Ruske slovo 24 3633

РОК LXXI ЧИСЛО 24 (3633) НОВИ САД, 19. ЮНИЙ 2015. РОКУ

ФЕСТИВАЛ ДЗЕЦИНСКЕЙ ТВОРЧОСЦИ РУСНАЦОХ ВОЙВОДИНИ

■ ДИҐИТАЛИЗОВАНЄ БРУҐОШОВИХ СКЛЄНЯНИХ ФОТО НЕҐАТИВОХ ЦЕНА 30 ДИНАРИ Руским културним центре у Новим Садзе, всоботу, 13. юния, отримани 14. Фестивал У дзецинскей творчосци Руснацох Войводини

„Веселинка”. Почал пополадню з рисованьом по мурох, а найинтересантнєйше було кед ше дзеци бавели з циркузантами и жонґлерами. Хто сцел могол патриц „Медведзову женїдбу”, а вечар почала програма, на хторей участвовали вецей як 200 дзеци зоз Сримскей Митровици, Сримскей Каменїци, з Миклошевцох, Дюрдьова, Кули, Коцура, Вербасу, як и домашнї з Нового Саду.

Аниматоре були подобово уметнїки Силвестер Макаї и Боґданка Сопка, кловни зоз Сучасного циркузу „Креативни погон”, Дзецински бабкарски студио РКЦ, Ненад Дюкич як „Мистер Тви стер”, и ґра фит-умет нї ки Станислав и Даниел Мудрох. Фестивал того року ма и гуманитарни характер, понеже участвує у акциї за помоц дзецом з инвалидитетом „Зоз затичку по ошмих”. В. В.

■ СЕДЕМ ДЕЦЕНИЇ З НАМИ!

ЧУВАЙМЕ „РУСКЕ” – ЗАЧУВАМЕ РУСНАЦОХ Пише: Мартица ТАМАШ, директорка НВУ „Руске слово”

„Руске слово” наполнєло 70 роки. Велька чесц и одвича- ни” (1924), робели як найлєпше можу. Направели озбительносц буц часц такого велького ювилея. Од 15. юния льну Установу. Попри новинох, од 1946. року, виходзи 1945. року, вєдно з нєшкайшиим дньом, видруковани 3 „Руски народни календар”, од 1947. року часопис за дзе633 числа новинох. За нами тижнї, мешаци, роки и деце- ци „Заградка”, (скорей „Пионирска заградка”), од 1952. ниї видаваня новинох. Описани шицки найважнєйши року часопис за литературу културу и уметносц „Швеподїї зоз шицких местох у хторих жию Руснаци на тих тлосц”, од 1972. року Часопис за младих МАК. Обявени просторох: Руского Керестура, Коцура, Дюрдьова, од кнїжки скоро 500 авторох. Од 2006. року роби Новинска Суботици и Нового Орахова по Шид, Беоґрад и Риєку, аґенция Рутенпрес. Зоз аґенцию и веб сайтом, маме кроКанаду и Австралию. З „Руским словом” ше радовало и чай зоз сучасним шветом, нашо информациї доступни славело успихи, подзелєло смуток. Толковало политику, шицким читачом у швеце. радзело як ґаздовац, франтовало, спозорйовало – вше Маме ше на кого спатрац и од кого учиц, дзекуєм им... менєй нас єст! А, треба зачувац и любиц свойо: свой Дзекуєм Штефанови Чаканови, Любомирови Такачови, Дюрови Варґови, Дюрови Лаязик, културу, обичаї, свойо нотякови, Миколови Москальовини, руснацтво. Як новинарка, вецей як 26 роки сом ви, Дюрови Когутови, ЛюбоЯк новинарка, вецей як 26 роки писала о людзох и подїйох на терену, мирови Рамачови, Ирини Гарсом писала о людзох и подїйох на мала сом нагоду упознац велїх людзох ди Ковачевич, Любомирови терену, мала сом нагоду упознац хтори ми ше з гордосцу похвалєли же Медєшови, Ксениї Чинко, Навелїх людзох хтори ми ше з гор„Руске слово” до їх обисца сцигує талиї Дудаш, Миколови Шандосцу похвалєли же „Руске слоод 1945. року тови, Владимирови Паланчаво” до їх обисца сцигує од 1945. нинови, Гелени Медєши, Єлероку. Велї з нїх чуваю шицки, од першого числа. Новинку почал брац оцец, або дїдо, мла- ни Перкович, Дюрови Винайови, Борисови Варґови, ди предлужели брац и читац и нєшка вона состойна часц шицким редактором, новинаром, лектором, технїчним їх идентитета. Вельо раз сом ше таргла... Вони „Руске” редактором, же унапредзовали и зачували новини и воля як я!? Вони думаю же „Руске” баржей їх, а я думам Установу „Руске слово”, же кажду чежкосц обрацели на же є баржей мойо!? Вони го любя кед читаю, дознаваю добре – резултати ту, видзиме их и читаме. нове о познатих, родзини, наших за Дунайом, я го лю- Як директорка (од 2010. року) мам нагоду вельо зробиц бим и кед пишем, здумуєм теми, розпатрам чи найлєпше же би ше зачувало и унапредзело новини и Установу поскладани тексти и слики, кед читам. Любиме го, ка- „Руске слово” – то и робим. Укладане до технїки, орґанизовани вецей едукациї зоз сучасного новинарства, за жде на свой способ. Руководзаци, директоре, редакторе и новинаре од само- шицких у колективу, и я була на нїх, бо кадри, нашо ного початку, од 1945. року, операюци ше на „Руски нови- винаре, редакторе, писателє, наш наймоцнєйши ресурс. Позитивни политични амбиєнт и значна помоц од держави, а нови Закон о явним информованю и медийох (2014) то предвидзує, оможлївює нам затримац друковане информованє и видавательство на руским язику, алє и чувац язик, културу и идентитет. Свидоми зме же зме у велькей предно сци у одношеню на други медиї. Одвичательни зме и пошвецени профе сиї: новинарству и видавательству. Наш задаток, зачувац и злєпшац тото цо зме нашлїдзели и прешлїдзиц новим ґенерацийом, будзе сполнєти. У наиходзацих рокох и деценийох будземе розвивац шицки виданя, патриц же би новини „Руске слово”, нашо часописи и кнїжки, сцигли ґу каждому Руснакови, бо так чуваме нашо нациоУправни одбор НВУ „Руске слово” налне єство.■

2 РУСКЕ СЛОВО

19. ЮНИЙ 2015.

ЗМИСТ

УВОДНЇК Пише: Борис ВАРҐА, одвичательни редактор

■ Тижньовнїк 4–5. Преслава 70. рочнїци „Руского слова” 6–7. Интервю зоз Николом Бертолинийом, шефом оддзелєня за преширенє ЕУ

■ Нашо места 10. Анкета о „Руским слове” 11. Гуманитарна акция у Коцуре

■ Економия 12–13. Продукция грушкох у Руским Керестуре

■ Култура и просвита 14–15. Фестивал дзецинскей творчосци „Веселинка” 17. Семинар за танєчнїкох

■ Людзе, роки, живот 18–19. Ирина Олеяр, професорка у пензиї 20–21. Ювилей „Руского слова”

■ „Руске слово” у швеце 22–23. Витворйованє правох Руснацох у Словацкей (1)

■ Мозаїк 24–25. Розгварка зоз Биляну Дудаш

■ Духовни живот 26. Зоз наших парохийох 27. Медзинародни инклузивни фестивал

■ Информатор

28–32. Оглашки и In memoriam

■ Спорт 33. Фодбалски и рукометни лиґи 34–35. У Вербаше отримане змаганє „Атлетска яр” На насловним боку – Колаж „Руске слово”. Автор фотоґрафиї – Вероника Вуячич.

ЮВИЛЕЙ И ПРЕСЛАВА НВУ „Руске слово”, а окреме традиция друкованого слова по руски, прешлого и того року означує ювилеї 90–рочнїцу („Руски новини”) 70–рочнїцу („Руске слово”). То барз красни рочнїци и наисце шведоча о тераз уж традициї информованя по руски, а як зме мали нагоду читац у фельтонох о тих важних ювилейох – вироятно же друковане слово у каждим обисцу було ключне за дальши розвой заєднїци, литературного руского язика, отверанє школох, институцийох. Медзитим, ювилей и констатованє традициї нє обовязно значи же зме витворели даяки задумани циль и же бизме требали мац повод за славенє вельких успихох. За седем (дзевец) децениї „Руске слово” мало вельки трансформациї. Кажди редактор вєдно зоз редакцию убудовал єдну часц себе до тей роботи. Остатня пременка тижньових новинкох на часопис була важна и треба шицким цо на тим робели тото припознац. Медзитим, анї случайно ше зоз тим нє треба задоволїц, опущиц, угаяц ше у комфорним сну. Новина „Руске слово” ище далєко од того цо би требала буц, а то озбильни, професийни тижньови друковани явни сервис по руски. Треба ище барз вельо робиц же би читаче до наших виглєдовацких материялох мали довирия. Треба же бизме мали богатши новинарски жанри, професионалнєйши фотоґрафиї зоз шицких местох о котрих пишеме. „Руске слово” нє треба же би була шаблонска новина зоз випоминаньом менох, начишльованьом точкох, писаньом о „схадзкох за схадзки”, алє треба же би оценьовала, глєдала нєобичне и окремне у заєднїци. „Руске слово” би требало мац голєм за трецину боки вецей, у процивним штредньорочно му грожи билтенизация. За шицко тото потребне вецей средства, нови методолоґиї роботи, вецей укладаня себе до новинох... Прето тераз, кед означуєме ювилей и славиме успихи ґенерацийох, зачувайме дозу критичносци. Вона барз потребна, окреме у условийох велькей кризи новинарства у Сербиї и у швеце. Пишце нам – ruske.redaktor@gmail.com

* ”РУСКЕ СЛОВО” – гласнїк по руски * Виходзи каждого пиятку * Снователь Национални совит рускей националней меншини * Видава НВУ ”Руске слово”, Нови Сад * Перше число вишло 15. юния 1945. року у Руским Керестуре * Адреса: НВУ ”Руске слово”, Булевар ошлєбодзеня 81/7, 21000 Нови Сад * Редакция: заменїк одвичательного редактора – Славица Фейса; редакторе/ки – Дюра Винаї, Мирон Горняк-Кухар, Михайло Зазуляк, Александар Паланчанин, Олена Планчак-Сакач, Славица Фейса; новинаре/ки – Мария Афич, Влада Дїтко, Мая Зазуляк, Ана Маркович, Иван Сабадош, Танита Ходак * Язична редакторка – Блажена Хома-Цветкович * Лекторка – Ясмина Дюранїн * Подобови редактор – Любомир Сопка * Технїчна редакторка – Люпка Цвеїч; компютерски обробок – Вероника Вуячич, Мария Гудак, Таня Салонтаї * Телефони: 021/6613-697, 021/6624-708, 021/6623-076; 021/6621-433 * Телефакс 021/528-083 * Предплата за цали рок: у жеми 1 500 динари, а у иножемстве 100 евра * Жиро-рахунок Banca Intesa 160-923244-82 * Девизни рахунок Raiffeisen BANK a.d. Београд 26 5100000002458904 * Рукописи ше нє враца * Друкує Друкарня ” Maxima graf” Пет роварадин * E-mail: ruske.redakcija@gmail.com * Web site: www.ruskeslovo.com * YU ISSN 0350-4603 * COBISS SR-ID 15915778 * Друковани тираж 2 300 *

Direktorka MARTICA TAMA[ *** Odvi~atelqni redaktor dr BORIS VAR]A

19. ЮНИЙ 2015.

РУСКЕ СЛОВО 3

ТИЖНЬОВНЇК ШВЕТОЧНО ОЗНАЧЕНИ 70 РОКИ „РУСКОГО СЛОВА”

ОЧИ И ЖВЕРАТКО НАРОДУ Пишe: Иван САБАДОШ

През 70 роки, на тих просторох меняли ше держави, ушореня, власци, периоди доброго и чежкого живота, а „Руске слово” обстало през шицки тоти пременки, и очувало свою мисию – информовац по руски своїх читачох и чувац национални идентитет и свидомосц рускей националней заєднїци

Н

овинско-видавательна установа „Руске слово” пондзелок, праве на дзень кед 15. юния 1945. року вишло перше число новинох „Руске слово”, означела 70 роки виходзеня наших тижньових новинох по руски. З нагоди ювилею, у Студию „М” отримана шветочна академия, а госци од дакедишнїх и терашнїх руководительох установи, одвичательних редакторох новинох и ношительох нашого националного, културного и духовного живота, мали нагоду чуц же прецо и у якей мири „Руске слово” було значне рускей националней заєднїци у предходних седем деценийох, и яка будзе його улога и у наступних рокох. Першираз за 70 роки виходзеня новинох „Руске слово”, Новинско-видавательна установа на шветочносци з нагоди ювилею додзелєла и новинарски награди терашнїм и дакедишнїм занятим, котри у предходних деценийох и рокох будовали „Руске”, зоз свою терашню роботу доприноша нєшкайшому випатрунку и змисту глашнїка по руски, и тим хтори указали же їх час ище лєм приходзи. НОШАЦА ИНСТИТУЦИЯ Як цо у привитних словох гварели предсидатель Националного совиту Руснацох

4 РУСКЕ СЛОВО

Славко Рац и апо столски еґзарх кир Ґеорґий Джуджар, „Руске слово”, окрем задатку же би информовало своїх читачох, ма и барз значну мисию у очуваню националного идентитета и свидомо сци рускей националней заєднїци, насам предз през писане слово, чуванє язика, култури и традициї. – Новини „Руске слово” окончую одвичательну роботу и муша мудро вихасновац медийну шлєбоду у демократским дружтве же би як и потераз, вше пренашли праве слово за ситуациї и проблеми з хторима ше стретаме. Нєшка то проблем осипованя и асимилациї, и прето „Руске” муши дойсц ґу младим же бизме шлїдуюци ювилеї дочекали у цо векшим чишлє – гварел предсидатель Националного совиту Руснацох. – Вельку и значну улогу ма „Руске слово”, бо воно очи и жвератко руского народу. През нього патриме на швет, и указуєме же яки зме – гварел кир Георгий, и здогаднул же окрем информованя, Установа прейґ видавательней дїялно сци розвива нашу културу, литературу и науку, чува язик и идентитет: – Новинаре нєшкайшого часу ноша терху одвичательносци же би и надалєй витирвало ослуховали пулс народа, алє тот ювилей нагода виповесц слова подзековносци прешлим ґенерацийом хтори ношели тоту мисию и здогаднуц ше тих хтори вецей нє медзи нами – заключел еґзарх и пожадал божи благослов и многая лїта. Ювилей „Руского слова” повинчовала и помоцнїк покраїнского секретара за културу и явне информованє Смиля Максимович, а директорка Установи Мартица Тамаш бешедовала о актуалних пременкох у новинох, хтори обдумани же би ше отримало крочай з медийнима трендами и „Руске” приблїжело ґу читачом, а то нови формат, електронски змисти, фокусованє на младшу публику и повага Руснацом хтори жию у других державох 19. ЮНИЙ 2015.

ТИЖНЬОВНЇК На одредзени способ, пририхтованє за нєшкайше „Руске слово” почало ище осемдзешатих рокох прешлого вику, а окреме у периодзе октоберских демократских пременкох 2000. року. О своїх искуствох з роботи у „Руским” у тих рокох бешедовали дакедишнї одвичательни редакторе Ирина Гарди Ковачевич, Єлена Перкович и Дюра Винаї, як и перши постоктоберски директор Установи Микола Шанта, хтори здогаднул же скорей 2004. року, кед формовани перши Национални совит, „Руске слово” було праве тота ношаца институция коло хторого ше зазберовала заєднїца, од интелектуалцох и ношительох явного живота, по звичайного чловека, читача.

льства „Руского слова” и редактор „Рутенпресу” Михайло Зазуляк. КОЛЕҐИЯЛНЕ ПРИПОЗНАНЄ Новинарски награди достали и двойо найвреднєйши вонкашнї сотруднїки – дакедиКед нє пре инше, 70-рочнїца „Руского шнї новинар и редактор у „Руским” и НВУ, слова” останє зазначена по тим же колеґо- а тераз його порядни сотруднїк Дюра Латяк ве по першираз достали припознанє од ко- наградзени як представитель старшей, а полеґох. рядна сотруднїца новинох „Руске слово”, Награду за доприношенє квалитету но- Рутенпресу и МАК-у, новинарка Сенка Навинох „Руске слово” достал їх длугорочни дь з Руского Керестура, як представитель новинар и редактор Михайло Симунович, младшей ґенерациї наших новинарох. награду за рубрику у новинох терашня ре– За тоти седемдзешат роки до „Руского” дакторка рубрики „Людзе, роки, живот” уткани велї новинарски судьби, знани и Славица Фейса, а награду за активне дньо- нєзнани. Велї рускословски новинаре дове информованє з терену шеф дописовате- стали награди и фахово припознаня од ширшей заєднїци, алє од своєй Установи дотераз нє. ГОСЦИ И УЧАШНЇКИ Озда тераз пришол час виправиц скорейши препущеНа шветочней академиї з нагоди означованя 70-рочнї- ня, та после велїх других ци виходзеня новинох, НВУ „Руске слово” привитало наградох цо давало „Руске госцох з державних и покраїнских орґанох, з Амбасади слово”, тераз додзелєни и – України у Сербиї, представительох снователя – Националного совиту Руснацох, представительох Апостолско- новинарски. Алє так то, и го еґзархату, локалних самоуправох у хторих жию при- скравец ходзи у подартих паднїки нашей заєднїци, дакедишнїх „Рускословцох”, панталонох... Я тоту награколеґох з других медийох, як и представительох руских ду похопюєм нє лєм як власну, алє як заєднїцку. Сцел установох и здруженьох, а окреме вирних читачох. У пригодней културней програми участвовали нашо бим ю подзелїц зоз шицкинайуспишнєйши рецитаторе – Валентина Михняк з ма цо ю заслужели, а нє доДюрдьова и Мирослав Малацко з Руского Керестура, стали – гварел доаєн „Ручийо кариєри „Руске” од ского слова” Михайло Сипочатку з повагу провадзи, мунович. з музичнима точками наНВУ „Руске слово” з наступели пияниста и ком- годи 70-рочнїци додзелєло позитор Владимир Малац- и припознаня институцийко з Руского Керестура и ом и орґанизацийом з хтошпивачка Саня Полдруги рима роками успишно соз Коцура, котру на ґитари трудзує – Покраїнскому сепровадзел Мирослав Пап з кретарияту за културу и явНового Саду. Слово о умет- не информованє, Национїкох чийо музични албу- налному совиту Руснацох, ми самостойно, лєбо як со- Апостолскому еґзархату за видаватель, обявела НВУ грекокатолїкох у Сербиї, „Руске слово”. Конферансу Радио-телевизиї Войводина шветочносци вод зела колеґиня з РТВ Марина ни и Друкарнї „Максимаґраф” з Петроварадину.■ Сабадош. Владимир Малацко Фото: В. Вуячич 19. ЮНИЙ 2015.

