Issuu

ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ РОК LXXIII ЧИСЛО 25 (3738) НОВИ САД, 23. ЮНИЙ 2017.

НАЙУСПИШНЄЙШИ ШКОЛЯРЕ У ОСНОВНИХ ШКОЛОХ ҐЕНЕРАЦИЯ 2016/2017

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

■ ИНТЕРВЮ – ИҐОР ОБРОВСКИ

Соня Балїцки ОШ Петро Кузмяк” ” у Руским Керестуре

Фото: Желько Гарди

Боян Нєжич ОШ Братство єдинство” ” у Коцуре

Анастазия Козар ОШ Петефи Бриґада” ” у Кули

ЯК ШЕ ПРЕГЛАШУЄ ШКОЛЯРА ҐЕНЕРАЦИЇ

Оливера Бакурски ОШ Йован Йованович Змай” ” у Дюрдьове

ОГЛЯДНУЦЕ НА ПРЕШЛОСЦ

ТН

ЛЄ

На концу осмей класи школяре хтори вше були одлични – Вуковци, а винїмково успихи посциговали и на рижних змаганьох, придаваю до школи шицки дипломи, а по Правилнїку о преглашованю школяра ґенерациї окремна комисия бодує дипломи. Школа вреднує шицки дипломи зоз змаганьох од општинских по републични, та хтори школяр ма найвецей, його ше преглашує за школяра ґенерациї.

Е МА

НОВИНОХ

оволуєме читачох новинох „Руске слово” же би помогли препознац особи на старих фотоґрафийох. Пре точне идентификованє особох на сликох, хтори маю окремну музейну вредносц, потребна помоц од ширшей явносци. Шицки фотоґрафиї нас тали у дакедишнєй фотоґрафскей роботнї Бру ґошових у Руским Ке рес туре. Кажду фотоґрафию ше подпише зоз одредзену шифру, та кед же препознаце даєдну, лєбо вецей особи на фотоґрафиї, модлїме Вас же бисце явели до Заводу на число телефона 021/548421, лєбо на мейл: zavod.rusini@gmail.com.

■ РЕЗУЛТАТИ МАЛЕЙ МАТУРИ

ПОМОГНЇЦЕ, РОЗПИТАЙЦЕ ШЕ, ПРЕПОЗНАЙЦЕ! Фотоґрафия: K006b_0188P

ЗАЧУВАЦ ЗДОБУТИ ПРАВА Пише: Мартица ТАМАШ, директорка НВУ „Руске слово”

Рочнїци и ювилеї вше нагода же би ше зведло рахун- Установа ма 24 занятих на нєодредзени час и 5 на ки, подцагло смужку и спатрело цо зробене, чи зробе- одредзени час, як и вонкашнїх сотруднїкох. Ма два не досц, направело стратеґию и предлужело напре- дїловни простори – у Новим Садзе на трецим повердок. У тим року, 15. юния, новини „Руске слово” на- ху у Футожскей ч. 2, у хторих тераз Завод за културу полнєли 72 роки виход зеня, а Новинско-видавательна войводянских Руснацох и просториї Допи соваустанова „Руске слово”, прейґ хторей ше у Републи- тельства у Руским Керестуре (у будинку бувшей ки Сербиї витворює право на информованє и видава- Друкарнї „Руске слово”). тельство на руским язику, 72 роки по стояня и роботи. О д 2004. року снователь НВУ „Руске слово“ НВУ „Ру ске сло во” у Национални совит рускей тим, 2017. ро ку означує националней меншини, а Скоро шицки плани записани у документу три ве ль ки юви леї: 70 ро дїялносц, з векшей часци, „Национална стратеґия Руснацох ки ча со пи са за дзе ци „За финансує Покраїнски секреу Сербиї 2013–2020. рок” град ка” (1947), 65 ро ки тарият за културу, явне хтори ше одноша на НВУ „Руске слово” ча со пи са за ли те ра ту ру, информованє и одношенє з кул ту ру и умет носц „Шве - сполнєти – модернизовани новини „Руске слово”, вирскима заєднїцами Пок место 6 виходза 10 числа МАК-у рочно, тлосц” (1952) и 45 ро ки раїнскей влади. Финансийна „Заградка” того року достанє нови дизайн, ча со пи са за мла дих МАК потримовка держави ключна на интеґрованим сайту доступни (1972). Зоз при год ну про за обстоянє виданьох Усташицки виданя Установи гра му, хто ру у Ру ским нови, новинскей и видавакул тур ним цен тре у Но тельней дїялносци и у 2016. вим Сад зе по рихта ли мла ди, МАК 24. мая пре сла - року виношела 81 одсто вкупного буджета. вел 45 ро ки ви ход зе ня. Як часц пре сла ви юви лея, Установа у 2016. року од спомнутого Покраїнского за да ру нок мла дим чи тачом МАК-у, до кон ца то го секретарияту достала вкупно 31 086 000 динари, як державну помоц за друковане информованє на язикох ро ку буд зе обя ве ни и роман мла дей автор ки. Часопис „Шветлосц” ювилей означи под час того- националних меншинох. У 2017. року субвенция на рочней манифе стациї „Ко стельникова єшень”, з дод - истим уровню. За тижньовнїк „Руске слово” виноши зе ль о ва нь ом На гра ди „Ми ко ла М. Кочиш” за 26 262 800, за „Заградку” 2 412000 и МАК 2 412 000 2016–2017. рок найактивнєйшому сотруднїкови чийо динари рочно, хтори у найвекшей мири закриваю: друроботи обявйовани у „Шветло сци”. кованє, плаци занятих и гонорари сотруднїкох. Кед у Часопис „Заградка” ма свойо два значни ювилеї: 70 питаню видаванє кнїжкох, у 2017. року маме лєпшу роки виход зеня у рамикох НВУ „Руске слово” и 80 ситуацию. Место двох кнїжкох з 2016. року, у 2017. роки (1937) од виход зеня предвойнового часописа за року, на конкурсох Покраїнского секретарияту за кулдзеци „Наша заградка”, хтори видава ло Руске народ- туру явне информованє и одношенє з вирскима заєднїне про свитне дружтво (РНПД), обидва ювилеї пре - цами, Министерства култури и информованя и Управи слави на початку нового школского року. З нагоди за културу городу Нового Саду обезпечени средства за ювилейох, як дарунок читачом „Заградки”, школяром друкованє осем кнїжкох, як и за друкованє часописа и предшколским дзецом, буд зе обявена збирка крат- „Шветлосц”, хтори по сцигованє средствох читачом ких народних писньох за дзеци, хтору под назву „Ко- доступни на сайту Установи у електронскей форми. гуцик ярабик” порихта ла редакторка часописа и наша Понеже скоро шицки плани записани у документу писателька Мелания Римар. Под час лєта буд зе мо- „Национална стратеґия Руснацох у Сербиї дернизовани дизайн часописа „Заградка” за нове, 2013–2020. рок” хтори ше одноша на НВУ „Руске септемберске число, а за другу половку септембра за- слово” сполнєти – модернизовани новини „Руске планована пригодна програма на хторей учасц вежню слово”, место 6 виходза 10 числа МАК-у рочно, сотруднїки „Заградки”, од найстарших по наймлад- „Заградка” того року достанє нови дизайн, на интеґрованим сайту доступни шицки виданя Установи, ших. Друковани вер зиї новинох и часописох нєшка маю остава у новей стратеґиї „Руского слова” и у нових сучасни випатрунок, а читачом су до ступни и у елек- законох о явним информованю и о националних трон скей форми на веб-са й ту Уста но ви – совитох, чийо пририхтованє наявене, обезпечиц стаwww.ruskeslovo.com, на хторим и єй дньова аґенция билне и порядне финансованє, голєм як по тераз, за „Рутенпрес”. Нащивеносц сайта, на хторим и висти новини „Руске слово”, „Заградку” и МАК, бо без на сербским язику, висока и превозиходзи число при- материялней сиґурносци нєт анї медийох, анї досягпаднїкох нашей националней заєднїци. нутого уровня шлєбоди информованя.■ 2 РУСКЕ СЛОВО

23. ЮНИЙ 2017.

УВОДНЇК

ЗМИСТ Пише: Борис ВАРҐА, одвичательни редактор

■ Тижньовнїк 5. Активно сци Националного совиту Руснацох 6–7. Средства за руску културу у Општини Шид

■ Нашо места 8. План реорґанизациї „АБЦ ФУД” положени на чеканє 11. Почала сезона купаня на базенох у Вербаше

■ Економия 13. Наплацованє чкоди за глєданє нафти

■ Култура и просвита 16–17. Интервю зоз подобовим уметнїком Иґором Обровским 18. Ре зултати малей матури по наших ме стох

■ Литературне слово 19–22. Тема: Лєтня драга ЛС

■ Людзе, роки, живот 24–25. Наш госц: Гавриїл Колєсар зоз Канади 26–27. Наш госц: Деян Маґоч зоз ЗАД

■ Духовни живот 30. Розгварка зоз о. Владиславом Варґом

■ Информатор

32–35. Оглашки и In memoriam

■ Спорт 36–37. Турнир за фодбалерох-пионирох у Новим Орахове 38–39. Державне злато вербаским рукометашом На насловним боку – Яна Еделински зоз драги за „Мис Русинку швета” на Горнїци Автор фотоґрафиї – Желько Гарди

ЛЄТНЯ ШЕМА Лєгко правиц „лєтню шему” у новинох „Руске слово”, кед єст за тото досц боки. Од априла того року новини „Руске слово” виходза на 40 бокох и блїзко су тому же бизме их могли наволац „тижньовнїк”, або аж и „часопис”. За таке дацо би голєм 52 боки, як, поведзме, цо у случаю „Глас люду”. Алє ту о иншим слово. Од того числа, та по септембер, наша новина преходзи на змисти прилагодзенши ґу лєту. Будзе ту стари рубрики, котри знаце з прешлих рокох, як „Интермецо” на 2. боку (место колумни „Анатомия нашого часу”), алє буду ту и нови рубрики у каждим чишлє, як рецепти и гумор „Хладок и горуци тепши” на 38–39. боку, як и фельтон у предлуженьох о рускей сучасней култури „Як (нє) скапал рокенрол”. До „Руского слова” ше так, од прешлого року фактично, враца нє прости и цикави новинарски жанр – фельтон. Тото цо премиєрно будзе представене того лєта голєм два раз (у юлию и авґусту) – бок за дзеци, односно „Заградка у Руским”. Иснує план же би и после лєтнєй шеми тота рубрика постала єдна од стаємних у новинох „Руске слово”, же би ше наймладши читаче могли информовац и забавяц док чекаю праву „Заградку”. Вшелїяк, у лєтнєй шеми предлужуєме зоз рубриками котри прилагодзени ґу младим и рубриками розважного типу, як цо то „Мозаїк”, як и „Медзипростор за кафу и виключеня” (гумор за младших) и „Дикица” (гумор за старших). Насловни боки тиж буду прилагодзени ґу лєту и його красотом, як и ґу младшим ґенерацийом. Вшелїк, нє треба думац же у тим периодзе будзе застановене информованє по руски. Шицки стаємни рубрики буду виходзиц порядно, озноєне будне око рускословских новинарох будзе провадзиц подїї у заєднїци и реґиону. Заплановани цикави розгварки. Од септембра чека нас викасованє рукавох – вецей боки за рубрики „Економия” и „Култура и просвита”. Потамаль – уживайце у цеплих дньох. Пишце нам – ruske.redaktor@gmail.com

* ”РУСКЕ СЛОВО” – гласнїк по руски * Виходзи каждого пиятку * Снователь Национални совит рускей националней меншини * Видава НВУ ”Руске слово”, Нови Сад * Перше число вишло 15. юния 1945. року у Руским Керестуре * Адреса: НВУ ”Руске слово”, Булевар ошлєбодзеня 81/7, 21000 Нови Сад * Редакция: заменїк одвичательного редактора Иван Сабадош – редакторе/ки – Дюра Винаї, Мирон Горняк-Кухар, Михайло Зазуляк, Александар Паланчанин, Олена Планчак-Сакач, Славица Фейса, Ясмина Дюранїн; новинаре/ки – Мария Афич, Влада Дїтко, Марина Джуджар, Сандра Саламун, Александра Лендєр, Златко Колєсар * Язична редакторка – Блажена Хома-Цветкович * Технїчна редакторка – Люпка Цвеїч; компютерски обробок – Вероника Вуячич, Мария Гудак, Таня Салонтаї * Телефони: 021/6613-697, 021/6624-708, 021/6623-076; 021/6621-433 * Телефакс 021/528-083 * Предплата за цали рок: у жеми 1 500 динари, а у иножемстве 100 евра * Жиро-рахунок Banca Intesa a.d. Beograd 160-923244-82 * Девизни рахунок 160-0050870024999-53 * Рукописи ше нє враца * Друкує Друкарня ” Maxima graf” Пет роварадин * E-mail: ruske.redakcija@gmail.com * Web site: www.ruskeslovo.com * YU ISSN 0350-4603 * COBISS SR-ID 15915778 * Друковани тираж 2 000 *

Direktorka MARTICA TAMA[ *** Odvi~atelqni redaktor dr BORIS VAR]A

23. ЮНИЙ 2017.

РУСКЕ СЛОВО 3

ТИЖНЬОВНЇК АНА БРНАБИЧ ПРЕДЛОЖЕНА ЗА МАНДАТАРА ВЛА ДИ СЕРБИЇ

НОВИ ПРЕМИЄР ЗА ИСТУ ПОЛИТИКУ Мандат за формованє новей Влади Сербиї зверени дотерашнєй министерки державней управи и локалней самоуправи Ани Брнабич, сообщел прешлого тижня предсидатель Сербиї Александар Вучич, дотерашнї премиєр рнабичова прилапела мандат за составянє новей влади, хтора би у главних рисох требала предлужиц политику Влади Сербиї хтору водзел Вучич. У тим контексту, будуци премиєр муши обезпечиц дальше змоцньованє угляду жеми и дальши реформи, гварел Вучич. ЗАДАТКИ Як обгрунтованє одлуки, хтора у дзепоєдних домашнїх и иножемних кругох обчекована, а за дзепоєдних пред ста вя нє спод зи ва нє, Ву чич гварел же Брнабичова вредна, же ма фахово и особни квалитети, та є прешвечени же укаже почитованє ґу партийом од хторих очекує потримовку и же будзе робиц за добро Сербиї. Ана Брнабич (1975), по фаху менаджерка и специялистка за маркетинґ, школована у ЗАД и Анґлиї, до Влади Сербиї вошла як нєстранкова особа и будзе перша предсидателька влади Сербиї у историї. Брнабичова тиж перша явно декларована ЛҐБТ особа на високей державней функциї у Сербиї. У перших виявох як вироятна премиєрка, Брнабичова гварела же є свидома одвичательно сци яку пребера и обовязки спрам гражданох, котри обчекую же резултати роботи Влади почувствую през лєпши квалитет жи вота. Ко сца нїк но вей Вла ди останє исти, алє будзе даскельо кадрово пременки и нови ре сори, наявел Вучич, а потвердзела Брнабичова Европски институциї углавним привитали Ану Брнабич як можлїву предсидательку Влади Сербиї, дзе ше окреме визначує єй профе сийна биоґрафия будована на Заходзе. За розлику од Бриселу, урядова Мо сква стримано оценєла же

4 РУСКЕ СЛОВО

єй вибор оддалї два держави. З реґиону нєт значнєйши коментари, насампредз прето же Ана Брнабич нєдо статочно позната политична фиґура. ПОТРИМОВКА Кед же мандатар до станє векшинску потримовку у Народней скупштини Сербиї, нова Влада, на чолє з Ану Брнабич, би мала буц вибрана по 23. юний. Потераз потримовку за предклад предсидателя Сербиї потвердзели по сланїки з його Сербскей напредней странки, як и менши партнере з лїстини СНС. Лидер СНС нє скривал же у його партиї було одупераня же би Брнабичова до стала премиєрску функцию, а же таку амбицию мали и вецей значнєйши функционере його странки. Главни коалицийни партнер, Социялистична партия Сербиї, тиж сообщела же будзе гласац за Брнабичову. Як свойофайтову компензацию же лидер СПС Ивица Дачич, хтори як перши подпредсидатель у Вучичовей влади бул перши кандидат за його нашлїднїка, заш лєм нє до станє премиєрску функцию, социялисти, голєм по наявох до станю векши уплїв у новей Влади. Припадню им штири ре сори, дзе високи функционер СПС Бранко Ружич найскорей нашлїдзи Брнабичову на позициї министра державней управи и локалней самоуправи, у чиїм ре сору тиж и корпус меншинских правох. Од шицких парти й ох и ко а ли ци й ох у скуп штин скей век ши ни, зате раз лєм Єдинствена Сербия наявела же нє потрима Ану Брнабич на функциї предсидателя Влади Сербиї. Голєм по наявох, Брнабичова нє може обчековац потримовку анї од опозицийних по сланїкох. Гоч єй

Фото: www.mduls.gov.rs

кандидованє привитане зоз симпатиями, насампредз пре єй дотерашнє дружтвене анґажованє и проевропски становиска, а тиж припознате же є компетентнєйши кандидат од министрох зоз шорох СНС, опозиция подозрива чи ше Брнабичова як премиєрка годна одупрец прициском предсидателя Сербиї и СНС Александра Вучича и водзиц са мо сто й ну ну ка шню поли ти ку держави. По сле скупштинскей розправи о предлогу за мандатара, на шоре окремна схад зка Народней скупштини Републики Сербиї, дзе мандатар хтори до станє векшинску потримовку представи експозе и персонални со став новей Влади, як и основни напрямки о политики яки планує водзиц. Кед же будзе вибрана, Ана Брнабич будзе 15. по шоре предсидатель Влади Сербиї од обновйованя вецейстранковей системи, и перша жена на тей длужно сци.■ Пририхтал: И. Сабадош 23. ЮНИЙ 2017.

ТИЖНЬОВНЇК АКТИВНОСЦИ НАЦИОНАЛНОГО СОВИТУ СХОД О МЕНШИНСКИХ ПРАВОХ У БЕОҐРАДЗЕ

ИНТЕРЕСОВАНЄ ЗА РУСНАЦОХ Канцелария за национални меншини Городскей општини Врачар у Беоґрадзе прешлого тижня, штварток, 15. юния, орґанизовала Округли стол з тему „Улога националних совитох у ришованю проблемох меншинох у Републики Сербиї”, на хтори були поволани и представителє Руснацох, так же на тим сходзе присуствовали предсидатель Вивершного одбору Националного совиту Руснацох Желько Ковач и активистка Руснацох у Беоґрадзе Олґица (Лендєр) Радович. На тот способ, пробує ше обезпечиц и институцийна потримовка за орґанизованє членох рускей националней заєднїци у главним городзе. На Округлим столє хтори водзел координатор врачарскей Канцелариї Лука Єремич, присуствовали и предсидатель Националного совиту Ромох у Сербиї Витомир Михайлович, предсидатель Националного совиту Македонцох Борчо Величковски, представитель Союзу єврейских општинох Александар Ґаон, Бояна Вєштич спред Гелсинґского одбору за людски права, предсидатель Здруженя „Ром” з Беоґраду Драґан Станкович, як и заменїк защитнїка гражданох Роберт Сепи. На Округлим столє визначене же би локални самоуправи мали виробиц свойо акцийни плани за ришованє проблемох меншинох у своїх штредкох, хтори муша буц опарти на општински буджети, а праве о потреби финансованя активносцох националних меншинох було и найвецей слова, гварела за нашо новини панї Радовичова. Дзекуюци на поволанки, предсидатель Вивершного одбору Националного совиту Руснацох Желько Ковач на Округлим столє присутних поблїжей упознал з нашу националну заєднїцу у Себиї, алє и з проблемами з хторима ше стретаме у образованю, култури и у других обласцох, як и зоз зменшованьом средствох за дїялносци у култури и видавательстве. Визначел же одредзене число Руснцох жиє и у Беоґрадзе и найвецей ше сходза коло нашей церкви, а як гварела Олґица Радович, праве

у Општини Врачар церква ма и свой одредзени маєток, хтори би требало и службено уписац, же би то було и свойофайтове „шедзиско” Руснацох у главним городзе, а як познате, тераз ше сходза у каплїци у Вишеґрадскей улїци. – Думам же Врачар перша беоґрадска општина хтора поволала и Руснацох на даяки сход вязани за национални меншини, а гоч нас у Беоґрадзе нєт вельо и порозшевани зме по цалим городзе, односно його општинох, ми ше поряднє сходзиме нє лєм на Служби Божо, алє орґанизуєме и други активносци. На тим сходзе домашнї гварели же нас потримаю у тей потребней процедури за уписованє маєтку, начално, можебуц и финансийно у наших активносцох, а тоту нагоду сом вихасновала и за указованє на проблем з провадзеньом, односно очежаним приємом у Беоґрадзе Другей програми Радио-телевизиї Войводини на хторей ше емитує и програму по руски , як и слуханьом руских емисийох прейґ Радия истей медийней хижи. Бо, гоч то явни медийни сервис, нє шицки провайдере понукаю и РТВ Войводину, а Радио Нови Сад раз можеме слухац, раз нє и за тот проблем ше найвецей заинтересовала представителька Гелсинґского одбору – гварела Олґица Радович. Як и у других беоґрадских општинох, и у Општини Врачар найвецей єст припаднїкох ромскей националней меншини, так же предсидатель НС Ромох Витомир Михайлович визначел и же ше з проблемами Ромох держава и локални самоуправи муша занїмац системски, а нє проєктно, насампредз у обласцох дзе Роми найвецей дискриминовани - обезпечованю роботи и здравстве. М. Зазуляк

НОВИ САД

БОРБА ПРОЦИВ ДИСКРИМИНАЦИЇ

Канцелария за людски и меншински права Влади Сербиї, у сотруднїцтве зоз Зєдинєнима нациями у Сербиї, пондзелок у Новим Садзе орґанизовала сход на хторим анализована применка Стратеґиї за превенцию и защиту од дискриминованя, односно як ше запровадзує єй провадзаци Акцийни план. На сходу хтори водзели сотруднїки канцелариї Владан Йованович и Душан Йованович, присутни були представителє и представительки националних совитох, цивилного сектору и державних орґанох, а розпатрани шицки форми и специфичносци дискриминациї хтори обтерховюю нєшкайше дружтво. Од „традицийних” формох дискриминованя по националней и расней припадносци, полу и сексуалного опредзелєня, зазначує ше и тренд росту

23. ЮНИЙ 2017.

