґрупох наймладших танцошох з наших културно-уметнїцких дружтвох: з Вербасу зоз „Карпатох” танєчну ґрупу пририхтал Славко Микитишин, з КУД „Иван Котляревски” з Бикич Долу дзецинску ґрупу пририхтали Милан Гнатко и Кристина Шолтис, а Дюрдьовчаньох, младшу и старшу ґрупу КУД „Тарас Шевченкоˮ пририхтали Тамара Салаґ и Мария Хромиш, док зоз КУД „Жатва” з Коцура наступ ритмичней секциї обдумала Силвия Маґоч. Уж традицийни го сци на „Пупчу” зоз Горватскей, младша и старша ґрупа з КУД „Яким Гардиˮ з Миклошевцох, чий хореоґраф Звонко Ко стелник, а фахови руководитель Виолета Ги-
ВШЕ ВЕКШЕ ИНТЕРЕСОВАНЄ ЗА МУЗЕЙНУ ЗБИРКУ
ТРЕБА ОТВОРИЦ ДЗВЕРИ „ЗАМКУˮ ПОД ЧАС ФЕСТИВАЛОХ Под час Фестивала рускей култури „Червена ружаˮ указане окремне интересованє за музейну постановку у будинку „Замокˮ, котру нащивели велї учашнїки и госци Фестивала, як и домашнї Керестурци. Як виявела предсидателька Туристичного здруженя „Руски Керестурˮ Любица Няради, другого дня було вецей нащивительох. Окрем трох вельких ґрупох зоз України, Горватскей и Нового Саду, Музей нащивели и даскельо менши ґрупи, алє и особи котри поєдинєчно опатрали музейну збирку. Тиж интересантне же и велї домашнї, котри ище нє мали нагоду видзиц постановку, вихасновали нагоду и пришли ю опатриц. През „Червене пупчеˮ Музей вецей нащивйовали дзеци, а Любица окреме визначує нащиву дзецох зоз Горватскей котри ше и на таки способ упознали зоз старима ремеслами о котрих учели у школи. – Кед таки вельки фестивали и манифестациї, думам же вредзи отвориц дзвери Музею, бо єст вельо нащивительох котрим виложени прикладнїки у музейней збирки окреме интересантни – визначує Любица. Любица Няради през два днї Фестивала провадзела нащивительох котри указали интересованє за музейну постановку, сцерпезлїво толкуюци нашу прешлосц и историю и госцом и домашнїм. О. Ж.
5. ЮЛИЙ 2019.
рйовати. Домашнї з Дому култури Руски Кере стур ше того року представели аж у штирох возро сних ґрупох, а танци обдумал хореоґраф Сашо Палєнкаш. Нови композициї оценьовал фахови жири у составе Наталия Зазуляк, Таня Кнежевич, Лиляна Барна Никитович и Владимир Семан Зеро. Конферансу попреплєтану з приповедку, та симпатичним ривалством способох бавеня нєшкайших и кус старших ґенерацийох рапухох, водзели младши школярки Ема Живкович и Яна Варґа, як и штредньошколци Марина Надь и Емилиян Няради, а зложела ю Ивана Дудаш, хтора була и руководителька манифестациї. Тогорочне „Червене пупчеˮ, на щесце, нє поцерпало од подлей хвилї, а публики у дворе, рижних ґенерацийох, випатра же було дакус менєй як скорейших рокох. Но, наймладши, попри у програму, и на тот завод уживали и у мини-роботньох рисованя и бавеня з аниматорками Андрею Колесар и Дорику Чизмар.■
РУСКЕ СЛОВО 17
КУЛТУРА И ПРОСВИТА 58. ФЕСТИВАЛ РУСКЕЙ КУЛТУРИ „ЧЕРВЕНА РУЖА”
ЧЕРВЕНА РУЖА Пише: Aндреа МЕДЄШИ
ВАЛЕНТИНА САЛАҐ З ДЮРДЬОВА ДОСТАЛА КОШАРКУ ЗОЗ РУЖАМИ На тогорочним 58. Фестивалу рускей култури „Червена ружа” учашнїки ше змагали у трох катеґорийох. Награду за найкрасши дзивоцки глас и кошарку червених ружох, як и пенєжну награду од 5 000 динари достала Валентина Салаґ зоз Дюрдьова зоз композицию „Шерцо з каменя”, авторох Мирослава Сивча и Славка Романа Ронду
Н
аграду за найлєпшу забавну композицию, односно 10 000 динари достала Кристина Афич, хтора одшпивала писню „Драга далєка”, а хтора була и авторка тексту як и музики, док аранжман за єй писню поробел Мирослав Пап. Награду жирия за вкупни наступ и пенєжну награду од 5 000 динари достал Мирослав Малацко з композицию „На концу конца”, автора Мирослава Папа Тогорочна програма Фестивалу „Червена ружа” публики понукла осем композициї у забавним духу, спомедзи хторих штири нови авторски композициї, и штири уж виводзени на прешлих Фестивалох. Учашнїки мали шлєбоду обдумац свой сценски наступ, як и музичне провадзенє, та каждей нумери дац свой автентични печац. Попри спомнутих побиднїкох, на тогорочней „Ружи” змагали ше и Даниєла Горняк зоз Сримскей Митровици з композицию „Рано”, авторох Даниєли Горняк, Душанки Костич и Мирослава Папа. Арсениє Вуйович зоз Беоґраду другираз участвовал на змаганю, а того року наступел з композицию „Ошмих и погляд”, авторох Драґана Новаковича и Мирослава Папа. Потим, Дзивоцка шпивацка ґрупа зоз Дюрдьова, хтору творя Мария Барна, Ивана Цап, Лидия Вереш, Тамара Чордаш, Лидия Кухар, Ана Радишич и Тамара Салаґ, а чий наступ провадзели Василиє Кочиш
18 РУСКЕ СЛОВО
и Александар Човс на ґитарох и Михайло Олуїч на кахону, наступели зоз познату руску писню автора Якима Сивча „Модерна любов”, познатшу под назву ,,Вше ше людзе любовали”. Тамара Салаґ и Лидия Кухар зоз Дюрдьова наступели зоз шпиванку „Волам це”, авторох Александра Човса и Мирослава Папа. Програму заварла коцурска рок ґрупа „Демиґод”, чийо члени Петар Иван, Зденко Фаркаш, Атила Силвестер Конц, Стефан Надьлукач, шпивачка бенду Танита Ходак, як и провадзаци вокали Дарина Михняк и Катарина Кулич. „Демиґод” наступел зоз свою авторску композицию „Польо чарних ружох” зоз кус моцнєйшим рок звуком, та на публику охабели окремни упечаток, хтора их потим наградзела зоз вельким аплаузом. Под час програми, на лед панелу нащивителє мали нагоду попровадзиц знїмки зоз пробох учашнїкох у Новим Садзе, Дюрдьове, Коцуре и Руским Керестуре, а хтори знял и пририхтал Златко Русковски. Шпивачох провадзел фестивалски бенд у составе – Олеся Балач, Оксана Марянац, Ервин Малина, Любомир Живкович, Боґдан Ранкович, Мирослав Фейди, Мирко Преґун и Мирослав Пап, а о побиднїцких композицийох одлучовал фахови жири у составе – Таня Орсаґ, Златко Русковски и Сашо Палєнкаш. 5. ЮЛИЙ 2019.
kultura@ruskeslovo.com
58. ФЕСТИВАЛ РУСКЕЙ КУЛТУРИ „ЧЕРВЕНА РУЖА” ВИСТАВА ФОТОҐРАФИЙОХ
ЛЇСТИНА ЕМОЦИЙОХ МАЇ ОРИХАН
Руководителька манифестациї и авторка конферанси була Сенка Надь, а програму тогорочней „Ружи” водзела Адриана Надь. По законченю програми, у дворе Школи „Петро Кузмяк” млади зоз Здруженя „Пакт Рутенорум” орґанизовали друженє и розвагу зоз рускима шпиванками у хторих учашнїки и нащивителє зоз танцом и шпиванку уживали до позних ноцних годзинох.■ 5. ЮЛИЙ 2019.
Виставу фотоґрафийох Маї Орихан „Лїстина емоцийохˮ, пред манифестацию „Червена ружаˮ, а спред Орґанизацийного одбору Фестивала рускей култури „Чевена ружаˮ и Дома култури Руски Керестур, отворел Микола Шанта. Сама авторка, двацец дзевецрочна инжинєрка ґеодезиї, котра
удало зазначиц, цо очиглядно главна идея хтору нам сце поручиц – буц щешлїви без огляду на материялни стан – визначел на отвераню Шанта. На вистави, а познєйше и на самей манифестациї стретли зме и двочлену делеґацию зоз Вуковарско-сримскей жупаниї. Єден з нїх, предсидатель Координациї радох
активно жиє живот, уж одпутовала на єдно значне збуванє и з тей нагоди нє присуствовала на отвераню вистави. Виложени фотоґрафиї настали на путованю Work&Travel у Америки, волонтираню у Африки и Азиї, путованю на ладї коло швета. Майово фотоґрафиї дотикаю патрача на окремни способ, виволую рижни емоциї, од радосци по смуток, наганяю го же би ше задумал над собу и смислом власного живота. – Тото цо мнє импресионує при Маї то тото же ше вона одшмелєла видзиц тот швет зоз своїма власнима очми и пошла до шейдзешат дзевец жемох видзиц го. Обачел сом же векшина фотоґрафийох з такволаного худобного швета, указую тото цо би ше нє обчековало – щире щесце, котре вибива зоз поглядох портретох, а котре ше Маї
националних менишинох Вуковарско-сримскей жупаниї Светислав Микеревич виявел: – З оглядом же зме пред дзешец днями конституовали Координацию радох националних меншинох у обласци Вуковарско-сримскей жупаниї, то нам перша нащива Републики Сербиї и рускей заєднїци. Пробуєме направиц сотруднїцтво медзи радами националних меншинох нашей жупаниї и рускей заєднїци у Сербиї, як и зоз другима заєднїцами. То би барз вельо значело за сотруднїцтво, з витворйованьом проєктох през културу, спорт и шицки други види сотруднїцтва котри би ше могли витовриц медзи националнима меншинами. Тота манифестация нагода и упознац ше и витвориц сотруднїцтво медзи нашима двома державами – потолковал Микеревич. О. Ж.
