Ruske slovo 23

ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ РОК LXXIII ЧИСЛО 23 (3736) НОВИ САД, 9. ЮНИЙ 2017.

Фото: М. Афич

ШТРЕДНЬОШКОЛЦИ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

МАТУСКИ ВЕЧАР НА КОНЦУ ШТИРИРОЧНОГО ШКОЛОВАНЯ

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

■ МАНИФЕСТАЦИЯ РУСНАЦОХ У ГОРВАТСКЕЙ „ПЕТРОВСКИ ДЗВОН”

Матуранти – ґимназиялци и „туристи” у Основней и штреднєй школи з домом школярох „Петро Кузмяк” мали матурски вечар у ресторану „Червена ружа” у Руским Керестуре.

Фото: Вероника Вуячич

ОГЛЯДНУЦЕ НА ПРЕШЛОСЦ

Фотоґрафия: K006b_0185P оволуєме читачох новинох „Руске слово” же би помогли препознац особи на старих фотоґрафийох. Пре точне идентификованє особох на сликох, хтори маю окремну музейну вредносц, потребна помоц од ширшей явносци. Шицки фотоґрафиї настали у дакедишнєй фотоґрафскей роботнї Бруґошових у Руским Керестуре. Кажду фотоґрафию ше подпише зоз одредзену шифру, та кед же препознаце даєдну, лєбо вецей особи на фотоґрафиї, модлїме Вас же бисце явели до Заводу на число телефона 021/548-421, лєбо на мейл: zavod.rusini@gmail.com.

П

ПОМОГНЇЦЕ, РОЗПИТАЙЦЕ ШЕ, ПРЕПОЗНАЙЦЕ!

■ НА ЗАВИТНИ ДЗЕНЬ ОЗНАЧЕНА 200-РОЧНЇЦА ВОДИЦИ

35 РОКИ РОБОТИ РУСИНИСТИКИ НА ФИЛОЗОФСКИМ ФАКУЛТЕТУ У НОВИМ САДЗЕ Пише: проф. др Янко РАМАЧ, шеф Оддзелєня за русинистику

Катедра за руски язик и литературу, нєшка Оддзелєнє за ру- ставнїкох. Найкратше поведзене, то повязованє интере-

синистику, на Филозофским факултету у Новим Садзе, на- сантного и хасновитого. полнює 35 роки роботи, а то дзешка просекови роботни Од самого початку Катедра мала вецей значни функциї: вихочловеков вик. То добра нагода у найкратших рисох спатриц вйовала просвитни кадри за руски школи, а з єй диплому велї дїялносц, место и улогу Катедри/Оддзелєня у руским науко- находзели роботу у медийох на руским язику и на велїх друвим, просвитним, културним и явним живоце, та и ширше. гих местох значних за културни и национални живот РуснаУ юнию велї матуранти роздумую цо далєй, чи предлужиц цох на тих просторох. Друга значна функция Катедри, нєшка школованє и можебуц ше уписац на факултет, и на котри. Оддзелєня за русинистику – наука. И на тим полю за три и пол Обставини у держави зложени, и зоз факултетску диплому децениї посцигнути значни резултати. Академик Юлиян Танє лєгко найсц роботу. Заш лєм, тримаме же потребне, го- маш у єдней нагоди гварел же даскельо члени Катедри на полєм кратко, повесц дацо о уписованю на Катедру, о студи- лю русинистики зробели роботу котру дакеди и вельо векши тими даєдних наукових институтох нє поробя и за длугши час. йох на нєй и о єй дїялносци. На Основних академских студийох єст штири места за сту- А факт, же за студентох обезпечени адекватни учебнїки з рудентох котри буду на буджету и 11 места за самофинансу- синистики и ширша литература, а написани и капитални дїла юцих, а на Мастер академских студийох штири места на з обласци рускей литератури, язика, историї, култури итд. буджету и шейсц самофинансуюцих. На Филозофским фа- Нажаль, видзи нам ше же робота Катедри/Оддзелєня за рукултету єст можлївосц уписац докторски студиї и вибрац синистику нєдосц позната ширшей рускей явносци. Роботему за дисертацию з обласци русинистики. Правда, крите- та, велї акциї, успихи и анґажованя Катедри/Оддзелєня и риюми на упису досц строги, студиранє драге, а студиї под- єй членох нєдосц, або анї нє присутни у руских медийох. Лєгко глєдац причину такорозумюю нє лєм обласц русинистики, алє и ширше славян- На Основних академсйких студийох єст штири места го стану и виноватих, алє лєпше будзе кед ше ми вєдску филолоґию. за студентох котри буду на буджету и 11 места за Акредитованє студийних про- самофинансуюцих, а на Мастер академских студийох но з медиями потрудзиме грамох по Болоньскей системи штири места на буджету и шейсц самофинансуюцих пременїц го. У тей нагоди голєм тегеґрафски спатриод 2008. року принєсло, и нєме даєдни обласци дїялнопреривно приноши, вельо новосци у студираню. Важни нови момент – преходносц и сци и можлївосци анґажованя нє лєм у узко рускей сфери, припознаванє дипломох у системи болоньских студийох, алє и ширше, у жеми и иножемстве. цо значи, вельо лєгчейше преходзенє под час студийох з єд- Од осемдзешатих рокох прешлого вику члени Катедри за ного на други универзитет, кед програми подобни, и припо- руски язик и литературу участвовали на рижних наукових знаванє и нострификованє дипломох збодутих у державох конференцийох у жеми и иножемстве. Вельо би було спомнуц шицки универзитетски центри у Европи и ширше, та котри прилапели тоту систему. У новшим чаше ше отвераю велї можлївосци рухомосци наведземе лєм даскельо держави: ЗАД, Канада, Нємецка, студентох и наставнїкох по рижних медзинародних програ- Австрия, Ческа, Словацка, Польска, Мадярска, Україна, мох. Так, по програми „Еразмус плус” студенти маю мо- Естония, Русия, Турска, и розуми ше, жеми на просторох жлївосц єден семестер препровадзиц и студирац на других дакедишнєй Югославиї. универзитетох. Новосадски универзитет и Филозофски фа- Як учашнїка на наукових конференцийох часто ме нєсподкултет у Новим Садзе маю подписани догварки о таким со- зивйовало и радовало, кед сом ше прешвечовал же у слатруднїцтве з численима универзитетами, односно факулте- вянским науковим швеце о нас Руснацох досц знаю, дакетами у Европи. Стипендиї за таке студиранє у другей жеми ди аж и глїбше и ширше од того, як ше на велї ствари павецей як пристойни за нашо условия. Тиж так єст можлїво- три у нашей заєднїци. Друге нєсподзиванє и задовольство сци за госцованя наставнїкох, цо подрозумює одредзени було, кед по пречитаних рефератох „руске питанє” отверафонд преподаваньох у єдним семестру на других универзи- ло плодну дискусию. тетох. Катедра таке сотруднїцтво уж почала зоз универзи- На Филозофским факултету у Новим Садзе шицки студентетами у Пряшове и Ґданьску, алє єст можлївосци и за од- ти маю можлївосц учиц руски язик як иножемни, два або ход на други универзитети, до Кракова, Вроцлаву, Брну, штири семестри. У новшим чаше каждого року ше формую по два ґрупи (од 25–40 студентох) котри уча руски язик. За Банскей Бистрици. Указало ше же Катедра за руски язик и литературу интере- Катедру за руски язик и литературу, алє и за цалу руску засантна за студентох славистики и професорох з других єднїцу, значне же кажди рок векше число студентох нє Рууниверзитетох. Даскельо студенти з Польскей и Словацкей снацох уписує и учи руски язик на универзитетским уровпо єден семестер препровадзели на Катедри, а мали зме и ню. Студенти Филозофского факултету, Руснаци, маю мопрофесорох з иножемства котри у нас тримали преподава- жлївосц учиц на Катедри руски язик як свой мацерински ня. Перши искуства у тим поглядзе барз добри, а смисел и язик. Тоти цо у основней, або стреднєй школи учели руски ефекти рухомосци студентох и наставнїкох вельозначни: язик можу предлужиц його усовершованє на универзитетможлївосц студирац, або слухац преподаваня котри студен- ским уровню, а тоти цо нє мали можлївосц скорей учиц ти нє маю на матичним факултету, упознаванє способу сту- свой мацерински язик, можу то вихасновац под час студидираня, односно викладаня, у других универзитетских цен- йох. Знанє руского язика и описменєносц на нїм барз значтрох, здобуванє и преношенє искуствох, здобуванє других ни фактор у чуваню националного идентитету.■ видоглядох, установйованє контактох и сотруднїцтвох, цо Становиска висловени у тим тексту виключно авторово барз важне як за младих людзох – студентох, так и за на- и нє вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово”

2 РУСКЕ СЛОВО

9. ЮНИЙ 2017.

ЗМИСТ

УВОДНЇК Пише: Мария АФИЧ, дописователька „Руского слова” з Руского Керестура

■ Тижньовнїк 6–7. Манифестация „Пришли нам Русадля” у Бикичу 8–9. Службене хаснованє руского язика и судски толмаче

■ Духовни живот 10–11. На Завитни дзень означена 200-рочнїца Водици

■ Нашо места 12. Саям обезпечованя роботи у кулскей Општини 15. Друженє дзецох и ловарох у Дюрдьове

■ Економия 16–17. Зоз дюрдьовского хотара

■ Култура и просвита 18. Рочни концерт КПД „Карпати” 22–23. Централна манифестация Руснацох у Горватскей „Петровски дзвон”

■ Мозаїк 24–25. Найскрасша Русинка швета

■ Медзипростор за кафу и виключеня 26–27. Руски нюз од Себастияна Нярадия

■ Людзе, роки, живот 28–29. Наш госц – Михайло Фейди з Керестура 30–31. Стретнуце з Иваном Ґубашом з Коцура

■ Информатор

32–35. Оглашки и In memoriam

■ Спорт 36–37. Локални фодбалски лиґи 38–39. З наградного путованя на финале УЕФА лиґи Европи На насловним боку – 200-рочнїца Водици Авторка фотоґрафиї – Вероника Вуячич

„200 РУЖИ” МАРИЇ ВОДИЦОВЕЙ На треци дзень Сошествия св. Духа – Русадля 6. юния на Завитни дзень у Водици, зме преславели єй 200-рочнїцу. Тельо прешло од 1817. року, од перших нєзвичайних указаньох у тедишнєй студзенки у полю нєдалєко од Руского Керестура, дзе ше розвило єдине нашо Марийово святилїще. Над олтаром дзе служена Архиєрейска литурґия, з ружових квиткох вискладане число 200, цо ме инспировало за наслов того уводнїка. Бо, наисце, 200 роки – як 200 ружи Мариї Водицовей уткани до историї того святого и глїбоко духовного места. Ту ше вона надприродно указала, ту ше ставали и ставаю ше и нєшка чудесни физични и духовни виздравеня и навраценя. Мария тото место вибрала же би нас ту зазберовала и зєдиньовала. Нє лєм нас грекокатолїкох, алє и братох заходного обряду, и других деноминацийох, нє лєм нас Руснацох, Українцох, у давней прешлосци и други околни народи – Нємцох, Мадярох, Сербох... У новшим чаше, духовно обчаровани з тим местом и тоти цо туристично зайду до Водици... Водица и нєшка збера на богослуженя, молитву, рижни стретнуца и друженя дзецох, младих, старших. Прицагує шицких, окружена з цихосцу родних польох и глїбоким миром. Водица, од влонї и у заєднїци з Церкву Мария Маджоре у Риме, и тирваце одпустове место. Позберала нас и на свою 200-рочнїцу, од найвисших церковних особох по вирних зоз велїх наших парохийох, источашнє по обидвох календарох, цо тиж мале чудо. Прицагла и тих цо ше розошали ширцом по швеце, госцох з даскельо державох... Шицки „200 ружи” Водицовей Мариї останю и публиковани за нєшкайши и нови ґенерациї у кнїжки, брошури, флаєру. „Покля будзе Водици – будзе и нас” – давно пророковал дакедишнї архиепископ Йоаким Сеґеди. Най и надалєй у наших шерцох одгукую тоти слова.

