Issuu

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ

У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ ПРЕДСТАВЕНИ СТАРИ РЕМЕСЛА

РОК LXXII ЧИСЛО 26 (3687) НОВИ САД, 1. ЮЛИЙ 2016.

ОГЛЯДНУЦЕ НА ПРЕШЛОСЦ еб редакция „Руского слова”, у сотруднїцтве зоз Заводом за културу войводянских Руснацох, Музейом Войводини и Покраїнским заводом за защиту памятнїкох, поволує читачох новинох „Руске слово” и нащивительох сайта (www.ruskeslovo.com) же би помогли препознац особи на старих фотоґрафийох. Фотоґрафиї хтори ше будзе обявйовац на сайту и у новинох диґитализовани, а пре точне идентификованє особох на сликох, хтори маю окремну музейну вредносц, потребна помоц од ширшей явносци. Шицки фотоґрафиї настали у дакедишнєй фотоґрафскей роботнї Бруґошових у Руским Керестуре. Кажду фотоґрафию ше подпише зоз одредзену шифру, та кед же препознаце даєдну, лєбо вецей особи на фотоґрафиї, модлїме Вас же бисце явели до Заводу на число телефона 021/548-421, лєбо на мейл: zavod.rusini@gmail.com. Фотоґрафиї ше будзе обявйовац длугши часови период, а на сайту буду пошоровани на окремним месце, так як виходза у новинох.

ПОМОГНЇЦЕ, РОЗПИТАЙЦЕ ШЕ, ПРЕПОЗНАЙЦЕ!

Фотоґрафия: K006a_0154P

■ ЛИТЕРАТУРНЕ СЛОВО – ТРИ ТВАРИ ЄДНЕЙ РУЖИ ЦЕНА 30 ДИНАРИ

Фото: Танита Ходак

Фото: Михайло Зазуляк

У Руским Керестуре у дворе и коло Майсторского дому отримани шести Керестурски саям. Тогорочна привредно-туристична манифестация була пошвецена старим ремеслом, з мотом „Най ше нє забудзе”, а у орґанизациї Здруженя ремеселнїкох и приватних поднїмательох и Здруженя женох „Байка” з Руского Керестура, а з финансийну потримовку Покраїнского секретарияту за польопривреду, водопривреду и лєсарство и Општини Кула.

■ САЯМ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

ИНТЕРМЕЦО БУДИНКИ РУСКИХ ШКОЛОХ ПРЕЗ ИСТОРИЮ

БИКИЧ ДОЛ

о приселєню до Сриму жителє Бикичу нє мали такой свою школу. Збудовали церкву на початку 20. вику, а школу почали будовац 1940. року. Пред тим до школи дзеци ходзели до сушедней Привиней Ґлави. Пред початком Другей шветовей войни у центре валалу такой коло церкви до новей школи пришол и перши учитель Михайло Ковач, хторого и нєшка паметаю старши валалчанє. Бикичанє ше вше цешели зоз свою школу хтора свой випатрунок нє меняла през велї роки хтори прешли. У валалє школяре ходзели до нїзших класох основней школи, а до висших после Другей шветовей войни ходзели до сушедного валалу Сот, а познєйше, як и нєшка, до Шиду. Углавним за тот час будинок ше отримовало же би служел своєй намени як цо то и нєшка, до хторого, окрем школярох Оддзелєня ОШ ”Сримски фронт” ходза и дзеци до дзецинскей заградки Предшколскей установи ”Єлица Станивукович-Шиля”. А на чесц першому учительови Ковачови, Бикичанє ше оддлужели пред даскельома роками, кед на школу положели спомин-плочу. Вл. Дїтко

2 РУСКЕ СЛОВО

1. ЮЛИЙ 2016.

УВОДНЇК

ЗМИСТ Пише: Борис ВАРҐА, одвичательни редактор

■ Тижньовнїк 4–5. Виберанкова скупштина НАР-у

БРЕҐЗИТ И МИ

■ Нашо места 6. Медзинародне сотруднїцтво руских фестивалох 9. Гуманитарна акция школярох у Керестуре

■ Економия 10–11. Саям у Руским Керестуре

■ Духовни живот 12–13. Отримани Вельки православни собор на Криту

■ Култура и просвита 14–15. IN MEMORIAM Юлиян Рамач Чамо (1963–2016) 21. Руска поезия на „Булевар букет” фестивалу

■ Литературне слово 17–20. Тема: Три твари єдней ружи

■ Людзе, роки, живот 22–23. Стретнуце – Надьова малженска пара зоз Бачинцох 24–25. Стретнуце – Дюра Уйфалуши з Дюрдьова

■ Информатор

26–32. Оглашки и In memoriam

■ Спорт 33. У Керестуре отримани турнир у одбойки 34–35. Треци полчас – Илона Зарубица Гека На насловним боку – Тлачидба ярцу у Коцуре Авторка фотоґрафиї – Танита Ходак

Прешлого тижня у Зєдинєним Кральовстве отримани референдум о виходу тей жеми зоз ЕУ, дзе скоро 52 одсто виберачох одлучели же, заш лєм, нє сцу буц у Униї. Велї тот виход найстаршей сучасней демократиї видза нє лєм як вдеренє по фундаментох Европскей униї, алє и як общи ґеополитични потрес, котри будзе мац длугорочни неґативни пошлїдки, и у так подлих околносцох у котрих ше находзи Стари континент (економска криза, велька нєзанятосц, миґрацийна криза, моцнєнє правих силох, тероризем, война у України и Сириї). Но, раз Бритaнци пошли, та ту тераз нєт цо, а треба видзиц як ше то одражи на нас. Шанса же би „шицки Руснаци (з долнєй жеми и Горнїци) були у єдней держави”, першираз после розпаду Австроугорскей, тераз би могла буц дакус одложена. Анї Серби, яґда, нє так буду пошвидко, як ше плановало, „знова шицки у єдней держави” (а без войни и тенкох), у ЕУ з тей нагоди. На тото ма уплїв интервенция Горватскей коло отвераньох нових поглавйох (23 и 24), котре ше (голєм до конца виходзеня того числа „Руского слова”) може и нє случиц, як плановане того тижня. Заходноевропски держави розумя и потримую Сербию, алє сушеди, яґда же нє. Ту слово и о Румуниї и Болгарскей, котри глєдаю же би защиту меншинских правох требало провадзиц през цали приступни процес. З оглядом на тото же Бреґзит и нєизвесносц тирваня прегваркох Сербиї зоз ЕУ, то за Руснацох и други меншини у Сербиї можебуц анї нє таке неґативне. У трусних часох, то можу буц додатни механїзми ґаранциї за очуванє правох меншинских заєднїцох. Алє, чи руска заєднїца самостойно роби дацо вецей по питаню унапредзованя своєй културней автономиї? Чи и далєй будзе чекац од Беоґраду (Нового Саду) и Бриселу, чи ше почнєме дакус вецей сами таргац и орґанизовац? Теми, и без Бреґзита, оставаю исти: руска библиотека, диґитализация архивох и преси, нєформалне школство, алтернативни медиї... Пишце нам – ruske.redaktor@gmail.com

* ”РУСКЕ СЛОВО” – гласнїк по руски * Виходзи каждого пиятку * Снователь Национални совит рускей националней меншини * Видава НВУ ”Руске слово”, Нови Сад * Перше число вишло 15. юния 1945. року у Руским Керестуре * Адреса: НВУ ”Руске слово”, Булевар ошлєбодзеня 81/7, 21000 Нови Сад * Редакция: заменїк одвичательного редактора Иван Сабадош – редакторе/ки – Дюра Винаї, Мирон Горняк-Кухар, Михайло Зазуляк, Александар Паланчанин, Олена Планчак-Сакач, Славица Фейса, Ясмина Дюранїн; новинаре/ки – Мария Афич, Влада Дїтко, Сенка Надь, Сандра Саламун, Ана Маркович, Танита Ходак * Язична редакторка – Блажена Хома-Цветкович * Технїчна редакторка – Люпка Цвеїч; компютерски обробок – Вероника Вуячич, Мария Гудак, Таня Салонтаї * Телефони: 021/6613-697, 021/6624708, 021/6623-076; 021/6621-433 * Телефакс 021/528-083 * Предплата за цали рок: у жеми 1 500 динари, а у иножемстве 100 евра * Жиро-рахунок Banca Intesa a.d. Beograd 160-923244-82 * Девизни рахунок 160-0050870024999-53 * Рукописи ше нє враца * Друкує Друкарня ” Maxima graf” Пет роварадин * E-mail: ruske.redakcija@gmail.com * Web site: www.ruskeslovo.com * YU ISSN 0350-4603 * COBISS SR-ID 15915778 * Друковани тираж 2 100 *

Direktorka MARTICA TAMA[ *** Odvi~atelqni redaktor dr BORIS VAR]A

1. ЮЛИЙ 2016.

РУСКЕ СЛОВО 3

ТИЖНЬОВНЇК ОДБОР ЗА ОБРАЗОВАНЄ НАЦИОНАЛНОГО СОВИТУ РУСНАЦОХ

НОВИНАРСКА

УСОГЛАШИЦ ТЕСТИ НА ЗАКОНЧУЮЦИМ ИСПИТУ Одбор за образованє Националного совиту Руснацох иницирує же би ше окончело присподобйованє задаткох тесту з руского язика Закончуюцого испиту за малих матурантох – заключене на трецей порядней схадзки Одбору, отриманей 23. юния у шедзиску Совиту у Руским Керестуре

Инициятиву же би ше задатки присподобело з тестами на сербским и на других язикох националних заєднїцох – по бодованю, а тиж и по возросту, терминолоґиї, и чежини, предложене зробиц на заєднїцкей схадзки тиму за составянє задаткох и преподавательох руского язика у наших школох. Тото на схадзки Одбору з хтору предшедовала предсидателька Одбору Мелания Римар, арґументовано порушали праве присутни наставнїци руского язика з наших школох и директорка у Руским Керестуре, Коцуре и Дюрдьове, а пре нєправилносци хтори утвердзени того року на нєдавно отриманим Закончуюцим испиту за малих матурантох. Як у обсяжней дискусиї на тоту тему поведзене, тото питанє нє лєм особни проблем школярох и наших школох алє поштредно, длугорочно патрено постава и национални проблем, а у розпатраню тей точни участвовал и єден з членох Тиму за составянє задаткох, Александар Мудри. На трецей схадзки Одбору розробени и подробносци за орґанизованє тогорочней Лєтнєй школи руского язика у Попраду, у Словацкей, хтора будзе од

мир Еделински Миколка док за забавну и спортску часц буду задлужени Сашо Палєнкаш и Серґей Тамаш. Финансованє Лєтнєй школи того року прбера наш Завод за културу войводянских Руснацох, а Национални совит виплаци драгове осиґуранє за учашнїкох Школи. Одбор за образованє тиж утвердзел же тогорочни дводньови нєакредитовани Семинар за наших просвитних роботнїкох будзе у Руским Керестуре, у першей половки октобра. Семинар ище подробнєйше обдума Одсек за русинистику Филозофского факултету у Новим Садзе, хтори на скорейши предкладаня истого Одбору дефиновал и началну назву семинара, а то будзе „Язик, литература и традиция”. Одбор прилапел и предкладаня за стандарди сербского язика як нємацеринского у руских школох, хтори Завод за вреднованє квалитету принєсол после фахового сходу з наставнїками и на основи їх писмених потримовкох Школох у Дюрдьове и Коцуре, а и одредзених заувагох хтори послала керестурска Школа. Попри членох Одбору, на схадзки присуствовали и предсидатель Ви-

18. по 24. юлий. На схадзки винєшена и програма Лєтнєй школи на хтору уж приявени 30-еро школяре з велїх наших местох, як и викладаче: за руски язик Каролина Папуґа и Сенка Бенчик, за историю Иван Канюх, за ґеоґрафию Дарко Бобаль, за виронауку о. Влади-

вершного одбору НС Желько Ковач, секретар Совиту Таня Арва Планчак, Александер Мудри як член Тиму за составянє задаткох за закончуюци испит и професор на Одсеку за русинистику, а у єдней часци и директорка Школи „Петро Кузмяк” Хелена Пашо Павло-

4 РУСКЕ СЛОВО

ри схадзки Скупштини НАР (єдна за другу) дзе остатня була виберанкова, отримани штварток, 23. юния, у Заводзе за културу войводянских Руснацох у Новим Садзе, а пред виберанками, члени Скупштини прилапели звити о роботи и финансийни звит о дїлованю за остатнї три роки, як и план роботи за тот рок. НОВИ ОДБОРИ Окрем ревибору Мартици Тамаш за предсидательку, члени Скупштини виберали и нови состави Управного и надпатраюцого одбору НАР. Гласало ше явно, а на Скупштини було присутне 16 членох НАР, од 40, хтори учленєни до тей орґанизациї, так же кворум бул сполнєти, бо по правилнїку, одлуки мож приношиц кед трецина членства присутна. За вибор до Управного одбору найвецей гласи достали Єлена Перкович, Еуфемия Ґшвенк, Блаженка Хома Цветкович, Саня Маркович и Златко Рамач, так же заступени шицки три руски редакциї, „Руского слова”, Радия и Телевизиї Нови Сад. Предложене, цо ше далєй будзе розпатрац на орґанох НАР, же би место у УО достали и руски новинаре з локалних медийох, односно дописователє. До Надпатраюцого одбору вибрани Мария Биндас, Татяна Чулум и Любомир Дудаш. ПЛАН РОБОТИ На Скупштини НАР бешедоване и о плану роботи за тот рок, дзе ше дзепоєдни активносци уж реализую, лєбо су у пририхтуюцей фази. Наприклад, НАР реализує проєкт „Миниятури о макси темох” по конкурсу хтори розписала 1. ЮЛИЙ 2016.

ТИЖНЬОВНЇК STANOVISKA

АСОЦИЯЦИЯ РУСНАЦОХ

Пише: Мирослав ЗА ДРЕПКО, новинар

Фото: В. Вуячич

СЕЗОНА НЇЗКОГО ЛЄЦЕНЯ

ОТРИМАНА ВИБЕРАНКОВА СКУПШТИНА У Заводзе за културу войводянских Руснацох прешлого тижня отримана виберанкова Скупштина Новинарскей асоцияциї Руснацох (НАР), на котрей вибране нове руководство. За предсидательку НАР ознова вибрана Мартица Тамаш, котра була и єдини кандидат Реконструкция женски фонд з Беоґраду. Проєкт облапя продукцию шейсц радио емисийох по сербски хтори за теми маю: милитаризем, национализем, расизем, фундаментализем, фашизем и анґажовану уметносц. Зоз тим проєктом НАР конкуровал и при Комисиї за вибор програмских змистох нєзависней продукциї, так же проєкт реализовани на Рубрики на сербским язику Радио Нового Саду Явней медийней установи Радио-телевизиї Войводини. Емисиї синхронизовани и на руски язик. До Фондациї за отворене дружтво послати проєкт „Медийна промоция малочислених националних меншинох”; а проєкт „Доприношенє припаднїкох рускей националней заєднїци розвою Нового Саду” одобрени на Явним конкурсу Городу Нового Саду за софинансованє проєктох зоз средствох буджета Городу Нового Саду пре витворйованє явного интереса у обласци явного информованя за 2016. рок. Будзе то нєзависна продукция радио емисийох по руски, а од ЯМУ РТВ достата согласносц же емисиї буду емитовани на Трецей програми РНС. Як видно, приоритет НАР у 2016. року будзе пестованє и розвиванє нєзависней радио и ТВ продукциї, и робота з младима медийнима професионалцами, а предлужує ше и з едукативнима роботнями и розвиваньом сотруднїцтва медзи рускима медиями. НАР тиж планує запровадзиц контакти зоз рускима медиями у реґиону зоз котрима би требало винайсц О. П-С. можлївосци за заєднїцки проєкти.■ 1. ЮЛИЙ 2016.

Виберанки прешли и по узвичаєним обичаю сербского парламентаризму, такой почала и сезона чераня партийских дресох. Даґдзе ше радза поєдинєчни трансфери, даґдзе цали локални партийни одбори прейґ ноци меняю прешвеченя, цилї, напрям та зоз центру преходза на кридло, найчастейше их цага направо, лєбо зоз єдного кридла пребегню на друге и так далєй. Комбинациї рижни, важне лєм буц у побиднїцким тиму. Прелєтаче тоти свойо поступки найчастейше толкую зоз словами же, ниа, малтене, дожили катарзу и похопели же їх стари тим нє такой – таки добри як думали пред виберанками, и же тот нови може на вельо лєпши способ витвориц шицко гевто до чого вони, у ствари, цали час и верели и за цо ше закладали у кампанї. Тото же их кандидовала єдна странка, а вони прешли до другей, нє ма вязи тиж як цо нє важне анї то же даєдна странка зоз „купованьом” посланїкох може лєгко прейсц зоз опозициї на власц. Прейґ ноци. Буквално. Гоч як ше дакому нє пачи же посланїк за хторого гласал на одредзеней лїстини нараз дожил вилїв „освидоменосци” та пременєл странку, политику, принцип и идею, тераз нє мож нїч поробиц, анї пременїц. Єдноставно, посланїки и одборнїки власнїки мандатох и аминь. Цивилизацийни здобуток, европска вредносц, мож то наволац як ґод лєм сцеце, алє факт же ми за таке дацо, очиглядно, ище нє порихтани, єдноставно зме нє на таким цивилизацийно-политичним уровню же би тота система и у нас фунционовала як задумане. А задумане так, же кед за дакого гласаце, вон будзе заступац вашо интереси так як обецал, и же витвори тото за цо ше закладал пред виберанками. З другого боку, нє предвидзене же би ше през ноц шицко преврацело наруби. А же би таке дацо було можлїве и у тей нашей жеми, парадокс же ствари треба врациц на старе. Лєбо пременїц Закон о вибору посланїкох, одняц право вибраним посланїком же би були власнїки мандатох и врациц тото право на странки хтори их кандидовали, лєбо знова запровадзиц „персонализовану” векшинску систему дзе ше гласа за конкретну особу, як донєдавна у Войводини за половку покраїнских посланїкох. У першим случаю, кед би посланїк одлучел пременїц странку, партия би му могла вжац мандат и додзелїц го шлїдуюцому, лоялному, з лїстини. У другим случаю би затримал мандат, алє би го на драже чекал, поведзме, єден културни, демократични диялоґ зоз своїма гласачами. Медзитим, обидва опциї, у ствари крочай назадок у уровню гражданских правох, на цо нє пристаню анї Европянє, анї политичаре. Цо вец остава гласачом з чию ше виберанкову дзеку так нємилосердно бавя? Нє гласац за лїстини хторим сцекаю таки нєбизовни кандидати, нє гласац за лїстини хтори притулюю прелєтовачох, та ше политични кадер дакус пречисци. Озда. Становиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово”

РУСКЕ СЛОВО 5

НАШО МЕСТА СОТРУДНЇЦТВО РУСКИХ/РУСИНСКИХ ФЕСТИВАЛОХ

ЗАЄДНЇЦКИ НАСТУП НА ЕВРОПСКИХ КОНКУРСОХ У Руским Керестуре през викенд отримане стретнуце з делеґацию Свиднїку зоз Словацкей хтору водзел городоначалнїк Ян Голодняк. На приєму були предсидатель Националного совиту Руснацох Славко Рац, предсидатель Вивершного одбору Совиту Желько Ковач и о. д. директора Домa култури Руски Керестур Йоаким Рац, як и и секретар Представителя Руснацох Городу Заґреб Яким Павлович, а навецей бешедоване о сотруднїцтве у домену култури. На розгварох з Яном Голодняком предсидатель НС Славко Рац и о.д. директора Дому култури Йоаким Рац найвецей бешедовали о инициятиви же би цо баржей сотрудзовали руски/русински фестивали у вецей жемох – Фестивал русинскей култури у Свиднїку („Русински фестивал”), „Петровски дзвон” у Горватскей, Фестивал рускей култури „Червена ружа” у Сербиї, та одредзени фестивали у Польскей и України. Як гварене, инициятива, з хтору ше нєдавно зложели и представите-

лє Руснацох у Горватскей же би руски/русински фестивали сотрудзовали нє лєм прейґ черанки програмох, алє на одредзени способ були обєдинєни и прейґ финансованя з фондох ЕУ, далєй будзе розпатрана и розрабяна. Идею прилапели и представителє зоз Свиднїку. Делеґация Свиднїку дзень пред тим нащивела и Општину Вербас, дзе госцох привитали заменїк предсидателя Општини Вербас Милан Ґлушац и член Општинскей ради задлужени за енерґетику и транспорт Ґоран Пейович. Представителє двох

побратимених городох, бешедовали о вецей темох вязаних за преглїбйованє сотруднїцтва у обласци култури, як и о можлївосцох за конкурованє зоз заєднїцкима проєктами до фондох Европскей униї, та о участвованю Вербащанох на конференциї о обновююцих жридлох енерґиї, хтора будзе у Свиднїку. На приєме у Општини Вербас були чолнїки Националного совиту Руснацох, директор Заводу за културу войводянских Руснацох Серґей Тамаш и предсидатель вербаского КПД „Карпати” Деян Загорянски. М. З / Т. Х.