РУСКЕ СЛОВО 19
КУЛТУРА И ПРОСВИТА 58. ФЕСТИВАЛ РУСКЕЙ КУЛТУРИ „ЧЕРВЕНА РУЖА”
СВЯТОЧНИ КОНЦЕРТ Пишу: Мария АФИЧ
РЕВИЯЛНИ НАСТУП НАШИХ АМАТЕРОХ И ГОСЦОХ На „Одгукох ровнїни”, 29. юния, другого фестивалского вечара 58. Фестивала рускей култури „Червена ружаˮ, вечаре ревиялного наступу руских ансамблох, у найкрасшим шветлє ше представели аматере зоз векшини наших културноуметнїцких дружтвох, як и госцуюци з Горватскей. У другей часци наступел госцуюци ансамбл, Народни уметнїцки колектив – Ансамбл танцу „Галичанкиˮ зоз Львова
Н
а самим початку, державну гимну „Боже правдеˮ и шветочну шпиванку Руснацох у Сербиї „Браца Русини” виведол Мишани хор Дома култури и Катедралней церкви св. о. Миколая Руски Кере стур, хтори провадзел Вельки народни орке стер Дома култури, а дириґент бул мр Мирко Преґун. Фестивал и шицких госцох привитал предсидатель Орґанизацийного одбору Желько Ковач, а спред локалней самоуправи заменїк предсидателя Опптини Кула Кароль Валка. Привитани потим представителє державней власци и локалней самоуправи, Националного совиту Руснацох, явних, културних и вирских институцийох, представителє амбасадох и иножемних госцох з Горватскей и Словацкей, як и представителє валалских институцийох. Домашнї, Дом култури Руски Керестур, хтори и орґанизатор Фестивала, на тим вечаре ше представел з наступом свойого Мишаного хору под руководством Лидиї Пашо и мр Мирка Преґуна, а з єдним танцом и шпиванку наступел и Музично-фолклорни ансамбл и Оркестер, у хореоґрафиї Саши Палєнкаша. Потим ше шоровали красни шпивацко-фолклорно-танєчни наступи аматерох наших дружтвох. З Нового Орахова хореоґрафию пририхтал Владимир Маґоч, ветеранох танцошох з Нового Саду Миломир Шайтош, з Бикич Долу шпивачки Драґана Ґлувня Бабич, зоз Сримскей Митровици Даниєла Горняк. Аж три наступи мали Дюрдьовчанє, шпивачох пририхтала Сенка Станкович, а танцошох хореоґраф Микола Хромиш, наступели и
шпивацки ґрупи з Кули, а пририхтала их Еуфемия Планкош, Вербащаньох Микола Чизмар Коле, а Шидяньох Снежана Лазич. Окремне ошвиженє були Коцурци, и їх шпивацка ґрупа, котру пририхтала Агнета Тимко Мудри, а тиж и танцоше, котри вєдно наступели з Новосадянами з хореоґрафию Михаїла Римара. Представели ше и шпивацки ґрупи з руских КУД-ох з Петровцох и Миклошевцох зоз Горватскей, а фахово их пририхтали Томислав Дудаш и Агнета Тимко Мудри. У другей часци „Одгукох” длугши наступ мали госцуюци младежски Ансамбл танцу „Галичанкиˮ зоз Львова, хтори основани 1987. року, першираз бул у Сербиї, а познати є по високим уметнїцким уровню и ориґиналних у фолк-денс духу хореоґрафийох, хтори нашей пу-
20 РУСКЕ СЛОВО
5. ЮЛИЙ 2019.
kultura@ruskeslovo.com
58. ФЕСТИВАЛ РУСКЕЙ КУЛТУРИ „ЧЕРВЕНА РУЖА” ИЩЕ ЄДНО ПРЕДСТАВЯНЄ КНЇЖКИ
„ГЛАСИ И ЧАСИˮ ЦО ОДГУКОВАЛИ И ОДГУКУЮ
ПРИВИТНИ СЛОВА Як визначене у конферанси, хтору зложела Мария Стрибер, а водзели Адриана Надь и Андрей Орос, мотивуюци слова зоз Сновательней скупштини Руского народного просвитного дружтва пред сто роками, хтори и нєшка актуални, наглашую пестовац и народне добро як цо писнї, обичаї. Желько Ковач, спред орґанизатора Фестивалу и Националного совиту Руснацох подзековал шицким хтори потримую „Червену ружу”, та и други руски фестивали по наших местох, од Миистерства култури, покраїнских секретариятох, Општини Кула и наших привреднїкох. – На Фестивалу, на бини наступели коло 1 000 учашнїки, цо указує же у руским народзе ище вше єст ентузиязму же бизме танцовали, шпивали и вєдно ше дружели – визначел Ковач. У мено локалней самоуправи Кароль Валка з тей нагоди визначел же тот Фестивал хтори ма таку традицию чува и пестує руску културу и обичаї, и цо найважнєйше, же их преноши на младих и дзеци. – Ви тото робице барз добре и орґанизовано, а Општина Кула ше цеши же ма таку моцну заєднїцу – заключел Валка.
Источашнє зоз Фестивалом „Червена ружаˮ одбували ше и провадзаци збуваня, а у просторийох зборнїци Основней школи „Петро Кузмякˮ, 29. юния орґанизована и промоция кнїжки ґрупи авторох „Гласи и часи – 70 роки Рускей редакциї Радио Нового Саду”, котру видала Новинарска асоцияция Руснацох – НАР. Модераторка промоциї була Єлена Перкович, а присуствовали и дзепоєдни зоз ґрупи авторох – Мария Тот, Дюра Латяк и редакторка виданя Ирина Гарди Ковачевич. Вони представели кнїжку и бешедовали о роботи и проблемох котри ше зявйовали при видаваню тей кнїжки. Як госци, алє и як домашнї, присутни були и новинаре котри през одредзени периоди тих седемдзешат рокох участвовали у роботи Редакциї. Тиж так, присутни були и новинаре котри нєшка робя у Рускей редакциї Радио Нового Саду, та визначни особи з нашого явного, културного и наукового живота, як и почитователє роботи нашей Редакциї. З оглядом же нєодлуга починала слїдующа манифестация Фестивалу, дебати о кнїжки нє було, гоч присутни виражели жаданє дискутовац на тоту тему. О. Ж. Хор Дружтва сербско-греческого приятельства „Ирида”
блики були нєзвичайни. На „Одгукох”, попри танєчного ансамблу зоз шпиванками наступели його предняки Василь Колочуряк и Олександер Новосад. Руководителька манифестациї „Одгуки ровнїниˮ була Ґабриєла Саянкович, а по єй законченю друженє и розвага присутних предлужени до позних годзинох з музику оркестра з Вербасу, а потим и з руску музику з матрицох хтору пририхтали млади з орґанизациї „Пакт Рутенорум”.■ Фотоґрафиї: Любомир Дудаш, Оленка Живкович, Андреа Медєши и Мария Афич 5. ЮЛИЙ 2019.
РУСКЕ СЛОВО 21
ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ СТРЕТНУЦЕ: ЮЛИЯН ПАП(ГАРГАЇ), ДАКЕДИШНЇ РЕДАКТОР НАШИХ НОВИНОХ
ПО ДЗЕКИ И ОЦОВИ И СЕБЕ
Пише: Любомир ДУДАШ
Народзени є 1943. року у селянскей фамелиї од оца Йовґена и мацери Наталиї, народзеней Сабадош. Презвиско Пап му так уписане под час мадярскей окупациї, теди кед вируцене Гаргаї. Юлиян наставнїк, пензионовани новинар и аґроном, нє важне хторим шором, алє и професор анґлийского язика велїм наймладшим, старшим, та и ище старшим – Якош, после пейдзешат рокох, обняло ме чувство як кед бим ознова мушел одвитовац слабше научену наставну єдинку зоз Познаваня природи и дружтва пред наставнїком котри ме тото учел давно, давно... Алє, назад нєт, та по шоре... – почина бешеду Юлиян Пап. – Росли зме, шестра Геленка и я, и на салашу, и у валалє. Часи були таки же зме робели шицко цо требало. Паметам же сом и зоз коньми робел на полю, звожовал, брадло кладол, угорел... Перши штири роки основней школи закончени у Керестуре, други штири у Кули, зоз салашу на котри и зоз котрого ше ишло и пешо, и на бициґли, вше завишело од хвилї, а нє бул блїзко при Кули... Паметам приповедки моїх же нас Гаргайових було наисце вельо. Шицки младши потомки Дюру, Ферка, Андрия, Петра... Нажаль, Михал и
22 РУСКЕ СЛОВО
Илько умарли за младих рокох. Тераз нас вше менєй, а моєй фамелиї ище и презвиско скрацене на терашнє Пап. Нїґда сом ше зоз тим нє могол помириц – приповеда Юлин. СЦЕЛ СОМ БУЦ УЧИТЕЛЬ – И после телїх рокох ми у ухох одгукує оцов глас – „Будзеш школовани параст!” Знал оцец же без знаня нєт нїч. Раховал на мою цо сиґурнєйшу будучносц. Я, заш, од кеди знам за себе сцел буц учитель и лєм учитель, вяже ше думка за думку дакедишнього наставнїка... Школованє предлужене у Штреднєй польопривредней школи, по два роки у Зомборе и Футоґу, гвари Пап, – успишно. Так то ишло и його оцови Йовґенови на дзеку, а анї йому нє падало чежко, ишло му од рук. Буц учитель и далєй була жива думка и план за будучносц. – По природи стварох уписал сом ше на Польопривредни факултет, напрям защита рошлїнох, и закончел го теди кед требало. Мал сом намиру закончиц и маґистратуру, алє мотивация скапала пре рижни особни и углавним, оправдани ствари. Нє дал ми дяблик мира, а сам себе сом то твардо обецал давно, источасно зоз польопривредним, позарядово сом уписал и анґлийски язик, без знаня родичох – памета наш собешеднїк. Зоз тварду дзеку и лєм два роки после першого, закончел и други факултет. Тиж успишно. Анґлийски теди нє бул модерни, алє, час указал же вредзе5. ЮЛИЙ 2019.
ljudze@ruskeslovo.com
ло каждей минути и год зини труду. Року 1963. прейґ черанки студентох, Юлиян пребувал у Анґлиї, у младежским роботним кампу. Анґлийски язик теди нє бул розширени, алє у наступним чаше праве тот язик го нєпреривно провадзел у каждей дальшей роботи и активносци. Кед 1971. року, як новинар, путовал до Анґлиї з ґрупу найлєпших комбайнерох и трактористох Югославиї, до фабрики „Масеи Ферґусон” у Ковентрию, на тей драги, окреме у контактох з домашнїма и других нагодох, бул и прекладатель. Зоз того путованя написал маратонски драгопис, обявени у „Руским слове” у 64 предлуженьох, под насловом „По Манчестер и назад”. За тоту репортажу достал Новинарску награду Войводини. Од 1978. по 1983. рок, по препоруки Института за защиту рошлїнох, Пап робел у Секретарияту за польопривреду Вивершней ради Войводини як инспектор за защиту рошлїнох. Окреме бул анґажовани на орґанизованю проґнозно-информативней служби у Покраїни. Сообщеня тей служби (ПИС) ше и нєшка поряднє обявює на ТВ Войводини, у емисиї „Желєна проґноза”. Року 1983. бул меновани за секретара Секциї за польопривреду и Координацийного одбору за аґрарну политику Покраїнскей конференциї Социялистичного союзу роботного народу Войводини. Бул и член Одбору за польопривреду Скупштини Войводини. Зоз тей роботи 1988. року бул меновани за секретара Секциї за польопривреду Союзней конференциї Социялистичного союзу роботного народу Югославиї. Тоту длужносц окончовал по конєц 1990. року, по розпад Югославиї. Бул секретар Союзу селянох Югославиї, и волонтерски, Союзу селянох Войводини. – Паметам же ми ше 1966. року случовало барз вельо шицкого, а доброго, приповеда Юлин, а Юлиян, по матичних кнїжкох. Штефан Чакан, скоро случайно, ме одведол до студия Радия Нового Саду и такой сом почал робиц. Плаца..., я самостойни, уж оженєти зоз Иринку Лендєрову, дзиякову, народзел ше ми и старши син Мирослав... Та цо и мож вецей пожадац... БУЛ МЕДЗИ ПЕРШИМА РУСНАЦАМИ ХТОРИ ПО АНҐЛИЙСКИ ПОУЧОВАЛ – Писац сом почал, дабоме о хоротох рошлїнох, паприґа була уж актуална, ище пред тим. Фахово написи вшадзи требало, фаховцох ище вецей.Уж шейдзешат 5. ЮЛИЙ 2019.