* ”РУСКЕ СЛОВО” – гласнїк по руски * Виходзи каждого пиятку * Снователь Национални совит рускей националней меншини * Видава НВУ ”Руске слово”, Нови Сад * Перше число вишло 15. юния 1945. року у Руским Керестуре * Адреса: НВУ ”Руске слово”, Булевар ошлєбодзеня 81/7, 21000 Нови Сад * Редакция: заменїк одвичательного редактора Иван Сабадош – редакторе/ки – Дюра Винаї, Мирон Горняк-Кухар, Михайло Зазуляк, Александар Паланчанин, Олена Планчак-Сакач, Славица Фейса, Ясмина Дюранїн; новинаре/ки – Мария Афич, Влада Дїтко, Марина Джуджар, Сандра Саламун, Александра Лендєр, Златко Колєсар * Язична редакторка – Блажена Хома-Цветкович * Технїчна редакторка – Люпка Цвеїч; компютерски обробок – Вероника Вуячич, Мария Гудак, Таня Салонтаї * Телефони: 021/6613-697, 021/6624-708, 021/6623-076; 021/6621-433 * Телефакс 021/528-083 * Предплата за цали рок: у жеми 1 500 динари, а у иножемстве 100 евра * Жиро-рахунок Banca Intesa a.d. Beograd 160-923244-82 * Девизни рахунок 160-0050870024999-53 * Рукописи ше нє враца * Друкує Друкарня ” Maxima graf” Пет роварадин * E-mail: ruske.redakcija@gmail.com * Web site: www.ruskeslovo.com * YU ISSN 0350-4603 * COBISS SR-ID 15915778 * Друковани тираж 2 000 *

Direktorka MARTICA TAMA[ *** Odvi~atelqni redaktor dr BORIS VAR]A

9. ЮНИЙ 2017.

РУСКЕ СЛОВО 3

ТИЖНЬОВНЇК АЛЕКСАНДАР ВУЧИЧ СТУПЕЛ НА ФУНКЦИЮ ПРЕДСИДАТЕЛЯ СЕРБИЇ

МИР И БЛАГОСТАН ЗА ШИЦКИХ ГРАЖДАНОХ Дотерашнї премиєр и лидер Сербскей напредней странки Александар Вучич, хтори на виберанкох 2. априла того року вибрани за предсидателя Републики Сербиї, стреду, 31. мая урядово ступел на тоту длужносц

В

Фото: Служба предсидателя РС

учич на церемониї у Народней скупштини пришагал же з шицку моцу будзе чувац сувереносц Сербиї з Косовом, витворйованє людских и меншинских правох и шлєбодох шицких гражданох Сербиї, почитовац Устав и закони, чувац мир и благостан шицких и предсидательску длужносц окончовац совисно и одвичательно. З предсидательску пришагу, хтору Вучич дал з руку на Уставе и Євангелиї, почал чечиц пейцрочни мандат. У першей вияви у свойстве предсидателя, Вучич гварел же предлужи будовац стабилну Сербию. Потим на шветочносци у шедзиску предсидателя на Андричовим венцу Вучичови длужносц и предсидательски символи – стандарту и печац, урядово придал дотерашнї предсидатель Томислав Николич, хтори так закончел свой мандат на чолє Републики. Як наявене, Николич ше поцагує з активней политики, алє ище нє идзе до политичней пензиї. Найскорей будзе на чолє медзиинституцийного цела за сотруднїцтво з вонкашнїма партнерами Сербиї, насампредз Русийскей Федерациї и НР Китаю. Под час церемониї пребераня предсидательскей длужносци, пред Народну скупштину Вучичово прихилнїки отримали сход потримовки, а протестовали и прихильнїки инициятиви „Процив диктатури”. Пополадню протестни сход отримала и опозиция. Шицки подїї обезпечовали служби МУП, а окрем вербалних зраженьох, нє зазначени векши инциденти. МАНДАТ И КОМПЕТЕНЦИЇ Мандат предсидателя Републики Сербиї тирва пейц роки, вибераю го гражданє на директних виберанкох, а на тоту функцию може буц вибрани найвецей два раз. По Уставе РС зоз 2006. року, предсидатель Републики ма репрезентативни и вивершни компетенциї: представя державу у жеми и иножемстве, додзелює одликованя и амнестиї, менує амбасадорох, розписує виберанки и референдуми. Предсидатель предклада Народней скупштини мандатара за Владу Сербиї, подписує и ма право положиц вето на закони, а тиж є и верховни командант Войска Сербиї. Функция предсидателя Републики Сербиї запровадзена зоз Уставом Сербиї 1990. року. У тим формату, Сербия потераз мала штирох вибраних предсидательох:

4 РУСКЕ СЛОВО

Слободана Милошевича (1990–1997), Милана Милутиновича (1997–2002), Бориса Тадича (2004–2012) и Томислава Николича (2012–2017), а Вучич постал пияти предсидатель Републики. У периодзе 2002–2004, функцию предсидателя Републики окончовала предсидателька Народней скупштини Наташа Мичич. Кед ше спатра лєм час одкеди Република Сербия, после роздружованя зоз Чарну Гору 2006 року, самостойна держава, Вучич, после Тадича и Николича, треци предсидатель на єй чолє. БУДУЧНОСЦ ВЛАДИ Пред тим як пришагал за предсидателя Републики, Вучич дал задзекованє на функцию предсидателя Влади Сербиї. З тим актом престал мандат Влади Сербиї, хтори од предвидзених штирох рокох, тирвал кус длужей як дзевец мешаци – од 11. авґуста 2016. року. По Уставе, после задзекованя премиєра, предсидатель Републики порушує поступок за вибор новей Влади. Народна скупштина ма обовязку вибрац нову Владу за 30 днї. Кед нє, предсидатель Републики розпущує Скупштину и розписує нови виберанки. У медзичаше, Владу Сербиї у технїчним мандату предводзиц будзе дотерашнї перши подпредсидатель Ивица Дачич. Гоч ситуация дзе шеф вивершней власци - Влади преходзи на позицию шефа держави – предсидателя Републики, цо тераз случай, децидно нє предвидзена у законодавстве, трансфер окончени у рамикох важацей националней леґислативи. У явносци ше шпекулує з даскельо потенциялнима нашлїднїками Александра Вучича на позициї премиєра. Вельо менєй ше бешедує як Вучич поступи кед слово о функциї предсидателя найвекшей парламентарней партиї, чи одступи як предходнїк Николич, чи затрима функцию як Борис Тадич у свой час. Политичне ушоренє у Сербиї, як и у векшини посткомунистичних державох, описує ше як парламентарна демократия з полупредсидательску систему. У теориї, то значи же вивершну власц дзеля Влада и предсидатель Републики. У пракси медзитим, окрем периоду „кохабитациї” другей Влади Воїслава Коштуници и предсидателя Тадича у першим мандату, скоро же вше од дзеведзешатих потераз, єден бок бул доминантни – державу водзел лєбо моцни предсидатель, лєбо моцни премиєр. Безсумнїву, шлїдуюци пейц роки державна политика будзе ше водзиц з Андричового венца.■ И. Сабадош 9. ЮНИЙ 2017.

ТИЖНЬОВНЇК ТРИБИНА О МЕНШИНСКЕЙ ПРОГРАМИ РТВ

ЄДИНИ ЧУВАР ВЕЦЕЙНАЦИОНАЛНОГО ДРУЖТВА На трибини отриманей у Културним центру Нового Саду констатоване же РТВ у тей хвильки єдини медий котри, без огляду на тарґовище, ґарантує информованє на меншинских язикох

О

ддзелєнє Здруженя новинарох Сербиї – Дружтва Новинарох Войводини прешлого тижня у Новим Садзе отримало трибину о програмох Радио телевизиї Войводини на язикох меншинских националних заєднїцох. Предсидателька Оддзелєня ЗНС-ДНС Ержебет Пап Релїн визначела же Радио телевизия Войводини нєшка на телевизиї и радию емитує програму на 13 язикох националних меншинох, и по тим є єдинствени явни медийни сервис у Европи. По єй словох, праве Друга програма РТВ дзе ше емитую змисти на меншинских язикох тото по чим покраїнска медийна установа окремна, алє тиж здогадла же нєшкайша РТВ основана 1974. року праве же би ше сполнєли медийни потреби и право на информованє на мацеринским язику припаднїкох меншинских националних заєднїцох. Вона спозорела же после приватизациї локалних електронских медийох, по податкох РЕМ, ширцом Войводини остали лєм 13 медиї хтори и з новим власнїком затримали меншински програми. То значи же за велїх гражданох покраїни РТВ остал єдине жридло информованя на мацеринским язику, и чувар богатства вецейнационалного дружтва хторе будоване децениями. СПЕЦИФИЧНИ ПРОБЛЕМИ У продукциї такей рижнородней и вецейязичней програми РТВ ше зочує з численима проблемами. Дзепоєдни, технїчни и орґанизацийни, найскорей анї нє годно ришиц покля РТВ змесцена у нєадекватним просторе, односно док ше нє вибудує нови будинок РТВ на Мишелуку. Конкретни проблеми, то же лоґистика и инфраструктура РТВ нєдостаточна за обсяг и рижнородносц програмох. Єдноставно, нєт досц превозки у возним парку, знїмательни екипи и линиї за монтажу. Одвичательни редактор редакциї програми по руски Мирко Канюх толкує же то препреченя хтори барз уплївую на обсяг и квалитет програми. – Ушорйовацка политика нам часто завиши чи можем достац превозку и екипу за одход на терен чи нє. Прето даєдни значни подїї мушиме препущиц, а з другого боку, попровадзиме даєдни други прето же зме у тим моменту могли послац екипу. Тот проблем постал ище векши як окончена приватизация локалних медийох, дзе загашени и дзепоєдни хтори у своїм штредку информовали по руски. Обчекує ше же РТВ як озбильни електронски медий, закриє и тоти терени, а з истима доступнима ресурсами – толкує Мирко Канюх. Медзитим, найвекши проблем то нєдостаток кадрох, алє то заєднїцки проблем информованя на меншинских язикох у Покраїни, гварел помоцнїк ґенералного директора РТВ Йожеф Клем, а хиби и нєпреривне фахове усовершованє котре би подзвигло квалитет програми. Як надпомла Ержебет Пап Релїн, за розлику од векшинских специялизованих редакцийох, у меншинских шицки робя шицко, односно єден новинар провадзи и продукує медийни змисти и з политики, и зоз култури и зоз привреди. – Стретаме ше зоз ситуацию же млади людзе нє маю мотив робиц тоту одвичательну и поглєдовну професию за нєвельку плацу и нєсиґурни статус. Ми нєвелька заєднїца и нєт 9. ЮНИЙ 2017.

