ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО
ГЛАСНЇК ПО РУСКИ РОК LXXIII ЧИСЛО 26 (3739) НОВИ САД, 30. ЮНИЙ 2017.
■ ПОПАТРУНОК НА
ШТРЕДНЬОВИКОВНУ РУС ЦЕНА 30 ДИНАРИ
Фото: Борис Варґа
■ ҐАЗДОВАНЄ У ҐОСПОДЇНЦОХ
■ ИНТЕРМЕЦО –
ПОЧИТОВАНИ ЧИТАЧЕ! Тижньово новини „Руске слово” з вами уж 72. рок, а же бизме тоту длугорочну традицию друкованого информованя на руским язику пестовали и розвивали и надалєй, модлїме вас же бисце на час уплацели предплату на новини за 2017. рок! Рочна предплата за новини „Руске слово” виноши 1.500,00 динари.
Шицки хтори предплату уплаца по конєц юлия 2017. року, на дарунок достаню кнїжку, НВУ „Руске слово”.
Наша акция „Кнїжка вирним читачом на дарунок” приходзи ґу концу. Вихаснуйце нагоду ище того мешаца же бисце достали кнїжку на дарунок.
Уплацце предплату у юлию и годни сце достац єдну од шлїдуюцих кнїжкох по нашим виборе:
1. Славица Шовш, Безсони ланцущок 2. Масонка, Зборнїк текстох з Фестивала малих сценских формох „Дюра Папгаргаї” 3. Янко Павлович, Репик на души 4. Микола Шанта, Варґоч 5. Андри Гуздер Билянски, Винїцар,
Дзекуєме вам и поволуєме вас же бисце уплацели предплату за 2017. рок
ХЛАДОК И ГОРУЦИ ТЕПШИ
■ ФЕЛЬТОН – ЯК (НЄ) СКАПАЛ РОКЕНРОЛ
ИНТЕРМЕЦО ЦЕНТЕР МЕСТА – СТАРИ НАЗВИ УЛЇЦОХ
НОВИ САД
елї историйни и културни памятнїки Нового Саду находза ше у центрe городу. Найвекша и централна площа у центре города, Площа шлєбоди, настала у 18. вику, и вше була место на хторим ше отримовало манифестациї, преслави и велї историйни подїї з хторима ше город розвивал. Змай Йовова улїца єдна з найстарших новосадских улїцох. Почина од Площи шлєбоди, та по Владичански двор. Нєшка є пешацка зона. Пре велї мигелї и предавальнї новосадянє ю дакеди волали Маґазински сокак. На лївим боку Змай Йововей видвоює ше Улїца Светозара Милетича по хторей дойдземе по грекокатолїцку церкву Святих апостолох Петра и Павла и парохийни будинок. Русинска улїца, нєшка, єдна од найкратших улїцох у Новим Садзе, а интересантне же у нєй нєт анї єдно хижне число. Алє, нє було вше так. Дакеди тота улїца залапйовала вецей часци городу, а нєшкайша Улїца Саве Ковачевича з найвекшей часци була Руска, а познєйше Русинска, як ище и нєшка пише на уходзе до даєдних старших будинкох. Зоз будованьом гайязибанскей станїци, 60-тих рокох прешлого вику вименює ше випатрунок тей часци городу, a Русинска улїчка нєстава. Блїзко при Клїничним центру и нєдалєко од Сайма, у зациху и желєнїдлу, медзи Гайдук Велькову и Футожску находзи ше нєвелька Улїца Миколи Кочиша, по нашому филолоґови и писательови, хторого паметаме и по першим руским правопису.■ В. Вуячич
В
2 РУСКЕ СЛОВО
Фото: https://www.google.rs/maps/search/ rusinska+ulica+u+novom+sadu
Фото: В. Вуячич
Кочишова
Русинска улїца, нєшка, єдна од найкратших улїцох у Новим Садзе
30. ЮНИЙ 2017.
УВОДНЇК
ЗМИСТ
Пише: Славица ФЕЙСА, редакторка рубрики „Людзе роки, живот”
■ Тижньовнїк 4–5. Управни одбор Заводу за културу войводянских Руснацох 6–7. Мисия ОЕБС-а у Руским Керестуре
■ Нашо места 8. Потримовка демоґрафскей и популацийней политики у Шидзе 10. Очисцени керестурски базен
■ Духовни живот 12. У Водици бул Школярски дзень
■ Руске у швеце 14–15. Розгварка зоз др Дюром Гардийом
историчаром
■ Култура и просвита 18. Децентрализация култури 19. Промоция кнїжкох Татяни Венчеловски у Вербаше
■ Людзе, роки, живот 24–25. Стретнуце Грубеньовей фамелиї у Руским Керестуре 26–27. Наш госц – Ґоран Юрек зоз Шиду
■ Економия 28–29. Закончена тлачидба ярцу
■ Информатор
31–33. Оглашки и In memoriam
■ Спорт 36–37. Конєц фодбалского першенства 2016/17.
■ Интермецо 38–39. Хладок и горуци тепши
На насловним боку – Улїца Миколи Кочиша у Новим Садзе Автор фотоґрафиї – Борис Варґа
ИКОНА ШЛЄБОДИ Народзена сом после того як мой дїдо Андри медзи першима на Ступу принєсол нови радио. По оцових словох, нїґда у живоце швидше нє крачал на салаш, и нїґда го вецей нє видзел такого щешлївого. Баба го здалєка випатрала и лапала ше за главу. Днями нє бешедовали. Велї роки познєйше спознавам яку улогу одбавел радио, єден з найзначнєйших иконох того часу. Радио емисиї давали громаду информациї, окреме зоз швета музики хтора теди, велїм пременєла аж и сам живот. Шейдзешатих рокох рокенрол сцигол до варошох у тедишнєй Югославиї, а швидко доходзел и до тих цо були на валалє. Млади мали свой мотив войсц до швета рокенролу, даєдни же би доказали свой талант, други же би на себе прицагли повагу, треци сцели виражиц свой бунт... Шицким була основа – шлєбода, краса у шлєбодним виразу, у тим цо сцели повесц и поручиц, а хтора була иншака яку ю спознали од своїх родичох, заглобених до нє барз прицагуюцей каждодньовосци. Спомнути протаґонисти зоз свою енерґию нє меняли лєм музику, алє и литературу, филм, дизайн, з єдним словом – меняли дружтвени розвой. И попри тим же ше на рокенрол, окреме на валалє, патрело як на цошка цо нє досц озбильне, поп и рок култура у сущносци меняли дух єдного часу, варошу, валалу и медзи Руснацами. И нашо млади людзе були полни з идеями хтори окруженє часто нє могло зрозумиц. Було и гевтих других. Нєшка младшим ґенерацийом чежко же мож потолковац яке було возбудзенє мойого дїда кед налапал италиянски канцони, шлаґери, або кед з другого боку даєден млади, власати рокер дошол до першей ґитари и цалу ноц преберал по струнох. О тим шицким будземе писац од того числа РС, у фельтону – „Як (нє) скапал рокенрол”. Єст вельо кнїжки о историї перших дньох домашнього рока, алє нєт вельо написи о атмосфери, о возбудзеню хторе музичаре дожили, запаметали на „свиркох” по наших местох. Попробуєме и тото дотхнуц. Будземе писац хто були тоти млади людзе цо у бендох грали, цо любели, од кого учели, цо слухали, дзе наступали... Намагаме ше же би то бул єден коктел здогадованьох, фактох, щесца, ирониї и моцних емоцийох – праве ошвиженє нашим читачом, поготов на тей велькей горучави.
* ”РУСКЕ СЛОВО” – гласнїк по руски * Виходзи каждого пиятку * Снователь Национални совит рускей националней меншини * Видава НВУ ”Руске слово”, Нови Сад * Перше число вишло 15. юния 1945. року у Руским Керестуре * Адреса: НВУ ”Руске слово”, Булевар ошлєбодзеня 81/7, 21000 Нови Сад * Редакция: заменїк одвичательного редактора Иван Сабадош – редакторе/ки – Дюра Винаї, Мирон Горняк-Кухар, Михайло Зазуляк, Александар Паланчанин, Олена Планчак-Сакач, Славица Фейса, Ясмина Дюранїн; новинаре/ки – Мария Афич, Влада Дїтко, Марина Джуджар, Сандра Саламун, Александра Лендєр, Златко Колєсар * Язична редакторка – Блажена Хома-Цветкович * Технїчна редакторка – Люпка Цвеїч; компютерски обробок – Вероника Вуячич, Мария Гудак, Таня Салонтаї * Телефони: 021/6613-697, 021/6624-708, 021/6623-076; 021/6621-433 * Телефакс 021/528-083 * Предплата за цали рок: у жеми 1 500 динари, а у иножемстве 100 евра * Жиро-рахунок Banca Intesa a.d. Beograd 160-923244-82 * Девизни рахунок 160-0050870024999-53 * Рукописи ше нє враца * Друкує Друкарня ” Maxima graf” Пет роварадин * E-mail: ruske.redakcija@gmail.com * Web site: www.ruskeslovo.com * YU ISSN 0350-4603 * COBISS SR-ID 15915778 * Друковани тираж 2 000 *
Direktorka MARTICA TAMA[ *** Odvi~atelqni redaktor dr BORIS VAR]A
30. ЮНИЙ 2017.
РУСКЕ СЛОВО 3
ТИЖНЬОВНЇК КОНСТИТУОВАНИ УПРАВНИ ОДБОР ЗАВОДУ ЗА КУЛТУРУ ВОЙВОДЯНСКИХ РУСНАЦОХ
ЦО СКОРЕЙ ВИСЦ ЗОЗ О. Д. СТАНУ Пише: Иван САБАДОШ
Понеже прилапени Статут, на шоре розписац конкурс за директора Заводу. У медзичаше будзе розподзелєна финансийна помоц за орґанизованє руских фестивалох и манифестацийох, а цо скорей би почац орґанизованє Националного швета у Суботици
К
онститутивна, а такой потим и перша порядна роботна схадзка Управного одбору Заводу за културу войводянских Руснацох у новим зволаню отримана пондзелок, 26. юния у шедзиску тей институциї у Новим Садзе. Понеже верификовани Ришеня о менованю членох УО Заводу хтори 7. юния, як со снователь Заводу, принєсла Покраїнска влада на предлог другого со снователя – Националного совиту Руснацох, конституовани нови дзевецчленови Управни одбор, у хторим Миро слав Чакан з Дюрдьова, Миряна Дєкич з Нового Саду, Ґабриєла Саянкович з Руского Кере стура, Ве сна Раґаї Цап з Коцура, Далибор Болдиш зоз Шиду, др Йоаким Стрибер з Беоґраду, Наташа Макаї Мудрох зоз Сримскей Каменїци, Борислав Сакач з Нового Саду и Миломир Шайтош з Нового Саду, котри меновани за предсидателя Управного одбору. За заменїка предсидателя Управного одбору члени вибрали Миро слава Чакана. ЗАДАТКИ Предсидатель Управного одбору Миломир Шайтош визначел же пред Одбором озбильна робота и вельки задатки, насампредз же длуги час – уж скоро рок, тота институция у о. д. стану. Як гварел, розлики, кед же их
його словох, перши задаток присподобиц формалноправни рамик Заводу ґу важацей законскей реґулативи, же би институция могла робиц у полним капацитету. Потим на шоре тото цо мисия Заводу, одно сно унапредзованє и розвой културного живота Руснацох. Попри членох УО, на вчерайшей конститутивней схадзки спред со сновательох Заводу присуствовали предсидатель Националного совиту Руснацох Славко Рац и сотруднїк у Покраїнским секретарияту за образованє, управу, предписаня и национални меншининационални заєднїци Адриян Борка, потим предсидателька предходного зволаня УО Ана Мария Регак, о. д. директора Заводу Анамария Ранкович, секретар Заводу Наташа Мецек, як и правнїца Бранка Шарич и економистка Любица Станич, котри спред покраїнских институцийох Заводу даваю фахову помоц. Предсидатель Националного совиту Славко Рац наявел же Совит будзе найце снєйше сотрудзовац и зоз новим зволаньом Управного одбору Заводу, понеже слово о фундаменталних институцийох културней автономиї рускей националней заєднїци. Як приоритети, визначел предлуженє партнерства у потримовки локалним руским културним дружтвом, обдумованє нового концепту пре слави Националного швета Руснацох у Сербиї, як и заєднїцку роботу же би ше цо скорей оспо собело про стор за нове шедзиско Заводу у улїци Матици сербскей.
Фото: В. Вуячич
СТАТУТ
єст, треба охабиц за собу, а през арґументовану розправу будовац консензус коло сущних питаньох и глєдац оптимални ришеня за проблеми у рускей култури. – Верим же зме шицки озбильни и одвичательни людзе хтори порихтани свойо знанє, час и енерґию пошвециц роботи на хасен рускей заєднїци и сполнїц задатки хтори нам зверели со снователє Заводу – Национални совит и АП Войводина – гварел Шайтош. По
4 РУСКЕ СЛОВО
По сле конститутивного зашеданя, нови Управни одбор Заводу за културу войводянских Руснацох на своєй першей порядней схадзки з векшину гласох прилапел Статут установи, цо перши и обовязни крочай ґу розписованю конкурсу за вибор директора Заводу, а прилапени и Дїловнїк о роботи Управного одбору. Як потолковане, Статут було обовязне присподобиц ґу важацому Закону о култури, дзе сущни пременки у улоги и векших компетенцийох Управного одбору, тиж обовязне формовац Програмни совит, а прецизнєйши и критериюми за вибор директора Установи. Кандидат и далєй муши мац високу фахову приготовку, найменєй пейц роки роботного искуства и добре бешедовац по руски, як и одредзени профе сийни компетенциї. Здогаднїме, прешле зволанє Управного одбору на два заводи нє могло принєсц векшинску одлуку кед слово о обласци високей фаховей приготовки хтора ше вимага од кандидата. Чи инсистовац же би то виключно була обласц дружтвено - гуманистичних наукох, дзе 30. ЮНИЙ 2017.
ТИЖНЬОВНЇК векша вироятносц же кандидат компетентни за културни питаня, чи квалификациї прешириц и на польо технїчно-технолоґийних наукох, дзе и инжинєрство и менаджмент, цо конкурс отвера за вецей потенциялних кандидатох. У розправи о предлогу Статуту и нови Управни одбор найвецей розправял о Члену 28 дзе ше дефиную фахово критериюми за вибор директора. На концу ше з векшину гласох опредзелєл за друге ришенє, дзе кандидата квалификує и диплома з дружтвено – гуманистичних, и зоз технїчно-технолоґийних наукох. Як потолковане, руска заєднїца нєдосц велька же би себе могла дошлєбодзиц пребарз узки критериюми, алє на конкурсу за директора Заводу нагоду треба дац цо векшому числу кандидатох. З другого боку, кандидатури буду преходзиц през вецейнїсту селекцию – од Управного одбору, прейґ Националного совиту по Покраїнску владу, та розумне обчековац же будзе вибрани найадекватнєйши кандидат. Статут хтори прилапел Управни одбор будзе прешлїдзени на потвердзенє Националному совиту, а потим и покраїнскей Скупштини. Аж потим годно розписац конкурс за директора Заводу за културу войводянских Руснацох. КОНКУРС Можебуц и важнєйша и потребнєйша одлука, окреме кед слово о аматерскей и фестивалскей култури Руснацох, принєшена коло розподзельованя финансийней потримовки по Конкурсу за софинансованє орґанизованя руских манифестацийох и фестивалох чийо ношителє нашо КУД. Як познате, по запровадзеним моделу потримовки културним дружтвом у шицких руских штредкох, Национални совит, односно Одбор за културу софинансує програмни активносци секцийох, а Завод за културу орґанизованє манифестацийох з календара руских културних подїйох. Перша часц превжатей обовязки нєдавно сполнєна, алє ше з другу пожнї. Понеже дзепоєдни манифестациї уж отримани, дзепоєдни лєм цо нє, пре пожнєнє резултатох того конкурсу їх орґанизаторе у озбильних финансийних проблемох. Управни одбор Заводу тераз меновал пейцчленову комисию хтора по конєц тижня розпатри прияви на Конкурс, а потим ше о єй предлогу за розподзельованє средствох Управни одбор вияшнї на електронскей схадзки. Кельо познате, сцигли 17 прияви хтори конкурую за вкупни буджет од милион динари. Медзитим, як поведзене на схадзки, пре спомалшени прилїв средствох од финансиєра, за тераз буду сполнєти приоритетни вимоги, голєм часточно, а познєйше и шицки други, як будзе уплацани пенєж з буджета. Медзитим, вироятно же шицки вимоги нє буду витворени у полних виносох. Попри тих стратеґийних одлукох, члени нового УО Заводу вчера деталнєйше поинформовани о Плану роботи и Плану явних набавкох за чечуци рок, бешедоване и о дзепоєдних технїчних питаньох значних за функционованє Заводу, а окреме акцентоване же на яки способ тоту и други руски институциї активно уключиц до проєкту „Нови Сад – Европска престолнїца култури 2021. року”.■ 30. ЮНИЙ 2017.
ФОРМОВАНИ ПРОЄКТНИ ТИМ
ВЄДНО АПЛИКОВАЦ ДО ЕВРОПСКИХ ФОНДОХ
После вецей инициятивох же би Руснаци орґанизовано конкуровали за средства зоз медзинародних фондох, вовторок у Заводзе за културу войводянских Руснацох отримана и перша конститутивна схадзка проєктного тиму за апликованє до европских фондох. Сход орґанизовал Национални совит рускей националней меншини, а на инициятиву Каритасу Нового Саду и нашого Апостолского еґзархату. Порадзене же ше средства будзе глєдац прейґ проєктох зоз европских фондох, а то будзе циль преважно цалей рускей заєднїци.
На схадзки були присутни шицки котри мали даяке векше або менше искуство зоз писаньом проєктох и конкуровали за средства. Векшина конкуровала на домашнї проєкти розписани углавним, у општинох и покраїни. РОЗЛИЧНИ ИСКУСТВА Медзинародни искуства, вецей як други, мали Елемир Джуджар, спред Каритасу за грекокатолїкох у Сербиї и Анита Ґовля, спред Каритасу Нового Саду. Вони представели рижни искуства у своєй длугорочней роботи, удатни, та, и нєудатни конкурованя. Замерковане же надосц средства преходза коло нас Руснацох, и нїяк же би лєгли и на наш рахунок. Напроцив, други национални заєднїци европски фонди вельо лєпше хасную. Як приклад, дати Словаци и Мадяре, котри уж надосц инкасовали по тей основи и уж и реализовали вельки проєкти. Правда, вони у дакус иншакей ситуациї, понеже маю и матични держави з котрима добре сотрудзую, и котри у таких нагодох знаю буц од велькей помоци. Насампредз, як наглашели, кед ше пише проєкт, потребне анализовац проблем и потреби у нашей заєднїци, односно дефиновац общи и специфични цилї, одредзиц потребни ресурси. Потребне пренайсц проблем, добре го дефиновац, поставиц, и аж вец правиц драгу за його ришованє. Анита Ґовля и Елемир Джуджар часто и заєднїцки участвовали у програмох, та на сходзе спозорйовали на дзепоєдни препущеня котри вони направели. Насампредз, на дробнїци котри муша напредок предвидзиц и дефиновац, односно одредзиц финансиї. Як приклад, дати драгово трошки. Кед ше их нє предвидзи, вец ше у реализациї проєкту муши плациц зоз своєй кишенки. УЧИЦ ЗОЗ ГРИШКОХ Окремне викладанє мала Таня Лазор, занята у Покраїнским заводу за социялну политику, а котра була у вецей тимох хтори писали проєкти до европских фондох. Вона, як социялни роботнїк, ма искуство зоз окремнима социялнима ґрупами. Проєкти за унапредзенє їх положеня маю добру преходносц, алє то и окремна одвичательносц. На концу, порадзене же би ше чекало перши конкурс котри будзе инетересантни нам Руснацом, формовало тим, подзелєло задлуженя и писало проєкт. Дю. Винаї
РУСКЕ СЛОВО 5
ТИЖНЬОВНЇК МЕНОВАНИ РЕДАКТОРЕ МЕНШИНСКИХ РЕДАКЦИЙОХ РТВ
ЗАТРИМАЦ МЛА ДИХ НОВИНАРОХ Управни одбор Явней медийней установи Радио-телевизиї Войводини пондзелок, 19. юния, меновал одвичательних редакторох редакцийох радия и телевизиї на язикох националних меншинох. За редакторку Редакциї на руским язику на Трецей програми радия менована Татяна Беук-Латяк, на словацким язику Мартин Татяна Беук-Латяк Пребудїла, а за редактора на українским язику Василь Дацешен. За редактора Редакциї на мадярским язику на Другей програми телевизиї меновани Арон Сакач, на румунским язику Дєордєта Секошан, на ромским язику Петар Николич, на українским язику Мария Виславски, а за редактора на бунєвским язику Наташа Стантич. Як наведзене, шицки редакторе меновани на предкладанє ґенералного директора РТВ после оконченей потребней процедури, а у складзе зоз Статутом РТВ и достатих позитивних думаньох од националних совитох националних меншинох. Меновани редакторе на функцию урядово ступаю 1. юлия. Татяна Беук-Латяк од септембра 2016. року була о. д. редактора Редакциї на руским язику на Трецей програми радия. Як гвари, намира єй предлужиц подмладзованє редакциї хторе розпочала предходна редакторка Златица Няради. – Дзекуюци тому же зме нагоду давали младим сотруднїком, нєшка редакция ма з квалитетним и фаховим кадром пополнєни шицки роботни места кельо нам шлїдза по систематизациї медийней хижи. Часц младих новинарох занята на одредзени час, а наздаваме ше же їх статус годно злєпшац. Медзитим, пред руску редакцию драстична змена ґенерацийох, понеже часц колеґох о рок-два почнє одходзиц до пензиї. Проблем же покля ше тоти роботни места нє ошлєбодза, нє можеме анґажовац нових сотруднїкох хторих треба обучиц за тоту специфичну роботу, же би могли войсц до програми. Єдина можлївосц же би млади затераз були волонтере. Гоч нє лєгко пристац робиц без надополнєня, на щесце маме волонтерох – студентох, и мушим повесц же медзи нїма єст наисце квалитетних и талантованих хторих треба зачувац. Прето ше будзем трудзиц обезпечиц цо лєпшу атмосферу, же би дзечнє приходзели до Редакциї, же би могли научиц роботу и хасновито препровадзиц час покля ше ситуация нє пременї – толкує Татяна Беук-Латяк. Кед слово о радио програми по руски, од 3. юлия почина лєтня шема. Редакторка гвари же ше през лєто у поради з редакцию одлучи чи на єшень буду емитовани исти авторски емисиї, чи будзе ошвиженя у програмней шеми. И. С.