седмого року за стално сом прешол до редакциї „Руского слова” и по сле трох рокох сом бул редактор – гвари вон. Кратши период прешол до часопису „Добро ютро”, алє ознова ше враца до „Руского”. Писанє ми вошло до креви, до ґенох, та и нєшка, як пензионовани, нє мож пре стац... И нє лєм писац. Источано роби и у школи у Кере стуре, учи по анґлийски, преклада зоз истого... Юлин перши уведол праксу ученя язика одмалючка, од оводашох, и то дало вельо, вельо, добри плоди. Приступ, тиж нєзвичайни, нїч под мушиш, нїч под терху, та и то зродзело велї любови ґу анґлийскому як нємацеринскому язику. И тераз велїм остали у паметаню оводаше котри нє лєм на „Бамби фе сту”, алє и з других нагодох свою часц програми виведли на анґлийским язику. И чудо пре стало буц чудо, резултати ше лєм громадзели. З препознатлївим рукописом Юлина Папа, Папаргая, народзени „Бачи Дюра з Кере стура” (два кнїжки), котри на нєзвичайни а шмиховальни, спо соб приповедал о каждодньових парастских бриґох, цо у писаней форми, цо на радио-програми, найчастайше у виводзеню Михала Варґу, нєдавно упокоєного доаєна нашого Театру. Зоз истим рукописом витворени и дзевец други кнїжки, числени преклади зоз анґлийского, твори за Дзво” нґова ни”, прешпиви, преложена Кипли Кнїжка о джунґли”... ” – Кед бим мушел зраховац, було би чежко потолковац же у просвити мам 14, а у новинарстве 27 роки, а у пензиї сом, пре хороту, од 1991. року, алє то так, приповеда Юлин Пап. Нормално, Пап нє спомнє числени награди за новинарску и фахову роботу. – И най закончим, гвари мой наставнїк у наисце приємней розварки,заш лєм, вше сом ше найлєпше чувствовал у роботи зоз наймладшима, у настави, а так сполнєте и оцово и мойо жаданє.■
Синове, Мирослав и Борис, зоз фамелиями
БУДЗЕ ХТО ПРЕДЛУЖИЦ ПАПОВУ ЛОЗУ Зоз супругу Иринку маю старшого сина Мирослава, нашого познатого и припознатого музичара, аранжера, композитора... Мирослав зоз супругу оца и мацер обрадовали кед им ше народзел Михаило, вецейрочни побиднїк на Републичним змаганю з руского язика. Унук Михаило того року ше уписує до Змай Йовововей ґимназиї на французким наставним язику у Новим Садзе. Младши Юлинов син Борис зоз початком гражданских войнох пошол на школованє до України, закончел Електротехнїку и там ше оженєл зоз Ирину. Маю Мирослава, тераз програмера и Олександра, котри закончує основну школу. И синове, унуки и нєвести, до баби Ирини и дїда Юлина наисце вше кед можу любя присц.
РУСКЕ СЛОВО 23
ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ ПЕЙЦ РОКИ ОД МАЙСКИХ ВИЛЇВОХ У ОПШТИНИ ШИД
НОВИ ЖИВОТ У ЯМЕНИ
Пише: Владимир ДЇТКО
ДЗЕЦИ ПОШЛИ НА ОДПОЧИВОК Вилїв бул и вельки стрес дзецом хтори мушели висц зоз своїх обисцох. Як нам гвари Душица Полетан, дзекуюци Червеному крижу Войводини двацецеро дзеци зоз найзагроженших фамелийох теди пошли на морйо на одпочивок до Баошичох.
Числени и моцни дижджи у маю, алє и у юнию, велїх у општини Шид нагнали на роздумованє и обаванє же би ше нє повторел май 2014. року, кед валал Ямена у општини Шид бул єдине место на подручу Войводини хторе було залапене з вилївами. Тамтейши жителє на тромеджи Сербиї, Горватскей и Босни и Герцеґовини мушели зохабиц свойо обисца, евакуовац и статок и склонїц ше там дзе безпечне
П
ейц роки познєйше, ознова дижджи, алє як нас прешвечел Перо Паїч, нововибрани предсидатель Совиту Месней заєднїци Ямена, валалчанє заш лєм нє були у страху як пред пейцома роками. – Правда же у Сави було вельо води, алє ше то нє могло поровнац з обставинами з 2014. року. Закуковали зме и нєпреривно мерковали на рику, и видзели же ше нєодлуга змирела ситуация, бо води у кориту рики було вше менєй. Тот хто можебуц спочатку поцерпал од вилїву, уж о даскельо днї могол мирно спац – гвари Перо Паїч. РОБЕЛО ШЕ, НЄ ГЕВЕРОВАЛО Мирно ше спало и прето, предлужує далєй наш собешеднїк, бо после катастрофалного вилїву превжати и одредзени мири охрани же би ше таке вецей нє повторело. Преширени и очисцени аж пейц вельки ярки од напряму Горватскей и єден у валалє же би вода добре одцекала. У валалє вибудовани 18 нови хижи хтори були звалєни, бо нє могло у нїх жиц пре шицко спомнуте, а 64 обновени. Валал достал и нову електро- мрежу, а докончене и асфалтованє улїцох. Остатня улїца асфалто-
24 РУСКЕ СЛОВО
вана у фебруару того року у длужини коло 800 метери. – Шицки мирно жиєме, стараме ше заробиц за живот, парасти ше рихтаю за косидбу... На перши попатрунок, як кед би ше пред пейцома роками нїч таке страшне нє случело. Ямена жиє нови живот – гвари Перо Паїч. Швижи памятки на вилїви ище у глави Душици Полетан, секретарки Червеного крижа у Шидзе хтори на себе превжал вельку терху при помоци велїм людзом. – Од 16. мая по конєц юния 2014. року шицки заняти у Червеним крижу и коло 50 волонтере були на дежурстве, односно услужним помаганю 24 годзини на дзень. Жительох Ямени зме змесцели до спортскей гали, до ресторану „Зеленґор”, до „Руского двору” и ресторану „Далас” у Беркасосве. Єдну часц зме змесцели аж до Руми, а старих до домох за старих у Шидзе. Вельку помоц и потримовку зме мали и од Червеного крижа Войводини и Сербиї, як и од числених донаторох – гвари Душица Полетан. Пре гиґиєнску осторожносц и безпеку за костиранє ше хасновало лєм конзервовани єдла, сциговали шмати и обуй хтори под5. ЮЛИЙ 2019.
ljudze@ruskeslovo.com
зелєни тим хторим було нєобходне, а кед пришол час же ше людзе могли врациц до своїх обисцох, одношени им вельки сушачки за мури, потребни материял за санированє влаги, за билєнє, а потим и мебель и билу технїку тим цо остали без шицкого. – У велькей роботи були и здравствени роботнїки, окреме же у чежких обставинох дежуровали 24 годзини. Др Крсто Куреш, директор Дома здравя у Шидзе, памета же дохтор зоз Ямени робел у Моровичу и Вишнїчеве, а пациєнтох ше примало и у Шидзе. Кажде хто бул у потреби мушел достац одвитуюцу медицинску помоц и потребни лїки. Кед ше вода поцагла вельку улогу мал и Завод за явне здравє зоз Сримскей Митровици, бо требало дезинфиковац цале подруче валалу и окончиц дезинсекцию и дератизацию, же би ше пре високи температури нє зявели даяки обераци хороти. Нє було лєгко нашим здравственим роботнїком, алє були витирвали и давали шицко од себе же би помагали – гвари др Крсто Куреш.
ЗЯВЕЛА ШЕ ПИНЬВИЦА
И „РУСКИ ДВОР” ОТВОРЕЛ КАПУРИ Єдно з местох за прилапйованє евакуованих жительох Ямени була и наша Лєтня владическа резиденция, а на тоти часи ше здогада о. Михайло Режак, парох у Шидзе: – Щиро зме отворели нашо дзвери и помогли людзом у нєволї и потреби. Коло 25 особи, углавним жени, дзеци и старши були у нашей резиденциї. Їх каждодньови живот ше одвивал ту, за тима грубима мурами, у порти хижох дзе були змесцени. Кед обставини дошлєбодзовали, хлопи од-
5. ЮЛИЙ 2019.
ходзели през дзень до валалу окончовац роботи коло ушорйованя обисцох, дворох и улїцох. Кед шицко у валалє було безпечне за живот, людзе з Ямени хтори коло мешаца пребували у нашим доме, врацели ше до своїх обисцох – здогадує ше о. Михайло Режак. Пейц роки од вельких вилївох кратки час же би людзе хтори мали вельки бриґи нє були осторожни и з часу на час нє подумали же ше така, або подобна ситуация ознова нє повтори. И далєй ше у тей часци Срима роздумує же цо и як мож зробиц, злєпшац, або зопрец одредзени ситуациї же би жителє Ямени наисце вецей нє преходзели Голгофту, таку яку почувствовали пред даскельома роками. ■
Же дижджи у маю 2014. року були моцни шведочи и пиньвица хтора ше „завалєла” у дворе Лєтнєй владическей резиденциї, обок такволаного анексу. За пиньвицу ше по теди анї нє знало, лєм ше єдного дня, по шведоченю о. Режака, жем завалєла и указала ше пиньвица мурована з цеглами. И нєшка пиньвица стої так як пред пейцома роками и чека на санацию.
РУСКЕ СЛОВО 25
ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ МИРОН ЖИРОШ: ПРИВРЕДНИ ЖИВОТ РУСНАЦОХ (I)
НАШ НАРОД ПРЕД ПРИСЕЛЄНЬОМ ЗОЗ ГОРНЇЦИ Пририхтал: Микола ШАНТА
Руснаци ше зоз горнїх крайох почали присельовац 1751. року, а вец и 1763. кед их до Керестура и Коцура приведол Петро Киш. Грекокатолїки шлєбодней селїдби приходза до „Обецаней жеми” пре лєгчейши живот, хтори нє бул лєгки анї роками, та и виками пред тим. Теди, зоз Польскей руске жительство сцекало до Мадярскей, углавним пре войни У фельтону хтори пред нами будземе обявйовац виривки зоз нєобявеней кнїжки, точнєйше трецого тому „Бачванскосримски Руснаци дома и у швеце 1745–2002” Мирона Жироша, нашого визначного публицисти. До материялох зме дошли дзекуюци любезносци фамелиї покойного Мирона Жироша (1936–2016). Шицок материял, у друкованей и електронскей форми, принєшени зоз Мадярскей дзе Жирош жил остатнї трицец роки, а же би бул доступни ширшей явносци и заинтересованим поєдинцом остарали ше ентузиясти и почитователє дїла Мирона Жироша, Йовґен Мудри и Маринко Дудаш. Материял ше чува у Заводу за културу войводянских Руснацох, а НВУ „Руске слово” вжало на себе обовязку видзиц цо мож видруковац, перше у фельтонскей форми, а вец и у форми кнїжки, цо була и авторова намира. Здогаднїме, Мирон Жирош свойо животне дїло „Бачванско-сримски Руснаци дома и у швеце 1745–2002” заплановал обявиц у седем томох. Шейсц кнїжки вишли у периодзе од 1997. по 2008. рок, а єдна, треца по шоре, котра закончена 2014. року, нїґда нє видрукована.