НАЩИВА ПРЕДСТАВИТЕЛЬОХ УҐАНДИ У ЧУРОҐУ

НАГОДА ЗА НОВИ СОТРУДНЇЦТВА басадорку Републики Уґанди у Риме, Драґолюба Шапоньски, почесного конзула Републики Уґанди у Сербиї. и танєчна ґрупа з Уґанди. У привитним слове предсидатель Божич виражел значносц нащиви, алє и надїю же убудуце таки стретнуца буду частейши. Амбасадорка Акело свою бешеду фокусировала на потребу зблїжованя двох державох, насампредз у економским змислу, бо Уґанда жем у транзициї и отворена за укладаня. Конзул Шапоньски бешедовал о польопривреди як нєвихаснованим потенциялу. После того, наступели културно-уметнїцки дружтва „Прело” з Чуроґу и „Дєрдан” зоз Ґосподїнцох котри виведли сербски народни танци и шпиванки, а танєчна ґрупа з Уґанди одтанцовали їх традицийни народни танци. Нащива закончена з опатраньом церкви у Чуроґу, Музею жертвох рациї и основҐрейс Акело, амбасадорка Републики Уґанди у Риме, ней школи тиж у Чуроґу. С. С. опрез православней церкви у Чуроґу

Представителє Општини Жабель, Чедомир Божич предсидатель, Радован Чолич предсидатель Скупштини општини, члени општинскей ради и совиту Месней заєднїци Чуроґ, опрез православней церкви у Чуроґу привитали делеґацию Републики Уґанди – Ґрейс Акело ,ам-

6 РУСКЕ СЛОВО

1. ЮЛИЙ 2016.

НАШО МЕСТА ТУРИСТИЧНЕ ПРЕДСТАВЯНЄ РУСНАЦОХ

КЕРЕСТУР У ЕМИСИЇ „НА ДВОХ КОЛЄСОХ ПРЕЗ ВОЙВОДИНУ” капущанїкох и колачох на грубо, прилог о Здруженю рибарох, Здруженю паприґарох, Конїцким клубе „Русин”, о Водици, нащивели и музейну збирку у Замку, всоботу и Керестурски саям, а знїманє закончели на Надлукачовим салашу на Селищу. Знїманє о Керестуре почало ище на керестурски Кирбай, кед ту пребувала екипа спомнутей емисиї, а о єй емитиваню на ТВ Войводини явносц на час поинформуєме. М. З.

Екипа телевизийней емисиї „На двох колєсох през Войводину” Радио-телевизиї Войводини на сербским язику, од пиятку, 24., та по нєдзелю, 26. юния, знїмали прилоги у Руским Керестуре, у чим им помогло Туристичне здруженє „Руски Керестур”, Здруженє женох „Байка”, як и други здруженя и поєдинци. У Керестуре екипа спомнутей емисиї зняла прилоги о правеню айвару, правеню колєса, правеню

КАПЛЇЧКИ НА ТЕМЕТОВОХ У ШИДСКЕЙ ОПШТИНИ

НЄОДЛУГА ХОВАНЯ И З КАПЛЇЧКИ У БАЧИНЦОХ Попри Шиду, каплїчки на теметове и у Ердевику, Адашевцох, Моровичу, Вашици, Ямени и Куковцох, а обчекує ше же нєодлуга у функциї будзе и каплїчка на православним и грекокатолїцким теметове у Бачинцох Пред двацец пейц роками принєшена одлука же би ше у Шидзе покойних ховало лєм зоз каплїчкох. Медзи иншим, ришени вельки проблем транспорту, котри у улїцох дзе бул вельки обток, правел застановки и колони превозки. Окреме у главней Улїци Цара Душана, котра водзи ґу гранїци з Републику Горватску. Подобна ситуация була и у Улїци Цара Лазара кед хованя ишли на грекокатолїцки, римокатолїцки або словацки теметов, а шицки ше находза на окраїску городу у Улїци Дюри Киша. Каплїца перше була збудована на городским теметове, а потим и на теметовох у Улїци Дюри Киша. Кед вибудована и друга каплїца, вец на подручю города запровадзена одлука же би труна з умартим мушела буц превежена до каплїци найменєй два годзини пред хованом. У медзичаше, каплїци ше почали будовац и по валалох. Даєдни уж збудовани и роками су у функциї, да1. ЮЛИЙ 2016.

ґдзе ше чека же би з нїх почали ховац, а єст и надосц валали у општини у хторих У Бачинцох каплїчка при концу нєт каплїчки. Попри Шиду, каплїчки на теметове и у Ердевику, блику Горватску, та тиж обтерховюю Адашевцох, Моровичу, Вашици, транспорт. – Хова ше зоз каплїчкох у Шидзе и Ямени и Куковцох, а обчекує ше же нєодлуго у функциї будзе и каплїца валалох, дзе су збудовани, и то вшена православним и грекокатолїцким лїяк олєгчує випровад зованє на остатню драгу. Стараме ше о каплїтеметове у Бачинцох. Як нам гварел Слободан Лазаров, чкох у Шидзе и тоту на городским предсидатель Совиту МЗ Бачинци, теметове зме нєдавно обилєли, а до каплїчки уведзена струя и вода, плануєме купиц ище єдну превозку остало покончиц „дробнєйши” робо- за транспорт покойних як и инсталоти у нукашньосци, а вец же би була вац хладзальню у каплїчки на городтехнїчни препатрена и придата на ским теметове. Нажаль єст и вандахаснованє. У Бачинцох хованя пре- лох хторима каплїчки як же „завадходза през главну улїцу, обтерховану заю”, та нє ридки крадзи цивох за зоз вельким тарнспортом, и вец при- одзеканє води, порозбивани скла, а окреме по тим питаню загрожена каходзи до застановйованя. Подобна ситуация и у Беркасове и плїчка на теметовох у Улїци Дюри Бикичу дзе тиж нєт каплїчки, а дра- Киша – гвари Виолета Цолнер, рукога од Шиду водза ґу тим валалом и у водителька Роботней єдинки „ТемеВл. Дї. напряме державней гранїци з Репу- тови” у ЯКП „Стандард”.

РУСКЕ СЛОВО 7

НАШО МЕСТА У ДЮРДЬОВЕ

ПЕРШУ ПРИЧАСЦ ПРИЯЛИ ОСМЕРО ШКОЛЯРЕ

У церкви Рождества Пресвятей Богородици у Дюрдьове, Першу причасц прияли осмеро школяре другей класи дюрдьовскей Основней школи – Даря Такач, Андрея Раґаї, Тамара Такач, Валентина Раґаї, Серґей Пушкаш, Лука Кашовски, Василий Мудри и Симеон Михальовски. Першу причасц дзеци прияли на Служби Божей хтору служел ґосподїнски парох о. Михаил Холошняй, Службу шпивал Церковни хор „Розанов”, а у нїм и дюрдьовски парох о. Йоаким Холошняй. – Єст ситуация кед нам совисц нємирна, кед нас пече, преганя и кед у глїбини своєй души чувствуєме же зме поробели нє так як то висша нєбесна божествена сила од нас обчекує. У нашей души цалого живота одвива ше нєпреривна борба, можебуц ю мож илустровац зоз єдну приповедку о дїдови котри дожил глїбшу старосц и жадал совитовац свойого унука, дац му совит, животну мудросц на котру би требал думац през цали свой живот. Та му дїдо гварел: „У чловекови ше нєпреривно одвива борба двох бокох, єден зли, опасни, нєбезбечни котри

жада хвациц и другому нанєсц покалїченє. Други бок спокойни, мирни, безпечни и вше порихтани помогнуц свойому братови”, гварел дїдо. На унуково питанє хто победзи на концу, дїдо гварел: „Тот бок котри кармиш” – гварел у казанї о. Михаил Холошняй и наглашел же причасцац ше, примац духовну покарму, треба цо частейше, цали живот. Першопричашнїкох пририхтал вироучитель Данил Задрепко, а по Служби у парохийним доме орґанизовани аґапе. С. С.

У ОПШТИНИ КУЛА

ШКОЛЯРОМ ҐЕНЕРАЦИЇ ПО ЛАПТОП

Предлужуюци вецейрочну добру праксу наградзованя найлєпших школярох, Општина Кула и того року школярох ґенерациї у шицких основних и штреднїх школох з местох кулскей општини наградзела з лаптопом. Лаптопи дванацецерим найлєпшим школяром – осмерим з основних школох (дзе и Школа за основне музичне образованє) и штверим зоз штреднїх школох придати

8 РУСКЕ СЛОВО

вовторок, 28. юния, у шветочней сали Скупштини општини, а лаптопи школяром уручели предсидатель Општини Кула Перица Видеканїч и предсидатель Скупштини општини Кула Велибор Милоїчич. Видеканїч з тей нагоди повинчовал школяром, їх родичом и наставнїком на посцигнутим успиху и визначел же локална самоуправа и надалєй будзе потримовац и стимуловац найлєпших школярох у своїм штредку. Медзи наградзенима и школярки ґенерациї у Основней и штреднєй школи „Петро Кузмяк” з Руского Керестура – Терезка Будински у Основней и Соня Кнежевич у Штреднєй школи (пре приємни испит на факултету, лаптоп нє прияла особнє), як и школярка ґенерациї у ОШ „Петефи бриґада” у Кули Сара Мармила. Попри школярох, на пригодней шветочносци присуствовали родичи, класни старшинове школярох, як и дзепоєдни директоре школох . М. З. 1. ЮЛИЙ 2016.

НАШО МЕСТА ПУТУЮЦА ИКОНА Ш. ЙОСАФАТИ ГОРДАШЕВСКЕЙ СЦИГЛА ДО СЕРБИЇ

НАГОДА ЗА МОЛИТВИ И УПОЗНАВАНЄ До манастирского дому Провинциї св. Йосифа шестрох служебнїцох НДМ у Руским Керестуре, всоботу, 18. юния, сцигла путуюца икона блаженей шестри Йосафати Гордашевскей з єй мощами, дзе останє по 20. новембер того року, а з икону монахинї нащивя парохиї у нашим Егзархату, Икону ш. Йосафати до Керестура принєсли шестри з провинциї у Словацкей, а прияла ю провинцийна настоятелька Вероника Гралюк. У присустве монахиньох з вецей сушедних манастирох, вона ю поставела опрез олтара у манастирскей каплїци, дзе потим керестурски парох о. Михайло Малацко одслужел Молебен до блаженей Йосафати. Шестри ютредзень икону однєсли на свойо духовни вежби до Горґошу, а 26. юния икона шветочно однєшена до парохиї священомученїка Йосафата у Кули. Икона пред Службу Божу на 9 годзин виложена у церкви, та ше вирни могли помодлїц пред ню и поциловац мощи блаженей Йосафати, о чиїм живоце и чеснотох шестри по Служби пречитали пригодни реферат. Икона по 3. юлий будзе виложена у кулским манастире ш. служебнїцох, доступна каждому хто ше пред ню жада помодлїц. Путуюца икона бл. ш. Йосафати 3. юлия нащиви грекокатолїцку парохию у Индїї, исти дзень будзе однєшена до Нового Саду до шедзиска Апостолского еґзархату, познєйше и до манастира шестрох Служебнїцох, а потим и до других

Икону ш. Йосафати у Керестуре прияла провинцийна настоятелька Вероника Гралюк

наших парохийох. Путуюца икона з мощами блаженей шестри Йосафати Гордашевскей специялно виробена же би путуюци по швеце обєдинєла шицки седем провинциї ш. служебнїцох, та же би вирни цо баржей упознали їх сновательку и могли ше помодлїц пред икону и мощами за заступнїцтво ш. Йосафати. Путуюца икона на драгу по швеце рушела 2013. року з Бразилу, ишла по Южней и Сиверней Америки, одкаль сцигла до Европи, и перше пребувала у Словацкей, одкаль сцигла до Сербиї. М. Афич

ГУМАНИТАРНА АКЦИЯ КЕРЕСТУРСКИХ ШКОЛЯРОХ

ДАРУНКИ ДО ИНКЛУЗИВНЕЙ ДЗЕЦИНСКЕЙ ЗАГРАДКИ Остатнї наставни дзень у Штреднєй школи „Петро Куизмяк” з Руского Керестура, 21. юния, вихасновани и за нащиву Гуманитарней орґанизациї „Червени криж” општини Кула. Представительки школярох з педаґоґиню Любицу Няради нащивели специялну дзецинску заградку за инклузию хтора роби у составе Червеного крижа у Кули дзе подаровали найпотребнєйши прибор за роботу тей оводи. Тоту гуманитарну акцию керестурски штредньошколци витворели у априлу: а на инициятиву свойого школярского парламенту. Домашнї госцом з керестурскей Школи представели свою роботу, а окреме и спомнуту дзецинску заградку за инклузию дзецох предшколского и основношколского возросту ромскей националней заєднїци та дзецох зоз социялно загрожених фамелийох. Тота овода роби од 2004. року а финансує ше прейґ єдного данского проєкту, а до нєй уключени и даскельо дзеци з Руского Керестура. З нїма ше госци упознали и подружтвовали, а два школярки виполнєли и приступнїцу за членох-волонтерох Червеного крижа. Як дознаваме од Нярадийовей на таки способ ше предлужує и по тераз успишне сотруднїцтво керестурскей Школи з општинским Червеним крижом, та з тей нагоди догварени и його нови форми – концом септембра у Школи будзе промоция роботи тей гуманитарней орґанизациї з цильом же би ше до єй роботи придружели и нови волонтере. М. А. 1. ЮЛИЙ 2016.

У СЛИКИ И СЛОВОХ

КАТЕДРАЛНИ ХОР З КРИЖЕВЦОХ У БЕОҐРАДЗЕ

Катедрални шпивацки збор Святей тройци „Крижевци” и Горватске шпивацке дружтво „Калиник” на чолє з дириґентом Озрен Боґданович и паноцом Михайлом Симуновичом нащивели Македонию и Сербию. У Скопю их приял наш владика Киро Стоянов у своєй резиденциї у Скопю, а обишли и дзепопєдни други културни памятнїки у Македониї. Хор шпивал у Струмици у катедрали Успения Пресвятей Богородици на Служби котру служели о. Ґиорґий Трайков и о. Михайло Симунович. У Беоґрадзе нащивели храм Святого Сави и одшпивали даскельо церковни писнї, а потим обишли и други културни знаменїтосци главного городу Сербиї. О. Л. Р.

РУСКЕ СЛОВО 9

EКОНОМИЯ САЯМ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

СТАРИ РЕМЕСЛА ОДНЯТИ ОД ЗАБУЦА

Пише: Михайло ЗАЗУЛЯК

У орґанизациї Здруженя ремеселнїкох и приватних поднїмательох и Здруженя женох „Байка” з Руского Керестура, а з финансийну потримовку Покраїнского секретарияту за польопривреду, водопривреду и лєсарство и Општини Кула, у Керестуре всоботу, 25. юния, у дворе и коло Майсторского дому отримани шести Керестурски саям. Тогорочна привредно-туристична манифестация була пошвецена старим ремеслом, з мотом „Най ше нє забудзе”

а Керестурским сайме у першим планє були старши, пензионовани керестурски майстрове, котри попри алату з хторим робели, и „на живо” представели свою роботу – ковалє Яким Канюх Янчийов, Яким Пап Папянков и Михал Надь Митьов, колєсаре-тишлїре Михал Надь Митьов, Яким Кренїцки и Владимир Малацко, як и младши майстрове-кломфере Владимир и Любомир Сопково. Попри спомнутих, у дворе Майсторского дому були виложени алати и продукти штранґара, сияртова, брусара, а кухарки Мария Малацко и Ирина Сакач за учашнїкох Сайма и других у котлох варели сладку капусту и живински паприґаш з цестом. Як и прешлих рокох, на Сайме були и штанди з продуктами здруженьох и подприємствох, тераз опрез Майсторского и Дому пензионерох.

стуре и ширше, и Здруженє ремеселнїкох, хторе вецей як 180 роки чува традицию ремеселнїцтва и шицкого цо вредне у роздумованю о лєпшим живоце и будучносци. – Того року мушим визначиц наших старих майстрох, пензионерох, почесних членох, котри ше окреме потрудзели, перше у пририхтованю, а потим, як увидзице, и у демонстрованю старих ремеслох. Же би младши видзели як то дакеди було, як ше дакеди робело, а наших старших колеґох потримуєме и прето же ноша и чуваю одредзени вредносци на хторих ше будовало позитивни роздумованя, а нєшка ше траца. У тедишнї час ше знало хто майстор, хто шеґерт, хто добри майстор, а окреме тедишнї морални и духовни вредносци маме зачувац и ми нєшка – гварел Емейди на отвераню Сайма.

ЗАЧУВАЦ И ДАКЕДИШНЇ МОРАЛНИ ВРЕДНОСЦИ

Уж пририхтованє алату и виробкох виволало интересованє нє лєм младших, понеже таке дацо могли видзиц лєм на ТВ, лєбо на фотоґрафийох, алє и старших нащивительох у дворе Майсторского дому и на драже, бо ше здогадли и на свою младосц. Ковалє Яким Янчийов и Яким Папянков пред нащивителями, насампредз школярами трецей и штвартей класи керестурскей ОШ (хтори орґанизовани, з учительками були на Сайме), аж подковали и коня, котрого

Тогорочни Керестурски саям у мено орґанизаторох отворел предсидатель Здруженя ремеселнїкох и приватних поднїмательох Владимир Емейди, котри наглашел же ше кажди рок намагаю буц ориґинални, цо потим и потвердзене з интересантну демонстрацию старих, уж и забутих ремеселох. Емейди визначел же Саям орґанизую „Байка”, як єдно з найактивнєйших здруженьох у Кере-

РУСКЕ СЛОВО

ДЗЕЦИ БУЛИ ОДУШЕВЕНИ

1. ЮЛИЙ 2016.

ЕКОНОМИЯ за тоту нагоду приведол предсидатель Конїцкого клубу „Русин” Желько Папуґа. Майстрове Михал Надь и Яким Кренїцки указали як ше реже древо з крижну и двойнїсту пилу, дзе за тоту нагоду на драже и на високих козох було поставене грубше стебло, пре указованє як ше дакеди пилєло дески. Майстор Митя оштрел и ножи на векшим водовим брусу, а медзи иншим, майстор Малацко указал и як ше правело и оправяло пориска за рижни алати. Школяре и други нащивителє ше и сами могли опробовац у пилєню древа, обрацаню брусу, як и резаню плеху при кломферох Сопкових, а дзеци були и найодушевенши зоз шицким цо видзели и сами опробовали. Увагу прицагли и вецей як 30 штанди з продуктами рижних здруженьох и привреднїкох зоз Керестура, Шиду, Коцура, Кули, Сивцу, Вербасу, Суботици, Бачкей Тополї и Петроварадину, а пополадню преглашени и найлєпши колач на грубо з маком. За змаганє колачи приявели штири ґаздинї – Мария Макаї, Мария Планчак и Тереза Пашо з Керестура и Анка Драґоєвич з кулского Здруженя

ОПРАВДАНИ МОТО МАНИФЕСТАЦИЇ Мож повесц же ше орґанизатором удало цо задумали и оправдали мото манифестациї „Стари ремесла – Най ше нє забудзе”, бо шицко цо могло видзиц нєшка, мож дожиц лєм у музейох и на таких програмох. Так и Керестурски саям постал єден з чуварох традициї, а можебуц за роздумованє же приказани алати и продукти єдного дня можу буц експонати у будуцей етноґрафскей збирки у Керестуре, лєбо и часц простору коло найстаршей хижи у валалє.

женох „Идея”, а осемцме хлопи, як жири, за найлєпши на грубо з маком преглашели колач Терези Пашовей. Саям тирвал до позно пополадню, а орґанизовано го нащивели и 17 жени з вецей здруженьох зоз Суботици, як и екипа ТВ-емисиї на сербским язику „На двох колєсох през Войводину” Радио-телевизиї Войводини.■ 1. ЮЛИЙ 2016.

У КЕРЕСТУРСКИМ ХОТАРЕ ПОЧАЛА ЖАТВА ЖИТА

ОЧЕКУЄ ШЕ 3–4 ТОНИ ПО ГОЛЬТУ

Гоч ше обчековало же жатва почнє початком юлия, пре високи температури жито швидше дозрело, та комбайни до хотара почали уходзиц уж прешлого пиятку. Жатва вчасних сортох тирвала покля могло пре хвилю, а понеже пондзелок у Керестуре була моцна буря, зоз косидбу ше стануло. Тогорочни урожай парасти у Керестуре можу предац на штирох одкупних местох – до подприємствох „Юарбис”, „Аґрохома”, „Аґрокерестур” и „Житобачка”. Цена ище нє позната, алє нєурядово ше бешедує же будзе од 15 по 16 динари.