РУСКЕ СЛОВО 5

ТИЖНЬОВНЇК ИНТЕРВЮ: НИКОЛА БЕРТОЛИНИ, ШЕФ ОДДЗЕЛЄНЯ ЗА ПРЕШИРЕНЄ ЕУ

СТУПАНЄ ДО УНИЇ НЄ ЛЄМ ЦИЛЬ, АЛЄ И ПОЧАТОК

Foto: TACSO

Розгварку водзела: Анамария РАНКОВИЧ

Нєдавна виява европского комесара за преширенє Жан Клод Юнкера же Европска уния шлїдуюци пейц роки нє будзе примац нови жеми до членства, нє значи же ше тому нє треба намагац. То нам шицким – гражданом, державом и Европскей комисиї дава часу же бизме поробели шицко як треба, поручує Никола Бертолини, шеф Оддзелєня за преширенє ЕУ

П

ериод по час док ЕУ предлужи процес преширйованя з новима державами членїцами, будзе вихасновани за змоцньованє капацитетох у жемох кандидатох же би ше цо лєпше порихтали. У тим велька помоц можу буц подїї як цо концом тей яри була Реґионална конференция „Мониторинґ европских напрямкох за потримовку цивилним орґанизацийом у жемох хтори ше находза у процесу приступаня ЕУ – рок Перши”. Пред вецей як 100 представителями цивилного сектора и владових институцийох зоз жемох у процесу приключованя – БиГ, Чарней Гори, Сербиї, Косова, Албаниї, Македониї и Турскей, фаховци Униї представели „Напрямки ЕУ за потримовку цивилному дружтву”, документ хтори потвердзує улогу того значного сектора у про-

6 РУСКЕ СЛОВО

цесу евроинтеґрацийох. О улоги цивилного сектору бешедовали зме з шефом Оддзелєня за преширенє ЕУ Николом Бертолинийом. Як настали „Напрямки” хтори цали реґион треба же би приблїжели ґу Униї? – Напрямки ЕУ за потримовку цивилному дружтву у реґионє нє составели бирократи у Бриселу, алє настали през консултациї з вецей як пейц тисячи орґанизациями у шицких седем жемох Заходного Балкану и Турскей. Нам барз важне участвованє цалей явносци єдней жеми у процесу придружованя, нє лєм пре концепт демократиї, алє и прето же експертиза и зна нє нє лєм у вла ди мед зи ми ни стра ми, алє хасновити и квалитетни информациї

РС

19. ЮНИЙ 2015.

ТИЖНЬОВНЇК хтори потребни за процес приступаня ЕУ мож достац през уважованє капацитетох комплетней дружтвеней заєднїци, дзе вшелїяк и цивилни сектор. Як Напрямки ЕУ” за розвой ” цивилного дружтва помогню у оцени напредованя державох кандидатох ґу ЕУ у идуцих рокох? – Европски напрямки совитую о тим цо потребне поробиц за цивилни сектор: обезпечиц добри правни рамики, стабилне финансийне окруженє, добри капацитет цивилного сектора за борбу зоз проблемами и функционални диялоґ зоз владами. Почали зме од нули, бо иснує проблем у збераню реалних податкох на терену. Дефинованє и применьованє Напрям” зе прокох” то процес. Кажди рок ше буд вадзиц напредованє по шицких їх параметрох, а резултати тих мераньох ше будзе хасновац за политичну дискусию и вони буду база за анализу кельо окруженє стимулативне и яки його капацитети, односно вони буду часц Звиту о напредованю державох кандидатох ґу членстве у Униї.

РС

Хто то буд зе мерац? – Кажда жем уж идентификовала ре сурсни центер хтори вєдно зоз Технїчну потримовку за помоц орґанизацийом цивилного дружтва (TACSO) тото буду мерац у идуцих двох рокох, а потим, после 2017. року, ресурсни центри то предлужа сами робиц. Розлични явни установи буду обезпечовац податки хтори потребни за меранє напредованя, а у складзе зоз ЕУ Напрямками”. ” То цошка нове, прето же релевантни податки буду обезпечовац державни орґани, та цали процес будзе институционализовани.

РС

Виявели сце же ЕУ по 2020. рок обезпечи два раз вецей финансийней потримовки цивилниму сектору у жемох Заходного Балкану. Чи достаточне же би лєм ЕУ укладала до цивилного сектора? – Потримовка ЕУ цивилному дружтву у жемох Заходного Балкану и Турскей у остатнїх седем рокох була коло 160 до 180 милиони еври, односно 1,4 одсто средствох хтори ше додзелює през ИПА фонди. По 2020. рок, ЕУ планує видвоїц два раз вецей, од 350 до 380 милиони еври лєм за розвой цивилного дружтва, алє то нє будзе достаточне кед нє будземе робиц зоз владами же би „отворели” и национални буджети за цивилне дружтво.

Состойна часц цивилного дружтва и мали, локални орґанизациї цивилного сектора (ОЦД), хтори нїхто нє потримує. – Хаснованє наших финансийних инструментох за потримовку децентрализованим, локалним орґанизацийом завиши же як и кельо ше ОЦД операю на гражданох и то би могол буц одлучуци фактор. У идуцим циклусу програмованя вежнєме аспект ОЦД до огляду, бо резултат їх роботи треба же би бул важни за каждодньови живот гражданох. Проблем у реґиону, же єст велї орґанизациї хтори после периоду конфликтох направели донаторе. Тераз то шицко мушиме врациц на уровень гражданох, и то можеме финансовац през розлични стимулациї. Кед орґанизация ма одредзене число членох – гражданох то можеме потримац. Затераз то мали ґранти хтори дзелїме през други векши орґанизациї.

РС

Чи одредзени санкциї, у случаю же ше по 2020. рок нє витворя поставени цилї? – Дефинованє ЕУ Напрямкох” и їх ” ускладзованє зоз реалну ситуацию през схадзки зоз представителями владох и цивилного сектора представя способ же би ше влади „задрилєло” у одредзеним жаданим напряме. Кед даєдна влада нє жада сотрудзовац, вец то кладземе до наших Звитох о напредованю. Други системи караня нє можеме запровадзовац. Важни розвой цивилного дружтва у ваших жемох, алє за мнє, потромовка цивилному дружтву и отверанє владох за потримовку тому сектору цошка цо превозиходзи сам процес придружованя. Циль патриц далєй и длугорочнєйше од самей хвильки придружованя.■

РС

19. ЮНИЙ 2015.

Foto: TACSO

РС

Наша сотруднїца Анамария Ранкович у розгварки зоз шефом Оддзелєня за преширенє ЕУ

РУСКЕ СЛОВО

7

НАШО МЕСТА НА ПАРОХИЇ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

ЗАЧУВАНА РОБОТА СЛИКЕРОХ БРУҐОШОВИХ

Фото-неґативи на склу з ателєа познатих керестурских фотоґрафох, оца и сина Осифа и Йовґена Будинскових (Бруґошових), нєшка уж покойних, хтори ше чуваю на парохиї у Руским Керестуре, од 9. по 12. юний обрабяла ґрупа фаховцох

На чолє фаховей екипи була наша позната историчарка Любица Отич, зоз Музею Войводини з Нового Саду. – То цале богатство неґативох, начитали зме коло 600, а за тот час зме диґитализовали и з найвекшей часци идентификовали вецей як 120 фотоґрафиї. Вони шведоча о єдним периоду историї Руснацох, т. є. особох и подїйох у Керестуре, медзи двома войнами та даєдни и з 50-60 рокох прешлого вику – гвари Отичова и толкує процес роботи. – Неґативи зме скенирали з окремну подполно сучасну апаратуру и достали барз добри знїмки. Випущели зме их на папер и вец Сашо Сабадош и я, з иформаторами, велї з нїх и датовали або идентификовали особи, чи подїї. Мотиви розлични, то углавним портретна фотоґрафия, алє и фотоґрафия хтора представя у цалей фиґури єдну младу пару, млодята, мали дзеци, мацер зоз дзецми итд. Углавним аж и фотоґрафиї, алє наиходзиме и на даєдни ґрупни, дзепоєдних забавох, школски фотоґрафиї, ґрупни з винчаньох, дзвиганє будинку майсторского дому, фотоґрафиї и фотоґрафох Осифа и Йовґена, итд. У тим нам помогли старши Керестурци – Мирон Рамач, Яким Дудаш Мийов, Мирон Костелник, Яким Надь Кинчеш и унука одн. дзивка фотоґрафох Будинскових Иринка. Дзекуюци Желькови Ковачови пошли зме и на стретнуце старших у Каритасу, хтори ше барз цешели же нам помогли идентификовац людзох на фотоґрафиї. Як далєй толкує Отичова, кажда фотоґрафия медий бо нам преноши информациї зоз прешлосци, та могли датовац чи з часу медзи двома войнами, чи войнового, чи повойнового. Найзначнєйши указатель хтори им помогол

Сабадош и Маркович, фаховци хтори робели на диґитализованю неґативох

8

РУСКЕ СЛОВО

Мирон Рамач, Любица Отич, Иринка Химелсбах и Саша Сабадош препознаваю особи на старих фотоґрафийох

то облєчиво, файта текстилу з хторого виробена руска шмата, и ище дзепоєдни елементи. Як наглашела Отичова, барз значне же ше их так зачувало и диґитализовало, а ище значнєйше же ше их презентує рускей явносци. Зоз тоту малу роботу почало ше реализовац давно задумани проєкт зачуваня руского културного скарбу, о хторим ше вецей роки бешедовало на рижних уровньох. Зоз Отичову и историчаром Сашом Сабадошом зоз архиву у Зомборе фотоґрафиї диґитализовали фаховци др Миряна Дєкич и фотоґраф Неделько Маркович, обидвойо з Покраїнского заводу за защиту памятнїкох з Нового Саду. Сашо Сабадош з тей нагоди наглашел яке важне же би ше зачувало руски и нєматериялни и материялни скарб. – Барз важне же зме почали тоту роботу, и остатнї час док маме ище живих старших информаторох поробиц кельо лєм мож, перше у Керестуре, а вец у шицких других местох. Треба явно поволац наших людзох же би чували и стари фотоґрафиї и документи цо зме уж тиж почали систематизовац у нашим Заводу за културу, и робиц на тим же би ше обезпечело и адекватни простор дзе их будземе тирвацо чувац – гварел Сабадош. Диґитализованє склєняних неґативох фотоґрафох Будинскових хтору водза фаховци з Покраїнского заводу за защиту памятнїкох, як партнер потримал Завод за културу войводянских Руснацох, и наш Националним совит. З тей нагоди директор Заводу за културу Серґей Тамаш гварел: – Тото цо зме у Керестуре почали и предлужиме на єшень, то початок реализациї велького проєкту на защити руского културного скарбу. Завод по отриманей явней трибини на тоту тему, 24. априла. 2015. року у тим составе, лєм хиби ище проф. Янко Рамач, почал витворйовац теди порадзени заключеня. То початок же бизме ше влапели до обсяжней роботи хтору иницировал ище мой предходнїк Мирослав Кевежди. Єден з найзначнєйших приоритетох кед у питаню скарб, же бизме ше зєдинєли и през заєднїцки проєктни активносци и наших институцийох, и европских, викоординовали як дойсц до пенєжу хтори потребни же бизме тото цо занєдзбане, зачували як треба. ■ М. Афич 19. ЮНИЙ 2015.

NA[O MESTA З ПОКРАЇНСКОГО СЕКРЕТАРИЯТУ ЗА ПОЛЬОПРИВРЕДУ, ВОДОПРИВРЕДУ И ЛЄСАРСТВО

„РУСКОМУ” ДЗЕШЕЦ И ПОЛ МИЛИОНИ На основи конкурса Покраїнского секретарияту за польопривреду, водопривреду и лєсарство, Општини Кула прешлого тижня одобрени средства за три проєкти за реконструованє водоводних обєктох и обєктох канализациї. Керестурскому ЯКП „Руском” за вибудов построєня за дезинфикованє води за пице з окремним продукцийним процесом на жридлу водоводу одобрени 10 милиони 500 тисячи динари. За адаптованє водоводней мрежи и вибудов шахтох у улїци Петра Драпшина у кулскей Месней заєднїци Долнї город одобрени 2 милиони динари, а Општина Кула конкуровала и за ушоренє беґельскей мрежи за одводньованє польопривредней жеми, за цо одобрени 9 милиони 902 650 динари. У подношеню проєктних вимогох, Општини Кула технїчну потримовку дала єй Аґенция за розвой.

М. З.

IN MEMORIAM

СИМЕОН СИМА РАМАЧ (1937–2015) После чежшей и длугшей хороти, у новосадским шпиталю вчера, 15. юния умар дипл. економиста Симеон Рамач, дакедишнї визначни привреднїк, руководитель привредних подприємствох, явни и дружтвени роботнїк, алє и уметнїк-маляр, у рокох после його пензионованя. Симеон Рамач, Симо як го волали и познали, народзени 18. новембра 1937. року у Дюрдьове, а по законченю основней и штреднєй школи, у Заґребе рок студирал малярство, алє дипломовал економию на Економским факултету у Беоґрадзе 1961. року и бул єден з наших перших фаховцох у тей обласци. У своїм фаху почал робиц як шеф рахунководства у єдним подприємстве у Тузли, у Босни и Герцеґовини, потим прешол до Кули, а од 1965. року ма замерковану улогу у привредним живоце Руского Керестура, кед там пошол на место директора тедишнєй Землєдїлскей задруґи „Перши май”. Мал окреме значну улогу у твореню єдинственого керестурского привредного субєкта, хторе после зєдиньованя Землєдїлскей продуковательней задруґи „Русин”, млїна, погосцительства и тарґовини, 1970. року достало мено Польопривредни комбинат „Перши май”. Од 1971. по 1974. рок Рамач робел як помоцнїк, односно заменїк директора Польопривредно-поживового комбинату „Кула” и Индустрийно-польопривредного комбинату „Вербас”, хтори були лєм цо основани и у рокох своєй орґанизацийней и дїловней консолидациї. Од 1974. по 1978. рок Симо Рамач бул член Вивершней ради Войводини (тедишнєй покраїнскей влади) и покраїнски секретар за тарґовище и цени, а од 1978. по 1982. рок робел у делеґациї САП Войводини 19. ЮНИЙ 2015.

у Ради републикох и покраїнох у Скупштини СФР Югославиї на, за Войводину барз значних, питаньох тарґовища и ценох. Тих рокох Симеон Рамач, кельо познате, як єдини Руснак у историї Руснацох на тих просторох, участвовал на зашеданю Ґенералней скупштини Зєдинєних нацийох у Нюйорку, у делеґациї СФРЮ. Од 1982. по 1985. рок, у чаше вше векших проблемох зоз задлуженосцу жеми и вше векшого нєдостатку девизних средствох за обезпечованє увозу роби од еґзистенциялного значеня за цалу державу, Рамач робел на окреме чувствительним месце секретара Самоуправней интересней заєднїци за економски одношеня з иножемством САП Войводини. Од 1985. року Симеон Симо Рамач по други раз приходзи за директора ПК „Перши май” у Керестуре, доприноши його кадровей консолидациї, будує залївну систему на 360 гектарох. После двох рокох одходзи до „Металки” до Марибору у Словениї, а робел и у других подприємствох. Початком 90-их рокох знова роби у Керестуре, тераз як директор ЗЗ „Русин”, познєйше „Кооператива”, хтора теди настала з видвойованьом задружного маєтку з ПК „Перши май”, дзе бул кратши час и 1995. року пошол до пензиї. Симеон Рамач єден з найвизначнєйших руских и войводянских фаховцох у економиї и привреди, з позарядовима нє лєм фаховима способносцами и схопносцами, алє и людскима. Намагал ше и осучаснїц польопривредну продукцию. Попри привреди, Симеон Симо Рамач останє запаметани и у нашим подобовим живоце як маляр – уметнїк, окреме пейзажох. Симеон Рамач поховани штварток, 18. юния на теметове у родним Дюрдьове. мкт/зам

РУСКЕ СЛОВО

9

НАШО МЕСТА АНКЕТА О „РУСКИМ СЛОВЕ”

КАЖДЕ НАЙДЗЕ ДАЦО ЦИКАВЕ

З

нагоди 70 рокох „Руского слова” по наших местох поробена анкета з читачами о тим цо найволя пречитац, цо би пременєли... кельо им знача новини. Оленка Гудак, Руски Керестур: – Я у родительским доме виросла зоз „Руским словом”, а тиж и зоз „Заградку”, МАК-ом, а шицко сом пренєсла и до своєй фамелиї. У нас дома, та и на роботи, дзе нам ноша новини, штварток чи пияток, „Руске слово” опатраю и други. Наисце нє мам цо доганяц и задовольна сом як напредуєце у шицким, и цо и як пишеце, и зоз технїчним випатрунком. Видзим и же ше новинаре намагаю зоз шицких местох информовац о найзначнєйших подїйох и людзох. Думам же кажди читач може найсц дацо цикаве, а ми попровадзиме шицко. Ниа, и тераз зме ше на роботи з колеґом так нашмеяли з гумору, здогадли призабутих словох... єдноставно, „Руске” нам ошвижує живот, чува наш язик, националну припадносц, нашу културу.

Терезия Бодваньски, Нови Сад: – Роками зме предплацени на „Руске слово”. Без огляду на електронски медиї, новини нам состойна часц живота. Углавним перше препатрим новини, а вец пречитам тото цо ме зацикави. Любим пречитац теми зоз рубрики Людзе, роки, ” живот”, дознац цо ше случує по наших местох, окреме у Керестуре, а тиж так и Тижньовнїк” понука до” бри теми. Потримуєм пременки випатрунку новинох, ошвижованю кадрох, новому приступу презентованя – писаня. У чаше кед шицко преходне, нє лєгко буц стаємни и стабилни. „Рускому слову” ше то поспишує! Александар Чижмар, Вербас: – Уж роками сом предплатнїк Руского слова”, а ” найволїм читац рубрику Нашо места” и дознац цо єст ” нове у наших валалох. Тиж так, любим пречитац и поезию, а окреме ми ше пачи гумор, бо є вязани за наш менталитет, наших людзох, и то ми блїзке. Помали ше звикуєм и на нови формат, якошик сом бул вязани за скорейши випатрунок новинох. Обачел сом же на перших бокох єст менєй политики як скорей, цо ми ше барз пачи. На концу, любел бим кед би частейше були теми о старих ремеслох и окреме гобийох наших людзох.

10 РУСКЕ СЛОВО

Славица Страценски, Нови Сад: – Жила сом у вецей наших местох, Дюрдьове и Вербасу, и тераз у Новим Садзе, а понеже сом медицински роботнїк, стретала сом ше зоз велїма Руснацами. Препознавала сом их по мену або презвиску, та сом вец з нїма и контактовала. Прето у новинох и найволїм читац о наших людзох и вистки з наших местох, бо велїх и познам. Тиж, тераз сом уключена до хору и знова ходзиме по наших фестивалох и на нїх стретам велїх познатих и приятельох. Треба нас зберац и тримац вєдно. Любим гумористични прилоги, любим шмих. Иван Молнар, Дюрдьов: – Нови випатрунок „Руского слова” ше ми пачи, бо є цифрованше, та ми баржей прицагує увагу. Найволїм пречитац вистки зоз Дюрдьова, єст их досц, алє би могло буц и вецей, потим вистки зоз спорту и з култури. Увагу ми прицагую интересантни фотоґрафиї и наслови. Медзитим, за младих нєт досц теми. Уж кед ше „подмладзело” кед иншак випатра, дацо би могли поробиц и цо ше дотика змиста. Наприклад, баржей провадзиц роботу Роботного цела за младих НСР, писац о їх орґанизацийох, алє нє лєм о тим цо ше случело, алє и о тим цо ше пририхтує, же би и млади и зоз других местох могли нащивиц таки подїї. Так би ше помогло и орґанизатором и нащивительом. Тиж так, у „Руским” бим любел читац тексти о тим дзе ше млади рушаю, о їх друженьох, о сучасней музики, технолоґиї и компютерох. Жаль ми же нєт вецей боки, бо теди би було и вецей места, та би наприклад, бок за младих могол виходзиц у каждим чишлє. Мелания Васич, Коцур: – Новини „Руске слово” доставаме уж вецей роки, а док сом ше нє одала порядно сом го читала и дома. У „Руским” вше перше читам рубрику з наших ме стох, и вше перше глєдам вистки зоз Коцура о людзох хторих познам. Любим читац и цикави животни приповедки. „Руске” перше поопатраю мойо дзивки, потим я, а кед єст дацо цикаве зоз польопривреди вец я читам и прекладам мойому супругови, понеже вон нє зна читац по руски, а люби чуц и други вистки. Терашнї випатрунок „Руского слова” ше ми баржей пачи, окреме прето же єст красни фотоґрафиї и же папер квалитетнєйши. Може ше ровнац зоз сучаснима часописами. А. Маркович, М. Афич, С. Барань, Дю. Винаї 19. ЮНИЙ 2015.