О
рґанизовано, зоз контрактом, на пустару Вельки Керестур Русини приселюю на два заводи. Першираз 1751. року, на пустару Вельки Керестур, приводзи их Михал Мункачи, родом зоз Червенова у Береговскей жупаниї и другираз 1763. року, до Велького Керестура и руского Коцура, приводзи их Петро Киш зоз Велького Керестура. Приходза до Керестура и Коцура як грекокатолїки шлєбодней селїдби зоз подруча Мукачевского владичества. ПРИХОД НА КУЛЯНСКЕ ПАНСТВО Нє познате нам по тераз зоз котрих местох и валалох шицки приселюю, бо у ориґиналних документох то нє записане, нє наглашене. Углавним записани жупа-
26 РУСКЕ СЛОВО
ниї лєбо комитати, а лєм за даєдни особи и места, валали. Жупи, лєбо жупаниї зоз котрих приселєли шлїдуюци: Спиш, Шариш, Земплин, Унґ, Береґ, Саболч, АбауйТорна, Боршод, Гайду, Гевеш и Чанад. Жупа Чанад на югу нєшкайшей Мадярскей (Сеґедин, Маков...).
Австро-Угорска монархия штредком ХІХ стороча
Тото руске жительство до Мадярскей сцигує през вельо стотки роки зоз ище сивернєйших крайох, зоз Галичини, Подоля и Лемковщини, познєйше зоз Польскей и Австрийскей-Габзбурґскей монархиї, як и после 1699. року после виганяня Туркох з Мадярскей зоз єй сиверних жупанийох з котрих населюю опустошени краї Саболчу, Абаую, Ґемеру, Боршоду. Велї сиверни пустари населюю Русини вельо скорей од 14. стороча сцекаюци од Полякох и Габзбурґох, як и пре вельке латинизованє, реформацию и обновене латинизованє у чаше од 15. по 17. стороче (вирски войни), наприклад до Мученю 1697. року, Ґерембелю 1712. року, Буду 1712. року, кед до Буду приселюю и древену церкву зоз Берегова и сную валали, а до южнєйшого Боршоду, до Шайо Петри, Шайо Сеґеду, Гейо Керестура и ище велїх менших местох. Приселює, углавним, найвекше число пред 300 и вецей роками, накадзи тот край ошлєбодзени од турских нападох. 5. ЮЛИЙ 2019.
ljudze@ruskeslovo.com
Зоз тих южних валалох ше младше жительство помали спущує ище нїжей до богатшей, а тераз празней и родней нєнаселєней – „ОБЕЦАНЕЙ ЖЕМИ БАЧКИ”. Наприклад, до МАКОВА сцигую приселєнци од 1728. року зоз Надь и Киш Кароля (Nаgykalo, котри блїзко при Марияповчу) вецей тисячи Русинох зоз Гайдуцкого, Саболцкого и Земплинского, односно дзе скорей сцекли зоз Ужгородского, Береговского, Угочского и Марамошского комитату. Були вибеженци перше пре войну Ференца II Ракоция, бо ю напущую 1707. року кед их зрадзел, односно виявел у ОНОДУ же воює процив Австриянцох пре власц мадярских панох, а нє пре ошлєбодзенє подданих од крипатства и здобуванє шлєбоди (Ливертинус), а по сле законченя войни „Ференца II Ракоция” 1711. року, пре нови вимсценя австрийского войска (Лабанцох) – палєнє руских валалох, лапанє и забиванє хлопох пре участвованє у войни под водством Ференца ІІ Ракоция. Русини дзвигли повстанє 1703. року процив мадярских панох, поставели Ференца II Ракоция за вожда повстаня, же би их ошлєбодзел од материялного гнобеня мадярских паТвердиня Ференца ІІ Ракоция нох. Зоз Польу Оноду, дзе виявел же воює скей, з вигнанза мадярски трон ства, Ференц ІІ Ракоци пришол през Велецки преход Карпатох и такой у Завадки ступели до повстаня, постали повстанїки 600 хлопи. Русини тримали Ракоция за свойого Пана, за свойого прихильнїка, бо є народзени и виховани у руским краю (Нїрщини), нєшкайшей Словацкей, у валалє Балши, нєдалєко од Шарошпатаку (Блатним потоку), а кед их знєверел 1707. року, Русини сцекали з войска. Награда им була ШИБЕНЇЦИ у векших местох дзе вишани перши повстанїки, найвирнєйши борци и „найвирнєйши народ”, як их сам наволал у своїх мемоарох, написаних у вибеженстве у Турскей. Друга причина сцеканя зоз своїх домох и краю було вимсценє Лабанцох, бо Русини (Куруци) у войни процив Лабанцох творели найвекше число. У Польскей, тиж у спомнутим чаше, пришло до велького селянского повстаня, и як пише у Моноґрафиї города Мишколца, концом ХVII стороча, народ ше з Польскей (Лемковщини) до Мадярскей „гарнул як вода”. ГОРНЇЦА И МУКАЧЕВСКЕ ВЛАДИЧЕСТВО Горнїца, як ми наволуєме горнї (горйовити) краї, облапя пространство 13 або 14 жупох лєбо комитатох Мукачевского владичества, Польску Лемковщину, Галичину 5. ЮЛИЙ 2019.
и Подолє, як и терашнї краї Заходней України з котрих походза и приселюю предки нєшкайших Руснацох/Русинох/Українцох до Сербиї и Горватскей.
Дзелїдба Галицко-Волинского князовства стредком ХІV стороча
Мукачевске владичество у XVIII сторочу залапяло 13 комитати з котрих пре селює руске жительство до Южней Угорскей, до Бачки од 1745. по 1780. и Сриму од 1850. по 1880. рок. Зоз Габзбурґскей монархиї (Польскей Лемковщини и Галичини) у чаше од 1890. по 1914. рок тиж приселює вельке число Лемкох и Русинох (Галичанох) до Сриму, Славониї и Босни. Шедзиско, центер Мукачевского владичества у Ужгороду. Епархия облапя грекокатолїкох у 13 жупанийох. Рушаюци од сиверу (карпатского краю), з лїва на право, то шлїдуюци жупи: 1. Спиш, 2. Шариш, 3. Земплин, 4. Унґ, 5. Береґ, 6. Мараморош. Южнєйши жупи, цо ше гранїча зоз сивернима, тоти: 7. Гемер, 8. Абауй-Торна, 9. Саболч, 10. Уґоча, и найюжнєйши: 11. Боршод, 12. Гайду и 13. Сатмар.
Нєшка подруче Мукачевскей епархиї у составе штирох державох: Словацкей, України, Мадярскей и Румуниї, цо на мапи означене зоз державнима гранїцами, односно жительство у каждей спомнутей держави ма свою епархию-владичество.■ (Предлужи ше)
РУСКЕ СЛОВО 27
ДУХОВНИ ЖИВОТ ДУХОВНА ЛИТЕРАТУРА ПО РУСКИ (I)
ОД КАЛЕНДАРА ПО ЕНЦИКЛОПЕДИЙНИ ПРЕГЛЯД И СВЯТЕ ПИСМО У нашей нєвелькей заєднїци грекокатолїкох, мож повесц же окреме розвита видавательна дїялносц духовней литератури, кнїжкох, кнїжочкох, часописох и брошурох по руски. По обсягу, закладаню и продукциї виданьох, визначую ше тераз покойни о. Михайло Макай и о. др Роман Миз, а у новшим чаше браца Янко и Михал Рамач Пише: Мирон ГОРНЯК КУХАР
ПИОНИРСКИ РОБОТИ НА ЦИКЛОСТИЛУ – Визначна, гоч пионирска робота о. Михайла Макая була и на прекладаню на руски язик литургийних текстох и текстох Святого Писма Нового Завиту. Так зоз циклостилом умножени вишол преклад Божественей Литурґиї, цо го зробел надвладика Гавриїл Букатко. Вишли окреме и штири Євангелиї, цо часточно преклад надвладики Г. Букатка, часточно о. М. Макая, а Євангелию од Йоана преложели богослове Яким Рац и Михайло Малацко. Тоти преклади вишли умножени на циклостилу у єдней кнїжки под назву „Святе Писмо Нового Завита – Євангелиї” (1979), а вец и друковани 1985. року. За хаснованє о. М. Макай порихтал „Апостол” (1977) и „Євангелиї на нєдзелї и швета” (1985) – призначел Микола М. Цап.
28 РУСКЕ СЛОВО
С
истематичнєйше провадзенє виданьох духовних змистох по руски маме ище пред Першу шветову войну, у дїялносци владики Дионизия Нярадия. Дзекуюци педантносци и аналитичносци Миколи М. Цапа, призначуєме общи попатрунок на духовну литературу по руски, та вец и же владика Няради написал вецей як дзешец кнїжочки и брошури по горватски, українски и по руски. Автор є першого катакизу по руски Правди католицкей вири (1912), чийо перше виданє вишло у Жовкви (Україна), а друге у Бечу (1920). сал и видал, бул катакиз под назву „Моя Обявел ище: Наша прадїдовска вира, Слу- вира”, вишол 1965. року, а умножени є на жба Божа або Литурґия, О женїдби, Св. циклостилу. Окремни опус творя „Християнски календари”, збирка од Кирил и Методий, Пастирске 24 рочних кнїжкох. Перши капосланиє итд. лендар вишол 1968. року (за Потим, медзи двома швето1969. рок). На тих вецей як три вима войнами Руске народне тисячи бокох, вельо того було просвитне дружтво видавало публиковане. Тот календар кнїжочки и брошури. Шицкобул, практично, єдина можлїго видали 25 наслови. Медзи восц публиковац статї вирсконїма вельке число духовного го и релиґийно-наукового змихарактеру, або кнїжки чийо сту. Велька драгоциносц и авторе священїки. Наприклад, комплет катакизмох на руским то „Вертеп” (1937), „Коляди язику, у котрим дзевец окремабо писнї на Рождество Хрини кнїжочки. стово” (1937), а од Дюри БинҐу свойофайтовим учебнїдаса „Молитвенїк за руски о. Михайло Макай ком припадаю и, наприклад, дзеци” (1938). молитвенїк „Отче наш” (1970), кнїжочка „Закон Божи” (1975), даКЕРЕСТУРСКИ ПАРОХ МАКАЙ ВЕЛЬО НАПИСАЛ, ЗЛОЖЕЛ И ПРЕЛОЖЕЛ скельо дробнєйши кнїжочки зоз текстами хресней драги, дзевятнїцох, колядох, церОд 1966. року у Руским Керестуре па- ковних писньох. Єст и єденац скрипти цо рох Михайло Макай, хтори пензионова- их о. Макай видал на циклостилу за пони 1998. року, зохабел коло пейдзешат треби Центра за богословску културу у кнїжки, кнїжочки, брошури, скрипти и Новим Садзе. рижни публикациї цо их видал. Добру О. МИЗ ОХАБЕЛ ОБСЯЖНИ ТВОРИ, часц тих текстох вон сам написал, веЗОЗ ДРАГОЦИНИМА ПОДРОБНОСЦАМИ льо зложел, вельо преложел з других язикох. После о. Михайла Макая, треба наглаОд Миколи М. Цапа дознаваме и же перша кнїжка котру о. Михайло Макай напи- шиц доприношенє о. др Романа Миза, чий 5. ЮЛИЙ 2019.