простору за селекцию, же бизме мали можлївосц виберац лєм найквалитетнєйши кадри. Меншински редакциї мали, и новинаре ше нє маю кеди пошвециц усовершованю, же би єдну тему, або обласц, звладали до єй сущносци. Думам же тото треба мац на розуме кед ше робя мониторованя квалитету меншинских програмох, дзе нам углавним даваю штреднї оцени – надпомина Мирко Канюх. Єдна од специфичносцох програми по руски на РТВ и то же нє може раховац на помоц з боку, як даєдни други редакциї хтори часц програми обезпечую през черанку з другима националнима медиями у реґиону. То значи же цалосна програма по руски – 240 минути до тижня, настала як власна продукция, резултат роботи терашнїх и дакедишнїх занятих у тим медию. МИСИЯ ПРОЦИВ СТЕРЕОТИПОХ Обставини у держави и дружтве уплївую, а дараз су и директна причина систематичних проблемох у обидвох медийних сервисох, Покраїнским РТВ и републичним РТС, гоч то нє було предмет трибини о меншинских програмох на РТВ. Огранїченє новозанятих у явним секторе, дзе учишлєни и явни сервис, як и нєришене питанє способу финансованя, медзи водзацима. Конкретно, понеже утаргнута ТВ предплата, запровадзена такса нє достаточна же би РТВ бул самоотримуюци, та часточне финансованє з державного буджета, нєобходне же би РТВ функционовал. Прето явни сервис у деликатней позициї спрам держави и власци и питанє кельо може очувац нєзависносц и одупрец ше уплїву политичней дзеки. И попри тим же РТВ ма спомнути и нєспомнути проблеми, як на трибини гварел главни и одвичательни редактор Другей програми РТВ Атила Мартон, у РТВ-у ше продукує квалитетни змисти на язикох меншинох, и обрабя ше озбильни дружтвени теми. Прето би требало розбиц стереотип же ше меншини занїмаю лєм зоз традицию, и тоту програму приблїжиц и ширшей популациї. Же припаднїком меншинских заєднїцох, насампредз тим хтори нє маю други жридла информованя, як цо медиї з околних державох и подобне, важна програма на їх язикох, указує и податок же даєдни емисиї на Другей програми РТВ зазначую векшу патреносц од емисийох на першей програми. Стандардно, найвекша заувага на роботу меншинских редакцийох, же нє информую єдни о других, алє виключно о своєй заєднїци, цо звекшує ризик од самоизолованя. Медзитим, пре спомнути огранїчени ресурси меншинских редакцийох, права адреса за критику требали би буц векшински медиї, хтори о меншинох вивисцую лєм поверхово. Державни и нєзависни институциї хтори провадза програми РТВ, дараз даваю розлични оцени єй квалитету, алє су єдинствени же РТВ, у рамикох своїх можлївосцох, продукує медийни змисти за шицки пасма и ґрупи публики, цо и главИ. С. на мисия явного сервиса.■

РУСКЕ СЛОВО 5

ТИЖНЬОВНЇК У БИКИЧУ ОТРИМАНА ТРАДИЦИЙНА МАНИФЕСТАЦИЯ „ПРИШЛИ НАМ РУСАДЛЯ”

ВРЕДНИ ЛЮДЗЕ БОГАТСТВО МАЛОГО ВАЛАЛУ

Пише: Владимир ДЇТКО

Окрем културних и духовних змистох, Бикич нащивели представительки инициятиви Шлїдзце нас”, ” хтору потримую Мисия ОЕБС и посланїци Народней скупштини

Н

а швето Сошествиє Святого Духа, у народзе познатшим як Русадля, у Бикичу ше по традициї отримує културно-туристична манифестация „Пришли нам Русадля”, хтора и у Календаре репрезентативних манифестацийох Руснацох. Mанифестация почала з духовну часцу, точнєйше Службу Божу у церкви Успения Пресвятей Богородици, хтору служел парох о. Владимир Еделински Миколка. Богослуженє було у новообилєнєй церкви и з тей нагоди пошвецени нови кивот и додзелєни подзекованя-грамоти донатором хтори допомогли у обнови церкви. И дзень пред Русадлями у Бикичу служена Служба Божа, бо на швето цара Константина и царици Єлени у Бикичу завитни дзень, здогадованє на 3. юний 1935. року кед валал залапела велька нєпогода хтора спричинєла значни чкоди, а Бикичанє ше одтеди завитовали на тот дзень. ПОТРИМОВКА ЖЕНОМ У РУРАЛНИХ ШТРЕДКОХ Манифестация у валалє була нагода и же би ше подпредсидателька Народней скупштини Сербиї Ґордана Чомич, и народни посланїци Олена Папуґа и Нада Лазич, як и Оливера Радованович, зоз нєвладовей орґанизациї „Желєна мрежа Войводини” и Наташа Шакота, у мено Мисиї ОЕБС и Сербиї, а у рамикох проєкту „Шлїдзце нас”, стретли зоз представнїца-

”Шлїдзце нас..”

6 РУСКЕ СЛОВО

ми Здруженя женох „Бикичанки”. Тема стретнуца потримовка и економске змоцньованє женох у руралних штредкох, Представительки инициятиви „Шлїдзце нас” пришли до Бикичу послухац яке положенє женох у тим валалє, хтори их проблеми яки плани маю у дальших активнсцох. Стретли ше зоз представнїцами Здруженя женох „Бикичанки”, Невенка Бобаль, предсидатеька спомнутого здруженя наглашела же Здруженє чишлї коло 20 жени з хторих 10 активно робя, а други помагаю по потреби. Додала и же ше пестує традиция, обичаї и културу Руснацох и додала же у нєшкашим чаше нєдостаточно „лєм мишиц колачи”. – Була сом на семинаре о родней ровноправносци хтори орґанизовал покраїнски омбудсман. Нам потребно же бизме були едуковани и за писанє проєктох. Знам написац проєкт кед го посиламе до општини, алє уж за висши уровнї бим то сама нє знала написац. Медзитим, можебуц найвекши проблем же ше млади жени або дзивки нє уключую до роботи. Их єдноставно таки активнсоци нє цикавя. Аж сом подумала же можебуц треба же би на чолє Здруженя була младша особа бо я ту уж други мандат, алє анї то нє причина – упознала Невенка Бобаль госцински. По єй словох єдна з идейох би могла буц и отримованє курсох за скраванє и шице, дзе би ше могли придружиц и жени зоз сушедного Соту алє то би мушело буц потримане у даяким проєкту же би були витворени условия, а найзначнєйше чи би було достаточно число зацикавених женох. Єдна з можлївосцох би могла буц и реализация прейґгранїчного сотруднїцтва и финансованє проєктох зоз такволаних ИПА фондох Европскей униї. Зробени проєкт и идейне ришенє за карапатску хижу, хтора би мала буц у центре валала, алє за тераз шицко лєм и остало на паперу. Оливера Радованович зоз „Желєнєй мрежи Войводини”, нєвладовей орґанизациї хтора иснує од 2001 року, сцела цо вецей дознац о економским змоцньованю женох у валалє. Потераз нащивели вецей войводянски валали дознац их 9. ЮНИЙ 2017.

ТИЖНЬОВНЇК искуствия. У Бикичу нащивели и церкву Успения Пресвятей Богородици, Етно-хижу и етно-штанди на хторих бешедовали и зоз женами зоз других валалских штредкох шидскей општини, а тиж були и на шветочним концерту. ЦАЛОДНЬОВА ПРОГРАМА И того року у Етно-хижи була порихтана нова вистава, а з тей нагоди виложени вишивани заглавчки. Тиж були виложени и етно-штанди здруженя женох зоз шидскей општини. Представели ше жени зоз здруженя „Жридло” зоз Беркасова, „Радосц” зоз Бачинцох, „Филип Вишнїч” зоз Вишнїчева, „Фрушкогорски голубици” зоз Соту „Моровичанки“ з Моровичу и „Перши жени Сриму” зоз Шиду. Вони виложели стародавни єдла и ручни роботи. Централна програма манифестациї бул концерт у Доме култури хтори отворели домашнї, шпивацка ґрупа КПД „Иван Котляревски” зоз шпиванками „Русадля, Русадля“ и „Подьме соби”. Пред тим Деян Бобаль, предсидатель КПД „Иван Котляревски“ и Совиту МЗ Бикич, привитал шицких госцох и учашнїкох, и придал подзекованя заслужним за реализацию манифестациї. Потим зашпивала старша мишана шпивацка ґрупа КПД „Дюра Киш” зоз Шиду зоз шпиванками „Милєнко моя” и „Бундевара”. Бикичанє ше намагаю же би у програми мали и иножемних виводзачох та так було и того року. Барз удатни наступ мали госци зоз Ужгороду зоз України трио „Мелодия“ перши виведол венчик шпиванкох зоз их краю, а наступел и трио „Рапсодия“ зоз венчиком рижнородних и

МОЦНИ ВЯЗИ ЗОЗ СТАРИМ КРАЙОМ КПД „Иван Котляревски” зоз Бикичу отримує моцни вязи и зоз старим крайом, точнєйше зоз дружтвами и орґанизациями у иножемстве, а насампредз у Словацкей Републики и України. По словох Деяна Бобаля, предсидателя бикичского Дружтва, побратимели ше Бикичанє зоз Стебником. Вязи и сотруднїцтво отримую и зоз Вишним Тварожцом, Луковом, Решовом, потим Ґерлаховом з хторим окреме сотрудзую фодбалере з двох местох. Бикичанє сотрудзую и зоз „Камюнку” зоз Бардейова, Снїну и Шамброном. У України то Ужгород и Туря Ремета. – Од самого початку иснованя нашого дружтва зме ше намагали витвориц вязи зоз старим крайом и то нам ше удало и на наш хасен, алє и тамтейших дружтвох и людзох. Ми одходзиме до госцох, вони нам през рок приходза на нашо манифестациї або оберачку грозна, сотрудзую фодбалере, ловаре и други валалски орґанизациї. Ми любиме пойсц там, а и шицки вони дзечнє приходза до Бикичу – гвари предсидатель КПД „Иван Котляревски“ и МЗ Бикич Деян Бобаль. Бикичанє на манифестацию „Пришли нам Русадля“ волаю учашнїкох зоз иножемства, того року зоз Ужгороду зоз України. Мили госци им того року були представнїки Снїни зоз Словацкей Републики, а мали и госцох зоз Луцерну зоз Швайцарскей.