Спрам дотерашнїх одкосох, перши оцени же тогорочни урожай од 3 до 4 тони по гольту, а квалитет варира. Понеже жатва на початку, на основи малого количества ище нє мож дацо точнєйше повесц о квалитету зарна, алє затераз мож повесц же є штреднї. С. Н.

КОСИДБА НА ШИДСКИМ ПОДРУЧУ

ДОБРИ УРОЖАЇ ЖИТА Парасти на шидским подручу красну хвилю тих дньох хасновали за ко сидбу ярцу и жита, и гоч урядово информациї о тей роботи нєт, мож повесц же тогорочни урожаї досц добри, з тим же ше парасти поно сую на нєвигодну одкупну цену. Як дознаваме од продуковательох, у хотаре урожаї жита од 40 метери по гольту та на вецей, а єст поля дзе начурело зарна и вельо вецей. Урожай ярцу коло 30 метери по гольту. Медзитим, окрем обаваня пре хвилю, чи ше благочасово скоши и чи моцни диждж и витор нє направя чкоду, парастох найвецей бриґує одкупна цена. Як нам дзепоєдни з нїх гварели, чули же цена 15 динари зоз ПДВ за килограм зарна, цо по их оцени, нєдо статочно. Думаю же би цена требала буц голєм 20 динари, а кед би була 22 динари, дацо би остало у кишенки. На подручу шидскей општини жито вєшенї пошате на коло 6 500 гектарох, а ярец на коло 100 гектарох. Вл. Дї.

РУСКЕ СЛОВО 11

ДУХОВНИ ЖИВОТ ОТРИМАНИ ВЕЛЬКИ ПРАВОСЛАВНИ СОБОР НА КРИТУ

ДИЯЛОҐ, ТО ИСУСОВО ЖА ДАНЄ Пишe: Мирон ГОРНЯК КУХАР

Фото: СПЦ

На православним соборе на Криту од 17. по 25. юний, за хторого ше гвари же є у процесу, принєшени заключеня о дияспори, даваню автономиї одредзеней Церкви, малженстве, посту и одношеню Православней Церкви ґу другим нєправославним християнским Церквом. На Соборе нє були Русийска Церква, Болгарска, Ґрузийска и Антиохийска Церква, а присуствовали католїки и представнїки и дзепоєдних протестантских Церквох

ешедуюци о подїйох на Соборе, митрополит заґребацко-люблянски Порфириє гварел же у вязи малженства заключене, медзи иншим, же то найстарша Божа установа, заєднїца хлопа и жени, свята тайна, хтора нє ма за циль лєм здобуванє дзецох, алє є домашня Церква. Понеже у швеце єст вельо малженства медзи православнима християнами и нєправославнима, заключене же „заш лєм треба охабиц можлївосц каждому епископови же би применєл икономию там дзе дума же то принцип хтори служи спашеню тих хтори ступаю до малженскей заєднїци”. ПРИРИХТОВАНЯ ТИРВАЛИ ДЛУГО

podrobni pririhtovany {ickih 14 avtokefalnih pravoslavnih Cerkvoh, kotri predstavyx kolo 300 mиlioni virnih, è bi {e per{iraz, posle vecej yk 1 200 rokoh vwdno zi{li i ri{ovali nagromadzeni problemi i pitany, z oglydom на тото è ìli u okremnim politi~nim okruènx, u dlugim ~asovim periodze, od ostatnqogo Soboru 787. roku. Na ostatn<m pririhtuxcim shodze u {vajcarskim manastire [ambezi, {icki 14 Cerkvi poдpisali dogvarku yk i o ~im {e budze be{edovac, a co viruca yk sporne za dzepowdni Cerkvi, yk napriklad rozli~nosc kalendaroh, diptih itd. – Pred otrimovanqom Soboru, ked u` bul poslani Розпатраюци тот историйни сход, декан беоґрадски о. spisok {ickih deleґatoh i rezervovani goteli na KriВладислав Варґа здогаднул же vecej yk 55 roki тирвали tu, slu~elo {e co{ka co rozàlwlo nw lwm vek{inu pravoslavnih, alw i Katol<cku Cerkvu, kotra i sama bula povolana u najvis{im ran}u, yk okremni gosc ПОРЯДОК И ОРҐАНИЗАЦИЯ ЦЕРКВОХ na Sobore – надпомнул о. Варґа. Na sam predz od ka za la Bol gar ska Cer kva, vec Орґанизацийно, Православна Церква ше состої зоз самостойних помесних церквох – автокефалних и автономних. Ґruzijska i Antiohijska, a na koncu {e ґу нїm Автокефална Церква то самостойна помесна Церква. Цал- priklx~ela i Rusijska Pravoslavna Cerkva. Yk gvaком є самостойна (нєзависна) од других помесних Цеквох, rel serbski patriyrh Irinej, pri~ini nw buli taki алє и у єдинству з нїма у евхаристийним общеню. Автоном- velqki è bi {e pre n<h nw prihodzelo na Sobor. на Церква то самостойна помесна Церква под юрисдикцию Cikave è {e Serbska Pravoslavna Cerkva odvoавтокефалней церкви. Шицки вони у єдинственим канон- la la ostatn< ~as i osta la do kon ca, dze {e ским заєднїцтве (односно требали би буц). poдpisovalо va`ni zawdn<cki dokumenti na skorej По диптиху Царгородскей патрияршиї, порядок Цер- dogvareni temi. Isti prilapeli {icki Cerkvi квох, односно патрияршийох шлїдуюци: Царгородска па- пред Soborом, a одношели ше на misi< pravoslavтрияршия, Александрийска, Антиохийска, Єрусалимска, nej Cerkvi u su~asnim {vece, avtonomiю Церквох i Русийска, Сербска, Румунска, Болгарска, Ґрузийска, Ки- spo so bu wj po sci go vany, pro blem pra vo slav nej парска, Греческа, Польска, Албанска и Церква Ческей и diyspori, ma`lenstvo, post, i na koncu, odno{eny Словацкей. zoz drugima nwpravoslavnima Cerkvami, co bulo i najvek{e vivolanw za {ickih.

12 РУСКЕ СЛОВО

1. ЮЛИЙ 2016.

ДУХОВНИ ЖИВОТ Prave o tim ostatn<m bulo i najvecej diskusi<, bo diyloґ to Isusovo àdanw, alw go treba vodzic u “pravdi i lxbovi”, a nw romanti~arski i sentimentalno. По словох о. Варґи, гo~ tot Sobor mal buc “вsepravoslavni”, i ri{eny bi mali buc poscignuti zoz konsensusom – nw ysne n<komu è yk {e nwprisutni Cerkvi budu odno{ic ґу poдpisn<koм дзешец Cerkvoh na Kritu. НАЗДАВАНЯ ЖЕ РИШЕНЯ БУДУ ПРИЛАПЕНИ Пatriyrh Vartolomej, yk i drugi patriyrhi, {e spodzivax è toti ri{eny budu prilapeni, понеè buli, popri vel<h intervencиjoh i amandmanoh – konw~no zoz konsesusom prilapeni i nwt u n<h n<~ spornogo abo “novotarstva”.

ПАПА ФРАНЦИСКО: ЗАЄДНЇЦТВО ПОЗИТИВНЕ Папа Франциско того тижня, на врацаню зоз Армениї, одвитуюци у авиону на новинарски констатациї же на православним Соборе нє були шицки Церкви, гварел же сам факт же ше тоти автокефални Церкви зишли, же би ше вєдно модлєли и бешедовали, уж то барз позитивне. – Дзекуєм Богу на тим. Други раз их будзе вецей – гварел папа.

– Z boku papi Franciska, kotri {e okremе zakladal i potrimoval tot istorijni Sobor zoz svo<ma stretnucami zoz patriyrhom Kirilom u Гavani i zoz bl<skima odno{enymi zoz патриярхом Vartolomejom – prisutni bul per{a osoba u Vatikanu za unapredzovanw wdinstva hristiynoh – kardinal Kurt Koh zoz sekretarom vladikom Braynom Farelom – надпомнул о. Владислав. Парох керестурски о. Михайло Малацко наглашел же позитивне уж тото же ше християнє сходза. – Вше позитивне кед християнє вєдно, кед ше сходза и будую заєднїцтво, та вец мож повесц и же добре же отримани православни собор на Криту. З другого боку, у историї Церкви вше було и єст проблеми, як знука, так и медзи Церквами, та ше так и православни зочели зоз своїма бриґами, хтори ше лєгко можу зявиц, окреме у тим сучасним и динамичним швеце. У тим контексту, важни и зложени дружтвено-економски, державни, национални, политични уплїви и одношеня хтори маю нє мали пошлїдки, лєбо су и директно заинтересовани за провадзенє и подїї у Церкви – гварел о. Михйло Малацко. ■ 1. ЮЛИЙ 2016.

РЕҐИОНАЛНА КОНФЕРЕНЦИЯ ЗА ПОМОЦ КАТОЛЇЦКИМ ЦЕРКВОМ НА БАЛКАНУ

ПОТРИМОВКА КРЕАТИВНИМ ИДЕЙОМ U ramikoh prowktа “Elba” (Emergenza Lavoro nei Balcani), 22. и 23. xniy u Pri{tini отримана zaкончуюca Рeґionalna konferenciy wdnogo, okreme va`nogo prowktu za deràvi na Balkanу i <h men{insku Katol<cku Cerkvu. Як нам гварел о. Владислав Варґа, пrovadzaci Учашнїки на Реґионалней конференциї у Приштини ~eжku situacix u Katol<ckej Cerkvi na ârnej Gori i BiG, goscoh zoz Bаlкanу, kotra {e bori zoz e}zireґionu pривитаli kosovski kastencix, Cerkva Itali< prej} Katol<cki vladika D. Dèrdì, amritasu ponukla dzepowdni iskubasador Itali< na Kosove A. Festva za rozvoj vlasnih mo`l<vorareze, minister roboti u kosovscoh u kreativnosci i inventivskej Вladi A. Abra{i i direktor nosci Cerkvi. Karitasu Itali< don Fran~esko Нasampredz, vona pre{l<dzela Sodu. mali }ranti u` postoycim soYk okremni fahovci kotri buciylnim pодприємствоm, a poтим li na pomoci calej Konferenci< и novoosnovanim, i doteraz za buli prof. K. Дupre zoz wden rok osnovala 21 malе Francuзkej i profesore zoz Itapодприємство i po~ala rozpatrac li< L. Bruni, V. Pelirosi i T. yk ru{ic do drugej dvoro~nej âmpolini, a zoz Avstri< H. Hufazi pre{irxxci dotera{n< domer. bri iskustva u reґionu. Okrem direktora каритасу СерRobi {e o otveranx malih фирбиї o. V. Varґi zoz Serbi<, popri мох, уж по postoycih zakonoh o представнїкох Karitasу sociylnim podn<matelqstvu, a Beoґradskей архиепископиї i сubpredvidzene è bi prioritet u otickogo Karitasu, була Anita n<h mali osobi zoz kate}orijoh yk ]ovly zoz Karitasu z Novogo Sadu, co to osobi z okremnima potrebaяк и grekokatol<ki zoz Makedoni< mi, samи maceri itd. i Bolgarskej, kotri aktivni u Go~ pred rokom u~astvovala u spomnutih prowktoh. tim prowktu lwm italiynska Cer– Go~ prowkt “Elba” namenwni kva i Karitas Itali<, ostatn< ~as yk pomoc prowktom хтори povyza{e zacikaveli i Karitasi zoz ni zoz Cerkvu, vek{ina predBelґi<, Francuзkej, Avstri<, stavn<koh zauvaèlи è o n<h barz [vajcarskej, [panиї i Karitas malo informovani vladikove i Ameriki, kotri àdax finansijsvy|en<ki, co bi u nastupnim peno potrimac prowkti kotri pririodze trebalo vipravic – гварел no{a per{i ekonomski rezultati о. Варґа. i оможлївюю samootrimovanw. По його словох, тi` tak, velqki Na Кonferenci< buli predнєдостаток u prowktu to slaba kostavn<ki Karitasu Bolgarskej, munikaciy, medzisobne sotrudzoGre~eskej, Albani<, Kosova, Mavanw i preno{enw uspi{nih idekedoni<, Serbi<, ârnej Gori i joh wdni drugim, a okreme treba BiG i donatore Karitas Itali<, dosc i|e porobic na etiki, doviAvstri< i Francuзkej. rix i recipro~nosci u roboti Posle analizi dotera{n<h posociylnih prowktoh u “Elbi”. zitivnih iskustvoh zoz Albani<, М. Г. К.

РУСКЕ СЛОВО 13

КУЛТУРА И ПРОСВИТА IN MEMORIAM

ЮЛИЯН РАМАЧ ЧАМО (21. децембра 1963 – 24. юния 2016)

єсподзивано, пияток, 24. юния вноци, у 53. року живота умар наш визначни музичар Юлияна Рамач Чамо, без котрого остатнї даскельо децениї нє могло задумац музични живот Руснацох. На чесц Юлияна Рамача, всоботу, 25. юния, у Велькей сали Дома култури Руски Керестур на 12 годзин отримана комеморативна схадзка, а поховани є исти дзень на 14 годзин на керестурским теметове. На обидвох жалосних сходох – на комеморативней схадзки и над труну у каплїци, у мено Дома култури Руски Керестур, шицких наших установох и институцийох, КУД-ох, Керестурцох и Руснацох з бешеду ше одпитал Михайло Зазуляк, чийо одпитуюце слово преношиме у цалосци: „Почитована ожалосцена фамелийо, почитовани ожалосцени сходзе. Зишли зме ше и вчера и нєшка у смутку, у наисце барз вельким чишлє, насампредз з нєвереньом, нєсподзивани зоз спознаньом же нєт вецей нашого Чаму. Же нам Юлин вецей нїґда нє поздравка з тим його препознатлївим и особеним, веселим – „Добри дзень”, по хторим зме себе шицки цо зме на даяки способ у Доме култури, здравкали. И з чувством же якошик вчас Юлинє, нєпоправдзе, прейґ шора Чамо... Нєшка уж знаме же це нїхто нє одменї и нє заменї – як сина и брата у Ильковей фамелиї, а окреме як супруга и оца, нажаль, нє дочекал ши, пошвидко и як дїда. Знаме же ридко хто годзен предлужиц и так робиц твою роботу, нє лєм у Доме култури, алє вообще у нашей музики и рускей култури, так як ти – цо ши нє лєм робел, алє давал цалого себе. Одгукла вчера ширцом Войводини и ширцом швета дзе розшати Руснаци тота жалосна вистка же ше нєсподзивано, лєм у пейдзешат трецим року живота, упокоєл єден з наших найвизначнєйших музичарох, композиторох, аранжерох, дириґентох, музичних фаховцох Юлиян Рамач Чамо. Тоту шпиванку „Салаши”, хтору ши викомпоновал на текст свойого брата Михала – исти тот керестурски хор, и ти у нїм, праве нєшка мал шпивац на „Червеней ружи”... А вишло же це з ню випровадзаме. Любел ши „Ружу”, як цо и „Ружа” любела, и нє могла без тебе. Пияток вноци, анї нє цали дзень пред початком тогорочней, ишол ши дому задовольни после проби зоз шпивачами и твоїм оркестром, а пошол – до вичносци. Юлин Рамач народзени 21. децембра 1963. року у Керестуре, його позарядови талант за музику препознал Яким Сивч, так же после и основней музичней, початком 80-тих рокох прешлого вику закончел Штредню

14 РУСКЕ СЛОВО

музичну школу „Исидор Баїч” у Новим Садзе, теорийни напрям и инструмент фаґот. Як абсолутни слухиста, цо велька ридкосц, грал на клавиятурох и гармоники, на шицких тамбурових инструментох, на дуйних, нє були му страни анї смиково инструменти и за свойо нєполни 53. роки живота зохабел за собу вельке музичне дїло и фахову роботу, цо шлебодно мож поровновац з дїлом велїканох рускей музики, як цо спомнути Сивч, браца Тимково, Витомир Бодянєц, у дзепоєдним их аж и прероснул. Почал и студирац на Музичней академиї у Новим Садзе, алє и пре вельку анґажованосц у музики, цо почал ище як шредньошколєц, кеди грал фаґот и у Младежским симфонийским оркестру, у рижних оркестрох и ґрупох, Академию нє закончел, алє то наисце вообще нє завадзало же би зохабел тирваци запаметани шлїд у нашей рускей музики. У Доме култури, як музични сотруднїк почал робиц у новембре 1986. року и того року би ше наполнєли 30 роки як були „звязани” єден з другим. Бо, нєшка шлєбодно можеме повесц – скоро цалосна музична дїялносц Дома култури остатнї децениї була на Чамових плєцох. Руководзел з оркестрами, шпивацкима ґрупами дзецох, младих и старших, соло-шпивачами, писал аранжамани за шпиванки и танци, дириґовал з хором у хторим и шпивал, бул корепетитор... Як цо ношел музичну роботу Дома култури, так остатнї даскельо децениї бул водзаца особа у музичним живоце Руснацох на тих просторох и сиґурно же вон без нього будзе вельо худобнєйши – за його вельки талант, ориґиналносц и вредну роботу. Окреме нашо музични фестивали, насампредз „Червена ружа” и „Ружова заградка”, з хторима вєдно роснул и Юлин – як композитор, аранжер, дириґент, фахови руководитель. Достал и награду Културно-просвитней заєднїци Општини Кула „Зарї култури”, подзекованє з нагоди ювилейного Фестивалу култури. Юлиян Рамач Чамо компоновал коло 40 нови руски шпиванки у народним духу, коло 15 у забавним и коло 45 дзецински, найвецей на тексти своєй шестри Меланиї и брата Михала, велї тоти шпиванки подоставали и награди на „Ружи” и „Заградки”. За нїм числени аранжмани, авторска музика за театрални представи, коло 50 сонґи за представи, сотрудзовал з нашима редакциями радия и ТВ, з кулску музичну школу, дириґовал з Националним оркестром Руснацох, писал за ньго аранжмани... 1. ЮЛИЙ 2016.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА

И шицко цо робел, робел з дзеку, вредно, даваюци цалого себе и нєшпоруюци ше. Як позарядови фаховец у музики, свойо музичне знанє и искуство нєсебично преношел и на младших, так же вишколовал велї ґенерациї музичарох, нє лєм у Керестуре, алє и у дружтвох по местох дзе жию Руснаци. И нїґда ше нє скаржел, нє поносовал, тоти селищански, салашарски и барищански плєца, хрибет и шерцо вельо примали и вельо давали. Нажаль, гоч яки бул кощак, поклєкнул, алє вчас. Бул наш Чамо нє лєм позарядови музичар, алє исти таки и чловек. Юлина шицки запаметаме и як барз доброго чловека, котри нїкому нє превредзел, за каждого мал сцерпеня, без нервози и дзвиганя гласу, як у роботи з аматерами, так и вообще у живоце. „Будзе то добре” – вше гуторел. Бул чловек широкого шерца за каждого. А познали го велї, од дзецох по найстарших – чи по тим же прешли през секциї Дома култури, чи ше вешелєли на свадзбох и балох на його музику, и бул з ридких котри, як хтоша гварел – нє мал у валалє гнївнїка. Будзе барз хибиц нє лєм своєй супруги, двом дзивком и жецови, своєй найблїзшей фамелиї, алє и Дому култури, „Червеней ружи”, „Ружовей заградки”, вообще, нашей музики и шицким котри го познали. Одлєцел вчера вноци на кридлох своєй любеней музики. Можебуц на Селище, ище раз ше стретнуц зоз салашами, напиц ше жимней зоз студнї, ище раз погласкац, запрагнуц оцово конї... И, можебуц тераз там, под тернацом, лєбо у хладку баґренох, вєдно зоз Сивчом, Иринейом, Витомиром, Нестором, Мижом Микитом... граю себе, складаю ноти... Пошол. А кажда його шпиванка будзе нас здогадовац на ньго. Най му будзе вична хвала и слава! ■ 1. ЮЛИЙ 2016.