других формох хтори корень маю у социялних и еґзистенцийних условийох – возросней дискриминациї – спрам старих и дзецох, дискриминация хорих особох и вибеженцох. Гоч на сходзе гварене же дискриминативни зявеня ище вше єст, поведзене же важаца Стратеґия орочена за период 2013–2018 дава значни механїзми за єй зоперанє. Насампредз же формално ушорює компетенциї и одвичательносци дружтвених актерох, од законского рамику по финансийну подлогу за

єй применьованє, та од националного по локални уровень. Ґу тому, овласцує конкретни контакт – особи з розличних институцийох и орґанох власци за реаґованє. Медзитим, як потолковала подпредсидателька Националного совиту Руснацох и предсидателька його Роботного цела за ровноправносц полох Наташа Макаї Мудрох хтора участвовала на сходу, єй слабосц же дошлїдне запровадзованє Стратеґиї нє условене зоз законскима санкциями, односно нєт реакциї держави и дружтва по автоматизму, цо предусловиє за зменшанє и превенцию дискриминациї . Сход у Новим Садзе бул перши у сериї, дзе ше о проблему дискриминациї далєй будзе розправяц и у других штредкох – Нишу, Краґуєвцу и других городох, а плановане же би заключни сход бул у Беоґрадзе. И. С.

РУСКЕ СЛОВО 5

ТИЖНЬОВНЇК СКУПШТИНА ВОЙВОДИНИ ПРИЛАПЕЛА РЕБАЛАНС БУДЖЕТУ

ВЕЦЕЙ ЗА КАПИТАЛНИ ИНВЕСТИЦИЇ

Фото: skupstinaapv.press

Скупштина АП Войводини на своєй порядней, тринастей схадзки у тим зволаню пияток, 16. юния, прилапела ребаланс буджету АПВ за 2017. рок, так же цалосни приходи тераз плановани на 66,1 милиярду динари, цо за коло 2,5 милиярди динари вецей од першобутно проєктованого буджету. Як на схадзки потолковал предсидатель Покраїнскей влади Иґор Мирович, найвецей средства будзе унапрямене до капиталних укладаньох у шицких часцох Покраїни, односно до економского и инфраструктурного розвою локалних самоуправох, до здравственей системи, як и до обєктох у образованю.

КАДРОВО ОДЛУКИ Медзи другима одлуками, на тринастей схадзки за заменїка Покраїнского защитнїка гражданох-омбудсмана за права дзецка вибрани дипл. правнїк Милан Дакич з Нового Саду, а за заменїка омбудсмана за ровноправносц полох вибрана дипл. правнїца Снежана Кнежевич зоз Сенти.

Так за транспортну инфрастуктуру тераз опредзелєни 618 милиони динари, а 423 милиони до инвестицийох у обласци здравства и социялней защити. З тей суми 213 милиони наменєни за реконструкцию и обнову здравствених обєктох, а 210 милиони за набаявянє новей опреми, дзе и апарат за маґнетну резонанцу до Дзецинского шпиталю у Новим Садзе. З ребалансом буджету до образованя, як дополнююци средства, вєдно опредзелєни 370 милиони динари – 320 до обнови обєктох предшколских, основно и штредньошколских установох, а 50 милиони за адаптованє нових спортских теренох. За капитални инвестициї у польопривреди, водопривреди, лєсарстве и защити животного штредку буду унапрямени коло 252 милиони динари, а з ребалансом оможлївене предлуженє вибудови Науково-технолоґийного парку у Новим Садзе (110 милиони динари), реконструкция Народного театру у Суботици (112 милиони), док за проєкт „Нови Сад – Европска престолнїца култури 2012” опредзелєни 87 милиони динари. М. З.

6 РУСКЕ СЛОВО

ОПШТИНА

ЗА РУСКУ КУЛТУРУ Општинска рада у Шидзе початком мешаца одлучовала о розподзельованю средствох зоз општинского буджета за програми и проєкти з обласци култури од значеня за општину. Значни пенєж Општина наменєла руским орґанизацийом

о тей одлуки за порядну роботу КПД „Дюра Киш” зоз Шиду достанє 300 000 динари, КПД „Иван Котляревски” зоз Бикичу 250 000 динари, а КПД „Драґутин Драґен Колєсар” зоз Бачинцох 100 000 динари. Рада тиж одлучела и же би Руска матка достала 100 000 динари. Шидске КПД „Дюра Киш”, як нам гварел предсидатель Златко Манько, єдну часц з достатих пенєжох вихаснує за набавку облакох на помоцним будинку, а тиж и за финансованє програмох у Руским доме и за одход на госцованя. По словох Деяна Бобаля, предсидателя КПД „Иван Котляревски” зоз Бикичу, средства буду похасновани за набавку ткв. „роботного” облєчива за хореоґрафиї народних обичайох и традициї. Тиж ше средства будзе хасновац и за финансованє манифестацийох у валалє и одход на госцованя. Нововибрани предсидатель КПД „Драґутин Драґен Колєсар” з Бачинцох Борис Надь нам гварел же средства хтори достанє тото дружтво буду вихасновани за набавку компютера и друковача и основни средства за роботу. По одлуки Општинскей ради у Шидзе, Младежски клуб з Моровичу достал 50 тисячи, а горватске КУД „Шид” 120 тисячи динари. КУД „Бранко Радичевич” з Ердевику достанє 300 тисячи динари, а горватске КУД у валалє Люба 90 тисячи, кельо и словацке

23. ЮНИЙ 2017.

ТИЖНЬОВНЇК ШИД

STANOVISKA

750 ТИСЯЧИ ДИНАРИ КУД „Растислав Штефаник” зоз Бинґули. КУД „Филип Вишнїч” з Вишнїчева 325 тисячи, а словацке КУД „Єднота” зоз Шиду, по одлуки Општинскей ради достанє 350 тисячи динари. Новоосноване КУД „Младосц 2016” зоз Бачинцох достанє 290 тисячи. Попри за културно-уметнїцки дружтва, Рада пенєж наменєла и за подобову културу. Здруженє по-

РЕКОНСТРУКЦИЯ КУЛТУРНО-ОБРАЗОВНОГО ЦЕНТРУ Министерство култури и информованя Влади Републики Сербиї потрима ло проєкт Општини Шид з назву „Зачувайме културу Шиду” и у рамикох Програми „Городи у фокусу”, шидскей општини одобрени 19 милиони динари за цалосну реконструкцию са ли Културно-образовного центру у Шид зе. Проєкт тих дньох на окремней конференциї за нови на рох пред ста вел пред си дате ль Оп шти ни Шид Предраґ Вукович, визначуюци же є мед зи дзешец найлєпшима хтори потримало спомнуте министерство.

добових творительох зоз Шиду достанє 35 тисячи, СКПД „Ердевик” 250, а „Шид-арт” зоз Шиду 350 тисячи динари. Опредзелєни и средства за видавательну дїялносц, та так Литературни клуб „Блаґоє Ястребич” зоз Вашици достанє 70 тисячи, КМ „Мост” 80, а СПЦ Сербска церковна општина – ЦерВл. Дїтко ковна скарбнїца 250 тисячи динари.■

Мишана шпивацка ґрупа зоз Бикичу

23. ЮНИЙ 2017.

Пише: Mирон ДЖУНЯ, публициста

РУСНАЦИ У СИСТЕМИ Феномен искуства рускей заєднїци на про сторох дзе по нєшка функционуєме од приселєня наиходзи на векшу спокусу од физичного затрацованя як цо були гевти демоґрафски, манифе стовани през природних нєприятельох обставаня – бида, глад, епидемиї хоротох (колера, напр.), политичней природи – очкодовани людски потенциял (значне число катонацох цо ше нїґда нє врацели дому, найчастейше загребаних по рижних боїскох Европи, як напр. у Першей шветовей войни, лєбо у Сриме у остатнєй, гражданскей войни), лєбо однародзованих у проце сох асимилациї (интензивована мадяризация при концу тирваня старей Монархиї). Ґу тому треба доложиц и субтилнєйши, сучасни фактори природней асимилациї од окружуюцого векшинского народу и висельованя до економски атрактивних штредкох нєвигодних за тирвацше отримованє националного идентитету, як актуална имиґрация до Канади, наприклад. Праґматична пракса провадзеня своєй роботи и нємишаня до висших инстанцох власци гарсточки народу без (донєдавна) матичней держави, а и тераз спорне же кельо би то Україна мала, лєбо могла буц – хвильково наиходзи на важне випитованє совисци тих котри нас заступаю у рижних репрезентативних форумох на локалним и державним уровню. У си туа циї кед си стема котра (и) над на ми запро вад зує свою юрис дик цию, а ма чеж ку пато ґ е ну ди я ґ но зу – хто уж як сце и може вид зиц, мож кон струо вац жи во пи сну ле пе зу по шлїд ко вих сце на ри й ох. З по швид ша ну де по пула зи цию пре ви се ль о ва нє, цо до шве та, цо век ших цен трох з на ших ва ла лох, да лєй пре не ґ атив ни при род ни при рост, як и огра нї чо ва нє буд же та за отри мо ва нє обра зов них, кул тур них, ин форматив них и дру гих ин сти ту ци й ох – про пор ци о нал но звек ша на и од ви чате ль носц шиц ких парти ци пан тох у отри мо ва ню у жи во це шиц ких тих ре пре зен татив них ин сти ту ци й ох. На сам предз тим котри маю длу го роч нє й ше ухлє биє з то го ре со ру. Особ нє – це шим ше же сом бул ца ли жи вот у на годи волон ти рац” на тим пла нє, затри му ю ци екс клу зив”не пра во на вла сне нє за ви сне ста но ви ско. Ве рим же ве лїм, котри (нє лєм при нас) при ста ваю (чи тай про сти ту ую” ше) на од ред зе ни сту пе нь поли тич но”го ком проми су, шлїд зи нє под зе ков ни за даток ба лан со ва ня у по кла да ню ра хун кох мед зи по слух но сцу мер зе ней вла сци и обче ко ва нь ох за єд нї ци котру за сту паю. Ви стати и ви тро ше ни нам ет нїч ни мате ри ял, оч кодо ва ни и у ква ли те ту и кван ти те ту – буд зе то якбачу бор ба як гевта Да ви да з Ґоли я том. Нє бул бим им у ско ри, з огля дом же яка ше прир ва на дружтве ним пла нє при га дує. А тра фи ше, ско рей – по сле, у ствари барз нє одлу га. Дума й це о тим. Становиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово”

РУСКЕ СЛОВО 7

НАШО МЕСТА ПРЕДСИДАТЕЛЬ ПОКРАЇНСКЕЙ ВЛАДИ ИҐОР МИРОВИЧ БУЛ У КОЦУРЕ

ПОМОЦ ВИБЕЖЕНЦОМ Предсидатель Покраїнскей влади Иґор Мирович 20. юния нащивел Коцур, з нагоди Шветового дня вибеженцох и штиром фамелийом уручел помоц хтору до стали на конкурсу Фонду за даванє помоци вибеженцом, вигнатим и розселєним особом за економске змоцньованє тей популациї. Помоц од Фонду Мирович фамелийом уручел у обисцу Снежани Зрнич, у котрим орґанизоване стретнуце з вибеженскима фамелиями. Вон гварел же Покраїнска влада у будучносци будзе видзельовац вецей средства за помоц сцекнутим, розселєним и вигнатим особом за ришованє їх квартельних проблемох и за змоцньованє їх економского положеня. Предсидатель Покраїнскей влади визначел же конєчни циль то подпол-

на интеґрация вибеженских фамелийох до нашого дружтва, понеже векшина зоз 27 000 особох котри у Сербиї реґистровани як вибеженци, жиє у Войводини. Вредносц помоци хтору достали штири коцурски фамелиї вибеженцох коло 1 500 еври – два фамелиї до стали систему за залїванє и мотокултиватор, єдна пластенїк, а єдна опрему за пчоларство. З Иґором Мировичом у Коцуре бул и директор Фонду за даванє помоци вибеженцом, вигнатим и розселєним особом Душко Чутило, а домашнї им

були заменїца предсидателя Општини Вербас Миляна Штулич, член Општинскей ради Вербас Даниєла Илич и секретарка Месней заєднїци Коцур Єлена Бесерминї. З. Колєсар

НАПРЕДОК ПРИРИХТАНИ ПЛАН РЕОРҐАНИЗАЦИЇ ХЛАДЗАЛЬНЇ З РУСКОГО КЕРЕСТУРА

ПРЕДСТАВНЇКИ „АБЦ ФУД” ВИМАГАЛИ ОДКЛАДАНЄ ГЛАСАНЯ На предкладанє фабрики „АБЦ ФУД” з Руского Керестура 16. юния, у Привредним судзе у Зомборе отримана судска розправа о прилапйованю нового, Напредок пририхтаного плану реорґанизациї „АБЦ ФУД”, з чим би дотерашнї, хтори тераз застановени, престал важиц. Спред предкладателя Напредок пририхтаного плану реорґанизациї адвокат Божидар Ґрба, власнїца Хладзальнї Виолета Шулеич, правнїца Ясмина Вукелич и сотруднїк-интерни ревизор Андєлия Келияшевич вимагали одкладанє ро-

ПОШЛЇДКИ ПРИЛАПЙОВАНЯ У Напредок пририхтаним планє реорґанизациї „АБЦ ФУД” предложене и же би ше з терашнїм Планом реорґанизациї уж за 40 одсто зменшани остаток длуства паприґаром и малим фирмом зменшало за 60 одсто и виплацовало го пейц роки, з мированьом од дзевец мешаци и рочну камату 1 одсто.

8 РУСКЕ СЛОВО

зправи пре нєдосц часу за розпатранє заувагох поверительох хтори сцигли на План, а остатню заувагу судийка Привредного суду у тим предмету Биляна Перич им придала праве на тей розправи. Дочасови предликвидацийни управнїк „АБЦ ФУД” Милош Шешевич тиж вимагал одкладанє поступку голєм за мешац, пре спатранє ситуациї и евидентованє шицких поверительох, же би ше достало реалну слику стану, односно длуствох Фабрики. Попри числених поверительох Хладзальнї з Руского Керестура, котрих представяла овласцена адвокатка др Мария Йоксович, на розправи присуствовали и представителє поверительох з „Дунай осиґураня”, „Дженерали осиґураня”, Телекому Сербиї, Банки „Интеза”, Автономней Покраїни Войводини, „Делта аґрару”, та аж и з „Аґрокомерцу” з Македониї. Предшедуюца на розправи судийка Биляна Перич прилапела як арґументовани предкладаня за одкладанє гласаня о прилапйованю Напредок пририхтаного плану реорґанизациї „АБЦ ФУД”, а од присутних поверительох вимагала усне потвердзенє чи оставаю при поднєшених заувагох, цо шицки и потвердзели. По спатраню заувагох, за цо дати час од осем днї, судийка у законским терминє закаже шлїдуюцу судску розправу. Адвокатка поверительох з „Д-класи”, векшином з Керестура, Мария Йоксович потвердзела же су и далєй за шицки 20 придати зауваги процив нового плану реорґанизациї, а окреме наглашела потребу же би ше шицки документи преложело на руски язик и судску розправу водзело и по руски. М. Джуджар 23. ЮНИЙ 2017.

НАШО МЕСТА ГУМАНИТАРНА АКЦИЯ ЗА ЖЕЛЬКА ШАНТУ ЗОЗ КОЦУРА

НАЗБЕРАНИ ПЕНЄЖ ЗА ОПЕРАЦИЮ ОЧОХ У Коцуре штредком мая почала гуманитарна акция за Желька Шанту, школяра другей класи ОШ „Братство єдинство” з Коцура, котри муши пойсц на операцию ока до Русиї, за цо потребни 3 000 еври

кция у Коцуре була успишна и назберани пенєж котри нєобходни за Желькову операцию котра будзе 5. юлия – щешлїво гварела Саня, Желькова мац. – Операция ма буц у Калуґи, у Русиї, по препорученю дохторох котри Желька зоз тей клинїки препатрели у новосадскей приватней ординациї и установели же Желькови можу там помогнуц же би застановели и вилїчели катаракту котра настала после чежкого запалєня ока – потолковала Саня. ЯК ШЕ ОРҐАНИЗОВАЦ ЗА КРАТКИ ЧАС Два и пол роки Желька безуспишно лїчели у Покраїнским шпиталю, а по тестох котри робени, установене же причина наставаня тей хороти ґенетичней природи, алє ше може вилїчиц. Кед дохторе поставели конєчну дияґнозу и препоручели операцию, Шантово наисце нє знали на яки способ дойду до того пенєжу за таки кратки час. Жельков оцец од априла нє роби, преглашени є за технолоґийни звишок у єдней вербаскей фирми, а мац Саня нєзанята, понеже ше стара о старшому

КУЛТУРА ПОТРИМАЛА ЛЇЧЕНЄ КУД „Завичайне врело” з Коцура всоботу, 17. юния, отримало Рочни концерт, хтори бул и гуманитарни, понеже приход з уходнїцох наменєни за лїченє Желька Шанти, школяра коцурскей ОШ „Брат ство єдинство”, котри ма пойсц на операцию ока до Русиї. З тей нагоди, КУД назберало 40 000 динари и на тот способ потримало акцию. На концерту у коцурским Доме култури пред числену публику з танцами зоз свойого репертоару наступели госцуюци ансамбли – АКУД УНС „Соня Маринкович” з Нового Саду и КУД „Жатва” зоз Коцура, а на концу наступели домашнї аматере з КУД „Завичайне врело”, хтори публики приказали танци младшей и старшей ґрупи танєчнїкох.

23. ЮНИЙ 2017.

синови котри ма епилепсию и церебралну парализу. Акция за зберанє пенєжу за операцию порушана спонтано, а найзаслужнєйши за ню сушедово котри жадали помогнуц Шантовей фамелиї, як и Желькова учителька и директорка Школи. Окрем тей суми добре познате же треба ище пенєжу, понеже и потераз у периодзе установйованя дияґнози по-

ЖУРКА ЗА ПОМОЦ У коцурским кафичу „Оаза клуб 2” всоботу, 10. юния, отримана гуманитарна журка на котрей назберане 30 000 динари як добродзечни прилоги за Желькову операцию.