сучасних композицийох, а публика их наградзела з аплаузами. Шпивацка ґрупа зоз Шиду ище раз ше указала на сцени зоз шпиванками „Коняре, коняре” и „Дай нам, боже, добри час”. Домашнї КПД „Иван Котляревски” з тей шветочней нагоди премиєрни виведли сценски приказ „Оберачка грозна“ по идеї Борислава Барни и Зденка Лазора. Наступели на сцени од наймладших по найстарших членох дружтва указуюци обичаї оберачки грозна у Бикичу, валалє хтори познати по продукциї грозна и вина. Зоз добрим текстом, костимоґрафию и сценоґрафию бикичски аматере до 15-минутового сценского приказу указали же су одлични и у ґлуми, а нє лєм у шпиваню и танцованю и тоти обичаї вироятнє буду ище вельо раз виводзени на рижних сценох. И на концу манифестациї, шицки учашнїки пошли опрез „майового древа”, дзе перше шпивали и танцовали, а потим ше хлопи влапели шекери и почали зрубовац древо хторе нєодлуга и спадло. А вец друженє предлужене на вечери у Доме култури.■ 9. ЮНИЙ 2017.

STANOVISKA Пише: Мирослав ЗАДРЕПКО, новинар

НАРОДНА ЛЮБОВ За Америку гваря же є жем у хторей кажде може витвориц свойо сни, жем дзе лєм треба мац идею, циль и дзеку и шицко по става можлїве, та так у обичней ґаражи може настац шветова компа ния, нєта ланто ва ни фискул тур нїк по станє спортска гвизда а вични студент направиц найвекши филми на швеце. Е, так то у Америки, жеми далєкей и велїкей. Алє, кед лєпше розштудираме, анї тота наша мала Сербия нє такой-така подла. Ниа, дзепоєдни почали зоз ношеньом ґайбох, а тераз маю бизнис у Русиї, други були гудаци, а тераз маю странки, телевизиї, и компаниї, майстор може по стац министер, лєбо шеф Служби, а „комуналєц” предсидатель. Добре, нє робел баш з лопату, то була лєм єдна зоз дїялно сцох явного подприємства у хторим бул директор, алє назвиско му остало. Алє то нє нательо значне. Наисце важне лєм як Томислав Николич, тераз пензионер, робел свою роботу як предсидатель. Углавним, тримал ше законского рамику и и инґеренцийох. У протоколу ше знаходзел як-так. Велїм перше на розум приходзи же баш нє бул, а анї тераз є нє, полиґлота. Нормално же нє може знац баш шицки язики швета, алє комуниковац на ещи даєдним окрем русийского, а и то нє звучало баш бог зна як, би требало знац. Политични манири, стил, триманє, тиж так могло доробиц. Нє виходзи ми зоз глави кед шедзел зоз японску делеґацию, уж чи бул амбасадор, чи даєден министер, алє Японци достоїнствено шедза, як под смужку, шмати як зляти, а наш предсидатель, га, як наш предсидатель. Добре, можебуц бул вистати, страпени, лєбо таки лєм упечаток охабял, алє заш лєм... О жолтих людзох хтори буду пиц зоз Морави нє сцем анї писац, то наисце приповедка за себе и дакус ми и нєприємно кед ше того здогаднєм. А заш лєм, людзе го любели. Добре, нє як Вучича, алє буц други на скали народней любови цалком добри резултат. Єдине толкованє за тоту любов сом пренашол кед сом шицко положел на уровень гевтей класичней любови, типа „волело се двоє младих”: єдноставно, смаки ше розликую, а кажде глєда зродну душу, та кед дахто дакому пасира ту ше нєт цо однїмац и штудирац, то цвенкнє и точка, любов ту. А кельо єст розума и лоґики у любови фино розтолковали Ниче, Фройд и други мудри людзе, чийо кнїжки половка Сербиї вироятно нїгда нє читала, понеже би тота вяза, кед би була науково розтолкована, вироятнє цалком иншак випатрала. Становиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово”

РУСКЕ СЛОВО 7

ТИЖНЬОВНЇК СЛУЖБЕНЕ ХАСНОВАНЄ РУСКОГО ЯЗИКА У СУДСКИХ ПОСТУПКОХ (I)

АНЇ СУДИЇ, АНЇ МИ САМИ НЄБАРЗ ДЗБАМЕ О УСТАВНИМ ПРАВУ Пишу: Редакция и мрежа дописовательох

Право на службене хаснованє язика и писма елементарне право меншинских националних заєднїцох. Вєдно з правом на пестованє власней култури и образованє и информованє на мацеринским язику, воно фундамент културней автономиї. Медзитим, воно ше у пракси нєбарз хаснує

Т

ото право витворює ше на вецей уровньох – символичним як цо национална застава лєбо швето, формалним як виписованє назвох улїчкох, и практичним, односно же мацерински язик мож хасновац у животних ситуацийох, наприклад, у орґанох явней управи, лєбо на судзе. Же би ше цали судски поступок водзело по руски предвидзене з членом 10 Уставу Републики Сербиї, реґуловане то и з членом 11 Закона о виновним поступку, як и з членом 13 Закона о службеним хаснованю язикох и писмох. ПРОБЛЕМИ У ПРАКСИ Медзитим, у пракси то цалком иншак, толкує нам адвокатка др Мария Йоксович з Кули, родом з Руского Керестура, и наглашує же за 12 роки єй адвокатури, анї єден єдини поступок нє водзени по руски! – И попри тим же на тото маме уставне право, же є реґуловане зоз законами и, цо озда и найчуднєйше у тим шицким, аж достанєме и ришенє з хторим ше утвердзує же руски язик службени язик у поступку – тото ришенє, хторе постало правомоцне и вивершуюце – ше нє почитує! Маме право, и велї странки ше на тото одлучую, глєдац же би ше судски поступок водзело по руски и за даєдни предмети и я, и мойо колеґове, достала ришенє же би ше поступок водзело по руски, алє вец исти судия

8 РУСКЕ СЛОВО

котри видал тото ришенє, место того обезпечує судского прекладателя, толмача. Медзитим, то нє исте як кед би ше цали судски поступок водзело по руски, лєбо по мадярски, яка ище можлївосц ту у кулскей општини, а тиж и поступки за мадярски язик ше водзи з толмачами – гвари Мария Йоксович. У кулскей општини тераз дїлує Судска єдинка Основного суду Вербас, а у Зомборе Висши суд. Наша собешеднїца часто роби и на судох у Новим Садзе, дзе тиж руски язик службени, и тиж иста ситуация – тото право ше витворює лєм „часточно” – з прекладательом. – Кед ше поступок водзи по руски, вец то значи же по руски муша бешедовац судия, записнїчар, тужитель, поволанки ше муши доставац по руски, записнїки, шицко – у цали судским процесу ше ма бешедовац по руски. Медзитим, кед глєдам же би ше поступок водзело по руски, такой ше прави проблем прецо ше то вимага. Вец судийом толкуєм же то нє прето же странка нє розуми по сербски, алє прето же на тото ма право. Ма заґарантоване уставне право на судски поступок на своїм язику и сце го витвориц, и точка. Єдно то мац право, а друге чи дахто нє зна, лєбо зна бешедовац по сербски. Право вше перше и векше... Гоч, поправдзе, пракса указує же зме ше анї нє барз виборели за витворйованє того нашого права – гвари Мария. Од нєй дознаваме же у своєй дотерашнєй роботи спознала же постої одредзени прецихни „бойкот”, мож повесц, нєпочитованє витворйованя горе спомнутого права, а найчастейше ше то толкує з нєдостатком кадрох. Бо, за процес по руски, лєбо на даяким другим язику, суд ма обезпечиц шицко цо потребне, а потребни кадри можу присц гоч з хторого суду, односно места. – Кед странка припаднїк даєдней националней меншини чий язик службени у тим штредку, судия ма длужносц, обовязку питац ше чи жада же би ше поступок водзело на його мацеринским язику. То ше обовязно муши питац, бо кед ше нє опита, то значне потупенє процедури пре хторе цали поступок може спаднуц. Судийове ше питаю, медзитим, мушим повесц – такой и совитую же би ше то нє робело. Прецо? 9. ЮНИЙ 2017.