ЮЛИЯНА РАМАЧА ЧАМУ ВИПРОВАДЗЕЛИ ЧИСЛЕНИ ПОЧИТОВАТЕЛЄ

Всоботу, 25. юния, у Руским Керестуре була окреме жалосна подїя, понеже на його остатню драгу випровадзени вчас упокоєни Юлиян Рамач Чамо, єден з найвизначнєйших руских музичарох, композиторох, аранжерох, дириґентох и музичних фаховцох. Юлиян Рамач нєсподзивано, у 53. року живота, умар вноци 24. юния, праве на дзень початку тогорочного Фестивалу рускей култури „Червена ружа”, хтори пре тоту смутну подїю одказани за єшень. Од Юлияна Рамача Чаму, котри 30 роки робел у Доме култури Руски Керестур як музични сотруднїк и руководитель шицких музичних секцийох, попри його найблїзшей и ширшей фамелиї, одпитали ше шицки аматере и заняти у Доме култури, числени Керестурци, представителє шицких наших институцийох и установох, на чолє з Националним совитом Руснацох, як и представителє шицких КУД-ох з наших местох, та Руснацох з Горватскей. Випровадзанє Юлияна Рамача почало з комеморативну схадзку на 12 годзин у Велькей сали Дому култури, хтору отворел и на даванє почесци з минуту цихосци упокоєному поволал предсидатель Националного совиту Руснацох Славко Рац. Мишани хор Дома култури и Катедралней церкви св о. Миколая, под руководительством Лидиї Пашовей, одшпивал „Оче наш” и Чамову композицию „Салаши” (на текст Чамого брата Михала Рамача), а з

пригоднима словами, у мено Дома култури и шицких наших институцийох, о Чамови бешедовал Михайло Зазуляк. До Руского Керестура сцигли вецей телеграми сочувствия, медзи нїма и од предсидателя Покраїнскей влади Иґора Мировича, хтора и пречитана на комеморативней схадзки. Досц велька каплїца на керестурским теметове була цесна за шицких котри ше всоботу на 14 годзин жадали остатнїраз одпитац од почитованого и любеного Юлияна Рамача. На його остатню драгу випровадзели го пейцме священїки – керестурски парох о. Михайло Малацко, сримскомитровицки и беоґрадски парох о. Владислав Варґа, коцурски парох о. Владислав Рац, старовербаски парох о. Алексий Гудак и кулски капелан о. Платон Салак, ЧСВВ. Под час обряду хованя, оркестер Дома култури грал Посмертни марш, Хор шпивал духовни шпиванки и спомнуту композицию „Салаши”, од покойного ше и над труну з бешеду одпитал Михайло Зазуляк, у мено оркестра його млади член Александер Планкош пречитал писню хтору, як одпитованє и подзекованє свойому руководительови написал млади поета, тиж член оркестра Жарко Остоїч, як и керестурски парох о. Михайло Малацко. Числени присутни, з тактами Посмертного маршу, Юлияна Рамача Чаму випровадзели и на його вичне место пребуваня на керестурским теметове. М. З.

РУСКЕ СЛОВО 15

КУЛТУРА И ПРОСВИТА НАРОДНЕ ОБЛЄЧИВО У КУД „ТАРАС ШЕВЧЕНКО” У ДЮРДЬОВЕ

НАШ КОДЕКС ОБЛЄКАНЯ О капиталним виданю Завода за културу войводянских Руснацох и Музею Войводини „Народне облєчиво бачванско-сримских Руснацох и танци бачванско-сримских Руснацох” прешлого тижня на Музично фолклорним вечаре у просторийох КУД „Тарас Шевченко” у Дюрдьове бешедовали директор Заводу за културу ВР мр Серґей Тамаш, хореоґраф Микола Ґубаш и редакторка кнїжки Любица Отич, котри и участвовали у єй твореню.

Любица Отичова гварела же облєчиво барз значна часц културного-историйного скарбу и же є вязане за шицки обичаї як при рускей так и при других заєднїцох, алє и же ше у дворочним збераню податкох у пракси стретали з фактами же у єдним периодзе Нємици и Рускинї були барз подобно облєчени. Дзекуюци тому виданю кодификоване цо то нашо руске, та нашо дзивки и андї буду знац як ше треба правилно поприберац „од глави до пети” за кажду нагоду.

Єдну таку нагоду спомнул Микола Ґубаш, дзекуюци котрей, як гварел, порушана тота тема о потреби кодификованя руского облєчива. Слово о дюрдьовским фе стивалу „Най ше нє забудзе” на котрим пред даскельома роками з андями зоз дюрдьовскей шпивацкей жридовей ґрупи бешедовал, чи старшим женом швечи же би ношели били кошулї и били фитюли. Того вечара потолковане же кед ше дзивка у обисцу почнє облєкац до пасових сукньох, мац одступа и почина ношиц цмейши ниянси шмати, наприклад, ризово и други. У виробку моноґрафиї участвовала и Маґдалена Надь з Дюрдьова, котра того вечара приказала часци женского облєчива, цо презентоване и зоз самим кладзеньом баршоню и облєканьом єй дзивки до шветочней пасовей сукнї, од споднєй по верхню, а представене и дакедишнє чесанє власох. На презентациї гварене же ше хореоґрафи и Културно уметнїцки дружтва буду мушиц притримовац кодекса облєканя руских шматох же би тоту часц култури и традициї зачували на прави способ. На бини представене и друге народне облєчиво котре ношели аматере домашнього Дружтва, дзивкох и женох за роботу, танєц и шветочни нагоди, з рижних материялох, як и з чим намесцали власи, цо ношели на глави и з яких нагодох. Виведли и кратшу програму у народним облєчива, як є кодификоване, так пооблєкани, обути и зачесани члени секцийох КУД „Тарас Шевченко”, а виведзени и дзепоєдни музични точки у програми з котру, як заплановане, буду представяц Руснацох у Етноґрафским музею у Беоґрадзе, дзе ше од 14. по 30. авґуст отрима презентация Рускей националней заєднїци. С. Саламун

ПОЗАРЯДОВА СХАДЗКА УО ДОМА КУЛТУРИ РУСКИ КЕРЕСТУР

„РУЖА” ОДЛОЖЕНА ПО ЄШЕНЬ Тогорочни 55. Фестивал рускей култури „Червена ружа”, хтори мал буц отримани од 24. по 26. юний у Руским Керестуре, пре нєсподзивану шмерц Юлияна Рамача Чаму – бул одказани. Таку одлуку 24. юния рано на заєднїцкей позярядовей схадзки принєсли Управни одбор Дома култури Руски Керестур, Орґанизацийни и Програмни одбор „Ружи”. Фестивал одказани до дальшого, найвироятнєйше по конєц септембра, цо будзе познате концом того тижня. Як заключене на схадзки, понеже то нє музично-танєчни манифестациї, всоботу, 25. юния, отримани лєм Керестурски саям и Медзинародни турнир у одбойки. М. З.

16 РУСКЕ СЛОВО

1. ЮЛИЙ 2016.

ЮНИЙ

2016. рок ЧИСЛО 6

ТЕМА: ТРИ ТВАРИ ЄДНЕЙ РУЖИ

попри тим же фестивал „Червена ружа” одказани у планованим термину, основни циль того числа бул здогаднуц ше на тот фестивал, як єдного зоз найвекших и найпознатших наших шветох. „Червена ружа” потераз збогацелa наш литературни скарб зоз стотки писнями котри писани праве за тото швето. „Ружа” то тото по чим нас други препознаваю, алє и подїя дзе ше ми преплєтаме з другима... Нє мали зме намиру доказовац же чия писня „Червена ружа”, лєбо чийо стихи автентичнєйши, алє праве наспак – тото число ма задаток указац вам творчосци з рижних територийох дзе дакеди жили Руснаци. Поента же

бизме вєдно похопели же без огляду на розлики, шицки тоти людзе котри жию там, и ту, маю єдно заєднїцке, а то любов ґу свойому народу и язику. „Червену ружу” мож шпивац и так и так, препознац єй значносц, и по тей истей назви направиц фестивал котри уж 60 роки збера коло себе танцошох, шпивачох и културних дїячох зоз велїх часцох Европи, то окремна улога Руснацох, праве тих з Войводини. Вона ма велї вариянти и велї верзиї, а ми ту видвоєли лєм даєдни з нїх. Значне тото же зме прилапели кажду з нїх и шпиваме и тоти веселши и смутнєйши тексти, познатши и менєй познати стихи и слова. Можебуц праве у тим велькосц тей писнї, алє и нашого фестивалу. Алє, роздумайме же чи то можебуц нє доказ же зме раби звикнуцох... О чим тота писня, у ствари, бешедує и чи о себе думаме, так як и шпиваме? Чом червена ружа „трояка” одвит попробує дац и поетеса Даниeла Тамаш у рубрики „Мойо (нє)шлєбодне роздумованє”. Напишце нам на Фейсбук ґрупи „Литература по руски” гевти стихи „Червеней ружи” котри зме ту нє виписали, намагайме ше же би тота писня остала символ мултикултуралносци, як цо и потераз була, алє и слика єдного часу, котру нє шмеме висцерац. Редакция ЛС

по бачванско-сримски

ЧЕРВЕНА РУЖА ТРОЯКА Ей, червена ружа трояка (2 р.) Ей, я мала мужа (3 р.) пияка. Ей, по карчмох ходзел, та ше спил (2 р.) Ей, кед пришол дому (3 р.), та ме бил. Ей, нє бий ме мужу, нє карай (2 р.) Ей, зохабим дзеци (2 р.), ей, та пойдзем гет аж за Дунай. Ей, врац ше, жено, до дому (2 р.), Ей, як дзеци вреща (3 р.) за тобу. записал др Филарет Михайлович Колесса на початку 19. вику (Наша писня, 1953)

1. ЮЛИЙ 2016.

РУСКЕ СЛОВО 17

ТЕМА: по мадярски

по лемковски

ЧЕРВЕНА РУЖА ТРОЯКА Червена ружа трояка, мала я мужа, мужа я мала, мала я мужа, пияка.

Az egri ménes mind szürke: Az egri kislány mind büszke. Ha büszke, büszke, Van neki mire, Az egri ménes mind szürke. vagy: Büszkesége megvan, Szoknyája csak egy van,

Він нич не робив лем все пив. Пришов додому, додому пришов, пришов додому, мене бив. Не бий мя мужу не цярай. Дітя ти лишу, лишу ти дітя, а сама піду за Дунай.

Az is a zálogházban van. Az egri ménes mind tarka: Az egri kislány mind csalfa. Ha csalfa, csalfa, A lelke rajta, Az egri ménes mind tarka.

А як на човен сідала білом хусточком, хусточком білом білом хусточком махала. Розпущу косу по плечу. Не раз я тяжко, не раз я гірко, не раз я гірко заплачу.

Az egri ménes mind veres, Az egri kislány mind kedves, Ha kedves, kedves, Belém szerelmes, Az egri ménes mind veres.

Червена ружа — білий квіт. Ой за што, за што, мій наймилейший, змарнував-єс мі білий світ.

Az egri ménes mind fakó, Az egri kislány mind apró, Ha apró, apró, De dologra való, Az egri ménes mind fakó

Верний ся жено додому, дітя ти плаче, плаче ти дітя, плаче ти дітя за тобом. А де ж ты мужу ночуєш? Дітя ти плаче, плаче ти дітя, дітя ти плаче не чуєш. (Збирка писньох М.Соболевського: Лемківські співанки, 1967)

по словацки

AKA TO RUŽA TROJAKA Aka to ruža trojaka, aka to ruža trojaka, mala som muža, mala som muža, muža, mala som muža pijaka. On nič ne robi len pije, on nič ne robi len pije, ked’ pride domou, ked’ pride domou, domou, ked’ pride domou mn’a bije. Ne bij ma mužu, ne karaj, ne bij ma mužu, ne karaj, sama ja pôjdem,

18 РУСКЕ СЛОВО

AZ EGRI MÉNES

Az egri ménes mind sárga, Az egri kislány mind árva, Ha árva árva, Leszek a párja, Az egri ménes mind sárga. Az egri ménes mind szürke, Az egri legény mind görbe, Ha görbe, görbe üsd a gödörbe, Az egri legény mind görbe.

ТРИ ТВАРИ ЄДНЕЙ РУЖИ по українски

ЧЕРВОНА РУЖА Червона ружа трояка, червона ружа трояка, мала я мужа, мужа я мала, мала я мужа, пияка. Вiн нiц не робить, тiльки п’є, вiн нiц не робить, тiльки п’є, прийде додому, додому прийде, прийде додому жiнку б’є. Не бий мя муже, не карай, не бий мя муже, не карай, лишу ти дiти, дiтей ти лишу, а сама пiду за Дунай. Розпущу косу по плечу, розпущу косу по плечу, не раз я гiрко не раз я тяжко не раз я гiрко заплачу. Як я на човен сiдала, як я на човен сiдала, правов рученьков, бiлов хустинов, правов рученьков махала. Вернися жiнко додому, вернися жiнко додому, миски не митi, горшки побитi, i дiти плачуть за тобов. (Українськi застольнi пiснi)

sama ja pôojdem, pôjdem, sama ja pôjdem za Dunaj. Dunaj je rieka široka, Dunaj je rieka široka, a mne je voda, a mne je voda, voda, a mne je voda hlboka.

Мини есей Мойо (нє) шлєбодне роздумованє Др Даниела ТАМАШ, дипл. дефектолоґ-лоґопед

ЧЕРВЕНА РУЖА ТРОЯКА – ПОГРИШНА ПЕРЦЕПЦИЯ, ЧИ ДОБРЕ ОПОМНУЦЕ? Фамелийне насилство над женами контекст хтори дружтво часто леґитимизує под вплïвом историйних и традицийно културолоґийних факторох хтори формую родни одношеня. Историйна нєровновага моци медзи хлопом и жену, през насилство, контролу и доминацию над женами приводзи до дискриминациï и загрожованя основних людских правох жени. Насилство над женами нє лєм историйни контекст, воно ше случує и у нєшкайшим чаше, без огляду на материялни и образовни статус, класни, або културни розлики. О феномену фамелийного насилства над женами слово и у писнï „Червена ружа трояка”, хтора сама по себе, окрем общей мултикултуралней прилапеносци и мултиязичней розширеносци представя феномен нєзвичайного перцептивного спреведнуца, цо потвердзує нєсклад медзи чежину теми о хторей шпива писня и способу на хтори ше у народзе найчастейше реаґує на тоту писню, а то вешелє и потреба за танцом. Окрем поверхового слуханя текста и общеприлапеного, з ґенерациями преношеного моделу справованя, єдно з можлïвих толкованьох за таку дисгармоничну реакцию вешеля на писню хтора шпива о нєщесцу, траґедиï и страданю то гришка у перцепциï виволана пре швидки и розвешелююци ритем писнï. Перцепция то зложени процес у хторим наш мозоґ нєпреривно обробює податки хтори достава прейґ чулох. Дараз ше случує же слика окруженя хтору добиєме на тот способ нєреална слика, алє продукт подсвидомих процесох. Музика абстрактна и у себе ма вецей перцептивни компоненти як цо ритем, темпо, висина тона, мелодию, гласносц, фарбу звука, просторну локацию, алє тиж так, ма и емоцийну компоненту. Виглєдованя доказали же даєдни файти музики з активацию одредзених структурох мозґу можу виволац позитивни, або неґативни розположеня, або нас виволац на тïлесни реакциï як цо даванє ритма з ногу, танцованє и под. Без огляду на перцепцию, факт же писня „Червена ружа трояка” ма мултикултуралну драгоцину вредносц и завредзує увагу и же би ше ю чувало будуцим ґенерацийом. Нажаль, факт и то же насилство над женами константни дружтвени проблем у чиïм ришованю нєобходне кориґованє законских реґулативох, медзипрофесийна едукация, мултидисциплинарни приступ и интерсекторске сотрудзованє. Кед тота писня дала свойо доприношенє же би ше унапрямело увагу дружтва на тот проблем з тим єй вредносц ище векша.

Ked’ sa s nej muž môj napiješ, ked’ sa s nej muž môj napiješ, na všetky žiale, na všetky žiale, žiale, na všetky žiale zabudneš. 1. ЮЛИЙ 2016.

1. ЮЛИЙ 2016.

РУСКЕ СЛОВО 19

ТЕМА: по мадярски

по лемковски

ЧЕРВЕНА РУЖА ТРОЯКА Червена ружа трояка, мала я мужа, мужа я мала, мала я мужа, пияка.

Az egri ménes mind szürke: Az egri kislány mind büszke. Ha büszke, büszke, Van neki mire, Az egri ménes mind szürke. vagy: Büszkesége megvan, Szoknyája csak egy van,

Az is a zálogházban van. Az egri ménes mind tarka: Az egri kislány mind csalfa. Ha csalfa, csalfa, A lelke rajta, Az egri ménes mind tarka.

Az egri ménes mind veres, Az egri kislány mind kedves, Ha kedves, kedves, Belém szerelmes, Az egri ménes mind veres.

Червена ружа — білий квіт. Ой за што, за што, мій наймилейший, змарнував-єс мі білий світ.

Az egri ménes mind fakó, Az egri kislány mind apró, Ha apró, apró, De dologra való, Az egri ménes mind fakó

по словацки

18 РУСКЕ СЛОВО

AZ EGRI MÉNES

ТРИ ТВАРИ ЄДНЕЙ РУЖИ по українски

sama ja pôojdem, pôjdem, sama ja pôjdem za Dunaj. Dunaj je rieka široka, Dunaj je rieka široka, a mne je voda, a mne je voda, voda, a mne je voda hlboka.

Мини есей Мойо (нє) шлєбодне роздумованє Др Даниела ТАМАШ, дипл. дефектолоґ-лоґопед

Ked’ sa s nej muž môj napiješ, ked’ sa s nej muž môj napiješ, na všetky žiale, na všetky žiale, žiale, na všetky žiale zabudneš. 1. ЮЛИЙ 2016.

1. ЮЛИЙ 2016.

РУСКЕ СЛОВО 19

ПРИКАЗИ, РЕЦЕНЗИЇ, ЗДОГАДОВАНЯ...

Микола ШАНТА

ДВАЦЕЦ РОКИ ОД ШМЕРЦИ ВЛА ДИМИРА ҐАРЯНСКОГО

ПРЕТАРГНУТА БЕШЕДА

ред двацец роками, 3. юлия 1996. року умар Владимир Ґарянски, поет, прозаик, критичар, науковец и педаґоґ. Умар у Прешове, у Словацкей, дзе є и поховани. То бул час мобилизацийох, войнох, сцеканьох. Нашо остатнє стретнуце було у моїм обисцу у Коцуре, тей ноци кед занавше одпутовал до Словацкей. Пришол вжац кнїжки хтори му буду потребни за писанє докторскей дисертациї. Вноци коло 11 годзин. Сцекал од войни, сцекал од шмерци. Бул злєкнути, бо достал поволанку за мобилизацию. Нє сцел войовац, писал процив войни, процив тоталитарних режимох, а жил у таким. Мал амбициї, жадал витвориц кариєру писателя и универзитетского професора. Бул роботни и талантовани. Писал каждодньово. Бул блїзко при тому же би витворел свойо животни цилї. У Словацкей, у Прешове ше оженєл зоз новинарку українскей редакциї Радио Прешова, Людмилу, зоз хтору ма сина Ярослава. Син достал мено по баби Ярослави, Владовей мацери хтора му помагала и потримовала го у його животних планох. Кед дознал же ма чежку хороту, то було вельке вдеренє за ньго. Указовал надзвичайну енерґию за борбу. Мал мотив жиц, лїчиц ше.

Дзецко у посцелки, супруга у обисцу, кариєра пред нїм. Часто зме ше чули на телефон. Нє було Скайпа, Вибера, Фейсбука. Лєм класични телефон и писма. У єдней хвильки ше похвалєл же му лєпше и же сам на авту може пойсц прияц терапию.