трошели вельо, а ище нє знаю же яки будзе и кельо будзе коштац постоперативни период за їх сина, гоч им наглашели же перши три мешаци контроли буду безплатни. ЛЮДЗЕ НАИСЦЕ СЦЕЛИ ПОМОГНУЦ До тей акциї уключели ше нє лєм Коцурци, алє на инициятиву коцурскей Школи уключели ше и школи зоз вербаскей општини, алє и Школа зоз Руского Керестура, потим були орґанизовани гуманитарни журки, а ФК „Искра” орґанизовала гуманитарне змаганє. Коцурски Каритас и Здруженє пензионерох ше тиж уключели до акциї, а були орґанизовани и концерти котри отримали КУД „Завичайне врело” и Младежске здруженє „КУМ”, на хторих назберани добродзечни прилоги. Школяре приношели пенєжи своїм учительом и оддзелєнским старшином, а попри тим, у догварки зоз Месну заєднїцу, у шицких предавальньох СТР

„Любоєвич” у Коцуре були поставени шкатули до котрих людзе могли охабиц добродзечни прилог за Желька. Тиж так, и шицки людзе добрей дзеки, без огляду зоз хторого су места, могли ше уключиц до тей акциї збераня пенєжу нєобходного за Желькову операцию зоз прилогами на жиро-рахунок Желькового оца Тихомира. ЗАЧУВАНА НАДЇЯ – Ми наисце нє очековали же ше телї Коцурци и шицки людзе добрей дзеки уключа до тей акциї. Перше цо нам спадло на розум, було же предаме авто, пожичиме пенєж, бо кредит нє мож достац, алє уж даяк ше пойдзе и до тей Русиї, нє трацели зме надїю – гварел Тихомир. Зоз Жельком до Русиї пойдзе оцец и там останю 10 днї, понеже, як им пояшнєли, Желька перше препатра, пририхтаю, а потим и оперую. Желько тераз видзи лєм на блїзко и то лєм 20 одсто. Катаракта швидко напредує, и уж му барз очкодовала вид, так же у єдней хвильки зоз 70 одсто, вид му ослабнул на 20 одсто. З операцию у Русиї Жельков проблем будзе цалком ришени. Шантово у цалей тай приповедки оптимистични, полни надїї и вири же то будзе тирваце ришенє котре Желькови оможлїви щешлїве одрастанє и же шицки вєдно забуду тот стресни и нєприємни период през котри мушели прейсц.■ Златко Колєсар

РУСКЕ СЛОВО

НАШО МЕСТА РИШУЄ ШЕ ПРОБЛЕМ ВОДИ ЗА ПИЦЕ У ВАЛАЛОХ ВЕРБАСКЕЙ ОПШТИНИ

УКЛА ДАЮ ШТИРИ МИЛИОНИ ЕВРА Шицки пейц населєня у Општини, хтори од 2006. року у обисцох нє маю одвитуюцу воду, конєчно у своїх чопох би требали достац воду за пице

лада Републики Сербиї прешлого тижня подписала контракти у рамикох програми „Помоц у подмирйованю з воду за штреднї општини у Сербиї” хтори ше реализує зоз Нємецку розвойну банку (Kfw). Подпредсидателька Влади Републики Сербиї и министерка будовательства, транспорту и инфраструктури Зорана Михайлович подписала контракти зоз представителями општинох Вербас, Кикинда, Княжевац и Парачин, вкупно 17 милиони евра. Як наглашене на схадзки, зоз тим проєктом би требало ришиц питанє квалитетного подмирйованя зоз воду за 123 тисячи жительох тих штирох општинох. ВИГОДНИ КРЕДИТ У мено општини Вербас контракт о кредиту Нємецкей розвойней банки подписал Милан Ґлушац, предсидатель Општини Вербас, хтори наглашел же у врацаню кредита ґрейс период пейц роки, а окремни олєгчуюци факт и то же 30 одсто кредиту безповратни средства.

ТИРВАЦЕ РИШЕНЄ Проблем зоз воду у вербаскей општини датує ище зоз 2006. року, кед покраїнска санитарна инспекция воду у пейцох населєних местох преглашела за здравствено нєисправну пре нєдошлєбод зени количе ства арсену, манґану, нитриту и желєза. Теди Општина пробовала ришиц тот проблем зоз поставяньом еко студньох у каждим валалє. Медзитим, жителє валалох, окреме Савиного Села, нє були задовольни зоз таким дочасовим ришеньом, а одредзене число жительох престало плациц рахунки за воду. Цали проблем кулминовал кед Явне комуналне подприємство почало „гашиц” воду гражданом пре длуства, а валалчанє поднєсли заєднїцку тужбу од пейц милиони динари процив Општини Вербас и ЯКП „Стандард”. Тото ришенє би требало занавше ришиц проблем зоз воду шицких гражданох општини.

10 РУСКЕ СЛОВО

– Тирваци проблем зоз воду за пице и проблем зоз водоподмирйованьом у Општини Вербас спатрали зме длугши час и тераз зме нашли ришенє зоз Нємецку розвойну банку и подприємством „СЕТЕК инженєринґ”. Удало нам ше витвориц шицки условия же бизме достали тоти средства и тераз конєчно и нашо гражданє у населєних местох општини Вербас буду мац воду за пице у своїх обисцох – гварел Ґлушац. Фахова служба Дїловней єдинки „Водовод и канализация” уж три роки роби на витворйованю потребних условийох за кредит. Руководитель тей дїловней єдинки Мирослав Фейса гвари же у сотруднїцтве зоз „СЕТЕК инженєринґом” перше поробена анализа стану водоподмирйованя. – Же бизме ше могли квалификовац до другей фази мушели зме сполнїц велї условия, а медзи нїма єдно зоз важнєйших же бизме о пейц роки могли почац врацац уложени средства. Ту и укладаня 10 евра по приключку, потим укладаня до енерґетскей ефикасносци подприємства, розвиванє одношеня зоз трошителями... Зоз нашима и општинскима средствами зме унапредзели водоподмирйованє и значно зашпоровали електричну енерґию, а у велькей мири зме зменьшали траценя на водоводней мрежи – визначел Фейса. СТРАТЕҐИЙНИ ПРИСТУП Шицко цо поробене оможлївело добру позицию за формованє одвитуюцей стратеґиї и вимоги водоподмирйованя у општини Вербас. – Стратеґия подрозумює вибудов двох ушореньох за пририхтованє води капацитета коло 120 литри у секунди и резервоар капацитета коло 2 тисячи кубни метери. Часц проєкту и два цивоводи Вербас – Коцур – Савине Село и Коцур – Змаєво – Равне Село – Бачке Добре Польо длужини 32 километри, хтори прейґ водоводней мрежи буду повязани зоз централним пошореньом водозалапеня – додава Фейса. Зоз реализацию того проєкту обезпечело би ше тирваце и квалитетне подмирйованє зоз воду за пице у шицких пейцох населєних местох општини Вербас и направело достаточни количества води за город Вербас.■ Александра Лендєр 23. ЮНИЙ 2017.

НАШО МЕСТА ШВЕТОВИ ДЗЕНЬ ДОБРОДЗЕЧНИХ ДАВАТЕЛЬОХ КРЕВИ

НАГРАДЗЕНИ ДЮРДЬОВЧАНЄ И ҐОСПОДЇНЧАНЄ З нагоди 14. юния, Шветового дня добродзечних давательох креви, предсидатель Општини Жабель Чедомир Божич, член Општинскей ради задлужени за социялну защиту Ивица Саламун и секретарка Червеного крижа Жабель Драґица Стойшин длугорочним добродзечним давательом креви, котри 50, 75 и 100 раз дали крев уручели припознаня Червеного крижа Сербиї. Тогорочни Шветови дзень добродзечних давательох креви бул под гаслом „Зроб дацо. Дай крев. Дай крев тераз. Давай крев поряднє”, а з нагоди того дня Червени криж Жабель у сотруднїцтве з локалну власцу орґ- Подзелєни осемнац припознаня за 50, 75 и 100 даваня креви анизовал святочне додзельованє припознаньох осемнац младим же би постали добродзечни давателє. Наша Опхлопом зоз шицких местох општини. – Насампредз, намагаме ше того дня святочно подзековац штина гумани штредок, бо маме красне число давательох поєдинцом котри поряднє даваю крев, а и дац порив дац креви. Найвекше припознанє на уровню Сербиї то припознанє за найгуманши штредок котре Општина достала штири роки за шором 2008, 2009, 2010. и 2011. року – гваДОБИТНЇКИ ПРИПОЗНАНЬОХ рела секретарка Червеного крижа Жабель Драґица СтойЗа 50 даваня креви припознаня достали Йоаким Киш шин. и Миливой Данґубич з Дюрдьова, Радомир Кнежевич и Исти дзень у центре Жабля дзелєни пропаґандни материМиланко Мандич зоз Жаблю, Деян Бороя, Живко Црни ял за промовованє добродзечного даваня креви. Були прии Зоран Трифунови зоз Чуроґу. За 75 даваня – Михайло сутни и волонтере зоз шицких штирох општинских местох. Папуґа и Дьордє Молнар зоз Дюрдьова, Милорад ЗлоПредсидатель општини з тей нагоди подзековал шицким колица и Милан Карич зоз Жаблю, Желько Биля и Драдавательом креви, на їх гуманосци и нєсебичносци, а орґаґан Милич. За 100 даваня припознаня достали Милан низатором подзековал же потримую таки акциї, бо вєдно з Йоксович зоз Ґосподїнцох, Зоран Миланович зоз Жадавателями творя цалосц котра оможлївює же би ше зачублю, як и Йован Вукеля, Йожеф Райчанї и Слободан вало дачий живот. С. Саламун Максимович зоз Чуроґу.

ПОЧАЛА СЕЗОНА КУПАНЯ НА БАЗЕНОХ У ВЕРБАШЕ

ПОРИХТАНИ ЗА ОШВИЖЕНЄ И РОЗВАГУ

На лєтнїх базенох Центра за физичну културу „Драґо Йовович” у Вербаше сезона купаня отворена внєдзелю, 11. юния, а як потвердзую зоз тей установи, шицко порихтане за успишну и богату сезону. Єднодньова уходнїца на базен кошта 150 динари, а комплет картох за 15 днї 1 800 динари. За дзеци по седем роки, як и потераз, уход безплатни. Того року окремни попуст за базен маю студенти, пензионере, ветеранє зоз войни дзеведзешатих и войново инвалиди за

23. ЮНИЙ 2017.

хторих карта 130 динари, а на уходзе су длужни указац одвитуюцу леґитимацию. Базени за купачох ше того року отвераю годзину скорей, од осем рано, а завераю ше на седем вечар. През викенд роботни час базену предлужени до двацец годзин, а роботни час купаня вноци ше будзе утвердзовац познєйше, накадзи хвиля будзе одвитуюца за таку файту купаня. Йован Ковачевич, спортски директор Центра за физичну културу, гвари же ше зоз предходних искуствох указала потреба ускладзиц роботни час базенох зоз звикнуцами и часом гражданох. – Родичи ше нє муша старац за безпечносц дзецох на базенох, бо анґажоване достаточне число фахових ратовачох хтори буду робиц у

двох зменох – гварел Ковачевич и наглашел же тогорочна орґанизация и пририхтованя сезони були найлєпше поробени потераз. На шицких трох базенох у ярнїм периодзе поробени порядни препатрунки базенох, пречисцени пумпи за воду и префарбени комплетни екстериєр коло базенох. Офарбени и шицки базени, два за одроснутих и єден за дзеци, околни шедзиска и мобилияр, а направене и нове место за одпочивок госцох, опремене зоз сучасним мебльом и слункобранами. Найвекше укладанє того року було унапрямене на базен штреднєй велькосци, хтори у жимским периодзе очкодовани и пречурйовал. Тоти чкоди санировани и купаче можу обчековац виєдначену цеплоту води у обидвох базенох за одроснутих. А. Лендєр

РУСКЕ СЛОВО 11

ЕКОНОМИЯ ЖАТВА ЯРЦУ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ ПРИ КОНЦУ

УРОЖАЇ ОБЧЕКОВАНИ

Жатва ярцу почала тидзень пред оптималним термином, пре релативно сушни период пред жатву, перши одкоси ярцу у керестурским хотаре спадли 14. юния, медзитим урожай нє зменшани у одношеню на вецейрочни просек

високима лєтнїма температурами могло ше очековац и жатву, та потераз скошена векшина парцелох цо зашати з ярцом. Род ярцу у просеку менши як прешлорочни, алє є нє мали и цалком є задоволююци. Най здогаднєме же урожай прешлей сезони бул векши, алє з тим и рекордни за остатнї даскельо роки. Род штреднє од 2 400 до 2 900 килограми по гольту, односно векши є и од обчекованого. У Руским Керестуре, як и вообще у Сербиї, тенденция зменшованя шаца житаркох, углавним пре нїзки одкупни цени котри з рока на рок исти, або менши. Одкупну цену нє диктираю одкупйоваче або Влада Сербиї, алє праве тарґовище шветовей берзи, а понуканє житаркох барз вельке. У валалє єст штири одкупни места у жатви – „Юарбис”, „Аґрохома”, „НС аґро-инґ” и „Жито бачка” котра одкупює лєм статкови, а пивски ярец нє. Понукнута цена за статкови ярец од 14 динари парастом нєприлаплїва и барз мала, пре звекшани трошки защити ярцу од хоротох и вше векши укладаня за нашенє и штучни гной, та ше наздаваю же будзе можебуц и даяке доплацованє. Пиварнї ище вше нє одредзели одкупну цену за пивски ярец, алє требала би буц векша як 14 динари. Тлаченє ше донєдавна наплацовало у паритету зарна, алє од кеди цени зменшани, комбайнере свойо услуги наплацую фиксно у пенєжу. Так за тлаченє по гольту требало видвоїц коло 6 000 динари, а за превоз од 1 500 до 2 000 динари за прикоч. ЖИТО ЛЄМ ПЕТНАЦ ДИНАРИ З рока на рок єст вше менєй пошатого жита, цо видно и на прикладу Керестура, а тогорочни урожай будзе менши за коло 30 одсто як цо бул прешлорочни, пре менши поверхносци и слабши род. На уровню цалей Сербиї 2015. року було 600 000 гектари житарки, 2016. року 530 000

12 РУСКЕ СЛОВО

гектари, а тогорочни поверхносци лєм коло 400 000 гектари. Одкупйоваче одредзели цену од 15 динари за жито, котра нє одвитує парастом, та вимагаю же би була медзи 18 и 19 динари. Аґрономи з боку одкупйовачох предкладаю цену од 15 динари як реалну. У Републичней дирекциї за робни резерви прешлого року одкупйовали лєм кукурицу, а жито нє. Ище вше ше нє зна чи того року буду одкупйовац жито и по якей цени би то було.

О тим будзе принєшена заєднїцка одлука министерствох за финансиї и польопривреду. ЦЕНА АРЕНДИ У ЗАРНУ Дополнююца терха продукциї и заробку параста, то цена аренди котра ше плаци у паритету жита, а гоч випатра же з нїзку цену би мали буц задовольни парасти котри арендую жем, то нє так. Нє задовольни анї власнїки жеми, а анї тоти цо ю обрабяю, прето же попри власнїка жеми, арендаш предава и свойо жито, та барз чежко подмирює свойо трошки. – Кед би цена жита була голєм двацец динари, я би бул задовольни, а так 15 динари мало и продуковательови и мнє як власнїкови жеми. Поведзме же жито будзе родзиц того року 4 000 килограми по гольту, штвар ци ну до ста нєм я, два штварцини арендаш потрошел на укладанє, рахуюци обробок, шаце, за щ и ту и тлаче нє, та па ра сто ви остава випатра тельо кельо и мнє. Наздавам ше же ми нє одкаже аренду, або же нарок нє будзе шац жито – приповеда Миронь Планчак. Можебуц приходза часи кед жито вецей нє будзе значни вивозни продукт, а будземе задовольни кед го будзе досц и за нашо домашнї потреби.■ Марина Джуджар 23. ЮНИЙ 2017.

ЕКОНОМИЯ ИСКУСТВА КОЦУРЦОХ ЗОЗ НИС ЗА НАПРАВЕНУ ЧКОДУ НА ПОЛЬОХ

НАДОПОЛНЄНЯ ПО ДЗЕКИ ПАРАСТОМ Коцур и коцурски хотар места за котри ше предпоставя же би у своєй жеми могли мац нафти, прето роботнїки НИС запровадзую виглєдованя у хотаре и у валалє, а прешлого тижня почало и виплацованє за чкоду хтору НИС направел на польох под час випитованя нафти и ґазу

ежки камиони и машини котри ше хаснує за випитованя нафти и ґазу можу направиц вельку чкоду на парцели на котрей робя, а з оглядом же ше роботи окончую у хвильки кед на польох шицки култури уж у интензивним росту, чкоди ище векши. На даєдним полю лєм прешли през парцелу, та чкода нє така велька, алє на парцелох на котрих ше терен випитовало, чкода вельо векша. Цени котри НИС виплацує за чкоду прилапююци, оценєл параст Владимир Цап, чийо польо очкодоване.

Преценьованє чкоди на польох у Месней заєднїци у Коцуре

СУЧАСНЕ САТЕЛИТСКЕ МЕРАНЄ – Прешли ми вонконцом по польох на котрих мам засадзени слунечнїк. Бул сом у Месней заєднїци приявиц чкоду и чуц на хтори способ ше чкода будзе раховац и можем повесц же вельо орґанизованше рахованє и виплацованє, як цо то було пред даскельома роками кед зме на крочаї мерали же кельо очкодоване польо. Тераз то шицко сателитски и до центиметру ше вимера и точно ше зна кельо очкодоване. Задовольни сом и зоз виплацованьом, понеже виплацую по добрей цени и на пенєж ше чека коло 10 днї – гвари Цап. Проблем нє вельки кед камиони и машини НИС лєм прешли през поля, алє вельо векша чкода кед ше на даєдним полю затримаю, окончую випитованя и кед ше жем затапша, так же после того треба даскельо роки же

Поґажени слунечнїк у коцурским хотаре

23. ЮНИЙ 2017.

би ше ознова жем приведло до шора за садзенє. Ту вец чкода велька, та вец добра цена по котрей ше виплацує чкоду найменша бриґа, коментаровал Срдян Мунич, котрому польо прецерпело таку чкоду. – Прешли штварток сом нє сцигол на шор приявиц чкоду, а можем повесц же є велька, понеже ми преґажели скоро кажду парцелу на котрей мам кукурицу, слунечнїк и жито. На двох парцелох од 7 и 8 гектари ми вишли вочи, та их заобишли, алє на других даґдзе и три раз по єдней парцели преґажели, а даґдзе и обрацали. Чул сом же цени по котрих виплацую за чкоду добри, алє заш лєм лєпше кед их нє рушаю, понеже полю треба и три-штири роки же би ознова було як дакеди – заключел Мунич. ВЕЛЇ СЦУ ПРИЯВИЦ И НАПЛАЦИЦ ЧКОДУ У МЗ Коцур прешлого штвартку було вельо парастох котри пришли приявиц и наплациц чкоду, велї анї нє сцигли на шор, та роботнїки зоз НИС котри задлужени за тоту часц роботи у Коцуре буду кажди штварток, покля нє буду виплацени шицки чийо поля прецерпели чкоду. Цени по котрих НИС виплацує чкоду прилапююци за парастох, а рушаю ше за кукурицу – урожай 8-10 тони по гектару по цени од 22 динари за килограм, жито – 7-8 тони по гектару по цени 24 динари за килу, соя – 4-4,4 тони по гектару по цени од 45 динари за килу, слунечнїк – 4-4,4 тони по гектару по цени 45 динари за килограм.■ Златко Колєсар

РУСКЕ СЛОВО 13

КУЛТУРА И ПРОСВИТА КЕРЕСТУРСКА ДЗЕЦИНСКА ЗАГРАДКА „ЦИЦИБАН” ПУ „БАМБИ” З КУЛИ

ПРЕДШКОЛЦИ НАЩИВЕЛИ ШКОЛУ

З Дзецинскей заградки „Цицибан” керестурского Оддзелєня ПУ „Бамби” з Кули, 26-еро дзеци котри ше нєдавно уписали до першей класи Основней школи (ОШ) „Петро Кузмяк” з Руского Керестура 7. юния нащивели свою будуцу Школу. На пригодним приєму дзеци привитала педаґоґиня Мария Шанта, а школяре двох оддзелєньох штвартей класи, з учительками Ксению Бодянец и Веруну Медєши, виведли кратку програму. Тиж и оводарци, з виховательками Блаженку Мецек и Емилию Костич, указали часц того цо научели у дзецинскей заградки.

Як за „Руске слово” потолковала директорка Школи Хелена Пашо Павлович, по важацим правилнїку о упису до першей класи, 26-еро школяре достаточни лєм за єдно оддзелєнє, понеже за два оддзелєня треба найменєй 31 школяр. Два найстарши ґрупи дзецох у „Цицибану” хтори ходзели до полудньового пребуваня, тих дньох закончую „школски рок” як и школяре, док цалодньово ґрупи предлужую робиц и през лєтнї мешаци. Два ґрупи найстарших дзецох, у хторей 26-еро предшколски, тих дньох отримали и закончуюци про-

грами за своїх родичох на хторих зоз виховательками Мецекову и Костичову указали часц того цо през рок

ОД СЕПТЕМБРА ВЕЦЕЙ ДЗЕЦИ До рускокерестурскей Дзецинскей заградки „Цицибан” ПУ „Бамби” з Кули за наступни школски рок уписане 131 дзецко до цалодньового и полудньового пребуваня, од чого 21 за предшколску пририхтуюцу програму. По словох главней виховательки Емилиї Костич, число уписаних векше як влонї за пецеро дзеци, а уж єст заинтересованих за яшелька, и за други уписни термин хтори будзе у першим тижню у авґусту. Векше число дзецох уписани у цалодньовим пребуваню, поготов у наймладшим возросту у яшелькових ґрупох, а з другого боку, за пецеро менєй уписани до предшколскей ґрупи як було влонї.

научели. Вони тиж шветочно достали и Потвердзеня о законченей пририхтуюцей предшколскей програми хтора по закону обовязна за упис до основней школи. М. Афич

ОШ „БРАТСТВО ЄДИНСТВО” У КОЦУРЕ

ПРИВИТ ПЕРШОКЛАСНЇКОХ

Каждого року ОШ „Братство єдинство” у Коцуре орґанизує привит за будуцих школярох котри од септембра руша до першей класи. Привит першокласнїкох того року бул орґанизовани пондзелок, 12. юния, у коцурским Доме култури. Сала Дома култури пондзелок була мала же би прияла шицких котри пришли привитац нову ґенерацию першокласнїкох коцурскей Школи. На початку програми директорка ОШ „Братство єдинство” Славица Байор привитала будуцих першокласнїкох и шицких присутних. Потим, почала програма преткана зоз шпиванку, рецита-

ФОРМОВАНЕ РУСКЕ ОДДЗЕЛЄНЄ

Прешлого тижня до ОШ „Братство єдинство” у Коцуре з Министерства просвити сцигол допис з хторим ше Школи дошлєбодзує же би и у идуцим школским року формовала оддзелєнє на руским язику. Так у септембру до першей класи ОШ руша пецеро першокласнїки котри наставу буду слухац на руским язику. До рускей класи од септембра уписани Дарко Колєсар, Матия Макша, Тамара Салонтаї, Катарина Штефанко и Мария Сакач.