NA[O MESTA УДАТНА ГУМАНИТАРНА АКЦИЯ У КОЦУРЕ

ДОБРА ДЗЕКА ХИЖУ СПРАВИ

Всоботу рано велї Коцурци пришли помогнуц фамелиї Чижмар котрим прешлого року згорела хижа. Културнопросвитне дружтво „ДОК” орґанизовало гуманитарну акцию од дзверох по дзвери у котрей ше зберало финансийну и материялну помоц за будованє новей хижи. Як толкує Мария Горняк, иницияторка гуманитарней акциї наволаней „Поможме ближньому свойому”, акция була удатна, и валалчанє ше одволали у вельким чишлє. Волонтере назберали коло 210 000 динари як и материялни средства же би ше хижу вибудовало по горню плочу. Згорену хижу по сам змерк розкерчовало коло трицец валалчанох зоз тракторами и польодїлску механїзацию на мольбу, а на шлїдуюцу соботу, 20. юния ше планує шаловац фундаменти. Одредзену финансийну потримовку у набавки будовательного материялу окрем валалчанох обецала и Општина Вербас, и кед ше и тота помоц витвори, хижа би по конєц лєта могла буц закрита. Мария Горняк и Чижмарова фамелия, окреме подзековни на обезпеченей помоци, як пенєжней так и помо-

РУСКИ КЕРЕСТУР

ПОСЛАТА ГУМАНИТАРНА ПОМОЦ ДО УКРАЇНИ

Облєчиво и поживу паковали волонтере Каритасу

Зоз парохийного Каритасу 16. юния одвежена помоц хтору Керестурци мешац и пол зберали за интерно розселєних у України, пре войну на востоку тей жеми. Назберана тона облєчива и 200 кг поживи, як и менша часц средствох за гиґиєну. Як дознаваме од Янка Катону, директора еґзархатского Каритасу и окончователя длужносци координатора керестурского Каритасу, помоц педантно пририхтали, класификовали и попаковали волонтере, а медзи нїма було найвецей младих. Помоц перше одвежена на нашу новосадску парохию, одкаль ма буц транспортована до України. М. А. 19. ЮНИЙ 2015.

Перше требало розкерчиц погоренїско

ци при розкерчованю и будованю нового обисца у хторим буду жиц Ясмина, Янко и їх три дзивочки. Кед же ше дахто жада уключиц до акциї, або помогнуц, може ше явиц орґанизаторови. Т. Ходак

ДОБРОДЗЕЧНИ ДАВАТЕЛЄ КРЕВИ У НОВИМ ОРАХОВЕ

ДАЄДНИ ПЕЙДЗЕШАТ РАЗ ВИКАСАЛИ РУКАВИ Всоботу, 13. юния, на Шветови дзень добродзечних давательох креви, у Новим Орахове, у Руским доме, Месна орґанизация Червеного крижу орґанизовала пригодну святочносц. У тим валалє єст вецей як сто активних членох. Святочносц отворел оркестер цитрашох Основней школи „18. октобер” а привитну бешеду порихтала предсидателька Францика Севери. Др Андреа Пинтер, руководителька центру за трансфузию креви у Суботици похвалєла Новоораховчаньох и гварела же су у тей гуманитарней акциї єдни з найвитирвалших у општини. Присутни були и др Силвия Варґа, предсидателька Комисиї за добродзечне даванє креви Червеного крижа Општини Бачка Тополя и Йосип Кошпенда, предсидатель Скупштини Червеного крижа, як и Гайналка Шипош, секретар Ме сней заєднїци Нове Орахово. На концу, подзелєни и припознаня гевтим хтори пейц, або вецей раз дали крев, а Владо Чордаш и Томислав Джуня достали припознаня же уж пейдзеНовоораховски ювиланти шат раз дали крев. достали припознаня Лю. Рац

РУСКЕ СЛОВО 11

ЕКОНОМИЯ ПРОДУКЦИЯ ГРУШКОХ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

ТРЕБА ДОСЦ УЛОЖИЦ, АЛЄ ШЕ ВИПЛАЦИ Пишe: Сенка НА ДЬ

У Керестуре затераз єст три векши овоцнїки з грушками и даскельо менши продукователє, медзитим, тота овоц ище вше нєдостаточно заступена у керестурским хотаре, алє ситуация подобна у цалей Сербиї. Наша держава од 2000. по 2011. рок нє вивожела грушки, алє остатнїх рокох ше обачує звекшанє продукциї, та и вивозу

П

о толкованьох фаховцох зоз обласци овоцарства, грушка єдна з овоцох хтору людзе нє маю звикнуце конзумовац, а нє вельке число ше лапа до продукциї пре вельки укладаня и ризик кед ше ю нє допатра на одвитуюци способ. Грушка вимага вельо укладаня, нєпреривне контролованє и допатранє, а о защити и хованю ше треба вельо информовац. – То други рок як зме засадзели овоцнїк. Того року уж єст плоди на дзепоєдних древкох, углавним на сорти вилямовки, а обчекуєме же уж нарок будзе векши род. Окрем вилямовки, засадзели зме ище штири файти, пре опрашованє. Грушку зме посадзели праве прето же є у одношеню на, наприклад, кайсу, одпорнєйша на хвилю и кед ше ю правилно хова родзи каждого року, цо нє случай зоз кайсу. З другого боку, патрели зме и же би, пре лєпши пласман, тота овоц нє була барз заступена на тарґовищу, а указало ше же грушка остатнї роки ма добру цену – гвари Михайло Пашо. СУБВЕНЦИЇ ЗА ДРЕВКА Же би унапредзела и потримала продукцию овоцох, Покраїнска влада прейґ ресорного секретарияту дава субвенциї за древка, процивкаменцово мрежи и опрему за наводньованє. – Кед зме концом 2013. року подзвигли овоцнїк, реґистровали зме польопривредне ґаздовство и такой 2014. року конкуровали до Покраїнского секретарияту за польопривреду за врацанє средствох за древка, дзе зме достали 40 одсто од уложених пенєжох – гвари Пашо.

ОБРАЦИЦ УВАГУ НА КВАЛИТЕТ ЖЕМИ Аґроном Дюра Надь фахови сотруднїк велїх продуковательох овоци и желєняви у Бачки и од нього дознаваме же анализи жеми хтори окончовани у Руским Керестуре указали же и наш терен досц вигодни за хованє грушки, алє треба обрациц повагу на квалитет жеми. За грушку найвигоднєйши терен на Телечкей високоровнїни, односно у Липару, Новей Червинки. Там єст квалитетни овоцнїки и лєгчейше отримовац як у Керестуре.

12 РУСКЕ СЛОВО

После лєтнього орезованя грушки, у овоцарстве тераз актуална защита шицких яблукових овоцох, та и грушкох, насампредз од грушковей блихи. У продукциї грушкох найвецей чкоди на початку веґетациї може спричинїц бактериозна пламеняча (Ервиния), а у познєйшей фази грушкова блиха. – Вона ма два форми, жимску и лєтню. То инсект хтори прежимює на древе, а кед ше на початку рока температури дзвигню на 4-5 ступнї, вона почина лєтац, а потим поклада ваїчка. Єдна женка може вилягнуц вецей як 100 ваїчка и найвекши проблем кед ше нє реаґує праве у тим периодзе. Кед ше на час превежнє потребни мири, у познєйших фазох розвою би нє требало присц до векших компликацийох – гвари аґроном Дюра Надь. Буйна веґетация прицагує грушкову блиху, та треба мерковац на розпорядок конарох, нє треба ю барз залївац, а прикармйовац у початней фази веґетациї. Лєтня блиха ма пейц стадиюми розвою, на початку то лїчинки, хтори ше кармя так же вицицую сок, перше зоз пупчох, а вец далєй зоз рошлїни. Кед температури висши як 15 ступнї почина ше формовац медна роса, хтора щици лїчинки и од хемийних препаратох. Єст средства хтори розблажую медну росу, алє ше их муши комбиновац зоз лїпкачом хторе ма одвитуюци активни материї. Вельки проблем настава кед медна роса почнє чуриц по лїсцу и плодох, хтори поставаю лїпкаци и таки плоди барз чежко предац. У случаю же спаднє диждж, може присц до охореня „чадявица” дзе плоди и 19. ЮНИЙ 2015.

ЕКОНОМИЯ лїсце счарнєю, а кед ше таке случи два роки зашором, може препаднуц цали овоцнїк. ТРЕБА РЕАҐОВАЦ НА ЧАС – При яблукових овоцох ше тераз бориме процив хробака хтори напада плоди. Тераз уж почала лєтац друга ґенерация, та каждодньово треба провадзиц число тих мотильчкох и кед воно вельке, треба реаґовац на час. Кед ше дньово влапи од 10 до 15 мотильчки, то значи же треба почац применьовац хемийни средства – гвари Надь. Прешлого року було вельо менєй роду у одношеню на предходни, а вельки чкоди спричинєла праве грушкова блиха. Фаховци ище вше нагадую же чи вона постала резистентна на дзепоєдни активни материї, понеже препарати нє давали резултати яки требало. Грушковей блихи одвитує кед сухи рок, кед температура векша як 25 ступнї, прето же ше теди вона найвецей розмножує. З другого боку, кед дижджовни рок, вец єст бриґи зоз бактериозну пламенячу. Длугорочни продукователь грушки Янко Чизмар зоз Руского Керестура ма посадзено 1 200 древка на двох гольтох. Вон гвари же робота зоз грушками компликована, та ше поряднє треба консултовац зоз фаховцами зоз тей обласци, прето же продукователь нє може сам попровадзиц пременки на овоци и знац кеди хтори мири треба преберац. – Прешлого року сом мал 16 тони роду, а рок пред тим 26 тони, цо барз велька розлика, алє ше наздавам же тот рок будзе успишнєйши. Понеже садзиме и паприґи и другу овоц, грушки обераме ище кед су желєни, кладземе до хладзальнї и вжиме их углавним шицки попредаме. Зоз єдней часци печеме палєнку, цо у Керестуре тиж добре преходзи. Кед слово о конзумней грушки, проблем же у нас людзе нє маю звикнуце пойсц на пияц и купиц грушки, окреме прето же є досц драга. Медзитим, кед ше ма на розуме кельо треба уложиц до продукциї тей овоци, ясне прецо цена така яка є – гвари Чизмар.■ 19. ЮНИЙ 2015.

ПРОДУКЦИЯ ЖЕЛЄНЯВИ У ҐОСПОДЇНЦОХ

НЄ ПРОБЛЕМ РОБИЦ, ПРОБЛЕМ ПРЕДАЦ У Ґосподїнцох єст вельо фамелиї котри продукую желєняву за предай. Велї маю своїх роботнїкох и вельо желєняви на полю, алє єст и тих котри на початку и продукую лєм у загради. Медзи нїма и Владимир Бабий з Ґосподїнцох. Владимир Бабий у своєй загради Гоч нєдавно достал роботу у Темерину, Владимир нє охабел свою цалей загради. Гвари же тот способ роботу у загради, полюбел ю, уложел пирсканя нє спече жем и же є прето до системи за наводньованє, и тераз хасновитши од системи капка по капку. му приноши додатни заробок. Понеже сцел прешириц роботу за– Нє проблем робиц, проблем предац желєняву – приповеда Бабий. – плановал садзиц и у сушедних заТреба вельо укладац, треба часу нау- градох котри отримує. По його рачиц ше почувствовац же кеди цо по- хункох, у єдней загради поверхнотребне за лєпши розвой, а даєдни сор- сци коло 600 квадрати, мож заробиц ти, як цо карфиол, треба швидко по- коло тисяч, до тисяч и пол евра. предац бо згнїє. Таке ми ше уж раз и Медзитим, треба потрафиц хилю и случело. Хвиля барз уплївує на желє- знац потреби желєняви у одредзеняву и треба ю нєпреривно допатрац. них фазох. Владимир би любел нарок посадПрето, лєгчейше ми тримац ю у зазиц сладку кукурицу и пасулю, а гради, як на полю. Перши рок после садзеня цибуля пре економичносц и реткви, бо му ше нє прияла, та потим посадзел кедше их вицагнє зоз жеми, углавкапусту од котрей мал добри заробок. ним по април, мож ознова дацо поАлє, вец уж идуцого року остал без садзиц. Часто ше совитує з пайтазаробку. Желєну шалату, котру посад- шами котри тиж садза желєняву и у зел на поли зоз товаришом ношели до польопривредней апатики у валалє, Жаблю до дутяну, алє тоту роботу нє а спатра ше и на тих котри желєняву садза навелько. могло наплациц. – Ша, кед вони нє знаю потрафиц Од шицкого, найчежше найсц купко тра желєнява будзе удатна, вец ца. На мало затераз предава лєм у суозда нїхто нє зна – през ошмих гвашедстве, а найволєл би предац шицко одразу. Потераз ше му капуста най- рел Владимир. На полю затераз садзи лєм сою и лепше указала, нє препада швидко, нє барз є чувствительна на хвилю и лєг- кукурицу, зоз чим є нє задовольни, ко ю предац. Предавал ю до дутянох бо прешлого року на загради на 600 квадратох заробел коло седемсто у Темерину и у Ґосподїнцох. Карфиол, теди кед резал нє мал до- евра на капусти, а на ланцу кукурибру цену, чежко го було предац, досц ци вельо менєй. Кажде хто почина му и погнїло, та зоз тим цо предал по- ма вельо укладаня, по ланцу треба крил трошок. Роботу анї нє рахує, бо уложиц коло три тисячи евра. Свойо то так у нас, нормалне – гварел Вла- продукти Бабий планує предавац на пияцу у валалє и у других местох, а димир. Бабий викопал студню и розцагнул кед робота руши, будзе садзиц и на С. Барань черева з микророзпирсковачами по полю.

РУСКЕ СЛОВО 13

КУЛТУРА И ПРОСВИТА

2015

14. ФЕСТИВАЛ ДЗЕЦИНСКЕЙ ТВОРЧОСЦИ РУСНАЦОХ ВОЙВОДИНИ „ВЕСЕЛИНКА 2015”

БУДЗМЕ ЯК ДЗЕЦИ

У

Руским културним центре у Новим Садзе, всоботу, 13. юния, отримани 14. Фестивал дзецинскей творчосци Руснацох Войводини „Веселинка 2015”. Фестивал урядово отворел предсидатель Националного совиту Руснацох Славко Рац, котри и з тей нагоди поволал родичох же би дзеци уписовали до руских оддзелєньох и посилали на годзини пестованя руского язика, бо знанє ище єдного язика може буц лєм на хасен – як школяром, так и нашей заєднїци. На програми тогорочней „Ве се лин ки” уча ство ва ли вецей як 200 школяре зоз ско ро шиц ких основ них школох дзе ше руски язик учи як по ряд ни, лє бо факултативни предмет, зоз Як поведзене на тогорочней „Веселинки”, кед би ше на тим Срим скей Ми тро ви ци и Фестивалу додзельовало награди, требало би их подаровац Сримскей Каменїци, а тиж и шицким дзецом – „по даскельо звязки златних слункових дзеци зоз КУД „Тарас Шевблїзкавкох”, а того року слунка наисце анї нє хибело ченко” з Дюрдьова, РКУД „Др Га ври їл Ко сте ль ник” хтори и того року зоз Кули, КУД „Жатва” зоз Коцура, КПД „Карпати” з указал упечатлїви хоВер ба су, як и амате ре дома шнь о го, но во сад ско го реоґрафиї, младшей РКЦ. Були и го сци з иножемства, з Миклошевцох, зоз и старшей танєчней Републики Горват скей. ґрупи. Як ше схопно На бини ше представели и наймладши оводарци зоз склада погари указаПредшколскей установи „Радосне дзецинство” Палчочли нам школяре зоз ка з Нового Саду, як и Танєчни студио „Партизан 2”, Сримскей Каменїци. Дюрдьовчанє ше пред ста ве ли зоз дзе Славко Рац, предсидатель Националного совиту Руснацох цинским орке стром, а зоз Коцура пришол дзецински Хор „Цукрики”. Зоз Сримскей Митровици наступела рецитаторка Мила Дюґумович, а зоз Кули пришли три рецитаторки – Лїляна Кнежевич, Весна Вонич и Дияна Канюґа. Хореоґраф Желько Лїкар зоз КУД „Йоаким Ґовля” зоз Миклошевцох, з Републики Горватскей указал интересантни танєц на тему имитациї роботох на полю з дзецинским танєчним ансамблом. На „Ве селинки” ше представела и керестурска рецитаторка Минеа Югас, як и дюрдьовски рецитаторки Кристина Дюранїн, Ясмина Мудри и Марина Барна. Вербащанє одтанцовали упечатлїви танєц „Волинянка”, а и наймладши аматере РКЦ ше представели зоз хореоґрафию „Руски танєц”. НовоВербащанє на „Веселинки” вше крашнє танцую садски дзеци у окремним блоку указали же знаю шпи-

14 РУСКЕ СЛОВО

19. ЮНИЙ 2015.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ШКОЛЯРЕ ХТОРИ ДОСТАЛИ ПРИПОЗНАНЄ „СЛАВКА САБАДОШ” Мирко и Мария Венчельовски зоз Ветернику, школяре осмей класи хтори на годзини руского язика ходзели при наставнїци Ана-Мариї Рац, завжали и на медзиокружним и на републичним змаганю зоз руского язика перше место, та их наградзела ОШ „Михайло Пупин” з Ветернику и Совит родичох. На „Веселинки” им Ирина Папуґа спред Дружтва за руски язик, литературу и културу додзелєла припознаня з меном „Славка Сабадош”, хторе ше традицийно додзелює новосадским школяром хтори пестую руски язик. Тото припознанє додзелєне и Дини Мудрох, школярки седмей класи зоз ОШ „Йован Йованович Змай” у Сримскей Каменїци, хтора на годзини руского язика ходзела при наставнїци Олї Яковлєв.

вац и рецитовац, а „Ве селинка” повинчовала на награди Меланиї Римар, писательки и редакторки, котра нєдавно на 5. медзинародним стретнуцу поетох у Сримскей Митровици до стала награду „Слункова годзина” . Вечаршу програму водзели Александра Живкович и Саня Полдруги. На програми дзеци указали же знаю шпивац, рецитовац, танцовац, алє и ґлумиц и рисовац, бо пополадню, на традицийних роботньох мальовали по мурох. Дзецински бабкарски студио РКЦ виведол представу „Медведзова женїдба” у режиї Олї Яковлєв, а у дворе Центра дзеци анимировали жонґлере и Мистер Твистер, бо того року тема „Веселинки” бул циркус. Було то ище єдно длугоке друженє школярох з рижних наших местох за паметанє, нагода упознац ше з товари-

У КПД „КАРПАТИ” ЦАЛОВЕЧАРШИ КОНЦЕРТ

ОТРИМАНИ ШЕСТИ „ПРИВИТ ЛЄТУ” У КПД „Карпати” у Вербаше прешлого тижня отримани шести по шоре цаловечарши концерт наймладших членох Дружтва – „Привит лєту”. На концерту ше вони представели зоз танцами, рецитациями и шпиванками, а як госци, з вецей музично-танєчнима точками участвовал дзецински фолклорни ансамбл КУД „Иван Сенюк” зоз Кули. Окрем дзецинскей фолклорней секциї „Карпатох” у програми участвовали и дзеци хтори у Вербаше факултативно уча руски и українски язик, а порихтали их учительки Славица Мали, Оля Станков и Ґалина Вуячич.

Домашнї з Вербасу и госци зоз Кули єдни другим подаровали дарунки

Зоз Коцура пришол Хор „Цукрики”

шами и товаришками и пестовац руски язик, хтори, нажаль, нє шицки маю нагоду бешедовац и дома. Фестивал „Веселинка” потримали Министерство култури Републики Сербиї, Покраїнски секретарият за образованє, културу и права националних меншинох, Город Нови Сад, Управа за културу и Национални совит Руснацох.■ О. Планчак-Сакач Фото: Вероника Вуячич 19. ЮНИЙ 2015.