6 РУСКЕ СЛОВО
ПРЕДСТАВНЇЦА ОЕБС НАЩИВЕЛА
МЕНШИНСКИ ПРАВА НЄ Вовторок, 24. юния, у Руским Керестуре до нащиви Националному совиту Руснацoх пришла представнїца Мисиї ОЕБС Милица Родич, а бешедовало ше о проблемох рускей заєднїци и Националного совиту
С
пред Националного совиту Руснацох представнїцу Мисиї ОЕБС Милицу Родич привитали предсидатель Вивершного одбору Желько Ковач и секретар Таня Арва Планчак. На самим початку розгварки Желько Ковач представел валал и кере стурску школу. Потим виложел проблеми рускей националней меншини, и витворени и заплановани активно сци Совиту за 2017. рок. Родичова похвалєла богати култуини змисти валалу, а насампредз єдинствену руску школу. ПРОБЛЕМ СОТРУДНЇЦТВА З ЛОКАЛНУ САМОУПРАВУ З боку Националного совиту Руснацох Ковач виложел єден з векших проблемох, а то службене хаснованє язика и писма, котре постої у законскей форми, алє нє и у пракси. У локалних самоуправох нєт занятих прекладательох за руски язик, та роботи прекладаня окончую нєфахово особи котри знаю руски язик. Наприклад, у Општини Кула то єдна од двох службенїцох хтори бешедую по руски, а у Вербаше то нєформално робели особи заняти у локалних медийох. У
РОБОТНЕ ЦЕЛО ЗА МЛАДЕЖ ЯК ПРИКЛАД ЗА ДРУГИХ Секретар Националного совиту Таня Арва Планчак визначела успишну роботу Роботного цела за младеж, їх можлївосц же розполагаю з одредзеним пенєжом котри сами розподзелюю по основи конкурсох, а през свою дїялносц прицагую младих и упознаваю их з важносцу окремного виберанкового списку. – Национални совит Руснацох єдини котри ма Роботне цело за младеж, а кед чуєм же и так успишно функционує, можем повесц же то приклад за „други швет ” – гварела Родичова.
тим контексту, Ковач визначел проблем нєадекватней заступеносци Руснацох, односно особох хтори бешедую по руски медзи занятима у локалней самоуправи Општини Кула дзе Руснаци найконцентрованши, а од 105 занятих лєм два службенїци Рускинї, и анї єдна нє на менованей функциї. – Матични служби маме з часци и на руским язику, у Руским Керестуре роби матичарка Рускиня, медзитим два днї тижньово свою длужносц окончує у Крущичу. У Коцуре матичар Руснак, док проблем у Дюрдьове и Жаблю дзе услуги матичара нє мож достац на руским язику. Попри тим, проблематичне же локални самоуправи тоти права випочитую лєм формално, як цо снованє Совиту за медзиетнїчни одношеня. Таки Совити ше оформя, алє нє маю законску обовязку подношиц звити своєй роботи, та вони постоя лєм за задоволєнє форми – гварел Желько Ковач. – Подобни проблем з хаснованьом язика и писма маю и припаднїки других националних заєднїцох, а ми, як поштреднїки, будземе робиц на злєпшаню такого стану у сотруднїцтве 30. ЮНИЙ 2017.
ТИЖНЬОВНЇК НАЦИОНАЛНИ СОВИТ РУСНАЦОХ
ШМУ БУЦ ЛЄМ ФОРМА зоз Защитнїком гражданох през анализу, потим виробиме план з котрим плануєме едуковац локални самоуправи о їх обовязкох и правох националних заєднїцох. Знам же єдини Совит за медзиетнїчни одношенє котри успишно роби то у локалней самоуправи Зомбор – дознаваме од Милици Родич. КУЛТУРА НЄ ПРЕПОЗНАТА ЯК ЄДЕН З ПРИОРИТЕТОХ Секретар Националного совиту Руснацох Таня Арва Планчак спозорела на нєдостаточне видвойованє средствох за културну обласц, та же и сам Акцийни план за витворйованє правох националних меншинох нєдоповедзени, насам-
предз у тей обласци, дополнююци же Руски народни театер „Петро Ризнич Дядя” з Покраїни нє достал нїяки средства за 2017. рок. – Култура скоро вшадзи занєдзбана, а поготов театри меншинских заєднїцох, та ми указуєме и на проблеми з тей обласци. Предкладам вам же бисце провадзели Конкурси Фонду за отворене дружтво, та пробуйце конкуровац. Док образованє з Акцийним планом облапене на широко, и мож видзиц резултати интензивней роботи, уж утвердзени нови стандарди сербского язика як нємацеринского наставного предмета, а на єшень плануєм нащиву рускокерестурскей школи – гварела Родичова. ПЕРШЕ НОВИ ЗАКОН, ВЕЦ ВИБЕРАНКИ ЗА НАЦИОНАЛНИ СОВИТИ Зоз роботу Координациї Националних совитох представнїки Националного совиту Руснацох задовольни. – Успишно зме посилали зауваги и предкладаня на нови Закон о националних совитох националних меншинох, од чийого приношеня и применьованя вельо обчекуєме – гварел Желько Ковач. Виберанки за нове зволанє НС буду 2018. року, та би потамаль и нови Закон мал буц запровадзени. – Оправдани страх же чи буду почитовани основни начала на виберанкох, же ше политични партиї нє буду зоз силу однїмац за власц. Понеже Руснаци єдини котри мали аж седем лїстини на прешлих виберанкох, наздавам ше же на наступних виберанкох будзеце мац єдинственши лїстини – гварела представнїца Мисиї ОЕБС Милица Родич.■ М. Джуджар 30. ЮНИЙ 2017.
STANOVISKA Пише: Лариса ОНОДИ, новинарка
ЧИЙО МОЙО ШМЕЦЕ? Препатрам гард диск на котрим чувам зняти материял за емисиї котри сом робела зоз колеґом, направиц би ме ста за нови филми. Ту вибеженци у Беркасове, кадри за емисиї о корупциї, „йоґурт“ револуциї, кадри и вияви зоз наших валалох котри маю проблем зоз воду за пице. Опатрам знїмки зоз валалу у Сриме, нє маю водовод, ту студня у дворе, у студнї кабел. Чловек нам бешедує же анализи указали же вода нє за пице, алє иншакей нєт. Мож куповац або пиц тоту зоз студнї. Людзе з валалу порихтани участвовац, финансовац, лєм кед би власц конєчно одлучела обезпечиц им тото цо би требало буц нормалне у 21. вику – водовод и чисту воду за пице. У медзичаше, почали роботи на вартаню студнї у Соту, а плановане же би у наиходзацих рокох водовод достали и валали котри го потераз нє мали. Рихтаме ше до Европи, шминкаю ше главни городи, даваю ше пенєжи за фестивали, а остаток Войводини сцерпезлїво и у цихосци чека же би на ньго уж раз пришол шор. Новосадски контейнери, випатра, нєодлуга достаню чуварох. Попри тим же каждого мешаца плациме за одношенє шмеца, тераз будземе плациц и чуварох того истого шмеца. Город Нови Сад видвої коло 6 милиони динари компанийом котри нашо шмеце буду „чувац“ од зазберовачох котри кажди дзень шпортаю по шмецу, винїмаю фляши, картон, пиксли… и одруцени хлєб. Нїби, тоти зазбероваче городу однїмаю вельки пенєж зоз тим же беру секундарни сировини. Правда, зоз рециклажу мож досц заробиц, алє то наисце муши буц ришене на иншаки способи. Кед зме були у Нємецкей, требало нам ше звикнуц роздвойовац одрутки до рижних мехох у обисцу, бо там таки шор, а процес рециклажи почина уж дома. Вец тоти мехи пребера комуналне подприємство и ноши их на преробок далєй. Кед зме одходзели до супермаркетох ношели зме громаду празни пластични фляши котри ше уруцую до апарату при уходзе. Кажда празна фляша коштала пол евра, а апарат видавал паперик на котрим писало кельо фляши уруцени и за кельо евра нам будзе менши рахунок. У тим варошу нїґдзе на улїци нє було видно шмеце, а так и у векшини других местох ушореней держави. Велї ствари ми тераз нє даю мира – Покля мех зоз шмецом ношим у руки, то мойо власнїцтво та го можем дац кому сцем? А кед го уруцим до контейнера, шмеце пре става буц мойо и по става драгоциносц? Яки овласценя тих чуварох? Буду шедзиц при контейнерох чи ше муша шейтац? Буду фотоґрафовац зазберовачох чи им буду питац леґитимациї? Цо поробя кед дакого влапя же гребе по шмецу? Будзе мушиц доказовац же препатра шмеце чи можебуц глєда одруцени мачата, котри „гумани“ Ново садянє пошпурґали до канти? Дзе у тим шицким права гражданох котри жию зоз пребераня по шмецу? Становиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово”
РУСКЕ СЛОВО 7
НАШО МЕСТА ДЕМОҐРАФСКА И ПОПУЛАЦИЙНА ПОЛИТИКА ОПШТИНИ ШИД
ПОТРИМОВКА ВЕЦЕЙ ПРОГРАМОМ роботи и родительства, промоциї репродукцийного здравя адолесцентох, борби процив нєплодносци, популацийней едукациї як и активованя локалней самоуправи по спомнутих питаньох. По програми, буду додзельовани безплатни учебнїки за треце и штварте дзецко у фамелиї за цо опредзелєни 200 тисячи динари. За предлужене пребуванє у дзецинскей заградки до 17 годзин и анґажованє ище пейц вихователькох, предвидзени 1,8 милиони динари. За адаптованє зогриваня у ПУ „Єлица Станивукович Шиля” у Ґибарцу опредзелєни 1,2 милиони динари, у Соту 1,1 милиони, у Вишнїчеве 800 тисячи динари. Опредзелєни и 50 000 динари за розвой совитивалїща за родичох коло питаньох виховйованя и допатраня дзецох. Кед слово о програми промоциї репродуктивного здравя адолесцентох, за едукацию школярох од пиятей по осму класу основней школи и школярох стреднїх школох на тему сексуалного воспитаня и охрани репродуктивного здравяє, друкованє брошурох и флаєрох, опредзелєни 3,2 милиони динари. Тиж, опредзелени и 1,2 милиони динари у рамикох програми борби процив нєплодносци, стерилитету як помоц малженским паром за биомедицийне оплодзованє. Предвидзени и емитованє информативно-едукативней емисиї раз тижньово єден рок и за тоту намену будзе опредзелєне 2,4 милиони динари. У рамикох мирох за активованє локалней самоуправи, предвидзена и бриґа о старих и хорих особох през ефикаснєйшу роботу такволаней патронажней слуФото: ПР општини Шид жби за набавку 18 бициґлох на електрични погон и Министерка Славица Дюкич Деянович и предсидатель за тоту намену опредзелєни коло милион динари. Општини Шид Предраґ Вукович Вл. Дї.
Општина Шид од Влади Републики Сербиї достала скоро 13 милиони динари, як потримовку програмом у розвою популацийней и демоґрафскей политики у тей сримскей општини. Шид медзи 15 општинами зоз Сербиї, од 90 хтори приявели проєкти и достали средства по тей основи. Контракт о опредзельованю средствох подписали Славица Дюкич Деянович, министерка без портфеля у Влади Сербиї, задлужена за демоґрафию и популацийну политику и Предраґ Вукович, предсидатель Општини Шид. По словох предсидателя Предраґа Вуковича, на достати средства Општина Шид ище опредзелї 15 одсто учасци. Средства буду вихасновани за проєкти ускладзованя
ДОБРОДЗЕЧНЕ ОГНЬОГАСНЕ ДРУЖТВО КОЦУР
ПРЕПАТРЕНИ ПРОЦИВОГНЬОВО АПАРАТИ Добродзечне огньогасне дружтво Коцур, внєдзелю у своїх просторийох препатрало процивогньово апарати за комбайни и трактори пред жатву жита. На акциї препатрени 38 процивогньово апарати, а пред тим препатрени и 20 комбайни, 78 трактори и 2 камиони. Налїпки о исправносци препатрених комбайнох, тракторох и камионох обезпечела Општина Вербас, а у акциї участвовал и Сервис за процивогньову опрему „Мушикич”. Члени Дружтва задовольни зоз одволаньом польопривреднїкох, а на тей акциї ше дознало же за жатву жита порихтани шицки машини котри буду робиц у тогорочней жатви. З. К.
8 РУСКЕ СЛОВО
Фахове препатранє процивогньових апаратох
30. ЮНИЙ 2017.
НАШО МЕСТА З ПАНАХИДУ ОЗНАЧЕНА РОЧНЇЦА ШМЕРЦИ ЮЛИЯНА РАМАЧА ЧАМУ
ДОМ КУЛТУРИ РУСКИ КЕРЕСТУР ОРҐАНИЗОВАЛ СХОД На рускокерестурским теметове всоботу, 24. юния, означена рочнїца шмерци Юлияна Рамача Чаму, нашого визначного музичара, композитора, аранжера, дириґента и музичного фаховца
Юлия Рамач Чамо (1963–2016) ше нєсподзивано упокоєл пред роком, 24. юния, за собу зохабел богату авторску музичну творчосц и нєсебичну роботу, насампредз у Доме кулури Руски Керестур, дзе бул заняти коло 30 роки и руко-
водзел з оркестрами, шпивацкима ґрупами дзецох, младих и старших, соло-шпивачами, писал аранжамани за шпиванки и танци, дириґовал з хором, бул корепетитор, композитор… Окреме допринєсол нашим музичним фестивалом, насампредз „Червеней ружи” и „Ружовей заградки”, робел у скоро шицких наших КУД-ох, тиж и у нашим театре. У присустве членох Юлиновей фамелиї, роботнїкох и числених аматерох Дому култури и других почитовательох Чамовей роботи з Керестура и наших местох, Панахиду на теметове пред гробом упокоєного служел керестурски парох о. Михайло Малацко. По законченю Панахиди о.д. директора Дому култури Йоаким Рац Мими подзековал шицким присутним же Чамови дали почесц на рочнїцу його шмерци, а здогадованє на ньго и його роботу предлужене у просторийох Дому култури. М. Дж.
ВОЛОНТЕРСКИ КАМП „НА ДВОХ КОЛЄСОХ” У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ
ЯСНА МЕДЄШИ ЛИДЕРКА Ясна Медєши, школярка Ґимназиї у Руским Керестуре, успишно закончела остатню тогорочну, єдну спомедзи трох понукнутих ЛТС обукох за камп-лидерку у орґанизациї Младих виглєдовачох Сербиї, на семинаре хтори од 16. по 19. юний отримани у Еколоґийним центре у Сримских Карловцох Ясна була медзи петнац учашнїками на тей обуки з цалей Сербиї, преподаваня им тримали тройо фаховци з тей обласци. Ясна по законченей обуки достала сертификат „младей камп лидерки”, та мала и обовязку вибрац два кампи, спомедзи штерацец понукнутих на териториї держави у котрих будзе лидерка. Вєдно з колеґом зоз Шпаниї того року будзе предводзиц Волонтерски камп у Руским Керестуре и камп у Обедскей бари. Волонтерски камп у Руским Керестуре, з назву „На двох колєсох”, будзе од 25. юлия по 5. авґуст, а у Обедскей бари од
ПОТРЕБНИ БИЦИҐЛИ, ГОЧ И ПОГУБЕНИ Шицки заинтересовани за участвованє на тогорочним Волонтерским кампу, а старши од 15 рокох, можу ше приявиц ґу лидерки Ясни на число телефона 061/413-44-75. Робота кампу обдумана у форми роботньох оправяня старих бициґлох, котри останю у власносци Туристичного здруженя Руски Керестур на хасен будуцим туристом, та шицки людзе добрей дзеки можу подаровац свою погубену бициґлу, за цо ше треба обявиц предсидательки ТЗ Любици Няради на число телефона 064/048-03-94. 30. ЮНИЙ 2017.
Ясна Медєши, друга з правого боку горе
20. авґуста по 2. септембер, хтори пошвецени охрани защицених и загрожених файтох птицох, дознаваме од Ясни. Орґанизация Млади виглєдоваче Сербиї член Медзинародней волонтерскей орґанизациї (IVS – International Voluntary Service) понука можлївосц лидерства у коло 1 000 волонтерских кампох по цалим швеце. Идуцого року Ясна будзе „старши лидер волонтерских кампох”, та планує пойсц и на даєден камп у иножемстве. Попри роботньох оправяня бициґлох, волонтере з кампу буду мац шлєбодного часу котри орґанизую лидере, єден дзень буду робиц на пририхтованю Дому култури за билєнє, буду мац креативну роботню зоз Здруженьом женох „Байка”, спортски дзень на Ярашу, екскурзию до Коцура, одход на базен до Вербасу, а обдумани и рижни презентациї Керестура, Войводини и Сербиї. М. Дж.
РУСКЕ СЛОВО
9
НАШО МЕСТА ОЧИСЦЕНИ БАЗЕН НА СТАРИМ БЕҐЕЛЮ
ШКОЛЯРЕ ВРЕДНО РОБЕЛИ Месна заєднїца Руски Керестур 13. юния орґанизовала добродзечну роботну акцию з хтору очисцени керестурски базен. Участвовали велї млади Керестурци, найвецей школяре висших класох ОШ, а роботу на чисценю предводзел наставнїк Славко Пап. Пред роботу, ЯКП „Руском” на базену покошело траву, за акцию обезпечело трактор и прикоч за вивоженє шмеца, а присуствовали и його пецеро роботнїки. На концу члени керестурского Добродзеного огньогасного дружтва базен вимили з чисту воду, а „Руском” го дезинфиковал з хлором. Акцию потримали ЯП „Води Войводини” и члени
ПРЕВОДНЇЦА По чисценю базена зявел ше нови проблем, бо гром очкодовал преводнїцу при Зомборе Дунай – ДТД, та прето була заварта вода, водостай зменшани, а базен нєадекватни за купачох. Тераз преводнїца функционує, та вода чече. Опрез керестурскей гаци було надосц шмеца, а найвецей пластични фляшки, та аж и тоти од гербицидох. У медзичаше ЯП „Води Войводини” покошело траву на Старим беґелю по керестурски базен, та очисцели и преход опрез гаци. Базен тераз порихтани за купанє.
Здруженя спортских рибарох „Коляк”, у чиїм лєтнїковцу на базену за акцияшох Месна заєднїца пририхтала полудзенок, а по законченю тей роботней акциї такой було и купачох. М. Дж.
ЯКП „КОМУНАЛАЦ” У ВЕРБАШЕ
ДЛУСТВА МОЖ ВИПЛАЦИЦ НА РАТИ Явне комуналне подприємство „Комуналац” шицким своїм длужнїком понука можлївосц же би по 30. юний направели спорозуменє о виплацованю длуства на рати, а спрам файти длуства направени три катеґориї: порядни длуства за комунални
10 РУСКЕ СЛОВО
услуги, длуства хтори настали як гавариї на инсталацийох и длуства за утвердзене нєлеґалне трошенє води. Длуства за порядни комунални услуги, хтори спадаю до першей катеґориї, од 20 по 30 тисячи динари гражданє годни вимириц у штирох мешачних ратох. Длуства помедзи 30 и 50 тисячи мож вимириц на осем рати, а длуства понад 50 тисячи динари мож вимириц на 12 мешачни рати. Друга катеґория представя длужнїкох
хтори пре одредзени гавариї мали векше поцагованє води. За таких гражданох порушани репрограми и плаценє у штирох ратох за тих хтори маю длуства од 10 по 40 тисячи динари, длуства од 40 по 80 тисячи мож плациц на 10 рати, а длуства векши од 80 тисячи на 12 мешачни рати. Длуства за нєлеґалне хаснованє води уходза до трецей катеґориї и за нїх одредзене плацанє на шейсц мешачни рати за длуства до 100 тисячи динари, а за длуства векши од 100 тисячи можлїве плаценє на 12 мешачни рати. Шицки гражданє хтори подпишу спорозуменє, коло плацаня ратох, длужни поряднє плациц мешачни рахунки за комунални услуги. А. Лендєр 30. ЮНИЙ 2017.