14 РУСКЕ СЛОВО

цию, танцом и драмскима сличками у котрей участвовали школяре нїзших класох, а шицки 15 точки пририхатли школяре зоз своїма учительками. Од септембра до першей класи руша вкупно 45 школяре котри буду подзелєни до трох класох, двох сербских и єдней рускей. Нову ґенерацию школярох буду учиц учительки Лидия Будински, Мария Полдруги и Миряна Бокан. З. Колєсар 23. ЮНИЙ 2017.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ОШ „ЙОВАН ЙОВАНОВИЧ ЗМАЙ” ДЮРДЬОВ

ЛЄМ ДВОЙО ПРИЯВЕНИ ЗА РУСКЕ ОДДЗЕЛЄНЄ У дюрдьовскей Основней школи „Йован Йованович Змай” за упис до першей класи приявени шейдзешат єден школяр, од чого лєм двойо ше вияшнєли же основне образованє сцу слухац на руским язику. По терашнїх нагадованьох будзе три оддзелєня и шицки три буду на сербским язику. Школа ше наздава же им у наиходзацим школским року будзе одобрене предлужене пребуванє, зоз чим би ше анґажовали,

та и затримали заняти у школским колективу. – Интересантне же ше вше векше число школярох опредзелює виучовац руски язик, як дзеци з мишаних так и зоз чистих сербских оддзелєньох – гварела директорка ОШ Вукица Петрович. У Предшколскей установи „Дюрдєвак” у мишаней ґрупи, дзе ше дзеци уча на руским язику було седмеро дзеци котри у 2017/2018. школским року маю рушиц до пер-

шей класи основней школи, а у сербских оддзелєньох ПУ було ище тройо дзеци з мишаних малженствох. У дюрдьовскей ОШ прешлого року формоване руске оддзелєнє зоз седмерима дзецми, два роки пред тим є нє формоване. Од ґенерациї школярох котри закончели штварту класу у тим школским року нє було претаргнуца, а анї почежкосци у формованю руских оддзелєньох. С. Саламун

ЯВНА ГОДЗИНА У КУД „ТАРАС ШЕВЧЕНКО”

МУЗИКА И КРАСНЕ СЛОВО З богату и рижнородну програму наймладши музичаре з дюрдьовского Културно-уметнїцкого Дружтва „Тарас Шевченко” и того року отримали свой концерт, як явну годзину. Вона ше поряднє отримує концом школского року, як представянє роботи у прешлей сезони родичом и другей публики. Тогорочна явна годзина у просторийох Дружтва отримана прешлого вовторку, у котрей участвовали дзеци возроста нїзших класох основней школи котри грали на рижних инструментох соло, у дуетох, лєбо у оркестру, потим рецитовали и шпивали. Домашнї шпивали и грали руску народну музику, а госци и сербску народну як и класичну музику. Свой талант у шпиваню указали Сенка Вереш котра шпивала „Кед би чарни очка”, Николина Зекачевич зоз шпиванку „Хижочко стара”, а Давид и Даря Такач одшпивали шпиванку „Школяр”. Зоз соло нумерами представел ше Михал Хромиш котри грал на прим-ба-

23. ЮНИЙ 2017.

су „Чия то заградка” и „Три гвиздочки на нєбе”. У дуету браца Кухарово, Иван на прим-басу, а Лука на ґитари грали „Ой мешачку” и „Зламала ше кормань деска”, а Иґор Салак на бас-приму з Михайлом Ґеичом, котри грал ґитару, виведли тиж два народни руски писнї – „Дому шугай” и „Ище раз”. Дзецински оркестер виведол штири нашо народни нумери – „Идзе диждж”, „Коробушка”, „Нє орем, нє шиєм”, „Краковяк”, а у нумери „Кед би чарни очка” на їх тони зашпивала Сенка Вереш. Шицких спомнутих музичарох и шпивачох з Дружтва пририхтал уметнїцки руководитель музичних секцийох КУД „Тарас Шевченко” и инициятор тей програми Михал Лїкар. На концерту участвовали и госци котри преважно члени того Дружтва. Милица Мигальовски рецитовала два писнї, „Мале дзивчатко” и „Чом любим нєдзелю”, Лазар Суботин на ґитари одграл „Етиду”, а Кристиян Бесерминї на гармоники „У Милице” и „Етиду”. Сенка Вереш на гушлї одграла „Концертино” и „Мазурку”, а потим Мария Горняк на кларинету одграла „Менует” и „Сонатину”. Рецитаторку пририхтал уметнїцки руководитель рецитаторскей секциї КУД „Тарас Шевченко” Яким Гарди, а дзеци котри грали, музични педаґоґове з приватних и державних Музичних школох Дьордє Недельков, Татиана Барна и Ивана Макевич. Дюрдьовске Дружтво ище раз указало як будує нашлїднїкох котри буду пестовац нашу музику. Того дня приказани їх талант и прихильносц, а кед так предлужа, на добрей су драги же би виросли до квалитетних музичарох. С. Саламун

РУСКЕ СЛОВО 15

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ИНТЕРВЮ

ИҐОР ОБРОВСКИ, ПОДОБОВИ УМЕТНЇК И СЦЕНОҐРАФ НА РТВ ВОЙВОДИНИ

Розгварку водзела: Олена ПЛАНЧАК-САКАЧ

СТИЛИЗОВАНИ ФОРМИ ПТИЦОХ

Малюнки по котрих Обровски познати то стилизовани форми животиньох, тукан, носороґ, слон... на котри ше вон припатра скулпторски, а материялизовани су з нє типичнима материялами у малярстве. Тиж так, за ньго мож повесц же го од формох у подобовей уметносци найбаржей прицагує благи релєф

ґор Обровски дипломовал на Академиї уметносцох у Новим Садзе 2004. року и нєшка роби як сценоґраф на РТВ Войводини, а паралелно ше занїма и зоз малярством. Йому уметносц и робота и фах, и з ню виполнює и свой шлєбодни час. У 2014. року Обровски достал награду Телевизиї Войводини за сценоґрафию. Иґорова фамелия по походзеню зоз Руского Керестура, його оцец Иван Обровски познати войводянски макетар, а його брат Коля тиж так подобови уметнїк. Як гвари, одмалючка малює, бо му дома вше були доступни рижни клайбаси, фарби, а одушевйовал ше зоз єдним французким приручнїком, по хторим ше учело рисовац. Зоз Иґором Обровским бешедовали зме о уметносци и анґажованю уметнїка у нєшкайшим чаше.

РС Кельо важни анґажман уметнїка нєшка?

– Анґажман уметнїка вше бул важни, бо уметносц шицко гевто цо нас каждодньово окружує. Задумайце живот, поведзме, без шматох або меблю, наша каждодньовосц пребогата зоз стварами котри уметнїцки дизайновани.

РС Кельо уметнїк може вплївовац на стварносц

же би швет коло нас бул лєпши? – Уметнїк зоз свою роботу вплївує на швет коло себе. Зоз свою активносцу пробує дац одвити на хвилькову и можлїву ситуацию и дава ришеня за злєпшанє перцепциї стварох коло нас. Уметносц ше нєпреривно розвива и злєпшує, а з новима технїчнїма одкрицами постала доступна шицким и праве прето нєшка маме множество рижних ришеньох у сфери дизайна, дзе форма и функционалносц маю основне значенє. Обидва, и форма, и функционалносц подєднак важни.

РС Чи уметнїк критичар часу?

– Задаток уметнїка же би критиковал и превипитовал час у котрим жиє. Тот анґажман би требалО виражовац на найпрофанши способ. Уметнїк зоз свою роботу муши дїйствовац на стварносц же би творел добрейши, лєпши и успишнєйши швет.

16 РУСКЕ СЛОВО

РС У своїм твореню хаснуєце рижни материяли,

чи у тим заступена и розлична жанровска опредзелєносц? – Пред даскельома роками сом наисце бул окупировани зоз велїма темами, алє сом, тиж так, мал розлични толкованя уметнїцкого дїла през розлични материяли. Давно тота форма пречисцена, а достала и яснєйшу форму. Заш лєм, през тоту розличитосц сом здобул искуство, хторе ми помогло же бим ше уметнїцки виражел на найлєпши способ, же бим виражел гевто цо наисце жадам витвориц. Уж даскельо роки ме „трима” идея же у тим твореню хаснуєм материяли котри нє типични за тоту файту уметносци, як наприклад одредзени файти будовательного материялу, розлични файти лїпкача и металу, писок... Тота преокупация настала як резултат преучованя пещерского малярства яке поведзме гевто у шпаньолскей Алтамири. У тим малярстве форма на єден примитивни, алє стилизовани способ, приказана як символ, як знак. Тедишнїм уметнїком було вельо лєгчейше же би з помоцу символики, указали на даяку тему або знак. 23. ЮНИЙ 2017.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА У тей худобносци рисунку и богатим опису єдней форми пренашол сом свою драгу. Прето у остатнїм чаше и робим стилизовани форми птицох, а у тей стилизациї ше находзи цали єден швет тактилного, пещерского, анималного и абстрактного хторе ношим у себе.

РС Цо за Вас уметносц? Чи вона одраз ствар-

носци, чи уметнїковей особносци? – Обєдинює обидва, и обидва подєднак важни. Уметнїк, вшелїяк, уникатна подоба, як и шицки други людзе и од його перцепциї живота завиша резултати його роботи.

РС Дзе черпаце свою инспирацию? – Природа нєвичерпне жридло инспирациї. Тото цо природа витворела, то нєвироятне. Природа дава ришенє за шицко, напр. и за штучну интелиґенцию. Животинї випатраю прекрашнє и зоз своїм випатрунком ме прицагую, алє уметнїк ма задаток же би видзене приказал на нєвидзени способ, зоз свойого ракурсу патреня, на свой способ.

Тукан, 40х70 цм, комбинована технїка

Уж даскельо роки ме „трима” идея же у тим твореню хаснуєм материяли котри нє типични за тоту файту уметносци, як наприклад одредзени файти будовательного материялу, розлични файти лїпкача и металу, писок...

Цо сце на умет-

РС нїцким полю ро-

бели за Руснацох? – Робел сом за Руски народни театер „Петро Ризнич Дядя” зоз Руского Керестура дизайн сцени за два театрални представи, „Важне буц озбильни” Оскара Вайдла у режиї Владимира Надьа Ачима и за „Страдию” Радоя Домановича у режиї Вої Солдатовича.

РС Дзе сце виклада-

РС Чи за уметнїка ва-

жне же би мал свой препознатлїви, ориґинални „рукопис”? – Вшелїяк же важне, то гевто цо го видвоює од других и по чим видно кельо уметнїк ориґинални. Слон, 120х75 цм, комбинована технїка

ли свойо роботи и як то випатра у швеце, вельо озбильнєйше, лєпше? – У Амстердаму сом ше представел на колективней вистави вєдно зоз даскелїма уметнїками зоз бувшей Югославиї. Красне искуство сом

У тей худобносци рисунку и богатим опису єдней форми пренашол сом свою драгу. Прето у остатнїм чаше и робим стилизовани форми птицох, а у тей стилизациї ше находзи цали єден швет тактилного, пещерского, анималного и абстрактного хторе ношим у себе

Носороґ, 68х110 цм, комбинована технїка

23. ЮНИЙ 2017.

дожил у Будапешту дзе сом мал єдну колективну и два самостойни вистави. Там сом достал велї добри критики, а мойо роботи ше пачели и критики, и публики, и новинаром котри провадза подобови живот у Мадярскей.■

РУСКЕ СЛОВО 17

КУЛТУРА И ПРОСВИТА РЕЗУЛТАТИ МАЛЕЙ МАТУРИ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ, КОЦУРЕ И ДЮРДЬОВЕ

НАЙСЛАБШЕ КОМБИНОВАНИ ТЕСТ На основи прелиминарних резултатох Закончуюцого испиту, мали матуранти рускокерестурскей Основней школи „Петро Кузмяк” з руского язика и математики посцигли дакус лєпши успих як влонї, а вельо слабши з комбинованого тесту, алє його слабше виробели школяре у цалей Сербиї. По периоду за жалби конєчни резултати буду обявени 23. юния. Як дознаваме у керестурскей Школи, од двацец задаткох на каждим тесту, котри кажди максимално тиж давал двацец боди, з руского язика просеково посцигнути 8,12 а влонї 8,08 боди, з математики тераз 6,92, док лоньски просек бул 6,50. З комбинованого тесту з пейцох предметох – историї, ґеоґрафиї, физики, хемиї и биолоґиї, тогорочни просек бодох 7, 94, а влонї просек бул 9,00. Поєдинєчно, з руского язика найвецей посцигнути 18, з ма-

тематики 19, а з комбинованого тесту 16,5 боди. На шицких трох тестох єден школяр мал вєдно 50 зоз 60 можлївих бодох. У Школи – од школярох, родичох по наставнїкох руского язика и директорку – барз нєзадовольни же з руского язика нє було задатки у хторих могло достац и по пол бода, гоч су предвидзени у таблїчки за кажди з трох тестох. Таку можлївосц вихасновали составя-

ИСПИТ МАЛИХ МАТУРАНТОХ У ОШ „Братство єдинство” у Коцуре школяре осмих класох, як и шицки у Сербиї, през викенд мали Закончуюци испит пред уписом до штреднєй школи. Штварток, 14. юния, школяре ришовали пробни тест з математики, а штварток, 15. юния, з мацеринского язика и пияток комбиновани тест зоз пейцох предметох. Закончуюци испит у Коцуре ришовал 51 школяр, медзи нїма у рускeй класи 13 школяре. Конєчни резултати Закончуюцого испиту познати од пиятку, а свой резултат кажди школяр може превериц при директорки школи Славици Байор. Збирни успих на закончуюцим испиту у коцурскей школи бул з математики 8,49, з мацеринского язику 10, 67, а на комбинованим тесту 9, 25. Просекова оцена школи 9, 47. По законченю закончуюцого испиту школяром ОШ „Братство єдинство” подзелєни свидоцтва о законченим основним образованю. З. К.

18 РУСКЕ СЛОВО

че задаткох на других язикох, окрем з нашого руского. Тото у Школи тримаю як нєсправедлїве и же руски школяре, у одношеню на шицких других, з тим очкодовани. Як за „Руске слово” виявела директорка Школи Хелана Пашо Павлович, проблем знова будзе винєшени на Одборе за образованє Националного совиту (НС) Руснацох, а здогадла же шицки три нашо школи з порядну наставу на руским язику и влонї прейґ того одбору НС, хтори их потримал, пробовали уплївовац на тот проблем, алє резултати нєт. Як гварела наставнїца руского язика Ксения Шовш, зоз школох єдино прилапени зауваги же задатки того року були прилагодзенши школяром и яснєйше поставени. Най здогаднєме, по обявйованю конєчних резултатох шлїдзи уписна процедура до штреднїх школох. М. Афич

ТЕСТ НАЙЛЄПШЕ ПОРОБЕЛО РУСКЕ ОДДЗЕЛЄНЄ

Седемдзешат матурантох дюрдьовскей ОШ „Йован Йованович Змай” 14, 15. и 16. юния у голу школи покладали закончуюци испит. Медзи трома оддзелєнями найлєпши вукупни просек, вєдно шицки три испити – мацерински, математику и комбиновани тест мали школяре зоз руского оддзелєня. Вони осмеро мали вкупни посек 10,36 боди, а медзи нїма и школярка котра найлєпше поробела шицки три тести. Слово о Лидиї Чапко, школярки котра ма Вукову диплому и котра була у найузшим вибору за школярку ґенерациї у законченим школским року. – Наставнїци з руского язика з наших местох, окреме Руского Керестура, Коцура и Дюрьова ше уж даскельо роки намагаю праведнєйшому бодованю шко-

лярох з руских оддзелєньох. Им за упис до стреднєй школи важни кажди бод, та и пол бода часто зна вельо значиц. У такей ситуациї найощербенши добри школяре – гварела наставнїца руского якика у дюрдьовскей ОШ Мария Самарджич. Школяре посцигли лєпши просек на испитох як прешлорочна ґенерация матурантох. Вукупни просек шицких оддзелєньох и испити 9,83 боди. Окреме за сербски – 11,03, за руски 11,87, за математику – 9, 22, а за комбиновани 7,23 боди. Прешлого року закончуюци испит покладали 66-еро маломатуранти, з руского язика просек бул 8,75 боди, зоз сербского 10,16 боди, з математики 7,02 боди, а з комбинованого тесту 10,88 боди. С. Саламун 23. ЮНИЙ 2017.

ЮНИЙ

2017. рок ЧИСЛО 6

ЛЄТНЯ ДРАГА ЛС

У векшини случайох, початок лєта за новинарох, окрем суши у смислу горучавох, представя и сушу у те-

мох, бо пре рочни одпочивки и якуш нєактивносц явних установох, важни подїї нєт досц. Медзитим, ми у ЛС, можеме ше похвалїц зоз наисце „швидким стартом” лєта, бо концом мая отримане „Стерийово позорє” у Новим Садзе, хторе було провадзене и зоз скандалозну одлуку, а и слизами жирия, и „Фестивал поезиї младих” у Вербаше, а окремни вечар зазначело и змаганє у Слем поезиї. И 44. ИНФАНТ нам за углом, интернационални фестивал алтернативного и нового театру, котри ше отрима и того року од 25. юния по 1. юлий у Новим Садзе. Окрем домашнїх представох и перформансох, публики ше представя госцуюци уметнїки котри у тогорочней селекциї фестивала приходза з Израїлу, Анґлиї, Румуниї, Македониї, Индиї, Канади и ЗАД. Представи ше буду бавиц на сценох двох главних театрох у варошу, як и у Културним центре Нового Саду котри орґанизатор манифестациї. Мали куриозитет представя беоґрадска представа „Линия волана осаменосц” у режиї Стевана Бодрожи, котра ше виведзе у автобусу ГТП-а (ҐСП), на пияток, 30. юния.

А на Осемнастим медзинародним фестивалє „Мелницки вечари поезиї” у Мелнику, Општина Сандански, у Републики Болгарскей, Олена Планчак-Сакач достала другу награду у катеґориї „поезия на шлєбодну тему”. На розписани конкурс за писнї на южнославянских язикох Планчак-Сакачова конкуровала зоз пейцома писнями на сербским язику и за писню „Зидови” достала другу награду. У тей катеґориї першу награду до ста ла по ете са Боряна Ка листрина з Болгарскей, трецу Иван Кор по наи зоз Словениї, а Кристина Мрдя з Републики Сербскей до ста ла награду за ца ло сну творчосц и до при ношенє повязованю южно славянских литерату рох. Спомнути конкурс розписа ли Фондация „Мелниц ки вечари по е зиї” и Видавательна хижа „Мелник”, а конкурую коло двасто по етове. На Фе стива лє дод зелєни награди и за гаику по е зию, як и за пи сню о Мелнику и о вину. Тиж так отримани и 46. „Стретнуца под лїпами”, хтори орґанизовали НВУ „Глас люду” и часопис „Взлет”, а о тей подїї будзеце читац у шлїдуюцим чишлє ЛС. Редакция ЛС

Олена ПЛАНЧАК-САКАЧ

ЗИДОВИ У очима туга, у рукама завежљај, између јуче и данас нада, она умире чекајући... Бездомност садашњи тренутак, сећања из навике на далеко топло сунце и зреле урме, живот спржен у пустињским олујама... Ничу ограде, зидају се чврсти бедеми до неба, видеће се као кинески зид са Месеца... Иза зидова строго контролисани возови, узалуд је сада Аскин плес, нови каубоји освајају свет... Индијанци губе битке, бришу се трагови, селе се народи, нестају државе, пуно је Средоземно море утопљеника... Нема светионика да обасја пут, утихле су молитве, ушушкани у своју свакодневицу непримећујемо, нестаје слобода... Зидови надохват руку... Друга награда за поезию на Медзинародним фестивалє у Болгарскей

23. ЮНИЙ 2017.

РУСКЕ СЛОВО 19

Оленка ЖИВКОВИЧ

ФЕСТИВАЛ ПОЕЗИЇ МЛАДИХ У ВЕРБАШЕ

***

НОВИ ФОРМИ ПОЕЗИЇ

Знємирена до експлозиї прилапюєм лабду зоз твоїх рукох

На закончуюцим вечаре дзешец финалисти ше представели публики, а 49. побиднїк Фестивала поезиї младих Антонио Карлович зоз Заґребу хторому припадло безплатне друкованє кнїжки.