– Дзецинска фолклорна ґрупа шести раз порихтала цаловечаршу програму же би публики указала цо робела цали рок, а на тот вечар зме волали госцох зоз Кули же би наша програма була ище красша – визначела хореоґрафка Ирена Скубан. Домашнїх провадзел Оркестер „Стари Вербас”, а як з тей нагоди визначела Ирена Скубан, тот тамбурови оркестер найвекша потримовка дзецинскей фолклорней ґрупи. Вона окреме подзековала учительки Славици Мали и школяром котри уча руски язик, як и школярови Петрови Медєшови, хтори з нагоди програми порихтали виставу рисункох. Учашнїкох и публику на програми привитали предсидатель Националного совиту Українцох Йозо Сапун, директорка НВУ „Руске слово” Мартица Тамаш, старовербаски парох о. Алексий Гудак и заменїца предсидателя КПД „Карпати” Єлена Кузма. Хореоґрафиї дзецинскей фолклорней секциї КПД „Карпати” обдумала Ирена Скубан, а на концу програми домашнї з Вербасу и госци зоз Кули єдни другим подаровали дарунки, а вец шицки вєдно одшпивали шпиванку „У швеце постої єдно царство”. А. Маркович

РУСКЕ СЛОВО 15

КУЛТУРА И ПРОСВИТА У ОСНОВНЕЙ ШКОЛИ „БРАТСТВО-ЄДИНСТВО” У КОЦУРЕ

СЛАВИЦА БАЙОР НОВА ДИРЕКТОРКА На схадзки Школского одбору Основней школи „Братство-єдинство” зоз Коцура, хтора отримана початком юния, потерашня окончователька длужносци директора школи Славица Байор, вибрана на тоту функцию. Нова директорка школи вибрана спомедзи двох кандидатох, єдногласно. На схадзки Одбору були присутни осем од дзевец членох, и шицки потримали Байорову. Славица Байор у коцурскей Основней школи роби уж вецей як дзешец роки, як наставнїца информатики, а од януара того року окончовала длужносц директорки, понеже потерашня директорка Моника Тамаш дала задзекованє на тоту функцию. Байорова директорску фунцкию прилапела зоз вельким ентузиязмом. Т. Х.

Нова директорка школи вибрана єдногласно

О ТИДЗЕНЬ ФЕСТИВАЛ РУСКЕЙ КУЛТУРИ „ЧЕРВЕНА РУЖА”

У ЗМАГАНЮ ЗА НАЙКРАСШИ ГЛАС ЛЄМ ДЗИВЧАТА

Я

к познате, 54. Фестивал рускей култури „Червена ружа” того року будзе отримани од 26. по 28. юний у Руским Керестуре на отвореней бини у дворе Школи „Петро Кузмяк” зоз своїма традицийнима и новшима програмами, на хторих наступя дзеци зоз скоро шицких наших местох, побиднїцки точки з наших фестивалох, госци з иножемства, а „Ружа” нашу музичну творчосц того року збогаци з 21 нову композицию. Попри спомнутого, на схадзки Орґанизацийного одбору Фестивалу, хтора отримана 10. юния, констатоване и же ше на традицийней манифестациї „Червена ружа” – на змаганю за найкрасши глас – того року буду змагац лєм дзивчата, цо, як гварене, першираз од отримованя „Ружи”. За змаганє за найкрасши глас приявел ше лєм єден леґинь зоз Суботици (прешлого року були двоме), и 14 дзивчата – седем з Руского Керестура, штири з Коцура и по єдна зоз Шиду, Вербасу и Нового Саду, так же того року будзе змаганє лєм за кошарку червених ружох и дзивоцку ладу, а нє и за чобольов, як традицийни награди на тей манифестациї. Фестивал рускей култури на пияток, 26. юния, почнє з отвераньом вистави подобових роботох Милана Колбаса з Ветернику, хтора будзе поставена у голу школи, а исти дзень будзе предлужени з манифестацию дзецох и за дзеци „Червене пупче”, на хторей 12 нови композициї буду шпивац дзеци з Руского Керестура, Коцура и Нового Саду. У другей часци наступя 15 танєчни точки дзецинских ансамблох КУД з наших местох и з Миклошевцох, з Горватскей, а по програми за шицки дзеци будзе орґанизовани диско у школским дворе. На соботу, 27. юния, на 10 годзин на спортских теренох у дворе Школи „Петро Кузямк” почнє Керестурски саям, з акцентом на стари ремесла, а на вечар будзе Шветочни

16 РУСКЕ СЛОВО

концерт, на хторим наступи и професийни ансамбл ПУЛС зоз Пряшова, зоз Словацкей. На Шветочним концерту наступи Хор и фолклорни ансамбл домашнього Дома култури, а понеже побиднїк прешлорочного Фестивалу „Най ше нє забудзе” – дюрдьовска шпивацка ґрупа праве теди будзе на госцованю у Польскей, наступи добитнїк Специялней награди на спомнутим фестивалу у Дюрдьове – Мишана шпивацка ґрупа КПД „Иван Котляревски” з Бикичу. Як побиднїк Фестивалу „Мелодиї Руского двору” у Шидзе наступи Тамбурови оркестер КУД „Петро Кузмяк” з Нового Орахова, а побиднїцки шпиванки з тогорочней „Ружовей заградки” одшпиваю Мирослава Даждиу и Йовґен Надь. На початку соботовей вечаршей програми плановани и привит Фестивалу спред покраїнских и општинских орґанох. После Шветочного будзе и Естрадни концерт (як новша програма Фестивалу), на хторим участвую Звонимир Кочиш и тамбураше „Још ову ноћ” з Нового Саду. Фестивал ше закончи на нєдзелю, 28. юния, зоз свою найстаршу манифестацию „Червена ружа” – як поведзене – того року лєм зоз змаганьом за найкрасши дзивоцки глас, алє и виводзеньом и змаганьом 9 нових забавних композицийох по руски, котри одшпиваю нашо еминентни шпиваче. Шпивачох буду провадзиц Вельки народни оркестер керестурского Дома култури и фестивалски забавни оркестер. Кажди дзень после шицких манифестацийох, у дворе Школи „Петро Кузмяк” будзе орґанизована розвага зоз „живу” музику, а орґанизатор Фестивалу ше, у сотруднїцтве з Радио-телевизию Войводини, будзе намагац же би шицки нови композициї з тогорочней „Ружи” були зняти и на окремни компакт-диск. М. Зазуляк 19. ЮНИЙ 2015.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА СЕМИНАР ЗА ТАНЄЧНЇКОХ У ОРҐАНИЗАЦИЇ ЗАВОДУ ЗА КУЛТУРУ ВОЙВОДЯНСКИХ РУСНАЦОХ

ЗАДОВОЛЬНИ ЗОЗ ПОРОБЕНИМ И НАУЧЕНИМ Завод за културу войводянских Руснацох од 9. по 12. юний орґанизовал штиродньову фахово-едукативну роботню – семинар за наших хореоґрафох и танєчнїкох, хтору тримал хореоґраф Закарпат ского народного хору з Ужгороду, з України, Микола Мовнар. Семинар отримани у просторийох керестурского Дома култури, а хореоґрафови у роботи помагали професийна танєчнїца у Закарпатским хору Аня Кохан и корепетитор з керестурского Дома култури Юлиян Рамач Чамо. На семинару участвовали 12 танєчнїки и хореоґрафе з наших КУД – штверо з Дюрдьова, и по двойо з Вербасу, Коцура, Шиду и Керестура, а попри тим же учели крочаї и На семинару участвовали 12 танєчнїки и хореоґрафе часци танцох зоз шицких реґионох зоз наших културно-уметнїцких дружтвох Закарпат скей обласци, Микола активней, а як пошведочели учашнїки, за нїх, та з тим и Мовнар з учашнїками поставел и танєц „Тропотянка”. Завод за културу ВР семинар орґанизовал у сотруднїц- за нашо КУД – и барз хасновитей роботи. Гоч можебуц тве з Националним совитом Руснацох, Школу „Петро дакус и вистати, алє и далєй полни енерґиї и задовольКузмяк”, у чиїм интернату учашнїки були змесцени, як и ства з наученим, учашнїки семинару пияток, 12. юния, у зоз парохийним Каритасом, дзе им було орґанизоване фолклорней сали и на бини Дома култури указали цо накостиранє, а источашнє то бул и конкретни крочай у ви- учели на тей фахово-едукативней роботнї. – Обробели зме и научели 10 танци, односно етиди з творйованю Спорозуменя о медзиреґионалним сотруднїцтве медзи АП Войводину и Закарпатску обласцу 10 танцох зоз Закарпатскей обласци, з каждого єй райоУкраїни, хторе подписане у октобру 2013. року. Штвар- ну – як танцую у ораховским, березянским, ужгородток, 11. юния, Микола Мовнар и Аня Кохан нащивели и ским, иршавским и другима, а шицки учашнїки тото пробу танєчней секциї КУД „Тарас Шевченко” у Дюрдь- звладали. З радосцу идзем дому, пре спознанє же сом за ове, та и их упознали з русинскима закарпатскима тан- собу тим младим людзом охабел часц своєй роботи и своїх хореоґрафийох, хтори вони буду далєй преношиц цами. Понеже зме скоро каждодньово провадзели роботу на другим. Нє лєм крочаї, алє и цалосну форму, бо зме весеминару, були зме шведкове єдней наисце цалодньовей льку увагу дали и триманю цела, рухом, триманю рукох, як и єден цали русински народни закарпатски танєц „Тропотянка”, хтори зме поставели. Барз сом задовольСЕМИНАР БУЛ ХАСНОВИТИ ни и з роботу и як нас домашнї прияли, так як и вше кед придземе до Керестура. Можебуц ше увидзиме и частеУ мено орґанизатора оцену поробеного дал и дийше, предложел сом направиц и семинари о народних ректор Заводу за културу войводянских Руснацох обичайох на вельки швета – Крачун, Вельку ноц и друСерґей Тамаш: ги, хтори подобни медзи Русинами, вшадзи, з меншима – З того цо нам указали на концу тей роботнї, видрозликами у детальох. Сиґурно ше знова увидзиме нано же семинар бул хасновити и успишни, же прерок на „Червеней ружи”, под час госцованя нашого Зашол у єдней наисце роботней и позитивней атмосфери, а здобуте знанє учашнїки пренєшу до своїх карпатского народного хору – гварел на концу хореоґраф КУД. То би нам мало дац нови позитивни моци, Микола Мовнар. хтори будзе видно на наших манифестацийох и феЙого асистентка, танєчнїца и солистка у ансамблу Застивалох. У сотруднїцтве з нашима институциями карпатского народного хору Аня Кохан наглашела же ше и Националним совитом, плануєме орґанизовац тау Керестуре чувствовали як медзи своїма, як дома, и вики роботнї, же бизме тото цо уж маме добре ище и ражела задовольство же нашим танєчнїком могли указац злєпшали – гварел Тамаш, наглашуюци же конзакарпатски русински народни танци. цом того, лєбо початком идуцого рока, Завод орґа– Приємно ме нєсподзивало же на семинару участвованизує ище єдну подобну роботню за танєчнїкох и ли млади людзе котри розумя свою културу, свойо коренї хореоґрафох, на хторей буду преподавац фаховци и приємно нам було з нїма робиц – гварела Коханова.■ зоз Пряшова, зоз Словацкей. М. Зазуляк 19. ЮНИЙ 2015.

РУСКЕ СЛОВО 17

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ ИРИНА ОЛЕЯР, ПРОФЕСОРКА МУЗИКИ З РУСКОГО КЕРЕСТУРА УЖ РОК У ПЕНЗИЇ

ВЕЛЇХ УВЕДЛА ДО ШВЕТА МУЗИКИ Пишe: Мария АФИЧ

БУЛА У ТИМУ ХТОРИ СТВОРЕЛ КАПИТАЛНЕ ДЇЛО На поволанку Заводу за видаванє учебнїкох, велї роки Олєярова прекладала на руски язик шицки учебнїки музичней култури за основну школу и ґимназию. Була рецензент ориґиналних учебнїкох за предмет – Музична култура. Окреме ше цеши же була часц тиму нашого Заводу за културу войводянских Руснацох, котри зробел трилоґию капиталного дїла нових композицийох з фестивалу „Червена ружа”, як координатор, рецензент и коректор нотних записох.

18 РУСКЕ СЛОВО

Школа за основне музичне образованє (ШОМО) зоз Кули, т. є. школяре єй оддзелєня у Руским Керестуре нєдавно закончели школски рок и як и каждого року отримали Концерт. Першираз того року школярох нє рихтала и професорка музики – Ирина Олеяр котра цали роботни вик препровадзела у тей Школи, а пред роком пошла до пензиї. Спатриме єй прейдзену драгу у хторей Олеярова дала значне доприношенє окреме нашей, рускей, музичней култури

И

ринку музика прицагла ище у дзецинстве, а тому допринєсол наставнїк музики Яким Сивч. Теди, 60-тих рокох прешлого вику, вон школярох по обисцох учел грац на гармоники. Бул любитель природи, романтичар, та гваря, годзини тримал и на дворе коло розквитнутих древкох. – У моєй улїци грали два старши дзивчата, а ми, дзеци на драже, тото чули. Мнє то барз прицаговало як цошка красне и чаривне – памета професорка Иринка слички з дзецинства. Кед учитель у школи гварел же ше мож уписац до музичней школи, вона нє роздумовала вельо. – Спочатку родичи нє думали же сом така барз надумана и озбильна, алє я була упарта потамаль док ме оцец нє одведол до спомнутей школи. Правда, аж о мешац, кед уж навелько почал школски рок. Мала сом таку дзе-

ку и упартосц, же ми уж у новембре наставнїк гварел же сом з вежбаньом пообеговала школярох цо на час почали ходзиц. Видзела сом же є задовольни як напредуєм. Помали сом теди почала шнїц же єдного дня будзем и я учиц дзеци грац, алє и грац на гармоники у оркестру – гвари Иринка. Наставнїк Сивч бул тот хтори найбаржей уплївовал же би ше зисцели Иринково дзецински сни. Штредню музичну школу „Исидор Баїч” у Новим Садзе закончела 1974. року на теорийним напряме и инструменталним за гармонику. Школованє предлужела на Академиї уметносцох у Новим Садзе. Кед одслухала остатнї рок на напряму – обща музична педаґоґия, у кулскей ШОМО глєдали наставнїкох, та Иринка прията викладац наставу солфедя (познєйше гармонику, клавир и теорию музики). 19. ЮНИЙ 2015.

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ Источашнє три мешаци заменьовала наставнїцу у ОШ „Исидор Баїч” и видзела розлику у роботи тих двох школох. Гвари же баржей полюбела свою школу у Кули, школярох и наставу у нєй, бо була креативнєйша, а колектив млади, зложни, и полни амбициї, вше єй давал потримовку. Дипломовала 1979. року. ЦЕШЕЛА ШЕ У УСПИХОХ СВОЇХ ШКОЛЯРОХ Гоч почала робиц у Кули, єй мено цесно вязане и за роботу керестурского оддзелєня тей музичней школи. Там вона практично предлужела роботу свойого наставнїка Сивча. – З керестурским оддзелєньом музичней школи почал робиц наставнїк, а о 6-7 роки ше предлужело робиц позарядово, и у тим периодзе седемдзешатих рокох шумне число школярох з Керестура учело грац. Велї з нїх и нєшка активни у музики. Понеже керестурске оддзелєнє робело з прервами, валалски предняки ше намагали же би воно робело континуовано. Школского 1980/81. року сом ше прилапела робиц у оддзелєню з пол норми, а з полну од 1991. – памета наша собешеднїца. Дзеци у Керестуре ше теди вше вецей интересовали за музичну школу. Замеркована и препозната професоркова робота, алє и посцигнути успихи хтори були барз важни за музичне образованє, односно ученє даєдного инструмента. Источашнє Оддзелєнє преширене з новима инструментами, (тамбура и кларинет), цо тиж була Иринкова идея, а шицкому допринєсла єй озбильна и сиґурна рука. – Почали ше витворйовац мойо сни же бим дзеци научела грац. И велї з Керестура закончели основну, штредню музичну школу, та и музични академиї. Постали музични фаховци у рижних сферох. Маме занятих и у нашей Школи, и даскелїх успишних студентох на Академиї хтори здобули музични основи у нашим оддзелєню. Велї школяре цо закончели музичну школу нєшка активни аматере у оркестру Дома кул-

тури, або су соло, хорски шпиваче, лєбо компоную – поцешена професорка Ирина. Треба визначиц же Олеярова зоз свою роботу, окреме на годзинох солфедя, индиректно пририхтовала и будуцих соло шпивачох хтори наступали як аматере Дома култури, на ,,Пупчу”, и „Ружи”. Одмалючка им улївала самодовириє, ошлєбодзовала од треми, учела як превозисц страх. Велїм познате же як розвивала при дзецох точну интонацию, дикцию, динамику, музикалносц... З таку роботу збогацела кажди наш фестивал. ДО ОРКЕСТРУ ПОЗБЕРАЛА ПРОФЕСИЙНИХ МУЗИЧАРОХ През роботни вик з вельку дзеку и енерґию добродзечнє ше анґажовала у нашей музичней обласци. Як студент грала на ,,Митинґу поезиї”, була инициятор концерта озбильней музики у рамикох „Костельниковей єшенї”, а окреме вельо допринєсла формованю нашого Националного оркестру. – Як член Националного совиту у другим зволаню, та предсидателька його Одбору за културу, потримала сом идею же би ше оформело оркестер и анґажовала сом ше позберац наших професийних музичарох, велїх наших школярох. Ту бул и наш талантовани музичар, аранжер и дириґент Мирон Сивч, зоз хторим сом координовала коло будуцей роботи оркестра, и його репертоара – памета Ирина. Професорка була и у жирию на наших фестивалох, селектор на општинских смотрох фолклору, а єй вецейрочни анґажман у културней дїялносци нє остал нєзамерковани. Културно просвитна заєднїца у Општини Кула єй додзелєла награду – „Зарї култури”. Мено Ирини Олеяр, як професорки, педаґоґа, роботнїка у нашей култури останє окреме замерковане и запаметане. Любела и була пошвецена своєй роботи, своїм школяром, своєй школи. Нєшка є пензионерка. Шпива у керестурским хору, а порихтана є помогнуц вшадзи дзе ю поволаю. Час пошвецує гобийом и своїм унуком.■

НАСТАВНЇЦО, ЗДРАВЕНЬКИ БУДЗЦЕ! – Здогадуєм ше наставнїци Олеяровей з вельку подзековносцу и почитованьом. Вона ме учела нє лєм грац на клавире и солфедьо, алє мала вельку улогу на початку моєй музичней драги. Пребудзела у мнє вельку любов ґу музики, а то найвекши квалитет єдного педаґоґа. Познєйше ми помагала на моєй драги кельо лєм могла, нїґда нє сануюци свой час. Мило ми кед чуєм же ше интересує за мойо успихи. Наставнїцо, здравеньки будзце – записала за тоту нашу статю, Любка Рац, хтора як оперска соло-шпивачка нєшка роби и жиє у Швайцарскей.

Иринка Олеяр медзи дзецми (у першим шоре, у штредку з гармонику) и наставнїком Якимом Сивчом

19. ЮНИЙ 2015.