Писали зме себе, бешедовали на телефон. Як му подсвидомосц гуторела же му ше живот блїжи ґу концу, вше вецей мал потребу бешедовац зоз пайташом зоз дзецинства. Чувствовал сом тоту його потребу, а нє знал сом як и о чим бешедовац. Вец сом ше здогаднул, препознал сом цо би го голєм на хвильку могло поцешиц. Бешедовал сом му о нашим заєднїцВЛАДИМИР ҐАРЯНСКИ (1959-1996) ким дзецинстве. Мал лєм 36 роки. У тих рокох Владимир Ґарянски нарoдзeни 2. юлия 1959. рoку у Oсєку. чловек ше ище нє здогадує, нє обраца за собу, Oснoвну и стрeдню хeмийнo-тeхнїчнo-тeхнoлoґийну шкoлу алє жиє з полнима плюцами. Потреба за здогазакoнчeл у Вeрбашe. У Нoвим Садзe студирал пeршe на дованьом на дзецинство ше зявює даґдзе коло Пoльoприврeдним факултeту, а вeц на Филoзoфским фак- шейдзешатого. И тот процес у своїм живоце ултeту, на Катeдри за руски язик и литeратуру, дзe и диплoмo- мушел пошвидшац. Тоти кратки хвильки телевал 1987. рoку. Маґистeрску рoбoту на тeму „Гранїчни ситуа- фонских розгваркох кед зме бешедовали о нациї у дїлу Данила Киша“ oдбранєл 1991. рoку. Oд 1988. пo шим дзецинстве, му були окреме мили. Теди за1992. рoк рoбeл як асистeнт за руску литeратуру на Катeдри за бувал на хороту и на конєц хтори ше нєминовруски язик и литeратуру Филoзoфскoгo факултeта у Нoвим но приблїжовал. Кед видзим Ярослава, двацецрочного леґиня, Садзe. Oд 1992. рoку рoбeл як фахoви асистeнт за южнoславянвид зим у нїм Владимира. Конституция, випаски язики и литeратуру на Катeдри за слoвацки язик и литeратру нок, чувствительносц... туру, а пoтим и на Катeдри за славистику Филoзoфскoгo факОста ли за Владимиром Ґарянским кнїжки, ултeта у Прeшoвe. ста тї по ча сописох, нєобявени рукописи. КнїжУ рускeй литeратури Ґарянски шe зявeл кoнцoм сeдeмдзeшака по е зиї хто ру писал на смертельней посцелї тих рoкoх. Писал на руским и сeрбским язику. Oбявeл шeйсц кнїжки пoeзиї: „Рисунoк слунка“ (Нoви Сад, 1982), „Жрвањ“ затрацена дзешка на будапештанскей гайзибан(Вeрбас, 1985), „Цвeрчoк у кoцки ляду“ (Нoви Сад, 1987), скей станїци. Украднута є, од Владовей мацери, „Сeча“ (Нoви Сад, 1989), „Курнява“ (Нoви Сад, 1990.), „Кoњ вєдно зоз торбу у хторей була. Щесце же сом oд чудeснe нoћи“ (Вeрбас, 1991). Пoeзия му прeкладана на слo- мал у рукох єден дзень тот рукопис, та го колевацки, макeдoнски, румунски, мадярски и українски язик. За ґа Микола Цап фотокопирал. Цо сом старши, вше баржей думам на ньго. кнїжку Сeча дoстал награду за найлєпшу кнїжку рoка у Eдициї Знам же ме чека дзешка там, на даяким углє, як „Стражилoвo“ за 1989. рoк. Заступeни є у трoх антoлoґийoх да ке ди, кед зме як леґинє ишли на вербаски рускeй пoeзиї, як и у даскeлїх збoрнїкoх югoславянскeй пoeзиї. корзо. Предлужиц претаргнуту бешеду.■ Нoшитeль є награди „Швeтлoсци“ за 1995. рoк. Умар далєкo oд рoднoгo краю, у Прeшoвe, 3. юлия 1996. рoку дзe є и пoхoвани. З йoгo шмeрцу руска литeратура страцeла Число ушорела редакция ЛС: Александра єднoгo з найталантoванших пoeтoх. Oстанє запамeтани и пo Живкович, Александра Лендєр и Ваня Дула. закладаню за висши критeриї у нашeй литeратури. Илустрациї: зоз архиви „Руского слова”

20 РУСКЕ СЛОВО

1. ЮЛИЙ 2016.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА РУСКА ЛИРИКА НА ФЕСТИВАЛЄ „БУЛЕВАР БУКЕТ” У НОВИМ САДЗЕ

УПОЗНАЦ ШЕ ПРЕЗ ПОЕЗИЮ Опрез Кнїжкарнї „Булевар бокс” на новосадским Булеваре ошлєбодзеня, пияток, 24. юния, отримани єднодньови Литературни фе стивал „Булевар букет”, на хторим представена литература младших и старших наградзованих писательох на сербским, мадярским и руским язику. У орґанизованю того фестивалу участвовал и додаток „Руского слова” – „Литературне слово”, цо перши таки явни анґажман редакторох спомнутого додатку, так же зоз Фейсбук ґрупи „Литература по руски” вибрани найактивнєйши писательки хтори маю преложени писнї по сербски. Нашо поете си Татяна Беук Латяк, Тамара Хрин и Ася Папуґа ше представели у окремней часци Фе стивалу, под назву „ТраНСпортер”, вєдно зоз писателями котри творя на мадярским и сербским язику. Орґанизаторка „ТраНСпортерох”, Єлена Андєловска, за „Руске слово” гварела же проєкт представя читаня поезиї по сербски, мадярски, а од пиятку вечар и по руски, на хторих ше сце демистификовац поезию и писательову позицию так же ю сами авторе буду гуториц, кажде на своїм мацеринским язику, а вец ше чита преклади з цильом же бизме ше шицки розумели. – През розлични лирики писательох и мелодиї язикох Войводини дознаваме цо розликує интереси єдней заєднїци, а цо шицким нам заєднїцке – додала Андєловска.

Фестивал промововал троязичносц, а понеже бул орґанизовани опрез кнїжкарнї, на Булеваре, звонка будинкох и институцийох, та у тим амбиєнту публика була опущена и зацикавена, а обчековало ше же поетох послухаю и случайни преходнїки. Но, упечаток, заш лєм, же идея нє була до конца продуктивна, бо читанє поезиї вимага векшу увагу и адекватнєйши простор за заинтересовану публику. Фестивал зоз своїм присуством возвелїчал познати сучасни писатель, добитнїк Ниновей награди Слободан Тишма и млада авторка Милена Боґавац. О. П-С /А. Лендєр

НОВИ СПОСОБ ПРЕЗЕНТОВАНЯ РУСКОГО ЯЗИКА У ҐИМНАЗИЇ „САВА ШУМАНОВИЧ” У ШИДЗЕ

РОБОТНЇ ЦИКАВШИ ЯК КЛАСИЧНИ ВИКЛАДАНЯ Нови способ презентованя руского язика з елементами националней култури як виборного предмету у Ґимназиї „Сава Шуманович” Зденко Лазор, профе сор мастер руского язика по першираз запровад зел, а школяре дзечне прилапели нови, нєкаждодньови способ ученя руского язика. Слово о роботньох на хторих участвую коло петнацецеро школяре од першей по

1. ЮЛИЙ 2016.

штварту класу, а отримани вкупно шейсц роботнї. Уж на першей роботнї хасновани за тоту нагоду словнїк и руски кнїжки, а одредзени поняца виписовани на табли и стикерох. Друга роботня була пошвецена фолклору, точнєйше розпатранє фотоґрафийох и видео-материялу з акцентом на руске облєчиво у Войводини и на Горнїци. – Треца по шоре роботня була пошвецена Славяном и Руснацом од насельованя, историї и розсельованя з акцентом на розсельованє Руснацох и їх приход до Войводини и, окреме до општини Шид. Школяром окреме була цикава и роботня на хторей представени познати маляр Сава Шуманович, хтори намальовал портрет Рускинї. З тей нагоди зме нащивели родиму Шумановичову хижу и бешедовали о гражданских и наднїчарских фамелий-

ох у Шидзе у тедишнїм чаше – бешедує о змистох роботньох професор Лазор. На концу, шицки знаня хтори школяре здобули под час роботньох, мали нагоду указац на квиз змаганю дзе облапена материя хтору ше викладало на роботньох. Змаганє було екипно и од 30 порихтаних питаньох достати 22 точни одвити. Искуство викладаня руского язика на иншаки сучаснєйши способ, Лазор оценує як барз удатни. – Класичне викладанє школяром нє цикаве и нє трима им увагу. През роботнї вони активно участвовали у материї хтору ше викладало, бо и сами порихтали одредзени теми и викладали колеґом, а окреме им ше попачело же зме на концу отримали и преверйованє того цо научели. Окрем Руснацох, у роботньох участвовали и школяре нє руского походзеня, хтори вецей научели о нас. Ґимназия дала потримовку такому способу викладаня, як у материялних, так и у технїчних средствох – гвари на концу Лазор. Вл. Дї.

РУСКЕ СЛОВО 21

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ СТРЕТНУЦЕ: МАЛЖЕНСКА ПАРА, ВЕРУНКА И ДАНИЛ НА ДЬОВО З БАЧИНЦОХ

ЗЛАТНИ РОКИ ЗА ЗЛАТНУ СВАДЗБУ

Пише: Владимир ДЇТКО

Же би супружество длуго тирвало, окрем моцней любови потребне и порозуменє, почитованє и сцерпезлївосц – то рецепт” и совит Надьових. Златна свадзба була подїя ” хтору длугши час нїхто у валалє нє отримал

юбов мед зи дзивку Верунку и леґиньом Данилом, хтора наста ла давного 1965. року у Бачинцох, по нє шка зачувана и ище раз потверд зена. Нє давно супружнїки означели ювилей – златну свад збу, од но сно 50 роки препровад зени у малженстве. А як то було док були млади, теди кед ше першираз стретли и упозна ли, приста ли пошведочиц. Оби двойо ше зложели же гоч прешли телї роки, вид зи ше им як кед би ,,вче ра було”.

Алє, як зме уж гва ре ли, лю бов була моц нє й ша, та вжи ме 1966. ро ку Ве рун ка по шла жиц до На дь о вих. – Мойо родичи ше спочатку процивели же сом ,,побеґла”, бо думали же сом ище млада. Медзитим, кед

НА ТАНЦУ – У тедишнї час у Бачинцох було вельо младих, та так и Руснацох. Дзивки и леґинє ход зели до Дому кул ту ри на иґран ку. Були то щешлїви часи кед млади танцова ли, пуща ло ше плочи, и то було барз популарне. Нє треба ло вельо часу, спатрели зме ше и полюбели – почина Данил. Рок пред тим Верунка у Новим Садзе була у школи за шивачку, а Данил од 1963. по 1965. служел войско. Окрем по униформи, спомнути часи памета и пре значни подїї у швеце як цо трешенє жеми у Скопю и забойство америцкого предсидателя Кенедия.

22 РУСКЕ СЛОВО

1. ЮЛИЙ 2016.

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ вид зели же ше любиме и почитуєме, прилапели же так муши буц. Вешелє тирвало три днї, розцаговало ше гармонику и пущало плочи, поприход зела род зина и було ве село... А кед то прешло, вжала сом мотику до рук и прилапела сом ше роботи, бо у парастским обисцу вше єст роботи. Ход зела сом на польо и до винїци, робела по обисцу, коло статку, и нїч ми нє було чежко, бо сом була млада. Почитовала сом швекра и швекру, тиж и вони мнє – памета андя Веруна. Надьово, заш лєм, роздумовали и о свад зби, а же би шицко було так як тому шор, Верунка ше пред тим врацела до своїх родичох. Гвари же справели и ,,дзивоцки вечар”, а свад зба була 1. мая 1966. року. Полуд зенок порихтани у Сивчових, пошло ше до винчаня, а потим приданци пошли до Надьових на вечеру. Верунка и Данил ше повинчали у церкви, з благо словом тедишнього пароха о. Кирила Бе серминя. На свад зби грали гудаци зоз Шиду (Хован, Зварец, Чипкар), та на репертоаре були руски, сербски и словацки шпиванки. Свад зебне вешелє тирвало по ранши год зини. У децембре 1966. року ше народзела дзивка Олґица. ЛЮБОВ, ПОЧИТОВАНЄ И ПОРОЗУМЕНЄ – Нїхто ше до нас нє мишал, анї родичи, анї дахто други, гоч зме були барз млади. Кед же настало даяке нєпорозуменє, як и у каждим малженстве, ми двойо го сами ришовали. Порозуменє, почитованє и сцерпезлївосц значни за кажде малженство и ми ше того притримовали. Так зме воспитали и нашу дзивку Олґицу хтора у малженстве зоз Слободаном тиж з Бачинцох, маю дзивку Ваню, хтора уж

ОБИЧАЇ ЯК ДАКЕДИ У Сриме свадзбу нє мож задумац без числених тортох, та так було и з тей нагоди. На славней свадзби була и окремна – з 50 швичочками. Верунка и Данил достали велї дарунки, а колеґове з КПД ,,Иван Котляревски,” им подаровали годзинки на руку. Бачи Данил од кушнїра Сорочка з Беркасова достал ориґинални дарунок – першняк. Верунка руцала бидермаєр, кум руцал доокола дробни динари, а ювилей им велї винчовали и на Радио Шидзе. Дакеди таки способ винчованя бул барз популарни. 1. ЮЛИЙ 2016.

Надьово пред 50 роками...

мастер микробиолоґиї – поцешени баба и дїдо Надьово. Гоч Верунка у младо сци за кон че ла за шивачку, нїґда нє робела у даяким подприємстве. Теди у Шидзе робели ,,Трикотажа,” и ,,ШИК” ин ду стрия кон фек циї, алє во на шила до валалу тельо ...и нєшка кельо сцигла коло каждодньових обовязкох. Данил обрабял поля и винїци. Здогадує ше же 1967. року купел моторку, а 1970. року медзи першима у валалє мал и тракШПИВАНЄ ЯК ГОБИ тор, хтори му як парастови, вельо олєгчал роботу зоз жему. И Верунка и Данил А пейц децениї малженства, гваря, члени шпивацкей ґрупи КПД швидко прешли. На щесце, обидвойо до,,Иван Котляревски” брого здравя. Пред двома роками почали з Бикичу, роздумовац же би требало означиц тот їх дзе ходза на проби ювилей. У тей намири их потримали найи на наступи. блїзши. Шицко цо задумали, дзивка, жец Кед потребне, и унука ше остарали же би ше тото и виВерунка за потреби Дружтва вше дацо и творело. Потримовку до стали и до родзизошиє, ни хтору тиж поинформовали кеди означа окреме вжиме, ювилей же би могли присц до Бачинцох. кед єст вецей Нєдавно, у маю отримана ,,златна свадшлєбодного часу. зба”. На дь о во оби сце було оквицене, Данил свой поприходзела родзина и приятелє... шлєбодни час – Шицки го сци дочековали наша дзивнайволї препровадзиц зоз ка, жец и унука. Фамелия порихта ла своїм Дружтвом полудзенок, грала музика зоз КПД ,,Иван и рускима Котляревски,” з Бикичу, а грал нам Боян шпиванками. Бабич, шпивала шпивацка ґрупа... А вец зме пешо рушели до церкви ,,потвердзиц малженство”. Врацали зме ше до сали, и през драгу шпивали по руски, дзе було порихтане вешелє за коло 120 особи. Бул на свадзби и кум хтори бул шведок нашого винчаня пред 50 роками. Було барз крашнє, ве село, та зме ше розишли у позних годзинох, так як и пред пол вика – гварели з ошмихом Верунка и Данил.■

РУСКЕ СЛОВО 23

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ СТРЕТНУЦЕ: ДЮРА УЙФАЛУШИ З ДЮРДЬОВА

НЄТ ТЕЙ РОБОТИ ХТОРУ ВОН ОДБИЄ Пише: Сандра САЛАМУН

ОСТАЛ У ВАЛАЛЄ Пред даскельома роками док ходзел на наднїцу, ґазда му понукнул же кед сце може пойсц на сезонску роботу до Австриї дзе ше теди оберало ягоди. Пенєж бул вельо векши як ту за исти час роботи, но Дюра, заш лєм, одлучел робиц у своїм валалє. На роботу до иножемства послал свойо власного брата. Вон там нє лєм же ма сиґурну сезонску роботу, алє и плацене здавствене осиґуранє, та и Дюра задовольни бо пред тим, як гварел, брат чежко доходзел до роботи.

24 РУСКЕ СЛОВО

У Дюрдьове єст надосц наднїчарох, алє велї нє порихтани робиц шицки роботи як валалчан Дюра Уйфалуши. Вон нє виберни, алє барз вредни. Познати є як добри и совисни роботнїк котри нїґда нє пожнї, та уж длугши час ноши титулу найвреднєйшого и найглєданшого наднїчара у Дюрдьове

юрда Уйфалуши народзени як ше сте дзец ко у дзе шец чле ней фа ме лиї Уйфалушових з Дюрдьова. У богатей фамелиї з дзецми, нє було розкоши, та родичи зоз сташима дзецми часто були на полю. И Дюра помагал, тельо кельо могол як дзешецрочни хлапчик, та часто по сле школи и през розпуст бул у хотаре. Начастейше ходзел ґазловац по такволаних „хижкох”, ме стох дзе ше на полю пре садзовало нашенє ґереґи. Влєце их зрезовал, а вєшенї вязал снопи кукуричанки, ламал кукурицу и руцал до чардаку. Тото цо нє могол сам, помагали му родичи, або старши браца. – Нє уписал сом ше до стреднєй школи, бо зме мушели вельо робиц. Широ, я сцел робиц, и заробиц себе за живот. Кед сом наполнєл двацец роки, почал сом робиц и себе, алє сом вше помагал и

фамелиї – гвари Дюра, задовольни же ше о себе вчас могол остарац. ДОБРЕ РОЗШТУДИРАЛ ДО ЧОГО УЛОЖИ З того цо заробел пред петнац роками, перше себе купел бициґлу же би нє ходзел пешо. И нєшка Дюра нє люби подли бициґли, та меркує же би вше була оправена и мала добри ґуми. Лєм на такей годзен швидко сцигнуц на конєц валала, або на польо. Бициґли и братом покупел. А на роботу вше одходзи у чистей шмати, та ше у ґазди преблєка. Гвари же нє люби по валалє ходзиц брудни, а на тото ище од дзецинства мерковала його мац. И нє лєм на тото. Любела же є вредни и сцели. Прето Дюра вше обритвени, а кед роби по слунку, вше у кишенки защитна масц. 1. ЮЛИЙ 2016.

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ И попри тим же Уйфалуши цихи и поцагнути, люби франтовац, и вше є нашмеяни. На роботи нїґда нє доганя, а за каждого ма порихтане красне слово. У сушедстве гваря же тоту його благосц препознали и дзеци, та кед им дацо треба оправиц, окреме бициґли, вше Дюру волаю. Сушед Чапко найволї кед му Дюра надує ґуми и потолкує му на цо муши мерковац, а о його добрих дїлох шведоча велї Дюрдьовчанє, окреме тоти котрим нє раз нашол мобилни телефон у хотаре и такой врацел. Гоч нє ма роботи през цали рок, Дюра вше пришпорує за шицко цо му потребне за живот. У обисцу Уйфалушових жию шесцеро, кажде ма свой куцик, а вон свой цал ком реновирал. Вимуровал нови мури, положел облак, добре шицко изоловал, купел мебель, а чува и єден стари, красни орман хтори нашлїдзел од дїда. Браца и пайташе му помагали же би шицко ушорел так як сцел. Прешлей єшенї себе купел нови шпоргет и телевизор, гоч гвари же без того шицкого мож жиц, док за щесце потребне цошка инше. – Найволєл бим ше оженїц. Жену бим чувал од чежкей роботи и слунка, ходзел бим по наднїцох и робел, а вона би чувала обисце и дочековала ме – так Дюра задумує будучносц. Реални є, єдноставни и вше ма виплановане цо и кеди будзе робиц. И у обисцу су добре орґанизовани, та браца отримую заграду, кармя живину, а єден з нїх задлужени за кухню. Дюра ма найвецей роботи, бо є вше по наднїцох, и помага кед треба дацо купиц, або заплациц. Сезона роботох Дюри Уйфалуша уж вецей як 30 роки почина вжиме, на початку рока, теди кед ше полнї мещки за ґереґи. – На полю єст роботи по конєц октобра, а вец по Нови рок вше менєй. Но, я робим шицко, нє виберам. Найчастейше то польопривредни роботи, коло статку, або рубем древа, зруцуєм або лупам кукурицу... Кед ме волаю робиц, нє питам ше цо треба, лєм ше порадзиме дзе и на кельо годзин

1. ЮЛИЙ 2016.

пойдзем – гвари Дюра, хтори кед треба, става и на штири годзин рано, а дому дакеди приходзи аж на пол ноци. Вистанє, алє гвари же волї так, як кед нєт роботи. НЄ ЗНА ЯК ШЕ ТО ОДПОЧИВАЦ Дюрови вецей раз понукане же би пошол робиц до иножемства, алє вон вше гуторел же за ньго єст роботи и у валалє. Вон часто орґанизує и зволує роботнїкох до наднїци, бо ґаздове знаю же вибере вредних наднїчарох. – Нї зоз ким сом ше нє повадзел у роботи. Любим випочитовац каждого и намагам ше добре робиц. А робим так як ми поведза, и нїґда сом потераз нє остал нє виплацени – гвари наш собешеднїк. На питанє же кеди ше одпочива, з ошмихом одповед – док шпим. Дюра гвари же нїґда анї хори нє бул, а дума же то дзекуюци тому же нє пиє и нє кури. Провадзи и руски емисиї, поряднє чита нашо новинки и кнїжки руских писательох, а кед ма часу, зайдзе и до КУД „Тарас Шевченко”. Того року планує пойсц на морйо, други раз у живоце. На таку драгу го поволали Хромишово, та муши понагляц справиц пасош. Гвари же нє зна як тот одпочивок будзе випатрац, бо є нє звикнути нє робиц. Та заш лєм го, якош, чека.■

КОЛО ҐЕРЕҐОХ НАЙВОЛЇ РОБИЦ Од початку рока поряднє роби у осемнац фамелийох у Дюрдьове. Найдужей є на бостану у Гардийових и Хромишових дзе поряднє роби уж двацец шейсц роки. Та, заш лєм, припознава же му найчежше робиц влєце на фармох пре горучаву и спройносц, а найволї робиц на бостану. Теди му анї слунко нє завадза.