НАШО МЕСТА Прето же то компликує поступок и суд, односно його пред- жних условийох за тоту роботу же би кандидат нє бул посидатель, муши обезпечиц шицко цо потребне. Нє стої оправ- карани, а док є судски прекладатель и будзе виновно данє же нєт кадри, бо ми знаме же єст, маме Руснацох судий- осудзени, розришує ше го з тей длужно сци. ох, адвокатох, записнїчарох, можу присц гоч з – Свою длужносц можем окончовац у гоч хторого суду, аж маме и руски фонти за дуркахторим судзе кед за тото єст потреби, однонє... алє випатра найвекши проблем шицко то сно кед то дахто вимага, а углавним то функзорґанизовац, так же ше то ришує з толмачом ционує у судох на територийох дзе ше слу– гутори др Йоксовичова. жбено хаснує руски язик, та сом так преклаДодава же остатнї час ма надосц странки кодала у судох у Кули, Зомборе и у Вербаше. три вимагаю же би ше поступок водзело по Но, у одношеню на судски процеси, думам руски, велї насампредз праве пре витворйоваже анї тото прекладанє нє цалком зажило. На нє того права на судски поступок на своїм маусмене прекладанє сом волана вельо раз, нїґцеринским язику. Правда, пре природу своєй да сом нє прекладала цали поступок, дакеди роботи нє могла потвердзиц же єст случаї же нїч, а дакеди лєм одредзени синтаґми. Треба таки вимоги приходза и пре други причини, наглашиц же кажди Руснак на тото ма право, алє „явна тайна” же ше то часто хаснує и пре та гоч я нїч нє преложим. Ма право глєдац одцагованє, односно застарйованє поступку. прекладанє и кед сце буц сиґурни же чи шицНайчастейше то у потупових и виновних, меко добре зрозумел – гвари Марина, додаваюнєй у парнїчних судских поступкох, пре длугци же як доказни материял прекладала и чашу процедуру прекладаня шицкого цо вязане сци рускей емисиї на сербски, писма хтори Мария Йоксович за поступок, а цо окончую овласцени судски хасновани як доказни материял на суду, попрекладателє котрих, як гвари Йоксовичова, сле усменого прекладаня преклада и шицки маме кельо треба. Окреме кед чловек виноваришеня и жалби. Єй услуги, як и других судти, та ше „лапа за шицко”, а у потупових поских толмачох, финансує держава, а толмаче ступкох предмет застарює за два роки... водза и дньовнїк поробених роботох, хтори По спознаньох нашей собешеднїци, векши ше оверює у судзе, а маю и свой печац з хтопроблем у тим можебуц маю припаднїки марим ґарантую точносц прекладу. дярскей националней заєднїци, бо, як ше ука– Маме право цали поступок судзеня водзало, єст велїх котри слабше знаю и розумя по зиц на руским язику, було случаї же ше то одсербски, та ту толмаче маю и вецей роботи. бива без толкованя, а думам же то керую и Медзитим, на вецей заводи под час розгварки судийове, вироятно пре „дуплу роботу з панаглашела же то нє исте водзиц цали поступок перами”. Судийове якошик нє прихильни по руски и лєм з прекладательом, цо ше тераз вимогом за хаснованє того права, аж обвинєузвичаєло як пракса. ним препоручую же би ше то нє вимагало. – Сама держава нє запровадзує свойо правоМала сом и таки случай же сом пошла на суд, моцни ришеня – судия принєше ришенє же би а обвинєни ше одрекнул того права, хторе ше поступок водзело по руски, а вец тот исти пред тим вимагал на судскей розправи – гвасудия свойо ришенє нє почитує. З тим проблери Марина Джуджар, котра прейґ єдней беомом сом упознала и Национални совит Руснаґрадскей прекладательней фирми прекладала Марина Джуджар цох, алє сом писала и до Уставного суду и до и Закон о националних меншинох, други доище даскельо институцийох, но повратну инкументи по потреби, а ма подписане и спороформацию нє мам. Аж думам же проблем же анї Уставни суд зуменє о сотруднїцтве з новтарушами у Вербаше и Шидзе. о тим нїч нє реаґує, а требал би. Можебуц би национални со– Зоз шицкима, адвокатами, судиями и странками сом довити националних меншинох, вєдно з нами з фаху, з адвока- бре сотрудзовала, а мушим визначиц же зме можебуц анї нє тами, при державних орґанох мали порушац ришованє того свидоми яке вельке право маме – кажде уверенє и шицки питаня – гварела на концу др Мария Йоксович. ПРЕКЛАДАТЕЛЄ На другим боку, горе спомнуте право ше голєм з часци витворює праве з анґажованьом стаємних судских толмачох/прекладательох и за руски язик, а же то озбильна и одвичательна робота шведочи же конкурс за нїх розписує По кра їн ски се кре та ри ят за обра зо ва нє, пред пи са ня, управу и национални меншини-национални заєднїци, же преходза преверйованє, а за роботу у суду аж покладаю и Шветочну пришагу. Як нам гварела єдна з наших стаємних судских прекладательох, мастер профе сор руского язика и литератури Марина Джуджар з Руского Кере стура, попри найменєй бечелор дипломи одвитуюцого факултету, условия на тим конкурсу були и же би мала пейц роки озбильного прекладательного искуства, потим покладала писмену и усмену часц прекладаня. За стаємного судского толмача менована є 2012. року, а потим дала Шветочну пришагу у Висшим судзе у Зомборе. Єдно з ва9. ЮНИЙ 2017.

(НЄ)ЗАИНТЕРЕСОВАНОСЦ

Же ше руски язик мало хаснує пред судом, шведочи и факт же по Реґистру стаємних судских толмачох/прекладательох у Висших судох на подручу Войводини, хтори ше периодично ажурує, стої же маме лєм штирох прекладательох за руски язик. Як нєурядово мож чуц, лєм тройо активни, а єден нє планує предлужовац лиценцу. З другого боку, Мадяре маю скоро 100, Румунє коло 50, Словаци 30, Горвати 20 прекладательох. У Реґистру уписани шейсц за ромски, а пейц прекладателє за українски язик, а 14 особи маю лиценцу за язик знакох. На паперу, штири особи на подручу АП Войводини маю лиценцу за бошняцки язик.

документи з явней управи маме право достац на руским язику, у каждого матичара єст преложени прикладнїки шицких формуларох, а нє знам чи то дахто дакеди питал. Наисце, маме вельке право, а так го мало и ридко хаснуєме – заключела Марина Джуджар.■ (Предлужи ше)

РУСКЕ СЛОВО 9

ДУХОВНИ ЖИВОТ ОЗНАЧЕНА 200-РОЧНЇЦА ПЕРШИХ УКАЗАНЬОХ МАРИЇ У ВОДИЦИ

ДЗЕКУЄМЕ ЗА ЛЮБОВ И ШВЕДОЧИМЕ ВИРУ На Tреци дзень Сошедствия Св. Духа – Русадля, 6. юния, и наш Завитни дзень у Водици, на Архиєрейскей Служби Божей шветочно преславена и 200-рочнїца Водици, Марийового святилїща, кед ше 1817. року случели перши нєзвичайни указаня Мацери Божей у дакедишнєй студзенки у полю, у хотаре Руского Керестура Фото: В. Вуячич

Пишу: Мария АФИЧ Мирон ГОРНЯК КУХАР

ПРЕДВЕЧЕРЄ ЗАВИТНОГО ДНЯ Вечар, 5. юния, пред Завитним дньом, процесия з катедралней порти рушела на 17 годзин, участвовали у нєй коло трицец особи, предводзени з капеланом о. Михайлом Шантом, и крижами, як то була давна традиция. Отец Шанта и служел Службу Божу у Водици, а споведали капелан о. Владимир Медєши и парох о. Михайло Малацко, котри и наказовал. У казанї наглашел же у Водици Мария нам пред очми як приклад особи хтора жила блаженства, и хтора нас заступа и помага на животней драги спашеня. На Служби було коло 250 вирних рижних ґенерацийох, а найвецей младши фамелиї з дзецми, занятих хтори нє могли присц на Завитни дзень, а попри Керестурцох, було вирних и з Коцура, Крущичу, Нового Саду, та и з Канади. По Служби священїки мировали шицких присутних.

10 РУСКЕ СЛОВО

Н

а початку шицких привитал домашнї владика, апостолски еґзарх за грекокатолїкох у Сербиї кир Георгий Джуджар, а окреме апостолского нунция у Републики Сербиї Лучиана Сурияния, хторого з букетом квеца привитала и школярка, першопричашнїца Сташа Малинович. – Зишли зме ше указац почитованє Мацери Божей за старанє, помоц и ласки. Сцеме пошведочиц свою виру, довириє и любов ґу нєй и модлїме ше за нас и за будуци поколєня – наглашел кир Георгий. Службу Божу предводзел крижевски владика Никола Кекич, зоз шицкима владиками и вецей як трицец священїками. Апостол читал новосадски дзияк Йовґен Надь, а Євангелию старовербаски парох о. Алексий Гудак. Шпивал домашнї Мишани хор Домa култури и катедралней церкви св. оца Миколая з котрим дириґовала Лидия Пашо, а солиста бул Михайло Рамач. ГЛАДНИ ШЕ НАСИЦА У своєй казанї, архиепископ беоґрадски монс. Станислав Хочевар обрацел увагу на змист читаня Євангелиї и Апостола, наглашуюци же блажени жадни и гладни правди, бо ше насица.

– У Божей сили ше виражує Божа правда – гварел монс. Хочевар. – Славиме 200 роки окремней присутносци Мариї, хтора найбаржей потребовала Божу правду и вєдно з ню воскликуєме „Велїча душа моя Господа”. Винчуєм тот ювилей и сцем повесц же ше ту насициме, алє треба и же бизме глїбше вошли до Божих и Марийових порученьох з Євангелиї. По словох монс. Хочевара, ми нєшка у опасносци же глєдаме лєм тужемски добра, поживу и напой. Алє, лєм Бог нам може заґарантовац правду. Лєм у Євангелиї одкриваме праву правду. Справедлїви жиє од вири до тей Євангелиї. – Ми нєшка часто унапрямени на себе, на одредзени способ обожуєме себе. А Богородица глєдала свойого Створителя. Апостол Павле нам гварел же зме окремни, Божо любимци. Поволани зме на святосц и напредовац у тей святосци – потолковал монс. Станислав. Вирни мали нагоди на пейц местох приступиц и до св. Тайни споведзи, цо велї и вихасновали, а по шлєбодним преценьованю було вецей як 500 паломнїкох з рижних местох и крайох. Попри домашнїх з Керестура, вирни орґанизовано на автобусох припутовали з Нового Саду, и околних местох, зоз Дюрдьова и Сримскей Митровици, Коцура, минибуси зоз Вербасу, Кули, а менши ґрупи и 9. ЮНИЙ 2017.

ДУХОВНИ ЖИВОТ приватно зоз шицких спомнутих местох, як и зоз Шиду, Беркасова, Петровцох, Крущичу, як и других местох. У Водици були и госци, представителє грекокатолїцких парохийох зоз своїма священїками з Кечкемету и Сеґедину, хтори побратимени з Керестуром, госци зоз Словацкей, велї по походзеню Керестурци и други, хтори пришли з Нємецкей, Канади, Австралиї. На концу Служби владика Георгий подзековал Мариї за тот прекрасни дзень, шицким цо пришли, як и домашнїм цо пририхтали и орґанизовали тоту шветочносц. Привитни слова у мено папи Франциска потим висловел и апостолски нунций монс. Лучиано Сурияни, як амбасадор

ЕҐЗАРХОВ ПРИВИТ Наш еґзарх кир Георгий привитал апостолского нунция у Републики Сербиї монс. Лучиана Сурияния, архиепископа беоґрадского монс. Станислава Хочевара, монс. Ладислава Немета, владику зренянинского, монс. Яноша Пензеша, владику суботицкого, сримского владику Дюру Ґашпаровича, владику скопского и апостолского еґзарха за грекокатолїкох у Македониї Киру Стоянова, крижевского владику Николу Кекича, ґенералних викарох, священїкох Римокатолїцкей Церкви, грекокатолїцких священїкох зоз Мадярскей, священїкох и вирних зоз Крижевскей епархиї и Македониї, наших священїкох и монахинї. Тиж, привитал представнїкох Управи за сотруднїцтво зоз Церквами и вирским заєднїцами, народну посланїцу у Скупштини Сербиї Олену Папуґа, предсидателя Општини Кула Перицу Видеканїча и представнїкох тей Општини, представнїкох националних совитох Руснацох и Українцох, як и просвитних установох, шицких паломнїкох и слухачох Радио „Мариї”.

9. ЮНИЙ 2017.

ПУБЛИКАЦИЇ ЗА ЮВИЛЕЙ

Ватикану, и закючел же є барз щешлїви же є у Водици и же шведочи повязованє зоз базилику Святей Мариї Маджоре (Велькей) у Риме.