РУСКЕ СЛОВО 19

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ

ДВА ЮВИЛЕЇ 70 РОКИ „РУСКОГО СЛОВА“ И 90 РОКИ „РУСКИХ НОВИНОХ“

ПРИЛОГ ҐУ РОЧНЇЦИ (2)

КАЖДЕ ДОКЛА ДАЛ ЦЕГЛУ ПО ЦЕГЛУ Тих дньох мали матуранти покладаю примаци испити за упис до стреднїх школох. Стредньошколци ше рихтаю за упис на факултети, а студенти понагляю попокладац шицки испити хтори приявели у юнийским року. Ми уж 70 роки покладаме испит у рускей явносци. З тижня на тидзень. Дакеди зме достали чисту дзешатку, а було и таке же зме ше лєдво прецагли. Пред нами и далєй велька одвичательносц, нє лєм зачувац институцию и людзох у нєй, алє дац шицко од себе и буц ище лєпши студент

Пише: Славица ФЕЙСА

Т

ото цо ше слу чо ва ло у дружтве и дер жа ви, вше ше од ра жо ва ло и на на шу Но вин ско-ви да вате ль ну хи жу „Ру ске сло во”, та так було и у пе ри од зе од 1991. по окто бер 2000. ро ку. И гоч ше у тим ча ше пре шло на ком пютер ски об ро бок текстох у но ви нох, ча со пи сох и кнїж кох, тот пе ри од оста нє запа ме та ни по ве льо мен шей ви да вате ль ней дї ял но сци (ве лї ви да ня нє ви ход зе ли), алє и по нє спра ведлї во сци ґу єд ному чи слу за ня тих. Турбулентни роки дзеведзашатих, кризи санкцийох и бомбардованя, вшелїяк же охабели шлїди на наш национални ентитет, та и Установу. Кед би могли, верим же би памятки на тот период велї з ґумку висцерали. Та, заш лєм, гваря же ше у зложених и чежких часох лєм дзепоєдним уда попрецаговац як попод капури,

або помедзи проще, нє вилєциц у круцини, а обстац. А „Руске” нє лєм же обстало и остало, алє и предлужело далєй. „РУСКЕ СЛОВО” БУЛО ШИЦКИМ ОТВОРЕНЕ У октобре 2000. року консолидовани роботни колектив, и на чолє з редактором новинох Любомиром Рамачом, почало виход зиц „Нове Руске слово”, з нову ушорйовацку концепцию. Нє повторйовац бим тото о чим уж писали мойо колеґове, алє тримам же барз важне же ше „Руске слово” теди „отворело”. Там дзе були претаргнути вязи ознова ше намагало скапчац их. Рамач, искусни новинар и вецейрочни редактор, та и директор нашей установи, добре познал людзох з хторима робел. По сам конєц роботного вику, новинарство мал як у малим пальцу. У тих остатнїх штирох рокох його роботи, у нашей хижи ше пробовало помириц розлични опциї у нашим народзе. Велїм ше видзело же то годно зробиц вельо лєгчейше як цо насправди мож було. Редакция тих рокох подмладзена. Сновательни права зоз Скупштини АПВ, у юнию 2004. року пренєшени на Национални совит Руснацох. РЕВОЛУЦИЙНИ ПРЕМЕНКИ

Пририхтованє новинох за друкованє була велька пременка

20 РУСКЕ СЛОВО

После одходу Любомира Рамача до пензиї, за главного и одвичательного редактора „Руского слова” 2005. року пришла Єлена Перкович. Старала ше же би нашо новини нє бул нїчий билтен, гласнїк анї єдней опциї у нашей заєднїци, но, тото цо думам же найважнєйше, а нє раз ше споминало тих дньох, же теди зажил „Рутен прес”, 19. ЮНИЙ 2015.

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ перша информативна аґенция медзи националнима заєднїцами котра з дня на дзень пласовала и ище вше пласує информациї. И нє лєм тото. У редакциї ше почало ґрафично пририхтовац новини, хтори по теди робели роботнїки у „Дневнику”. За тоту роботу ше обучовали нашо колеґинї, и то була велька предносц у тим же ше у каждей хвильки, док новини нє пошли до друку, могло на бокох пременїц гоч цо, цо ше новинарови, або редакторови видзело же на концу будзе лєпше, або красше... Тото цо започате, предлужене кед 2009. року функцию одвичательного редактора превжал Дюра Винаї. Старал ше о велїх стварох: о тим же би ше затримало читаносц новинох, же би ше цо баржей керовало поверхове информованє а читачох нє подценьовало. И Винаї, як и редакторе пред нїм, од новинарох вимагал же би частейше коментаровали и розвивали виглєдовацке новинарство. У роботи мал вельку потримовку старших колеґох, искусних новинарох, хтори вше кед требало подопарли хрибет там дзе требало. Могол ше теди шмело опрец и на младши кадри, хтори нє раз свою роботу окончовали так як прави профе сионалци. „РУСКЕ” ВИХОД ЗИ ДО ШВЕТА По сле Виная, у октобре 2013. року на ме сто одвичательного редактора новинох пришол Борис Варґа. Вон з руководством

19. ЮНИЙ 2015.

„Руского слова”, ре сорнима редакто ра ми пред ро ком пре ме нєл формат и змист но ви нох. У нїх ти жнь о ва при по вед ка и фото ґ ра фия нєшка маю предносц. Нови формат новинкох тих мешацох з рачкованя „става на ноги” и у кус иншаким облєчиве ма задаток модернизовац ше ище баржей, а источашнє зачу вац ру ску кул ту ру и язик, универ зални вредно сци важни за нашу руску заєднїцу. Диґитализация у фокусу, нашо новини на тот спо соб виходза до швета. Род зе ни дзе нь нам, седемдзешати, алє то нє час за Борис Варґа, одвичательни редактор новинох Руске слово” вельки пре слави и вешеля. ” Приповедком о приватизациї медийох нєт конца, но, кед слово о меншинских медийох, ище вше потераз було моци найсц ришенє хторе и нам, у „Руским”, одвитовало. Познате же медиї на язикох националних заєднїцох у Войводини цалком дотира держава, алє вельке питанє чи то вше так будзе? „Руске слово” институция, єден з главних слупох „рускосци”. Седем децениї до того слупа докладани цегли. Седемдзешат роки ше намагаме писац на нашим язику и о нас так же би нас и други упознали. Нєт причини же би так нє було и надалєй. (Конєц)

РУСКЕ СЛОВО 21

ЮНИЙ 2015 ^islo 13 (115)

Пририхтал: М. Зазуляк

ЯК РУСНАЦИ У ДРУГИХ ЖЕМОХ ВИТВОРЮЮ

ПРАВО БУЦ РУСИН ЗНОВА

Одкриванє споминплочи з нагоди кодификованя русинского язика у Словацкей

Фото: „русинФОРУМ”

ROK X

По остатнїм попису жительства у Словацкей Републики 2011. року як Русини ше вияшнєли 33 482 особи, а же им мацерински язик русински 55 469 особи. Процентуално, од вкупного националного составу жительства Словацкей, Русинох нєшка урядово єст 0,6 одсто, з чим су по чишлє припаднїкох треца национална меншина у тей держави

П

окрем у нашей жеми, тоти права орґанизацийно и институцийно витворює вироятно на найвисшим уровню у одношеню на други держави у хторих Русини-РуснациЛемки припознати як национална меншина. Окреме то виражене за остатнї коло 25 роки, по ткв. „русинским препороду”, односно як з демократичнима пременкаУ СЛОВАЦКЕЙ ТРИНАЦ ми у жемох дакедишнього „восточного блоку” РусиНАЦИОНАЛНИ МЕНШИНИ ни ознова припознати як народносц и як таки можу По остатнїм попису, попри найчисленшого словацкого витворйовац свой национални идентитет, у складзе з народу (80,7 одсто цалосного жительства), у Словацкей медзинароднима нормами. Но, як цо пошведоча и нажию припаднїки 13 националних меншинох – Мадяре, шо тексти (хтори ше операю на вецей жридла и автоРоми, Чехи, Русини, Українци, Нємци, Поляци, Горвати, рох), а каждодньово о тим мож пречитац и на русинСерби, Руси, Євреє, Моравци и Болгаре, як „други” ше ских и других сайтох у Словацкей, скоро штерацецвияшнєли 0,2 одсто, а о своєй националней припадносци рочни социялистично-комунистични период, у хторим Русини як народносц, такповесц з декретом були ше нє вияшнєли 7 одсто. У парламенту Словацкей нєт посланїкох як окремних „утаргнути”, та з тим и їх язик, аж и вира – охабел вепредставнїкох меншинох, алє су заступени прейґ поли- льки и чежки пошлїдки. Гоч Русини у Словацкей нєтичних странкох. Так и на нїзших уровньох власци – у са- шка по витворених правох на барз високим уровню и моуправних крайох, општинох/городох и местох. Менши- за приклад другим, обнавянє русинского национални робя прейґ своїх рижних орґанизацийох, но нєт даякей ного идентитета нє ишло лєгко, як цо нє лєгке анї „кровней”, як цо то у нашей жеми национални совити, а його нєшкайше очуванє, пестованє и розвиванє у свойо права витворюю прейґ Одбору за народносни мен- общеприсутней асимилациї и ґлобализациї. шини и етнїцки ґрупи Ради Влади Словацкей Републики, Дзекуюци заступнїкови русинскей меншини у Оддзе маю представнїкох. На чолє Одбору Ополномоцнїк боре за народносни меншини и етнїцки ґрупи Ради Влади СР за национални меншини, як одредзени держав- Влади Словацкей Републики инж. Янкови Липинскони уряд за меншини, а дїялносци орґанизацийох менши- му з Братислави (котри, медзи иншим, ушорює и вебнох ше финансує прейґ Програми Култура народносних портал „русинФОРУМ”), „Руске слово” достало обменшинох Министерства култури. сяжни звит о анализи терашнього стану положеня ру-

редлужуюци започате представянє витворйованя правох Руснацох у жемох у хторих жию, рубрика „Руске слово” у швеце у даскельо шлїдуюцих числох представи Русинох у Словацкей Републики дзе ше,

22 РУСКЕ СЛОВО

19. ЮНИЙ 2015.

РУСКЕ У ШВЕЦЕ СВОЙО ПРАВА – СЛОВАЦКА (1)

ЗДОБУТЕ ПО „НЇЖНЕЙ РЕВОЛУЦИЇ” синскей меншини хтори як урядови документ 2013. року бул послати до спомнутого Одбору Влади. Автор тей анализи мр Петро Крайняк, котри єден час бул заняти и у Уряду ополномоцнїка Влади СР за национални меншини, а спомнути текст за „Руске” зоз словацкого преложел Дюра Латяк. КАРПАТСКИ РЕҐИОН МАТИЧНА ТЕРИТОРИЯ РУСИНОХ Як пише мр Крайняк, русинска национална меншина жиє преважно у восточней часци Словацкей на териториї Пряшовского и Кошицкого (самоуправного) краю, а у сучасносци численши ґрупи русинского жительства жию по векших местох Словацкей, дзе пошли на роботу (Пряшов, Кошице, Жилина, Братислава...). За матичну територию Русинох ше трима Карпатски реґион, на териториї нєшкайшей восточней Словацкей, юговосточней Польскей, заходней України, сиверней Румуниї и сиверовосточней Мадярскей. Насельованє Словацкей з русинским жительством заходзи до 11-12. стороча, кед є у историйних жридлох означоване з латинску назву Rutheni, а закончело ше з ткв. влашску колонизацию од 14-17. стороче. Значни фактор етнїчней идентификациї карпатских Русинох була припадносц ґу ткв. „рускей вири”, цо була припадносц ґу православней церкви, а по приманю униї 1646. року, и ґу грекокатолїцкей. За угорских Русинох була моцни импулс, подобнє як и за други народи, револуция 1848-1849. року, хтора пошвидшала процес їх етнїчного идентификованя и иницировала зявенє першей народнополитичней програми Русинох, хтору водзел Адолф Добрянски. По австроугорским спорозуменю з 1867. року, условия за розвой Русинох ше погоршали, а дзеведзешатих рокох 19. стороча и медзи Русинами почало масовне висельованє до ЗАД, Канади, Арґентини и до крайох заходней Европи. И по стваряню Чехословацкей Републики (ЧСР) по Першей шветовей войни 1918. року, восточна Словацка, дзе найвецей було концентроване русинске жительство, була медзи привредно, социялно и културно найзаостатшима часцами Републики. По приключеню териториї Подкарпатскей Руси ґу Чехословацкей 1919. року, настал динамични културни, привредни и социялни розвой реґиону, хтори прервала Друга шветова война и нове повойново устройство Европи. У 1946. року Подкарпатска Рус постала состойна часц Совєтского Союзу, а менша часц компактного русинского жительства остала у Чехословацкей. У чаше социялизму, Русини ше нє могли вияшньовац у своєй народносци, виберали себе медзи вияшньованьом ґу українскей, лєбо словацкей, и аж по 1989. року настал препород русинскей националней меншини, при чим була припозната як окремна народносц, з можлївосцу такого вияшньованя и на попису жительства. 19. ЮНИЙ 2015.

НА ПОПИСУ ВЕЦЕЙ ЛЄМ РОМОХ И РУСИНОХ На основи ткв. „трецого русинского препороду”, 27. януара 1995. року, у Братислави шветочно преглашене кодификованє русинского язика у Словацкей и русински язик бул уведзени до рижних сферох явного живота. Пред кодификованьом, на русинским язику ше почало емитовац емисиї на Словацким радию и на Словацкей телевизиї, почала виходзиц периодична и нєпериодична преса, у професийним Театре Александра Духновича у Пряшове українски язик бул заменєни з русинским литературним язиком, на Пряшовским универзитету почало пририхтованє квалификованих учительох, почало прекладанє литурґийних текстох на кодификовани русински язик... Окрем Русинскей оброди Словацкей, першей и найстаршей пореволуцийней орґанизациї Русинох (одноши ше на „Баршоньову”, лєбо „Нїжну револицию” у Чехословацкей од 17. новембра по 29. децембер 1989. року, хтора приведла до паду тедишнього комунистичного режиму), настали вецей активни граждански здруженя и инициятиви, хтори Русинох тримаю за єден з автохтоних народох Словацкей Републики. Так и три пописи жительства зашором – 1991, 2001. и 2011. року, указали нарастаюци тренд вияшнєних ґу русинскей националней меншини и ґу русинскому язику: 1991. року як Русини ше вияшнєли 17 197, а же им русински язик мацерински 49 099 особи; 2001. року як свою русинску народносц записали 24 201, а русински як мацерински язик 54 907 особи, а на остатнїм попису 2011. року, як Русини ше вияшнєли 33 482 особи, а же и мацерински язик русински 55 469 особи. Процентуално, у вкупним националним составе жительства, Русини у Словацкей нєшка урядово творя 0,6 одсто, з чим су по числу треца национална меншина у тей держави. Найвекша учасц тирвацо населєних жительох русинскей народносци бул зазначени у Пряшовским самоуправним краю (3,5 одсто, односно 28 835 жительох), а у периодзе од 2001. по 2011. рок, окрем жительох ромскей народносци, звекшанє зазначели ище лєм Русини, за 9 281 припаднїкох. ■ (шлїдзи предлуженє)

РУСКЕ СЛОВО 23

МОЗАЇК РОЗГВАРКА ЗОЗ КРЕАТИВКУ

Б

Пише: Ася ПАПУҐА

иляна Дудаш ше за ручни роботи заинтересовала под час студираня. Гоч була успишни студент применєней фотоґрафиї на Високей технїчней школи у Новим Садзе, ище як студентка указала прихильносц ґу правеню прикраскох зоз рижних материялох.

ЗОЗ ГОБИЯ НАСТАЛА Биляна Дудаш зоз Руского Керестура ше уж вельо роки занїма зоз креативнима роботами. Почало як гоби, зоз правеньом прикраскох, a нєшка Биляна успишна креативка. Пред пейцома роками вєдно зоз колеґиню Елу Мартинович отримала перши саям ручних виробкох, нєодлуга отворели Kреативни простор „Креативки НС” у Новим Садзе, дзе правя и предаваю свойо виробки. Отримую и роботнї за початнїкох хтори заинтересовани за таку файту професиї – Закончела сом курс за шивачку, цо ми одмалючка було жаданє, понеже мой дїдо бул модни креатор, та можем повесц же сом од нього нашлїдзела єдну часц таланта. Вирабянє прикраскох ми перше бул лєм гоби и способ опущованя, медзитим, з рока на рок, гоби прероснул до професиї – додава вона. Биляна дипломовани инжинєр применєней фотоґрафиї, алє, як гвари, ище под час студийох видзела же будзе чежко пренайсц роботу у фаху. – Нєшка фотоґраф може буц кажде хто ма фотоапарат. Любим фотоґрафию, алє то досц нєподзековни фах, та сом ше прето влапела до ручних роботох. Мушела сом сама себе найсц професию з котрей сом годна жиц – толкує Биляна. ВШЕ ШЕ УКЛЮЧУЄМЕ ДО ГУМАНИТАРНИХ АКЦИЙОХ

– Правиц прикраски сом почала цалком случайно. На єдним сайту сом видзела ручно виробени миндюши хтори ше ми попачели. Були виробени зоз полимерней глїни. То штучна глїна з хтору мож робиц як з пластелином, хтору ше вец пече. Вона остава тварда, та ю потим мож лаґовац, шмирґлац, фарбиц и подобне. То ме барз зацикавело и пожадала сом ше опробовац у такей креативней роботи – гвари Биляна. Окрем рижних прикраскох, персценьох, наруквицох, миндюшох, каричкох, Биляна нєодлуга почала правиц и маґнети за фрижидер зоз ґипсу, а тиж научела и шиц, та так предлужела розвивац и усовершовац свойо схопносци.

24 РУСКЕ СЛОВО

Керестуре 2009. року. У януару 2010. року сом отворела Фейсбук бок (Biljina HOBBY svaštaonica), а того року сом виробела и сайт з исту назву и почала сом активно провадзиц рижни форуми. Єден з форумох бул форум „Мој ручни рад”, прейґ хторого порушана гуманитарна акция дзе ше шицок пенєж заробени зоз предатих прикраскох уплацело на жиро-рахунок дзивчецу хторому требала трансплантация шерца. Я ше уключела до тей акциї и теди сом упознала Елу Мартинович, зоз хтору сом такой почала сотрудзовац – памета Биляна, и предлужує: – Вєдно зме орґанизовали „Мали саям красних стварох” („Мали сајам лепих ствари”). Перши зме отримали 17. и 18. априла 2010. року у тедишнїм РКПД, нєшкайшим РКЦ у Новим Садзе. Було коло 30 викладачох, а були зме наисце задовольни и зоз тим кельо людзох пришло. Од теди зме

Же би швидше и лєгчейше попредала свойо ручни виробки, Биляна почала нащивйовац вистави, вашари и участвовац у рижних форумох. – Першираз сом свойо прикраски представела на Водова фесту у Руским

Деталь зоз роботнї

Бильово ручни виробки

почали раз мешачно отримовац „Саям”. Даскельо мешаци зме були у „Треми” у СНП, дзе зме орґанизовали гуманитарну акцию за дзивку хтора чекала на трансплантацию покруткох, та зме ше зоз нашима виробками уключели и до тей акциї. Окрем креативносци, друженя и заробку, 19. ЮНИЙ 2015.

МОЗАЇК БИЛЯНУ ДУДАШ

ПРОФЕСИЯ праве и то причина же любим тоту роботу. Можеме помогнуц на єден нєсебични способ, вше ше уключуєме до гуманитарних акцийох. УПАРТОСЦ, ИДЕЯ И ВИТРИМОВНОСЦ Символично, на треци родзени дзень першираз отриманого сайму 17. априла 2013. року Биляна и Ела отворели Kреативни простор „Креативки НС” у Новим Садзе у Тарґовинским центру Паризки маґазин. Там правя и викладаю ручни виробки, алє отримую и роботнї младим креативцом, та то нє лєм креативни, алє и едукативни простор. – Наша идея же бизме шицким дали нагоду, можлївосц и стални простор же би викладали тото цо справя. Видаваме тот простор креативцом, отримуєме роботнї, алє и рижни друженя, помагаме, даваме совити. Єст вшелїяки ручни виробки: прикраски з рижних материялох, маґнети, цеґери, шмати, ташки, природна козметика и мидла. Людзе наисце досц заинтересовани, а вше баржей препознаваю и ценя ручну роботу. Гоч нє любим хасновац слово „уникати”, мушим повесц же виробки у нашим Креативним простору праве тото − гвари Дудашова. Потераз отримали вецей як 60 сайми, през хтори прешло вецей як 800 креативцох. Кед ше „Трема” заварла прешли до Студия „М”, а остатнї рок їх ручни виробки мож найсц у тарґовинским центру БИҐ. Биляна вецей нє прави прикраски, опредзелєла ше за шице. – Велї креативци почню з єдним, а законча зоз цалком другим. То природне, з часом ше меняш и розвиваш. Мнє требало штири роки же бим ше у дачим пренашла, алє думам же сом тераз подзвигла свою креативносц на висши уровень. Тераз шиєм, правим цеґери, бутєлари, футроли за мобилни телефони, 19. ЮНИЙ 2015.