РУСКЕ СЛОВО 25

Дня 24. юния 2016. року нєподзивано пошол на вични одпочивок наш мили син и брат

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 24. юния 2016. року нєсподзивано одпутовал до вичносци наш мили и предобри супруг и оцец

ЮЛИЯН РАМАЧ ЧАМО (1963–2016) з Руского Керестура

ЮЛИЯН РАМАЧ ЧАМО (1963–2016) з Руского Керестура Вше благи ошмих и цепле слово, нєвичерпна енерґия и ангелска доброта останю занавше у наших шерцох як найкрасши памятки. Ожалосцена мац Леона, брат Михал зоз фамелию, брат Янко зоз фамелию, шестра Марча, шестра Меланка зоз фамелию и брат Дюра Спочивай у мире Божим медзи ангелами!

З вельку любову хтору ши нам щиро даровал, у шерцох вично будземе чувац найкрасши памятки на тебе и вше будземе вериц же нас твойо щири совити и потримовка предлужа водзиц през живот. Твой одход барз болї, алє зме щешлїви же зме мали такого супруга и оца чийо дїла жию. Ожалосцена супруга Татяна и дзивки Оксана и Олеся зоз супругом Драґаном Най ци ангелски хори шпиваю!

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Нашому милому жецови

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Нєсподзивано нас зохабел наш длугорочни сотруднїк и приятель

ЮЛИЯНОВИ РАМАЧОВИ – ЧАМОВИ (1963–2016) з Руского Керестура Од родичох Бучкових

ЮЛИЯН РАМАЧ ЧАМО (1963–2016)

Най спочива у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 1. юлия 2016. року наполнюю ше три смутни роки як нас занавше зохабела наша мила мац, баба и прабаба

МАРИЯ НЯРАДИ народзена Винаї (1943–2013)

Дня 7. юния 2016. року наполнєли ше 38 роки як нас занавше зохабел наш мили оцец, дїдо и прадїдо

ВЛАДИМИР НЯРАДИ (1941–1978)

Занавше будзеш зоз нами! Члени редакцийох програмох Радия и Телевизиї на руским язику и Музичней редакциї Радио телевизиї Войводини

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 24. юния занавше нас зохабел наш дороги

ЮЛИЯН РАМАЧ – ЧАМО (1963-2016)

з Руского Керестура Їх мили подоби и доброта навики останю у наших шерцох. З почитованьом и подзекованьом за шицки красни хвильки хтори сце нам дали, памятку на вас чуваю дзивка Натка зоз супругом Велимиром Хомово, дзивка Славка зоз супругом Янком Маричово, унука Санела зоз супругом Жельком и праунуки Кристиян и Валентина Планчаково Спочивайце у мире Божим!

26 РУСКЕ СЛОВО

Зоз твоїм одходом страцели зме вирного приятеля и колеґу. Будземе це чувац у памяткох, бо, гоч ше твоя писня закончела, мелодию шицки длуго буду паметац. Оркестер „Стари Вербас” 1. ЮЛИЙ 2016.

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ НАШОМУ ЧАМОВИ

ЮЛИЯН РАМАЧ – ЧАМО (1963–2016) Колектив и аматере Дому култури Руски Керестур и Колектив НВУ „Руске слово” з Нового Саду СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 2. юлия наполня ше 40 смутни днї як нас занавше зохабел мили оцец

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 2. юлия наполня ше 40 днї як нас занавше зохабел наш мили жец

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 28. юния наполнєли ше 40 днї як вецей нє з нами наш мили

(1961–2016) з Руского Керестура Нїґда нє забудземе вельку любов, доброту и пожертвовносц хтору ши нам даровал. З любову и почитованьом памятку на ньго навики чуваю супруга Славка и син Златко зоз заручнїцу Маю Спочивай у мире Божим!

ЗВОНИМИР БОДНАР (1961–2016) з Руского Керестура Превельки смуток и боль за тобу цалого живота останє у наших шерцох. Памятку на його доброту и любов навики буду чувац дзивка Андреа, жец Мирко и унук Стефан Спочивай у мире Божим!

ЗВОНИМИР БОДНАР (1961–2016) з Руского Керестура У наших шерцох ношиме найкрасше здогадованє на твою доброту. З любову и почитованьом памятку на ньго навики чуваю швекор Владо и Сенка Спочивай у мире Божим!

ЛЮБОМИР РОМАН (1945–2016) З любову и почитованьом памятку на ньго чуваю супруга Ирина и його наймилши Най спочива у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 2. юлия наполня ше 40 днї як нас занавше зохабел наш мили

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Прешли уж два жалосни роки як нє з нами мой мили син

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 1. юлия наполнюю ше осем роки як нас занавше зохабела наша мила мац, швекра и баба

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 1. юлия 2016. року наполнюю ше осем роки як нас занавше охабела наша мац, швекра и баба

ХЕЛЕНА ПАП (1945–2008) з Руского Керестура Прешли днї, мешаци и наполнєли ше осем роки як думаме на тебе и споминаме це кажди дзень. Остали лєм слизи и боль за тобу. Барз нам хибиш. Твойо наймилши꞉ дзивка Злата, жец Кимо и унучата Андреа и Борис Бучково Спочивай у мире Божим!

ХЕЛЕНА ПАП (1945–2008) з Руского Керестура Памятку на вас вше будземе чувац и нїґда вас нє забудземе. Навики ожалосцени син Владо, нєвеста Тамара и унуки Адрияна и Дорияна Спочивай у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 2. юлия наполня ше 40 смутни днї як нас занавше зохабел наш мили супруг и оцец

ЗВОНИМИР БОДНАР

ЗВОНИМИР БОДНАР (1961–2016) з Руского Керестура Памятку на його доброту и любов у своїх шерцох навики буду чувац нина Меланка зоз фамелию зоз Дюрдьова Спочивай у мире Божим!

1. ЮЛИЙ 2016.

САШО ТОРЖИЧ (1963–2014) з Руского Керестура З больом у шерцу це навики будзе чувац твоя мац Спочивай у мире Божим!

РУСКЕ СЛОВО 27

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 23. юния занавше нас зохабела наша мила мац, баба и прабаба и пошла на вичне спочиванє

ЕУФЕМИЯ РАЦ (1923–2016) з Руского Керестура Памятку на ню навики буду чувац син Юлин, нєвеста Ана, унуки Владислав и Мирослав, та праунуки Мартин и Владимир Спочивайце у мире Божим! ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 22. юния 2016. року занавше нас зохабела наша мила мац

ЕУФЕМИЯ РАЦ народзена НАДЬ (1923–2016) з Каменїци З любову и почитованьом памятку на ню буду чувац дзивка Ната и жец Янко Похована є 24. юния 2016. року на теметове у Руским Керестуре Спочивайце у мире Божим!

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 22. юния 2016. року занавше нас зохабела наша мила баба и прабаба

ЕУФЕМИЯ РАЦ народзена НАДЬ (1923–2016) з Каменїци Памятку на ню буду чувац унука Таня зоз супругом Михайлом и праунуки Исидора, Милица и Александар Спочивайце у мире Божим!

28 РУСКЕ СЛОВО

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 22. юния 2016. року занавше нас зохабела наша мила баба и прабаба

ЕУФЕМИЯ РАЦ народзена НАДЬ (1923–2016) з Каменїци Найкрасши памятки на ню буду чувац унук Владимир зоз супругу Зорану и праунук Лука Спочивайце у мире Божим!

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 27. юния 2016. року преселєла ше до вичносци наша мила шестра и нина

АМАЛА КОВАЧ народзена Сивч (1928–2016) з Руского Керестура Памятку на Вас буду чувац шестра Мелана Надьова и Славка Артова зоз фамелию з Нового Саду Спочивайце у мире Божим!

IN MEMORIAM

ЛЕОНА СИВЧ (1941–2016) Останєце нам у красних памяткох Меланки, Силвийови Саламунових и їх дзецох

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 1. юлия наполня ше шейсц жалосни мешаци як нас занавше зохабела наша мила супруга, мац, баба и прабаба

ХЕЛЕНА ПАВЛОВИЧ народзена Барна (1937–2016) з Руского Керестура

Найкрасши памятки на ню чуваю єй наймилши Най спочива у мире Божим!

CENOVN>K MALIH I POSMERTNIH OGLA[KOH – mala ogla{ka do 20 slova ko{ta 200 dinari – mala ogla{ka vecej yk 20 slova ko{ta 300 dinari – uramikovani tekst ogla{ki, abo vin~ovanki ko{ta 500 dinari – posmertna ogla{ka na wdno polqo ko{ta 600 dinari – posmertna ogla{ka na dva poly ko{ta 1 200 dinari. Cenovn<k va`i od 1. мая 2015. roku Ogla{ki mo` poslac na mejl office@ruskeslovo.com лєбо ruske.redakcija@gmail i uplacic na rahunok Novinsko-vidavatelqnej ustanovi “Ruske slovo” u banki Inteza ~islo 160-923244-82. Informaci< mo` dostac na telefon 021/ 6613-697.

Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основу члена 20. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о явним увиду, явней презентациї и явней розправи o Студиї о преценьованю вплїву проєкта на животни штредок Ношитель прєкзта Явне комуналне подприємство „НОВОСАДСКА ТОПЛАНА” Нови Сад, улїца Владимира Николича чсило 1, поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта „Реконструкция циркулацийного пошореня зоз потребну реконтрукцию, добудову, горизонталного и вертикалного ґабарита обєкта на ТО „ВОСТОК”, у улїци Марка Милянова бб, на катастерскей парцели число 9313/2/2, К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110, Нови Сад, роботни днї од 10 до 15 годзин по 25. юлий 2016. року. У складзе зоз членом 6. Правилнїка о поступку явного увиду, презентациї и явней розправи о студиї о преценьовню вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, 69/05) заинтерсованих орґанох, орґанизацийох и явносц под час тирваня явного увиду можу поднєсц зауваги и думаня на студиї о преценьованю вплїву у писаней форми Городскей управи за защиту животного штредку. Явну розправу и презентацию ше отрима 26. юлия 2016. року, у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Руменацка 110, Нови Сад, на 12 годзин.

1. ЮЛИЙ 2016.

ИНФОРМАТОР Городска управа за защиту животного штредку на основи члена 29. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї” число 135/04 и 36/09), обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о принєшеним ришеню з хторим дата согласносц на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта – базней станїци мобилней телефониї – „НСУ227 НСЙОВАНА ПОПОВИЧА (УМТС)” Ношитель Проєкта „Телеком Сербия”, а.д. Таковска 2, Беоґрад, поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта – базней станїци мобилней телефониї „НСУ227 НС-ЙОВАНА ПОПОВИЧА (УМТС)” у улїци Йована Поповича число 1, у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 2564 К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад. После запровадзеного поступку и предлогу Технїчней комисиї, Городска управа за защиту животного штредку дня 21. юния 2016. року принєсла ришенє число VI-501-279/16, зоз хторим дата согласносц на предметну Студию. З цильом обвисцованя заинтересованей явносци текст ришеня обявює ше у цалосци: Городска управа за защиту животного штредку, на основи члена 24. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, чс. 135/04 и 36/09) и члена 192. пасус 1 Закона о общим управним поступку („Службени новини СРЮ” число 33/97 и 31/01 и „Службени глашнїк РС” число 30/10) и члена 11., 34. и 36. Одлуки о Городских управох Городу Нового Саду („Службени новини Городу Нового Саду”, число 52/08, 55/09, 11/10, 39/10, 60/10 и 69/13), поступаюци по вимоги „Телеком Сербия”, а.д. Таковска 2, Беоґрад, у поступку одлучованя о даваню согласносци на Студию о преценьованю вплїву застатого стану на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї – „НСУ227 НС-ЙОВАНА ПОПОВИЧА (УМТС)” у улїци Йована Поповича число 1, у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 2564 К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад, после запровадзеного поступку и звиту технїчней комисиї, приноши

РИШЕНЄ

1. Дава ше согласносц на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок за проєкт базней станїци мобилней телефониї „НСУ227 НСЙОВАНА ПОПОВИЧА (УМТС)” у улїци Йована Поповича число 1, у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 2564 К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад, ношителя проєкта „Телеком Сербия” а.д. Младежских бриґадох 90, Нови Беоґрад. 2. Обовязує ше Ношитель проєкта же: – проєкт виведзе у складзе зоз приложену документацию и условиями и мирами защити хтори утвердзели други овласцени орґани и орґанизациї, а дати су у прилогу Студиї; – обезпечи условия и запровадзи мири за зоперанє, зменшованє лєбо одклоньованє чкодлївих вплївох на животни штредок, хторих єст у Студию, поглавє 8. „Опис мирох з цильом зопераня, зменшованя лєбо одклоньованє каждого значнєйшого чкодлївого вплїву на животни штредок”; 3. Ношитель проєкта длужни обезпечиц вивершованє програми нєпреривного провадзеня у складзе зоз важацима предписанями хтори дефиновани зоз поглавйом 9. „Програма провадзеня вплїву на животни штредок ” и же податки достати зоз мониторинґом доручує Аґенциї за защиту животного штредку, Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду и Городскей управи за инспекцийни роботи – Обласц инспекциї за защиту животного штредку; 4. Наклада ше ношительови проєкта же у случаю реконструкциї и пременки технїчних характеристикох базней станїци зоз точки 1. того ришеня, поднєше вимогу компетентоному орґану за одлучованє о потреби преценьованє вплїву на животни штредок.

1. ЮЛИЙ 2016.

ОБГРУНТОВАНЄ

Ношитель Проєкта „Телеком Сербия”, а.д. Таковска 2, Беоґрад, поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта – базней станїци мобилней телефониї „НСУ227 НС-ЙОВАНА ПОПОВИЧА (УМТС)” у улїци Йована Поповича число 1, у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 2564 К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад. Проєктом плановане поставянє тросекторней антенскей системи за UMTS обсяг хтори будзе мац вкупно три панел антени продукователя Kathrein K80010505 за UMTS (єдна по секторе). Антени буду унапрямени зоз азимутами 10 ступнї (сектор 1), 120 ступнї (сектор 2) и 245 ступнї (сектор 3). Планована конфиґурация примодавача базней станїци за систему UMTS 3+3+3. У складзе зоз Законом о преценьованю вплїву на животни штредок и Правилнїком о поступку явного увида, презентациї и явней розправи о студиї о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, число 69/05) запровадзени поступок преценьованя вплїву на животни штредок и обезпечене участвованє заинтересованих орґанох и орґанизацийох и явносци. У законским термину, хтори предвидзени за явни увид, Студия о преценьованю вплїву проєкта на животни штредок була виложена у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку по 13. юний 2016. року. Под час тирваня явного увиду нє доручени думаня и зауваги у писаней форми на Студию о преценьованю вплїву проєкта на животни штредок з боку заинтересованих орґанох, орґанизацийох и явносци анї нє було винєшених думаньох заинтересованєй явносци под час презентациї и явней розправи хтора отримана 14. юния 2016. року цо константоване у записнїку число VI-501-279/16 од 14. юния 2016. року. Зоз ришеньом о образованю и менованю предсидателя и членох технїчней комисиї за оцену Студиї о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НСУ227 НС-ЙОВАНА ПОПОВИЧА (УМТС)” у улїци Йована Поповича число 1, у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 2564 К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад, число VI-501-279/16 од 16. мая 2016. року, формована Технїчна комисия за оценьованє Студиї о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта, хтора випитала Студию о преценьованю вплїву и после запровадзеного, зоз законом утвердзеним поступком, о своєй роботи тому орґану доручела звит число VI-501-279/16 од 21. юния 2016. року зоз оцену предметней Студиї о преценьованю вплїву и зоз предлогом же ше на исту да согласносц. Зоз увидом до комплетней документациї, после запровадзеного поступку и звиту технїчней комисиї константоване же Студия зробена у складзе зоз Законом о преценьованю вплїву на животни штредок, Правилнїком о змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, число 69/05) и Ришеньом о потреби преценьованя вплїву и о одредзованю обсягу и змисту студиї число VI-501111/16 од 21. марца 2016. року, хтору принєсла Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду. Кед ше Проєкт виведзе у складзе зоз технїчну документацию и кед ше випочитує шицки предвидзени мири за зменшованє лєбо зоперанє чкодлївих вплївох на животни штредок зоз точки 2. и 3. того ришеня, робота обєкта нє будзе значнєйше загрожовац животни штредок. На основи горе наведзеного ришене як у дипозитиве. Поука о правним лїку: Тото ришенє конєчне у управним поступку. Процив того ришеня ношитель Проєкта може порушац управни спор пред Управним судом 30 днї од дня приманя ришеня, а заинтересована явносц 30 днї од дня обявйованя обвисценя о принєшеним ришеню у средствох явного информованя.

ВИШОЛ ЮНИЙСКОЮЛИЙСКИ МАК

Вишло юнийско-юлийске число МАК-у, а „У фокусу” му музичарки Оксана Рамач и Олеся Балач з Руского Керестура, шивачка Ясна Русковски з Коцура, Треца наукова конференция младих науковцох и фаховцох, як и тогорочна програма „Дзе(нь) младосц(и)”. У рубрики „Упечатки”, МАК-ово сотруднїки преноша дожице з концерту латино гвизди Енрикеа Иґлесияса, а Себастиян Надь пише о своїм участвованю у „Пинкових гвиздочкох”. „Спорт и рекреация” представя борительни схопносци, а „Швет технїки и технолоґиї” толкує як на компютер инсталовац руску тастатуру. У рубрики „Направ сам” дати крочаї як виробиц ориґами-коцку, а „Власни печац” понука прозу и представя Єлену Лазор з Коцура, котрей гоби фотоґрафия. МАК през лєто будзе мац двомешачну паузу, та шлїдуюце, авґустовско-септемберске число видзе у септембру.

MALI OGLA[KI НА ПРЕДАЙ хижа у Руским Керестуре у Улїци Янка Тота Боґмека 55. Хижа ма централне зогриванє. Обявиц ше на число телефона 025/702-039, лєбо 064/91-35-036 *** НА ПРЕДАЙ хижа у Руским Керестуре у Улїци Владимира Назора 96. Хижа ма вельку заграду, шопи и хлїв. Обявиц ше на число телфона 025/703-246 *** ПРЕДАВАМ жем на Ярашу, 2,34 гольти. Телефон: 065/561-87-08 (волац после 16,30 годзин) *** DIHTOVANW oblakoh i dzveroh zoz neopren-}umu. Telefon: 063/8238-767. PRAVIME po meri roletni i garmonikovo dzveri. Tel: 063/8238-767 i (025) 58-27710. *** ВЛАГА? Изолуєме влажни хижи. 063/440-470; 063/102-41-14.

РУСКЕ СЛОВО 29

ИНФОРМАТОР ПРЕМЕНЄНИ ЧИСЛА ТЕЛЕФОНОХ РУСКЕЙ РЕДАКЦИЇ РАДИЯ РТВ Рубрика на руским язику радия Радио-телевизиї Войводини обвисцує шицких своїх слухачох, же од прешлого пиятку 17. юния 2016. пременєни числа телефонох редакциї. Шицки слухаче котри жадаю з нами подзелїц даяки информациї, кед маю зауваги лєбо жадаю похвалїц програму, можу нам ше явиц на нови числа телефонох: 021/210-1621, 021/210-1761, 021/ 210-1647, 021/210-1744. Городска управа за защиту животного штредку на основи члена 29. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї” число 135/04 и 36/09), обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о принєшеним ришеню з хторим дата согласносц на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта – базней станїци мобилней телефониї – „НС59, НСХ59, НСУ59, НСЛ59 НС –НИС 2” Ношитель Проєкта „Телеком Сербия”, а.д. Таковска 2, Беоґрад, поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта – базней станїци мобилней телефониї „НС59, НСХ59, НСУ59, НСЛ59 НС – НИС 2” у улїци Народного фронта 12, у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 3922/2 К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад. После запровадзеного поступку и предлогу Технїчней комисиї, Городска управа за защиту животного штредку дня 21. юния 2016. року принєсла ришенє число VI-501201/16, зоз хторим дата согласносц на предметну Студию. З цильом обвисцованя заинтересованей явносци текст ришеня обявює ше у цалосци: Городска управа за защиту животного штредку, на основи члена 24. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, чс. 135/04 и 36/09) и члена 192. пасус 1 Закона о общим управним поступку („Службени новини СРЮ” число 33/97 и 31/01 и „Службени глашнїк РС” число 30/10) и члена 11., 34. и 36. Одлуки о Городских управох Городу Нового Саду („Службени новини Городу Нового Саду”, число 52/08, 55/09, 11/10, 39/10, 60/10 и 69/13), поступаюци по вимоги „Телеком Сербия”, а.д. Таковска 2, Беоґрад, у поступку одлучованя о даваню согласносци на Студию о преценьованю вплїву застатого стану на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї – „НС59, НСХ59, НСУ59, НСЛ59 НС – НИС 2” у улїци Народного фронта 12, у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 3922/2 К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад, после запровадзеного поступку и звиту технїчней комисиї, приноши

РИШЕНЄ

1. Дава ше согласносц на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок за проєкт базней станїци мобилней телефониї „НС59, НСХ59, НСУ59, НСЛ59 НС – НИС 2” у улїци Народного фронта 12, у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 3922/2 К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад, ношителя проєкта „Телеком Сербия” а.д. Младежских бриґадох 90, Нови Беоґрад. 2. Обовязує ше Ношитель проєкта же: – проєкт виведзе у складзе зоз приложену документацию и условиями и мирами защити хтори утвердзели други овласцени орґани и орґанизациї, а дати су у прилогу Студиї; – обезпечи условия и запровадзи мири за зоперанє, зменшованє лєбо одклоньованє чкодлївих вплївох на животни штредок, хторих єст у Студию, поглавє 8. „Опис мирох з цильом зопераня, зменшованя лєбо одклоньованє каждого значнєйшого чкодлївого вплїву на животни штредок”; 3. Ношитель проєкта длужни обезпечиц вивершованє програми нєпреривного провадзеня у складзе зоз важацима предписанями хтори дефиновани зоз поглавйом 9. „Програма провадзеня вплїву на животни штредок ” и же податки достати зоз мониторинґом доручує Аґенциї за защиту животного штредку, Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду и Городскей управи за инспекцийни роботи – Обласц инспекциї за защиту животного штредку; 4. Наклада ше ношительови проєкта же у случаю реконструкциї и пременки технїчних характеристикох базней станїци зоз точки 1. того ришеня, поднєше вимогу компетентоному орґану за одлучованє о потреби прецень-

30 РУСКЕ СЛОВО

ованє вплїву на животни штредок.