З нагоди Водицового ювилея видруковани и даскельо публикациї – обновене и дополнєне треце виданє познатей моноґрафиї „Водица” о. Владислава Варґи; брошура з истим меном „Водица”, хтору пририхтал редактор Микола Шанта, у хторей кратки историят Водици по руски, українски, горватски и анґлийски з велїма фотоґрафиями, як и флаєр з основнима информациями о тим

КОЛО СВОЄЙ МАЦЕРИ – Кед ше християнє позбераю коло своєй Мацери, то вельке швето, а Мария нас сце прицагнуц ґу свойому Синови, ґу Богу. Кед ю будземе слухац, наша каждодньовосц ше претвори до дачого красшого и векшого – поручел нунций монс. Сурияни. По Служби осемцме владикове шицким присутним удзелєли благослов дара Св. Духа прейґ мированя, а на памятку того дня кажде достал памятни обращик Водицовей Мариї. Вирни могли купиц и з тей нагоди видати публикациї, кнїжку, брошуру и флаєр „Водица”, як и рижни водицово сувенири и други предмети, понеже того дня було и шатри пре традицийни Водицов – Цапов Кирбай. За паломнїкох домашнї пририхтали окрипенє и закуску у валалє, у просторийох парохийного Каритасу.■

святилїщу. Шицки публикациї вєдно пририхтали и видали Парохия св. оца Миколая и редакция Християнского часопису „Дзвони” з Руского Керестура и НВУ „Руске слово” з Нового Саду, а друковала Друкарня „Максима ґраф” зоз Петроварадину и „Пашо-принт” з Руского Керестура. Шицки публикациї видруковани у 500 прикладнїкох, а коштаю 500, 100 и 50 динари. Видаванє моноґрафиї „Водица” прейґ конкурса зоз 100 000 динарами финансийно помогла Канцелария за одношеня з Церквами и вирскима заєднїцами Министерства за роботу, обезпечованє роботи, борецки и социялни питаня.

РУСКЕ СЛОВО 11

НАШО МЕСТА САЯМ ОБЕЗПЕЧОВАНЯ РОБОТИ У КУЛСКЕЙ ОПШТИНИ

З РОБОТНУ ПРИЯВУ ҐУ ШТАНДУ З нагоди звекшаня занятосци, приблїжованя шлєбодних роботних местох ґу нєзанятим и медзисобного нєпоштредного контакту, кулска филияла Националней служби за обезпечованє роботи (НСЗ) орґанизовала Саям за обезпечованє роботи з потримовку и у сотруднїцтве з локалну самоуправу општини Кула, а на инициятиву италиянскей компаниї „Фиорано-калцедония”, котри планую отвориц нови погон за шице споднїх шматох у Кули

С

аям отримани 1. юния у сали Мадярского културного центру „Непкер” у Кули, а роботу понукали 14 роботодавателє за коло 300 роботни места розличних профилох и образовних ступньох – за вожачох, будовательних роботнїкох, шивачки, автомеханїчарох, правнїкох, лаборантох, технолоґох, комерциялистох, совитнїкох за осиґуранє, економистох и др. На Сайме за обезпечованє роботи у Кули найвекше интересованє було при штанду италиянскей компаниї за продукцию споднїх шматох „Фиорано” д.о.о. Зомбор, котра глєдала аж 200 роботнїкох за свой будуци погон хтори би мал буц отворени у Индустрийней зони у Кули, за цо уж напредок уплацели депозит од 20 одсто за лицитацию за купованє парцели. Примали роботни прияви за шивачки, орґанизаторох продукциї и механїчарох. – „Фиорано” озбильна и розвита компания, надалєко позната по квалитету своєй роботи, алє и по коректних одношеньох ґу роботнїком. Глєдаю роботнїкох за будуци погон, а предпоставям же вельке число роботних местох

ВЕЦЕЙ ЗАНЯТИХ – Найважнєйша ставка того Сайму праве понуканє италиянскей компаниї „Фиорано”, котра понука наисце вельке число роботних местох. Вшелїк анї єден други роботодаватель нє менєй вредни, та так маме и „Еуро Ин“, „Металопромет“ и други локални подприємства котри уж робя длугши час . Барз значне же наявени и цалком нови инвестициї, попри „Фиорана”, уж закупени парцели у Индустрийней зони у Кули маю „Матео” и „Сиґма” з Червинки. У цеку и реализация проєкту китайского инвеститора у дакедишнїм погону кулскей „Истри”, дзе тиж наявени даскельо стотки роботни места, та сиґурно же гражданє почувствую злєпшанє – виявел предсидатель општини Кула Перица Видеканїч.

12 РУСКЕ СЛОВО

буду роздзелєни праве ту, на Сайме. Можем повесц же и тераз у їх продукциї у Зомборе робя велї з кулскей општини, медзи нїма и зоз VII ступньом образованя, котри там задовольни и можу напредовац. Єст занятих цо робя роботу за котру предвидзена нїзша фахова приготовка, алє вони патра на тото як можлївосц здобуваня искуствия котре нєобходне за будуце напредованє, або глєданє нового роботного места – гварела портпаролка кулскей филияли Националней служби за обезпечованє роботи (НСЗ) Ґордана Предоєвич. Роботу понукала и рускокерестурска фабрика „АБЦ ФУД” АД за вецей роботни места – технолоґох, лаборантох, комерциялистох, електричарох, шлосерох, котларох, видлїчкаристох и компресористох. – „АБЦ ФУД” озбильне подприємство, та глєдаме и таких роботнїкох. Пробней роботи нєт, алє прето перши контракт подписуєме на кратши период. Думам же нєзанятим вредзи пробовац робиц у нас – гварела представителька Хладзальнї котра примала роботни прияви. Попри велького понуканя роботних местох, заш лєм нє шицки могли найсц дацо за себе, нє було понуканя роботи з погосцительней, туристичней и информатичней обласци, а мало було роботни места за особи зоз законченим факултетом. Попри тим, велї роботодавателє глєдали искуствиє, а нєдзечнє примали роботни прияви старших особох котри пред пензию. Одход нєзанятих на Саям зоз шицких местох у кулскей општини безплатни, з белавим евиденцийним картоном, бул орґанизовани на порядних автобусних линийох.■ М. Джуджар 9. ЮНИЙ 2017.

НАШО МЕСТА У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ ДЗЕНЬ ЕКОЛОҐИЇ У ДЗЕЦИНСКЕЙ ЗАГРАДКИ

ЖЕЛЄНИ ЛЇСТОК ДОХТОРКИ ДОРОТИЧОВЕЙ Шветови дзень защити животного штредку, 5. юний, у Руским Керестуре з рижнима активносцами медзи хторима и маскенбал, означени у Дзецинскей заградки „Цицибан” ПУ „Бамби” зоз Кули. Тота установа традицийни „Желєни лїсток” того року додзелєла др Леони Доротич Ґутеша. Дзень еколоґиї ше найвитирвалше означує зоз наймладшима Керестурцами котри о теми важносци чувац животни штредок систематично уча у своїх воспитних ґрупох прикладно возросту. Зоз своїма виховательками, поготов найстарши предшколски дзеци, вецей днї обрабяю еколоґийни теми, як у теориї, так и у пракси, малюю, зоз рециклованого материялу вирабяю бависка и подобне. Патрели и едукативну те атралну представу „Желєна фамелия” хтору пририхтали воспитачки з „Бамбийового” оддзелєня у Червинки. Шицко тото вони робя з вельку дзеку, як визначела главна вихователька Емилия Костич. О тим яке важне чувац природу уча нє лєм вони сами, алє надпоминаю тото и шицким Керестурцом, та на тот дзень

виробя окремни плакати з порученями хтори виложа на капуру своєй установи. На тот дзень отримали и маскенбал, и як и кажди рок, намагаю ше же би було цо вецей и еколоґийни маски. Таки маскировани, зоз двора установи прешпацираю ше и през центер валала дзе их провадза вельочислени родичи, и други валалчанє. Традиция „Цицибана” же кажди рок додзелюю и свойо специфичне припознанє „Желєни лїсток” заслужним особом, лєбо институцийом хтори у тим року окреме допринєсли чуваню лєбо унапредзеню животно-

го штредку. Того року го уручели др Леони Доротич Ґутеша, длугорочней предсидательки и сновательки Еколоґийного руху „Желєни персцень” з Руского Керестура, хтора ше вецей як 20 роки, медзи иншим, найвецей закладала на ожелєньованю валала, т. є. садзеню „желєного персценя” коло нього. Припознанє др Доротичовей дзеци з предшколских оддзелєньох додзелєни на малей шветочносци у дворе Установи. З тей нагоди виведли єй и кратку програмку за цо их пририхтали виховательки Емилия Костич и Блаженка Мецек. М. Афич

У КОЦУРЕ

РЕНОВИРАНЄ ДОМА КУЛТУРИ

После длугшого часу, у Доме култури у Коцуре прешлого тижня почало ше ушорйовац просториї, котри наисце уж требало ушориц. Роботи буду поробени у двох фазох, а тераз тирва перша фаза роботох, у хторей нови випатрунок достаню

9. ЮНИЙ 2017.

уход до Дому култури, канцелария и простория дзе ше предава уходнїци, гол, чайна кухня и мала сала. Окрем майстрох и фаховцох, до роботи ше уключели и активисти котри ходза на секциї и хасную просториї Дома култури, гварела културна дїячка Моника Гарди. – Тераз майстрове на мури монтираю ґипсово плочи, а ми, волонтере, фарбиме дзвери, облаки и другу столарию. У другей фази роботох, хтори буду поробени познєйше, плановане реновировац простор од тоалетох по ґардероби, и бину Дома култури – потолковала Моника. Роботи окончую Мирко Бероня и Александар Дробина, а можу помогнуц и шицки Коцурци добрей дзеки и здруженя, односно їх активисти, котри хасную Дом култури и уключиц ше до роботох же би були цо скорей закончени. Оправянє Дома култури у Коцуре финансує Културни центер Вербас. З. К.