НАШО МЕСТА ПОРТАЛ О ТРАНСПОРТУ У ОПШТИНИ ВЕРБАС
ШИЦКИ ИНФОРМАЦИЇ ЗА БЕЗПЕЧНОСЦ НА ЄДНИМ МЕСЦЕ Нови портал будзе хасновити и Вербащаньом, алє и шицким другим хтори преходза през тоту општину Општина Вербас перша у Войводини направела сучасну апликацию за провадзенє и контролованє стану и безпечносци у транспорту. Портал направени зоз найсучаснєйшима софтверскима ришенями и на нїм ше може превериц податки о драгох, їх характеристикох и безпечносци, ошвиценосци улїчкох и стану конструкцийох на драгох. Гражданє годни опатриц индикатори за справованє учашнїкох у транспорту у општини Вербас и сушедних векших општинох, а портал дава и податки о транспортних нєщесцох, як и о їх актерох и пошлїдкох тих нєщесцох. Тиж, на порталу убудуце годно видзиц рижни становиска и черац искуства о проблемох у транспорту. За портал направени окремни софтвер на хторим робел Виглєдовацко розвойни центер АМСС (Центер за моторни превозки) и компания ҐДИ солушнс у сотруднїцтве зоз локалну самоуправу и Полицийну станїцу Вербас. Ґоран Пейович, член општинскей ради задлужени за транспорт гварел же тото вшелїяк найзначнєйше за гра-
жданох општини Вербас и других хтори участвую у транспорту на териториї општини, алє и сектором хтори ше стараю о транспорту. – Портал окреме значни Совиту за безпечносц транспорту општини Вербас, бо помогнє у лєпшим идентификованю проблемох безпечносци и дефинованю мирох за їх ришованє. На тот способ локална самоуправа будзе квалитетно и одвичательно унапрямовац наменски средства за безпечносц у транспорту, цо зме и длужни по Закону о безпечносци транспорту на драгох – гварел Пейович. На портал мож попйсц зоз општинского веб сайту, алє и прейґ линка: http://cloud.gdi.net/cmv/ дзе як мено хаснователя и шифру треба удуркац – vrbas. А. Л.
У СЛИКИ СЛОВОХ
МАТУРАНТИ РУСКЕЙ ҐИМНАЗИЇ ПОСЛЕ ШТЕРАЦЕЦ РОКОХ Всоботу, на Лонґове у Руским Керестуре, бул сход ґенерациї котри матуровали пред штерацец роками. Року 1977. матуровала штварта ґенерация рускей ґимназиї, так воланей другей повойновей. После нєй була ище лєм єдна, а вец були унапрямени. Тота, уписана 1974. року, останє запаметана по тим же ше их уписало лєм шеснац, цо могло буц проблем. Три ґенерациї пред тим, и гевта после, мали вецей як двацец школярох у класи. Синдром, котри нас Руснацох, як видзиме, будзе провадзиц по нєшка. Була то нагода же би ше здогадли штредньошколских часох, велїх милих, та и нємилих ситуацийох преприповеданих у старим дружтве, котри тераз постали симпатични. Иншак, шицки шеснацецеро ище вше живи, и цалком здрави, маю добри апетит и шкатулки з лїками. Трецина нє могла присц пре рижни оправдани причини, и за шлїдуюци сход маю принєсц оправданя – заказани є за пейц роки. Приход обовязни. Дю. В. 30. ЮНИЙ 2017.
РУСКЕ СЛОВО 11
ДУХОВНИ ЖИВОТ У ВОДИЦИ БУЛ ШКОЛЯРСКИ ДЗЕНЬ
ПОДЗЕКОВАНЄ ЗА ЛАСКИ
У Марийовим святилїщу Водици 25. юния, отримани традицийни Школярски дзень, як паломнїцтво подзекованя школярох за успишно закончени школски рок. На паломнїцтве були школяре з Коцура и домашнї Керестурци. Служба Божа була на 11,30 годзин, а служели ю домашнї капелан о. Владимир Медєши и парох коцурски о. Владислав Рац, Апостол читал школяр з Коцура Павле Бесерминї. Док домашнї парох о. Михайло Малацко и капелан о. Михайло Шанта споведали, велї вихасновали нагоду приступиц и до тей св. Тайни.
Oтец Шанта и наказовал, та у духу євангелского читаня трецей нєдзелї по Соше ствию Св. Духа наглашел важносц полного довирия до Го спода Бога и його волї над каждим вирнїком у його християнским живоце. – Ми часто думаме же у живоце вельо од нас завиши. И найчежше нам похопиц и прилапиц же Оцец Нєбе сни найлєпше зна цо, як и кеди нам треба, за тот жемски живот и за щешлїву вичносц – заключел о. Шанта. Попри других младших и старших школярох, и велїх родичох, на Служби у Водици були и коцурски и кере стурски першопричашнїки зоз своїма вироучительками, ш. Михаїлу Воротняк, Ксению Бе серминї и ш. Веронїку и Златицу Малацко. Шейдзешацецеро Коцурци пришли орґанизовано на автобусу, а дзепоєдни и на приватних превозкох. По Служби волонтере Каритасу за присутних пририхтали музично-танєчни и други креативни роботнї, дзе дзеци дзечнє участвовали, а тиж и спортски бависка, як и ошвиженє за шицких присутних. М. Афич
РОЧНИ ДУХОВНИ ВЕЖБИ У ШИДЗЕ
У КОЦУРЕ
О ПОДОБИ СВЯЩЕНЇКА НЄШКА
ПРИЧАСЦ У РИМОКАТОЛЇЦКЕЙ ЦЕРКВИ
У Лєтнєй владическей резиденциї у Шидзе од 19. по 22. юний отримани Духовни вежби за наших священїкох, на хторих участвовали скоро шицки священїки нашого Апостолского еґзархату, на чолє з еґзархом, владиком Георгийом Джуджаром. Духовни вежби з тему „Подоба священїка нєшка” предводзел о. Мартин Дретвич, духовнїк и монах францискан з Винковцох, а
12 РУСКЕ СЛОВО
на нїх були и двоме римокатолїцки священїки з тей реґиї. Священїки мали нагоди преглїбиц свойо поволанє, през спомнуту тему спатриц яки позитивни боки, а яки чежкосци того поволаня у сучасним швеце. Тиж, з тей нагоди вони вше вихасную и можлївосц за св. тайну Споведзи. Домашнї Духовних вежбох бул шидски парох о. Михайло Режак. М. А.
У коцурскей римокатолїцкей церкви Шицких святих 25. юния першираз ше причащали два дзивчата и єден хлапец з Коцура. Службу Божу предводзел о. Кароль Сабадий, а сослужел диякон Карло Милер. За тоту подїю дзеци пририхтала вироучителька Ксения Бесерминї, а о. Сабадий у своєй казанї винчовал и привитал першопричашнїкох. З. К. 30. ЮНИЙ 2017.
ДУХОВНИ ЖИВОТ У ЦЕРКВИ СВ. АРХАНГЕЛА МИХАЇЛА У ҐОСПОДЇНЦОХ
ПОЛИЄЛЕЙ ДАРОВАЛА ФАМЕЛИЯ МУДРИ З ДЮРДЬОВА У грекокатолїцкей церкви Святого архангела Михаїла у Ґосподїнцох члени Церковного одбору и майстрове поставели ище єден, нови полиєлей котри церкви даровал Василиє Мудри у поради з мацеру Олґицу нар. Иванов з Ґосподїнцох и оцом Мирославом з Дюрдьова. Василиє Мудри пред двома роками почал учиц грац пиянино, жадаюци себе купиц исти як цо ма його наставнїца и почал шпоровац. Медзитим, кед першираз зоз свою мацеру Олґицу видзел новопоставени полиєлей, котри у ґосподїнскей церкви по ставени концом прешлого року, видзело му ше же би було крашнє кед би бул поставени ище єден таки. – У тей церкви ше винчали мойо родичи и любим ходзиц до нєй, а новопоставени полиєлей ми ше барз попачел. Кед зме дознали же можеме донировац, бул сом щешлїви и те-
раз лєдво чекам видзиц як тераз випатра церква знука – гварел Василиє Мудри котри 25. мая, на свой дзешати родзени дзень, ґосподїнскей церкви подаровал нови полиєлей. Вон виявел же предлужи грац на инструменту котри ма дома и же му тота донация була вельо значнєйша як нови пиянино. Попри полиєлея вон даровал и швичнїк, златней фарВасилиє Мудри
би котри високи коло метер и пол, а поставени є опрез икони святого Архангела Михаїла, обок иконостасу у ґосподїнскей церкви. – Нє наздавали зме ше же за таки кратки час достанєме два прекрасни полиєлеї. У валалє єст людзох котри любя нашу церкву, так же ме тото шицко барз радує. Полиєлеї прикрашели церкву, а найкрасша є теди кед є полна з вирнїками – гварел предсидатель Церковного одбору у Ґосподїнцох Владимир Иванов. С. Саламун
У ПАРОХИЇ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ
ЄВАНГЕЛСКА ЦЕРКВА У КОЦУРЕ
ПРИЯВА КАНДИДАТОХ ДО ЦЕРКОВНОГО ОДБОРУ
ВОЛОНТЕРСКИ КАМП ЗА ПОМОЦ
У керестурскей парохиї св. оца Миколая у половки юния почала и будзе тирвац єден мешац, процедура за вибор нового дванацчленого Церковного одбору, понеже терашньому виходзи пейцрочни мандат. За члена Церковного одбору може буц вибрани кажди хлоп старши од 25 роки, котри поряднє окончує свойо вирски длужносци, поряднє ходзи на богослуженя и на Споведз голєм на Вельку ноц, котри жиє по християнски и нї з чим нє соблажнює других. Член Одбору нє може окончовац даяку руководзацу службу у другей установи, або орґанизациї цивилного дружтва. По єдного кандидата може предложиц кажди парохиян, хлоп котри наполнєл 25 роки, котри поряднє окончує свойо вирски длужносци и поряднє ходзи до церкви. Кандидатох за нових членох Церковного одбору мож предложиц кажди дзень дополадня у парохийней канцелариї. М. А. 30. ЮНИЙ 2017.
У Коцуре прешлого тижня почала сезона волонтерских кампох котри орґанизує Євангелска Церква у Коцуре. У тим месце пребувала єдна мишана екипа у котрей було волонтерох зоз Ческей и Америки, а тота штирочлена ґрупа у Коцуре була и пред 12 роками. Вони медзи першима котри пришли участвовац на тим кампу. Прешлого тижня у Сербиї були три днї и з тей нагоди участвовали на Службох у Коцуре, отримали едукацию и друженє зоз дзецми зоз Червеного крижу зоз Вербасу, однєсли гуманитарну помоц дзецом до Змаєва, а дружели ше и зоз дзецми зоз Дюрдьова. – Од 27. по 30. юний у Коцуре пребуваю волонтере зоз Америки, зоз єдней орґанизациї котра ше занїма зоз едукацию и трима курси анґлийского язика за странцох и
ма програму за образованє одроснутих. По конєц лєта, як и прешлих рокох, очекуєме и волонтерох зоз Голандиї, котри ше наявели же приду у авґусту – визначел лаїцки пастор Євангелскей Церкви Александар Суботин. У цеку и акция збераня гуманитарней помоци за худобних, та шицки заинтересовани можу донировац очувану ґардеробу за дзеци и одроснутих и однєсц ю до Євангелскей Церкви. З. К.
РУСКЕ СЛОВО 13
ROK XII
ЮНИЙ 2017 ^islo 34 (136)
Розгварку водзел: Михал РАМАЧ
ПОПАТРУНОК ДО ПРЕШЛОСЦИ: ДР ДЮРА ГАРДИ, ИСТОРИЧАР З НОВОГО СА ДУ
РУСНАЦИ НЄ НАРОД БЕЗ ИСТОРИЇ
То позарядова нагода же би ше на єдним месце зоз своїма сообщенями позберали углядни професоре и фаховци, алє и млади науковци з цалей Европи. Заєднїцке им тото же преучую штредньовиковну Рус.
Н
а мед зинародней науковей конференциї „Стредньовиковна Рус: проблеми терминолоґиї”, хтора концом мая отримана на Прикарпат ским универ зитету „Василь Сте фаник” у Ивано-Франкивску у України у рамикох длугорочного проєкта „Colloquia Russica”, участвовал и историчар Дюра Гарди, позарядови профе сор на Филозофским факултету у Новим Сад зе. Наш собешеднїк автор кнїжкох „Нашлїднїки Києва – мед зи кральовску коруну и татарским ярмом” и „Друґети – повист о дзвиганю и паду фамилиї провад зачох анжуйских кральох” и числених роботох обявених у домашнїх и иножемних наукових публикацийох. Замодлєли зме го най вокраци представи тот проєкт и свойо участвованє у нїм. – „Colloquia Russica” мед зинародни историоґрафски проєкт до хторого уключени науково институциї, насампредз универ зитети и институти з понад дзешец европских жемох – пояшнює др Гарди. – Матична установа, орґанизатор и инициятор подняца то Институт историї Яґелонского универ зитету з Кракова, з Републики Пољскей, хтори ма барз длугу традицию, а тиж и славну историоґрафску школу. Основани є у 14. сторочю и вєдно з Карловим универ зитетом у Праги є найстарши у тей часци Европи. Указало ше уж як красна традиция же колеґове з Кракова за кажду конференцию вибераю партнерску установу з даєдней другей жеми у хторей ше орґанизує нове науково стретнуце. Потераз, як ре зултат проєкта и симпозиюмох, обявени дзешец наукови моноґрафиї – темат ски зборнїки, хтори з рижних аспектох спатраю историю Руси. Цо ше дотика мойого уключованя – поволали ме люд зе хторим була позната моя потерашня робота. Припознам вам же то за мнє була велька чесц.
РС Участвовали сце на даскелїх медзинародних конференцийох. У чим вид зице їх значенє?
– Мал сом нагоду участвовац на пейцох наукових конференцийох у рамикох спомнутого проєкта. Шицки мали тематични характер. Наприклад, 2015. року,
14 РУСКЕ СЛОВО
Професор Дюра Гарди з колеґами з України, Польскей и Билорусиї пред храмом св. Пантелеймона у Галичу
праве у Кракове, тема була вязи Руси зоз заходнима жемами, одно сно жемами латинскей култури. Прешлого року у Плзену у Че скей, на Институту археолоґиї, позберали ше науковци хтори спатрали одношенє штредньовиковних руских жемох з номадскима народами – Монґолами, Половцами, Печенїгами. Конєчно, того року у Ивано-Франкивску ше розправяло о проблемох терминолоґиї штредньовиковней Руси. На Штредньовиковни Русини у 12. и 13. сторочю мали славну державу. Єй центер бул з другого боку Карпатох, у Галичу, одкаль и цала Галичина достала мено. Галич бул єден з найвекших руских городох свойого часу. нєй сом представел свою роботу о методолоґийних аспектох феномену Галичини (rex Galitiae) у кральовским наслове угорских владарох. Значенє конференцийох праве у тим же ше ре зултати найновших виглєдованьох виноша пред наукову явносц. Ту присутни еминентни фаховци як цо то профе сор Войтович з Львова, Данилевски и Успенски з Мо скви, профе сорка Фонт з Будапешту, колеґа Домбровски и профе сор 30. ЮНИЙ 2017.
РУСКЕ У ШВЕЦЕ Срока з Польскей... По сле викладаньох шлїд зи наукова розправа. Значи, нє слово о науковим монолоґу.
РС Кед бешеда о держави Ро-
ма нови чох, од но сно Га лиц ко-Воли нь скей дер жа ви, основни историйни цеки углавним познати. Цо виглєдую нєшкайши историчаре?
Галицко-Волиньске князовство, як наприклад и Сербия Неманїчох, були жеми и ме ста дзе ше стретали и черали таки искуства, уткани до нашого идентитета през вики.
РС У явносци часто превла-
дує поєдноставена слика стреднього вика. Як бисце описали швет и дружтво у котрим жили нашо давни предки на тим и на гевтим бо ку Кар патох у ХІ–ХІV вику? Дзе були у одношеню на Европу?
– Историоґрафия давно превозишла класични теми – кеди хтори владар умар и як ше закончела даГерб Галицко-Волиньского – Дав но нам ище Федор Ла бош єдна битка. На нїх одвит дали истокнязовства над пом нул о на шей слав ней ис то ричаре старших ґенерацийох. Нєриї у Га ли чи ни. Чи таче „Ру ско го шкайших виглєдовачох цикавя питаня як функционовало дружтво, наприклад 13. сторо- сло ва” му ша знац же наш на род, штред нь о ви ков ни чя у Галицко-Волиньскей держави краля Данила Рома- Ру си ни у 12. и 13. сто рочю ма ли слав ну дер жа ву. Єй новича, як жили його поданїки, бояре и обични людзе. цен тер бул з дру го го бо ку Кар патох, у Га ли чу, од ка Яка була їх култура, цо мали на столє кед полудньовали,чи дзечнєйше пили медовину чи драге вино хторе увожели з Византиї и Угорскей. Як путовали, од чого У цалей Руси, хоровали иод чого ше бали. Историйни жридла и подїї од галицкого соборного храму ше спатраю у шветлє нових значеньох. Вони ше одноУспения Богородици ша преважно на прешлосц менталитета дружтва, превекши були лєм два києвски церкви шлосц култури, владарскей идеолоґиї чи цивилизаци– Свята София и церква Святей Богородици. йного стретнуца европского заходу и во стоку. А праве З Галича по рики Днїстру тарґовецки ладї плївали директно до Царгороду на Босфору – хтори теди бул центер Европи
Стриберни пенєж Києвскей Руси зоз подобу Володимира Велького (960–1015). На златнїкох писало „Владимир, а се его злато”, а на стрибернїкох „Владимиръ на столе, а се его сребро”
ИСТОРИЧАР – РЕМЕСЛО Вашо кнїжки и роботи добре прияти медзи медиєвистами у Стреднєй и Восточней Европи. Як тото вплївує на вашо будуци виглєдованя? – У каждим случаю, тото ме обовязує. Треба далєй робиц. Поволанє историчара як и кажде друге ремесло, правда специфичне, алє и у нїм як и при других професийох за творенє доброго дїла потребне уложиц вельо труду, и мац знаня и таланту – наглашує професор Гарди.
30. ЮНИЙ 2017.