duhovni@ruskeslovo.com
биланс кнїжковей продукциї, як наведол Цап, чишлї вецей як осемдзешат наслови на руским, українским, сербским, горватским и мадярским язику. Интересантне и же хто бул видаватель, бо и то бул вельки проблем хтори требало ришиц. Наприклад: Ювилейни шематизeм Крижевацкей епархиї (Заґреб, 1962, анонимно), Увод до теолоґиї (1978), Увод до Библиї (1978), Увод до Святого писма Старого завиту (2 томи: 1978, 1979), Християнска археолоґия (1979), Священїки Осєцкого викарията (2 томи: 1993, 1994), Восточни церкви (1997, вишла и на мадярским язику у двох виданьох – у Сиґету и Новим Садзе, 1999), Перши росийски церковни розкол (1998; о сектох у росийским православю), Од Бога по сотону (Суботица, 1999), Увод до теолоґиї екуменизма (Ветерник, 2001), Шлїдами Лемкох (2002), Видзеня, наздаваня и намаганя (2003; о проблемох сучасного душпастирства), Библия – слово Боже за о. др Роман Миз шицки часи (2005), Три конари християнства (2006), Наша християнска вира и живот (2007), Апостолски еґзархат за грекокатолїкох у Сербиї и Чарней Гори (2007), Основи екуменизма (2009), Кратка история парохиї у Старим Вербаше (2010), Церковни литурґийнo-литурґични лексикон, Нашо християнски швета, Розкол у рoсийским православю (обидва 2011), Наша церква з народом од початку (история парохиї у Новим Садзе) (2013), Священїки дакедишнього Осєцкого викарията (2016), Шпиванє у Византийскей Церкви (2016), Святи тайни Церкви (2016), Исус и ми (2016), Лексикон юдео-християнства, том I (А – Д) (2017). ЄСТ И ВИЧЕРПНИ БИОҐРАФИЇ – Кажда з горе спомнутих кнїжкох витворена на архивних материялох або мало познатих друкованих жридлох. О каждей би мож було написац окремни розгляд. Вежнїме, наприклад, кнїжку Живот чече и капка з поднасловом История парохиї у Руским Керестуре. То скоро 350 боки текста и вецей як 300 фотоґрафиї. Автор описал найстаршу руску парохию у Войводини (основану 1751. року) до найменших детальох, при чим кажду часц мож читац як даяки мали роман, або приповедку. У кнїжки єст вичерпни биоґрафиї шицких священїкох, визначних монахиньох, пейцох епископох – по походзеню з Руского Керестура – и других визначних людзох, описи храмох у валалє, манастирох, теметовох, церковних дружтвох, хорох, биоґрафиї церковнїкох, дзвонарох, визначних подїйох, християнских шветох и обичайох, театралних представох – прекоментаровал Цап. ■ (Предлужи ше) 5. ЮЛИЙ 2019.
ПЕРША ПРИЧАСЦ У СРИМЕ
ҐУ ИСУСОВИ З ЛЮБОВУ
Внєдзелю, на швето Пресвятей Евхаристиї, було окреме шветочно на Служби Божей у церкви Святого Архангела Михаила у Беркасове хтору служел парох о. Владимир Еделински Миколка. По першираз Святу причасц прияли пецеро школяре. То Дьордє Тот, Никола Сорочко, Неманя Ящур, Лана Ристич и браца Михайло и Славко Крстеканич. По словох пароха о. Владимира Еделинския, пред тим у юнию отримана и Свята перша причасц у Бикичу. Першираз ше причасцали школяре браца Лука и Михайло Романяк, Уна Майхер и Адриян Майхер, як и Милош Шолтис. Вл. Дї.
У ИНДЇЇ НА ШВЕТО ПРЕСВЯТЕЙ ЕВХАРИСТИЇ
ПОШВЕЦЕНИ ВЕНЧИКИ
По наших парохийох постоя рижни обичаї. Так у Коцуре на Яна пошвецаю букети польского квеца, а у Митровици, исти дзень, венчики котри вирни кладу на свойо доми. У Индїї тот обичай нашо вирни принєсли зоз Босни, та вони пошвецаю венчики на швето Пресвятей Евхаристиї. Так було и внєдзелю кед паноцец о. Варґа пошвецел числени венчики, алє наглашел же гоч наша церква пошвеца и багнїтки, и пасхални єдла и венчики и овоци, найвекши благослов то вшелїяк сам Христос котри нам ше дава у причасци, та вец и тото швето Евхаристиї вецей важне праве по тим, а нє тельо пре сами венчики. З тей нагоди у Индїї ше висповедали и дзепоєдни дзивки, а причасц прияли и мали дзеци зоз України, бо вони там тримаю стари обичай причасцаня дзецох. О. С.
РУСКЕ СЛОВО 29
informator@ruskeslovo.com ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 24. юния 2019. року у 65. року живота после чежкей хороти умарла
ВЕРА ХРОМИШ народзена Загорянски (1954–2019) зоз Шиду
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 1. юлия 2019. року занавше нас зохабела наша мила супруга, мац, баба и прабаба
АМАЛИЯ БУЛЬЧИК народзена Рибович (1929–2019)
Oжалосцени: дзивки Нада, Любка и шестра Зденка зоз фамелиями
Занавше ожалосцени: супруг Йоаким, син Микола зоз фамелию, дзивка Славица зоз фамелию, шицка блїзша и дальша родзина, сушеди и шицки цо ю познали Спочивай у мире Божим!
СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 7. юлия 2019. року наполня ше шейсц мешаци як нас зохабел наш мили супруг, оцец, дїдо и прадїдо
СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 6. юлия 2019. року наполня ше шейсц мешаци як нас занавше зохабел наш мили брат
МИХАЛ ФЕКЕТЕ (1945–2019) з Руского Керестура
МИКОЛА ЧИЗМАР (1955–2019) з Вербасу
З любову и подзекованьом памятки на вас чуваю вашо наймилши, супруга Деса, син Янко зоз супругу Далиборку, син Мирко зоз супругу Лїду, унука Марина зоз супругом Сашом, праунук Тони, унуки Николина, Катарина и Валентина Спочивай у мире Божим!
У красним паметаню го чуваю браца Янко и Илия зоз фамелиями и вельочислена родзина Най спочива у мире Божим!
СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 7. юлия 2019. року наполня ше шейсц мешаци як нє зоз нами наш мили дїдо и прадїдо
НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 29. юния 2019. року наполнєли ше пейц смутни роки як нє зоз нами
МИХАЙЛО ФЕКЕТЕ (1945–2019) з Руского Керестура
МЕЛАНИЯ ЧОРДАШ народзена Шанта (1941–2014)
З любову и почитованьом памятку на тебе дїду вично будземе чувац. Твойо наймилши: унука Марина зоз супругом Сашом и праунук Тони Спочивай у мире Божим!
Памятку на ню занавше чуваю супруг Янко, дзивка Мирослава и унук Михаел Даждиу, син Борис, нєвеста Марча и унука Ивана Чордаш
НА ЗДОГАДОВАНЄ Того року, 6. юлия наполня ше 25 роки як зме занавше страцели нашого милого оца и дїда
СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 7. юлия 2019. року наполня ше смутни 33 роки як нас занавше зохабел наш мили оцец, дїдо и прадїдо
ЯКИМА МУНКАЧИЯ (1933–1994) з Дюрдьова
СИЛВЕСТЕР САКАЧ (1937–1986) з Коцура
Прешли уж вельо жалосни и смутни роки одкеди сце вецей нє з нами. З любову у почитованьом жалую за вами син Михал и нєвеста Ирина, Памятку на ньго вично буду чувац: дзивки Любка и Златка, унучата унучата Дарко, Таня зоз супругом Стевом и праунучата Стефан и Ивана, Тамара, Тияна, Альоша и жецове Драґан и Владимир Йована Вична му памят! Спочивайце у мире Божим!
30 РУСКЕ СЛОВО
5. ЮЛИЙ 2019.
informator@ruskeslovo.com ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 29. юния 2019. року преселєл ше до вичносци наш мили супруг, оцец и дїдо
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 27. юния 2019. року преселєл ше до вичносци наш мили брат
ЮЛИЯН ДЖУДЖАР (1950–2019) з Руского Керестура З любову и почитованьом красни памятки на це буду чувац вично ожалосцени твойо шестри Мария Преґун и Маґдалена Милошевич зоз своїма фамелиями Спочивай у мире Божим! ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Нашому милому татови
ЯКИМ ВАРҐА (1952–2019) з Руского Керестура Зохабел ши нас нєсподзивано, пошол ши до вичносци, нашо очи нє можу виплакац жаль, шерцо нє може виказац боль, а слова нє можу виповесц кельо нам хибиш. На це памятку будзе чувац супруга Анка зоз дзецми и унучатми Спочивай у мире Божим! ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Милому татови и дїдови
ЯКИМОВИ ВАРҐОВИ (1952–2019) з Руского Керестура Мили тату! Дзекуєме ци же ши бул ту кед зме лєгали и будзели ше, кед зме бриґовали и славели. Дзекуєме за твойо молитви за шицких нас, за випровадзаня на нашо кратки и длугоки драги, а тераз ми пришли випровадзиц тебе. Нїґда це нє забуду твойо мили дзеци: Мика, Нуно, Дадо и Мая Спочивай у мире Божим!
СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 2. юлия наполнєл ше рок як нас занавше зохабел наш мили супруг, оцец и дїдо
ЯКИМОВИ ВАРҐОВИ (1952–2019) з Руского Керестура
Пошол ши и однєсол зоз собу свою любов и доброту, а нам остали красни памятки, боляци шерца и вельо слизи. Твоя дзивка Мика зоз супругом Жельком и зоз дзецми Теодором, Софию и Тадейом Спочивай у мире Божим! ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 29. юния 2019. року занавше нас зохабел наш мили син и брат
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 29. юния 2019. року преселєл ше до вичносци наш мили брат и бачи
ЙОАКИМ БУЧКО (1942–2018) з Руского Керестура
ЯКИМ ВАРҐА (1952–2019) з Руского Керестура Занавше останєш у наших шерцох. Памятку на тебе чувац буду твой оцец Юлин и брат Юлин Спочивай у мире Божим!
5. ЮЛИЙ 2019.
ЯКИМ ВАРҐА (1952–2019) з Руского Керестура Твоя подоба, твой ошмих и любов останю зоз нами. Твойо ожалосцени шестра Фемка Канюхова зоз супругом Владом, сином Сашом, дзивку Весну Иличову зоз мужом Зораном и дзецми Филипом и Марком Спочивай у мире Божим!
Нїґда нє забудземе дзень кед ши завше пошол од нас. Знаме же твойо шерцо вецей нє дурка, алє ми вично будземе чувац памятку на це и нїґда нє забудземе твою доброту и красни слова. Твойо наймилши: супруга Ксения, дзивки Славица и Оленка, жецове Владимир и Михайло и твойо мили унуки Иґор и Дарко зоз супругу Оксану Рацово, и Ваньо и Кристиан Колошняйово Спочивай у мире Божим!