ОБГРУНТОВАНЄ

Ношитель Проєкта „Телеком Сербия”, а.д. Таковска 2, Беоґрад, поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта – базней станїци мобилней телефониї „НС59, НСХ59, НСУ59, НСЛ59 НС – НИС 2” у улїци Народного фронта 12, у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 3922/2 К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад. Проєктом планована реконструкция иснуюцей базней станїци и то так же будзе поставена двосекторна антенскa системи за обсяги GSM900, GSM1800, UMTS и LTE обсяг хтори будзе мац вкупно два панел антени продукователя Kathrein K80010892, по єдна антена по секторе за шицки штири системи. Антени буду унапрямени зоз азимутами 220 ступнї (сектор 1) и 290 ступнї (сектор 2). Планована конфиґурация примодавача базней станїци за систему GSM900 4+4, GSM1800 4+4, UMTS 3+3 и за LTE 1+1. У складзе зоз Законом о преценьованю вплїву на животни штредок и Правилнїком о поступку явного увида, презентациї и явней розправи о студиї о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, число 69/05) запровадзени поступок преценьованя вплїву на животни штредок и обезпечене участвованє заинтересованих орґанох и орґанизацийох и явносци. У законским термину, хтори предвидзени за явни увид, Студия о преценьованю вплїву проєкта на животни штредок була виложена у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку по 6. май 2016. року. Под час тирваня явного увиду нє доручени думаня и зауваги у писаней форми на Студию о преценьованю вплїву проєкта на животни штредок з боку заинтересованих орґанох, орґанизацийох и явносци анї нє було винєшених думаньох заинтересованєй явносци под час презентациї и явней розправи хтора отримана 9. мая 2016. року цо константоване у записнїку число VI-501-201/16 од 9. мая 2016. року. Зоз ришеньом о образованю и менованю предсидателя и членох технїчней комисиї за оцену Студиї о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС59, НСХ59, НСУ59, НСЛ59 НС –НИС 2” у улїци Народного фронта 12, у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 3922/2 К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад, число VI-501-201/16 од 11. априла 2016. року, формована Технїчна комисия за оценьованє Студиї о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта, хтора випитала Студию о преценьованю вплїву и после запровадзеного, зоз законом утвердзеним поступком, о своєй роботи тому орґану доручела звит число VI-501-201/16 од 21. юния 2016. року зоз оцену предметней Студиї о преценьованю вплїву и зоз предлогом же ше на исту да согласносц. Зоз увидом до комплетней документациї, после запровадзеного поступку и звиту технїчней комисиї константоване же Студия зробена у складзе зоз Законом о преценьованю вплїву на животни штредок, Правилнїком о змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, число 69/05) и Ришеньом о потреби преценьованя вплїву и о одредзованю обсягу и змисту студиї число VI-501-784/15 од 6. авґуста 2016. року, хтору принєсла Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду. Кед ше Проєкт виведзе у складзе зоз технїчну документацию и кед ше випочитує шицки предвидзени мири за зменшованє лєбо зоперанє чкодлївих вплївох на животни штредок зоз точки 2. и 3. того ришеня, робота обєкта нє будзе значнєйше загрожовац животни штредок. На основи горе наведзеного ришене як у дипозитиве. Поука о правним лїку: Тото ришенє конєчне у управним поступку. Процив того ришеня ношитель Проєкта може порушац управни спор пред Управним судом 30 днї од дня приманя ришеня, а заинтересована явносц 30 днї од дня обявйованя обвисценя о принєшеним ришеню у средствох явного информованя.

Gorodska uprava za za|itu `ivotnogo {tredku na osnovi ~lena 29. pasus 1. Zakona o precenqovanx vpl<vu na `ivotni {tredok (“Slu`beni gla{n<k Republiki Serbi<” ~islo 135/04 i 36/09), obyvxw

OBVISCENW

o prinw{enim ri{eню же potrebne precenqovanw vpl>vu застатого стану и о одредзованю обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву na ìvotni {tredok проєкта радио базней станїци mobilnej telefoni> “НС Лиман 4 Ношитель проєкта „TELENOR” d.o.o., Novi Beo}rad, Mlade`skih bri}adoh число 90, podnwsol tomu or}anu vimogu za odlu~ovanw o potrebi precenqovany vpl<vu застатого стану na ìvotni {tredok prowkta baznej stan<ci mobilnej telefoni< “НС Лиман 4”, у улїци Милоша Црнянского чс. 2-6, у Новим Садзе, na katasterskej parceli ~islo 3930/11, K.O. Нови Сад II, Gorod Novi Sad. Posle zaprovadzenogo postupku, Gorodska uprava za za|itu ìvotnogo {tredku dny 17. юния 2016. roku prinwsla ri{enw ~islo VI-501-321/15, è potrebne precenqovanw vpl<vu застатого стану na ìvotni {tredok Z cilqom obviscovany zainteresovanej yvnosci tekst ri{eny obyvxw {e u calosci: Gorodska uprava za za|itu ìvotnogo {tredku, na osnovi ~lena 10. pasus 4. i 5. Zakona o precenqovanx vpl<vu na ìvotni {tredok (“Slu`beni gla{n<k RS”, ~s. 135/04 i 36/09), ~lena 192. pasus 1. Zakona o ob|im upravnim postupku (“Slu`beni novini SRX” ~islo 33/97 i 31/01 i “Slu`beni gla{n<k RS” ~islo 30/10) i ~lena 11., 34. i 36. Odluki o Gorodskih upravoh Gorodu Novogo Sadu (“Slu`beni novini Gorodu Novogo Sadu”, ~islo 52/08, 55/09 i 11/10, 39/10, 60/10 i 69/13), postupaxci po vimogi подприємства „Telenor Common Operation”, Оддїл Беоґрад-Нови Беоґрад, по овласценю ношителя проєкта “TELENOR” d.o.o., Novi Beo}rad, Mlade`skih bri}adoh число 90, za odlu~ovanw o potrebi precenqovany vpl<vu zastatogo stanuna ìvotni {tredok prowkta радио baznej stan<ci за mobilnu telefonix “НС Лиман 4”, prino{i

RI[ENW 1. Utverdzuw {e è za prowkt baznej stan<ci mobilnej telefoni< “НС Лиман 4”, у улїци Милоша Црнянского чс. 2-6, у Новим Садзе, na katasterskej parceli ~islo 3930/11, K.O. Нови Сад II, Gorod Novi Sad, no{itely prowkta “TELENOR” d.o.o., Mlade`skih bri}adoh 90 (у дальшим тексту: Ношитель Проєкта) potrebne precenqovanw vpl<vu na ìvotni {tredok. 2. Одредзує ше же No{itelq Пrowkta, Студию о преценьованю вплїву на животни штредок за проєкт baznej stan<ci mobilnej telefoni< “Поповица” u skladze zoz Zakonom o za|iti od nejonizuxcogo zarjovany (“Slu`beni gla{n<k RS”, ~islo 36/09) i vaàcima predpisanymi htori re}ulux totu oblasc i è podatki dostati z monitorin}om doru~ovala A}enci< za za|itu ìvotnogo {tredku, Gorodskej upravi za inspekcijni roboti Gorodu Novogo Sadu – Oblasc inspekci< za za|itu ìvotnogo {tredku i Gorodskej upravi za za|itu ìvotnogo {tredku Gorodu Novogo Sadu.

OBGRUNTOVANW

1. ЮЛИЙ 2016.

Prowkt vivedzeni i поставeна trosektornа antenskа sistemи за шлїдуюцима компонентами: три антени типа ADU451807 по єдна за кажди сектор за системи LTE800 и GSM1800 и три антени типа PW7755.00A GSM 900/UMTS900 и UMTS2100. Азимути антенох 20 stupn< (сектор 1), 110 ступнї (сектор 2) 280 ступнї (сектор 3). Конфиґурация примодавача базней станїци за систему GSM900 2+2+2, за GSM1800 2+2+2 за UMTS900 1+1+1 за UMTS2100 3+3+3 а за LTE800 1+1+1. U skladze zoz Zakonom o precenqovanx vpl<vu na ìvotni {tredok и Правил, o podnw{enej vimogi obviscena yvnosc z ogla{ovanqom u sredstvoh yvnogo informovany i MZ “Острово”. U zoz zakonom predpisanim terminw nw doru~eni dumany zainteresovanih or}anoh, or}anizacijoh i yvnosci. Ґу наведзеней вимоги ношитель проєкта приложел Контракт о закупе хтори заключени медзи Скупштину квартельного будинку зоз Нового Саду, улїца Милоша Црнянского 2-6 и Подприємства Мобилней Телекомуникациї „Себия БК-ПТТ” д.о.о. зоз Беоґраду , за локацию „НС Лиман 4”, число 5855/05 од 6. мая 2005. року и Анекс I контракта закупу число: 5855/05, Информацию о локациї за парцелу число 3930/11, К.О. Нови Сад II, хтору видала Городска управа за урбанизем и квартельни роботи Городу Нового Саду, число V-353-238/16 od 17. мая 2016. року, Фахову оцену обтерхованя животного штредку у локалней зони базней станїци мобилней телефониї “НС Лиман 4” число звиту 2503/16-271 PO хтору виробела акредитована Лаборатория Института „Ватроґаз” зоз Нового Саду. Радио бazna stan<ca mobilnей телефониї “НС Лиман 4” ma vkupnu efektivnu виzarxxcu moc векшу од 250 W по секторе по шицких секторох за шицки системи. Posle rozpatrany vimogi no{itely prowkta i podatkoh o predmetnej lokaci<, harakteristikoh i precenqovanx mo`l<vih vpl<voh navedzenogo prowkta na ìvotni {tredok, a maxci u oglydze è predmetna radio bazna stan<ca ma efektivnu vizarююцу moc vek{u yk 250 W i moè mac zna~nwj{i vpl<v na ìvotni {tredok–to~kа 12. podto~ka 13. Telekomunikacijni obwkti mobilnej telefoni< (baznej radio stan<ci) L<stini II Uredbi o utverdzovanx L<stini prowktoh za htori obovyzne precenqovanw vpl<vu i L<stini prowktoh za htori mo` vimagac precenqovanw vpl<vu na ìvotni {tredok (“S.G. RS” ~islo 114/08), a tot or}an u skladze zoz ~lenom 10. pasus 4. Zakona o precenqovanx vpl<vu odlu~el è potrebne precenqovanw vpl<vu. Zoz ~lenom 10. pasus 5. Zakona o precenqovanx vpl<vu na ìvotni {tredok, predpisane è zoz odluku zoz htoru ше utverdzuw è potrebne precenqovanw vpl<vu prowkta na ìvotni {tredok, nadpatraxci or}an moè odredzic i obsyg i zmist studi< o precenqovanx vpl<vu, co u tim slu~ax zrobene. Okrem rozpatrany intenziteta vpl<vu (viraèni zoz efektivnu vizarjovanu mocnoscu po{oreny), nadpatraxci or}an u konkretnim slu~ax rozpatrel i tirvanw vpl<vu – bazna stan<ca predstavy kontinualne `ridlo zarjоvаny. Primenxюci принципи prevenci< i predostro`nosci (~len 9. pasus 1. podto~ku 2. Zakona o za|iti ìvotnogo {tredku (“S.G. RS”, ~s. 135/04, 36/09, 36/09 – dr. zakon, 72/09 – dr. zakon i 43/11 – odluka US), zoz htorim {e vimaga è ka`da aktivnosc mu{i buc planovana и zaprovadzena na sposob è medzi in{im predstavy najmen{i rizik za lxdske zdravw, zoz Studix potrebne dokazac è za predmetni prowkt budze primenwna najlwp{a rozpolaгuxca i dostupna tehnolo}iy, tehn<ka i oprema. Maxci u oglydze napredok navedzene, а окреме специфичносц локациї (густо населєна бивательна зона) нєобходнє виробиц документ зоз хторим ше анализує и оценює квалитет творительох животного штредку на одредзеним просторе, medzisobni vpl<v isnuxcih i planovanih aktivnoscoh i utverdzux usloviy i miri za zoperanw, zmen{anw i odklonqovanw ~kodl<vih vpl<voh na ìvotni {tredok yk i mirи u slu~ax вдереня i obezpe~ic provadzenw vpl<vu `ridlа zarjovany, a to {e viklx~no mu{i obezpe~ic zoz Studix o precenqovanx vpl<vu na ìvotni {tredok, htoru bi trebal virobic multidisciplinarni fahovi tim. Na osnovi gore navedzenogo, ri{ene yk u dispozitive. Pouka o pravnim l<ku: Prociv togo ri{eny ношитель проєкта moè viyvic àlbу Pokra<nskomu sekretariytu za urbanizem, budovatelqstvo i za|itu ìvotnogo {tredku u ~a{e 15 dn< od dny доставаня ri{eny, pрейґ tого or}anu. Zainteresovana yvnosc moè обyvic àlbu prociv togo ri{eny u ~a{e 15 dn< od dny obyvjovany u sredstvoh yvnogo informovany, прейґ того or}anu.

1. ЮЛИЙ 2016.

ИНФОРМАТОР Gorodska uprava za za|itu `ivotnogo {tredku na osnovi ~lena 29. pasus 1. Zakona o precenqovanx vpl<vu na `ivotni {tredok (“Slu`beni gla{n<k Republiki Serbi<” ~islo 135/04 i 36/09), obyvxw

OBVISCENW

o prinw{enim ri{eню же potrebne precenqovanw vpl>vu застатого стану и о одредзованю обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву na ìvotni {tredok проєкта радио базней станїци mobilnej telefoni> “НС Готел путнїк” Подприємство „Telenor Common Operation”, Оддїл Беоґрад-Нови Беоґрад по овласценю ношителя проєкта „TELENOR” d.o.o., Novi Beo}rad, Mlade`skih bri}adoh число 90, podnwsol tomu or}anu vimogu za odlu~ovanw o potrebi precenqovany vpl<vu na ìvotni {tredok prowkta baznej stan<ci mobilnej telefoni< “НС Готел путнїк”, у улїци Илиї Оґняновича 18, у Новим Садзе, na katasterskej parceli ~islo 2, K.O. Нови Сад II, Gorod Novi Sad. Posle zaprovadzenogo postupku, Gorodska uprava za za|itu ìvotnogo {tredku dny 27. юния 2016. roku prinwsla ri{enw ~islo VI-501112/16, è potrebne precenqovanw vpl<vu застатого стану na ìvotni {tredok. Z cilqom obviscovany zainteresovanej yvnosci tekst ri{eny obyvxw {e u calosci: Gorodska uprava za za|itu ìvotnogo {tredku, na osnovi ~lena 10. pasus 4. i 5. Zakona o precenqovanx vpl<vu na ìvotni {tredok (“Slu`beni gla{n<k RS”, ~s. 135/04 i 36/09), ~lena 192. pasus 1. Zakona o ob|im upravnim postupku (“Slu`beni novini SRX” ~islo 33/97 i 31/01 i “Slu`beni gla{n<k RS” ~islo 30/10) i ~lena 11., 34. i 36. Odluki o Gorodskih upravoh Gorodu Novogo Sadu (“Slu`beni novini Gorodu Novogo Sadu”, ~islo 52/08, 55/09 i 11/10, 39/10, 60/10 i 69/13), postupaxci po vimogi подприємства „Telenor Common Operation”, Оддїл Беоґрад-Нови Беоґрад, по овласценю ношителя проєкта “TELENOR” d.o.o., Novi Beo}rad, Mlade`skih bri}adoh число 90, za odlu~ovanw o potrebi precenqovany vpl<vu zastatogo stanu na ìvotni {tredok prowkta радио baznej stan<ci за mobilnu telefonix “НС Готел путнїк”, prino{i

RI[ENW 1. Utverdzuw {e `e za prowkt baznej stan<ci mobilnej telefoni< “НС Готел путнїк”, у улїци Илиї Оґняновича 18, у Новим Садзе, na katasterskej parceli ~islo 2, K.O. Нови Сад II, Gorod Novi Sad, no{itely prowkta “TELENOR” d.o.o., Mlade`skih bri}adoh 90 (у дальшим тексту: Ношитель Проєкта) potrebne precenqovanw vpl<vu na `ivotni {tredok. 2. Одредзує ше же No{itelq Пrowkta, Студию о преценьованю вплїву на животни штредок за проєкт baznej stan<ci mobilnej telefoni< у улїци Илиї Оґняновича 18, у Новим Садзе, na katasterskej parceli ~islo 2, K.O. Нови Сад II, Gorod Novi Sad, у поглядзе обсягу и змисту, вироби у складзе зоз членом 17. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок и Правилнїком о змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок (“Slu`beni gla{n<k RS”, ~islo 69/05).