ль и ца ла Га ли чи на до ста ла ме но. Га лич бул єден з на й век ших ру ских го родох сво й о го ча су. У ца лей Ру си, од га лиц ко го со бор но го хра му Ус пе ния Бо го роди ци век ши були лєм два ки євски цер кви – Свя та Со фия и цер ква Свя тей Бо го роди ци. З Га ли ча по ри ки Днї стру та рґ о вец ки ла дї плї ва ли ди рект но до Цар го роду на Бос фо ру – хто ри теди бул цен тер Евро пи. Га лиц ки кня зо ве були род зи на ви зан ти й ских ца рох. О бо гат стве тей же ми гу то ри и окол носц же угор ски кра ль о ве ца лу пер шу полов ку 13. сто рочя пре про вад зе ли у на ма га ню здо буц Га лич и по ста виц там сво їх си нох як кня зох. То им ше на кон цу нє уда ло. По бид нїк, княз Да ни ло Рома но вич 1253. ро ку по стал пер ши ру ски краљ, кед од папи до стал ко ру ну. У мед зи ча ше по сциг нул мир з Угор ску и Бе лом IV. Од то го ча су Рома но ви чи ма ли ва жну уло гу у европ скей поли ти ки. Да ни лов стар ши син Лєв по стал жец угор ско го кра ля. Млад ши Роман, пре йґ мал жен ства з австри й ску прин це зу, нє у спи шно про бо вал по стац во й вода Австриї. О Да ни ло ви ше з почи то ва нь ом бе шедо ва ло и на че ским кра ль овским дво ре. А як би и нє, кед ру ски вла дар, як угор ски со ю знїк, 1253. ро ку зоз сво ї ма пол ка ми напад нул на да лє ку Мо равску зоз си ве ру. Кед би наш по е та и но ви нар Ми хал Ра мач (автор ро згвар ки. – Ред.) нє опи сал тоти Да ни ло во под ви ги у сво єй по е ми, вид зи ми ше же би нам Ру сна цом ве льо то го з на шей дав ней пре шло сци оста ло да лє ке и нє по знате. Запа ме тац тре ба: ми нє на род без ис то риї.■
РУСКЕ СЛОВО 15
КУЛТУРА И ПРОСВИТА 63. ШВЕТО КУЛТУРИ „СВИДНЇК 2017”
СЕРБИЮ ПРЕДСТАВЕЛА СОЛИСТКА АНА РИМАР других державох творя, алє и цо зме зачували, хтори нам народни писнї заєднїцки. Можем повесц же сом барз задовольна як публика реаґовала. Людзе кляпкали под час мойого наступу и шпивали вєдно зо мну, зоз публики, а аж и танцовали – гварела Ана Римар. Внєдзелю у свиднїцким сканзену була Служба Божа, а потим и фолклорно-етноґрафска програма. Тиж так, внєдзелю ше на Дуклї и у Свиднїку покладало венци погинутим чехословацким вояком и геройом. У пополадньовей програми, у свиднїцким амфитеатру наступели дзецински фолклорни ансамбли и оркестер Милана Рендоша зоз солистами. Окремна часц нєдзельовей програми була пошвецена ювилейом хтори того року означую два ансамбли зоз Словацкей: 60. рочнїца Фолклорного ансамбла „Маковица” зоз Свиднїку и 20. рочнїца Хлопскей шпивацкей ґрупи „Поляна”. У тей часци
програми, Ана зоз двома шпиванками повинчовала ювилей спомнутим ансамблом. На тим традицийним фестивалу и того року указани високи уметнїцки квалитет шицких хтори участвовали. Фолклорно-шпивацки ансамбли барз увежбани, видно же ше пошвецує вельку увагу пририхтованьом, як танцованю, шпиваню, так и детальом хтори ше одноша на сценски рух и випатрунок на сцени. Госци фестивала були и представителє Союзу Руснацох Українцох Сербиї, на чолє з його предсидательом, Боґданом Виславским. Швето култури „Свиднїк 2017” орґанизовали Союз Русинох-Українцох Словацкей, Прешовски самоуправни край и Музей українскей култури Словацкого народного музею, под покровительством предсидателя Влади Словацкей Републики, Роберта Фица, и предсидателя Прешовского самоуправного краю, Петра Худїка. О. П-С. Фото: Петар Брил
У Свиднїку, у Републики Словацкей, од 16. по 18. юний отримане 63. Швето култури Русинох-Українцох Словацкей „Свиднїк 2017”. Першого дня, пияток, найвекша часц програми була пошвецена дзецом, та ше у пешацкей зони у Свиднїку рисовало по асфалту, учело народни танци, а тиж так, була и фолклорно-гумористична програма. У рамикох фестивала була и вистава подобових роботох Василя и Петра Свалявчика и вистава древених скулптурох у свиднїцким сканзену. Всоботу ше програма отримовала у амфитеатру у Свиднїку. У програми участвовали свиднїцки музичаре и шпиваче, як и фолклорни ансамбли зоз других местох у Словацкей. Окремна часц програми, „З хлєбом и зоз солю привитани”, була пошвецена загранїчним фолклорно-шпивацким ансамблом и солистом зоз України, Литваниї и Сербиї. Всоботу вечар наступел и ансамбл ПУЛЬС, хтори того року будзе госцовац на „Червеней ружи”. У тей програми Сербию представяла вокална солистка Ана Римар. Вона ше представела зоз трома шпиванками, єдну зоз Фестивалу новей рускей народней шпиванки „Ружова заградка”, як и зоз двома рускима народнима шпиванками. – Орґанизаторе виберали хтори шпиванки будзем шпивац, бо сцели указац публики цо гевто нове цо Руснаци у
НАСТУП У ЦЕНТРУ ВЕРБАСА ЗА КОНЄЦ СЕЗОНИ
И „КАРПАТИ” НА „КУЛТУРНИМ ЛЄТУ” Културно-просвитне дружтво „Карпати” представело ше вербаскей публики зоз наступом своїх секцийох на городскей площи у Вербаше. Манифестацию „Културне лєто” орґанизовал Културни центер Вербас и задумана є як презентация рочней роботи дружтвох зоз општини и окруженя. За штири днї, кельо тирвала манифестация, наступели даскельо музични ґрупи, гусларски здруженя, як и числени танєчни и фолклорни ансамбли, а 20. юний бул резервовани за наступ дружтвох хтори свою програму виводза на язикох националних меншинох. На лєтнєй бини у центру, всоботу, 20. юния, наступели члени мадярского КУД „Сирмаи Кароль” з Вербасу, чарногорского КПД „Принцеза Ксения” зоз Ловченцу и Културно-просвитне дружтво „Карпати”. Аматере зоз „Карпатох” свою роботу представели зоз даскелїма точками хвильково найактивнєйших секцийох, а на репертоару ше нашли хореоґрафия, дует и народни шпиванки. Перши наступели наймладши вокални солистки Аґота
16 РУСКЕ СЛОВО
Ковач и Кристина Будински зоз писню „Ровнїно моя”, а пририхтала их Славка Тамаш, искусни педаґоґ и шпивачка у жридловей ґрупи. Публики ше потим представела и дзецинска фолклорна секция зоз хореоґрафию „Жито” хтору обдумал и пририхтал Славко Микитишин, а дзеци и їх наступ провадзел оркестер КПД „Карпати” под руководством Миколи Чизмара. За сам конєц того представяня дружтва охабени наступ мишаней шпивацкей ґрупи хтора одшпивала венчик народних шпиванкох по руски, алє и єдну нумеру на сербским язику. Репертоар шпивацкей ґрупи вибрал и пририхтал Микола Чизмар, а оркестер и з тей нагоди провадзел наступ. Гоч за вредних аматерох зоз дружтва ище нє конєц сезони, то була добра нагода же би на городскей площи наступели пред вербаску публику, понеже у тей сезони, по шицким судзаци, то будзе остатнї наступ наших аматерох у Вербаше. А. Лендєр 30. ЮНИЙ 2017.
КУЛТУРА И ПРОСВИТА ПРЕДСТАВА „ПЕРША ЖУРКА” ДРАМСКОГО СТУДИЯ АРТ МЛА ДИХ КЕРЕСТУРСКИХ ҐЛУМЦОХ
ГОСЦОВАНЄ У СЛОВАЦКЕЙ
Дзецинска драмска ґрупа Драмского студия АРТ Дома култури Руски Керестур зоз представу „Перша журка” Тодея Николетича, у режиї Ксениї Бодянец, од 19. по 21. юний госцовала у Словацкей, на Седмим Театралним фестивалє „Михаловски дески”. Госцованє витворене на поволанку орґанизатора Фестивалу – Восточнословацкого здруженя „Валал”, так же домашнї Керестурцом бул и предсидатель того здруженя Марош Воловар, а одход до Словацкей финансовал Дом култури, док комби-превозки обезпечели Школа „Петро Кузмяк” и Национални совит Руснацох. Штернацецеро ґлумци-основношколци, режисерка представи Бодянцова, члени технїки у представи Сашо Палєнкаш и Михайло Бодянєц, як и предсидатель Вивершного одбору Националного совиту Руснацох Желько Ковач у Словацкей були змесцени у Земплинскей Теплици, а у рамикох Фестивалу одбавели два представи – вовторок, 20. юния у Будковцох, а 21. юния у Земплинскей Теплици. Домашнї за госцох орґанизовали и розпатранє школох и местох дзе госцовали, екскурзию на озеро Земплинска Ширава, а у врацаню нащивели Кошице. – За дзеци то було наисце вельке и приємне дожице, а на одредзени способ то и коруна вецейрочней заєднїцкей роботи на твореню дзецинских представох и друженя з тоту ґенерацию, бо векшина з нїх маломатуранти, та свойо анґажованє у театру тераз вироятно предлужа у младежских представох нашого Драмского студия. А и на тим госцованю було видно же им представа „лєгла”, же ше бавя на сцени, же у одредзених ситуацийох, дзе то одвитує, можу аж и импровизовац, и наисце обидва репризи, у Будковцох и Земплинскей Теплици, барз добре одбавели. Обидва зме бавели пред полну салу з публику, у хторей були школяре
ОШ и їх наставнїки, а у Теплици їх парняки з тамтейшей ОШ ю барз добре прияли, барз ше им пачела, аж на концу кричали – „ещи, ещи...”. Наисце, з тей нагоди ище раз мушим похвалїц шицких наших младих ґлумцох, як за добре одбавени представи, так и за їх цалосне справованє на тим госцованю, а Дому култури, Школи „Петро Кузмяк” и Националному совиту Руснацох дзекуєм же нам оможлївели тото госцованє. Бо, дзеци то заслужели и були барз задовольни – гварела режисерка представи, учителька у керестурскей Школи Ксения Бодянец. Тогорочни Фестивал „Михаловски дески” у Михаловцох и сушедних местох у восточней Словацкей того року отримани од 19. по 24. юний, а остатнї даскельо роки, з нашей жеми на нїм госцовали и нашо драмски аматере зоз КПД „Карпати” з Вербасу и з РКУД „Др Гавриїл Костельник” з Кули. М. Зазуляк
ШКОЛА „ПЕТРО КУЗМЯК” У НОВИМ МЕДЗИНАРОДНИМ ПРОЄКТУ
ПРОГРАМА ЗА МОБИЛНОСЦ И ДИҐИТАЛНИ СХОПНОСЦИ Школяре першей класи Ґимназиї на руским язику керестурскей Штреднєй школи „Петро Кузмяк” Терезка Будински и Марко Буила вибрани (на конкурсу) за участвованє у Програми медзинародней мобилносци и диґиталних схопносцох младих людзох з руралних штредкох – RUR.IT.A.N.I.A. Будинскова и Буила прейґ конкурсу вибрани и уключени медзи 10-ерих младих зоз Сербиї, а у цалим проєкту буду участвовац 100 млади од 16 до 22 роки зоз 10 европских жемох – з Албаниї, БиГ, Нємецкей, Французкей, Шпаниї, Польскей, Естониї, Греческей, Белґиї и Сербиї. Вибрани школяре прейду 14-дньово обуки за тот проєкт, хтори буду ви30. ЮНИЙ 2017.
творени прейґ медзинародней черанки школярох. Обуки буду у Сербиї, Белґиї и Нємецкей, а керестурски школяре иду до Нємецкей и Белґиї – Будинскова у Нємецкей будзе од 23. юлия по 6. авґуст, а Буила у Белґиї од 21. авґуста по 3. септембер. У Волонтерским центру Сербиї, у орґанизациї Млади виглєдоваче Сербиї хтори и реализиє програму RUR.IT.A.N.I.A, керестурски школяре Терезка Будински и Марко Буила зоз педаґоґиню Любицу Няради 19. и 20. юния участвовали на пририхтованю за тоту програму. Циль пририхтованя бул же би ше школярох учашнїкох оформело до ґрупи, прейґ рижних роботньох достали шицки потребни информациї
же би квалитетно участвовалу у програми, як и таблети, уплацени интернет до януара идуцого року, за цо лєпшу медзисобну коминикацию и ученє. Школяре достали и теми хтори ше з програму на обукох у медзинародней черанки школярох буду обрабяц. У Нємецкей, дзе на обуку идзе Будинскова главна тема будзе орґанска заградка, а у Белґиї ,дзе пойдзе Буила – креативни филмски роботнї. По закончених обукох, учашнїки програми ше знова стретню у октобру, на еваулацийним сходзе же би ше видзело резултати, а як приклад добрей пракси проєкт будзе представени и ширше у Европи. М. Афич
РУСКЕ СЛОВО 17
КУЛТУРА И ПРОСВИТА ВИТВОРЕНА ИДЕЯ О ДЕЦЕНТРАЛИЗАЦИЇ КУЛТУРИ
ОТРИМАНИ ПЕРШИ ФИЛМСКИ ФЕСТИВАЛ У РАВНИМ СЕЛУ
П
Филмски фестивал за дебитантох „Равно Село Филм Фестивал” хтори у своїм родним месце порушал Лазар Ристовски, почал всоботу, 24. юния, а святочно є отворени зоз велїчезним виводзеньом музичних нумерох зоз найлєпших филмских витвореньох зоз сербскей кинематоґрафиї
ознати писнї зоз култних филмох – „Зaзбероваче пиря”, „Поджемє” и других, виводзели Оливера Катарина, Бане Крстич, Таня Банянин, тамбураше зоз Дероньох, трубаче Екрема Мамутовича и велї други визначни музичаре, та и сам Лазар Ристовски. Предсидатель покраїнскей Влади Иґор Мирович привитал присутних госцох и урядово отворел фестивал, а у перших шорох були присутни и други члени дипломатского кора, як и велї визначни особи зоз швета филма и театра, як цо то Боґдан Диклич, Нина Янкович и други.
НА ФЕСТИВАЛЄ РЕЖИСЕРСКИ ДЕБИЇ Истого вечара публика могла видзиц комедию „Игла под прагом” Иґора Мариновича у заєднїцкей продукциї Сербиї и Чарней Гори, а потим и филм „Наша каждодньова приповедка” редительки Инес Танович зоз Босни и Герцеґовини. Внєдзелю приказани режисерски деби „Добра жена” ґлумици Миряни Каранович, а потим и филм горватскей режисерки Катарини Зринки Матиєвич „Трамполин”. Гоч моцни диждж дакус погубел плани за тот вечар, шицки програмски змисти витворени у завартим просторе новей спортскей сали.
18 РУСКЕ СЛОВО
Остатнього дня фестивала приказани деби ище єдного доаєна сербскей кинематоґрафиї – Радета Шербеджиї, хтори режию филма „Ошлєбодзенє Скопля” подписує вєдно зоз сином Данилом. Фестивал нє бул змагательного характеру, бо представени лєм пейц филми, алє ше до першого плану кладло представянє жеми и реґиона. З тей нагоди уручени подзекованя шицким тогорочним учашнїком, а на рок ше планує векше число дебитантох и векша увага младим хтори починаю кариєру у кинематоґрафиї.
О ПРОЦЕСОХ ЗНЇМАНЯ ФИЛМА Пред проєкцию филмох отримани бешеди зоз режисерами о главних улогох у филмох, у сали Месней заєднїци, на хторих бешедоване о процесох знїманя филмох, главних темох и идейох, а актере дзечнє одвитовали на питаня публики. За шицких котри ше интересую за седму уметносц и єй конари, каждого дня орґанизовани роботнї на тему правилного патреня филму, ґлуми и креативней продукциї. У пополадньових годзинох приказовани филми
студентох режиї, а уход на шицки подїї бул безплатни. Фестивал ше отримовал на погоренїщу дакедишнього Дома култури у Равним Селу хторе згорело 2016. року, а єдна зоз главних идейох проєкту же би ше на тот способ помогло збераню средствох за вибудов новей сали у валалє. – Ту сом народзени, ту сом шнїл перши сни и у тей сали хтора згорела сом першираз патрел проєкцию филма, першираз сом видзел биоскоп. На тот способ ше сцем оддлужиц мойому валалу. Тельо сом му длужни – визначел Ристовски и виражел надїю же ше на тот способ прицагнє увага тих котри можу финансовац вибудов нового дома култури. Слоґан „През валал преход за филмски приповедки” под хторим ше фестивал отримовал, доказал же и єден валал зоз нєполни штири тисячи жительох може буц центер фестивалу хтори направени по европских стандардох. Зоз историйну нащивеносцу Равному Селу и вельку заинтересованосцу познатих особох дати приклад же децентрализация култури можлїва.■ А. Лендєр 30. ЮНИЙ 2017.
КУЛТУРА И ПРОСВИТА ПРОМОВОВАНИ ДВА КНЇЖКИ ТАТЯНИ ВЕНЧЕЛОВСКИ
УМЕТНОСЦ ПИСАНЯ, АЛЄ И ИНТЕРПРЕТОВАНЯ Публика у вербаскей библиотеки прешлого тижня могла уживац у одличних интерпретацийох ґлумици Татяни Венчеловски. Штварток, 22. юния, у городскей библиотеки „Данило Киш” у Вербаше отримани литературни вечар на хторим представени кнїжки „Оштригане слунко” и „Исидоров шал” ґлумици и писательки Татяни Венчеловски. О кнїжки гуторели руководитель библиотеки Бранислав Зубович и Ґоран Шарло Лабудович, обидвоме визначни писателє. Зубович винєсол интере сантни биоґрафийни податки о авторки, а єден зоз найцикавших то же Татяна Венчельовски закончела студиї ґлуми у Беоґрадзе у такволаней „златней класи” зоз Драґаном Бєлоґрличом, Весну Тривалич, Зораном Мандичом
Мандом итд. Праве єй перша кнїжка прози „Исидоров шал” ше состої зоз текстох хтори писала як єй видзенє женских подобох зоз швета литератури, филма, музики, уметносци... У прозних текстох вона описує фиктивни подїї и роздумованя велїх женох хторих провадзела траґична або нєзвичайна судьба як цо то Вирджиниї Вулф, Марини Цветаєвей, Фриди Кало, та и видуманих подобох.
Єй кнїжка по е зиї „Оштригане слунко”, по словох Ґорана Лабудовича, блїзка читательови, лєгка и розумлїва. У нєй ше находза 93 писнї у пейцох циклусох и главна їх прикмета же нє маю компликовани и нєрозумлїви вираз, бо ше авторка нє намага же би єй поезия була загадкова або мистична, алє стреже просто до читача. Найвекши упечаток охабела сама авторка хтора прешвечлїво и ефектно интерпретовала свойо твори. Ґлумецки талант и авторков анґажман були зошицким до статочни же би кажди слухач похопел идею або думку хтора пренєшена и почувствовал емоцию каждого написаного виреченя у дїлох хтори представени на литературним вечаре. А. Лендєр
У КУЛИ ЗАКОНЧЕНИ РЕПУБЛИЧНИ ФЕСТИВАЛ АМАТЕРСКИХ ТЕАТРОХ
ПРЕДСТАВА З ЧЕРВИНКИ НАЙЛЄПША У СЕРБИЇ Представа Аматерского театру „Стеван Сремац” Дома култури з Червинки „Малогражданска свадзба” Бертолда Брехта, у режиї Радоя Чупича, преглашена за найлєпшу у Сербиї и достала Златну плакету на 59. Републичним фестивалє аматерских театрох Сербиї. Ґу тому, єй режисер Чупич наградзени за найлєпшу режию и костими, а Єлена Салонтаї достала Похвалу за найлєпшу хореоґрафию у представи „Малогражданска свадзба”. Стриберну плакету, односно друге место на Републичним фестивалє достала представа „Мили тато”, у виводзеню Студия ґлуми „Театер 011” з Беоґраду, а Бронзову плакету и треце место представа „Беоґрадска трилоґия”, у виводзеню Театру Културного центру „Радоє Доманович” з Рачи. Републични фестивал аматерских театрох Сербиї отримани од 16 по 24. юний, а 51. раз же є у Кули. Попри трох представох з местох кулскей општини, цо озда перши раз у историї Фестивалу, на найвисшей смотри драмских аматерох у держави участвовали представи театрох з Мачванского Прнявору, Беоґраду, Лебанох, Велькей Плани и Рачи, а и того року Фестивал почал з палєньом фестивалских факльох и дзвиганьом фестивалскей застави опрез Културного центру. Фестивалски огень того року запалєла ґлумица кулского ансамблу Ксения (Лазор) Вукореп, заставу на ярбол подзвигнул ґлумец Бранислав Кович з Боґатичу, а пред тим у Подобовей ґалериї Културного центру Кула отворена ви30. ЮНИЙ 2017.
става малюнкох подобового уметнїка Шандора Керекеша зоз Суботици. На сцени Културного центру Кула Фестивал пияток, 16. юния, отворел предсидатель Союзу аматерох Сербиї и подпредсидатель Народней скупштини Веролюб Арсич, котри з тей нагоди визначел же треба затримац и унапредзовац Союз аматерох, як вельку и значну основу за културну творчосц. Театрални ансамбли и домашню публику у Кули привитал предсидатель Скупштини општини Кула Велибор Милоїчич. На шветочним отвераню бешедовала и позната ґлумица Ана Софренович, котра як аматерка у „Театру лїво” з Беоґраду у свой час тиж наступала на Републичним фестивалє у Кули, a представи оценьовал жири у хторим були театролоґ мр Мирослав Радонїч з Нового Саду, режисер и ґлумец Мирослав Бенка зоз Старей Пазови и ґлумец Миломир Неделькович з Кралєва. Награду за найлєпше одбавену хлопску улогу на цалим Фестивалє достал Йован Паул зоз Сивцу, за толкованє улоги Фурлана у представи „Каньош Мацедонович” аматерох з Крущичу, а за улогу Видосави у истей представи похвалєна Милица Буквич з Кули. Представа Кулянцох „Трактат о служнїцох” достала три похвали – Снежана Давидович за маску, Боян Алексич за ориґиналну музику, а Слободан Ноґавица за одбавени вецей улоги у спомнутей представи. М. Зазуляк
РУСКЕ СЛОВО 19
КУЛТУРА И ПРОСВИТА 55. ФЕСТИВАЛ КУЛТУРИ И СПОРТУ У МЕДЗИЛАБОРЦОХ У РЕПУБЛИКИ СЛОВАЦКЕЙ
НОВОСА ДЯНЄ ПЕРШИРАЗ НА ТИМ ФЕСТИВАЛЄ
Учасц у соботовей пополадньовей програми на 55. Фестивалу култури и спорту у Медзилаборцох (Меджилабірцох) у Републики Словацкей, у орґанизациї Русинскей оброди Словацкей, вжала и Фолклорна секция Руского културного центру зоз Нового Саду, прешлого викенду, 24. юния. Танєчни ансамбл, хтори ше представел фестивалскей публики, бул составени зоз часци виводзацкого фолклорного ансамблу и часци фолклорней ґрупи ветеранох, а виведол два танци: „Руски (Ґанджийово) танци” и „Парадичу” у адаптациї и постановки хореоґрафа Миломира Шайтоша. Танци на гармоники провадзел Давор Сабо. Вельочислена публика наградзела зоз щирим аплаузом госцох зоз Републики Сербиї, котри на тот завод указали облєчиво и танци хтори за патрачох були цалком нови и нєзвичайни у одношеню на гевто цо указали домашнї фолклорни ансамбли, як и госци зоз других державох. Треба наглашиц же то бул перши наступ Руского културного центру зоз Нового Саду на тим Фестивалу, а орґанизатор одходу и наступу була Руска матка Сербиї.