Водзена розгварка преплєта ше зоз сном у ноци трансценденталносц рукох твоїх возбудзує и нагадує

Мирослав КОВАЧ

ТРГ ЖРТАВА КАПИТАЛИЗМА НА СРПСКИ НАЧИН (виривок) Наручити један мозак за понети Кесицу душе ’место прилога добити Три плус један гратис овотједна акција Ак’ већ нисмо људи – барем нек’ смо нација За сваки случај имати у себе фацу резервну Кад’ се неко осмехне ваља бити спреман Истог часа навући на лице маску трезвену Да свечано запримиш код Сотоне агреман Љубезни продавци магле објасниће ти сврху Уз услов да код њих на сајту купиш неког другог себе А старога ће рециклират’ у умјетну хрпу Од које ће вијатнамци склепати електрично ћебе Пљунути на генотип и оца и творца Све што беше обрисати без икаквог бекапа Подић’ гигантски фалус у славу Бога – Новца Ма може и без мозга ал’ никако без кечапа.

20 РУСКЕ СЛОВО

Фото: А. Л.

естивал поезиї младих затримал префикс „югославянски” по хторим го паметаю старши. Того року на конкурс Фе стивала по е зиї младих сцигли 130 циклуси писньох поетох хтори младши од 27 роки, а фахови жири за финалистох вибрал найлєпших поетох зоз цалей бувшей Югославиї (Горватскей, Босни и Герцеґовини, Чарней Гори и Сербиї). Фестивал того року тирвал пейц днї и означели го два вечари на хторим успишно злучени театер и поезия, промоция 50. числа часопису „Траґ” хтори видава Библиотека „Данило Киш” и Вечар слем поезиї.

Мирослав Ковач

Змаганє у окремним поетовим виразу, слем поезиї, мено достало oд анґлийского слова хторе значи „пляска” або „вдеренє по лїцу”, як символ оштрей критики дружтва и окруженя. Єден таки вираз нашол место и на пейдзешатрочним Фестивалу поезиї младих хтори и далєй провадзи нови форми младих поетох. Вечари слем поезиї ше отримую уж три роки, а того року позберали найвецей учашнїкох и спрам коментарох орґанизатора то бул найуспишнєйши вечар по тераз. У змагательней часци наступели штирме поетове и єдна поетеса, а найвекше нєсподзиванє була їх индивидуалносц, рижнородносц и моцни и оштри вирази. Титулу побиднїка змаганя у слем поезиї достал Драґо Бракус зоз Червинки. У ревиялней часци наступели познатши новосадски слемере и прешлорочни побиднїк Слем змаганя, Мирослав Ковач, хтори єдного року бул уметнїцки директор Югославянского фестивала поезиї младих. „Фестивал дакеди, а думам же є то и нєшка, бул наисце найзначнєйша литературна смотра на териториї Югославиї, дакеди ше могло там пренайсц квалитет на єдним месце, цо найважнєйше за младих хтори починаю писац. Вошол и вон до застарених и подлих коляйох, як и цала култура у Сербиї. Тераз клинци маю два опциї: можу буц криминалци, або провадзиц праксу родичох и патриц риялитиї. Думам же ошвиженє за Фестивал праве вечар слем поезиї, бо вон отрима тот дух младежского фестивалу и провадзи нови форми. Млади ту могли видзиц же поезия и гласно винєшене становиско „ин”, же добре роздумовац зоз свою главу. Шицки задумую поетох як старих академикох хтори шедза за столом, а таки вечари и нова технолоґия указую же у поезиї єст места и за младих. Слем поезия помогнє Фестивалу же би затримал добре и же би рушел до новей приповедки, нового часу.” Як гварел Ковач, Фестивал треца найстарша литературна манифестация у тей часци швета и як така треба же би затримала традицию и добри фундаменти, алє треба же би ше отверала ґу сучасним формом и виразом.■ Редакция ЛС 23. ЮНИЙ 2017.

вичносц вселени цмота и шветлосц и цошка нєзвичайне (З архиви редакциї ЛС, 8. април 1987)

Татяна БЕУК ЛАТЯК

СТРАЦЕНА Стрежем за собу у себе... Тайно ше и погубено обегуєм з кревовима заренками по венох и капиларох, Заривам розпуку под нохци, правим хаос у думкох. Преврацам по шерцу, розгартам чувства, закукуєм за плюца, нєт ме... На хвильку нанюхцим шлїд свойого мена у нєпознатей подоби у жвератку. То нє я... Шлїдзим упарто медзи цинями прешлих животох, у пошвидшаним диханю. Знам же сом блїзко. Роки шептаю веселу писню стареня, нє слухам, затикам уха. Ту дзешка, упрекосно, точно знам, стоїм за єствованьом, скриваюци попатрунок, як и вше. И кед налєцим на гевто цо думам же сом, нє можем пребачиц себе себе у себе.

Мирча ДИНЕСКУ

СЛОВО З НАГОДИ УХОДУ ЄДНЕЙ ВОСТОЧНЕЙ ЖЕМИ ДО ЕВРОПИ У церкви, толвай котри ше ганьби криє свойо руки у владиковей кишенки най їх добри Бог нє видзи. Селян кричи синови з огромнима талпами най скриє свойо боканчи при хлїве цо забул, бо сцигую госци. Як гваря, ша маме и ми свою националну гордосц, приходза нам японски туристи з дробнима, тащима ножками гоп, гоп – поджубац жито, слунечнїк, Ван Ґоґово очи. И теди нараз, над Городску больнїцу хвилька милосна настала, алкоголичар интерновани пре алкоголизем погласкал медицински шпиритус на ноцним орманчику хтори ветеринарка забула, наволуюци го „ликер з фиялки”, „збогом мамо”, „збачел сом це медзи гробами”, потим отворел облак и скричал: „Витай нам ти, Трошительне дружтво, з*б нас и зредз накадзи зме ище швижи, справ нам коцочки з каменьчкох у покрутки. Од нєшка, рицом нє будземе вецей гуториц „товариш”, алє „Ви”, а уж од ютре з карчми ме будзеце вицаговац чежше як Шекспира з „Енциклопедиї британики”. (O betie cu Marx, прешшивал Ваня Дула)

(Фейсбук ґрупа Литература по руски) 23. ЮНИЙ 2017.

РУСКЕ СЛОВО 21

Оленка ЖИВКОВИЧ

ФЕСТИВАЛ ПОЕЗИЇ МЛАДИХ У ВЕРБАШЕ

***

НОВИ ФОРМИ ПОЕЗИЇ

Знємирена до експлозиї прилапюєм лабду зоз твоїх рукох

Водзена розгварка преплєта ше зоз сном у ноци трансценденталносц рукох твоїх возбудзує и нагадує

Мирослав КОВАЧ

20 РУСКЕ СЛОВО

Фото: А. Л.

Мирослав Ковач

вичносц вселени цмота и шветлосц и цошка нєзвичайне (З архиви редакциї ЛС, 8. април 1987)

Татяна БЕУК ЛАТЯК

Мирча ДИНЕСКУ

(Фейсбук ґрупа Литература по руски) 23. ЮНИЙ 2017.

РУСКЕ СЛОВО 21

ПРИКАЗИ, РЕЦЕНЗИЇ, РОЗГВАРКИ, ДРАМИ...

Мирон ДЖУНЯ

ПОЛИТИЧНИ И ДРУГИ ДЕМОНИ

СПРИЧКАНЄ НА МОСЦЕ НА ДРИНИ”, НА СТЕРИЙОВИМ ”

Мож замерковац же ше у селекциї тогорочного Позоря визначує представа „Мост на Дрини” у котрей ше надовязує континуитет вязи власци и злодїйства по сучасносц и ґеноцид у Сребреници. Цо очиглядно вец же нє по смаку правоориєнтованей власци, котра, ниа – була примушена штуриц свою пазуру и до швета култури и уметносци, зопераюци дацо цо би могло буц критика на власни рахунок огорочне 62. Стерийово позорє знємирело театрални и позатеатрални духи пре нєдодзельованє традицийних стерийових наградох за найлєпши представи, односно ґлумецки витвореня. У урядовим сообщеню Жирия фе стивалу, у со ставе: Предраґ Мики Манойлович, Александар Поповски, Никита Миливоєвич, Исидора Жебелян и Емина Елор, пише же єдногласно одлучели же би припознаня подзелєли шицки учаснїки фестивалу, покля публика и критика як найлєпшу представу оценєла драму „Мост на Дрини” у режиї Кокана Младеновича. У вязи з таку одлуку ше прейґ дружтвених мрежох на сам дзень завераня Позоря и урядового сообщеня о наградох оглашел режисер Младенович, обвинююци жири − у власне мено и у мено ґлумецкого ансамбла и шицких сотруднїкох, без чийого креативного доприношеня би нє було представи: „Понеже пре найвулґарнєйши политични пресиї, лєбо пре нєпребачуюце количество особних суєтох, члени жирия зоз своїма одлуками понїжели шицких ґлумцох, режисерох, сценоґрафох, ко стимоґрафох, композиторох, хореоґрафох, та и саму институцию Стерийового позоря. Нє постої количество ганьби з котру мож ануловац тот безсмислови терористични акт процив театру и тих котри го творя”, сообщел Кокан Младенович на своїм ФБ профилу, режисер представи „Мост на Дрини”, направеней по тексту славного романа Иви Андрича. У явних фахових реакцийох як пошлїдок такей ситуациї, углавним преовладує становиско же як перше пришло до зраженя интересу през збиванє функциї директора Стерийового позоря и функциї селектора у особи Мирослава Микия Радонїча. Констатує ше же сама селекция дискутабилна, односно слаба, нєука, и – конєч-

но, виражує подозривосц же така одлука жирия мотивована з политичну причину, бо нє остало замерковане благоприхильне прорежимске становиско шефа жирия Манойловича ґу актуалней власци и предсидателя Вучича. Конєчно, аґилни колеґове як цо Теофил Панчич, напр. „вивартали” одредзени Манойловичово синекури, котри у периодзе радикалного орезованя буджету за културу доставаю послухнїки типа Кустурици и подобни, та и сам Предраґ Мики Манойлович. З другого боку, мож замерковац же ше у селекциї як такей визначує представа „Мост на Дрини” у котрей ше надовязує континуитет вязи власци и злодїйства по сучасносц и ґеноцид у Сре бре ни ци. Цо очи гляд но вец же нє по смаку правоориєнтованей власци, котра, ниа – була примушена штуриц свою пазуру и до швета култури и уметно сци, най закончим зоз вивисекцию случая „62. позорє”. Ниа, як то формуловал режисер Златко Пакович, єден з артику ло ва них ко мен та то рох на актуалну тему: „Тота одлука указує же як випатра кед утаргуєце демократию у єдней жеми, кед ше надрилї становиско „я робим, я роздумуєм, я ше жертвуєм, я думам же треба лєпше, бо ви нє робице до статочно”. Ту якиш жири по ступел як колективни Александар Вучич, вигваряюци „ми єдини котри то можеме повесц”, самопреглашуюци ше за богох з Олимпу – укажеме вам же тото цо робице нє добре и з тим вас утаргнєме.” З шицким тим ше лєм потвердзує упечаток же централизация держави и дружтва преходзи до своєй радикалнєйшей фази по углядзе на шицки потерашнї диктаторски режими. Театер потераз вше мал якуш свою автономию и простор за критику власци, цо очиглядно гевтим з верху почало завадзац.■ Фото: Б. Дюрич

Число ушорела редакция ЛС: Александра Живкович Бучко, Мирон Джуня и Ваня Дула. Малюнки: Владимира Буила

22 РУСКЕ СЛОВО

23. ЮНИЙ 2017.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ШТРЕДНЯ ШКОЛА „ПЕТРО КУЗМЯК” З РУСКОГО КЕРЕСТУРА

МАТУРАНТОМ СВЯТОЧНО ПОДЗЕЛЄНИ ДИПЛОМИ Штерацец седмерим матурантом кере стурскей Штреднєй школи з домом школярох „Петро Кузмяк” пондзелок, 19. юния, шветочно уручени дипломи на пригодней програми у Велькей сали Дома култури. За школярку ґенерациї преглашена Катарина Сапун з Кули, школярка Ґимназиї на сербским наставним язику. Програма у духу законченя єдного периоду живота и рушаня на нови животни драги почала з матурантску гимну „Ґаудеамус иґитур”, пречитани найуспишнєйши литературни роботи матурантох, шпивало ше, а програму своїм товаришом пририхтали младши штредньошколци з другей и трецей класи. Од матурантох ше з пригоднима словами одпитали директорка Школи Хелана Пашо Павлович и класни старшини IV-1 – оддзелєня Ґимназиї на руским язику Еуфемия Чапко, IV-2 – оддзелєня Ґимназиї на сербским язику Тат’яна Колесар и IV-3 – оддзелєня напряму Туристични технїчар Єлена Миркович. Подзековали им же вибрали праве керестурску Школу и пожадали им успишне дальше школованє и щесце у живоце. Школяром подзелєли дипломи о законченим матурским испиту, хтори з 10 матурантох IV-1 оддзелєня

6-еро положели з одличним успихом, 3-йо з барз добрим и єден школяр з добрим успихом. З 9 матурантох IV-2 матурски испит з одличну оцену положели 8еро, а єден школяр з барз добрим успихом, док зоз IV2 оддзелєня з 28 школярох дипломи за одлични успих на матури достали 18, за барз добри 7 и за добри 3-йо школяре. За школяра ґенерациї директорка Школи преглашела школярку IV-2 оддзелєня Катарину Сапун з Кули, єй оддзелєнски старшина пречитала успихи спрам хторих достала тоту титулу, а школярка Сапунова на концу подзековала за припознанє Школи, професором, родичом и шицким товаришом за вєдно препровадзени час школованя. М. Афич

ОШ „БРАТСТВО ЄДИНСТВО” У КОЦУРЕ

СЕМИНАР ЗА ПРОСВИТНИХ РОБОТНЇКОХ

У лєтнєй учальнї ОШ „Братство єдинство” у Коцуре, прешлей соботи, отримани семинар за наших просвитних роботнїкох, на хторим, попри домашнїх, були учителє и наставнїки з Руского Керестура и Вербасу, а преподавали мр Ксения Сеґеди и др Яков Кишюгас. У першей часци семинару мр Ксения Сеґеди бешедовала о уплїву сербского язика на руски, о прекладательстве як дїялносци, а отримана и роботна часц у хторей присутни прекладали тексти. – Часто ше просвитни роботнїки стретаю зоз проблемом прекладаня даяких словох, нє прето же нє знаю жридлове походзенє того слова, алє прето же дзепоєдни слова нательо зажили и прилапени 23. ЮНИЙ 2017.

су як руски, а нє руски су. То ше окреме може обачиц у местох дзе векшина жительства бешедує по сербски и вец дзеци тоти сербизми прилапя як свойо – визначела Сеґедийова. У другей часци семинару др Яков Кишюгас бешедовал о образовних стандардох у настави руского язика. – Образовни стандарди ше применюю уж вецей роки и дефиноване

же цо тото цо би школяр требал знац на концу пиятей, шестей лєбо седмей класи, котри то поняца котри би йому мушели буц ясни. Учебнїки ше правя на основи наставного плана и програми, а наставни план и програму зме приведли на уровень стандардох – гварел Кишюгас. Гоч семинар нєакредитовани и за ньго ше нє достава боди, бул хасновити понеже наставнїки и учителє могли научиц же на котри ствари муша обрациц увагу у настави. Семинар орґанизовало Оддзелєнє за русинистику Филозофского факултету у Новим Садзе, у сотруднїцтве з Националним совитом Руснацох. З. Колєсар

РУСКЕ СЛОВО 23

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ НАШ ГОСЦ: ГАВРИЇЛ КОЛЄСАР ЗОЗ КАНА ДИ

НЄ СТРАЦЕЛ РУСКУ СВИДОМОСЦ

Пише: Мария АФИЧ

ПРЕЗЕНТОВАНЄ РУСНАЦОХ НА ИНТЕРНЕТУ Колєсар швидко похопел вредносц новей технолоґиї и уж 1996. року почал хасновац интернет. – О два роки виробел сом перши свой сайт на интернету „Руснаци у швеце”, а предо мну лєм два-три мешаци Желько Пап у Сиднею направел сайт „Руснаци” и обидва нарок означа 20 роки стажу. Я тераз унапрямени на интернет, на ньго кладзем шицко, и тексти и музику. Направел сом и нови веб-сайт „Русин-тюбе” (Русинска тюб), на хторим мож видзиц шицки тоти 3 000 видеа о Русинох з Войводини (цо знїмам з РТВ Войводини), плус линки по обласцох за шицки видеа зоз Прешовщини, Лемки цо кладу, шицко систематично поробене и лєгко доступне.

24 РУСКЕ СЛОВО

У Руским Керестуре нєдавно пребували Гавриїл и Геленка Колєсарово, хтори уж 22 роки жию у Кичинеру у Канади. Гавриїл наш дакедишнї колеґа, понеже вецей як 24 роки препровадзел як новинар и редактор у „МАК-у” и „Руским слове”. И у Канади у шлєбодним чаше предлужел з новинарску роботу и орґанизованьом Руснацох. Вельо поробел на тим полю, нє мож шицко анї змесциц до того напису

олєсарово ше 1995. року преселєли з Нового Саду до Канади, а о причинох того велького крочаю Гавриїл толкує: – Ми нє були тота основна имиґрацийна габа як цо людзе концом 19. вику, хтори одходзели до швета з биди... Ми мали шицко и ту, алє зме нє мали мир, будучносц... Я нє знал цо нас чека, два раз ме приходзели волац на фронт, син бул осма класа, тиж доходзел до реґрутациї... нє сцели зме нїч ризиковац. Пошли зме до Канади и почали од початку, гоч зме були и образованши и однєсли зме пенєжи, та зме о два роки могли купиц и свою хижу. ДЗЕЦИ ШЕ ЛЄГКО ПРИСПОДОБЕЛИ По Гавриїлових словох, анї тот початок им нє бул таки чежки, бо пошли до блїзкей родзини хтора им помогла знайсц ше, найсц роботу, дзеци предлужели школованє. Дзивка Ґабриєла закончела микробиолоґию, а вец и мастер и маґистратуру, и такой достала роботу. Син Желько тиж швидко напредовал у штреднєй школи, а закончел студиї за компютерске програмованє и математику.

– Зоз Жельком ше нам, можем повесц, на єден способ витворел „америцки сон”. Вон бул барз талантовани одбойкаш, дзе ше як бавяч оформел ище як пионир у новосадскей „Войводини”. У Канади ше уписал до штреднєй школи хтора тиж преферовала одбойку, та у тиме були найлєпши у Онтарию од 400 екипох. През лєто го тренер „жичал” колеґови до Рочестеру у Америки, дзе го тиж одличне бависко одведло до Даласу, Ню Орлеансу, Калифорниї... и вшадзи найвекши припознаня и екипно и поєдинєчно – приповеда Колєсар. Як дознаваме, Желько дзекуюци одбойки у Америки закончел и студиї, а могол виберац и Универзитет од седем понуканьох и стипендию. Вибрал Пен Стейт у Пенсилваниї цо нє було так далєко од родичох. Там упознал и будуцу супругу, достал роботу, а нєшка жию у Южней Каролини, и як гвари Колєсар, подаровали им двох милих унукох. Док тото пишеме, сиґурно ше им народзел и унучок од дзивки Ґабриєли. Виполнєти як родичи, дїдо и баба, жию свойо мирни пензионерски днї, опущени у шицких нормалних условийох, а таки животни стандард би ту сиґурно нє мали. 23. ЮНИЙ 2017.

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ – У Канади зме створели свойо гнїздочко, и нїґда зме нє побановали же зме пошли. Нормално же спочатку було носталґиї, поготов при моєй супруги док нє почала робиц. Я за носталґию нє мал часу, робел сом у у вецей компанийох, бо сом о 6 роки закончел за контролора квалитету у автоиндустриї и робел у велькей компаниї „Линемар”. Лєгко сом ше знашол и у другей фабрики на компютеризованих машинох, и дошол сом до пензиї 2013. року. Я у новинарстве, ту у Войводини, препровадзел 24 и дацо роки, а там сом 18 роки робел цалком на других роботох. То ми барз одвитовало прето же сом ше з новинарством занїмал у шлєбодним чаше – здогадує ше Колєсар.