„Мали саям красних стварох” у Студию „М”

несесери, ташки зоз рижних материялох. Часто то напарте, понеже вше робим даскельо роботи у исти час: шиєм, окончуєм шицки обовязки, отримуєм роботнї за початнїкох, орґанизуєм сайми. Дакеди робим по 12, дакеди и по 15 годзини дньово. Нє лєгко, єден креативец треба же би, у першим шоре, бул упарти, треба же би мал идею и треба же би бул витримовни – наглашує Дудашова. ПОТРИМОВКА РОДИЧОХ Требало ше вельо намагац, буц упарти и сцерпезлїви, алє Биляна

гвари же би нє посцигла шицко тото кед би нє мала таку вельку потримовку од родичох. – Людзе часто скептични кед слово о креативних роботньох, та неґативни думаня и коментари нє мож заобисц. Нажаль, мала сом нагоду почувствовац нєпорозуменє околїска, алє ме то нє застановело, прето же ме родичи у тим барз потримовали и верели до мнє од самого початку. Од нїх сом нашлїдзела креативносц. Треба вериц до себе, алє найзначнєйше кед маш дакого хто вери до це – закончує Биляна. Креативни простор „Креативки НС” успишно роби уж 2 роки, а Биляна Дудаш отримує сайми ручних виробкох у Новим Садзе и Беоґрадзе. У планє и иножемство, алє, як гвари, шицко ма свой час. ■

Нашо мастеранти Мено и презвиско: Моника Абодї Датум народзеня: 27. IV 1988. Mесто одрастаня: Сримска Митровица Здобути ступень, кеди: Професор руского язика и литератури; мастеровала 16. XII 2014. на тему: „Розвой консонантох у руским язику” Основни студиї: Филозофски Факултет, напрям – Русинистика, Универзитет у Новим Садзе Штредня школа: Ґимназия „Петро Кузмяк” Руски Керестур Рoботне место: Наставнїк факултативней настави руского язика у Сримскей Митровици, гонорарни дописователь новинох „Руске слово” Язики: руски, сербски, польски и словацки Интересованя и гобиї: Подпредсидателька Здруженя родичох у Сримскей Митровици. Люби помагац людзом, та ю тота волонтерска робота виполнює Контакт: monika.abodji.mitrovic@gmail.com Плани за будучносц: Планує ше того року уписац на докторски студиї, а любела би робиц на факултету

РУСКЕ СЛОВО 25

ДУХОВНИ ЖИВОТ ПЕРША ПРИЧАСЦ У КОЦУРЕ

ОБЕЦАЛИ ЖЕ БУДУ СЛУЖИЦ ХРИСТОВИ Внєдзелю у Коцуре у Служби Божей, двацец двойо дзеци прияли першу причасц, од хторих єдно з Деспотова и єдно зоз Индїї. За тоту вельку подїю их пририхтала вироучителька Ксения Бесерминї, а помагала єй монахїня Михаїла Воротняк. Дванац хлапцох и дзешец дзивчата причащал коцурски парох о. Владислав Рац. Пред тим, першопричашнїки ше здогадли словох хтори за нїх кресни кум вигварел на кресцинох – одрекли ше диявола и обецали же буду служиц Христови. За тоту нагоду дзеци порихтали пригодни рецитациї, а вироучителька им шицким уручела памятку на першу причасц. На концу Служби першопричашнїки руцали свят. Церква того дня була крашнє попораєна и украшена, а за тото ше остарали паноцове, Церковни одбор и парохиянє. Найкрасше же церква того дня була полна, бо першопричашнїкох пришли потримац родичи, браца и

ше стри, баби, дїдове, нини, товарише и други парохиянє. Шицки дзеци хтори ше першираз причащали, як и звичайно после першей причасци, шлїдуюцей нєдзелї пойду на вилєт до Водици. Т. Ходак

У НОВИМ САДЗЕ ОТРИМАНИ ПИЯТИ МЕДЗИНАРОДНИ ИНКЛУЗИВНИ ХОРСКИ ФЕСТИВАЛ

У Новим Садзе, од 11. по 15. юний отримани Пияти медзинародни инклузивни хорски фестивал „Шерца у гармониї”, на хторим участвовали велї хори, а медзи нїма и Хор „Гармония”. Пре одсуство дириґентки Весни Кесич Крсманович, внєдзелю у Реформатскей християнскей церкви зоз спомнутим хором дириґовала Дуня Хузян. Солистка була Ана Римар, а одшпивани три духовни композициї „Достойно єст”, „Во царствиї Твоєм” и „Да исполнятся”. Програму водзел директор Фестивалу Миодраґ Близанац, хтори подзековал на порозуменю и потримовки. – У швеце єст вельо себичносци, а ми ше намагаме любиц блїжнього и нє буц горди. Верме до того цо роби-

Фото: М. Римар

ШЕРЦА У ГАРМОНИЇ

На Фестивалу шпивал и Хор „Гармония”

ме, за цо потребна добра дзека и вельке шерцо – визначел Близанац. З тей нагоди, и подпредсидатель Скупштини Городу Нового Саду Мирослав Илич наглашел же таке друженє важне за витворйованє идентитета. – Будзме вєдно, меркуйме єдни на других, то важне, и майме подпору у фамелиї и у Христови – гварел Илич. Орґанизаторе Фестивала то Здруженє гражданох „Вира, любов, надїя”, з потримовку Школи за основне и штреднє образованє „Милан Петрович”, Музичней школи „Исидор Баїч” з Нового Саду, як и ОШ „Душан Радович”, хору „Вивак” з Нового Саду и ОШ „Вук Караджич” зоз Србобрану. М. Г. К.

26 РУСКЕ СЛОВО

19. ЮНИЙ 2015.

ДУХОВНИ ЖИВОТ У СТАРОВЕРБАСКЕЙ ПАРОХИЇ

ВАЛЕНТИНА И КРИСТИНА ПРИЯЛИ ПЕРШУ ПРИЧАСЦ У церкви Покрова Пре святей Богородици у Старим Вербаше, внєдзелю ше першираз причащали Валентина Сабадош и Кристина Будински, обидва школярки другей класи. – Нєшка, на швето Евхаристиї маме два першопричашнїци. Кед би нам Го спод дал же бизме вше мали голєм двоїх першопричашнїкох, могли бизме буц задовольни, бо би нє було так видно же нас єст вше менєй – наглашел парох о. Алексий Гудак. По сле Служби Божей о. Гудак подзековал шицким парохияном хтори участвовали у роботней акциї розбераня шопи у порти. А. М.

Першопричашнїци зоз парохом о. Алексийом Гудаком

У СРИМСКЕЙ МИТРОВИЦИ СЦУ ОБНОВИЦ ЦЕРКВУ

СТРЕТНУЦЕ „СЛОВО ЖИВОТА” У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

МОЛИТВА ЗА ДАР ПРЕСВЯТОГО ДУХА

СЛУХАЦ И ЖИЦ ПО БОЖИХ СЛОВОХ Мешачне стретнуце за младих „Слово живота” отримане прешлей соботи у просторийох Каритаса у Руским Керестуре, на тему з Нового завиту „Лєм єдно потребне”, по Исусових словох „Марто, Марто, стараш ше и знємирюєш за вельо, а єдно потребне” (Лк 10,41–42). Циль стретнуца – преглїбиц єдно виреченє з Євангелиї хторе ше потим применї у каждодньовим живоце, а то водзи ґу автентичному християнскому животу.

Парох о. Владислав Варґа служел Службу Божу з окремну молитву

Под мотом „обновме нашу церкву”, парох у Сримскей Митровици о. Владислав Варґа прешлей нєдзелї служел Службу Божу з окремну молитву „Приволованє помоци, благодати и дару Пресвятого Духа на початку каждого доброго дїла”, а пред початком оправяня закрица на грекокатолїцкей церкви у тим городзе. Храм у хторим тераз грекокатолїки у Митровици збудовани 1906. року, а остатнї три роки церква премака. Пред двома роками виробени комплетни проєкт за санацию церкви. Средства за першу фазу обезпечени з нємецкей орґанизациї „Церкви у потреби”. Ище вше тирва и акция збераня добродзечних прилогох за тоту наменку. Д. Костич 19. ЮНИЙ 2015.

Учашнїки стретнуца за младих

Толкованє того „Слова живота” пречитала Кристина Афич, а госц вечара бул дакедишнї предсидатель младежскей орґанизациї „Пакт Рутенорум” Владимир Чизмар котри зоз присутнима подзелєл свойо искуство вири. У музичней часци наступел Дориан Чизмар, член ґрупи „Крейзи казанс” котри виведол даскельо популарни нумери на духовну тематику. Модератор вечара бул Янко Катона. М. А.

РУСКЕ СЛОВО 27

INFОРМАТОР

OGLA[OVANW 021/6613-697, 021/ 6624/708 e-mail: ruske.redakcija@gmail.com

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ

Уйови СИМОВИ Од Марчи Паплацковей зоз фамелию

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 13. юния 2015. року занавше нас зохабел наш мили бачи

ЙОВҐЕН КАТРИНА (1921–2015) з Руского Керестура Памятку на ньго буду чувац Марча Дудашова зоз Нового Саду зоз фамелию, Янко и Владимир Катриново зоз Руского Керестура зоз фамелиями Спочивайце у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 18. юния наполнєли ше шейсц смутни мешаци як на свою остатню драгу пошол наш мили супруг, оцец и дїдо

ВЛАДИМИР СЕНДЕРАК (1939–2014) з Коцура Памятки на щешлїви часи препровадзени з нїм занавше буду чувац у своїх шерцох Його наймилши Най спочива у мире Божим! НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 21. юния наполня ше шейсц меша- Дня 21. юния наполня ше седем ци як нас занавше зохабела наша роки як нас занавше зохабел наш нєпрежалєни нєпрежалєна

МАРИЯ НАДЛУКАЧ ИҐОР НАДЛУКАЧ народзена Венчельовски (1977–2008) (1955–2014) з Нового Саду Памятку на нїх будзе чувац фамелия Надлукач: Михайло, Мария и Синиша зоз Руского Керестура, та Соня зоз Нємецкей Спочивайце у мире Божим!

28 РУСКЕ СЛОВО

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 15. юния 2015. року занавше нас зохабел наш мили супруг, оцец и дїдо

СИМЕОН РАМАЧ (1937–2015) з Нового Саду З любову и почитованьом памятку на ньго навики буду чувац супруга Вера, син Борис зоз фамелию и дзивка Лидия Рамачово Дзекуєме шицким цо го пришли випровадзиц на його остатню драгу. ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 13. юния 2015. року занавше нас зохабел наш мили оцец, дїдо и прадїдо

ЙОВҐЕН КАТРИНА (1921–2015) з Руского Керестура Останєш вично у наших думкох и шерцох! Вично ожалосцени його наймилши Спочивай у мире Божим! НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 21. юния наполня ше шейсц мешаци и седем роки як вецей нє з нами

МАРИЯ НАДЛУКАЧ народзена Венчельовски (1955–2014) з Нового Саду

ИҐОР НАДЛУКАЧ (1977–2008)

Час преходзи, а боль нє престава у наших шерцох. Чуваме памятку на часи хтори зме у любови и радосци вєдно препровадзели. Вашо наймилши супруг и оцец Владимир и син и брат Борис Спочивайце у мире Божим! НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 21. юния наполня ше шейсц мешаци и седем роки як ше преселєли до вичносци

ИҐОР НАДЛУКАЧ МАРИЯ НАДЛУКАЧ (1977–2008) народзена Венчельовски з Нового Саду (1955–2014) Мили мойо! Дзекуєм за нєсебичну любов, пожертвованє, доброту хтору сце ми нєсебично даровали. Оставаце у моїх найкрасших памяткох. Брат и шовґор Славо Спочивайце у мире Божим!

19. ЮНИЙ 2015.

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 9. юния 2015. року на свою вичну драгу пошол

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 17. юния 2015. року наполнєли ше шейсц жалосни мешаци як умарла

ЯКИМ РОМАН (1943–2015) з Руского Керестура

Охабел ши ме у смутку и болю. Будзем це паметац до вичносци. Твоя ожалосцена супруга Сена Спочивай у мире Божим! ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 9. юния 2015. року занавше ме зохабел мой мили оцец

ЯКИМ РОМАН (1943–2015)

Єст дзешка морйо як твойо очи, побрежя му з доброту висцерани. Я тото морйо до шерца замкнєм, там вично будзеш запаметани... Твойо ожалосцени: син Славко Роман Рондо и Фема, унуки Анастасия и Ґлориан Спочивай у мире Божим! ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 9. юния 2015. року занавше ме зохабел мой мили оцец

ЯКИМ РОМАН (1943–2015) з Руского Керестура Ище вше чуєм крочаї познати при посцелки живота цо ми крачали. Вше нашмеяни гоч и вистати твойо ме очи випровадзали... Твойо ожалосцени: дзивка Соня, жец Роман и унучки Емилия и Мартина Спочивай у мире Божим! ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 9. юния 2015. року занавше нас зохабел наш мили дїдо

ЯКИМ РОМАН (1943–2015) з Руского Керестура

Мили наш дїду, нїґда нє забудземе твою цеплоту и безгранїчну доброту. Твойо ожалосцени унучата Даниел, Анастасия, Емилия, Мартина и Ґлориан Спочивайце у мире Божим!

19. ЮНИЙ 2015.

АМАЛИЯ ТРАЙКОВИЧ народзена Копчански Дзивка Радица, жец Зоран и унучата Єлена, Александар и Ясмина Миленкович

ИНФОРМАТОР

OGLA[OVANW 021/6613-697, 021/ 6624/708 e-mail: ruske.redakcija@gmail.com

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 13. юния 2015. року занавше нас зохабел наш мили оцец, дїдо и прадїдо

ЯКИМ РАЦ КРЕНЇЦКОГО байбер (1925–2015) з Руского Керестура З любову и почитованьом памятку на ньго навики буду чувац дзивка Сенка и жец Мижо, унукове Саша и Мико, нєвести Снежана и Таня, праунуки Сладяна, Влада, Миня, Мария и Раде ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 9. юния занавше ме зохабел мой мили оцец

ЯКИМ РОМАН (1943–2015) з Руского Керестура Шицко занавше пребачене цо нїґда нє було виповедзене, а мойо шерцо зохабене з тобу вше будзе виполнєне. Твойо ожалосцени: дзивка Злата, жец Дюра и унук Даниел Спочивай у мире Божим! НА ЗДОГАДОВАНЄ Прешло пейц роки як нас занавше зохабел наш мили и добри брат

ДЮРА ЧИЗМАР (1949–2010) з Вербасу

Красни памятки на тебе будземе ношиц у наших шерцох и навики ше будземе здогадовац твоєй любови и твоїх добрих дїлох. Шестра Иринка, браца Микола, Илия и Янко зоз фамелиями Спочивай у мире Божим!

РУСКЕ СЛОВО 29

INFОРМАТОР * дзе цо будзе *

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 17. юния наполнєл ше рок як нас занавше зохабела наша мила мац, баба и прабаба

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 18. юния наполнєли ше два роки як нас зохабела наша мила супруга, мац, баба и прабаба

ШКОЛЯРСКИ ДЗЕНЬ У ВОДИЦИ На нєдзелю, 21. юния у Водици будзе традицийни Школярски дзень – подзекованє за закончени школски рок за школярох и студентох. Служба Божа будзе на 11,30 годзин, а потим бависка, друженє и закуска. СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 17. юния наполнєли ше дзевец роки як нас занавше зохабела нам наймилша

АМАЛИЯ ФАРКАШ (1948–2014) Памятку на ню чуваю дзивка Цилика, жец Силвестер, унука Силвия, унук Борис зоз супругу Кристину и праунука Саня Спочивайце у мире Божим!

АМАЛИЯ КАНЮХ (1937–2013) з Руского Керестура

Памятку на ню у своїх шерцох навики чуваю єй наймилши Спочивайце у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 23. юния 2015. року наполнї ше Дня 21. юния 2015. року наполня ше єден жалосни рок як вецей нє з нами 9 жалосни мешаци як вецей нє з нами наша мила мац, баба и прабаба наш мили оцец, дїдо, и прадїдо

Gorodska uprava za za|itu `ivotnogo {tredku Gorodu Novogo Sadu na osnovu ~lena 20. Zakona o precenqovanx vpl<vu na `ivotni {tredok (“Slu`beni gla{n<k Republiki Serbi<”, ~islo 135/04 i 36/09) obyvxw

OBVISCENW

МЕЛАНИЯ НАДЬ

народзена Шимко (1935–2006) з Руского Керестура З любову и почитованьом памятку на ню чуваю супруг Янко, син Владислав зоз супругу Вирку и унуки Наташа и Петро Спочивайце у мире Божим! Gorodska uprava za za|itu `ivotnogo {tredku Gorodu Novogo Sadu na osnovu ~lena 20. Zakona o precenqovanx vpl<vu na `ivotni {tredok (“Slu`beni gla{n<k Republiki Serbi<”, ~islo 135/04 i 36/09) obyvxw

OBVISCENW

о поднєшеней вимоги за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта No{itelq prowkta “Tелеком Сербия” а.д. Таковска 2, Beo}rad, podnwsol vimogu za одлучованє о потреби преценьованя вплїву na `ivotni {tredok prowkta baznej stan<ci mobilnej telefoni< “НС13/НСХ13/НСУ13/НСЛ13 НС–ГОТЕЛ ПАРК”, у улїци Новосадского сайма 35, у Новим Садзе, na katasterskej parceli ~islo 7534, K.O. Нови Сад I, Gorod Novi Sad. Podatki i dokumentacix zoz vimogi no{itely prowkta mo` vidzic u prostorijoh Gorodskej upravi za za|itu `ivotnogo {tredku Gorodu Novogo Sadu, Ul<ca Rumenacka 110, Novi Sad, robotni dn< od 10 do 15 godzin. Шицки заинтересовани, у чаше од 10 дньох од дня обявйованя того обвисценя, можу доручиц свойо думанє у писаней форми на адресу Gorodskej upravi za za|itu `ivotnogo {tredku Gorodu Novogo Sadu.

30 РУСКЕ СЛОВО

ЛЮБО ВИНАЇ (1929–2014)

НАДА ВИНАЇ народзена Гаргаї (1937–2014) з Руского Керестура Гоч сце вецей нє медзи нами, и далєй сце з нами у наших шерцох, думкох и молитвох. Вашо дзивки, унуки зоз фамелиями и праунуки Спочивайце у мире Божим!

Gorodska uprava za za|itu `ivotnogo {tredku Gorodu Novogo Sadu na osnovu ~lena 20. Zakona o precenqovanx vpl<vu na `ivotni {tredok (“Slu`beni gla{n<k Republiki Serbi<”, ~islo 135/04 i 36/09) obyvxw

OBVISCENW

о явним увиду, явней презентациї и явней розправи о Студиї о преценьованю вплїву проєкта на животни штредок No{itelq prowkta “Tелеком Сербия” а.д. Таковска 2, Beo}rad, podnwsol vimogu za даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву застатого стану na `ivotni {tredok prowkta baznej stan<ci mobilnej telefoni< “NS-Телеп” – НС48, НСХ48, НСУ48, у улїци Ґорана Ковачича 22, у Новим Садзе, na katasterskej parceli ~islo 5930, K.O. Нови Сад II, Gorod Novi Sad. Podatki i dokumentacix zoz vimogi no{itely prowkta mo` vidzic u prostorijoh Gorodskej upravi za za|itu `ivotnogo {tredku Gorodu Novogo Sadu, Ul<ca Rumenacka 110, Novi Sad, robotni dn< od 10 do 15 godzin по 13. юлий 2015. року. У складзе зоз членом 6. Правилнїка о поступку явного увида, презентациї и явней розправи о студиї о преценьовню вплїву на животни штредок (“Slu`beni gla{n<k RS”, 69/05) заинтерсованих орґанох, орґанизацийох и явносц под час тирваня явного увида можу поднєсц зауваги и думаня на студиї о преценьованю вплїву у писаней форми Городскей упрви за защиту животного штредку. Явну розправу и пре зентацию ше отрима 14. юлия 2015. року, у просторийох Городкей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Руменацка 110, Нови Сад, на 12 годзин.