ШВЕТОЧНИ ДЕФИЛЕ Соботова програма почала зоз шветочним дефилеом у котрим вжали учасц шицки учашнїки програми, а рушело ше од платоу опрез општинского будинку, т.є. городскей хижи, по природни амфитеатер котри зоз вельку бину, сучаснима змистами и огромним простором за публику, по одличней хвилї, оможлївел шицким учашнїком же би ше приказали у найлєпшим виданю, а публика мала нагоду уживац у прекрасним шпиваню и граню солистох и ґрупох, як и цикавих хореоґрафийох котри виведли фолклорни ансамбли. Фестивал тирвал од 23. юния по 25., так же новосадски учашнїки, фолклораше мали нагоду видзиц лєм єдну часц цалей тей манифестациї, а зоз друкованей програми могло дознац же учашнїки тогорочного фестивалу були зоз шицких жемох у котрих жию Руснаци, же участвовали прейґ 100 ансамбли, а од фолклорних ансамблох найпознатши бул домашнї ПУЛЬС зоз Прешова, котри наступел внєдзелю. Концепция програми була така же нащивителє видзели наступи так повесц шицких ґенерацийох – од оводашох по ветеранох и од аматерох по професионалцох, як у шпиваню так и у танцу. Представителє РКЦ, ґрупа од 18 особи, рушела зоз Нового Саду пияток вечар на мини автобусу и сцигла всоботу коло поладня до Медзилаборцох, дзе их привитал домашнї, Владимир Противняк, член Орґанизаций-
20 РУСКЕ СЛОВО
ного одбору Фестивалу. Потим предлужели на Данову, 6 километри далєй, дзе були змесцени у рекреативним центру котри роби през цали рок, а окреме є атрактивни вжиме, пре свою вигодну позицию у лєсовитих брегох. Часу було лєм тельо же би ше полудньовало, кус одпочинуло и уж од трох годзин пополадню фолклораше участвовали у дефилеу и познєйше у програми котра почала на 16, а закончела коло 20 годзини. НА ЗАБАВНИМ ВЕЧАРЕ БИТЛСИ Познєйше почал и забавни вечар на котрим популарна домашня рок ґрупа виводзела композициї познатих Битлсох. Новосадяном останє вшелїяк у паметаню заєд-
Фото: Юлиян Неваляни
Вельочислена публика наградзела зоз щирим аплаузом госцох зоз Републики Сербиї, котри на тот завод указали облєчиво и танци, патрачом цалком нови и нєзвичайни
нїцка вечера и друженє зоз вокално-инструманталним ансамблом зоз Березна, зоз України, бо вєдно шпивали и танцовали познати писнї и танци. Внєдзелю рано по фриштику рушели назад до Сербиї, з тим же ше кратши час затримали у музею Ендия Ворхоли, чийо коренї зоз валалу Микова, хтори нєдалєко од Медзилаборцох. Тиж, у Прешове нащивели и нашу грекокатолїцку катедралну церкву и присуствовали Служби Божей. Под час нащиви Словацкей, службени розгварки мал Миломир Шайтош зоз Владимиром Противняком, членом Орґанизацийного одбору Фестивалу у Медзилаборцох, Иваном Чижмаром, познатим русинским фолклористом у вязи єдного його проєкту хтори би мал буц витворени у сотруднїцтве зоз Заводом за културу Войводянских Руснацох, як и зоз Мартином Ґонсеницом зоз Земплинскей ТВ у вязи повязованя тей и нашей ТВ, т.є. емисийох по руски. Вєдно зоз фолклорним ансамблом РКЦ у нащиви Медзилаборцом були и члени Управного одбору Рускей матки Сербиї Аранка Медєши, Владимир Джуня и Владимир Гаргаї. ■ Б. Сакач 30. ЮНИЙ 2017.
КУЛТУРА И ПРОСВИТА ПЕЙДЗЕШАТ ШЕСТИ ФЕСТИВАЛ РУСКЕЙ КУЛТУРИ
ТОГО ВИКЕНДУ У КЕРЕСТУРЕ „ЧЕРВЕНА РУЖА” На пияток и соботу, 30. юния и 1. юлия, на отвореней сцени у дворе Школи „Петро Кузмяк” у Руским Керестуре будзе 56. Фестивал рускей култури „Червена ружа”, на хторим участвую представителє скоро шицких наших културно-уметнїцких дружтвох, госц ПУНА з Прешова, а попри програмних, Фестивал ма и провадзаци манифестациї и часц за розвагу
Ч
ервена ружа и того року почнє з отвераньом вистави, а нащивителє Фестивалу буду мац ридку нагоду у своїм штредку видзиц подобово роботи шветово познатих наївних малярох з Ґалериї наївней уметносци у Ковачици. Вистава у голу Спортскей гали будзе отворена на 16,30 годзин и годно ю опатриц и на соботу. Перши дзень Фе стива лу понука ище два манифе стациї, 49. „Червене пупче”, хторе почнє на 17 год зин, а на нїм участвую такповесц шицки КУД зоз наших ме стох хтори маю и дзецински шпивацко-танєчни секциї. Но, уж давно ше нє збуло же на „Пупчу” нє буду вивед зени нови, алє лєм старши композициї за дзеци, прето же на конкурс „Ружи” сци гло ма ло но ви шпиванки. Нажа ль, исти случай и з композициями по руски у забавним духу, та и то єдна з причинох же тогорочна „Ружа” тирва два, а нє три днї. По сле „Пупча” шлїдзи наступ шпивацких и танєчних секцийох тиж зоз скоро шицких наших местох, як и з Миклошевцох, з Горватскей, на, пред роком обновеней манифестациї Фестивалу з назву „Одгуки ровнїни”. Програма на 20,30 годзин почнє зоз змаганьом дзешецерих младих шпивачох-аматерох з Коцура, Дюрдьова и Руского Керестура, а побиднїки змаганя за найкрасши дзивоцки и ле-
ЦЕНИ УХОДНЇЦОХ За шицки пиятково програми на „Ружи” (кед ше придзе на „Пупче” и будзе до конца „Одгукох”) уходнїца 200 динари, а лєм за „Одгуки ровнїни” тиж 200 динари, док за соботов „Шветочни концерт” уходнїца 250 динари. 30. ЮНИЙ 2017.
ґиньски глас буду преглашени на концу „Одгукох”. ШВЕТОЧНИ КОНЦЕРТ Други дзень Фестивалу, на соботу, 1. юлия, на Шветочним концерту „На штред широкей ровнїни”, хтори почнє на 20 годзин, увидзиме доберану програму з нашей рускей заєднїци, як и аж три реномовани госцуюци ансамбли. У такв. „руским блоку” участвую Мишани хор Дома култури Руски Керестур и Катедрал-
ПУНА НА НЄДЗЕЛЮ У НОВИМ САДЗЕ На нєдзелю, 2. юлия, ПУНА цаловечарши концерт отрима у Новим Садзе – у Велькей сали Театру младих на 19 годзин, а уход безплатни. Концерт ПУНИ у Новим Садзе орґанизую и потримую Фестивал рускей култури „Червена ружа”, Покраїнски секретарият за културу, информованє и одношеня з вирскима заєднїцами Покраїнскей влади, Национални совит Руснацох, Город Нови Сад и Театер младих.
ней церкви св. о. Миколая з Руского Керестура, Хор „Гармония” з Нового Саду, Виводзацки танєчни ансамбл керестурского Дома култури, а потим госци з нашого штредку – танєчно-музични ансамбл КУД „Сербия” з Кули. Попри спомнутих, вшелїяк же окремну увагу публики прицагнє и добре нам познати и вше атрактивни и квалитетни професийни Поддуклянски уметнїцки народни ансамбл (ПУНА) з Прешова, зоз Словацкей, хтори того року означує и 60-рочнїцу свойо постояня.
Треци госц Фестивалу на соботу будзе познати Тамбурови оркестер „Равница” зоз Суботици, хтори наступи после Шветочного концерту. Треба надпомнуц же розвага з музику будзе и после пиятковей програми, алє и на нєдзелю, а и того року тота часц зверена Здруженю младих „Пакт Рутенорум”. НА СОБОТУ КЕРЕСТУРСКИ САЯМ И ТУРНИР У ОДБОЙКИ У рамикох „Червеней ружи” на соботу, 1. юлия у Майсторским доме будзе отримани Керестурски саям, хтори вєдно орґанизую Здруженє ремеселнїкох и приватних поднїмательох и Здруженє женох „Байка”, а отверанє маниферстациї будзе на 10 годзин. Под час Сайму, у Майсторским доме на 12 г. будзе промоция двох зборнїкох Дружтва за руски язик, литературу и културу „Студия Рутеника”, хтори пошвецени колєсарскому ремеслу и руским народним шпиванком, так же на промоциї участвує и Женска шпивацка ґрупа керестурского Дому култури. У рамикох тей програми Дружтво додзелї и свойо припознаня нашим найлєпшим школяром. На соботу на 10 годзин у Спортскей гали почнє и Медзинародни турнир у одбойки, у рамикох Спортских бавискох „Яша Баков”.■ М. Зазуляк
РУСКЕ СЛОВО 21
ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ ЯК (НЄ) СКАПАЛ РОКЕНРОЛ (I)
ҐИТАРА ОДБАВЕЛА ВЕЛЬКУ УЛОГУ Єден з перших рокенрол музичарох, Руснацох, бул и Микола Чижмар Коле з Вербасу, терашнї руководитель шпивацкей ґрупи и оркестра КПД „Карпати”. За музику ше заинтересовал на петнац роки, и уж теди верел же научи грац на вецей инструментох, та же ше з музику почнє и професийно занїмац
Пише: Aлександра ЛЕНДЄР
П
ерши його паметаня на гранє у бенду вязани за седемдзешати роки прешлого вику, кед ше штирме хлапци, пайташе (а вон медзи нїма), зложели и купели єдну ґитару. Од тей хвильки шицко почало... На тей ґитари Микола почал учиц перши акорди, и збогацел ище єден нови музични ритем у Вербаше. У спомнутим варощику уж теди грала перша рокенрол ґрупа у Вербаше, вокално-инструментални со став „Симилорси”
хтори настал у вербаскей Ґимназиї. Вони през викенд грали на познатих городских иґранкох, та ше там стретали шицки любителє новей файти музики хтора ше помали ширела по цалим швеце. – Тоти нашо виходи до варошу, на танєц, нє випатрали анї блїзко так як нєшка. На „свиркох” нє було алкоголу, єдно ставно ше нє предавало. Иґранка починала на седем-осем годзин вечар, а закончовала ше на дзешец, окрем соботи кед тирвала годзину длужей. Нїґда ше нє случело же зме остали длужей од пол ноци. Алє, анї ґрупи хтори грали нє мали длуги репертоар, лєм год зину-два ше могло грац, и то бул максимум. Требало надосц часу же би ше и таки репертоар, як цо бенди теди мали, научел и увежбал. Кед ше нєшка на то здогаднєм, були то досц шмишни „свирки” Нє було озвученя, нє було розгласу, алє атмосфера була вше одлична – памета Чижмар. КРАДЛИ ЗМЕ ЗНАНЄ
З Лазаром Узелцом Микола найчастейше грал
22 РУСКЕ СЛОВО
Интере сованє за таку файту музики було вельке. Масовно ше почало слухац 30. ЮНИЙ 2017.
ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ рок, но, по словох нашого собешеднїка, у тот час почац грац таки писнї на даєдним инструменту, нє було анї кус єдноставно. – Теди були лєм плочи, лєм ше то слухало, и нє було нїяки помоцни средства за „знїманє” акордох. Велїм була позната емисия „Вече уз радио” хтору слухала цала бувша Югославия. Слухали зме тоти емисиї и ноцами вежбали, пробовали их научиц грац. Ходзели зме и на иґранки, патрели як други граю и „крадли” од нїх знанє – здогадує ше Коле на свойо трапези на самим початку музичней кариєри. За класичну ґитару уж теди були видруковани кнїжки и приручнїки, алє тот способ граня и електронїка було цошка зошицким Коле ше стара же би оркестер у Карпатох” бул активни, ” нове и лєм нєвелька гарсточка людзох була а з тим и велї секциї у Дружтве тота цо могла указац даяки акорди за одредзени писнї, а кнїжки, гоч их и було, нє було их вельо. Чи- мета”, а од странских то були: Криденси, Сантана, Дип жмар толкує же найчастейше ше учели грац єдни до парпл – памета Коле. Познєйше ше обидвоме пайташе уписую до Стреднєй других. Кажде научел по єден акорд и вец шицки вєдно „складали”, пробовали шицко „уклопиц”. Аж познєйше музичней школи „Исидор Баїч”, на инструментални напрям. Микола грал тромбон и клавир, а Лаза Узелац гормогли учиц з кнїжкох. – Лаза Узелац и я найчастейше вєдно грали. Грали зме, ну и клавир. До Вербасу приходзели теди кед могли, такповесц, од петнац рокох, пред тим як цо зме рушели през викенд, кед приходзели на иґранки и „свирки”. Мидо стреднєй школи. Рихтали зме дуети, мини наступи, а кола грал и у познатим составе „Сенке” 1973. року, и з найчастейше зме грали писнї „Ю ґрупи”, „Бєлого дуґ- ошмихом памета яки то були „свирки” без одвитуюцей опреми. Бенд мал три ґитари, єден микрофон и єден змоцньовач, алє ше заш лєм грало. Ясне му було же його животна драга будзе провадзена з музику. ЗАКОТУЛЯЛ ПЕРШИ РОК
З радио емисийох знїмал” акорди ”
30. ЮНИЙ 2017.
Кед Микола пошол на служенє воєного року до Словениї, цалком случайно ше стретнул зоз Златком Манойловичом. Цали рок грал зоз нїм у бенду. Наступали по цалей Югославиї, а у Словениї участвовал у знїманю „Єдней жени” за ноцну програму. По приходу з войска, Чижмар и сам припознава же шлїдзи дакус иншаки период у його кариєри. Музика постала його професия, грає за пенєж на вельких балох, по готелох, на сходох... И нєшка Микола Чижмар дакеди заграє гевту файту музики як дакеди, алє и новши ґрупи, бо провадзи рок. Припознава же тераз найчастейше грає тамбурову музику, бо таки жанр людзе на вешельох найволя. Гвари же нїґда нє учел нови, „турбо фолк” писнї, а кед єст нагоди, вше дзечнє заграє дацо „на струю”. Окреме кед ма зоз ким. – Нажаль, досц моїх пайташох, музичарох, уж вецей нє медзи нами, як цо то Ото Ковач и велї други. Заш лєм, я найвецей грал зоз Лазом Узелцом и думам же бизме и нєшка грали кед би бул ту. По моїм думаню, вон єден з найлєпших вербаских ґитаристох. Єден час вон грал и у „Електронох”, у ґрупи „Ново светло” и наисце бул добри и успишни у музичней кариєри, а то ридко хто спомина – констатує Коле. Микола Чижмар, шлєбодно мож повесц, бул перши Руснак у Вербаше хтори заграл рокенрол у тим месце. През цали роботни вик учел грац и других, преношел им свойо богате искуство и знанє, и цешел ше же вони, як и вон сам, барз любел таку файту музики.■ (Предлужи ше)
РУСКЕ СЛОВО 23
ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ СТРЕТНУЦЕ ГРУБЕНЬОВЕЙ ФАМЕЛИЇ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ
ФАМЕЛИЙНИ И РОДЗИНСКИ ВЯЗИ ТРЕБА ЧУВАЦ
Пише: Мария АФИЧ
Стретнуце Грубеньовей фамелиї, або як ю сами наволали – Грубенїяда, 10. юния у Руским Керестуре, отримана уж штварти раз, а зишли ше найвецей потомки Грубеньових Михала и Юли (народзеней Надь) хтори народзени концом 19. вику. Першираз поволали и Грубеньових з других фамелийних конарох
О
д Михала и Юли було 89 потомки, а на свойо нєдавне стретнуце ше зишли коло трицец, зоз рижних крайох, окрем Керестурцох и з Кули, Нового Саду, Винковцох у Говатскей, з Любляни у Словениї. Стретнуце орґанизовали дїда Михала унук, Керестурец, Яким Грубеня Бора и праунук, Томислав Грубеня зоз Кули. Вони двоме, а поготов Бора, були и иницияторе тих фамелийних стретнуцох хтори почали 2009. року праве у Керестуре, друге було у Новим Садзе, треце у Кули, а тераз ознова у Керестуре одкаль и їх шицких коренї. УЖ ШТВАРТИ РАЗ ВЄДНО На першим стретнуцу з Грубеньовей фамелиї було вецей як 40 души, а найважнєйше им було лєм же би ше зишли, понеже, як гваря Бора и Томислав, у орґанизованю стретнуцох то и найчежше. Нє може каждому одвитовац єден исти дзень же би могли присц, а єст вельо конченя и коло орґанизациї. Гоч догварене же то будзе ро-
24 РУСКЕ СЛОВО
биц вше други „орґанизацийни одбор”, звичайно то заш лєм спаднє на тих двох найвекших ентузиястох и иницияторох. А о тим прецо су таки упарти отримовац спомнути сходи хтори им, як обидвоме потвердзели, барз вельо знача, Томислав гвари: – Мило нам побешедовац о шицким и отримовац фамелийни вязи, бо крев нє вода. Нажаль од остатнього стретнуца двойо нам умарли, алє маме и двоїх народзених хтори ище нє ту. И моя мац ище була на предостатнїм стретнуцу, а тераз ту и младши ґенерациї хтори тиж вше вецей приходза. Ту и мой син зоз фамелию, цо ми окреме мило, и моя шестра и шовґор хтори пришли аж зоз Любляни. Подобнє роздумує и Бора. – Я тоти сходи барз любим и вельо ми знача. Ми, тоти цо зме ту, у валалє, та ше познаме, а поправдзе повед зено, уж нас єст вецей у швеце. Прето сом и надумал порушац тоти нашо стретаня, а Томислав ме потримал. На перше стретнуце ишла моя дзивка Таня з мужом зоз Коцура и з 30. ЮНИЙ 2017.
ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ Кули нє мали превоз, та сперали дакого най их привеже. Сперали и єдну пару, но вони им нє станули, а кед ту сцигли на стретнуце, видзели же тоти исти двойо ту шедза. То була наша родзина, лєм ше, ниа, нє познали, анї старши ґенерациї младших, анї младши медзи со-
ПОТОМКИ МИХАЛА И ЮЛИ ЗОЗ ЦИҐЛАШОРА Михал и Юла Грубеньово жили на Циґлашоре у Керестуре и мали шесцеро дзеци. Єдина дзивка Ирина умарла млада, та остали пейцме синове: Йовґен бул народзени 1905. року, Михал 1914, Данил 1920, Йоаким 1923, и Дюра 1925. року. Шицки су покойни. Йовґен, Томиславов дїдо, жил у Оджаку и робел на желєзнїци, Михал у Вепровачу, Данил як колар у Кули, Йоаким –Гокцайд, Кимов оцец жил у Керестуре и бул шофер у „Слоґи”, а Дюра у Керестуре – Дюру коминяра оцец, алє вон барз млади погинул у нєщесцу. По родослову котри Грубеньово направели, од того конара їх фамелиї нєшка єст 89 потомкох розошатих од Керестура, Кули, Нового Саду по жеми реґиону, та и Нємецку, Данску, Канаду...
бу. Нє знам як бим иншак мал нагоду видзиц тих цо пришли зоз Горватскей, або Томову ше стру з Любляни, нє паметам кеди зме ше видзели... Ту и мой брат Дадо зоз супругу, а дзивка того року нє могла присц. То мнє була основна причина орґанизовац нашо стретнуца – „Грубенїяди”. МАКЕТА ДЇДОВЕЙ ХИЖИ З ЦИҐЛАШОРА
и цошка нове. Йоаким Бора, хтори по фаху столар, виробел макету старей хижи дїда Михала и баби Юли на Циґлашоре. Шицки їх унуки и праунуки добре паметаю дзе ше як дзеци дзечнє бавели и дружели, та ю и сам Бора виробел по паметаню. Макета того року на „Грубенїяди” на поче сним ме сце, вєдно зоз фотоґрафию дїда и баби. Грубеньово свойо стретнуце орґанизовали у про сторийох Майсторского дому. Хлопи ше найвецей дружели коло котла з паприґашом, други заш нука коло стола у бешеди и паметаньох. Марча Грубеньова, одата Брдар, була и найстарша од присутних, народ зена 1936. року. Нєшка жиє у Йосиповцу при Винковцох у Горват скей, а на сход пришла лєм зоз сином и нєве сту, бо дзивка з фамелию пошла на морє. – Я дзив ка дї до во го си на Ми ха ла, и ми жи ли у Ве про вачу. Кед сом ше ода ла, по шли зме до Нє мец кей, а вра це ли ше до Вин ков цох од ка ль бул мой су пруг. Грубе нь о ва фа ме лия була зложна, а дї до нам барз бул до бри. И мой муж шиц ких барз почи то вал и гва рел же рид ко на йсц та ку зложну фа ме лию – поя шнює Брда ро ва. На питанє цо єй знача сходи, Марча гвари же барз вельо, а нє була лєм остатнїраз пре хороту. Єй родзина, одата Грубеньова з Кули, додава: – Нїч ю тераз нє болї, така є щешлїва и задовольна. Ми два ше барз сходзели док вони жили у Крущичу, на шицки подїї и родзени днї зме ходзели. Раз нас було вецей як 40 док дзеци були мали. ПОВЯЗАЛИ ШЕ И З ДРУГИМА ГРУБЕНЬОВИМА
Як дознаваме од Томислава, дзекуюци социялним мрежом, пренашли же єст и других Грубеньових. – Знаме лєм тельо же наш дїдо Михал мал брата Денчия, а нєшка його унук Ми рон зоз Кули. По вя за ли зме ше и зоз фамелию Петра Грубенї зоз Дюрдьова, и нєшка пришол з нами його унук Карло з Нового Саду. Петро мал сина Дюру, а мал ище трох братох и єден бул у Кере стуре, док за трецого нє знаме дзе бул. Тоту вязу медзи нашим Михалом и Петром сом пробовал найсц и у матрикулох у кере стурскей парохиї, алє сом нє мал досц податки. Алє нє одступаме – гвари Томи слав. Од пе й цох братох Грубеньових на тей штвартей Грубенїяди од каждого брата бул дахто з потомкох. Зоха бе ли зме Грубе нь о вих на їх стрет ну цу же би ше да лєй друже ли и по ве ше лє ли, на ра до ва ни єд ни дру гим, бо, на и сце, як гва ри ста ра при слов ка „крев нє вода, а жи ли Єдна часц Грубеньових присутних на штвартей Грубенїяди” ” нє пор ваз ки”.■
За перше стретнуце Грубеньово дали виробиц герб своєй фамелиї, и з нїм ше барз цеша, а того року маю
30. ЮНИЙ 2017.