OBGRUNTOVANW

Подприємство „Telenor Common Operation”, Оддїл Беоґрад-Нови Беоґрад, по овласценю ношителя проєкта “TELENOR” d.o.o., Novi Beo}rad, Mlade`skih bri}adoh число 90, podnwsol tomu or}anu vimogu za odlu~ovanw o potrebi precenqovany vpl<vu застатого стану na `ivotni {tredok prowkta baznej stan<ci mobilnej telefoni< “НС Готел путнїк”, у улїци Илиї Оґняновича 18, у Новим Садзе, na katasterskej parceli ~islo 2, K.O. Нови Сад II, Gorod Novi Sad. Prowkt vivedzeni i поставeна trosektornа antenskа sistemи за GSM 900, LTE1800 и єдна антена Huawei ADU451902 за сектор S3 за системи UMTS и LTE1800. Азимути антенох 100 stupn< (сектор 1), 210 ступнї (сектор 2) 330 ступнї (сектор 3). Конфиґурация примодавача базней станїци за систему GSM900 4+3+2, за GSM1800 0+0+6 за систему UMTS 3+3+3 а за систему LTE800 1+1+1. U skladze zoz Zakonom o precenqovanx vpl<vu

na ìvotni {tredok и Правил, o podnw{enej vimogi obviscena yvnosc z ogla{ovanqom u sredstvoh yvnogo informovany i MZ “Стари город”. U zoz zakonom predpisanim terminw nw doru~eni dumany zainteresovanih or}anoh, or}anizacijoh i yvnosci. Ґу наведзеней вимоги ношитель проєкта приложел Контракт о закупе хтори заключени медзи „УТП Путнїк” а.д. зоз Нового Саду, улїца Илиї Оґняновича число 24 и „ТЕЛЕНОР” д.о.о. зоз Беоґраду, Младежских бриґадох число 90, Информацию о локациї за парцелу число 2, К.О. Нови Сад II, хтору видала Городска управа за урбанизем и квартельни роботи Городу Нового Саду, число V-353-149/15 od 10. мая 2016. року, Фахову оцену обтерхованя животного штредку у локалней зони базней станїци мобилней телефониї “НС Готел путнїк” число звиту 2512/15-170 МК хтору виробела акредитована Лаборатория Института „Ватроґаз” зоз Нового Саду. Радио бazna stan<ca mobilnей телефониї “НС Готел путнїк” ma vkupnu efektivnu виzarxxcu moc векшу од 250 W по секторе по шицких секторох за шицки системи. Posle rozpatrany vimogi no{itely prowkta i podatkoh o predmetnej lokaci<, harakteristikoh i precenqovanx mo`l<vih vpl<voh navedzenogo prowkta na ìvotni {tredok, a maxci u oglydze è predmetna radio bazna stan<ca ma efektivnu vizarююцу moc vek{u yk 250 W i moè mac zna~nwj{i vpl<v na ìvotni {tredok–to~kа 12. podto~ka 13. Telekomunikacijni obwkti mobilnej telefoni< (baznej radio stan<ci) L<stini II Uredbi o utverdzovanx L<stini prowktoh za htori obovyzne precenqovanw vpl<vu i L<stini prowktoh za htori mo` vimagac precenqovanw vpl<vu na ìvotni {tredok (“S.G. RS” ~islo 114/08), a tot or}an u skladze zoz ~lenom 10. pasus 4. Zakona o precenqovanx vpl<vu odlu~el è potrebne precenqovanw vpl<vu. Zoz ~lenom 10. pasus 5. Zakona o precenqovanx vpl<vu na ìvotni {tredok, predpisane è zoz odluku zoz htoru ше utverdzuw è potrebne precenqovanw vpl<vu prowkta na ìvotni {tredok, nadpatraxci or}an moè odredzic i obsyg i zmist studi< o precenqovanx vpl<vu, co u tim slu~ax zrobene. Okrem rozpatrany intenziteta vpl<vu (viraèni zoz efektivnu vizarjovanu mocnoscu po{oreny), nadpatraxci or}an u konkretnim slu~ax rozpatrel i tirvanw vpl<vu – bazna stan<ca predstavy kontinualne `ridlo zarjоvаny. Primenxюci принципи prevenci< i predostro`nosci (~len 9. pasus 1. podto~ku 2. Zakona o za|iti ìvotnogo {tredku (“S.G. RS”, ~s. 135/04, 36/09, 36/09 – dr. zakon, 72/09 – dr. zakon i 43/11 – odluka US), zoz htorim {e vimaga è ka`da aktivnosc mu{i buc planovana и zaprovadzena na sposob è medzi in{im predstavy najmen{i rizik za lxdske zdravw, zoz Studix potrebne dokazac è za predmetni prowkt budze primenwna najlwp{a rozpolaгuxca i dostupna tehnolo}iy, tehn<ka i oprema. Maxci u oglydze napredok navedzene, а окреме специфичносц локациї (густо населєна бивательна зона) нєобходнє виробиц документ зоз хторим ше анализує и оценює квалитет творительох животного штредку на одредзеним просторе, medzisobni vpl<v isnuxcih i planovanih aktivnoscoh i utverdzux usloviy i miri za zoperanw, zmen{anw i odklonqovanw ~kodl<vih vpl<voh na ìvotni {tredok yk i mirи u slu~ax вдереня i obezpe~ic provadzenw vpl<vu `ridlа zarjovany, a to {e viklx~no mu{i obezpe~ic zoz Studix o precenqovanx vpl<vu na ìvotni {tredok, htoru bi trebal virobic multidisciplinarni fahovi tim. Na osnovi gore navedzenogo, ri{ene yk u dispozitive. Pouka o pravnim l<ku: Prociv togo ri{eny ношитель проєкта moè viyvic àlbу Pokra<nskomu sekretariytu za urbanizem, budovatelqstvo i za|itu ìvotnogo {tredku u ~a{e 15 dn< od dny доставаня ri{eny, pрейґ tого or}anu. Zainteresovana yvnosc moè обyvic àlbu prociv togo ri{eny u ~a{e 15 dn< od dny obyvjovany u sredstvoh yvnogo informovany, прейґ того or}anu.

РУСКЕ СЛОВО 31

ИНФОРМАТОР/СПОРТ

Завод за културу войводянских Руснацох розписує

ЯВНУ ПОВОЛАНКУ за виглєдованє, чуванє и унапредзованє музично-фолклорней и хорскей творчосци Условия Явней поволанки: lНа Явну поволанку ше можу приявиц лєм реґистровани правни особи – културно-уметнїцки и културно-просвитни дружтва припаднїкох рускей националней заєднїци зоз шедзиском на териториї Автономней Покраїни Войводини, чия дїялносц заснована на чуваню и пестованю националного и културного идентитету. lНє будзе ше розпатрац нєблагочасни и нєподполни, або нєправилно пополнєти прияви, прияви хтори нє поднєсли овласцени особи, як анї прияви хтори нє предмет Явней поволанки; lЗавод нє обовязни обгрунтовац свойо одлуки; lПроцив тих одлукох Заводу нє мож уложиц правни лїк; lПрияви и приложену документацию ше подношительом нє враца. Способ конкурованя: Прияви ше подноши лєм на конкурсних формуларох Заводу. Формулар за Явну поволанку мож превжац од пиятку, 24. юния 2016. року на веб-адреси www.zavod.rs и www.ruskeslovo.com. Ґу прияви ше обовязно приклада : 1. Урядови доказ о реґистрациї орґанизациї; 2. Потвердзенє о порцийним идентификацийним чишлє; 3. Урядови доказ о отвореним рахунку у банки; Прияви ше подноши: 1) особнє до Заводу за културу войводянских Руснацох 2) по електронскей пошти на zavod.rusini@gmail.com, з прияву хтора подписана; 3) по пошти на адресу: Явна поволанка Завод за културу войводянских Руснацох Футожска 2/3, 21 000 Нови Сад Нє будзе ше розпратрац прияви: lхтори нє доручени благочашнє Заводу (нє доручени у чаше яки предвидзени у Явней поволанки); lхтори нє поднєшени на формуларе Явней поволанки Заводу; lхтори нє подписала овласцена особа; lхтори нє оверени з печацом орґанизациї; lнєподполни, нєшорови, нєчитки прияви и прияви виписани з ґрафитним клайбасом; lхтори поднєсол субєкт цо нє ма право приявиц ше на Явну поволанку. Резултати конкурса ше обяви на урядовей веб-адреси Заводу за културу войводянских Руснацох. Критериюми за розподзельованє средствох: Средства ше додзелює за софинансованє проєктох и орґанизованє манифестацийох и то окреме за: lчуванє и пестованє народних обичайох; lзащиту, унапредзенє и презентацию фолклорного нашлїдства; lзащиту, унапредзенє и презентацию хорского нашлїдства; lзащиту, унапредзенє и презентацию музичного нашлїдства; lинши програми и проєкти. Явна поволанка отворена од пиятку, 24. юния, по 8. юлий 2016. року, до 16 годзин. Резултати Явней поволанки буду познати у штвартим кварталє 2016. року. Явна поволанка будзе реализована з помоцу Фаховей комисиї. Формулар можеце найсц на веб-сайту Заводу за културу войводянских Руснацох www.zavod.rs и „Руского слова” www.ruskeslovo.com

32 РУСКЕ СЛОВО

ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА ЗОМБОР – БАЧКА ПАЛАНКА

ФК „РУСИН” У МОЦНЄЙШЕЙ ЛИҐИ

Фодбалере керестурского Русина шлїдуюцей сезони буду бавиц у квалитетнєйшей лиґи як цо бавели прешлей сезони. Зоз зомборскей лиґи до новей реорґанизованей лиґи пласовали ше: Липар, Шикара, БСК, Младосц, Тереквеш, Русин, Борац. Ту ище Гайдук юниор (Кула), Полет (Сивец), и ЖАК (Зомбор). Зоз бачкопаланацкей зони до новей реорґанизованей подрученей лиґи вошли: ФК „Крила країни” (Б. Паланка), КФК „Герцеґовац” (Ґайдобра), ФК „Славия” (Пиньвиц),. ФК „Стари ґрад” (Б. Паланка), ФК „Младосц” (Б. Петровец), ФК „Младеново”. Тренер Златко Саянкович дал коментар сезони 2015/2016. – На початку сезони догварели зме ше же пре наявену реорґанизацию лиґи потребне завжац єдно од перших осем местох у ПФЛ Зомбор хторе ґарантує уход до висшей лиґи. Тот циль зме виполнєли, дзе єшеньска часц одробена барз добре, док у ярнєй часци екипа бавела досц пременлїво, алє тельо кельо требало за зарисовани циль. На концу прешлей фодбалскей сезони Русин завжал 7. место на таблїчки дзе у 30 змаганьох ма 13 побиди, 6. раз бавел нєришено, 11 раз страцел, ґол розлика 46:52 и укнїжел 45 боди. У наиходзацим периодзе фодбалере Русина ше буду пририхтовац за наступ у новей лиґи. Пририхтованя почню 10. юлия на Ярашу, дзе пририхтованя буду по початок нового першенства. Циль нам добре ше пририхтац бо нова лиґа будзе моцнєйша и квалитетнєйша од прешлорочней. До екипи пробуєме приключиц и младших бавячох. Од навиячох обчекуєме же би их потримали, як цо робели и потераз. Нїґдзе нє було тельо навиячох, и на Ярашу, и кед зме госцовали, як цо их мал Русин – закончел Златко Саянкович. В. Сеґеди 1. ЮЛИЙ 2016.

СПОРТ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ ОТРИМАНИ ТУРНИР У ОДБОЙКИ

ГОСЦИ З УКРАЇНИ ОСВОЄЛИ ПОГАР И МЕДАЛЇ У рамикох Спортских бавискох „Яша Баков” всоботу, 25. юния, у Руским Керестуре отримани турнир у одбойки, на хторим ше змагали шейсц екипи – пейц з наших местох и єдна з Перечину, з України

мено орґанизаторох, турнир отворели предсидатель Совиту Месней заєднїци Руски Керестур Владимир Олеяр и подпредсидатель СБ „Яша Баков” Янко Хома мл, а потим шицки учашнїки з минуту цихосци оддали почесц покойному Юлиянови Рамачови Чамови. На турнире екипи були под зелєни до двох ґрупох – екипи з А ґрупи – керестурски „Трамонте”, екипа дюрдьовского КУД „Тарас Шевченко” и екипа Перечину бавели у Спортскей гали, док екипи з Б ґрупи – „Русин” з Руского Керестура, та РКЦ Нови Сад и КПД „Карпати” з Вербасу бавели у физкултурней сали Школи „Петро Кузмяк”. После бависка по ґрупох, за пияте место ше змагали Дюрдьовчанє и Новосадянє, дзе з резултатом 2꞉1 победзела екипа зоз Дюрдьова, док ше за треце место змагали керестурски екипи „Русин” и „Трамонте”, а победзел „Трамонте” зоз резултатом 2꞉0. У финалу бавели екипа КПД „Карпати” и госци з України, котри и победзели зоз 2꞉0 и дому однєсли освоєни погар и медалї.

ТУРНИР У ОДБОЙКИ ОТРИМАНИ На основи Спорозуменя о братименю Руского Керестура и Перечину, Керестурци концом мая були госци на Дньох Перечину, а на чолє з городоначалнїком Иваном Погориляком, екипа з побратименого городу у Закарпатскей обласци України була поволана на тогорочни Фестивал култури „Червена ружа”, дзе участвовали на турнире у одбойки. Понеже пре шмерц Юлияна Рамача Чаму одказани музично-танєчни змисти, турнир у одбойки отримани самостойно. 1. ЮЛИЙ 2016.

Понеже характер Спортских бавискох „Яша Баков” нє нательо змагательного характеру, кельо циль друженє Руснацох и людзох котри жию коло нїх, и турнир у одбойки прешол у опущеней приятельскей атмосфери. Идуце змаганє будзе у фодбалу, у авґусту, а у септембру у Руским Керестуре будзе и турнир у малим фодбалу, наявел Янко Хома.■ С. Надь

РУСКЕ СЛОВО 33

СПОРТ ИЛОНА ЗАРУБИЦА ГЕКА, БОДИ БИЛДЕРКА ЗОЗ РУСКОГО КЕРЕСТУРА

СПОРТ ЗА ВИБУДОВ МУСКУЛОХ И ДУХА

Пише: Александар ПАЛАНЧАНИН

КОСТИРАНЄ БАРЗ ВАЖНЕ У тим спорту важне и костиранє хторе засноване на здравей поживи. Ту ше ураховюю и додатки єдлу як цо протеини, креатин, ґлутамин, арґинин, леуцин...то шицко суплементи єдзеню хтори нє чкодза здравю, а шицки су нєобходни же би ше будовало мускули. Боди билдером то барз значи, бо кед би мушели на природни способ унєсц нєобходни протеини, требали би попиц 30 литри млєка дньово, лєбо поєсц 1,5 кили меса.

34 РУСКЕ СЛОВО

Вельо раз зме ше прешвечели же спорт нє позна гранїци и же спортски успихи подєднак може витвориц кажди упарти и вредни спортиста. Уж длугши час зме шведкове же ше спортски дисциплини вецей нє дзелї на хлопски и женски. Маме гокеяшски, ватерполо, фодбалски... тими хтори творя припаднїци красшого полу. Тиж так, жени посцигую добри резултати и у спортох за хтори треба мац вельо моци, як цо дзвиганє терхи и боди билдинґ

єдавно нас шицких приємно нєсподзивала вистка же боди билдерка зоз Рускоґо Керестура Илона Зарубица Гека освоєла друге место на Шветовим першенстве у фитнесу у Орланду (ЗАД). Тото еминентне змаганє на Флориди орґанизовала Шветова фитнес федерация, а наша Гека освоєла друге место у катеґориї Мастерс – ветеранох – Змаганє у Орланду, на Флориди у Зєдинєних Америцких Державох, зоз хторого сом ше тих дньох врацела було безпрекорне. Орґанизатор Шветового першенства у фитнесу ме поволал же бим участвовала и я на нїм. Отримане є у найлуксузнєйшим готелу на Флориди, Ґранд Интернационал. Було вельо змагательки зоз цалого швета – Америки, Австралиї, Италиї, Южней Африки, Русиї... Ище вше сумируєм упечатки. Думам же го будзем длуго паметац, насампредз же сом здобула ве-

льо нових приятельох – гварела Илона Зарубица Гека. ПЕРШЕ ПРИПОЗНАНЄ Як то шицко випатрала, можеме лєм нагадовац, бо Амере схопни у правеню ґламура и спектакла. Сам податок же змаганє отримане у еминентним готелу у Флориди, достаточни сам за себе. – Перше припознанє сом освоєлла 1986. року у Заєчару дзе сом була перша на державним першенстве. Потим, истого року сом освоєла и перше место у Клаґенфурту, як представнїк зоз тедишнєй Югославиї. Пейц раз сом була перша на шветових першенствох, у Москви сом освоєла перше место на Европским и шветовим першенстве. У Солуну сом була мис универзум, у Кошицох перша на швеце, у Бадену сом була друга на швеце, у Єкатеринбурґу, у Маямию сом була друга,... Алє тот у Ор1. ЮЛИЙ 2016.

СПОРТ ланду ми останє вше у паметаню – гварела Гека. Вше ю прицаговал, як надпомла, добри випатрунок чловекового цела. Кед почала тренирац мала петнац роки. Теди у Руским Керестуре нїґдзе нє було терховнї, а барз чежко було найсц даяку литературу о боди билдинґу. З початку по свой двацети рок тренирала аеробик, йоґу, бициґлизем и вельо джоґирала (бежала). – После пейцох рокох, значи кед сом мала двацец роки, сама сом поча ла правиц кулї, а тренирала сом у нашей старей шопи. Теди так починали свою кариєру велї хтори познєйше постали шампиони. Прави терховнї теди було лєм у векших городох як цо Беоґрад. Алє 1985. року Любомир Орос, за беґельом направел и отворел малу терховню до хторей сом ше такой уписала. Ту сом тренирала два мешаци, а уж о два мешаци ме волали зоз Новей Ґорици же бим позирала и наступала на змаганьох, дзе сом вец далєй предлужела тренирац – ґварела Гека. Змаганя боди билдерох специфични. Змагателє класификовани по катеґорийох и на початку ше представяю шицки през позиранє. Перша поза то дупла бицепс поза, потим трицепс, хрибет з предку, ноги з предку, хрибет од задку, перша и бицепс з боку и мускули бруха. Друга точка, шлєбодне позиранє змагательох. У тей точки кажди змагатель през власни вибор пози пробує цо лєпше указац свойо мускули. У трецей точки ше видвоює лєпших и потим шлїдзи вибор трох найлєпших змагательох. БУДОВАНЄ ЦЕЛА И ДУХОВНЕЙ РОВНОВАГИ Боди билдинґ слово зоз анґлийского язика и значи будованє цела. Як нагалашує Гека, то єдини спорт хтори розвива цале цело, алє и духовну ровновагу. – То нє лєм дзвиганє терхи як цо велї думаю. За вибудов мускулох нє досц лєм поряднє тренирац, то подрозумює вельо одреканя, так повесц, же ше муши тренирац и у кухнї, а вимага, насампредз, правилне костиранє. Почац тренирац мож уж на дзешец роки и мож тренирац док то цело дошлєбодзує, лєм же ше тренинґи муша присподобиц ґу роком. За трицец роки, кельо тренирам боди билдинґ, нїґда ме нє болєли крижи, похребцина, лєбо ставец.– надпомла Гека. Велї з нас маю поґришне думанє же хаснованє суплементох нє здраве и же ше кед ше престанє тренирац шицко нєсатанє и претвори ше до садла. Гека наглашує же хто жада затримац фину фиґуру и у познє1. ЮЛИЙ 2016.

йших рокох, кед ше престанє активно тренирац боди билдинґ, муши голєм три раз тижньово тренирац и же би нє єдол нїч после 18 годзин. ДРАГИ СПОРТ Тот спорт барз драги. Насампредз же ше вельо уваги дава, окрем тренинґом, поживи. Муши буц здрава, богата зоз витаминами и здравима олиґо елементами. Цена нєобходних и важних додаткох тиж висока. – Окрем того, финансийна потримовка, слаба, а вельо раз и нїяка. На числених змаганьох на хторих сом була, здобула сом упечаток же у других державох, блїзко коло нас, боди билдинґ ма цалком иншаки, одно сно лєпши третман. Так повесц, почитує ше го як фодбал. Сама себе сом тренер, сама себе рихтам поживу, а на змаганя одходзим так же половку сама финансуєм, половку до ставам од спонзорох. Драгу до Орланду ми половку обезпечела Скупштина Општини Кула – гварела Гека. Но, гоч започала шесте дзешецлїтиє живота (народзена є 1963. року у Руским Керестуре), спортски оптимизем ю нє напущує. Як надпомина, на змаганя боди билдере можу пойсц покля им випатрунок и швижосц цела то дошлєбодзую. Тренирац мож цали живот, алє тренинґи муша буц присподобени роком и можлївосцом. – Интензивно сом ше почала змагац 2006. року. Того року наполнєли ше дзешец роки. Особнє можем повесц же сом заокружела єден красни и успишни циклус. У историї того спорту, таки успих нїхто нє витворел. Познаю ме шицки, дзе ґод пойдзем на змаганє. То ми вельо значи и дава ми моци же бим була и далєй успишна. Я реално спатрам живот и можем повесц же цали живот будзем тренирац, а з тим роком дефинитивно закончуєм тот циклус змаганя. Дзекуюци боди билдинґу, обишла сом и видзела цали швет, а и швет видзел мнє. Здобула сом вельо нових приятельох, духовно сом богатша, а шицко ми то оможлївел боди билдинґ. Дзекуєм му на тим – закончела свою приповедку о боди билдинґу Гека.■

ТРЕНИРАНЄ И ОДРЕКАНЄ – То нє лєм дзвиганє терхи як цо велї думаю. За вибудов мускулох нє досц лєм поряднє тренирац, то подрозумює вельо одреканя, так повесц, же ше муши тренирац и у кухнї, а вимага, насампредз, правилне костиранє. Почац тренирац мож уж на дзешец роки и мож тренирац док то цело дошлєбодзує, лєм же ше тренинґи муша присподобиц ґу роком. За трицец роки, кельо тренирам боди билдинґ, нїґда ме нє болєли крижи, похребцина, лєбо ставец.– надпомла Гека.

РУСКЕ СЛОВО 35

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ

У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ ПРЕДСТАВЕНИ СТАРИ РЕМЕСЛА

РОК LXXII ЧИСЛО 26 (3687) НОВИ САД, 1. ЮЛИЙ 2016.

ПОМОГНЇЦЕ, РОЗПИТАЙЦЕ ШЕ, ПРЕПОЗНАЙЦЕ!

Фотоґрафия: K006a_0154P

■ ЛИТЕРАТУРНЕ СЛОВО – ТРИ ТВАРИ ЄДНЕЙ РУЖИ ЦЕНА 30 ДИНАРИ

Фото: Танита Ходак

Фото: Михайло Зазуляк

■ САЯМ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