ОГЛАШКА На штварток, 25. юния будзе отримана Рочна скупштина АД „Руске слово” Руски Керестур. На дньовим шоре буду штири точки: 1. Прилапйованє закончуюцого рахунку за 2014. рок 2. Прилапйованє думаня ревизора за 2014. рок 3. Одлука о розподзельованю добитку за 2014. рок 4. Рижне Скупштина почнє на 19 годзин у просторийох АД „Руске слово”, на адреси Маршала Тита 66.

о явним увиду, явней презентациї и явней розправи Студиї о преценьованю вплїву проєкта на животни штредок No{itelq prowkta “Tелеком Сербия” а.д. Таковска 2, Beo}rad, podnwsol vimogu za даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву na `ivotni {tredok prowkta baznej stan<ci mobilnej telefoni< “NS–Алберта Айнштайна-НС213, НСУ 213”, у улїви Алберта Айнштайна число 44, у Новим Садзе, na katasterskej parceli ~islo 3392/79, K.O. Нови Сад I, Gorod Novi Sad. Podatki i dokumentacix zoz vimogi no{itely prowkta mo` vidzic u prostorijoh Gorodskej upravi za za|itu `ivotnogo {tredku Gorodu Novogo Sadu, Ul<ca Rumenacka 110, Novi Sad, robotni dn< od 10 do 15 godzin по 13. юлий 2015. року. У складзе зоз членом 6. Правилнїка о поступку явного увида, презентациї и явней розправи о студиї о преценьовню вплїву на животни штредок (“Slu`beni gla{n<k RS”, 69/05) заинтерсованих орґанох, орґанизацийох и явносц под час тирваня явного увида можу поднєсц зауваги и думаня на студиї о преценьованю вплїву у писаней форми Городскей упрви за защиту животного штредку. Явну розправу и презентацию ше отрима 14. юлия 2015. року, у просторийох Городкей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Руменацка 110, Нови Сад, на 11 годзин.

MALI OGLA[KI DIHTOVANW oblakoh i dzveroh zoz neopren-}umu. Telefon: 063/8238-767. PRAVIME po meri roletni i garmonikovo dzveri. Tel: 063/8238-767 i (025) 58-27-710.

PREDAVAM rezanu ydl>nu po specifikaci> z prevo`enqom, kubni meter 185 evra i lati 5h3 dlu`ni meter 0,32 evra. Telefon: 021/6350–088; 060/6350–088 od 7 do 21 godzin.

19. ЮНИЙ 2015.

ИНФОРМАТОР

Pokra<nski sekretariyt za urbanizem, budovatelqstvo i za|itu `ivotnogo {tredku, na osnovi ~lena 25. Zakona o precenqovanx vpl<vu na `ivotni {tredok (“Slu`beni gla{n<k Republiki Serbi<”, ~islo 135/04) obyvxw

OBVISCENW o prino{enx ri{eny o davanx soglasnosci na Studix o precenqovanx vpl>vu na `ivotni {tredok Koмпетентни орґан обвисцує явносц же 05. 06. 2015. року принєшене Ришенє о даваню согласносци на Студию о precenqovanx vpl<vu na `ivotni {tredok PROWKTA Вибудов авто-виточовалїска сировей нафти (штири виточни места) два виточни острова, приступна и виходна драга, челїчне закрице, плато, цивови мост и технолоґийне канализация) у рамикох Рафинериї нафти Нови Сад на к.п. чс. 2498/18 КО Нови Сад, ношителя проєкта НИС а.д. Нови Сад Блок Прерада, улїца Народного фронта чс. 12. Ришенє о даваню согласносци принєшене на основи предкладу одлуки хтори состойна часц Звиту Технїчней комисиї як и зоз увидом до дорученей документациї, зоз хтору констатоване же предметни проєкт зоз свою реализацию нє будзе мац неґативни вплїв на животни штредок кед ше випочитую предписани мири защити. Пре защиту факторох животного штредку, ношитель проєкта длужни обезпечиц условия и запровадзиц мири хтори дефиновани зоз поглавйом 8.0 Студиї о преценьованю вплїву на животни штредок, як и обезпечиц вивершованє програми провадзеня вплїву на животни штредок, хтори предвидзени зоз поглавйом 9.0 Студиї о преценьованю вплїву на животни штредок. Ришенє о даваню согласносци на студию о преценьованю вплїву на животни штредок конєчно у управним поступку. Процив того ришеня мож порушац управни спор пред Управним судом у Беоґрадзе у чаше од 30 днї од обявйованя того обвисценя.

Gorodska uprava za za|itu `ivotnogo {tredku Gorodu Novogo Sadu na osnovu ~lena 20. Zakona o precenqovanx vpl<vu na `ivotni {tredok (“Slu`beni gla{n<k Republiki Serbi<”, ~islo 135/04 i 36/09) obyvxw

OBVISCENW

о поднєшеней вимоги за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта No{itelq prowkta “Tелеком Сербия” а.д. Таковска 2, Beo}rad, podnwsol vimogu za одлучованє о потреби преценьованя вплїву na `ivotni {tredok prowkta baznej stan<ci mobilnej telefo ni< “НС24/НСХ24/НСУ24/НСЛ24 НС – ЕЛЕКТРОВОЙВОДИНА”, у улїци Булевар ошлєбодзеня 100, у Новим Садзе, na katasterskej parceli ~islo 1233/8, K.O. Нови Сад I, Gorod Novi Sad. Podatki i dokumentacix zoz vimogi no{itely prowkta mo` vidzic u prostorijoh Gorodskej upravi za za|itu `ivotnogo {tredku Gorodu Novogo Sadu, Ul<ca Rumenacka 110, Novi Sad, robotniх dnьох od 10 do 15 godzin. Шицки заинтере совани, у чаше од 10 дньох од дня обявйованя того обвисценя, можу доручиц свойо думанє у писаней форми на адре су Gorodskej upravi za za|itu `ivotnogo {tredku Gorodu Novogo Sadu.

19. ЮНИЙ 2015.

Gorodska uprava za za|itu `ivotnogo {tredku na osnovi ~lena 29. pasus 1. Zakona o precenqovanx vpl<vu na `ivotni {tredok (“Slu`beni gla{n<k Republiki Serbi<” ~islo 135/04 i 36/09), obyvxw

OBVISCENW

o prinw{enim ri{eню же potrebne precenqovanw vpl>vu и о одредзованю обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на `ivotni {tredok проєкта радио базней станїци mobilnej telefoni> “НС Адице 2” No{itelq prowkta “TELENOR” d.o.o., Novi Beo}rad, Mlade`skih bri}adoh число 90, podnwsol tomu or}anu vimogu za odlu~ovanw o potrebi precenqovany vpl<vu застатого стану na `ivotni {tredok prowkta baznej stan<ci mobilnej telefoni< “НС Адице 2”, у улїци Сувоборска число 16, у Новим Садзе, na katasterskej parceli ~islo 3743/12, K.O. Ветерник, Gorod Novi Sad. Posle zaprovadzenogo postupku, Gorodska uprava za za|itu `ivotnogo {tredku dny 8. юния 2015. roku prinwsla ri{enw ~islo VI-501-268/15, `e potrebne precenqovanw vpl<vu na `ivotni {tredok и о одредзованю обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на `ivotni {tredok. Z cilqom obviscovany zainteresovanej yvnosci tekst ri{eny obyvxw {e u calosci: Gorodska uprava za za|itu `ivotnogo {tredku, na osnovi ~lena 10 pasus 4 i 5. Zakona o precenqovanx vpl<vu na `ivotni {tredok (“Slu`beni gla{n<k RS”, ~s. 135/04 i 36/09), ~lena 192. pasus 1. Zakona o ob|im upravnim postupku (“Slu`beni novini SRX” ~islo 33/97 i 31/01 i “Slu`beni gla{n<k RS” ~islo 30/10) i ~lena 11., 34. i 36. Odluki o Gorodskih upravoh Gorodu Novogo Sadu (“Slu`beni novini Gorodu Novogo Sadu”, ~islo 52/08, 55/09 i 11/10, 39/10, 60/10 i 69/13), postupaxci po vimogi no{itely prowkta “TELENOR” d.o.o. Novi Beo}rad, Mlade`skih bri}adoh 90, za odlu~ovanw o potrebi precenqovany vpl<vu zastatogo stanu na `ivotni {tredok prowkta радио baznej stan<ci за mobilnu telefonix “НС Адице 2”, prino{i

RI[ENW 1. Utverdzuw {e `e za prowkt baznej stan<ci mobilnej telefoni< “НС Адице 2”, у улїци Сувоборска число 16, у Новим Садзе, na katasterskej parceli ~islo 3743/12, K.O. Ветерник, Gorod Novi Sad, no{itely prowkta “TELENOR” d.o.o., Mlade`skih bri}adoh 90 (у дальшим тексту: Ношителя Проєкта) potrebne precenqovanw vpl<vu na `ivotni {tredok. 2. Одредзує ше же No{itelq Пrowkta, Студию о преценьованю вплїву на животни штредок за проєкт базней станїци мобилней телефониї „НС Адице 2”, у улїци Сувоборска число 16, у Новим Садзе, na katasterskej parceli ~islo 3743/12, K.O. Ветерник, Gorod Novi Sad, у поглядзе обсягу и змисту, виробку у складзе зоз членом 17. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок и Правилнїком о змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, число 69/05).

OBGRUNTOVANW No{itelq prowkta “TELENOR” d.o.o. Novi Beo}rad, Mlade`skih bri}adoh 90, podnwsol tomu or}anu vimogu za odlu~ovanw o potrebi precenqovany vpl<vu na `ivotni {tredok prowkta baznej stan<ci mobilnej telefoni< “НС Адице 2”, у улїци Сувоборска число 16, у Новим Садзе, na katasterskej parceli ~islo 3743/12, K.O. Ветерник, Gorod Novi Sad. Prowkt предвидзує поставянє тросекторней антенскей sistemи хтори будзе мац три антени (за кажди сектор по єдна) Huawei Agisson ADU 451602 за обидва радио системи (GSM 900 и UMTS). Азимути антенох за системи GSM 900 и UMTS 90 stupn< (сектор 1), 230 ступнї (сектор 2) и 350 ступнї (сектор 3). Конфиґурация примодавача базней станїци за систему GSM900 2+2+2 а за UMTS 3+3+3. U skladze zoz Zakonom o precenqovanx vpl<vu na `ivotni {tredok и Правилнїком, o podnw{enej vimogi obviscena yvnosc z ogla{ovanqom u sredstvoh yvnogo informovany i MZ “Адице”. U zoz zakonom predpisanim terminw nw doru~eni dumany zainteresovanih or}anoh, or}anizacijoh i yvnosci. Zoz ~lenom 144. Zakona o planovanx i vibudovi (“S.G. RS” ~islo 72/09, 81/09, 64/10-Odluka US од 19. септембра 2010. року 24/11, 121/12 42/13-Odluka US, 50/13-Odluka US, 98/13 Одлука УС, 132/14 и 145/14)) zoz htorim utverdzena okremna fajta obwktoh za htori nw potrebne obezpe~ovac akti kompetentnogo or}anu za vibudov, odnosno akt za okon~ovanw vibudovi, a medzi n<ma i no{a~e

antenoh zoz antenami na postoycih budinkoh, dragoh, infrastrukturi i kontejneroh elektronskej komunikaci<, yk i tipskih kabinetoh baznih stan<coh na odvituxcih no{a~oh, u skladze zoz dumanqom Ministerstva `ivotnogo {tredku, rudarstva i prostornogo planovany ~islo 353-02-01676/2011-02 od 12. xliy 2011. roku, ta no{itelq prowktu nwma obovyzku doru~ic vivod zoz urbanisti~nogo planu lwbo potverdzeni urbanisti~ni prowkt, odnosno akt o urbanisti~nih uslovijoh htori nw star{i od wdnogo roku yk an< idejne ri{enw, lwbo prowkt, lwbo vivod zoz idejnogo prowkta. Ґу наведзеному проєкту ношитель проєкта приложел: Контракт о закупе хтори заключени медзи Илийом Томичом, улїца Сувоборска число 16, и „Теленор” д.o.o. зоз Беоґраду, Младежских бриґадох число 90, за локацию „НС Адице 2”, Информацию о локациї за парцелу число 3743/12 К.О. Ветерник, хтору видала Городска управа за урбанизем и квартельни роботи Городу Нового Саду, число 353-187/15 од 29. априла 2015. року, Фахову оцену обтерхованя животного штредку у локалней зони базней станїци мобилней телефониї “НС Адице 2”, число звиту 1002/15-50 МК и Фахову оцену обтерхованя животного штредку у локалней зони базней станїци мобилней телефониї “НС Адице 2” ВИМЕНКИ, число звиту 2205/14270 МК/I хтору виробела акредитована Лабаратория Института “Ватроґаз” zoz Нового Саду. Радио бazna stan<ca mobilnей telefoniї “НС Адице 2”, ma vkupnu efektivnu zarxxcu moc од 788 W по секторе, за шицки три sektorи за систему GSM 900 а за систему UMTS vkupnа efektivnа zarxxcа moc 3819 W по секторе за шицки три сектори. Posle rozpatrany vimogi no{itely prowkta i podatkoh o predmetnej lokaci<, harakteristikoh i precenqovanx mo`l<vih vpl<voh navedzenogo prowkta na `ivotni {tredok, a maxci u oglydze, `e predmetna radio bazna stan<ca ma efektivnu vizarююцу moc vek{u yk 250 W i mo`e mac zna~nwj{i vpl<v na `ivotni {tredok-to~ku 12. podto~ka 13. Telekomunikacijni obwkti mobilnej telefoni< (baznej radio stan<ci) L<stini II Uredbi o utverdzovanx L<stini prowktoh za htori obovyzne precenqovanw vpl<vu i L<stini prowktoh za htori mo` vimagac precenqovanw vpl<vu na `ivotni {tredok (“S.G. RS” ~islo 114/08), a tot or}an u skladze zoz ~lenom 10. pasus 4. Zakona o precenqovanx vpl<vu odlu~el `e potrebne precenqovanw vpl<vu. Zoz ~lenom 10. pasus 5. Zakona o precenqovanx vpl<vu na `ivotni {tredok, predpisane `e zoz odluku zoz htoru ше utverdzuw `e potrebne precenqovanw vpl<vu prowkta na `ivotni {tredok, nadpatraxci or}an mo`e odredzic i obsyg i zmist studi< o precenqovanx vpl<vu, co u tim slu~ax zrobene. Okrem rozpatrany intenziteta vpl<vu (vira`eni zoz efektivnu vizarjovanu mocnoscu po{oreny), nadpatraxci or}an u konkretnim slu~ax rozpatrel i tirvanw vpl<vu – bazna stan<ca predstavy kontinualne `ridlo zarjоvаny. Primenxci na~ala prevenci< i predostro`nosci (~len 9. pasus 1. podto~ku 2. Zakona o za|iti `ivotnogo {tredku (“S.G. RS”, ~s. 135/04, 36/09, 36/09 – dr. zakon, 72/09 – dr. zakon i 43/11 – odluka US), zoz htorim {e vimaga `e ka`da aktivnosc mu{i buc planovana и zaprovadzena na sposob `e medzi in{im predstavy najmen{i rizik za lxdske zdravw, zoz Studix potrebne dokazac `e za predmetni prowkt budze primenwna najlwp{a rozpolaгuxca i dostupna tehnolo}iy, tehn<ka i oprema. Maxci u oglydze napredok navedzene, а окреме специфичносц локациї (густо населєна бивательна зона) нєобходнє виробиц документ зоз хторим ше анализує и оценює квалитет творительох животного штредку на одредзеним просторе, medzisobni vpl<v isnuxcih i planovanih aktivnoscoh i utverdzux usloviy i miri za zoperanw, zmen{anw i odklonqovanw ~kodl<vih vpl<voh na `ivotni {tredok yk i mirи u slu~ax вдереня i obezpe~ic provadzenw vpl<vu `ridlа zarjovany, a to {e viklx~no mu{i obezpe~ic zoz Studix o precenqovanx vpl<vu na `ivotni {tredok, htoru bi trebal virobic multidisciplinarni fahovi tim. Na osnovi gore navedzenogo, ri{ene yk u dispozitive. Pouka o pravnim l<ku: Prociv togo ri{eny ношитель проєкта mo`e viyvic `albу Pokra<nskomu sekretariytu za urbanizem, budovatelqstvo i za|itu `ivotnogo {tredku u ~a{e 15 dn< od dny primany ri{eny, po tim or}anu. Zainteresovana yvnosc mo`e обyvic `albu prociv togo ri{eny u ~a{e 15 dn< od dny obyvjovany u sredstvoh yvnogo informovany, po tim or}anu.

РУСКЕ СЛОВО 31

ИНФОРМАТОР На основи Одлуки Управного одбору Ґаранцийного фонду АП Войводини число 01-III/-24-3 од 21.04.2011. року, число 01-III/-31-5 од 20.10.2011. року, число 01-III/37-2 од 26.03.2012. року, 01-III/49-7 од 29.11.2012, 01-IV/18 - 4 од 25.02.2014 року и число 01-IV/39 -5 од 21.04. 2015. року РОЗПИСУЄ ШЕ

КОНКУРС ЗА ОДОБРОВАНЄ ҐАРАНЦИЙОХ ЗА ОБЕЗПЕЧОВАНЄ ДЛУГОРОЧНИХ КРЕДИТОХ ЗА НАБАВКУ НОВЕЙ ПОЛЬОПРИВРЕДНЕЙ МЕХАНЇЗАЦИЇ И ОПРЕМИ 1. Основни циль видаваня ґаранцийох Ґаранцийного фонду АП Войводини то творенє предусловийох за лєгчейши приступ ґу кредитним линийом банкох, под вигоднєйшима условиями у одношеню на тарґовищни, а хтори наменєни за кредитованє физичних особох – польопривреднїкох хтори ношителє реґистрованих фамелийних польопривредних ґаздовствох зоз местом биваня на териториї Автономней Покраїни Войводини, за набавку новей польопривредней механїзациї и опреми. 2. По тим Конкурсу ше будзе ґарантовац кредити одобрени за финансованє набавки: комбайнох, тракторох, других самоходних польопривредних машинох, приключних польопривредних машинох, матичного чупора, вецейрочних овоцнїкох и винїцох (саднїцох и провадзацей опреми) и опреми, з обласци продукциї и маґазинованя житаркох, индустрийних, лїковитих, ароматичних и присмачкових рошлїнох, овоци, желєняви, украсних рошлїнох, як и опреми за мобилни сушарнї, опреми за наводньованє, опреми за защиту од елементарних нєпогодох, опреми за статкарску продукцию и опреми за дзвиганє енерґетскей ефикасносци у польопривредней продукциї. Право участвовац на Конкурсу маю физични особи – ПОЛЬОПРИВРЕДНЇКИ – ношителє реґистрованих фамелийних польопривредних ґаздовствох, хтори виполнюю шлїдуюци минимални условия: место биваня на териториї Автономней Покраїни Войводини, oтворени наменкови чечуци рахунок у банки кредиторови и приявени Управи за аґрарни плаценя як наменкови чечуци рахунок реґистрованого фамелийного польопривредного ґаздовства, менєй як 70 роки живота на дзень одплацованя остатнього ануитету. Учашнїки Конкурса свою заинтересованосц за одобренє кредиту и видаванє ґаранцийох виражую прейґ подношеня Прияви на Конкурс за одоброванє ґаранциї. Прияву по тим конкурсу ше подноши Ґаранцийному фонду АП Войводини. Постої можлївосц же би ше Прияву на Конкурс за видаванє ґаранциї доручовало и банки кредиторови. 3. По тим Конкурсу ше будзе видавац ґаранциї на суму до 100 % вкупного поглєдованя банки по кредиту (главне длуство звекшане за рядову камату и евентуалну зацагуюцу камату), хтори одобрени под шлїдуюцима условиями:

32 РУСКЕ СЛОВО

1. Кредити у ЕУР Сума кредиту за польопривредну механїзацию и опрему: од минимално 3.000,00 ЕУР по максимално 150.000,00 ЕУР у динарскей проциввредносци по урядовим штреднїм курсу НБС на дзень пущаня кредиту на хаснованє; Сума кредиту за преширенє матичного чупора: до 50.000,00 ЕУР у динарскей проциввредносци по урядовим штреднїм курсу НБС на дзень пущаня кредиту на хаснованє; Сума кредиту за садзенє длугорочних овоцнїкох и винїцох (саднїци и опрему): до 30.000,00 ЕУР у динарскей проциввредносци по урядовим штреднїм курсу НБС на дзень пущаня кредиту на хаснованє; Номинална каматна стопа: фиксна до 7,5% або пременлїва до 6,75 % + 6М Еурибор, на рочним уровню. Камату ше обраховює на способ яки утвердзени з дїловну политику банки; Ґрейс период при кредитох за преширенє матичного чупора: до 12 мешаци и исти уключени до термину одплацованя кредиту (камату ше обраховює и наплацує под час ґрейс периоду. Ґрейс период при кредитох за садзенє нових вецейрочних овоцнїкох и винїцох (саднїци и опрему): до 24 мешаци и исти уключени до термину одплацованя кредиту (камату ше обраховює и наплацує под час ґрейс периоду). Термин одплацованя кредиту: до 10 роки; Способ хаснованя кредиту: зоз преношеньом динарскей проциввредносци одобреней суми кредиту на рахунок предавача – випоручитователя доброх на основи предрахунку за набавку предмету кредитованя; Способ одплацованя кредиту: У двох полрочних ануитетох/ратох у динарскей проциввредносци по штреднїм курсу НБС на дзень плаценя ануитетох и то: За кредити пущени на хаснованє од 01.01. по 31.06. у чечуцим року, перши ануитет досцигує на плаценє 01.09. истого року; За кредити пущени на хаснованє у периодзе од 01.07. по 31.12. у чечуцим року, перши ануитет досцигує на плаценє 01.03. наступного року. Банка од дня пущаня кредиту на хаснованє по дзень початку одплацованя кредиту обраховює и наплацує камату. Банка у догварки з клиєнтами може подписац контракт о иншакей динамики одплацованя кредиту як и о периодзе мированя кредиту; Надополнєне Банки: фиксно до 1% суми реализованого кредиту, єдноразово напредок - пред реализованьом кредиту у динарскей проциввредносци по урядовим штреднїм курсу НБС на дзень пущаня кредиту до обтоку; Скорейчасове одплацованє кредиту: 0 %; 2. Кредити у РСД Фонд будзе одобровац ґаранциї и за кредити хтори одобрени у динарох, у складзе з дїловну политику банкох. 4. Подношитель Прияви, як средство обезпеченя за обовязки по видатей ґаранциї Ґаранцийного фонду АП Войводини, обезпечи шлїдуюце: бланко власни вексли, зоз клавзулу „без протесту” и вексловима овласценями и (опцийно) гипотеку 1. шора на польопривредней жеми без терхи, у минималним одношеню 1:1,3 вредносци ґарантованей суми; або гипотеку 1. шора на польопривредней жеми без терхи, у минималним одношеню 1:1 вредносци ґарантованей суми и заложне право на предмету кредитованя кед предмет кредитованя нова польопривредна механїзация, ком-

байни, трактори и други самоходни польопривредни машини або бонитетно квалитетногo содлужнїка хтори одредзени по интерних процедурох Фонду и заложне право на предмету кредитованя кед предмет кредитованя нова польопривредна механїзация, комбайни, трактори и други самоходни польопривредни машини або заложне право на предмету кредитованя, кед подношитель прияви на Конкурс обезпечи власну учасц у минималней суми 40% вредносци предмету кредитованя кед предмет кредитованя нова польопривредна механїзация, комбайни, трактори и други самоходни польопривредни машини. У случаю же Фонд ґарантує 100% вкупного поглєдованя банки по кредиту, утвердзени средства обезпеченя за обовязки по видатих ґаранцийох оставаю нєпременєни. У случаю же банки и Фонд дзеля ризик, средства обезпеченя порядного виполньованя обовязкох по кредиту и ґаранциї ше запровадзи на хасен Фонду и Банки. Инши инструменти обезпеченя ше утвердзує у складзе з дїловну политику Фонду и Банки. 5. Провизия за видаванє ґаранциї: 0,5 % рочнє од номиналней суми ґаранциї и плаци ше ю пред видаваньом ґаранциї. Кажду шлїдуюцу провизию ше обраховює рочнє, у периодзе од 01.-15.09. чечуцого року, на остаток ґарантованого длуства и плаци ше ю у чаше 10 дньох од приманя обрахунку – фактури. На мено покрица трошкох запровадзованя Конкурса, учашнїк Конкурса уплацує суму 4.000,00 динари на чечуци рахунок Ґаранцийного фонду АП Войводини число: 160-118074-98. Приява за участвованє на тим Конкурсу зоз приложену документацию будзе представяц источашнє потребну документацию за одобренє кредиту и ґаранциї за наменки яки утвердзени зоз тим Конкурсом. Ґаранцию ше вида по уплацованю провизиї и по установеню средствох обезпеченя. Постої можлївосц подношеня вецей Приявох за участвованє на тим Конкурсу з боку розличних субєктох пре финансованє єдней єдинки опреми. Приоритет у видаваню ґаранциї ма подношитель Прияви – ношитель реґистрованого фамелийного польопривредного ґаздовства кед: ма менєй як 40 роки живота у моменту одоброваня кредиту, або жена ношитель ґаздовства, або ма место биваня у нєрозвитей або нєдосц розвитей општини. Конкурс остава отворени док ше нє вихаснує ґарантни потенциял. Нєподполни и нєблагочасни Прияви ше нє будзе розпатрац. Формулар Прияви за участвованє и шицки информациї у вязи того Конкурса мож достац роботни дзень у Ґаранцийним фонду у Новим Садзе, Гайдук Велькова число 11, на 6. поверху (Мастер центру Новосадского сайму) и на телефон: (021) 489-37-00 або у шицких филиялох и експозитурох банкох кредиторох. Текст Конкурса, Формулар прияви на Конкурс, нєобходну документацию хтору ше приклада ґу прияви, документацию хтора нєобходна за снованє гипотеки, детальни список опреми хтора може буц предмет кредитованя и список Банкох кредиторох мож найсц на сайту Ґаранцийного фонду АП Войводини www.garfondapv.org.rs.

19. ЮНИЙ 2015.

СПОРТ ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА ЗОМБОР

РУСИН ЗАЧУВАЛ УРОВЕНЬ

ФК „Русин” – ФК „Дунай” (Бачки Моноштор) 1:0 (0:0) Руски Керестур: стадион ФК „Русин”, патрачох 250, судия: Митрович (Оджак). Ґол дал Дюрич у 78. минути. Жовти картони при Русиновцох: Гарди и Грнчяр. Бавяч змаганя Деян Павлович. РУСИН: Ж. Орос, Чапко, Колошняї, Барна, Гарди, Павлович, Грнчяр, Ланчужанин (Катона), Дюрич, Бранкович (Б. Орос), Кулич (Чизмар). У остатнїм, 30. колу Подручней фодбалскей лиґи Зомбор, фодбалером Русина побида нє барз значела. Важнєйша була численим вирним навиячом пре рижни приповедки же нароком страца прето же тото змаганє одлучовало о тим же хтора екипа випаднє зоз лиґи. Но, напроцив, бавяче о резултату змаганя одлучели сами. Так як цо бавели цалей яри, бавели и у остатнїх петНа остатнїм змаганю у першенстве задовольни нац минутох того змаганя. Вименки хтори у екипи наи бавяче и навияче правел тренер Златко Саянкович дали резултати. Шоро- бре и мали вецей нагоди, алє ґолман Орос добре бранєл. вали ше „фуриозни”, напади прейґ Катони и Чизмара и У другим полчасу Русин почал лєпше бавиц, а остатнї после єдного такого нападу Катони по правим боку и до- петнац минути бавели як найлєпше могли. Побида Русиброго бица, лабда спадла ґу Миланови Дюричови хтори на була заслужена, а навияче на концу щиро привитали дал ґол. Госцуюци фодбалере длуго нє винїмали лабду фодбалерох, а судийох того змаганя вигвиздали. Нєзадозоз свойого ґолу и анї сами себе нє верели же достали вольство навиячох зоз судиями було очиглядне, а так поґол. Насампредз же до Руского Керестура пришли по- дло ше на Ярашу нє судзело од давно. бедзиц лєбо бавиц нєришено. Госци спочатку бавели доВ. Сеґеди

БАЧКА РУКОМЕТНА ЛИҐА

ДОБРА ФОРМА КЕРЕСТУРСКИХ РУКОМЕТАШОХ РК „Русин” – РК „Приґревица” 43:36 (21:21)

РУСИН: Милинкович, Бучко, Пирожек, Мудри (5), Семан (13), Дюрко (1), Боянович (8), Гербут (10), Планчак (1), Салак (4), Рац (1). У остатнїм колу Бачкей рукометней лиґи, рукометаше Русина звладали екипу Приґревици хтора у конєчним пласману на другим месце на таблїчки Бачкей рукометней лиґи. На добрим змаганю у Старей школи Славко Гербут потвердзел же є з правом преглашени за ґолґетера лиґи. И на тим змаганю бул ефикасни бо посцигнул дзешец ґоли. У сезони посцигнул 148 ґоли. Русин страцел зоз минималну ґол-розлику у змаганю процив РК „Ґрафичар” зоз Бездану як госцуюца екипа. Змаганє було на терену ОШ „Братство-єдинство” у Бездану, а судзели судийове Рачич и Андєлич. Седмерци: Ґрафичар 2–2, Русин 2–1. Ґрафичар на тим змаганю мал 12 минути виключеня, а Русин 6. За екипу Русина бавели: Милинкович, Мудри (2), Семан (4), Катона, Боянович (2), Гербут (12), Бучко, Салак (4), Хома (1), Рац (5). Екипа Ґрафичара на першим месце на таблїчки. На змаганю найефикаснєйши у екипи Русина бул Гербут зоз Ґолґетер Славко Гербут посцигує свой 148 ґол у тей сезони посцигнутима 12 ґолами. В. Сеґеди

Руски Керестур: стадион Стара школа, патрачох 50. Судийове: Якович и Зелич. Седмерци: Русин 7–7, Приґревица 1–1. Виключеня: Русин 16, а Приґревица 14 минути. Бавяч змаганя Владо Боянович.

19. ЮНИЙ 2015.

РУСКЕ СЛОВО 33

СПОРТ У ВЕРБАШЕ ОТРИМАНЕ ЗМАГАНЄ „АТЛЕТСКА ЯР”

СПОРТ НЄ ПРИВИЛЕҐИЯ У Центру за физичну културу „Драґо Йовович” у Вербаше вовторок, 2. юния, отримана перша мини олимпияда за дзеци зоз Предшколскей установи „Бошко Буха” – „Атлетска яр”

О

лимпияду орґанизовла Школка спорту “Jumper”, а циль того проєкта же би ше у Вербаше прedstaвeло спорт и спортски дисциплини през предшколски возрост. Така манифестация задумана же би єдного дня преросла до Олимпийских бавискох оводох општини Вербас, односно традицийного змаганя предшколцох. ИДЕЯ ИСНУЄ ОД 2007. РОКУ – Даскельо ентузиястi 2007. року витворели идею и отворели школку спорту “Jumper”, общого типу, наменєну предшколским дзецом. През школу по нєшка Атлетика ше врацела до Вербасу прешли коло тисяч хлапци и дзивчата, а тото цо ше нєшка случує, то нам найкрасши AK “VERBAS” BUL WDEN дарунок за родзени дзень – визначел у привитним слове Z NAJLWP[IH орґанизатор “Atletskej yri” i profesor fizi~nogo vospitany, Данило Няради. Атлетски клуб “Вербас” основани 1956. року, а у Вовторок у програми участвовали коло 200 хлапци и своєй богатей историї бул єден з найлєпших атлетдзивчата од 4 по 6 роки, з обєкту “Бубица” Предшколских клубох у Югославиї. У нїм теди тренирали велї скей установи у Вербаше, а планує ше уключиц и други шампиони и рекордере Югославиї, Сербиї и Войвообєкти ПУ “Бошко Буха”. дини, як и велї ношителє найлєпших одликованьох зоз Mедитеранских и Bалканских першенствох. Так було по 2003. рок кед ше Атлетски клуб у чежких ча“JUMPER” ПРЕСЛАВЕЛ сох престал змагац у порядней системи Атлетского РОДЗЕНИ ДЗЕНЬ союзу Югославиї. – Nа конкурс Покраїнского секретарияту за спорт и младих 2007. roku зме konkurovalи и достали перши средства зоз хторима зме порушали проєкт – Школкa спортu. През ню по нєшка прешли тисяч хлапци и дзивчата предшколского и младшого школского возросту, а идея о орґанизованx такого змаганя наstalа кед и сама Школkа. Uсловия ше цалком сполнєли после вибудови атлетскей дражки на теренох ЦФК. U плану орґанизовац и „Атлетску єшень”, та и „Атлетску жиму” i „Атлетске лєто”. У тиh штирoh циклусoh облапиме шицки оводи з општини преz шиckи рочни часци. Олимпийски бавискa ше отримує ka`di штири роки, а то dzecoм барз длуго. Прето сцеме орґанизовац Olimpiydu през цали рок – гвари Данило Няради.

34 РУСКЕ СЛОВО

– З тей нагоди бим сцел подзековац директорки ПУ Милияни Ґруїч, помоцнїци директора Вери Вуячич и педаґоґинї Славици Потежици котри потримали тото змаганє. Дзеци ше нєшка змагаю у трoh поєдинєчниh и єдней екипней атлетскей дисциплини. Тота остатня ше вола “Маша” по нашей пайташки Маши Янкович, хторей жадаме же би ше цо скорей врацела на терен – визначел Няради. ДОБРИ ПРОЄКТИ ТРЕБА ПОТРИМАЦ – Нєшка на теренох ЦФК маме вецей ґрупи з нашей Установи. Тот пилот проєкт задумани же би прероснул до традициї, а манифестация вимага озбилqни пририхтованя, та бим з тей нагоди подзековала шицким хтори 19. ЮНИЙ 2015.

СПОРТ нам помогли же бизме ю витворели, a nasamprеdz Данилovi Нярадиjovi. Nазадавам ше же и надалєй будземе сотрудзовац, бо нєшка уживаю и дзеци, и родичи – визначела Вера Вуячич, помоцнїца директора ПУ “Бошко Буха”. З дзецми на терену були воsпитачки Сандра Япунджа, Мира Баяґич, Желька Докнич, Нада Вуячич, Таня Вукмирович, Виолета Йовович, Нада Бацкович, Валентина Милович, Дубравка Чирич, Бранка Чижмар, Славица Ґрґуревич, Ясмина Бичкеи.

“АТЛЕТСКЕЙ ЯРИ” ПОМОГЛИ Спонзоре змаганя “Атлетска яр” були компания Силвестера Полдругия “Best&Co”, подприємство “Ренесанса тестенине”, “Тонус” компания, “I&I” лоґистика, стоматолоґийна амбуланта “Др Балетич”, фирма “Аґромонтера”, “Континентал ґрупа”, а у орґанизациї змаганя и “Екстраауто” компания, Фабрика кексох “Медела”, “Квики маркет”, друкарня “Атлас”, “Минипринт”.

ПЕТРОВЦИ

КЕРЕСТУРСКИ ВЕТЕРАНЄ КУС ЛЄПШИ ОД ПЕТРОВЧАНЬОХ У рамикох Манифестациї култури Руснацох у Републики Горватскей „Петровски дзвон”, внєдзелю, 7. юния, одбавене и приятельске змаганє фодбалерох-ветеранох домашнього ФК „Петровци” и ФК „Русин” з Руского Керестура. Лєпши були Керестур-

Михайло Чернок, Александар Кочиш, Денис Югик, Михайло Штранґар, Владимир Олеяр и Микола Хрин. Интересантне же найстарши бавяч т. є. ґолман на терену бул 64-рочни Юлин Джуня з екипи Петровцох, а треба визначиц и орґанизатора кере-

Госци дали вецей ґоли

На терену професорови Нярадийови помагали и други тренере зоз Школки спорту, як и школяре вербаскей Ґимназиї хтори ше пририхтую за упис на Fакултет sporta i fizi~nogo vospitany. Цали проєкт потримала Општина Вербас и Покраїнски секретеарият за спорт и младих, а пред змаганьом Няради дзецом поручел: занїмайце ше зоз спортом, бо спорт нє привилеґия лєм талантованих дзецох.■ Ана Маркович 19. ЮНИЙ 2015.

ци, та победзели зоз 4:3, а у другим полчаше було нєришено 1:1. Ґоли за Петровци дали: Славен Мазур, Михайло Голик и Златко Еделински, а за Русин два ґоли дал Тихомир Медич, и по єден Михайло Штранґар и Денис Югик. У составе домашнєй екипи бавели Златко Медєши, Томислав Мудри, Томислав Рускай, Славен Мазур, Зоран Якоб, Мирослав Кушич, Томислав Матияшевич, Марио Павлович, Стипа Николич, Стєпан Ивич, Звонимир Ерделї, Михайло Голик, Юлиян Джуня, Златко Еделински и Славко Мазур. За Русин з тей нагоди у екипи були ґолман Владимир Будински, Ярослав Виславски, Ґоран Петкович, Владимир Стричко, Владимир Голик, Звонко Орос, Златко Саянкович, Борис Шайтош, Златимир Надь, Михайло Надь, Тихомир Медич,

стурских ветеранох – Звонка Ороса за хторого гваря же, гоч бул найчежши бавяч на тим змаганю, найвецей пребегнул на терену. З екипи орґанизаторох домашнї окреме визначели заслуги Ярослава Мудрия Панту хтори у Клубу домашнїх вредни економ и одлично отримує терен на стадионє. Пред змаганьом ветеранох шицких привитали Звонко Костелник,член совиту за национални меншини Републики Горватскей и аниматор култури у Союзу Руснацох и Дубравка Рашлянин, предсидателька Союзу Руснацох Републики Горватскей. На дружтвованю по законченим змаганю предсидателє двох фодбалских клубох, Томислав Мудри и Никола Хрин, вичерали дарунки и обецали же ше вецей раз буду стретац. М. А.

РУСКЕ СЛОВО 35

РОК LXXI ЧИСЛО 24 (3633) НОВИ САД, 19. ЮНИЙ 2015. РОКУ

ФЕСТИВАЛ ДЗЕЦИНСКЕЙ ТВОРЧОСЦИ РУСНАЦОХ ВОЙВОДИНИ

■ ДИҐИТАЛИЗОВАНЄ БРУҐОШОВИХ СКЛЄНЯНИХ ФОТО НЕҐАТИВОХ ЦЕНА 30 ДИНАРИ Руским културним центре у Новим Садзе, всоботу, 13. юния, отримани 14. Фестивал У дзецинскей творчосци Руснацох Войводини

„Веселинка”. Почал пополадню з рисованьом по мурох, а найинтересантнєйше було кед ше дзеци бавели з циркузантами и жонґлерами. Хто сцел могол патриц „Медведзову женїдбу”, а вечар почала програма, на хторей участвовали вецей як 200 дзеци зоз Сримскей Митровици, Сримскей Каменїци, з Миклошевцох, Дюрдьова, Кули, Коцура, Вербасу, як и домашнї з Нового Саду.

Аниматоре були подобово уметнїки Силвестер Макаї и Боґданка Сопка, кловни зоз Сучасного циркузу „Креативни погон”, Дзецински бабкарски студио РКЦ, Ненад Дюкич як „Мистер Тви стер”, и ґра фит-умет нї ки Станислав и Даниел Мудрох. Фестивал того року ма и гуманитарни характер, понеже участвує у акциї за помоц дзецом з инвалидитетом „Зоз затичку по ошмих”. В. В.

■ СЕДЕМ ДЕЦЕНИЇ З НАМИ!