РУСКЕ СЛОВО 25
ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ НАШ ГОСЦ: ҐОРАН ЮРЕК ЗОЗ ШИДУ
ДВА ДЕЦЕНИЇ СЛАДКЕЙ РОБОТИ Kед ше врацел з войска, Ґоран нє мал роботу, та надумал войсц до швета пчоларства. Теди мал даскельо кошнїци, а нєшка 140. Окрем меду продукує и други продукти, и нє поносує ше, а як гвари, и держава остатнї роки препознала пчоларство як конар хтори би могол буц розвитши, та ше пчоларом помага Пише: Владимир ДЇТКО
В
елїм добре позната присловка же кед дакому идзе одрук у роботи або у живоце, гваря – „шекера му спадла до меду”. А як сцигнуц по мед и кельо треба робиц и укладац до тей роботи добре зна млади пчолар Ґоран Юрек зоз Шиду, родом з Бикичу. Ґоран уж роками заняти у фабрики олєю „Виктория оил” у Шидзе, а попри роботи уж вецей як два децениї ше стара о пчолох и кошнїцох. Наш собешеднїк приповедку почина од 1996. року, кед ше врацел з войска и кед ище нє мал стаємну роботу. Нє сцел же би му час лєм так преходзел, и ришел же ше почнє занїмац зоз пчолами. ТО РОБОТА ЗА СЦЕЛИХ И ВИТИРВАЛИХ
– Кед сом пришол з войска, роботи нє було, а же бим нє шедзел, одлучел сом три-
мац пчоли. Перше сом набавел лєм даскельо кошнїци, а после трох-штирох рокох сом уж мал 30. Оцец ми наисце вельо помогнул же бим их справел, бо сом знал же найлєпше кед шицко цо потребне сам справим. Остарал сом ше же бим мал и прикоч за змесценє и транспорт пчолох, а до конца сом набавел и комби. Цо сом баржей уходзел до швета пчоларства, тоту роботу сом озбильнєйше похопйовал. У медзичаше сом достал роботу у олєярнї у Шидзе, алє сом пчоли нательо полюбел же сом их нє зохабел – приповеда Ґоран як ше одлучел за тоту „сладку роботу”. До нашого собешеднїка нє було лєгко дойсц, прето же у олєярнї роби у трох зменох, а вец вше одходзи ґу пчолом. Шицко то нє дармо, Ґоран нєшка медзи найпознатшима пчоларами на шидским подручу, та и ширше. Член є Здруженя пчоларох хторе ма коло 50 членох, и вше бешедує же пчоларство нє може буц гоби, и же
Нєшка є медзи найпознатшима пчоларами у шидскей општини
26 РУСКЕ СЛОВО
30. ЮНИЙ 2017.
ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ цвиклочки, потим баґрени и такволаного баґренцу, вец на шор приходзи лїпа у Бикичу, потим слунечнїк и на концу мед будзе з пашох по лєсох коло Моровичу. У розгварки Ґоран надпомина же дакеди пчоларом основни продукт бул лєм мед, а нєшка ше продукує и полен, млєч и прополис, а предава и пчолово дружтва (рої), и матици. Кед ше мед випродукує, треба го дакому и предац, а то по Ґоранових словох, нє вше лєгко. Вон предава по пияцох у Новим Садзе, у Зомборе и у Шидзе. ПОШТРЕДНЇКОХ БИ ДАЯК ЗАОБИСЦ
Ґоран Юрек: Подруче коло Шиду барз вигодне за пчоларство
у тей роботи нє шицко мед и млєко. Памета и чежки роки пре рижни, як гвари, обєктивни, алє и субєктивни причини.
Остатнї роки одкупйоваче од пчоларох одкупую мед, єдно количество ше вивожи до Швайцарскей, алє ше пчоларе уж длугши час закладаю за тото же би ше при вивозу обкеровало одкупйовачох як поштреднїкох. Же пчоларство ма перспективу склада ше и Ґоран хтори гвари же остатнї пейц роки и держава препознава значносц пчоларства так же дава субвенциї – 720 динари по кошнїци, а понука и вигодни кредити за потребни прибор, з тим же ше половку уложених средствох муши врациц. Медзитим, анї тоти мири нє вше достаточни, бо, як Юрек наглашує, пчоли и пчоларство треба насампредз любиц, а нє обчековац же ше нараз згарнє вельки пенєж. На подручу шидскей општини одлични условия за пчоларство пре богату пашу, блїзко фрушкогорски лєси, а тиж и овоцнїки и поля. Алє пре сучасну продукцию у польопривреди, пчоли вше у опасносци пре тре-
ПЧОЛАРЕ ЄДНИ ДРУГИМ ПОМАГАЮ – Єдного року кошнїци залапела хорота „вароа”, а другого „ноземоза”, та ми страдали коло 80 одсто пчоли. То була велька утрата, алє сом нє одустал, чловек муши крачац далєй... У таких хвилькох солидарносц колеґох пчоларох барз значна, та и мнє велї уступели дружтва, и помогли же бим ознова станул на власни ноги. Єст случаї и крадзи кошнїцох зоз пчолами, кед ше тиж на солидарноц нє забува – гвари Юрек, а ми розгварку предлужуєме у Батровцох, дзе коло рики Босут змесцени його 140 кошнїци. – Пчоли тримам и у Бикичу и у Ямени – толкує наш собешеднїк, та и тото же перша паша то од олєйовей
НЄ МАЛ БРИҐИ Гоч жима хтора за нами останє у паметаню як єдна зоз найжимнєйших (температура ше спущовала и на минус 20 ступнї), Юрек гвари же нє мал утрати медзи дружтвами. – Пририхтованя за жиму починаю ище вєшенї кед треба добре шицко порихтац. Сподню часц лади, дзе и матица, ше нє руша, а пред пашу ше дружтва змоцнюю и достава ше векша вихаснованосц паши и продукция меду. Добре сом шицко порихтал, и нє можем ше поносовац, нє мал сом утрати – гвари Ґоран. 30. ЮНИЙ 2017.
Цо ґод могол Юрек сам справел
тированє рошлїнох и овоци зоз гербицидами, окреме кед овоц квитнє. Медзи познатима пчоларами у тим краю и Михайло Капушински зоз Бикичу и Дюра Саламон зоз Шиду, так же ше Ґоран мал од кого учиц и дознац шицко найважнєйше у спомнутей роботи. Шидски пчоларе орґанизовани до здруженя у хторим вецей як 50 пчоларох. – Анї єдна робота нє лєгка, та так анї тота зоз пчолами. Вона може буц шанса младим людзом хтори нє маю роботу же би рушели по истей драги як и я, алє на першим месце тоту роботу треба любиц. Вец чежко же ше од нєй дахто годзен одорвец – заключує на концу Ґоран Юрек.■
РУСКЕ СЛОВО 27
ЕКОНОМИЯ ЗАКОНЧЕНА ТЛАЧИДБА ЯРЦУ
ДАРМО ТРУД КЕД ГО ХВИЛЯ НЄ ПОТРИМА Пишу: Pедакция и мрежа дописовательох
Длугока жима, сушна яр и горуци початок лєта у велькей мири одредзели тлачидбу ярцу хтора почала дакус скорей як звичайно, а урожаї менши як прешлих рокох, лєбо су на уровню штреднїх и очекованих. Цена од 14 динари дакому барз мала, та людзе гварели же одложа зарна и буду чекац вигоднєйши условия
П
о искуствох продуковательох ярцу у Дюрдьове найвекши урожай бул коло 64 метери по гольту, алє штреднї тогорочни урожай менши за коло 20 одсто як прешлорочни. Пре високи температури пред тлаченьом ярец дозрел скорей, з тим же є слабши пре длугоку жиму и сушну яр. У дюрдьовским хотаре тлачидба ярцу почала коло 15. юния, а после паузи од даскельо днї пре диждж, косидба предлужена такой початком прешлого тижня. Теди була и у найвекшим розмаху и, дзекуюци добрей хвилї концом прешлого тижня є и закончена. Дюрдьовчанє углавним садза статкарски ярец за покарму свойого статку. Микола Михальовски з Дюрдьова и того року посадзел ярец, гоч му є нє потребни за статок. Зоз своїм комбайном тлачи и услужно. – Тогорочни урожай подлєйши як прешли, просеково зродзело коло 60 метери по гектару, а прешлого року коло 80 метери. Добре сом нагноєл, опирскал и два раз прикармйовал, алє даремно, випатра же ярец нє достал дижджу теди кед му найвецей требало. Терашня цена од 14 динари барз мала, наздавал сом ше же будзе голєм 16 динари. Прето ярец одложим и будзем чекац вигоднєйшу цену – гварел Микола Михальовски. ДИЖДЖ ДОБРЕ ПРИШОЛ У ШИДЗЕ
На шидским подручу закончена косидба меркантилного ярцу на 120 гектарох, и 20 гектари за нашенє, а тоти поверхносци були на польох парастох. По нєурядових информацийох, просекови урожай помедзи 4,5 и 5 тони зарна по гектаре.
Любомир Тамаш
28 РУСКЕ СЛОВО
Юлин Фейса
Дюрдьовчань Микола Михальовски
Пред початком косидби ярцу, Комсия за технїчни препатрунок комбайнох, хтору меновал предсидатель Општини Шид Предараґ Вукович, препатрела 160 комбайни на подручу општини. Комисую творели Драґан Стоядинович, инженєр защити на роботи, Маринко Маринкович, инженєр процивогньовей защити и Небойша Суботич, инженєр польопривредней механизациї. Комисия препатрала комбайни по утвредзеним планє и розпорядку по местох општини, а за цо власнїки комбайнох мали плациц 1 500 динари по єдним препатрунку. Комбайни порихтани же би почали и кошиц жито хторе прешлей єшенї пошате на 4 615 гектарох, цо менша поверхносц од планованих 5 430 гектарох. Каждого року, продуковательох найбаржей бриґує одкупна цена хтора нєвигодна, а спомина ше же будзе найвецей 18 динари. Тераз забриґовани були и продукователє ярнїх рошлїнох, насампредз кукурици, сої и слунечнїку. Пре нєдостаток влаги и у остатнї час вельки горучави, розвой рошлїнох бул загрожени. На кукурици обачлїве скруцованє лїсца, як природна мира защити тей рошлїни, а влага потребана и слунечнїку и сої хтори у фази квитнца. Прешлого тижня дижджу було стреду, тельо же би позберал прах. Вец значнєйши количе ства дижджу були пи яток, а потим и внєд зелю вечар. Тоти дижджи 30. ЮНИЙ 2017.
ЕКОНОМИЯ пришли у остатнї час, як рошлїном на польох, так и смиядним заградом. У КОЦУРЕ 30 МЕТЕРИ ПО ГОЛЬТУ Коцурци того року нє пошали вельо ярцу, та жатва тей житарки нє тирвала длуго. Штреднї урожай ярцу коло 30 метери по гольту, а цена була коло 14 динари за килограм. ОЗЗ „Класка” и того року одкупйовала пивски ярец, урожай за 10-15 одсто менши як прешлого року, а єдна зоз причинох то нєдо статок жимскей влаги. – Того року урожай пивского ярцу 7 тони по гектару, а прешлого року було вецей, а проблем у тим же зме мали претарнуце у дозреваню ярцу. Остало вельо протеини, та мала часц ярцу пошла до пивского ярцу, алє цена нє така нїзка – визначел зоз землєдїлскей задруґи „Класка”. Цена пивского ярцу на обрахунку до 17 динари, а ярец котри ма вецей протеини идзе за статкову покарму и його цена коло 15 динари у „ЗЗ Класка”. Косидба жита почала даскельо днї скорей як плановане, алє нє шицки файти жита дозреваю єднак, так же тоти котри мали влагу меншу од 15 одсто, уж скошени. Урожаї од 25 до 39 метери по гольту, шицко у зависно сци на хторей локациї польо, чи жито пошате на час и друге. Одкупни станїци за жито „Либела продукт”, „Класка” и „МК продукт”. – У коцурским хотаре того року жита будзе менєй як прешлих рокох, а у наиходзацих рокох будзе ище менєй, понеже ше нє виплаци шац жито и предавац го по терашнєй цени од 16 динари – визначел зоз подприємства „Либела продукт”. ■ 30. ЮНИЙ 2017.
ФАМЕЛИЙНЕ ҐАЗДОВСТВО СЕМАНОВИХ У ҐОСПОДЇНЦОХ
ЧЕЖКО, АЛЄ НЄ ОДСТУПАЮ У польопривредним ґаздовстве Семанових зоз Ґосподїнцох нєт вельо оптимизму у актуалней ситуациї. Заш лєм, од аґрара и продукциї житаркох и желєняви нє одступаю, бо им то основни приход, алє пре нєстабилносц о тим бешедую з нєсиґурносцу до будучносци. У ґосподїнским хотаре єст досц поверхносци зоз сою, желєняву, дзе найзаступенши цибуля, кромпля и паприґа, потим єст и жита и кукурици. У тим контексту Семанова фамелия вецей як двацец пейц роки продукує желєняву, найчастейше цибулю, паприґу и капусту остатнї даскельо роки на поверхносци дзешец гектарох, ґу тому и жито, сою, и кукурицу на дзешец ланцох. Прешлого, та и того року од желєняви найвецей маю цибулї и паприґи, а тиж маю и сої. Так вибрали, бо им ше видзи же од того єст найвецей заробку. Дакеди мали пластенїки, алє од того одустали. Вираховали же вони нє обезпечую даяки значнєйши профит, а желєнява, окреме паприґа, ше указала лєпша кед ше ю нє трима у пластенїку. – Прешли рок бул барз подли за желєняву, медзи иншим и прето же ю увожели – гварел Яким Семан зоз Ґосподїнцох. – Коло половки урожаю од прешлого року сом руцел. Маме го дзе одкладац, алє анї то нє вредзи кед нєт кому предац. Таки стан при скоро шицких продуковательох у Ґосподїнцох, та и Сербиї. Одкупюю од нас и на векше, углавним накупци, та маме и менши заробок. Виплацованє скоро вше пожнї по даскельо мешаци, та и вецей як рок, алє можлїв и же нас анї нє виплаца. По Якимових словох, субвенциї барз мали, окреме кед ше поровна з околнима державами. У таких условийох, кед ше зводзи рахунки и патри на тренди, мож повесц же 2015. рок бул добри за цибулю, була добра цена и глєданє, можебуц прето же було менєй посадзеней, або є нє увежена вельо. По Якимови, польопривреднїки можу лєм нагадовац и предпоставяц чом ше дацо случело. Нїґда нє можу точно
плановац кельо од чого буду мац заробок, од котрого углавним шицки польопривреднїки жию, як главного приходу за обисце. Семаново желєняву предаваю лєм з дому, гоч би любели мац тезґу на Кванташу алє ю чежко достац. Накупци ю лєгчейше достаню. У других местох нє предаваю, бо у кажим єст дахто хто ю садзи. – Од желєняви кажди треци або штварти рок єст заробку. Так ми ше видзи же єден рок маме профит, други менєй, а треци рок лєдво покриєме трошок. Прешли рок бул солидни, нє була подла цена сої и кукурици, а було достаточно и урожаю. Маме вецей сорти житаркох и желєняви, та з дачого будзе менєй, а з дачого вецей заробку, алє просеково сом нїяк нєзадовольни – роздумує Яким. Його фамелия вєдно роби, так же Якимовому оцови и його супруги Снежани помагаю тройо дзеци. Оцови найвецей помага син Петар, котри закончел Штредню польопривредну школу у Футоґу, напрям технїчар польопривредней механїзациї, и дзивка Александра, котра на Польопривредним факултету у Новим Садзе закончела основни студиї, напрям фитомедицина, з чого ма и мастер роботу. Помага и Владимира, хтора рок младша од шестри и три роки старша од брата, и з двацец пейц роками є на докторских студийох на Польопривредним факултету у Новим Садзе. Основни студиї закончела на орґанскей польопривреди, мастер на тему жем и прикармйованє рошлїнох, а на докторских студийох ше занїма з аґрономию. Шицки вони ше надополнюю у тей роботи и дзечнє помагаю родичом. Сандра Саламун
РУСКЕ СЛОВО 29
ЕКОНОМИЯ БУДЗЕ ФАБРИКА ЗА ПРЕРОБОК ЖЕЛЄНЯВИ У ҐОСПОДЇНЦОХ
СОТРУДНЇК ШИЦКИМ ПРОДУКОВАТЕЛЬОМ Фабрика за преробок желєняви фирми „Аґропродукт Срб” доо у Ґосподїнцох и местох општини Жабель, одкуп корнишонох почала пред штирома роками. Теди почати и проєкт вибудови фабрики на уходзе до Ґосподїнцох од Жаблю. Єдна часц почала робиц, а плановане же би на єшень або наяр идуцого року робела з полним капацитетом
У
Ґосподїнцох плановане отвориц погон у хторим ше будзе паковац готови продукти и теди у сезони буду робиц коло тристо роботнїки, а зависно од вибору желєняви, сезона може тирвац и дзешец мешаци. Синиша Мутич, власнїк спомнутей фирми и ище єдней у Австриї, котра подмирює вецей фабрики у тей жеми и Нємецкей з овоцами и преважно желєняву за преробок, гвари же є з продукцию желєняви у Ґосподїнцох упознати вецей як двацец роки. Свидоми є же продукователє у тим месце звладали єй пестованє, цо барз значне, окреме за огурки, бо є чувствительна и нє толерує препущеня. Єст думаня же Ґосподїнчанє медзи найлєпшима продукователями желєняви у Сербиї, з найдлугшу традицию. Прето Синиша пред штирома роками почал проєкт вибудови фабрики, а пред тим у тим месце орґанизовал одкуп корнишонох з околних местох. Технолоґию и технїку увезол зоз Нємецкей, котра найвекши продукователь корнишонох у Европи. ОЧЕКУЄ ШЕ УСПИХ – Гварел сом себе, кед з тоту фабрику у Ґосподїнцох нє посцигнєм успих, вец нє знам дзе го посцигнєм. Корнишони вивожиме до фабрики котра прерабя найвекши количества у Нємецкей „Mamminger Konservn”. Порадзени зме за штреднє количество, алє и воно нам обтерхованє, бо финансуєме цалу продукцию продуковательом з котрима сотрудзуєме – гварел Синиша Мутич, власнїк „Аґропродукт Срб” и єй руководитель. Вон гварел же продукция желєняви у Войводини, та и Сербиї, у периодзе код почал робиц на фабрики, скоро анї нє була, алє ше одлучел, за тот вельки крочай. У нашей держави ма вецей одкупни места у Сриме, Банаце и Бачки, та и Сербиї. Наприклад, у Крушевцу одкупюю од коло тисяч менших продуковательох, котри найчастейше нє маю занятих роботнїкох або наднїчарох, алє их сами фамелиярно продукую и обераю. – Хто жада продуковац желєняву, затераз корнишони, найлєпше же би нам ше явел, та му потолкуєме условия. Цена формована по велькосци корнишона, а виплацованє раз до тижня. Помагаме у продукциї од початку, маме занятих аґрономох котри водза продукцию и совитую шицких наших сотруднїкох. Нє даваме условия на якей поверхносци ше ма садзиц, тото условиє иснує лєм кед ше планує оберац зоз платформу котру даваме на хаснованє, до закупу, та теди потребна одредзена ширина жеми – гварел Мутич.
30 РУСКЕ СЛОВО
Погон за селектованє корнишонох
Коло фабрики на поверхносци коло тисяч и пол квадратни метери на шпалиру засадзена огурка. На тей поверхносци достало ше найлєпши резултати у Сербиї – 15 килограми по квадратним метеру екстра дробних корнишонох, як и коло 13 килограми векших плодох, цо вец представя менши заробок. ВИГОДНОСЦ ЗА МЕНШИ ҐАЗДОВСТВА По Синишовим думаню, спомнута поверхносц вигодна за менши польопривредни ґаздовства, од трох або штирох членох, котри би на такей поверхносци могли значно звекшац буджет у обисцу, алє нє и жиц од нього. Продукователє з котрима сотрудзую маю од пейсто квадрати под засаду, та на вецей. Количество продуктох нє условиє за сотруднїцтво, алє то прилапйованє условийох за роботу, як и суґестиї фаховцох з цильом злєпшаня продукциї. Потераз найвекши проблем бул кед продукователє нє послухали совити аґрономох, та ше зменшало квалитет и количество продукциї. Обовязка продуковательох же би пестовали огурки, а потим кед почнє сезона, довожели корнишони у периодзе кеди им одвитує. Розликуєме седем велькосци огурки, медзи хторима найменши и найплаценши, найдрагши. Єден з векших проблемох за роботу фабрики з полним капацитетом то пририхтованє документациї. – Треба барз вельо документи и громада паперох, а вше єст простору же би ше даєден документ нє поробело як треба, бо вельо того нє ясне до конца – гварел Синиша Мутич. Док шицко будзе порихтане, у планє одкуп и других сортох желєняви котру ше кладзе до дунцох – паприґи, цвикли, капусти, мауни и шицкого цо будзе глєдац тарґовище.■ Сандра Саламун 30. ЮНИЙ 2017.