РУСКЕ СЛОВО 31
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Моєй милей мами хтора нас зохабела 28. юния 2019. року
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 25. юния 2019. року занавше нас зохабела наша мила мац, баба и прабаба
СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 17. юния 2019. року наполнєли ше 38 роки як нас занавше зохабел наш мили оцец, дїдо и прадїдо
МАРИЇ ТАКАЧ народзеней Фейди (1966–2019) з Руского Керестура
АМАЛА ПАПУҐА ДЮРА ПАПУҐА народзена Еделински (1933–1981) (1932–2019) з Руского Керестура Навики нам будзе хибиц твоя любов, доброта и потримовка. Памятку на вас буду чувац дзивка Наталия зоз супругом Стояном, унук З любову, дзивка Тамара зоз супругом Даниєлом и унука Теодора Вуядин и Тонка зоз фамелию Спочивай у мире Божим! Спочивайце у мире Божим! ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Моєй милей дзивки
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 28. юния 2019. року занавше нас зохабела наша мила мац
МАРИЇ ТАКАЧ народзеней Фейди (1966–2019) з Руского Керестура З любову и почитованьом навики це будзе паметац ожалосцени оцец Мирон Спочивай у мире Божим!
МАРИЯ ТАКАЧ народзена Фейди (1966–2019) з Руского Керестура З любову и почитованьом памятку на ню навики буду чувац син Желько зоз супругу Андреу и унук Матео Спочивай у мире Божим!
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 28. юния 2019. року занавше нас зохабела наша мила мац
МАРИЯ ТАКАЧ народзена Фейди (1966–2019) з Руского Керестура З любову и почитованьом памятку на ню навики буду чувац син Мирко зоз супругу Андреу и унучата Стефан и Сара Спочивай у мире Божим!
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ
МАРИЯ ТАКАЧ (1966–2019) з Руского Керестура Остатнї поздрав Марчи Такачовей од шестринїци Славки Бодванского зоз фамелию Спочивай у мире Божим!
СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 9. юлия 2019. року наполня ше 14 жалосни роки як нас зохабел наш мили син и брат
Дня 11. юлия 2019. року наполня ше два и пол роки як нас зохабел наш мили супруг и оцец
ДЮРА КОЛБАС (1929–2017) з Дюрдьова Ожа ло сце ни: супруга Леона и Ожалосцени: мац Леона и шедзивка Меланка стра Меланка МИРОСЛАВ КОЛБАС (1955–2005)
32 РУСКЕ СЛОВО
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 25. юния 2019. року занавше нас зохабела наша мила мац, баба и прабаба
СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 17. юния 2019. року наполнєли ше 38 смутни роки як нас занавше зохабел наш мили оцец, дїдо и прадїдо
АМАЛА ПАПУҐА ДЮРА ПАПУҐА народзена Еделински (1933–1981) (1932–2019) з Руского Керестура Памятку на їх любов и доброту чуваю у своїх шерцох дзивка Єлена зоз супругом Владом, унуки Паулина зоз супругом Владом и Иванка зоз супругом Зденком и праунучата Ивонка, Николая, Елена и Лана Спочивайце у мире Божим! ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 25. юния 2019. року занавше нас зохабела наша мила мац, баба и прабаба
СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 17. юния 2019. року наполнєли ше 38 роки як вецей нє з нами наш мили оцец, дїдо и прадїдо
АМАЛА ПАПУҐА ДЮРА ПАПУҐА народзена Еделински (1933–1981) (1932–2019) з Руского Керестура Красни памятки у своїх шерцох на вас вично буду чувац дзивка Веселка зоз супругом Славом, унука Ванеска зоз фамелию и унук Желько Спочивайце у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 1. юлия 2019. року наполнєДня 28. мая 2019. року наполнєли ше 20 роки як нас занавше ли ше 59 роки як нє з нами наш зохабела наша добра баба, прадобри дїдо, прадїдо и чукундїдо баба и чукунбаба
МЕЛАНИЯ БУДИНСКИ ЯНКО БУДИНСКИ, друкар народзена Такач (1908–1960) (1909–1999) з Руского Керестура
Найкрасши памятки на нїх чуваю їх наймилши Спочивайце у мире Божим!
5. ЮЛИЙ 2019.
informator@ruskeslovo.com СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 7. юлия 2019. року наполнї ше рок як нас занавше зохабела наша мац и баба
СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 7. юлия 2019. року наполнї ше жалосни рок як нас занавше зохабела наша мила мац, баба и прабаба
МАРИЯ РАМАЧ народзена Гербут (1941–2018) з Руского Керестура Твою любов и доброту нїґда нє забудМАРИЯ РАМАЧ земе. народзена Гербут Красни памятки на це чуваю дзивка (1941–2018) Фемка зоз супругом Владимиром, з Руского Керестура унуки Владимир зоз супругу Сандру и Памятку на єй подобу и доброту малим Марком, Марияна и занавше буду чувац єй наймилши Александер Спочивай у мире Божим! Спочивай у мире Божим!
СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 28. юния 2019. року наполнєли ше шейсц жалосни мешаци як нас зохабел мой мили брат
ОБВИСЦЕНЄ
МИРОН БАРАН (1945–2018) з Руского Керестура Памятку на твою любов и доброту вично буду чувац твоя шестра Мария Тиркайлова зоз супругом Янком, як и Терезка и Оля зоз фамелиями Спочивай у мире Божим!
Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду, на основи члена 10. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює
ОБВИСЦЕНЄ
о принєшеним ришеню же потребне преценьованє вплїву и о одредзованю обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта радио базней станїци мобилней телефониї „НС Новосадска драга III – НС171/НСУ171/НСЛ171” Ношитель проєкта „Телеком Себия” а.д. Таковска 2, Беоґрад, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС Новосадска драга III – НС171/НСУ171/НСЛ171” у Улїци Новосадска драга число 162, на катастерскей парцели число 3750/2, К.О. Ветерник, Город Нови Сад. После запровадзеного поступку, Городска управа за защиту животного штредку дня 27. юния 2019. року принєсла ришенє число VI-501-230/19 же потребне преценьованє вплїву застатого стану на животни штредок и о одредзованю обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок. Увид до предметного ришеня мож окончиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку, Руменацка 110 а, Нови Сад, роботни днї у чаше од 10 до 15 годзин, на сайту Городскей управи за защиту животного штредку www.environovisad.org.rs. Заинтересована явносц може виявиц жалбу процив того ришеня у чаше 15 днї од дня його обявйованя у средствох явного информованя, по тим орґану.
ПОСИЛАЙЦЕ НАМ СВОЙО РЕЦЕПТИ
МАЛИ ОГЛАШКИ
Як и прешлого року, „Руске слово”, як часц лєтнєй шеми, предлужи зоз рубрику „Хладок и горуци тепши”. Поволуєме вас шицких же бисце зоз читачами „Руского слова” подзелєли рецепти, дали поради коло вареня, як лєгчейше и швидше увариц полудзенок, упечиц колачи и справиц даяки интересантни єдла. Пишце нам на адресу – РУСКЕ СЛОВО (ЗА РУСМАК), Булевар ошлєбодзеня 81, Нови Сад 21000, лєбо на емаил rusmak@gmail.com. Можеме сотрудзовац и пейґ Вайберу 069 67 33 15. Пошлїце нам идеї и висликуйце свой стол, окреме кед є креативни, бо зоз тим, єдни другим даме дзеку и вариц, и аранжирац.
Предава ше хижа у Руским Керестуре на адреси Маршала Тита 30. Контакт телефон 064/427–65–35.
ишце зуймеу, цпих д у р т о с , р Ище раиз най нам з мгоно пахнє! нам урт приє тепшох ф
5. ЮЛИЙ 2019.
Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основи члена 10. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює о принєшеним ришеню з хторим дата согласносц на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС Булевар ошлєбодзеня 3” Подприємство „Telenor Common Operation” Оддїл Беоґрад – Нови Беоґрад, по овласценю ношителя Проєкта TELENOR d.o.o. Младежских бриґадох 90, Нови Беоґрад, поднєсло вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС Булевар ошлєбодзеня 3” у Улїци Турґенєва 7, у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 6900/26, К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад. После запровадзеного поступку и предкладу Технїчней комисиї, Городска управа за защиту животного штредку дня 2. юлия 2019. року принєсла ришенє число VI-501-316/19 же потребне преценьованє вплїву на животни штредок и о одредзованю обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок. Увид до предметного ришеня мож окончиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку, Руменацка 110 а, Нови Сад, роботни днї у чаше од 10 до 15 годзин, на сайту Городскей управи за защиту животного штредку www.environovisad.org.rs. Процив того ришеня мож порушац управни спор пред Управним судом у чаше 30 днї од дня обявйованя обвисценя у средствох явного информованя.
МАЛИ ОГЛАШКИ ДИХТОВАНЄ облакох и дзверох. Щици од витру, жими, праху, галайку, праху, инсектох. МОНТИРАМЕ: – РОЛЕТНИ – ГАРМОНИКОВО ДЗВЕРИ – ПАНТЛЇКОВО ДЗВЕРИ – МРЕЖИ ОД СУНЬОҐОХ – ВЕНЕЦИЯНЕРИ – ОПРАВКИ 025/5827-710, 060/5088-433
РУСКЕ СЛОВО 33
СПОРТ ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА СУБОТИИЦА
ИСКРА ЗАСТАНОВЕНА НА ОСТАТНЄЙ ҐАРАДИЧИ Финале баражу за Войводянску лиґу-сивер крочай вецей за ФК „Искра” у одношеню на прешлу сезону кед випадла у полуфиналу. Медзитим, гоч були барз блїзко, фодбалере Искри заш лєм нє звладали остатнє препреченє на драги ґу найвекшому успиху у потерашнєй историї понеже у двох змаганьох баражу од Искри лєпша була екипа ФК „Кридла Країни” зоз Бачкей Паланки. Искра у Коцуре победзела зоз 1:0, алє у реваншу у Бачкей Паланки страцела 2:0, та ше до Войводянскей лиґи пласовала екипа Кридла Країни
П
ерше змаганє финала було одбавене прешлей стреди, 26. юния у Коцуре. Горучава нє завадзала публики же би пришли потримац Искру, а любительох фодбалу було нє лєм зоз Коцура, алє и зоз ширшого околїска. За атмосферу ше по старали найвирнєйши Искрово навияче котри на тот завод порихтала красну пиротехнїчну хореоґрафию у било-белавей фарби. Фодбалере Искри препознали же то их дзень їх добре отворели змаганє, тримали лабду у своїх ногох и контроловали збуванє на терену. Фодбалере Кридлох Країни з часу на час указали же прецо сцигли на крочай од Войводянскей лиґи, та на даскельо заводи опасно загрожели ґолманови Искри. У першим полчаше ше случел и єден деталь у 12. минути, котри, як ше на концу указало, можебуц и одредзел екипу котра ше од шлїдуюцей сезони будзе змагац у Войводянскей лиґи-сивер. После єдней гужви у каребним просторе госцуюцей екипи єден бавяч екипи Кридла Країни зоз руку дотхнул лабду и судия пискал пенал за Искру. Одвичательносц на себе превжал по думаню велїх найлєпши бавяч Искри у полуфиналних и финалних змаганьох баражу, Марян Малацко. Указало ше же значносц пеналу и прицисок були превельки же би мирно виведол пенал, та лабда место у ґолу закончела коло ґолу на вельке розчарованє числених патрачох. Премахнути пенал нє вплївовал на Искрових бавячох, котри предлужели нападац, а таке бависко у 25. минути принєсло резултат понеже Тони Иван вихасновал єдну шансу и принєсол Искри предносц од єдного ґола. Зоз тим резултатом закончени перши полчас.