принєсц. Я знал писац, та гайд, буд зем писац периодични билтен кажди два-три мешаци и наволали зме го „Глашнїк руского дружтва Сиверней Америки”. То почало у компаниї Юлина Сабадоша, на фотокопиру сом спомнути глашнїк умножовал, а од 12. по 16. число уж були рамики у фарбох, 28-30 боки – здогадує ше Гавриїл. Медзитим, як приповеда, по 2002. рок їх полєт опаднул прето же людзе вошли до рутини, мали роботи, куповали хижи, школовали дзеци, мали тоти бриґи, та им

ВЕЛЬО ДОПРИНЄС КУЛТУРНОМУ ЖИВОТУ РУСНАЦОХ Дзекуюци тому же у души заш лєм остал новинар и Руснак зоз вельку свидомосцу, Гавриїл Колєсар и у Канади дал значне доприношенє културному животу наших людзох. Бул єден з иницияторох же ше основало Дружтво Руснацох Сиверней Америки, и редактор його „Глашнїку”, видавал и маґазин „Руснаци у швеце”, оформел даскельо руски веб-сайти, порушал Три ґенерациї Колєсарових – Гавриїл зоз сином Жельком дониранє Войводянским Руснацом. и унуками Тонийом и Ендийом – Кед зме сцигли до Кичинеру, там уж було вецей як 20 нашо фамелиї, подобни по рокох як вше менєй було до роботи Дружтва. Руководзенє препуми, и з радия, и музични фаховци, люд зе хтори и при- щене младшим, та Дружтво и нєшка роби лєм з менєй блїжного полєту, як наприклад Славко Надьмитьо, активносцами. – Пре стал сом видавац и „Глашнїк”, хтори бул лєм о хтори вєдно зо мну бул 17 роки у целох „Червеней ружи”. У Дружтве за руски язик сом бул секретар и Дружтве и лєм за Канаду. Алє новинарство и далєй купредсидатель, та зме знали шицки орґанизацийни ро- чало у мнє – предлужує Колєсар хтори ма вельку заботи, а звладал сом и писанє статута и правилнїкох. слугу же повязал наших виселєнцох у цалим швеце. – Там нас тримал тот полєт и ми концом децембра исто- Видзел сом же єст можлїво сци покапчац шицких Руго року як я сцигнул, основали Дружтво. Таки зме ше снацох виселєнцох швета и у Америки, Австралиї, Камоцни чувствовали же Држтво обдумало наш живот – нади и цалей Европи, бо сом бул на вязи зоз Фирисом два пикники (лєтнї и єшеньски), жимски бал, и други у Шведскей, з др Бараном у Нємецкей, у Австриї сом стретнуца, та на концу Дружтво примало нових при- мал пар людзох, у Австралиї тиж, у Канади громаду. селєнцох, помагало им, а мали зме соботами и руску Концом 2002. порушал сом часопис „Руснаци у швешколу за дзеци. Хто бул за цо валушни, пробовал до- це” хтори бул зоз тварду концепцию. Рамики и шицко нука було у фарбох 28-32 боки, виходзел кажди штири мешаци, и тот час бул цалком до статочни єдней особи порихтац, бо материялу було. У рамикох того бул цали бувши Глашнїк РДСА, о активно сцох у Канади, алє и написи о активно сцох, зоз 7-8 державох, и наисце, уж од самого початку бул глашнїк за шицких Руснацох виселєнцох. У 34-ох числох дати коло 200 портрети, а виходзел по 2013. рок. Интеренет ше указал як благородне дїло хторе нас повязало. Як познате, Колєсар медзи нашима виселєнцами иницировал и дониранє перше керестурского ФК „Русин”, а нєдавно и видавательну дїялносц Дружтва за руски язик. Як гвари, з тим и предлужи, а главна преокупация за презентованє Руснацох му тераз интернет. Як гвари, у планє и нови проєкти. О нїх ище учуєме.■ Нєдавней преслави Макового” ювилею допринєсол и Гавриїл ”

23. ЮНИЙ 2017.

РУСКЕ СЛОВО 25

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ НАШ ГОСЦ: ДЕЯН МАҐОЧ З АМЕРИКИ

ВЕРЕЛИ ЖЕ ИМ ЖИВОТ УКАЖЕ КАДЗИ ДАЛЄЙ

Пише: Славица ФЕЙСА

Деян Маґоч, професор на Стетсон Универзитету на Флориди, тих дньох приведол до Нового Саду штири студентки. Им тото путованє и своєродне виглєдованє, у рамикох проєкта хтори часц єдного семестра. Деянови то и робота, алє и уживанє, понеже з дзецми пришол обисц и своїх родичох, и приятельох

туденти за два тижнї, кельо ту пребуваю, маю вельо активносци. Єден зоз задаткох им поровнац културу справованя людзох у Европи и Америки, окреме кед слово о костираню, физичней активносци, алє и велїм другим. Їх професор Маґоч на Флориди роби на Одсеку за науку о здравю, а у сотруднїцтве зоз Факултетом за физичне воспитанє у Новим Садзе (познатши як ДИФ) першираз приведол студентох, та на одредзени способ превжал на себе и вельку одвичательносц по вецей основох. Студенти маю точни план и програму по хторей робя, алє їх професор и його тим тоту нащиву ширше спатрели, та з помоцу водичох, обиходза Нови Сад, Петро-

У БОРБИ ЗА ЗДРАВИ ЖИВОТ – У Америки вельки процент людзох були затити и хорйовити, подобнє як цо нєшка людзе у Сербиї. Прето ше уж роками роби на тим и прейґ рижних проєктох системски пробує освидомиц людзох же би требали здравше жиц. Док тото вигварям, можебуц же дахто скептични, алє наисце ше барз озбильно роби, од едукацийох наймладших, а идзе ше аж потамаль же кед особа наприклад, пойдзе 12 раз вежбац по годзину даґдзе до спортского центру, на концу мешаца достава 20 долари. Вше вецей того єст, алє и велї други проєкти и програми вязани за здравє. Цешим ше же и я часц тей, най так повем, гуманей акциї – гвари нам професор Маґоч.

26 РУСКЕ СЛОВО

варадинску твердиню, „Беґечску яму”, Фрушку гору, музеї и инше. Тих дньох до Маґоча нє було лєгко дойсц. – Студенти у Америки можу виберац дзе пойду на студийне путованє, так же сом ше обавал як их вообще прицагнєм до Сербиї кед знам же у конкуренциї и Шпания, Италия, Французка... Прето сом наисце длуго рихтал тот приход вєдно з моїма, най так повем, колеґами з новосадского Факултету, алє и приятелями хтори ми наисце вельо помогли. Робиме на проєкту хтори вязани за физиолоґию спорта, випитуєме, виглєдуєме, поровнуєме, з цильом же бизме спатрели, унапредзели и злєпшали живот людзох, насампредз же би вони зоз одредзеним способом живота злєпшали свойо здравє, та и сам живот. То так, вокраци, алє можем повесц же Америка у остатнї час видвоює вельки средства у борби за здрави живот, а процив затитосци – гвари Деян хтори на Универзитету сам дизайновал тот предмет, а циль му о рок привесц ище векшу ґрупу студентох, та вец и оталь поволац наших, там, до Америки. – Таки путованя, окрем основней, маю вецейнїсту улогу, а то же и други о нас можу вельо дознац и спознац, бо им на Заходзе нє барз позната єдна мала жем у Европи, а кед дацо и знаю о нєй, велї маю предрозсудки – гвари Деян хтори здрави живот нє може задумац без здравого костираня, физичней активносци, и як гвари, доброго сна. По Деянових словох, студенти барз задовольни. Шицко ше им пачи и полни су з позитивнима упечатками о 23. ЮНИЙ 2017.

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ тим цо видзели. О даскельо днї ше врацаю, алє Деян остава, бо окрем студентох, вон приведол и свойо дзеци – Лану и Ноа, хтори хвильково у баби и дїда, Деяновох родичох. ДРАГА ПО АМЕРИКУ Пред 17 роками Деян мал у рукох диплому Факултета физичного воспитаня и верел же годзен найсц роботу, ту, у Новим Садзе. Розпитовал ше, писал мейли, глєдал кадзи ше подзец. У тот час його шестра Таня закончовала коледж у Америки, та то була красна нагода и потримац ю на єй драги у науки, алє и одпочинуц ше и розбистриц свойо думки. И попри тим же нє думал там длуго остац, и вецей раз споминал же нєт нїґдзе такей паприґи и таки яблука як на Футожским пияцу, одлучел там длужей остац. Уписал маґистратуру, алє у исти час робел як инструктор на годзинох спортских активносцох. Нє застановел ше на тим. Предлужел науку, уписал докторат роздумуюци же му лєм годзен помогнуц у його планох од хторих нє одуставал. З часу на час приходзел и до Нового Саду, и у єдней такей нащиви наймилшим, стретнул свою дакедишню приятельку Таню з хтору вєдно студирал. Вельке приятельство медзи нїма преросло до любови, та о єден час обидвойо одходза прейґ океану. Деян у Ел Пасу предлужел з науку, робел и як асистент на факултету, алє кед вєдно зоз супругу дознали же постаню родичи, одлучели – враца ше до Нового Саду, купя карту лєм у єдним напряме, и буду там жиц. Буду шицким блїжей, та и Таньовим хтори у Новим Ґраду (БиГ). Було то пред 10 роками. И РАДОСЦ И СМУТОК ПОПРЕПЛЄТАНИ Мала Лана була велька радосц нє лєм родичом, алє и баби и дїдови Маґочовим з хторима теди вєдно жили. Деян упарто глєдал роботу, и як гвари, нє так же ю нє могол достац, мал даскельо понукнуца, алє далєко од того на цо двойо млади, школовани родичи могли раховац, а то сиґурносц и достоїнствени живот. Одлучели спаковац куфри. Нє мож було знац кому чежше. У Ел Пасу ше їх приповедка предлужує, правда, з малу Лану, алє и ище векшу моцу и амбициями у тим цо обидвойо надумали. После закончених Деянових докторских студийох, фамелия ше преселєла до держави Илиноис. Там Маґоч почина робиц як асистент професор на єдним з Универзитетох, а у медзичаше и його супруга закончела

Студентом у готелу добре, алє под шатрами ище лєпше

23. ЮНИЙ 2017.

Деян и Таня: робели, школовали ше, єдно друге потримовали и напредовали

маґистерску роботу. Успишно ю одбранєла лєм два днї пред тим як ше у децембре 2011. року народзел їх син Ноа. Кед пред штирома роками Деянови понукнута робота у Орланду, фамелия ше ознова надумала преселїц. – Одходзели зме на лєпше, и нє було нам чежко, та анї теди кед сом достал роботу на Стетсон Универзитету (Deland), на Флориди. И супруга Таня достала роботу, вона директор єдного спортско-рекреативного центру за велнес, и єй робота вязана за цалу програму здравственого живота и дзецох и одроснутих. Добре же так, же зме обидвойо у тим, свидоми кельо нашо здравє, здравє наших дзецох, завиши од нас самих. Нашо дзеци уж добре знаю цо здраве єдзенє, гоч им ми нє бранїме вжац анї чоколадку лєбо сладоляд. Алє, нє прейдзе дзень кед ше им нє опитаме цо єдли, и мило ми же по школох и оводох наисце меркує цо ше дава дзецом. Барз ми мило же нам дзеци и физично активни. Любя шицко, и ґимнастику, дзе Лана найактивнєйша, алє и фодбал и тенис и плїванє, окреме Ноа. Любел бим кед би цо длужей так остало, же би цо длужей були активни у гоч котрим спорту, з любови, пре їх розвой, нє пре инше. И на концу- конца, мушим спомнуц же у Америки нє патрели одкаль зме, почитовали нашо знаня, и дали нам можлївосц напредовац – гвари Деян, и у бешеди през франту спомина же и яблука и паприґи подобни як и на новосадским пияцу, єст и там дзе купиц. Маґочово кажди рок приходза з Америки, шицки, та окрем Нового Саду, заходза и до Таньового родного краю, а знаю „одбегнуц” и на морйо. Но, нє лєгко ше годно случиц же буду ходзиц тадзи и частейше, окреме кед ше професийни плани и сотруднїцтво медзи универзитетами розконари. То затераз лєм плани, а нєт причини же би ше, як и шицки по тераз, нє зисцели. О дзешец днї Деян, Лана и Ноа ознова шедаю до авиона, и врацаю ше до Америки. Дзецом ше ту пачи, пристали би и длужей, а як би и нє, кед баба и дїдо шицкому даваю на волю. Змахню себе, а о даскельо днї предлужа бешеду на скайпу. До рока. Вец ше ознова шицки постретаю.■

РУСКЕ СЛОВО 27

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ СТРЕТНУЦЕ З МИХАЛОМ ЧАКАНОМ З ДЮРДЬОВА

КОРЕНЇ ЦАГАЮ, А СУДЬБА ЗРОБИ СВОЙО Пише: Сандра САЛАМУН

КАЛАП АБО ШУБАРА И ДОБРА ЦИПЕЛА У Дюрдьове шицки знаю же Михал Чаканов нїґда нє виходзи на улїцу без калапа, а вжиме без чарней шубари. З Австралиї принєсол два пари скоряних квалитетних ципелох и три калапи зоз кенґуровей шерсци. – Мам святочни калапи и за кажди дзень, за даєдни сом робел и до тижня. Хто люби и з зна дацо о калапох може охаракеровац особу на основи його калапа, гварел Михал Чакан. У Дюрдьове, кед у обисцу нє ма майстрох новини найволї читац у карчми у парку у центре Дюрдьова. Гвари же би му з пару було шицко лєпше и лєгчейше. Теди ше чловек баржей намага напредовац, бо ма з ким дзелїц живот, правду, нєправду, добре и зле. Теди би шицко ма лєпши змисел, та и путованя.

28 РУСКЕ СЛОВО

До Австралиї пошол як млади леґинь пред вецей як штерацец роками. Од теди на вецей заводи жил и там, и у родзеним Дюрдьове. Коренї го вше цалаги дому, и до Войводини, алє и на Закарпатє. Пред двома роками пришол жиц до Дюрдьова, алє нє зна же чи ту и останє

оз жаданьом започац нови живот и витвориц ше, Михал Чакан 8. мая 1972. року рушел до Австралиї, котру у тим периодзе насельовали гражданє з велїх державох, а кажде мал свойо причини. – Кажде мал даяки обчекованя и потреби, социялни або политични нєзадовольства або нєскладаня, и велї ше пренашли у дачим. И я мал свойо прешвеченя – гварел Михал Чакан, котрого у Дюрдьове пре державу у котрей длуго жил наволали – Кенґур. НЄТ ЦО НЄ РОБЕЛ Перше одпутовал до Австриї, а потим драгу предлужел до Италиї. З Дєнови одпутовал за Австралию и бул єден од 500 путнїкох на ладї „Ґалилео”. На драги по Перт, у Заходней Австралиї дзе ше и упутел, на кажди три-штири днї ставали вше у другим ме сце. Теди мал нагоду видзиц Напуль, Ме си ну, Те не ри фи, Ка нар ски острова и Кептон. Остатня станїца му була у луки Фримантле у Перту, одкаль го одвезли до населєня, до кампу, дзе жил з другима роботнїками. Швидко до стал роботу як ме сар, алє робел у вецей ме стох розлични роботи и на вецей заводи ше селєл. Город Перт го найвецей прицаговал.

– Кед сом ше врацел до Заходней Австралиї, робиц у желєзарнї, вельо ше робело, а робота була чежка, алє дакеди сом нє мал вибор – щири Чакан. До Дюрдьова першираз пришол о штири роки, и затримал ше у валалє пол рока. – Шицки ми розлично думаме и маме иншаки потреби у датей хвильки або периодзе, а обставини, стан и ситуация, та и околїско у котрим жиєме уплївую на нашо потреби, чувства и на наш спо соб роздумованя. Надумал сом ше варциц до Австралиї – гварел Михал. Роботу вше глєдал у провинциї, бо му ше вельки вароши нїґда нє пачели. По його словох у Австралиї людзе часто меняю роботу, там ше баржей почитую резултати як факт же дахто даґдзе длуго робел. Так у ме сце Калґула Бордел, робел у двох рудокопох и под жему и на поверхно сци. Там найволєл робиц, бо було вельо роботнїкох странцох, добре дружтво, та ше и крашнє дружели. Робел и на фарми догану, у овоцнїкох, резал цукров над, правел чумур, гонєл камион и оправял драги, та робел аж и у розпущовальнї злата, на млїнох дзе ше роздзельовало метал од блата. Лєгко и швидко научел по анґлийски, а по руски лєм даскельо раз бешедовал. У Адалайди нащивел родзину Михала Мудрового и стретал 23. ЮНИЙ 2017.

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ ше з товаришом Якимом Пастонїцким котри до истого места сцигол лєм мешац пред тим як вон. МОЖЕБУЦ ШЛЇДУЮЦА ДЕСТИНАЦИЯ – ГОРНЇЦА До Дюрдьова ше врацел влєце 2016. року. На таке ше одлучел бо му там найблїзши, гоч велї уж нє медзи нами. Гвари же нє зна чи останє у валалє, бо, як гвари, людзе вшадзи подобни. – Каждого цага там одкаль його коренї. Прето сом уж два раз нащивел Україну и Закарпатє – Ужгород, Перечину и Мукачево Нє виключене же там пойдзем жиц, бо док нє знам точно яка будзе ситуация зо мну, и то можлїве. У Сербиї ше чувствуєм як странєц, а у Перечинє сом якош шлєбоднєйши, як медзи своїма – гварел Чакан. З роками ше живот и потреби пременєли, алє Михал вше любел путовац и упознавац нови култури, видзиц рижни файти уметносци. У шицких местох дзе жил куповал розгляднїци на котрих видно тамтейшу природу и тото цо значне за одредзени край або место. Куповал партки на котрих вирисовани пририодни богатства єдного места, куповал ручни роботи и рисунки. Напатрел ше шицкого, и гвари, требало тото шицко витримац, бо нє могол вше дойсц до роботи. Року 1997. ше похорел на шерцо, а о три роки пошол до инвалидскей пензиї. И далєй го нє тримало место. На вецей заводи ше врацал до Дюрдьова, помагал родичом и обрабял жем, алє ше врацал и до Австралиї. – Нїхто до Австралиї нє пошол з любови ґу иножемству, алє пре даяку потребу. Дахто пошол з даяким прешвеченьом, або прето бо мушел. Тераз мам 66 роки и вельо того сом прежил и видзел. Анї ту, анї там, нє идеални условия за живот. Вшадзи у швеце єст и доброго и нєдоброго, а и ту и там сом єдинка, и одвитуєм лєм за себе. Та заш лєм, думам же лєгчейше кед двойо през живот крачаю. Теди ше чловек баржей намага напредовац, бо ма з ким дзелїц живот, правду, нєправду, добре

ПОСЛЕ ИҐРАНКОХ ЮҐО-КЛУБ И у Австралиї ше дакеди орґанизовали иґранки, кед их вецей нє було, найвецей нащивйовал Юґо клуб дзе ше зиходзели Югословенє и дзе ше пестовала традицийна музика, шпиванка и танєц. У Перту було вельо Босанцох, Македонцох, Горватох, Словенцох, Сербох и других та ше случовало же и по рок нє бешедовал по английски. Исновали и рижни клуби Гречески, Италиянски и други.

Михал мал 25 роки кед пошол до швета

23. ЮНИЙ 2017.

З каждого места дзе робел або го нащивел вше принєсол памятку

и зле. Теди шицко ма красши смисел, та и путованя – заключує Михал Чакан. ХИЖИ, УГЛАВНИМ, НА КРЕДИТ По його думаню клима у Сербиї идеална, як и у Торину, Милану, Заґребу, Любляни, а условия за живот добри и од того, як гвари Михал, лєпше нєт. Нє лєм за живот, алє и за туризем, док Австралия богата и розвита жем, ма вельки рудово богатства, розвиту польопривреду, лєсарство, овоцарство, риболов и други конари. – Кед зме там пошли, мой пайташ Пастонїцки прекоментаровал же исти заробок мал и у Сербиї. З часом ше условия злєпшали, тераз там майстрове як цо механїчаре, або електричаре добре зарабяю, 60-70 долари на годзину. Минимални заробок 17 долари на годзину, кафа у карчми коло 5 долари, а шкатулка циґаретлох 25 долари – толкує Чакан и припомина же и там велї людзе купую у китайскох дутянох, а хижи и порти у Австралиї драги, та их углавним купую на кредит на 30 або 40 роки, а одплацованє часто нашлїдза дзеци, цо у нїх цалком нормалне. Так о своєй животней драги, алє и искуствох назбераних за штири децениї приповеда Михал Чакан. Гвари же придзе час кед ознова одлучи кадзи далєй... Прешвечени є же ше судьба заш лєм о шицким остара.■

Анї на улїцу нє виходзи без калапа

РУСКЕ СЛОВО 29

ДУХОВНИ ЖИВОТ З НАГОДИ ТРЕЦОГО ВИДАНЯ КНЇЖКИ „ВОДИЦА” О. ВЛА ДИСЛАВА ВАРҐИ

МАРИЯ НЄ ЗАБУЛА НА НАС МАЛОЧИСЛЕНИХ З нагоди нєдавного Водицового ювилею, керестурска парохия св. оца Миколая обявела треце, дополнєне виданє кнїжки „Водица” автора о. Владислава Варґи, родом Керестурца, тераз пароха у Сримскей Митровици и Беоґрадзе.