ИНФОРМАТОР ВИШЛО ВЕБ-ВИДАНЄ ДРУГОГО ЧИСЛА „ШВЕТЛОСЦИ” Тих дньох вишло вебвиданє другого тогорочного числа часописа за литературу, културу и уметносц „Шветлосц”. Як и звичайно, число отвера блок ум е т н ї ц ке й литератури, та ту поезия Асї Папуґа и проза Славомира Олеяра, док у рубрики „Зоз шветовей литератури” вишло трицец штварте предлуженє першого интеґралного прекладу Старого завита на руски язик, котри зоз старогреческого преложел др Янко Рамач. У рубрики „Зоз сербскей литератури” вишло шесте предлуженє драгописа „Корея, post sciptum” сучасней сербскей писательки Радмили Ґикич Пeтрович, котри зоз сербского преложела Мелания Шанта. „Огляди” приноша другу часц дипломскей роботи Весни Бесерминї „Свадзебни писнї и святочни бешеди”, а „Язик” статю др Любомира Белея „Зєдинююца улога церковнославянского язика”. Шлїдзи рубрика „История” у котрей обявени виривок з мемоарских записох др Миленка Палича „Бул сом найкрасши Гортийов катона” (преклад Саши Сабадоша), док „Статї и есеї” приноша прилог „Львовски мистични леґенди” котри пририхтал Юлиян Пап. З нагоди 80-рочнїци од народзеня и 25-рочнїци од шмерци композитора Ивана Ковача, здогадованя на ньго подписує Душан Михалек, музиколоґ з Израїлу и його длугорочни приятель. Микола М. Цап обявює библиоґрафию „Гавриїл Костельник и Руснаци Югославиї у часопису Нива”, док у рубрики „Прикази, критики, рецензиї” представени нови кнїжки Любомира Белея и Олени Планчак-Сакач, о котрих пишу академик Юлиян Тамаш и Ирина Гарди-Ковачевич. „Драмски додаток” виполнює текст бабкарскей представи „Коломбина, Пєро и Арлекин”, по мотивох сказки М. Турниєа, котри зоз сербского преложел Владимир Надь Ачим. Число илустроване з малюнками Иґора Обровского. Як и шицки дотерашнї числа часописа „Шветлосц”, и тото число мож опатриц на адреси: www.ruskeslovo.com/шветлосц М. М. Цап 30. ЮНИЙ 2017.
ЦЕНОВНЇК КНЇЖКОХ НВУ “РУСКЕ СЛОВО”
Микола Мушинка:ОД УСНЕЙ ПО ПИСАНУ ЛИТЕРАТУРУ 400 дин. Олена Планчак-Сакач: ШИТКО . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .300 дин. Mihajlo Kova~: ^ELYDZ DRINKOVA . . . . . . . . . . . . . . . . . . .400 din. Irina Gardi-Kova~evi~: КОТУЛЬКИ И ҐОМБУЛЬКИ . . . . . .300 дин. Људмила Попович и Надија Мирошниченко: САВРЕМЕНА УКРАЈИНСКА ДРАМА . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .500 дин. Людмила Попович и Надїя Мирошниченко: СУЧАСНА УКРАЇНСКА ДРАМА . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .500 дин. Любомир Белей: СЛАВЯНСКИ ЯЗИК . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . 400 дин. Янко Рамач: НА КРИЖНЕЙ ДРАГИ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .500 дин. Мелания Римар: ГАЙЗИБАН НА ШПАРҐУ . . . . . . . . . . . . . . . .300 дин. Микола Шанта: ШАНТОВКИ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .400 дин. Серафина Макаї: ЗЛАГОДА . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .300 дин. Славица Шовш: БЕЗСОНИ ЛАНЦУЩОК . . . . . . . . . . . . . . . . .300 дин. Мирон Жирош: ГОРНЇЦА БАЧВАНСКО-СРИМСКИХ РУСНАЦОХ II . . . . . . . . .400 дин. Звонимир Няради: КАПКА МИ РУЖА ДО ОКА . . . . . . . . . . .500 дин. Микола Шанта: ВСЕЛЕНСКА ЧЕРКОТКА . . . . . . . . . . . . . . . . 300 дин. Ася Папуґа: ГРИШКА . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .200 дин. Владимир Бесерминї: СЛОВО БОЯНА ДВОКРАЯНА . . . . . . .300 дин Агнета Бучко Папгаргаї: ОСЦЕ И ЧЕРЕШНЇ . . . . . . . . . . . . . . .300 дин. Ирина Гарди-Ковачевич: ГАЛОВ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .500 дин. Мирон Жирош: ГОРНЇЦА БАЧВАНСКОСРИМСКИХ РУСНАЦОХ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .500 дин. Юлиян Тамаш: ЦЕНТУРИОН–ДЗЕШЕЦ ЛЮБОВНИ ЗАПОВИДИ . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .700 дин. Ev}enij ^akan: BA^VANSKI SAFARI . . . . . . . . . . . . . . . . . .300 din. Vasilq Mudri: BUDZENW YRI . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .300 din. Mikola M. Cap: NA @RIDLOH DUHOVNOSCI . . . . . . . . .400 din. Lxbomir Medw{i: ^ASOKROK . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .400 din. Slavomir Oleyr: NA[ENW . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .500 din. Ana Tama{: ^OM ^OMKA NW MA UHA . . . . . . . . . . . . . . . . . .200 din. Samanta Rac Stoilqkovi~: ^ARNA RUSALKA . . . . . . . . . . . .200 din. Sa{a Sabado{: POTARGANI ^ERVENI CVERNI . . . . . . . .200 din. Melaniy Rimar: @VIRKI U AZBUKI . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .400 din. [tefan Gudak: ZAJDA ZA MIRNI SON . . . . . . . . . . . . . . . . .400 din. Vladimir Ko~i{: LYDOVA TRAVA . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . .400 din. Vladimir Kirda Bolhorves: ZA GORAMI . . . . . . . . . . . . . . . . .500 din. Xliyn Pap: ^OM [E KA^KA Z VODU MA^KA . . . . . . . . . .300 din.
РУСКЕ СЛОВО 31
OСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 11. юния 2017. року занавше нас зохабела
ТАНЯ КЕРАВЧИН народзена Тамаш (1969–2017) з Деспотова Пошла ши од нас, алє у наших шерцох и думкох навики оставаш. Памятку на це вично чуваю шестринїца Сена Хромиш, Владо и Марча зоз фамелиями Спочивай у мире Божим!
СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 5. юлия 2017. року наполнєл ше смутни рок як ше преселєла до вичносци наша мила мац
OСТАТНЇ ПОЗДРАВ НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 1. юлия наполня ше 6 меша- Дня 17. юния 2017. року занавше нас зохабела наша мила мац, швекра и ци як нас занавше зохабел наш баба
АМАЛИЯ ЕРДЕЛЇ народзена Гудак МИРОНЬ ТАКАЧ (1938–2017) з Руского Керестура з Руского Керестура Памятку на його любов чуваю Памятку на єй любов и доброту чудзивки Мелания и Ксения зоз фа- ваю син Янко зоз супругу Весну и унуки Алексей и Емина зоз Канади мелиями Спочивай у мире Божим! Спочивай у мире Божим!
СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 5. юлия 2017. року наполнєл ше смутни рок як ше преселєла до вичносци
ИРИНА ВИСЛАВСКИ (1955–2016) з Руского Керестура Памятку на єй доброту и любов котру нам даровала навики буду чувац Виславсково: мац Мария, бачи Яким, андя Мария зоз дзецми Владимиром, Мирославом и Весну з єй фамелию Най спочива у мире Божим!
СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ
ИРИНА ВИСЛАВСКИ (1955–2016) з Руского Керестура
Дня 1. юлия 2017. року наполня ше штири смутни роки як нас занавше зохабела наша мила мац, баба и прабаба
Дня 7. юния 2017. року наполнєли ше 39 роки як нас занавше зохабел наш мили оцец, дїдо и прадїдо
Памятку на єй любов и доброту котру нам даровала навики буду чувац у своїх шерцох синове Сашо и Мирко Най спочива у мире Божим! НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 25. юния 2017. року наполня ше 9 роки як нас зохабел наш мили супруг, оцец, швекор и дїдо
МАРИЯ НЯРАДИ ВЛАДИМИР НЯРАДИ народзена Винаї (1941–1978) (1943–2013) з Руского Керестура ЯКОВ ГАРДИ ВОЙВОДОВ (1930–2008) з Дюрдьова Памятку на ньго чуваю: супруга Юста, синове Яким и Влада зоз супругу Наташу и дзецми Оливером и Катарину Спочивай у мире Божим!
32 РУСКЕ СЛОВО
Їх мили подоби и доброта навики останю у наших шерцох. З почитованьом и подзекованьом за шицки красни хвильки хтори сце нам дали, памятку на Вас чуваю дзивка Натка зоз супругом Велимиром Хомово, дзивка Славка супругом Янком Маричово, унука Санела зоз супругом Жельком и праунуки Кристиян и Валентина Планчаково Спочивайце у мире Божим!
30. ЮНИЙ 2017.
СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 30. юния наполня ше три смутни роки як нас зохабел наш мили супруг и оцец
СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 28. юния 2017. року наполнєл ше жалосни рок як нас занавше зохабела наша нїґда прежалєна супруга и мац
МАРИЯ ПЛАНЧАК народзена Чапко (1943–2016) з Руского Керестура
БОҐДАН ТОДИЧ (1954–2014) з Коцура З любову и почитованьом памятку на ньго буду чувац його наймилши, супруга Павка и синове Драґан и Саша Спочивай у мире Божим! Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основи члена 10. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює
ОБВИСЦЕНЄ
о поднєшеней вимоги за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта Ношитель проєкта „LESNINA S” doo., Драґише Брашована, Нови Беоґрад, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта „Вибудов обєкта роботного комплекса-тарґовецкого центра: предайно маґазински обєкт, з часцу поверхносци: прижемє и поверх (П+1)- маґазинску часц обєкта, а з часци прижемє и два поверхи (П+2)предайна часц обєкта, (плановани вибудов обєкта у двох фазох Ia и Ib), предайно маґазински обєкт, поверхносци: прижемє и два поверхи (П+2) (треца фаза вибудови: II), рекламни тотем, трафо станїца-МБТС, мерно реґулацийна станїца за ґаз-МРС, пумпарнїца, резервоар за воду-за спринклер системи, интерни драги и паркинґ”, у Новим Садзе, ДП А1 (Е-75), на катастерскей парцели число 287/28, К.О. Нови Сад III, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110, Нови Сад, роботни днї од 10 до 15 годзин. Шицки заинтересовани, у чаше 10 днї од дня обявйованя того обвисценя, можу дац свойо думанє у писаней форми на адресу Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду.
Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основи члена 10. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює
ОБВИСЦЕНЄ
о поднєшеней вимоги за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта Ношитель проєкта „Телеком Сербия” а.д., Таковска 2, Беоґрад, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „ПЕТРОВАРАДИН – НС11, НСХ11, НСУ 11, НСЛ11, у улїци Божидара Адїї бб, у Петроварадину, на катастерскей парцели число 1511/1, К.О. Петроварадин, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимогу ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110, Нови Сад, роботни днї од 10 до 15 годзин. Шицки заинтересовани, у чаше 10 днї од дня обявйованя того обвисценя, можу дац свойо думанє у писаней форми на адресу Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду.
30. ЮНИЙ 2017.
Днї преходза, а пражнїна за тобу вше векша. Здогадованє на тебе, твою любов, доброту и сцерпезлївосц навики будземе паметац, супруг Янко и дзивка Весна Спочивай у мире Божим!
CENOVN>K MALIH I POSMERTNIH OGLA[KOH – mala ogla{ka do 20 slova ko{ta 200 dinari – mala ogla{ka vecej yk 20 slova ko{ta 300 dinari – uramikovani tekst ogla{ki, abo vin~ovanki ko{ta 500 dinari – posmertna ogla{ka na wdno polqo ko{ta 600 dinari – posmertna ogla{ka na dva poly ko{ta 1 200 dinari.
Cenovn<k va`i od 1. мая 2015. roku Ogla{ki mo` po slac na mejl office@ruskeslovo.com лєбо ruske.redakcija@gmail i uplacic na rahunok Novinskovidavatelqnej ustanovi “Ruske slovo” u banki Inteza ~islo 160-923244-82. Informaci< mo` dostac na telefon 021/ 6613-697.
* дзе цо будзе *дзе цо будзе *дзе цо будзе*
ЦАЛОВЕЧАРШИ КОНЦЕРТ ПУНА И У НОВИМ САДЗЕ На нєдзелю, 2. юлия, професийни Поддуклянски уметнїцки народни ансамбл (ПУНА) з Прешова, зоз Словацкей, отрима цаловечарши концерт у Новим Садзе – у Велькей сали Театру младих на 19 годзин. Уход на концерт ПУНИ безплатни.
MALI OGLA[KI ВЛАГА? Изолуєме влажни хижи. 063/440-470; 063/102-41-14. *** DIHTOVANW oblakoh i dzveroh zoz neopren-}umu. Telefon: 063/8238-767. PRAVIME po meri roletni i garmonikovo dzveri. Tel: 063/8238-767 i (025) 58-27-710. *** ОКОНЧУЄМ черанку жита за отрубу и шицки типи муки за людске костиранє з двох млїнох. Руски Керестур, 025/703-226 и 066/937-08-12. *** ПОНУКАМЕ квалитетни пелет, брикет, углє „бановичи”, древо у палетох од 1 и 2 кубики.
Превоз и витоварянє обезпечени. Руски Керестур, 064/268-38-62. *** ПРЕДАВАМ резану ядлїну по спецификациї з превоженьом, кубни метер 190 евра и лати 5х3 длужни метер 0,30 евра. Телефон: 021/6350–088; 060/6350–088 од 7 до 21 годзин. *** ПРЕДАВАМ вельку и широку порту, зоз хижу на валянє, тиж и з вельку заграду. Цена вигодна. СТАРИ ВЕРБАС, Сивч Йовґена 18. Обявиц ше на телефони: 025/705-505, 025/703-975 и 065/2202-414
РУСКЕ СЛОВО 33
СПОРТ ФК „СЛАВИЯ” СЕЛЕКЦИЯ ПИОНИРОХ
УСПИХ ХТОРИ ОБЕЦУЄ
Пионирска селекция ФК „Славия” зоз Нового Орахова ше змага у Медзиопштинскей лиґи Бачка Тополя–Мали Идьош–Бечей–Вербас. Першенство закончене, а млади Новоораховчанє дзеля штварте место на таблїчки зоз екипу своїх парнякох ФК „Сутєска” зоз Бачкого Доброго Поля То вельки успих, бо єшеньску часц сезони закончели на предо статнїм ме сце. – Задовольни зме з по сцигнутим успихом, бо то иста екипа хтора прешлей єшенї нє призначела добри успих. Тераз екипа вельо лєпша, а мушим надпомнуц и то же иста екипа тей яри освоєла 21 бод и завжала штварте ме сто на таблїчки. На першим ме сце пионире зоз Вербасу, други Србобран, а треца екипа зоз Малого Идьошу. У лиґи ше змагаю ище пейц екипи зоз Панониї, Ловченцу, Ґунарошу, Фекетичу и Пачиру – гварел тренер екипи Яким Гайдук Кико. Успих призначени дзекуюци упартей и вредней роботи шицких младих фодбалерох. Тренирало ше поряднє, два раз до тижня. Од двацец реґистрованих бавячох на тренинґи поряднє приходзели 16–17 пионире. Тренер Гайдук роби и зоз селекцию когуцикох хтори ше нє змагаю
Пионире ФК „Славия” зоз тренером Якимом Гайдуком Киком
у лиґи, алє зоз екипами зоз сушедних местох. Нажаль, у наиходзацей сезони Славия нє будзе мац пионирску екипу, бо терашня екипа преходзи до кадетскей селекциї и лиґи. Вельки успих хтори посцигли пионире Славиї, пошлїдок упартосци родичох хтори ше у каждей нагоди нашли помогнуц. Насампредз у
обезпечованю превозки на змаганя, а тиж так и кед слово о финансийох. – Вельо нам помага, кед слово о пенєжу, и Спортски союз Бачкей Тополї и Месна Заєднїца Нове Орахово. Поряднє нам сцигую дотациї и маме шицки условия же бизме таки успишни були и надалєй – гварел тренер Гайдук. Лю. Рац
НА НЄДЗЕЛЮ ПОЧИНА НОЦНИ ТУРНИР
РОЗВАГА У ЛЄТНЇХ ВЕЧАРОХ Як и потераз, Спортске дружтво „Русин” з Руского Керестура и того лєта орґанизує традицийни Ноцни турнир у малим фодбалє котри почина на нєдзелю, 2. юлия. У сениорскей конкуренциї за тераз приявени осем екипи зоз: Руского Керестура, Кули, Червинки, Крущичу... У селекциї младших пионирох и
34 РУСКЕ СЛОВО
пионирох приявели ше шейсц екипи зоз: Пиньвиц, Руского Кере стура, Коцура, а и у катеґориї ветеранох єст вецей приявени екипи зоз: Сивцу, Бачу, Руского Керестура... Як уж наявене, Ноцни турнир у малим фодбалє почнє 2. юлия (нєдзеля), а по 1. юлий можу ше приявиц сениорски екипи, пионирски (дзеци народ зени од 2003. по 2005. рок), екипи младших пионирох (народзених од 2006. по 2008. рок и младши), як и екипи ветеранох. Котизация за сениорох виноши 10 000 динари за екипу, за младши селекциї 2 000 дин., а за екипи ветеранох 5 000 динари по екипи.
Екипи за участвованє на Ноцним турнире мож приявиц кажди дзень после 20 годзин у просторийох СД „Русин” у Старей школи. Награда за перше освоєне место у катеґориї сениорох 50 одсто уплати и 15 000 динари; за друге место 30 одсто уплати и 10 000 дин., а за освоєне треце место 20 одсто уплати и 5 000 динари. У шицких катеґорийох буду додзелєни и окремни награди за найлєпшого бавяча, ґолмана и ґолґетера. Орґанизаторе турниру, СД „Русин”, наявюю же и того року змаганя буду интересантни, бо велї з екипох уж участвовали на тим турнире. Прешлорочни побиднїк, екипа „Кумови” зоз Кули, уж приявела свою екипу. А. П. 30. ЮНИЙ 2017.
СПОРТ
ЖЕНСКА РУКОМЕТНА ЕКИПА „РУСИН”
ПОДМЛАДЗЕНА ПЕРША ПОСТАВА ОД СЕПТЕМБРА После павзи и нєбавеня у сезони 2016/2017, женска рукометна екипа Русину ше пририхтує за наступну сезону, у подмладзеним составе од септембра починаю бавиц на терену
Остатню сезону 2015/2016 у котрей ше змагали русиново рукометашки закончели зоз задоволююцим пласманом у III Войводянскей лиґи, медзитим екипа ше почала розиходзиц, та було мало бавячки. Потим тренер котри з нїма робел, пре приватни обовязки мушел напущиц екипу. – Робиме з младима бавячками, указали ше нам як заинтересовани и добри 12 млади дзивчата помедзи 12 и 14 роки. Знаме же зме з подмладзену екипу нє годни обчековац високи пласман на таблїчки такой у першей сезони, алє ше наздаваме же оформиме моцну першу поставу за наступни роки – дознаваме од тренерки Сабини Планчак, котра при концу школованя за оперативного рукометного тренера. Ище вше нє знаю у хторей лиґи почню сезону од септембра, понеже треца лиґа випатра же будзе загашена, та можебуц буду часц II Войводянскей лиґи, прецо буду мушиц уложиц вецей труду. У першей постави єст шейсц старши бавячки з искуством котри буду потримовка младим.
Подмладзена часц екипи дзечнє ходзи на тренинґи, а Сабина як оперативни тренер планує убудуце робиц и з младшима дзецми од першей по штварту класу основней школи. М. Дж.