ЗАДОВОЛЬНИ ЗОЗ УСПИХОМ У ТЕЙ СЕЗОНИ У ФК „Искра”, кед ше зведу рахунки, заш лєм, можу буц задовольни зоз тим кельо посцигли у прешлей сезони. Треба вжац до огляду же екипа през цале першенство була ослабена пре числени покалїченя бавячох и векшину змаганьох винєсли 12-13 фодбалере. У одношеню на прешли рок направени крочай далєй понеже прешлого року Искра випадла у полуфуналу баража, а того року сцигла до финала и була на крочай од Войводянскей лиґи.
34 РУСКЕ СЛОВО
У другим полчаше очековал ше ище векши прицисок Искри же би пред реванш обезпечели цо векшу предносц. Медзитим, було очиглядне же физична пририхтаносц на векшим уровню при госцуюцих фодбалерох, котри, як ше приблїжовал конєц змаганя, бавели вше лєпше и вше баржей грожели Искри. Медзитим, на Искрово щесце, нє вихасновали свойо шанси, та Искра на реванш до Бачкей Паланки пошла зоз предносцу од 1:0. Атмосфера у валалє пред реванш змаганє була одлична и векшина була думаня же Искра нє страци у Бачкей Паланки и же вибори пласман до Войводянскей лиґи. Реванш змаганє одбавене всоботу, а до Бачкей Паланки пошло вельке число Коцурцох. Искра на тим змаганю була ослабена, понеже бавела без Милана Пєшивца, котри пре жовти картони нє могол помогнуц своєй екипи. Пєшивац єден од бавячох котри на Искрових змаганьох найвецей пребегнє и його одсуство ше барз почувствовало, з єдней часци и прето же тренер Кнежевич мушел на його место правого бека врациц Тония Ивана котри на прешлих змаганьох дал барз вельке доприношенє бависку у нападу. Домашнї од самого початку превжали бависко, були лєпша екипа на терену, а мали и малу (вельку) помоц судийох, насампредз пре, по думаню публики, престрого пискани пенал за Кридла Країни, котри домашнї вихасновали и анулирали Искрову предносц зоз першого змаганя. Можебуц, найвекша гришка була же ше Искра ориєнтовала на охрану свойого ґола, а по бавяцих квалитетох могла надбавиц Кридла Країни и у Бачкей Паланки. После першого ґола, домашнї фодбалере достали „кридла” и наисце були лєпша екипа на терену. Питанє побиднїка змаганя, а зоз тим и питанє побиднїка баражу було ришене у другим полчаше, кед домашнї зоз єдним евроґолом дали други ґол и пласовали ше до Войводянскей лиґи-сивер.■ З. Колєсар 5. ЮЛИЙ 2019.
sport@ruskeslovo.com
НОВА АКЦИЯ ЗСР „КОЛЯК”
ПОЧАЛИ ОД НАЙМЛАДШИХ РИБАРОХ Здруженє спортских рибарох „Коляк” зоз Руского Керестура, пондзелок и вовторок, 1. и 2. юлия, отримало другу акцию „Мала школа рибарства”. Млади, будуци вельки и схопни рибаре перши крочаї у лапаню риби учели од старших членох „Коляку” на беґелю, под вельким надкритим простором здруженя. Коло дзешецеро млади рибаре од пиятей по осму класу стретли ше зоз своїма старшима колеґами Михайлом Костелником и Мирком Фекете. Обидвоме су длугорочни рибаре и члени Управного одбору Рибарского дружтва „Коляк”, а з тей нагоди и учителє. – Млади рибаре за тоти два днї научели основи рибарства – як сами порихтац и намонтирац циґонь, заруциц го, упознали ше зоз файтами рибох у наших водох, алє послухали и преподаваня як чувац природу. Велї з нїх уж искусни млади рибаре, ходза на змаганя котри „Коляк” орґанизує. По законченей школи рибарства,
учашнїки достали дипломи о законченю школи и циґонь на дарунок – пояшнюю Костеник и Фекете. Борис Жирош, єден з младих рибарох, потолковал цо го прицаує ґу тому спорту. – Риби любим лапац прето же и оцец и дїдо любели так препоровадзовац свой шлєбодни час, та вец и я ходзел зоз нїма. Кед вони вецей нє мали часу за тот гоби, вецка сом сам почал ходзиц. И прешлого року сом ходзел до школи и вельо сом того научел – надпомнул Борис. Рибарске дружтво „Коляк” 14. юлия орґанизує змаганє за пионирох, сениорох и пензионерох на лалициким беґелю. Пионире ше окреме змагаю и достаню награди за перши три места. То будзе и перше преверйованє схопносци младих рибарох. После змаганя за шицких учашнїкох обезпечени полудзенок. О. Ж.
ЛЄТНЯ ШКОЛA АТЛЕТИКИ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ
ОТРИМАНИ ПЕРШИ ТРЕНИНҐ Перша Лєтня школа атлетики за школярох од 1. по 4. класу основней школи отримана у школским дворе Школи „Петро Кузмяк” у Керестуре. По словох орґанизатора и тренера тей Лєтнєй школи Деяна Будинския, красне число дзецох ше приявело, гоч ше обчекує же их у наиходзацим периодзе будзе ище вецей. – Нєшка лєм перши дзень, дакус треба же би прешло часу же би ше за нас пречуло, та обчекуєме же ше дзеци буду ище приявйовац. Було коло 30 дзеци у двох ґрупох. На першим тренинґу зме ше упознавали, потолковал сом дзецом як тренинґи буду випатрац, цо я обчекуєм од нїх, цо вони можу обчековац одо мнє, яка будзе орґанизация, кеди буду тренинґи, цо будземе робиц на нїх и други основни ствари. Тот уводни, початни тренинґ отримани баржей през бависко, а за викенди маме у планє рижни активносци – купанє на базену, шейтанє по природи, вилєти... Дзеци подзелєни до двох ґрупох, та перша ґрупа тренинґ будзе мац кажди пондзелок, стреду и пияток на 18 годзин, а друга ґрупа тиж пондзелок, 5. ЮЛИЙ 2019.
стреду и пияток на 19,15 годзин. Обидва ґрупи буду мац и друженя у природи каждей соботи – потолковал Будински. Лєтня школа атлетики будзе тирвац по 31. авґуст, нє плаци ше, та поволани шицки заинтересовани. Вецей подробнєйши информациї заинтересовани можу достац од тренера Атлетского клубу „Русин” Деяна Будинския, на число телефона 065/2705115. Ан. М.
РУСКЕ СЛОВО 35
СПОРТ ИВИЦА САЛАМУН, ФОДБАЛЕР ЗОЗ ҐОСПОДЇНЦОХ ,
НАЙВОЛЄЛ БЕГАЦ ЗА ЛАБДУ Дакеди нє могол кажде бавиц фодбал, алє лєм гевти найвитирвалши и з найвецей дзеки. Нє було вельо возросни ґрупи по клубох и кажде хто жадал буц у екипи нєсцерпезлїво чекал же би дороснул, алє ше и самоинициятивно пририхтовал. Таки бул и наш собешеднїк Ивица Саламун, котри ше од вше заклада за спортски способ живота
Пише: Сандра САЛАМУН
О
дмалючка ше найволєл бавиц зоз лабду, а мал, як гвари, щесце же жил у часци валала дзе вше було вельо дзеци котри любели бавиц фодбал, на пажици котру ушорели як знали и могли. – Родичи вше знали дзе зме без огляду котра часц дня або рока. Радовали зме ше бависку, а фодбал бавели по дижджу и по шнїгу єднак як кед би була красна хвиля – гварел Ивица Саламун, котри нарок наполнї штерацец роки и памета як першираз крочел у дресу на стадион свойого матичного Фодбалского клуба „Єдинство” Ґосподїнци. Же жада постац фодбалер и же люби тот спорт похопел у пиятей класи основней школи. Осемдзешати роки були иншаки часи, ридко хто мал копачки на ногох, бо були драги. Фодбал ше бавело и у старих патикох. Здогадує ше же перши, як гвари лєпши и квалитетнєйши копачки достал од свойого тренера Уроша, кед почал бавиц у Фодбалским клубу „Єдинство” у Ґосподїнцох. Вон го учел вельо того о фодбалу и спортскому, фер бависку и справованю. У седмей класа почал бавиц за младежски тим котри бул єдна ґарадича пред першенственим тимом. Клуб мал лєм тоти два ґрупи. ПАРОЛА – ПОРИХТАНОСЦ З початку бул ґолман, алє пошвидко тренер обачел же швидко бега, та є поставени до шпицу за центарфора. На тей позициї бавел коло дзешец роки и у тандему зоз Милошом Терпичом, леґенду ґосподїнского фодбалу чийо нашлїднїки ище вше єдни з найлєпших бавячох у тим Клубу. Були удатни тандем котри посциговал красни и числени ґоли. – Паметам ше же зме у єдней сезони вєдно дали коло седемдзешет ґоли. Нашо бависко обачел и тедишнї тренер ФК „Во-
36 РУСКЕ СЛОВО
йводини”, хтори прето орґанизовал єдно контролне змаганє. Медзитим, собавяче нас бойкотовали, нє послухали тренера же би нам цо частейше давали лабду, алє ше сами сцели доказац. Алє, то так у спорту, кед вас саботираю, чежко ше доказац. Так препадло шицко за цо ше госци, алє и нас двоме наздавали – гварел Ивица Саламун, котри одмлаючка бул спортски тип. Нїґда нє любел алкогол, нє курел, гоч бул млади ридко кеди лєгал после єденац годзин, поряднє тренирал, та и вжиме бегал на стадиону. Од вше жадал же би му фодбал постал професия. Вше му то бул перши вибор, так ше и справовал, за тото жил, закладал ше и давал свой максимум. Алє му ше нє удало же би з того и жил. Без огляду на таке, мал потребу буц физично здрави, парола му вше була – физична порихтаносц. Поряднє тренирал, самоинициятивно и у Клубу, од вше и ище вше. Його прихильносц ґу спорту обачели и наставнїк физичней култури док ше учел у Штреднєй машинскей школи у Жаблю. Дзекуюци швидко сци и порихтано сци представял свою школу у атлетских дисциплинох на першенстве Войводини у атлетики. – Велька чесц бегац на стадиону Войводини зоз репрезентативцами атлетики. 5. ЮЛИЙ 2019.
sport@ruskeslovo.com
Здогадуєм ше дисциплини беганє на штиристо метери. Нє мал я представу як то наисце випатра. Було то окремне искуство. Змагал сом ше зоз професийнима атлетичарами, а їх и мойо тренинґи и условия за нїх ше нє могли поровнац, як и искуство, алє нїяк – гварел Ивица котри теди заважал треце место и бул поволани змагац ше за атлетски тим Войводини. Одбил, понеже його перша любов, заш лєм, фодбал. Нє видзел себе лєм у беганю, алє у беганю и копаню до лабди. Такой на початку обачел же найлєпше на кажди три, штири роки меняц Клуб и на тот способ ше меняю нови ситуациї и збогацує искуство. – За тот час, штири роки, ше чловек засици гоч у котрим є штредку. Нови елан и дзеку за доказованьом ше достава з новима виволанями. Любел сом бавиц за клуби котри ше борели за перше место у своєй лиґи. На таких змаганьох ше глєда же биш дал максимум и указал цо знаш. Пременєл сом досц клуби. Глєдал сом виволаня, алє нєпреривно, то ме тримало – гварел наш собешеднїк, котри бавел и у ФК „ЖСК” у Жаблю котри бул у ранґу висшей. Там одбавел за ньго барз значни и красни змаганя. Зоз ФК „Червена гвизда” и ФК „Партизан” кед госци були Драґан Джаїч, Стеван Стоянович Дика, Йовица Николич и други припознати бавяче. СИНОНИМ ЗА ЗДРАВЄ И ПРИЯТЕЛЬСТВО – Паметам добри змаганя, а тиж так и тоти на котрих було виволаня. То красни памятки. Бавел сом и процив Милка Дюрдьовского котри теди зоз Гвизди прешол до Партизану. Я навияч Червеней гвизди, а теди сом му ше опитал як можлїве же таке дацо поробел, односно же прешол бавиц до Партизану. Гварел ми же шицко можлїве, алє и же спорт, заш лєм спорт, а душа дацо друге. И нє сцел ми одвитовац за кого навия без огляду за кого бави. Мал сом упечаток же му, заш лєм, Гвизда у души и шерцу –
5. ЮЛИЙ 2019.