ерше виданє обявене 1990. року, а о мотивох за ню и єй значеню, бешедовали зме з єй автором. Цо бул Ваш мотив написац кнїжку и цо у нєй було акцентоване? – Перше виданє вишло 1990. року з нагоди 130-рочнїци Водицовей церквочки, и було друковане на приватним циклостилу римокатолїцкого паноца Иштвана Добая у Суботици. Видал ю Войводянски викарият Крижевскей епархиї, Руски Керестур у сотруднїцтве зоз НВУ „Руске слово” та и з додатком „Ґу писаному спомину о Водици”, тедишнього його директора Любомира Медєша. Перше виданє барз швидко розпредане, та требало подумац о новшим и красшим. То зробене 2010. року, тиж у сотруднїцтве Християнского часопису „Дзвони” и „Руского слова”, алє з додатком Водицових историйних фактох по тот рок. Як мотив видац тоту першу историю нашей Водици з часци було приватне подзекованє Мариї Водицовей за вельо того особного, як и потреба преславиц Ювилей 130 рокох. Акцент положени з єдного боку, на моцни историйни факти о початку збуваньох у Водици, а тиж и на вецей записани шведоченя. Та и на наймоцнєйше шведоченє тедишнього високошколованого и окреме мудрого и осторожного паноца Копчая, котри нам зохабел и найвиродостойнєйши документ о Водици и збуваньох коло студзенки. Чи сце мали даяки чежкосци у тей роботи, хто вас потримал? – Почежкосци були найвецей у тим же нє бул нїяки ориґинални писани документ о Водици окрем преписох, або преприповеданьох у Християнских календарох. Понеже у єдней статї о. Кирил Планчак спомнул же ше о Водици рихта видац кнїжочку, контактовал сом з нїм и вон ми поглєдал найзначнєйши и обсяжни документ писани по латински „Matris Gratiosa in limitibus Parochiae gr. Cath. Keresztur brevis notitia”, котри ше находзел у ньго. Документ нє було лєгко пречитац и пре язик и рукопис. Помогол о. Йосафат Воротняк ЧСВВ зоз Кули, котри документ прешлїдзел до Риму и дал фаховцови у їх манастире, котри го преложел на українски язик. Аж теди зме постали свидоми цо маме у рукох, знаюци же велї святилїща таке дацо нє маю. Друга велька помоц, а можебуц историйно документовано и найважнєйша, то помоц др Янка Рамача котри ми дал копию ориґиналного документу писма о. Янка Копчая крижевскому владикови. То бул ище старши документ од першого и мож повесц и фундаментални. Познєйше сом ище дошол до препису „Кратке сказаниє” од малей шестри Меланиї Рацовей, цо дополнєло тото цо хибело. Вельку потримовку сом мал од Ружанцового дружтва зоз Коцура, котре ми и духовно и материялно помагало, як и фотоґраф Иван Демкович з Вербасу. Понеже нє було средства за видаванє,

30 РУСКЕ СЛОВО

ишло ше на ризик. Кнїжочки розпредани, а ми у тим видзели интервенцию Мацери Водицовей. Як кнїжка була прилапена? Видзиме же ма и историоґрафию алє и шведоченя вирних? – Сам факт же була скоро такой розпредана, то одвит. То була перша наша история Водици, позберана кельо ше дало на єдно место, и людзе, а я тиж були нєсподзивани. Мнє то було Марийово чудо, бо сом єй у души и гварел же ше вона ма постарац же бизме и попри чежкосцох и наших слабих моцох, могли означиц 130рочнїцу. Першираз пришло тельо владикох, и представнїк св. Оца, нунций Монталво. Першираз була и процесия до Водици после часох комунизму, а першираз ше у Доме култури поздравкало „Слава Исусу Христу” и пред числену публику отримало духовну академию. Потим ше велї почали явяц зоз своїма особнима дожицами и ласками цо порушало нови записи до Водицовей историї. Нєдавно вишло и треце виданє. Цо воно дало нашим вирним, старшим, а и младшим? Треце виданє вельо красше, лєпше у велїх поглядох и дополнєне зоз нову часцу „Водица жиє и нєшка у шерцу вирних”, котра мнє окреме мила, бо у нєй вицагнути дзепоєдни, од тисячи упечаткох котри записовани до ткв. новей Водицовей Кнїжки упечаткох. Окреме цикаве, а дотераз зме ше го нє здогадли, же там записовани подзекованя и молитви за помоц на велїх славянских и европских язикох, од руского до росийского, од мадярского до шпанского и далєй. Тото шведочи о универзалносци нашей Водици, а цо вона и достала зоз афилияцию, котра лєм пошлїдок єй богатства. Прето важне же би ше и Водица ознова баржей отворела ґу другим околним народом, и з богослуженями и з язиком, а єст предкладанє видац и кнїжку по горватски. Цо вам особнє принєсла тота робота на кнїжки? – Прешвечела ме до Марийовей присутносци у власним и живоце каждого з нас. Постал сом „горди” же нас, малючких, Мария нє забула. Ту у Водици була скорей як у Фатими пред 100 роками и як у єдним з найвекших европских святилїщох у Лурду. Кед ше у Лурду Мария 1858. року першираз зявела, ми уж у Водици будовали другу церкву, а чуда виздравеня були уж вельо медзи шицкима народами котри ту приходзели зоз цалого околїска и виздравйовали. Вельку радосц сом почувствовал же перша чежка робота виглєдованя историї нє була даремна, тераз збераме вельки плоди тей историї. Лєм най бизме нє забули слова архиепископа Сеґедия – „Док будзе Водици, будзе и нас!”■ Мария Афич 23. ЮНИЙ 2017.

ДУХОВНИ ЖИВОТ У КОЦУРЕ

ПЕРШИРАЗ ШЕ ПРИЧАЩАЛИ 22 ДЗЕЦИ У грекокатолїцкей церкви Успения Пресвятей Богородици у Коцуре, внєдзелю, 18. юния, парох о. Владислав Рац першираз причащал 22 дзеци на читаней дзецинскей Служби Божей, а дзень пред тим, першопричашнїки ступели до Святей тайни споведзи. Дзеци за тоту подїю пририхтала вироучителька Ксения Бесерминї и шестра Михаїла. Парох о. Рац у своєй казанї привитал 8 дзивчата и 14 хлапцох, котри прияли першу причасц, а пришли их потримац числени Коцурци. На нєдзелю першопричашнїки орґанизовано нащивя Водицу. З. К.

ЗОЗ ПАРОХИЇ СВ. ЛУКИ У БАЧИНЦОХ

ОБНОВЕНЕ ЗАКРИЦЕ НА ЦЕРКВИ У Бачинцох, у нашей Грекокатолїцкей парохиї св. Луки тих дньох ше докончує вельку роботу – поставянє нового закрица на церкви хторе почало у априлу. – Понеже стари плех на закрицу церкви цалком дослужел, мушело ше го обновиц – толкує бачински парох о. Дарко Рац. – На закрицу зняти стари плех, лати заменєни з новима,

23. ЮНИЙ 2017.

пременєни и два роги, а други поровнани. Поставена потим и паропрепущуюца фолия и нови червени плех у єдним фалаце. Тиж так, пременєни и лївки доокола церкви, окрем на апсиди – полукружней часци у чолє будинку церкви. Тоту вельку роботу окончело подприємство „Новотни” зоз Сримскей Митровици, а пенєж обезпечени з донацийох католїцких орґанизацийох зоз Нємецкей. Поробена ище єдна значна робота на отримованю бачинскей церкви, понеже пред даскельома роками подрезани мури процив влаги, и тота часц обита и омалтерована, а нєдавно заменєни и облаки и дзвери. Роботи на отримованю єст и далєй, потребне будзе докончиц закрице на спомнутей апсиди, обилїц церкву и звонка и зоднука. За шицко потребни нє мали пенєж, та вец и часу док ше шицко нє витвори. М. А.

У КОНКАТЕДРАЛИ СВ. КИРИЛА И МЕТОДИЯ У ЗАҐРЕБЕ

ОЗНАЧОВАНЄ 240-РОЧНЇЦИ КРИЖЕВСКЕЙ ЕПАРХИЇ Рок Крижевскей епархиї, з нагоди 240-рочнїци єй снованя почал внєдзеню, з Архиєрейску литурґию у грекокатолїцкей заґребскей конкатедрали св. Кирила и Методия, хтору служел крижевски владика монс. Никола Кекич, з кардиналом Йосипом Бозаничом и владиками, медзи хторима бул и апостолски еґзарх за грекокатолїкох у Сербиї кир Георгий Джуджар. На святочней Служби Божей, як пренєсли медиї, були вецей як трицец служителє византийного и римского обряду, висланїк предсидательки Републики Горватскей Колинди Ґрабар Китарович, подпредсидатель Горватского собору академик Желько Райнер, як и велї вирни. У заґребскей конкатедрали шпивали Катедрални хор и Мишани хор „Калник” з дириґентом Озреном Боґдановичом. М. Г. К.

КАЛЕНДАР ПОДЇЙОХ

ШКОЛЯРСКИ ДЗЕНЬ У ВОДИЦИ, СЛУЖБИ И СОБОТАМИ На нєдзелю, 25. юния, у Марийовим святилїщу Водици будзе традицийни Школярски дзень, як подзекованє з нагоди законченого школского року. Служба Божа будзе на 11,30 годзин, а на ню поволани шицки школяре основней школи, штредньошколци, студенти як и родичи, и з керестурскей и з других парохийох. По Служби Божей волонтере Каритасу за шицких пририхтую роботнї, друженє и ошвиженє. У Водици и надалєй каждей соботи дежура даєден наш священїк од 16-19 годзин кеди є на розполаганю вирним за св. Споведз лєбо духовну розгварку, а на 19 годзин там вец и Служба Божа. М. А.

РУСКЕ СЛОВО 31

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 24. юния наполнює ше жалосни рок як од нас нєсподзивано пошол до вичного спокою наш любени супруг, тато и дїдо

ЮЛИЯН РАМАЧ ЧАМО (1963–2016) з Руского Керестура

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 24. юния наполнї ше жалосни рок як од нас занавше пошол наш мили шовґор

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 17. априла 2017. року занавше нас зохабел наш

Нашо шерца боляци, алє ше благаме з Твою нєсебичну любову и доброту. Жиєш з нами у найкрасших памяткох. Нїґда це нє забуду Твойо наймилши: супруга Тат,яна, дзивка Оксана и дзивка Олеся зоз супругом Драґаном и дзивочку Юлияну Най це чуваю ангели Божи!

ЮЛИЯН РАМАЧ ЧАМО (1963–2016) з Руского Керестура ДЮРА ЧИЗМАР З любову и почитованьом вично (1944–2017) будземе чувац памятки на Тебе. з Дюрдьова Олена, Дюра, Иван зоз Ванесу и Памятку на ньго вично будзе чуМижо зоз супругу Наташу вац братняк Бранко и андя Весна Спочивай у мире Божим! Спочивай у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 24. юния наполнї ше жалосни рок як пошол до вичносци наш мили син и брат

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 24. юния наполнює ше жалосни рок як од нас занавше пошол наш мили и добри жец

ЮЛИЯН РАМАЧ ЧАМО (1963–2016) з Руского Керестура У наших шерцох вично будзеш жиц, бо там чуваме найкрасши памятки на Твою любов, доброту и вше веселу шпиванку хтору ши так щиро даровал. Твоя смутна мац Леона и браца и шестри зоз своїма фамелиями Спочивай у мире Божим з ангелами!

ЮЛИЯН РАМАЧ ЧАМО (1963–2016) з Руского Керестура Будземе го вично паметац по велькей доброти и нєсебичней любови. Родичи Бучково Най спочива у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 24. юния 2017. року наполнї ше рок як вецей нє з нами дириґент, корепетитор, композитор, а насампредз наш приятель

ЮЛИЯН РАМАЧ ЧАМО (1963–2016) з Руского Керестура Гоч є вецей нє з нами, присутни є у каждей писнї, хореоґрафиї, през свойо дїла жиє з нами на каждей нашей проби, на каждим нашим наступу. З почитованьом, аматере и роботнїки Дома култури Руски Керестур Поволуєме почитовательох Чамового дїла же бизме ше зишли на соботу, 24. юния на 18 годзин, при його памятнїку и укажеме му почесц.

32 РУСКЕ СЛОВО

23. ЮНИЙ 2017.

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 24. юния наполня ше шейсц мешаци як нас занавше зохабела наша мила

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 29. юния 2017. року наполня ше три смутни роки як нє зоз нами

У априлу ше наполнєли 27 роки як нас занавше зохабел наш мили

МЕЛАНИЯ ЧОРДАШ народзена Шанта (1941–2014) Памятку на ню занавше чуваю супруг Янко, дзивка Мирослава и унук Михаел Даждиу, син Борис, нєвеста Марча и унука Ивана Чордаш СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 24. юния наполня ше шейсц У априлу ше наполнєли 27 роки мешаци як нас занавше зохабе- як нас занавше зохабел наш мили ла наша мила

МАРИЯ НАДЬ народзена Макаї

ЕУҐЕН НАДЬ

У своїх шерцох памятку на ньго чуваю син Славко, нєвеста Ружица, унуки Снежана и Ивана зоз фамелиями Спочивайце у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Двацетого юния 2017. року наполнєли ше два роки як ше до вичносци преселєл наш мили и добри муж, оцец, швекор и дїдо

ВЛАДИМИР ПАЛАНЧАЇ (1944–2015) з Руского Керестура Чловек жиє тельо кельо жию памятки на ньго, а ти будзеш у наших памяткох по конєц наших животох Спочивай у мире Божим! Твойо наймилши: супруга Фемка, син Владко, дзивка Терезка, нєвеста Тамара, жец Желько, та унуки: Мирко, Дарко, Давид, Борис и Ана

23. ЮНИЙ 2017.

МАРИЯ НАДЬ ЕУҐЕН НАДЬ народзена Макаї У своїх шерцох памятку на ньго чуваю дзивка Верица, унуки Таня и Наташа зоз фамелиями Спочивайце у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 23. юния наполня ше два роки як у вичносци пребува наш мили

МИХАЙЛО РАЦ – месар (1948–2015) з Руского Керестура Прешли два роки як престало дуркац твойо шерцо. Чежко похопиц же ши вецей нє з нами и ище векши боль у наших шерцох. У любови и молитвох це буду паметац супруга Фемка, дзивки Александра и Терезка, жецове Саша и Марко и унукове Лука, Марио, Антоний и Тадей З виру до воскресеня и нового стретнуца!

РУСКЕ СЛОВО 33

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 22. юния наполнєл ше смутни рок як нас занавше зохабела наша мила мац, баба и прабаба

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 27. юния 2017. року наполня ше смутни 16 роки як нє з нами наш мили супруг, оцец и дїдо

Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основи члена 29. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

ОБВИСЦЕНЄ ЕУФЕМИЯ РАЦ народзена Надь (1923–2016) з Руского Керестура Памятку на ню буду чувац дзивка Наталия, унука Татяна, унук Владимир зоз фамелиями и син Юлиян, унук Владислав и унук Мирослав зоз фамелиями Спочивай у мире Божим!

* дзе цо будзе *

У ДЮРДЬОВЕ ЛИЦИТАЦИЯ ЦЕРКОВНЕЙ ЖЕМИ На нєдзелю, 2. юлия 2017. року на 13 годзин, у просторийох Церковного дома грекокатолїцкей церкви Рождества Пресвятей Богородици у Дюрдьове отрима ше лицитацию польопривредней жеми. Заинтересовани треба же би ше явели найпознєйше по 30. юний предсидательови Церковного одбору Янкови Салаґови 064/514-3315.

ЯКИМ РУСКАЇ (1933–2001) з Руского Керестура Памятку на ньго чуваю супруга Мелана, дзивка Меланка и син Яким зоз фамелиями Спочивай у мире Божим!

Општинска управа Вербас, на основи члена 102. Закона о занятих у автономних покраїнох, у єдинкох локалней самоуправи („Службени глашнїкм РС” чс. 21/2016), обявює

ОБВИСЦЕНЄ о оглашки о явним конкурсу за пополньованє положеня у Општинскей управи Вербас Явни конкурс за пополньованє положеня: ■ началнїк Општинскей управи ■ заменїк началнїка Општинскей управи oбявени на интернет презентациї општини Вербас www.vrbas. net

ОБВИСЦЕНЄ

MALI OGLA[KI ВЛАГА? Изолуєме влажни хижи. 063/440-470; 063/102-41-14. *** DIHTOVANW oblakoh i dzveroh zoz neopren-}umu. Telefon: 063/8238-767. PRAVIME po meri roletni i garmonikovo dzveri. Tel: 063/8238-767 i (025) 58-27710. *** ОКОНЧУЄМ черанку жита за отрубу и шицки типи муки за людске костиранє з двох млїнох. Руски Керестур, 025/703226 и 066/937-08-12. *** ПОНУКАМЕ квалитетни пелет, брикет, углє „бановичи”, древо у палетох од 1 и 2 кубики. Превоз и витоварянє обезпечени. Руски Керестур, 064/268-38-62.

34 РУСКЕ СЛОВО

о принєшеним ришеню з хторим дата согласносц на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта радио базней станїци мобилней телефониї „НС2460_01 НС_Нови_Сад_Братох_Дроняк” Подприємство „KODAR INŽENJERING” DOO зоз Беоґраду, по овласценю ношителя проєкта „VIP MOBILE” D.O.O., Нови Беоґрад, Милутина Миланковича 1ж, поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта радио базней станїци мобилней телефониї „НС2460_01 НС_Нови_Сад_Братох_Дроняк”, у Улїци Братох Дроняк 13, на катастерскей парцели число 10716/11, К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад. После запровадзеного поступку, и предкладу Технїчней комисиї, Городска управа за защиту животного штредку дня 14. юния 2017. року принєсла ришенє число VI-501256/17 зоз хторим дата согласносц на предметну Студию. Увид до предметного ришеня мож окончиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку, Руменацка 110 а, Нови Сад, роботни днї у чаше од 10 до 15 годзин на сайту Городскей управи за защиту животного штредку www. environovisad.org. rs. Процив того ришеня може порушац управни спор пред Управним судом у чаше од 30 днї од дня обявйованя обвисценя о принєшеним ришеню у средствох явного информованя.

OGLA[OVANW 021/6613-697, 021/ 6624/708 e-mail: ruske.redakcija@gmail.com

о принєшеним ришеню з хторим дата согласносц на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта радио базней станїци мобилней телефониї „НС2071_01 НС_Нови_Сад_Булевар_ошлєбодзеня” Подприємство „KODAR INŽENJERING” DOO зоз Беоґраду, по овласценю ношителя проєкта „VIP MOBILE” D.O.O., Нови Беоґрад, Милутина Миланковича 1ж, поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта радио базней станїци мобилней телефониї „НС2071_01 НС_Нови_Сад_Булевар_ошлєбодзеня”, у Улїци Булевар ошлєбодзеня число 47, на катастерскей парцели 6918, К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад. После запровадзеного поступку, и предкладу Технїчней комисиї, Городска управа за защиту животного штредку дня 14. юния 2017. року принєсла ришенє число VI-501-255/17 зоз хторим дата согласносц на предметну Студию. Увид до предметного ришеня мож окончиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку, Руменацка 110 а, Нови Сад, роботни днї у чаше од 10 до 15 годзин на сайту Городскей управи за защиту животного штредку www. environovisad.org. rs. Процив того ришеня може порушац управни спор пред Управним судом у чаше од 30 днї од дня обявйованя обвисценя о принєшеним ришеню у средствох явного информованя.

CENOVN>K MALIH I POSMERTNIH OGLA[KOH – mala ogla{ka do 20 slova ko{ta 200 dinari – mala ogla{ka vecej yk 20 slova ko{ta 300 dinari – uramikovani tekst ogla{ki, abo vin~ovanki ko{ta 500 dinari – posmertna ogla{ka na wdno polqo ko{ta 600 dinari – posmertna ogla{ka na dva poly ko{ta 1 200 dinari. Cenovn<k va`i od 1. мая 2015. roku Ogla{ki mo` poslac na mejl office@ruskeslovo.com лєбо ruske.redakcija@gmail i uplacic na rahunok Novinsko-vidavatelqnej ustanovi “Ruske slovo” u banki Inteza ~islo 160-923244-82. Informaci< mo` dostac na telefon 021/ 6613-697. 23. ЮНИЙ 2017.

ИНФОРМАТОР Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основи члена 29. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о принєшеним ришеню з хторим дата согласносц на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта радио базней станїци мобилней телефониї „НС2190_04 НС Нови Сад Ветернїцка рампа” Подприємство „KODAR INŽENJERING” DOO зоз Беоґраду, по овласценю ношителя проєкта „VIP MOBILE” D.O.O., Нови Беоґрад, Милутина Миланковича 1ж, поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта радио базней станїци мобилней телефониї „НС2190_04 НС Нови Сад Ветернїцка рампа”, у Улїци Новосадска драга 115, Ветерник, на катастерскей парцели число 3693/1, К.О. Ветерник, Город Нови Сад. После запровадзеного поступку, и предкладу Технїчней комисиї, Городска управа за защиту животного штредку дня 20. юния 2017. року принєсла ришенє число VI-501-267/17 зоз хторим дата согласносц на предметну Студию. Увид до предметного ришеня мож окончиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку, Руменацка 110 а, Нови Сад, роботни днї у чаше од 10 до 15 годзин на сайту Городскей управи за защиту животного штредку www. environovisad.org. rs. Процив того ришеня може порушац управни спор пред Управним судом у чаше од 30 днї од дня обявйованя обвисценя о принєшеним ришеню у средствох явного информованя.

ОБЯВЕНИ НОВИ МУЗИЧНИ АЛБУМ „ЕРОТИКА РУТЕНИКА” На сайту makmagazine.bandcamp.com, односно на www.ruskeslovo.com (у рубрики МАК, а потим МАК CD), обявени нови музични албум „Еротика Рутеника”, проєкт Руского културного центру (РКЦ) з Нового Саду. На новим компакт-диску дзевец руски народни, бетярски шпиванки, обробени на сучасни способ, хтори були виведзени на прешлорочней програми „Дзе(нь) младосц(и)?” у РКЦ. Шпиванки на албуму шпиваю Саня Дивлякович, Танита Ходак и Александра Колбас, з провадзеньом пейцчленового оркестру у хторим Мирослав Пап на ґитари (котри и обробел шпиванки), Мирон Сивч на гармоники, Мирослав Фейди на кларинету, Єлена Ґудураш на виолини и Александар Човс на басу. Албум зняти з п о м о ц у Роботного цела за младеж Национа лного с о в и т у Руснацох, а у сотруднїцтве з МАК-ом. Ма. З.