МЕМОРИЯЛНИ ФОДБАЛСКИ ТУРНИР У ОРҐАНИЗАЦИЇ ФК „ЄДНОТА”
УЧАШНЇКИ И ЗОЗ ИНОЖЕМСТВА У орґанизациї ФК „Єднота”, у Шидзе отримани перши мемориялни турнир за младши катеґориї як знак здогадованя на Самуела Зоряна Кецу, дакедишнього бавяча и тренера Клуба, хтори прешлого року страцел живот. Як здогадованє на його доприношенє розвою фодбалу, на спортским будинку клуба поставена його спомин табла, а на терену „12. април“ отримани турнир за младши катеґориї возросту 2007. и 2008. рок. Змагали ше вкупно 18 екипи зоз Сербиї, Горватскей и Босни и Герцеґовини, а найлєпше пласованим припадли погари хтори им уручела Самуелова дзивка Олинка Мравик. У катеґориї возросту 2007. рок, перше место освоєла ФК „Индїя”, друге НК „Ловор” зоз Ниємцох зоз Републики Горватскей, треце ФК „Донї Срем” зоз Печинцох, а штварте домашня ФК „Єднота”. Кед слово о катеґориї бавячох возросту 2008. рок, перше место освоєл ФК „Сокер” зоз Биєлїни зоз Босни и Герцеґовини, друге ФК „Раднички” зоз Шиду, треце НК „Фрушкоґорац” зоз Илоку з Републики Горватскей и штварте ФК „Трґовачки” зоз Сримскей Митровици. Вл. Дї. 30. ЮНИЙ 2017.
РУСКЕ СЛОВО 35
СПОРТ
НА КОНЦУ ФОДБАЛСКОГО ПЕРШЕНСТВА 2016/17.
Пише: Александар ПАЛАНЧАНИН
ШИЦКИ НАШО КЛУБИ У ПОДРУЧНИХ ЛИҐОХ
Ярню часц першенства Фодбалскей лиґи Нови Сад ФК „Бачка 1923” зоз Дюрдьова закончела зоз 47 бодами и на таблїчки є шеста. Конєчно, дзекуюци упартосци и закладаньом коцурских фодбалерох, ФК „Искра” ше пласовала до висшого ранґу змаганя – до Подручней лиґи Суботица, а ФК „Русин” закончел сезону на шестим месце Подручней лиґи Зомбор–Бачка Паланка. То иста позиция на таблїчки з хторей и почали тоту полусезону
О
бєктивно патраци, шицки нашо фодбалски клуби можу буц задовольни зоз посцигнутим успихом у тей сезони. Дюрдьовска Бачка и керстурски Русин у своїх лиґох у верху таблїчки – на шестим месце, а после велького закладаня бавячох на терену, добрих партийох и резултатох, и коцурска Искра у дружтве клубох висшого ранґу змаганя. Односно, шицки нашо клуби у подручних лиґох – у истим ранґу змаганя. Дюрдьовска Бачка у подручу Нови Сад, Русин зоз Руского Керестура у подручу Зомбор–Бачка Паланка, а коцурска Искра од єшенї стартує у Подручней фодбалскей лиґи Суботица. Задовольни насампредз навияче, хторих и тей сезони щиро потримовали валалских фодбалерох. Тей яри вони мали нагоду провадзиц вельо добри змаганя и вельо добри акциї, а и ґоли було надосц. Резултати зоз хторима ше можеме шицки цешиц посцигнути дзекуюци правей тактики хтору мали клуби – операнє на фодбалерох зоз местох и бавенє зоз шерцом. ДЮРДЬОВЧАНЄ ЗАДОВОЛЬНИ
Бачка од трицец змаганьох призначела штернац побиди, пейц були нєришени, а страцела єденац. Посцигли 68 ґоли на змаганьох, а прияли 54, та їх скор +14. Просеково на каждим змаганю фодбалере Бачкей дали вецей як два ґоли.
Искра ше пририхтує за нове дружтво
СТАТИСТИКА Дюрдьовска Бачка и рускокерестурски Русин одбавели по трицец змаганя, а Искра зоз Коцура осемнац. Бавяче наших клубох дали вєдно 186 ґоли. Статистично прераховане, Бачка на каждим змаганю дала вецей як два ґоли, Русин вецей як єден и пол, а Искра кус менєй як штири. У тим смислу и публика може буц задовольна, бо каждого тижня, так повесц, мали нагоди патриц добри бависка своїх валалских клубох. По звитох, на каждим змаганю на стадионох було вецей як 100, а дакеди и 200 патрачох!
36 РУСКЕ СЛОВО
Бачка потераз задовольна
Управа клуба и бавяче задовольни же ше у нєй затримали з добрим пласманом. Тот пласман и найлєпши успих потераз у тим ранґу. Тренер Ґоран Андєлкович задовольни з посцигнутим резултатом. У першим тиму ма двацец активних фодбалерох зоз валалу. У цеку змаганя и у єшеньскей и у ярнєй часци мали периоди кед их було менєй на тренинґох алє, як гвари Андєлкович, за таке муши буц порозуменя, бо им фодбал гоби, а велї жию од польопривреди та ше муши робиц док сезона роботох на полю. Важне же шицки бавя прето же любя фодбал. Фодбалере БачБачка кей у кон тинуите ту дали 68 ґоли цо ище нє потераз задовольна призначене у аналох Клуба. Найлєпши стрилєц у екипи Деян Летич, а найефикаснєйши бавяч и найстарши бавяч першого тима бул 47–рочни Ранко Янкович. Одбавел шицки змаганя у сезони и дал дзевец ґоли. Рекорд з пеналами звалєл Урош Павлов котри за два роки ма сто одсто потрафени виводзеня пеналох. После законченя першенства бавяче маю мешац заслуженей павзи, а Управа клуба ше будзе зиходзиц и бешедовац о тим цо треба пременїц же би ше злєпшало резултати. Кед слово о посцигнутим успиху, можебуц могли освоїц вецей боди и мац лєпши пласман на таблїчки. – Були зме сиґурни же по конєц останєме на месце хторе зме заплановали, та зме пред концом першенства дали шансу младим фодбалером. З оглядом же ше и у новей сезони будземе операц на власних бавячох, думам же то буле добри подцаг хтори младим бавячом да самодовириє и искуство – гварел тренер Андєлкович. ПРОБЛЕМ ЗОЗ ФИНАНСИЯМИ Русин призначел дакус подлєйшу статистику. Бавели трицец змаганя од хторих у єденац були побиднїки, осем одбавели нєришено, а єденац змаганя страцели. Посцигли 48, а прияли 49, ґоли цо твори неґативни скор од -1. На 30. ЮНИЙ 2017.
СПОРТ змаганьох посцигнути 97 ґоли, а просеково то 3,2 ґоли по змаганю. Одкеди оформена Подручна лиґа Зомбор–Бачка Паланка, ФК „Русин” наишол на пременки, бо то моцнєйша лиґа, алє є праве „по мири” Русина. На змаганьох ше стретаю з екипами котри добре бавя, з клубох котри лєпше финансовани, а финансиї нашого домашнього клубу стоя под знаком питаня. – Тото цо зме заплановали, тото зме и витворели. Шесте место у тей лиґи за нас успих и наздавам ше же го и отримаме у предстояцим першенстве. Правда и тото же вше мож лєпше, насампредз кед слово о бавячох и їх можлївосцох. До першого тиму зоз подростку прейду 5-6 млади бавяче, а за приводзенє бавячох зоз других клубох, думам же нє будземе мац вельо можлївосци. Финансийни стан нам вельки проблем – гварел тренер ФК „Русин” Златко Саянкович. СД „Русин” од локалней самоупрваи рочнє достава 500 000 динари од хторих ФК „Русин” достава 170 000. Велї би поведли же то вельо пенєжи, алє кед ше ма у оглядзе трошки хтори Клуб у сезони ма, вец слика дакус иншака. – Бавиме петнац кола, чи дома чи у других местох, треба нам 15 000 динари. Вельо нам значели пенєжи хтори зме доставали зоз Месного самодоприносу, а хтори зме того року нє достали. Структура наших трошкох обсяжна. Муши ше плациц котизацию за лиґу, потим трошки судийох и ище вельо того, так же нам за нєобходну опрему – дреси, копачки, лабди и подобне нє остава нїч. Концом прешлого тижню нам на Ярашу виключели струю пре нєплацени рахунки. Випатра же ше будземе мушиц складац же бизме виплацели тоти рахунки. Кед ше подцагнє смужку виходзи же шицко цо треба маме, лєм нам хиби пенєжна потримовка. Дакеди зме то лєгчейше ришовали, бо зме мали Хладзальну „АБЦ”, вельо добрих поднїмательох хтори сцели помогнуц...
ЗАГАШЕНИ ШВЕТЛА НА ЯРАШУ Пре финансийни проблеми стадиону Фодбалского клубу „Русин” на Ярашу виключена струя пре нєвимирене длуство котре тераз коло 39 000 динари, а першобутно було векше за 20 000 динари котри члени клубу назберали и уплацели зоз приватних средствох. – Финансованє ФК „Русин” барз нєизвесне, кажде ше одрека тей обовязки, а ми нє приватни клуб и нє маме власнїка. Средства по конкурсу з керестурского самодоприносу, з хторих плановане ришованє того проблему, зме ище нє достали, а людзе з Електродистрибуциї нє мали порозуменя за наш проблем, та нє сцели причекац ище даскельо днї покля нє достанєме тот пенєж. Тераз, як дополнююци трошок будземе мац и повторне приключованє на струю, а най надпомнєм же тоти средства зоз самодоприносу того року зменшани, убудуце их анї нє будзе, бо самодопринос вишол, та нє знаме як ше будземе финансовац – гварел тренер першей екипи фодбалерох Русину Златко Саянкович. Средства котри би требали достац з векшей часци уж напредок потрошени, на нєвимирени драгово трошки, порядну дїялносц и отримованя, а наздаваю ше же нєпредвидзени трошки будзе цо менєй. Средства по конкурсу за отримованє спортских манифестацийох зоз самодоприносу за 2017. рок, котри розписала Општина Кула, би мали буц уплацени того тижня, понеже пияток 23. юния бул остатнї дзень за жалби по спомнутим конкурсу. М. Дж.
30. ЮНИЙ 2017.
Млади Русиновци чекаю шансу
Чкода пре валал и насампредз пре вирних навиячох хторих на змаганьох було вецей як сто на трибинох – гварел Златко Саянкович. У НОВИМ ДРУЖТВЕ Абсолутно найлєпши клуб по бависку була коцурска Искра. У своєй лиґи (Медзиопштинскей фодбалскей лиґи Бачка Тополя–Мали Идьош–Вербас–Бечей) одбавели осемнац змаганя. На тринац була побиднїк, штири одбавела нєришено, а лєм єдно змаганє страцела. Посцигли седемдзешат, а прияли шеснац ґоли цо твори позитивни скор од +54. Просеково на змаганьох посцигнути 4,7 ґоли. По резултату, Коцурци добре бранєли свой ґол, а ефикасни були у нападу на процивнїков. – Затераз ище вше зме под вплївом позитивних емоцийох хтори пошлїдок успиху ФК „Искра”. З другима словами, ище вше славиме уход до висшого ранґу змаганя. Конкретнєйши поцаги Клуба будземе знац концом того тижня кед заказана схадзка Скупштини Клуба. И у новей лиґи, кед слово о бависку, нє меняме нїч. Бавиме на побиди, зоз шерцом! Штредком юлия почню пририхтованя за наступне першенство. Клуб змоцня 4–5 нови бавяче зоз Вербасу, Кули и Червинки. Щиро поведзено, лєдво чекаме початок новей сезони и наздаваме ше же Искра будзе добре бавиц у новим дружтве – гварел тренер ФК „Искра” Здравко Бабич. Стадион ФК „Искра” тих дньох будзе подполно закончени и будзе порихтани за змаганя тей єшенї. Клуб, як надопмнул тренер Бабич, нє ма проблеми зоз финансиями, а од локалней самоуправи ше очекую додатни средства як награда за уход до висшого ранґу змаганя. Як будзе Искра бавиц у новим дружтве од єшенї – увидзиме. У Подручней фодбалскей лиґи Суботица у прешлей сезони бавели Препород зоз Нового Жеднику хтори зоз 32 змаганьох освоєл 70 боди, а скор у плусу бул аж 52 ґоли, цо указує же слово о барз добрей екипи. На другим месце бул ФК „Нєґош” зоз Ловченцу зоз бодом менєй и плус скором од 41 ґол, Сента треца зоз 62 бодами и плус 38 ґоли. Буду интересантни змаганя зоз прикмету „сушедних дербийох” зоз екипами ФК „Сутєска” зоз Бачкого Доброго Поля и ФК „Пролетер” зоз Равного Села. Екипи були високо пласовани на седмим, односно дзевятим месце на таблїчки. Виходзи же тото лєто, кед слово о наших фодбалских клубох, будзе горуце. Коцурци можебуц дакус напарти у очекованю єшеньских змаганьох. Керестурци розпяти помедзи финансийнима почежкосцами и добрим клубским потенциялом. Дюрдьовчанє би витвориц подобни резултати, алє и звекшац дисциплину при бавячох – же би поряднєйше приходзели на тренинґи, а з тим витвориц ище лєпши резултати. Но, кед буду бавиц як и потераз – мотивовано и зоз шерцом, успих им и на єшень обезпечени.■
РУСКЕ СЛОВО 37
ИНТЕРМЕЦО
ХЛАДОК И ГОРУЦИ ТЕПШИ
РУСМАК У ХЛАДКУ
К
еди кед нє влєце, и дзе кед нє у хладку, и з дащим сладким. Од того числа, та по септембер, наша новина як часц лєтнєй шеми уводзи нову рубрику „Хладок и горуци тепши”, у котрей у каждим чишлє будзеце мац ногоду пречитац даскельо рецепти и гумор. У ствари, слово о свойофайтовим публикованю Наградного конкурса „Рецепт за награду”, котри початком того року финализовала Веб-редакция „Руского слова”. Слово о першим явним наградним конкурсу, дзе акцент бул на рецептох за колачи, питки, торти и рижни лакотки з хторима ше людзе засмачую.
Посилало ше рецепт з фотоґрафию, котри бул обявени перше на нашим сайту, а потим и на дружтвеней мрежи Фейсбук, дзе бул отворени явни бок под назву „РуСмак”. На тим боку ше лайковало рецепт, а побиднїк бул тот хто достал найвецей лайки. О резултатох того конкурса „Руске слово” уж писало, а у тей рубрики сце ше годни упознац зоз дзепоєднима рецептами, зоз информацию хто їх автор, як и другима лєтнїма рецептами. И най вам з горуцих тепшох фурт приємно пахнє! Я. Дюранїн/Б. Варґа
( од Славици Катона )
Ягоди у кремпитовим цесту
Потребне: Пакованє змарзнутого цеста за кремпиту За торточку лєбо бисквитне цесто: 6 бильчки 150 ґр цукру 6 жовчки 100 ґр печени и зомлєти лїсковци 2 ложки муки 3 ложки натартей чоколади 1/2 мещка пращку за печенє Потребне за фил: 2 мещки желатину 5 дцл йоґурту 5 дцл шметанки за шлаґ 200 ґр цукру 1 кґ швижи ягоди пререзани по поли.
Так треба приготовиц: Кремпитово цесто одмарзнуц и розогнац спрам велькосци тепши. Єдно цесто упечиц на червено и положиц на решетку най ше хладзи. Друге цесто упечеме до поли и охабиме го у тепши. Такой вимишаме бисквитне цесто: бильчки витрепеме на твардо, додаме цукер, знова трепеме зоз миксером, додаме жовчки, и ище дакус трепеме же би ше маса виєдначела. На концу додаме сухи состойки по шоре як наведзени и тераз зоз варешку помали вимишаме цесто. Усипеме на кремпитове цесто гоч є ище нє охладзене и печеме на 180 ступнї 15-2о минути.
38 РУСКЕ СЛОВО
Фил: Желатин порихтац по упутству на мещку. Йоґурт дакущичко зограц, усипац цукер и мишац док ше нє розпущи. Шметанку витрепац на шлаґ и зєдинїц зоз йоґуртом. Тераз желатин дакус зограц и усипац до шметанковей креми. Добре розмишац же би ше маса виєдначела. На охладзени бисквит намасциме 1/3 филу, поскладаме половки ягодох, прейґ нїх премасциме остаток филу и прекриєме зоз другим кремпитовим цестом. Треба положиц до фрижидера на даскельо годзини же би ше ствардло. Пред служеньом од горе посипац зоз мелким цукром. 30. ЮНИЙ 2017.
ИНТЕРМЕЦО
ХЛАДОК И ГОРУЦИ ТЕПШИ
( од Вероники Вуячич )
Слунечнїк пита
РУ З СК И НЮ НА КЕРЕСТУРСКИМ БАЗЕНУ
ТРАВА ПО К..ОЛЄНА Потребне: 500 ґ муки 90 мл олєю 1 ложка солї 200 мл млєка (лєбо води) 1/2 (20ґ) швижого квасу. За фил потребне: 350 ґ обареного шпинату (покриви, сремушу) 350 ґ швабского сира 2 вайца 100 ґ натартого траписту 2 ложки презли соль и попер
Так треба приготовиц: До млєка положиц квас и соль най викишнє. До муки усипац олєй, млєко и викиснути квас. Загнєсц цест и охабиц най одпочива. Добре висцискац обарени шпинат и порезац го на дробно. Додац швабски сир, вайца, трапист, соль и попер. Кед цесто накисло, кратко го прегнєсц и подзелїц на поли. Єдну половку розогнац на округло на тепшу. Посипац зоз презлами, лєбо зоз ґризом. До стредку положиц дакус филу и вец накласц и коло конца цеста, направиц як венєц. Розогнац другу половку цеста и прекриц фил. Зоз мисочку кус прициснуц стредок, а конци поприцискац зоз видлїчку. Вец венєц порезац и пообрацац фалатки. Од верху намасциц зоз вайцом. Охабиц кус (15-20 минути) най ше одпочинє. Зограц релну а 200 ступнї, и печиц на 180 ступнї 30 минути. 30. ЮНИЙ 2017.
Мале число нєзадовольних гражданох обачело же трава на базену висша як їх паприґа, хтора, швижо лєм пред мешацом, пресадзена на полько. Гварим мале число, понеже нудисти з одушевийом бегали по тей гущави бо, як гваря, трава таман така висока як треба, ласкота их... Розумице... ,,Нє знам прецо би требало кошиц базен, нам, нудистом, то интересантне, чкода знїщовац желєнїдло. Добре, поправдзе тота трава анї нє така желєна, алє ласкотка там дзе треба” – гварела млада гола дзивка зоз тетоважу „С.Н.С.” на огромних першох, кельо наш новинар могол замерковац. Тота дзивка виявела ище койцо, алє новинар нє бул у станю шицко записац, бо му повипадали очи. Накадзи дзивка пошла, новинар ше кущичко трапел позазберац очи и найсц их у гущави. Нашол их и рушел у напряме нєзадовольних гражданох, хтори шедзели на поламаних лавкох. Кусали слунечнїк и плювали, алє плювали... – Най пашу тераз тоти цо попасли на виберанкох. Цо вони думаю же сами вежнєме и покошиме? Гей, уж кед вежнєме шерп до рукох, та вежнєме и млаток. И верце ми, нє покошиме лєм траву! – виявел старши чловек, могло би ше повесц, нахмурени. – Базен нє бул у планє за кошенє, понеже думаме же гражданє Сербиї зоз минималнима плацами од 400 евра можу плановац одпочивок дзе сцу, алє випатра зме погришели, нє думали зме на студентох и 10 одсто нєзанятих хтори нє маю дзе пойсц. Тераз вам обецуєм же базен будзе покошени, та, купайце ше „СИРОТИЛЬО”... А я идзем на Малдиви! – випущел зоз души єден активиста странки. Нашому новинарови нє дала мира гевта тетоважа, та ше мушел знова врациц ґу тей голей дзивки, а вона му потим одкрила же то иницияли єй любови. „С.Н.С.” значи – „Себастиян Няради Себо”. Як нам обецане, трава на базену будзе покошена, а и базен ше будзе чисциц, бо як гваря у народзе муль вше виплїва на поверхносц, кеди-теди! Себастиян Няради Себо
РУСКЕ СЛОВО 39
ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО
ГЛАСНЇК ПО РУСКИ РОК LXXIII ЧИСЛО 26 (3739) НОВИ САД, 30. ЮНИЙ 2017.
■ ПОПАТРУНОК НА
ШТРЕДНЬОВИКОВНУ РУС ЦЕНА 30 ДИНАРИ
Фото: Борис Варґа
■ ҐАЗДОВАНЄ У ҐОСПОДЇНЦОХ
■ ИНТЕРМЕЦО –
ПОЧИТОВАНИ ЧИТАЧЕ! Тижньово новини „Руске слово” з вами уж 72. рок, а же бизме тоту длугорочну традицию друкованого информованя на руским язику пестовали и розвивали и надалєй, модлїме вас же бисце на час уплацели предплату на новини за 2017. рок! Рочна предплата за новини „Руске слово” виноши 1.500,00 динари.
Шицки хтори предплату уплаца по конєц юлия 2017. року, на дарунок достаню кнїжку, НВУ „Руске слово”.
Наша акция „Кнїжка вирним читачом на дарунок” приходзи ґу концу. Вихаснуйце нагоду ище того мешаца же бисце достали кнїжку на дарунок.
Уплацце предплату у юлию и годни сце достац єдну од шлїдуюцих кнїжкох по нашим виборе:
1. Славица Шовш, Безсони ланцущок 2. Масонка, Зборнїк текстох з Фестивала малих сценских формох „Дюра Папгаргаї” 3. Янко Павлович, Репик на души 4. Микола Шанта, Варґоч 5. Андри Гуздер Билянски, Винїцар,
Дзекуєме вам и поволуєме вас же бисце уплацели предплату за 2017. рок
ХЛАДОК И ГОРУЦИ ТЕПШИ
■ ФЕЛЬТОН – ЯК (НЄ) СКАПАЛ РОКЕНРОЛ