РУСКЕ СЛОВО 13

НАШО МЕСТА ШКОЛА СПОРТУ „ДЖАМПЕР” ДАНИЛА НЯРА ДИЯ ЗОЗ ВЕРБАСУ ПРЕСЛАВЕЛА 11. РОДЗЕНИ ДЗЕНЬ

ВЕЦЕЙ ЯК 200 ДЗЕЦИ У АКЦИЇ „БУДЗЕНЄ” Н

Преслава родзеного дня прешла у спортским и гуманитарним духу, а одволали ше вецей як 200 дзеци з родичами

а теренох Центра за физичну културу „Драґо Йовович” вовторок, 6. юния, отримана велька преслава родзеного дня Школи спорту „Джампер“ зоз Вербасу хтору водзи Данило Няради. Преслава прешла у духу гуманитарней акциї за хлапца Лазара Зарубицу хтори у коми, а змаганє символично наволане „Будзенє”. Школа спорту мала родзени дзень 31. мая, а тренер и руководитель тей школи Данило Няради гварел же по тераз вше родзени днї преславйовали сами, на окреме орґанизованих преславох. – Нє могли зме думац лєм на себе у тей хвильки кед єдному хлапцови зоз нашого окруженя можеме помогнуц же би ше пребудзел зоз коми, а поготов кед ше у цалим валалє уж тижнями орґанизує манифе стациї, концерти и школски програми же би ше му помогло – потолковал Данило. – Прето зме ришели же пенєж хтори бизме потрошели на преславу донираме за його лїченє, а наздаваме ше и рехабилитацию. През котизацию за тото спортске друженє анимираме и других людзох зоз валалу же би помогли. Придружели нам ше велї

14 РУСКЕ СЛОВО

подприємства и поєдинци хтори помогли орґанизацию тей преслави, алє и уплаца средства за лїченє. На тот способ поробиме цошка добре и за Лазара и за шицки нашо дзеци – гварел Няради. Окрем школярох зоз Школи спорту, на таку спортску подїю ше одволали вецей як 200 дзеци зоз родичами, понеже школа поволала шицки дзеци од два по дванац роки зоз општини Вербас. Потребне було приявиц ше на приємним пулту, як котизацию уруциц добродзечни прилог, а потим шицки учашнїки достали беджи и картончки зоз хторима ишли на полиґони за рижни спортски дисциплини. Мали спортисти мали нагоду випробовац свойо моторични и координаторски способносци у штирох спортских дисциплинох: обегованє, руцанє ракети, дрилянє скутеру и преходзенє през препреченя на полиґону. Зоз помоцу тренерох, велїх волонтерох и родичох, кажди мали спортиста прешол шицки штири полиґони и достал диплому после законченого змаганя под слоґаном „Шицки зме побиднїки!”. Школа спорту у сотруднїцтве зоз велїма спонзорами орґанизовала музику, аниматорох и дзецински маски за добру атмосферу, а шицким учашнїком безплатно подзелєни сладоляд, кекси и соки. За конєц, орґанизоване и наградне бависко у хторим подзелєни три спортски дукси за дзеци. Друженє предлуженє зоз бависками и аниматорами, а дзеци окреме були заинтере совани за маски хтори шминкере рисовали по тварох.■ А. Лендєр 9. ЮНИЙ 2017.

НАШО МЕСТА

ДРУЖЕНЄ ДЗЕЦОХ И ЛОВАРОХ У ДЮРДЬОВЕ

ЗАЄДНЇЦКА ЛЮБОВ ҐУ ПРИРОДИ Ловаре з Ловарского дружтва „Дюрдьов” зоз Дюрдьова за найстаршу ґрупу дзецох зоз валалскей Предшколскей установи „Дюрдєвак” пририхтали друженє. Вони там мали нагоду упознац ше зоз ловарами, видзиц котри животинї ловя, як випатра ловарски пес, алє и найважнєйше, питац им ше гевто цо их интересує. Дзеци привитал предсидатель Дружтва Влада Остоїн, котри им указал трофеї – роги зоз дзивини и препарировану главу дзивей швинї. Бешедовал им же на яки способ ловаре помагаю природи, животиньом и людзом, та и прецо значне отримац природни баланс. Алє, так же би и вони розумели, наприклад – кед єст барз вельо заяци котри любя капусту, нє було би досц сарми за людзох. Пред приходом ґу ловаром, воспитачки дзецом бешедовали хто ловаре и яку маю улогу у дружтве, а вони вец шицко тото и преверели, бо на стретнуцу були любопитлїви, а єдно з интересантнєйших питаньох було же чи ловаре хасную лук и стрилу. З чим ло варе най ча сте й ше ло вя, ука зал Дра ґ ан Жива нов, управнїк ло ви ска, а о сво єй любо ви ґу животиньом котру указоввал од ма люч ка, цо потверд зели и присутни воспи тачки з ПУ, бе шедо вал на й млад ши ловар у дюрдьовским Ло вар ским дружтве Ду шан Живанов. Дзеци ше найбаржей зрадовали кед ловарскому псови руцали мету, з котру ловар учи пса же би лапал уловени плєн. Як ше учи пса, бешедовал ловар Влада Горняк, ука-

зал на себе яки шмати ноша ловаре, алє и чом значне мац пирко на ловарским калапу. Вон указал и як ше патри през двогляд, цо пробовали и дзеци. На концу друженя, вони од ловарох достали рисунки дзивих животиньох и крейдочки за фарбенє, а свойо роботи з Установи на тему ловаре подаровали своїм домашнїм. Ловаром з того Дружтва то нє перше друженє з дзецми. Пред даскельома роками, зоз школярами старших оддзелєньох з валалскей основней школи, вони читали дзивину у хотаре. Акциї були задовольство шицким, та як гварели ловаре, буду ше намагац же би вони були частейши. С. Саламун

ПЕРШИ ВИКЕНД У ЮНИЮ РЕҐИСТРОВАНИ ЯК МОТО СТРЕТНУЦЕ У КОЦУРЕ

РОЗПОЛОЖЕНИ И ДОМАШНЇ И ГОСЦИ У Коцуре, Мото-клуб „Пеґасус” прешлого викенду, од 2. по 4. юний отримал мото стретнуце и преславу свойого 11. родзеного дня у дворе и просторийох Клуба, а попри тим, перши викенд у юнию реґистровани як мото стретнуце у Коцуре у Мото-униї Войводини. Уж традицийни, родзени дзень „Пеґасус” того року преславел у одличней атмосфери, шицки котри ше пришли дружиц були розположени, а окрем домашнїх и госцох зоз околїска, були и госци зоз иножемства. Уж пияток пополадню до Коцура почали сциговац байкере, госци зоз Словениї, Горватскей, Босни и Герцеґовини, Австриї, Мадярскей и зоз Сербиї и зоз сушедних местох, а домашнї их дочековали зоз напойом и добру рок музику котра одгуковала зоз стадиону.

9. ЮНИЙ 2017.

Исти вечар бул перши рок концерт на котрим наступали состави „Ґодфадерс” зоз Червинки и домашня ґрупа „Демиґод”, котри числену публику у дворе Клуба дзвигли на ноги и вешелєли ше зоз гитами до ранших годзинох. Красна хвиля, на щесце, потримала Мото-стретнуце и всоботу у дворе Клуба запахла „байкерска пасуля”, котра була послужена шицким госцом, а потим отримани и дефиле моторкох по Коцуре. Закончени є на Площи Николи Пашича у Вербаше, дзе байкере, вєдно зоз полицию, отримали указуюцу вежбу о безпечним воженю под мотом „Опать и будз видзени”. По сле дефилеа, моторкаше ше врацели до Коцура и предлужели пре славу зоз другим рок концертом, дзе наступели три ґрупи – „Фауст” зоз Суботици, „Fisherman and crocodiles band”, ґрупа музичарох зоз Нового Саду, Србобрану и Коцура, а треци наступели „Under hammer band” зоз Нового Саду. Уж традицийне Мото стретнуце котре ше отримує перши викенд у юнию нащивело красне число Коцурцох, алє и любительох моторкох и добрей рок музики зоз сушедних местох, задовольно заключел предсидатель коцурского Мото-клубу „Пеґасус” Дюла Байор.Мото стретнуце закончене внєдзелю рано кед домашнї зоз раншу кафу випровадзели госцох зоз реґиону и иножемства котри цали викенд камповали у шатрох у дворе Клубу. З. Колєсар

РУСКЕ СЛОВО 15

ЕКОНОМИЯ ЗОЗ ДЮРДЬОВСКОГО ХОТАРА

Пише: Сандра САЛАМУН

СИҐУРНА ЛЄМ РОБОТА И ТРОШОК У чаше кризи, нєдостатку средствох и нєсиґурней роботи, велї валалчанє ше операю на основни заробок з власнима моцами у польопривредней продукциї. Найчастейше комбиновано, шею житарки и кармя статок, та у хотаре мож стретнуц польопривреднїкох рижних профилох, школох и ремеслох, з тим же им заробок часто завиши од других факторох

У

дюрдьовским хотаре при концу пирсканє, а шпартанє у розмаху, у чим анґажовани и тарґовец по фаху Йоаким Раґаї, зоз свою фамелию. По дзевед зешати роки вон ро бел у та рґ о ви ни, а опробовал ше и як приват нїк. Мед зи тим, пре кризу, 1996. року, почал обрабяц жем. – Думал сом же нїґда нє будзем робиц на полю и же будзем польопривреднїк, як мойо родичи – гварел Йоаким. – Нїґда сом нє любел робиц на полю. Алє, дзеведзешатих рокох нє могло ше вельо виберац, а требало з дачого жиц. Почал сом обрабяц жем котру сом по теди давал под аренду. У тей роботи му помагаю супруга Амалка и син Александар, котри и само стойно обрабя жем. Жито за тоту сезону нє пошал, бо заключел же ше нє виплаци. ВЕЛЬКИ ПРЕМЕНКИ ПОЧАЛИ ПРЕД ПЕЙЦОМА РОКАМИ Дакеди аренда була менша, а остатнї пейц роки, та и вецей, у дюрдьовским хотаре чежше вжац жем под

СТАН НА БЕРЗИ Концом прешлого мешаца, на Новосадскей продуктней берзи, кукурица була по 16,7 динари, без ПДВ. Статистично патрено, жовте зарно теди було 0,6 одсто туньше як штредком мешаца. Йоаким Раґаї нє сцел пошац жито тей сезони, чия цена варирала зависно од квалитета и паритета, а кила хлєбного зарна була 17 до 17,5 динари, без ПДВ. Дюрдьовчанє дзечнє продукую сою, алє род з 2016. року предлужел ценовне паданє концом прешлого мешаца у одношеню на тидзень-два пред тим. Кила сої була коло 49,5 динари, односно 54,5 зоз ПДВ

16 РУСКЕ СЛОВО

аренду, алє и купиц ю. У тим успишни лєм гевти цо су швидки, предносц маю гевти котри нє питаю за цену, а таки порихтани дац и понад цени. Аренда коло 220 и 250 евра по ланцу, а пред пейцома роками була коло 120 евра. За цену ше баржей опера на евро, нє як дакеди у метерох жита. – Мож повесц же пред пейцома роками почало однїманє за аренду, з лицитацию. Нє робим вельо жеми, а векшину аренди сом одказал, бо ше остатнї даскельо роки случує же ми по тлачидби глєдаю векшу як цо порадзене. Вєшенї ми глєдали двасто кили вецей, нєзависно од того чи ми на тей жеми добре зродзело и чи то вельо за мой стандард урожаю. Им ше вше видзи же до ставаю мало, а з другого боку, нас так плаца же и тото цо плациме за аренду, та нам вельо. Одказал сом ю, бо волїм так, як робиц процив себе. Кельо мам, тельо поробим, а зависно од рока дакеди будзе добри заробок, а дакеди менєй добри – дума Раґаї. Пред даскельома роками ше случело и таке же ше даєдни польопривреднїки порадзели аренду виплациц у сої. Теди бул добри рок, а идуцого року єй цена спадла, та аренду преплацели. – Прилагодзуєм ше ґу ситуациї. Зведло ше на тото же обрабям скоро полу менєй поверхно сци жеми як пред пейцома роками. Нє видзим вельку розлику у за 9. ЮНИЙ 2017.