ВИШЛО ДВОЧИСЛО МАК-У

ОБВИСЦЕНЄ

о принєшеним ришеню з хторим дата согласносц на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта радио базней станїци мобилней телефониї „НС2191_02 НС_Ветерник_2” Подприємство „KODAR INŽENJERING” DOO зоз Беоґраду, по овласценю ношителя проєкта „VIP MOBILE” D.O.O., Нови Беоґрад, Милутина Миланковича 1ж, поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта радио базней станїци мобилней телефониї „НС2191_02 НС_Ветерник_2”, у Улїци Драґослава Срейовича число 62, Ветерник, на катастерскей парцели число 3453, К.О. Ветерник, Город Нови Сад. После запровадзеного поступку, и предкладу Технїчней комисиї, Городска управа за защиту животного штредку дня 21. юния 2017. року принєсла ришенє число VI-501-266/17 зоз хторим дата согласносц на предметну Студию. Увид до предметного ришеня мож окончиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку, Руменацка 110 а, Нови Сад, роботни днї у чаше од 10 до 15 годзин на сайту Городскей управи за защиту животного штредку www. environovisad.org. rs. Процив того ришеня може порушац управни спор пред Управним судом у чаше од 30 днї од дня обявйованя обвисценя о принєшеним ришеню у средствох явного информованя.

23. ЮНИЙ 2017.

Вишло юнийско-юлийске двочисло МАК-у, на штирох бокох вецей, а „У фокусу” му музични албум „Еротика Рутеника”, проєкт Руского културного центру (РКЦ) з Нового Саду. У спомнутей рубрики и тогорочна програма „Дзе(нь) младосц(и)? – Ту є уж 45 роки – МАК!”, а „У фокусу” и МАК-ова длугорочна сотруднїца, авторка рубрики „Так и нїяк иншак” Ана Римар з Петроварадину, котра у тим чишлє, у своєй рубрики, пише о Оддзелєню за русинистику. Тиж так, „У фокусу” нового МАК-у и наява новей шпиванки кантавтора Михаила Рамача з Дюрдьова „Рушме”, хтора концом юния будзе обявена на МАК-овим Ютюб каналу, як и на сайту makmagazine.bandcamp.com .„МАК-ов колаж” пише о рецитаторови Мирославови Малацкови з Руского Керестура, у „Упечаткох” текст о екскурзиї наших младих у Словацкей, док у рубрики „Спорт и рекреация” интервю з мау-таи боксером Петером Рацом з Минхену, як и з добитнїком путованя на финалне змаганє Лиґи Европи Александром Чизмаром з Керестура. Идуце, авґустовско-септемберске двочисло, видзе у септембру. Ma. З.

РУСКЕ СЛОВО 35

СПОРТ ШАХОВСКИ КЛУБ „РУСИН” ЗОЗ РУСКОГО КЕРЕСТУРА

ЗА ТЕРАЗ У ИСТИМ РАНҐУ ЗМАГАНЯ

Шаховски клуб „Русин” з Руского Керестура нєдавно закончел тогорочну полусезону у штредку таблїчки у Медзиопштинскей лиґи Зомбор. То найнїзши ранґ змаганя, алє за тот нєдавно обновени клуб то барз добри резултат, як гвари його предсидатель Михайло Венчельовски

аховски клуб „Русин” обновени пред двома роками, а по осем-дзе вец ро кох пау зи. Єден з иницияторох того бул праве його предсидатель. – Полусезона закончена 11. юния, завжали зме 4. ме сто од 8 екипох у лиґи, з тим же зме у остатнїм колє од Сивцу дожили пораженє хторе зме нє обчековали. Ту кед бизме побили, на цо зме и раховали, алє було цалком иншак, та бизме закончели на другим ме сце, цо би було барз добре, алє и штварте ме сто добре. Од штирох колох по сцигли зме два побиди и два пораженя – гвари Венчельовски. РЕАЛНИ АМБИЦИЇ Кед слово о планох за наиходзацу сезону, та и за далєй, Венчельовски гвари же до висшого ранґу змаганя преходзи лєм першопласовани клуб,

ШАХ РОЗВИВА ЛОҐИЧНЕ РОЗДУМОВАНЄ – Шицких цо любя шах або су заинтересовани научиц вецей, поволуєме присц на нашо тренинґи хтори штвартками коло 21 годзин, у просторийох СД „Русин” у Старей школи. У юлию будзе пауза, а вец од половки авґуста знова починаме. Можу присц шицки ґенерациї од школярох, штредньошколцох по старших, а бавиц мож и рекреативно, бо шах насампредз доприноши лєпшому роздумованю, лоґичному и математичному заключованю и подобне.

36 РУСКЕ СЛОВО

а їх амбициї по питаню кавилетета реални. – Думам же ми ище нєдоросли за висшу лиґу. Ище ше лєм консолидуєме, убавюєме, маме старших искуснєйших бавячох, як Рафаил Венчельовски, Янко Катрина и други, а пришли и младши добри шахисти, як Мирко Афич, Евґениє Медєши. Маме дас 10 активних бавячох, а вєдно коло 20 хтори приходза кед бавиме першенство Керестура цо зме уж два роки орґанизовали. Валалски турнир думаме и того року орґанизовац даґдзе концом рока кед людзе маю вецей часу. Обидва роки зме участвовали и на турнире СБ „Яша Баков” гоч нам нє барз одвитує же ше отримує праве у чаше кед и першенство – гварел Венчельовски. Шицки спортски клуби у Керестуре кубуря и зоз финансийнима средствами, як у тей часци функционую шахисти, Михайло толкує же им того року лєгчейше, бо маю право на финансованє. Уж достали средства зоз општини, а требало би и зоз Месней заєднїци. – За тераз, у тей сезони, єдноставнєйше було ходзиц на змаганя хтори зме влонї финансовали зоз своїх кишенкох, бо таки правила за першу сезону змаганьох. Нам анї нє потребни даяки вельки пенєж. Од дакедишнього Клубу зме нашлїдзели шейсц табли и годзинки котри нєобходни за змаганя, та тото основне маме. Гоч би добре було обновиц фиґури, а купиц ище даєдну годзинку, та кед годно и того року дацо докупиме – наглашел предсидатель керестурских шахистох. НЄТ МЛАДИХ И МАЛИХ ШАХИСТОХ Як и у шицким, и у шаху швет на младих остава, алє як ствари стоя, у керестурским Клубу на тим ище мало поробене. Здогадуєме ше же Клуб

ЛЮБОВ ОДМАЛЮЧКА Терашнї предсидатель ШК „Русин” Михайло Венчельовски шахиста одмалючка. Шах полюбел припатраюци ше на оца Дюру и бачика Рафаила, а вец ше у школи уключел и до шаховскей секциї. – Водзел нас длуго професор Иван Пап, а дакус и Раде Пап. Як омладинєц сом участвовал на Омладинским першенстве раз у Керестуре, даґдзе 1999. Року, вец и у Суботици. А од 2002. по 2005. бавел сом на омладинскей табли у ШК „Русин”, хтори ше о рок загашел, та так и я теди активно престал бавиц.

влонї порушал шаховску секцию у Школи „Петро Кузмяк” хтора тиж нєактивна одкеди до пензиї пошол професор Иван Пап. Но, по словох, Венчельовского, було лєм трох-штирох заинтересованих школярох, пришол розпуст и робота нє предлужена. – То велька чкода, алє дзеци нєшка маю вельо други интересованя. Мали зме єден час и даскельо штредньошколцох цо у Клубу почали тренирац, могли постац добри шахисти, алє и вони нє витримали. За даяку активну промоцию шаху при младих ґенерацийох требал би насампредз дахто вельо пошвециц свой час, требало би за нїх и турнири орґанизовац же би ше даґдзе могли змагац, бо нєт першенства за млади возрости. То знова шицко вимага и пенєж, та нє знам чи за таке дацо маме моци.■ М. Афич 23. ЮНИЙ 2017.

СПОРТ СПОРТСКИ БАВИСКА „ЯША БАКОВ” – ТУРНИР ЗА ФОДБАЛЕРОХ-ПИОНИРОХ У НОВИМ ОРАХОВЕ

БОРБЕНИ КОГУЦИКИ Внєдзелю у Новим Орахове у рамикох Спортских бавискох „Яша Баков” отримани турнир у фодбалу за пионирох. На турнир ше приявели штири екипи – Русина зоз Руского Керестура, Искри зоз Коцура, Бачкей зоз Дюрдьова и домашнєй Славиї

першим змаганю моци одмерали млади фодбалере Искри и Русина. Коцурци победзели у тим змаганю зоз резултатом 13:0, алє з тей нагоди важне надпомнуц же у екипи Русина бавяче нє були старши од 13 роки, цо нє бул случай и у екипи Искри. Вони мали и старших бавячох – до петнац рокох. Друге змаганє медзи домашню Славию и Бачку зоз Дюрдьова було вельо интересантнєйше. Було вельо добри акциї и добри нагоди за ґоли. Славия на два заводи мала резултатску предносц, алє борбени Дюрдьовчанє по конєц змаганя вировнали резултат на 2:2 и пред самим концом посцигли ище два ґоли. За треце место бавели Славия и Русин. Домашнї

Побиднїки турнира пионире Бачкей зоз Дюрдьова

ца указало же пионире мали вецей моци, а дакус и вецей щесца и заслужено победзели зоз резултатом 4:1. Шицки змаганя одбавени без вельких судийских интервенцийох и фаулох и у фер бависку. Судийове Прибакович и Марович зоз Бачкей Тополї добре судзели змаганя, та тренере нє мали анї єдну пригварку на судийски одлуки. Но, заш лєм, було даскельо жовти картони и єден червени, алє нє пре оштре бависко, алє пре пригварки судийом. По одбавених змаганьох у сали Руского дома шицких присутних привитал и подзековал на участвоваПионире Искри зоз Коцура

гоч бавели друге змаганє, так повесц без одпочивку, лєгко победзели Керестурцох зоз резултатом 6:0. У финалним змаганю бавели екипи Искри и Бачкей. Як ше то швечи финалному змаганю, було то найинтересантнєйше и найкрасше змаганє на турниру. Обидва екипи од самого початку бавели добре, алє ше до конПионире Русина зоз Руского Керестура

Пионире Славиї зоз Нового Орахова

23. ЮНИЙ 2017.

ню на турнире Яким Гайдук, тренер домашнєй Славиї и орґанизатор турнира. Подзекованя и награди учашнїком на турнире спред Орґанизацийного одбору подзелєл Янко Хома. Орґанизованє и отримованє турнира у Новим Орахове помогли МЗ Нове Орахово, СТР „Арни”, СТР „Нони”, КУД „Петро Кузмяк”, Арнолд Барта, Зденка Хуняди, Жомбор Еледї, Мирослав Малацко, Нандор Тот, Даниєл Майор, Саша Митич и Жолт Дудаш.■ Лю. Рац

РУСКЕ СЛОВО 37

СПОРТ ВЕЛЬКИ УСПИХ ПИОНИРОХ РУКОМЕТНОГО КЛУБУ „ВЕРБАС”

ДЕРЖАВНЕ ЗЛАТО ЗА ТАЛАНТОВАНУ ҐЕНЕРАЦИЮ

Младши пионире Рукометного клубу „Вербас” освоєли державне першенство и уписали ше до историї вербаского рукомету Пише: Александра ЛЕНДЄР

а державним першенстве у Ґорнїм Милановцу, хлапци народзени 2004. року вєдно зоз тренерами Милошом Митровичом и Милутином Лучичом победзели 12 екипи зоз цалей Сербиї и указали добру тактику и професионализем хтори их одведол по сам верх рукометного спорту у Вербаше. През цалу сезону посциговали вше лєпши резултати, a бавели и на медзинародних змаганьох дзе им кус хибело же би победзели найлєпши клуби. Познєйше ше указало же длуго чекани побиди витворели праве на державним першенству. Подобно булo и зоз першим клубом Войводини, хтори були лєпши од нїх у Войводянскей лиґи, алє ше Вербащаньом, гоч були другопласовани, удало победзиц РК „Войводинуˮ у Ґорнїм Милановцу. Тренер Милош Митрович и сам гвари же чувствовал и наздавал ше же тоти побиди витворя праве на державним шампионату. – Ми, як екипа, росли од змаганя по змаганє и були зме вше лєпши и порихтанши. За собу зме охабели друго-

ВЕРБАС РОЗСАДНЇК ТАЛАНТОХ Рукометни клуб „Вербас” оформели млади ентузиясти 1954. року на чолє з тедишнїм наставнїком физичного воспитаня Воїном Ровичом. З початку ше Клуб змагал у найнїзшей медзиопштинскей лиґи, алє пошвидко дошол по Першу войводянску лиґу. У аналох клуба призначени и часи кед рукомет у Вербаше стаґнировал и нє призначовал вельки успихи на змаганьох. Менял и мено – єден час Клуб мал мено РК „Олєярки”, пре тедишнього спонзора вербаскей олєярнї. Од початку седемдзешатих рокох прешлого столїтия Вербащанє ше змагали у Єдинственей сербскей лиґи, цо бул вельки успих. У тим периодзе на вербаскей рукометней арени госцовали вельки европски клуби як цо Барселона, Стеауа, ЦСК. Фарби вербского рукометного клубу бранєли Драґо Йовович, Йовица Елезович и Зоран Пузович хтори були державни репрезентативци. Окрем нїх позарядово добри рукометаше були: Драґан Момич, Александар Стоянович, Ґолуб Докнич, Милош Орбович и Милош Митрович. Найвекши успих Клуб зазначел у сезони 1988/89. року кед бавели у Першей союзней лиґи, а тренер бул Бранислав Кустудич хтори тиж бул єден з лєпших вербаских рукометашох.

38 РУСКЕ СЛОВО

пласовану и трецепласовану екипу, охабели зме екипи як цо то Войводина, Металопластика зоз Шабцу и Нови Беоґрад, а то шицко вельки и успишни клуби. Вербас ма длугоку и добру традицию у рукомету, тот клуб дал єдних зоз найлєпших репрезентативцох Югославиї и Сербиї. Тоти хлапци сиґурно найталантованши у своєй ґенерациї и думам же лєм таки млади моци можу буц нашлїднїки тей традициї – гварел Милош Митрович. ОСТОРОЖНИ ТРЕНИНҐИ На тренинґох ше нє тренира лєм рукомет, алє ше бави и кошарку и фодбал. Меркує ше же би хлапци мали ширшу базу и же би нє вошли барз вчас до специялизациї за спорт. Познєйше, у старших возростох починаю робиц технїку хтора вязана лєм за рукомет. Митрович ше кус познєйше уключел до тренинґох пионирох, а потамаль зоз нїма робел Милутин Лучич хтори толкує же робота зоз хлапцами у розвою вимагаюца и муши ше окреме буц осторожни. – Хлапци хтори тераз маю 12 и 13 роки тренираю просеково штирираз до тижня. Муша буц добре селектовани до катеґорийох же бизме з нїх могли вицагнуц максимум. Зоз нїма ше роби у ґрупох, алє маю и индивидуални тренинґи. Найвецей ше роби технїка, алє и физична и моторична часц тренинґу барз важна. Тиж так, шицко прилагодзене їх роком и їх ступню розвою. Вони маю сензитивни фази и наисце тренере муша буц фаховци же би могли робиц зоз младшима катеґориями. Щесце же тоти дзеци прави мали професионалци и зоз нїма лєгко робиц, бо су дисциплиновани – толкує Лучич. 23. ЮНИЙ 2017.

СПОРТ РУКОМЕТНИ КЛУБ „РУСИН” З РУСКОГО КЕРЕСТУРА

ПРИРИХТУЮ МЛАДИХ ХЛАПЦОХ ДО ПЕРШЕЙ ПОСТАВИ Рукометни клуб „Русин” сезону закончел при сподку таблїчки III Рукометней лиґи Бачка, алє екипа ма потенциял за будучносц

Же успих тих младих спортистох наисце на найвисшим уровню указує и факт же шейсцме поволани за селекцию Войводини хтора 18. юния отримана на Фестивалу рукомета у Беоґраду. ОДЛИЧНИ ШКОЛЯР И СПОРТИСТА Од 6. по 9. юлий у Крупню будзе отримани тренажни центер за репрезентацию за найталантованших хлапцох зоз цалей Сербиї, а єден зоз хлапцох хтори обчекує поволанку и Андрия Скубан зоз Вербасу на позициї лївого кридла. – Тренирам уж штири роки, од свойого седмого року и тренере нам одлични. Бул сом свидоми цо зме поробели и цали час сом верел же ми то можеме посцигнуц. Вежбам и дома зоз братом. Любим рукомет и вон ми на першим месце – гвари тот хлапец хтори и попри тим же кажду хвильку пошвецує рукомету одлични школяр. Рукометни клуб „Вербас” ма коло шейдзешат хлапцох хтори розпоредзени до штирох возросних катеґорийох: кадети, пионире, младши пионире и мини рукомет, з тим же ше лєм три катеґориї змагаю, а мини рукомет звонка конкуренцийох. Тренинґи ше одвиваю у Центре за физичну културу „Драґо Йовович” и у Основней школи „Светозар Милетич”. Як гваря тренере, у прешлих рокох нє були найлєпше селектовани хлапци, алє ше то тераз меня, та ше обчекує же од идуцого року ище даєдни катеґориї виборя пласман на державне першенство.■ 23. ЮНИЙ 2017.

Русиново сениоре успишно закончели сезону на осмим месце, спомедзи 9 екипох III Рукометней лиґи Бачка. Таки пласман посцигли з двома бавячами зоз Сивцу и штирома пожиченима з Червинки, на чийо место од септембра приду штирме млади з Керестура. Сениорох тренираю Дзвоно Планчак и Владан Боянович. – З пласманом зме нє розчаровани, напроцив, задовольни зме. Мушиме подмладзиц екипу, ситуация така же маме пражнїну медзи бавячами од 30 и 16 роки. Остатнї час ше анґажуєме подмладзованю першого тиму. Можебуц и наступна сезона будзе з подобним пласманом, алє и то будзе оправдано, прето же и тоти млади буду мушиц здобуц искуства – гутори предсидатель Рукометного клубу „Русин” Дзвоно Планчак.

ҐОЛҐЕТЕР ЛИҐИ Хлопска сениорска екипа пласована на предостатнїм месце тей сезони дала и ґолґетера у своєй лиґи, Славка Гербута з датима 146 ґолами. Бавяч з першепласованей екипи ПИК Приґревица бул на другим месце з датима 125 ґолами. З тей нагоди бул поволани на змаганє вибраних бавячох з лиґи.

У рамикох хлопского Рукометного клубу „Русин” тренираю млади хлапци з пиятей, шестей, седмей и осмей класи, а пририхтую их Злата Паплацко и Владан Боянович. Млади Русиновци бавя у лиґи младших катеґорийох М14, за бавячох по 14 роки, у предходней сезони завжали 12. место спомедзи двацец екипох. – З оглядом же у першей постави Русина векшином хлапци седмей класи, а змагали ше з екипами преважно осмакох, нарок мож обчековац ище лєпши пласман и убавеносц на терену. То млади и перспективни бавяче, котри можу напредовац – дознаваме од Планчака. Остатнї три роки робя на квалитету цалосного клубу, так зоз своїх средствох школую Сабину Планчак за Оперативного рукометного тренера у Новим Садзе. –Сабина при концу школованя, потим шлїдзи же би достала лиценцу, а шицко порушане з идею за роботу и з наймладшима дзецми од першей по штварту класу, же бизме при дзецох розвили любов ґу спорту, а з тим и змоцнєли рукометни клуб. Сабина тераз тренира женску рукометну екипу Русина котра бави у III Войводянскей лиґи – гутори Планчак. М. Дж.

РУСКЕ СЛОВО 39

ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ РОК LXXIII ЧИСЛО 25 (3738) НОВИ САД, 23. ЮНИЙ 2017.

НАЙУСПИШНЄЙШИ ШКОЛЯРЕ У ОСНОВНИХ ШКОЛОХ ҐЕНЕРАЦИЯ 2016/2017

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

■ ИНТЕРВЮ – ИҐОР ОБРОВСКИ

Соня Балїцки ОШ Петро Кузмяк” ” у Руским Керестуре

Фото: Желько Гарди

Боян Нєжич ОШ Братство єдинство” ” у Коцуре

Анастазия Козар ОШ Петефи Бриґада” ” у Кули

ЯК ШЕ ПРЕГЛАШУЄ ШКОЛЯРА ҐЕНЕРАЦИЇ

Оливера Бакурски ОШ Йован Йованович Змай” ” у Дюрдьове

ОГЛЯДНУЦЕ НА ПРЕШЛОСЦ

ТН

ЛЄ

Е МА

НОВИНОХ

■ РЕЗУЛТАТИ МАЛЕЙ МАТУРИ

ПОМОГНЇЦЕ, РОЗПИТАЙЦЕ ШЕ, ПРЕПОЗНАЙЦЕ! Фотоґрафия: K006b_0188P