гварел Саламун, котри ше дзечнє здогадує алє и памета змаганя на котрих ше стретал зоз добрима и припознатима фодбалерами, алє и клубами котри ше добре котировали. Потим бавел у ФК „Ченеяц” Ченей, ФК „Слоґа” Темерин, ФК „Бачка 1923” Дюрдьов, дзе бавел и за ветеранох. Перше першенствене змаганє одбавел 1980. року, а активно престал бавиц фодбал 2004. року кед мал 39 роки. Алє фодбал остал його фокус, прето же, як гвари, спорт позитивне одношенє ґу животу, синоним за здравє и друженє. – Часто сом ше зочовал зоз ситуациями же сцу од дакого направиц бавяча, а вон то єдноставно нє. И теди було нєправди у спорту, а я то добре знам понеже сом мал вецей нагоди напредовац, алє часто други умишали пальци. Алє я предлужел свою приповедку. Бул сом тренер, комесар, член Управи свойого матичного клуба. Син Никола мал слуха, алє ше познєйше опредзелєл за боди билдинґ. Тераз ше вельо подлєйше бави фодбал як у нашо часи, а финансиї погубели красу правого спортского змаганя – гварел Ивица Саламун, котри углавним бул капитен екипи на позициї центерфора. Вше бул пошвецени спорту и памета лєм красни памятки. Хто люби спорт остава у спорту. Так Ивица од вше участвовал на турнирох, а єден є з орґанизаторох Турнира улїцох у Ґосподїнцох котри ше традицийно отримує влєце вецей як дзешец роки. Мац Ана и оцец Никола найвекша потримовка, окреме оцец, котри бул присутни на каждим його змаганю и бул нєвичерпна потримовка, фиґура котра му нєпреривно давала позитивну енерґию ґу фодбалу. Витворени як чловек, оцец двоїх дзецох, дїдо троїм, а у септембре би мал буц и штвартому кед ше ма народзиц наймладши Саламун у Ґосподїнцох. Шицких учи же спорт красна и здрава дисциплина.■
ДОБРОДЗЕЧНИ ДАВАТЕЛЬ КРЕВИ Ивица Саламун паралелно зоз тренинґами робел у Новим Садзе. Од 1992. року є у политики, а од пред даскельо роками є член општинскей ради Општини Жабель задлужени за социялну защиту. Од вше промовує гуманосц – крев дал штерацец раз, а пред двома роками постал донор орґанох. – Мам потребу буц гумани. У акциї за подписованє донорских карточкох, добродзечного донорства ше одволало краснє число наших чолнїкох з општини, та сом окреме задовольни – гварел Ивица, котри у Червеним крижу у Ґосподїнцох окончує длужносц заменїка предсидателя.
РУСКЕ СЛОВО 37
Аня Гудак
ИНТЕРМЕЦО
ХЛАДОК И ГОРУЦИ ТЕПШИ (од Танї Паланчанин)
Ошвижуюци сируп Потребне: ■ 1 кила лимуну ■ 4 литри води ■ 4 лимунтуси ■ 4 кили цукру ■ 1 конзерванс
Лимун добре умиц у сода бикарбони и положиц до блендера же би бул зомлєти цо дробнєйше. До шерпенї усипац 4 литри води, зомлєти лимун, 4 лимунтуси и охабиц 12 годзини. З часу на час помишац. Прецадзиц през ґазу и усипац 4 кили цукру и мишац покля ше нє розпущи цукер. Положи ше и єден конзерванс же би нє скисло, лєбо може и без кед ше трима у фрижидеру, на жимним месце, док ше нє потроши. Достанє ше сируп хтори ше розправя зоз воду, лєбо мож и зоз квашну воду, та ше вец достанє смак швепсу. Мож и з лимуном зомлєц и помаранче, та достанєце можебуц ище лєпши смак.
(од Танї Паланчанин)
Спонзоруша” ”
Потребне: ■ пол литри сладкей шметанки ■ 250 ґрами цукру ■ обична шметанка од 250 милилитри ■ 2 деци минералней води ■ 300 ґрами плазми ■ 300 ґрами малини (лєбо вишнї) ■ 3-4 штанґли чоколади Пол литри сладкей шметанки вимишац зоз 250 ґрами цукру, додац обичну шметанку од 250 милилитри и 2 деци минералней води. Шицко добре вимишац и подзелїц на 3 часци. До першей часци положиц 300 ґрами плазми, до другей часци 300 ґрами малини, лєбо вишнї, а до трецей 3-4 штанґли натартей чоколади. Тоти часци ше висипе до калупу, перша часц идзе зоз плазму, друга овоцова, а треца чоколадова. Украшиц можеце по своїм смаку. Положиц до змарзовача, а о пол годзини до фрижидера. Праве ошвиженє за горучаву.
38 РУСКЕ СЛОВО
5 ЮЛИЙ 2019.
ИНТЕРМЕЦО ХЛАДОК И ГОРУЦИ ТЕПШИ
преверени
(од Андєлки Гарди)
Бурек зоз бундавкох Потребне: ■ 1 штредня натарта бундавка ■ 2 вайца ■ 6 ложки муки ■ єдна и пол шметанка ■ 200 ґрами сира ■ 2 деци води ■ 1 деци олєю ■ дакус есенцу ■ пол пращку за печенє
Бундавку натрец, посолїц и одцадзиц од води. До нєй положиц 2 вайца, 6 ложки муки, єдну и пол шметанку, 200 ґрами сира, 2деци води, 1 деци олєю, дакус есенцу, пол пращку за печенє. Шицко вимишац, висипац до тепши и печиц на 220 ступнї дас 15-20 минути.
Поради обисцу
Месо зоз старей кури будзе мегчейше кед ше до юшки хтора ше вари положи ложку палєнки. Пах алкоголу випари, а смак юшки ше нє пременї. *** Бильчки ше швидше и лєпше витрепу кед ше пред тим положа до фрижидера 20 минути, лєбо на жимне место. *** Варени вайца найлєгчейше очисцице кед их такой после вареня положице до жимней води. *** Же би ше млєко нє скисло, окреме влєце, пред тим як го уварице на литру млєка положце єдну ложичку цукру. *** Нєприємни пах и смак млєка хторе пригорело одклонїце такой кед го вилєєце до другей судзини и додаце кус солї. *** Кромплї зачуваю красну билу фарбу теди кед до води у хторей ше варя додаце ложичку есенцу. *** Же би банани у овоцовей шалати нє счарнєли, попирскайце их зоз лимуновим соком и посипце з мелким цукром. ***
Поволуєме вас на сотруднїцтво за рубрики Горуци тепши” и Поради обисцу” и на rus” ” mak@gmail.com, лєбо посилац на вайбер на число 069 67 33 15. Напишце, висликуйце, пошлїце и порадзце и нас самих! 5. ЮЛИЙ 2019.
Лядово коцочки за аперитив лєпши и смачнєйши кед ше до води, пластики за ляд, положи скорку з лимуна, лєбо на дробно пошекани помаранчата, вишнї лєбо бобки з грозна.
РУСКЕ СЛОВО
39
ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО
ГЛАСНЇК ПО РУСКИ
ДОДЗЕЛЄНИ ВИДОВДАНСКИ НАГРАДИ
РОК LXXV ЧИСЛО 27 (3844) НОВИ САД, 5. ЮЛИЙ 2019.
■ ДУХОВНА ЛИТЕРАТУРА ПО РУСКИ: ОД КАТАКИЗУ ПО БИБЛИЮ ЦЕНА 30 ДИНАРИ
Н
а Петроварадинскей твердинї, школяром новосадских основних и стреднїх школох, котри посцигли найлєпши успихи на републичних и медзинародних змаганьох, додзелєни Видовдански награди. Найлєпшим школяром успих повинчовал городоначалнїк Нового Саду Милош Вучевич, вєдно зоз предсидательом Скупштини городу Здравком Єлушичом, и з тей нагоди им уручели припознаня котри ше школяром додзелює кажди рок на Видовдан. Видовдански награди Городу Нови Сад за школски 2018/19. рок достали и найлєпши школяре хтори виучую руски язик у Новим Садзе, а хтори посцигли успих на Републичним змаганю з руского язика и язичней култури у Коцуре – Михаило Пап з осмей класи и Иван Катона зоз седмей класи Основней школи „Коста Трифкович”, котрим менторка була наставнїца АнаМария Рац, Фиона Грубеня зоз седмей класи Основней школи „Иван Ґундулич” и Альоша Дюранїн зоз седмей класи Основней школи „Йован Йованович Змай” у Сримскей Каменїци, їх менторка наставнїца Оля Яковлєв. Я. Дю.
ОГЛЯДНУЦЕ НА ПРЕШЛОСЦ
Фотоґрафия: 0405P-B352 У проєкту идентификованя особох и подїйох зоз склєняних плочох фотоґрафох Будински зоз Руского Керестура, котру орґанизує Завод за културу войводянских Руснацох (ВР), а котри уж длугши час обявйовани на остатнїм боку новинох „Руске слово”, потребна векша помоц ширшей явносци. Велї од обявених фотоґрафийох уж идентификовани, алє о даєдних потераз зазначене барз мало податки. На Фейсбук боку Заводу за културу ВР до окремного албуму положени тоти фотоґрафиї, та ше модлї шицких котри дацо знаю о особох, подїйох, часу, обставинох, обичайох,
Фотоґрафия: 0416P-B67 облєчиве и инши податки хтори вязани за тоти фотоґрафиї же би ше явели. Явиц ше мож прейґ порученя на Фейсбуку або коментару на фотоґрафиї, на имейл zavod.rusini@gmail.com лєбо на телефон 021/548-421. Кажда информация значна. Дзекуюци фотоґрафийом хтори настали у фотоґрафскей роботнї Будинскових, а котри диґитализовани на склєняних плочох, зачува ше шведоченє о живоце людзох и подїйох и велїх податкох цо припадаю културно-историйному скарбу Руснацох на тих просторох.
■ „РУЖА” ЗА НОВИ ЧАСИ