ЕКОНОМИЯ робку, зменшал сом себе трошки, а можебуц то вец уплївує на конєчни резултат – гварел Йоаким. ЩЕСЦЕ И МАЙСТРОВЕ КАЛКУЛОВАНЯ

нє предате шицко и ґереґи остали на полю. Найвекша чкода же ше за кратки час вельо того меня. Длугорочнєйши план нє мож направиц, бо велї обставини нє завиша од того котри планує. – Тото цо на нас, ми то поробиме, чи з менєй чи з вецей укладаня, алє ше пороби як треба, а за шицко после того ше ми нє питаме. Нє маме ше на основи чого наздавац доброму. Лєм най би нє було подлєйше як влонї – гварел Йоаким.

У польопривреди, та и у статкарстве, вше ше калкулує, алє часто на празно, бо нєт стратеґийни план на котри ше польопривреднїки и статкаре можу опрец. Значи, треба буц вельки майстор калкулованя, алє випатра же щесце ту найважнєйши ЦЕНИ ЗБИВА ДРАГИ фактор. Кед добри рок, з вельо РЕПРОМАТЕРИЯЛ роду и кед добра цена, гевти искуснєйши знаю же то може буц Репроматериял ше купує, або заробок и за идуци рок, кед мобере на контракт. Гоч ше тота жебуц буду у минусу. друга вариянта указала як драг– У польопривреди и статкарша, даєдни польопривреднїки стве сиґурна лєм робота и тропримушени пристац на ню, бо шок. Алє муши ше од дачого Кукурици треба за статок и живину ярнї роботи глєдаю вельо среджиц, та прето же мам кукурицу ства, та им лєгчейше же би ше тримам и швинї. До рока виховам од 25 до 50 швинї и прашата. На концу рока, кед им вец вєшенї одбило од роду. Дакеди ше задлужовало зведзем трошки, укладаня ше углавним нє враци, добре у килох одредзеного продукта, а тераз найчастейше у еврох, односно одбива ше од заробку. лєм тото же пенєжи на громади – вираховал Раґаї. Пре драги репроматериял потребне калкуловац, та ше За тоту сезону найвецей посадзел кукурици, а з векшей часци ю ламе, одклада до чардаку и лупе по потре- зна занєдзбац конєчни резултат, бо дакеди зменшованє би. Гоч була длуга жима, у марцу и априлу падало на- трошкох постава приоритет. Було би найлєпше нє калдосц дижджу, нє мож повесц яки будзе урожай. Пре- куловац и поробиц як треба, алє под условийом же будшлого року випатрало же нє будзе добри урожай, а на зе и позитивни, задоволююци резултат у поровнованю зоз уложенима средствами и роботу. З рока на рок цена концу углавним шицким досц добре зродзело. – Нашо же бизме посадзели и пошали, а на хвилю нє и количество урожаю пременлїви, та єст и розлични исможеме уплївовац. Векши проблем тот же чи требало куства. чи нє требало добре зродзиц. Бо вше дакому добре, и кед зродзи и кед нє зродзи – наглашел Раґаї. ОБСТАВИНИ НЄСТАБИЛНИ Раґайово фамилиярно традицийно садза коло два ланци бостану и тримаю ше класичного розсадзованя на фолию, котре ше по тераз указало як добре. Углавним су вше задовольни з урожайом. Залоньски бул найлєпши за остатнї двацец роки. Предате швидко и лєгко и по добрей цени, алє такой о рок було барз подло. Подло нє пре урожай, алє пре цену и пласман. Плоди було вельо, та анї

ЦО МОЖ НАЙЛЄГЧЕЙШЕ ПЛАСОВАЦ По искуствох парастох, на державу ше нє мож вельо опрец, анї у тим основним же цена будзе стабилна, або голєм унапрямиц ше на продукцию котра будзе потребна, односно реализована на тарґовищу. По словох Йоакима Раґая, плани у польопривреди ше зведли на продукцию того цо мож найлєгчейше пласовац. Тераз ше так указали соя и кукурица.

9. ЮНИЙ 2017.

Йоаким Раґаї

Прешлого року Раґайово мали найлєпши урожай сої у остатнїх дзешец рокох, а гоч обчековали меншу цену, вона була добра, до 40 динари. Искуства таки же гоч вше хасную исте нашенє, род нє вше исти на истей жеми. У дюрдьовским хотаре найчастейши кукурица, жито и соя. На даскелїх местох слунечнїк, бостан и паприґа, а на менших поверхносцох єст огурки, малини и другей овоци, та и лїсковци. ■

РУСКЕ СЛОВО 17

КУЛТУРА И ПРОСВИТА РОЧНИ КОНЦЕРТ КПД „КАРПАТИ”

КОНЄЦ СЕЗОНИ ПРЕСЛАВЕНИ ЗОЗ ГОСЦАМИ З УКРАЇНИ

У

Окрем активних секцийох у Дружтве, вербаскей публики ше представели и два триа – „Рапсодия” и „Мелодия”

велькей сали КПД „Карпати” у Вербаше, всоботу, 3. юния, отримани рочни концерт Дружтва, а часц програми мали госци зоз Ужгороду. Аматере КПД „Карпати” ше представели на початку вечара зоз вибором зоз свойого репертоару, хтори рихтали през цали рок, а концерт почала фолклорна секция зоз хореоґрафию „Жито” хтору обдумал Славко Микитишин. На концерту наступела и українска шпивацка ґрупа под руководством Надїї Воротняк, а после тей ґрупи наступел трио „Мелодия” зоз Ужгороду хтори виведли венчики народних писньох. На концерту потим наступели домашнї, два млади шпивачки Дружтва, Аґота Ковач и Кристина Будински хтори одшпивали два дуети, а потим наступела руска шпивацка ґрупа хтору водзи Микола Чизмар. Публики ше потим представел и други трио зоз Ужгороду „Рапсодия”, хтори побрали шицки симпатиї публики граюци популарни, традицийни писнї на кус сучаснєйши способ. З обидвома ансамблами руководзела Олеся Дубенко, директорка Ужгородского окружного будинку култури, хтора гварела же єдна зоз главних мисийох тих ансамблох преношиц дух Закарпатя прейґ гранїцох.

– Идея о тим наступу ше народзела през контакти зоз Елемиром Рацом и Деяном Загорянскийом. Вшелїяк, тото би ше нє случело кед би нє було пана Чучки хтори обезпечел финансийни средства и то на його власну инициятиву. Добре же єст таких ентузиястох, бо думам же таки стретнуца културох народох хтори жию на Закарпатю и у других державох найважнєйши за нашо будуци успихи – гварела Олеся Дубенко. Иван Павло Чучка, син визначного писателя и линґвисти, визначел же тота нащива Сербиї за ньго представя мисию хтору му охабел його нєдавно упокоєни оцец. – Оцец жадал же би його кнїжки пришли и до Вербасу, до библиотеки Дружтва. Принєсол сом даскельо ономатски словнїки християнских менох и презвискох Закарпатя, етимолоґийни словнїк и новински публикациї зоз Закарпатя и поволал бим шицких же би пришли и опатрели тоти роботи. Moй оцец сотрудзовал зоз велїма сербскима, мадярскима и словацкима интелектуалцами и вони представяю єдну трансбалканску, закарпатску елиту и тоти вязи треба зачувац – гварел за „Руске слово” Иван Павло Чучка. Деян Загорянски, предсидатель Дружтва „Карпати” визначел же идея о тей нащиви настала кед делеґация Дружтва вєдно зоз секретаром месней заєднїци Руского Керестура Владимиром ОлеаПЕСТОВАНЄ ЗАКАРПАТСКЕЙ МУЗИКИ ром, була у нащиви у Перечину, у України. Триа „Рапсодия” и „Мелодия” робя у рамикох Ужгородского окру– Госцох зме упознали зоз городом, укажного центру култури и формовани су у остатнїх 10 рокох зоз идею зали зме им найважнєйши локалитети пестовац закарпатску музику и фоклор. Пре потреби репертоара со- Вербасу, а пред концертом Дружтво орґатрудзую зоз велїма композиторами хтори за нїх пишу музику и аран- низовало одход на салаш члена Вивершжмани, а Олеся Дубенко хтора и грає и шпива, руководзи зоз обидво- ного одбору дружтва Славка Барановскома ансамблами. Окрем нєй у ансамблох наступаю: Надїя Карпенец, го дзе орґанизоване друженє и полудзеИлина Гвоздь, Виктория Балог и Ивета Мудрова, а на гармоники их нок. Там ше могли упознац зоз велїма провадзи Иван Станко. Їх репертоар ма велї народни писнї Закарпастарима предметами и традицию, а на тя, та тоти ансамбли ноша мелодиї шицких народох у окруженю, та концерту зме ше представели зоз часцу и руски мелодиї. Шпиваю и граю и єврейски, ромски, алє и писнї зоз нашого богатого репертоара – гварел Заукраїнскей естради. горянски.■ А. Лендєр

18 РУСКЕ СЛОВО

9. ЮНИЙ 2017.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА УРУЧЕНИ НАГРАДИ ЛАУРЕАТОМ 60. „ЗМАЙОВИХ ДЗЕЦИНСКИХ БАВИСКОХ”

ЗБЛЇЖИЦ ШЕ И ДРУЖИЦ ПРЕЗ ЛИТЕРАТУРУ На шветочносци з нагоди отвераня 60. „Змайових дзецинских бавискох” у спомин хижи дзецинского писателя Йована Йовановича Змая у Сримскей Каменїци, уручени традицийни награди найзаслужнєйшим дзецинским писательом. Наша писателька за дзеци и редакторка дзецинского часопису „Заградка”, Мелания Римар єдна з штирох наградзених дзецинских писательох. Вона достала Награду за популаризованє литератури за дзеци. – Награда ми барз значи и велькa ми чесц же сом ю достала. Насампредз же мойо намаганя у приблїжованю нашей, рускей литератури ґу другим, а тиж так

и сербскей, як и других националних заєднїцох нашим дзецом, тераз препозната и припозната. То єден з способох же би ше прейґ дзецинскей литератури медзи собу зблїжовали и упознавали – гварела Мелания Римар. Тогорочни награди „Змайових дзецинских бавискох” достали: Деян Алексич – Змайову поетску палїчку, Владислава Войнович – Змайова награда за творче доприношенє и Миряна Стефанович – Змайова награда за позарядове доприношенє у дзецинскей литератури. Програма „Змайових дзецинских бавискох” будзе тирвац до нєдзелї. А. П.

У КЕРЕСТУРСКЕЙ ШКОЛИ ОЗНАЧЕНИ ЮВИЛЕЇ „ЗАГРАДКИ”

ЗОЗ „ЗАГРАДКУ” ОДРОСЛИ ВЕЛЇ ҐЕНЕРАЦИЇ З пригодну програму, у голу рускокерестурскей ОШ „Петро Кузмяк” 5. юния, означени два вельки ювилеї нашого часопису за дзеци – 80 роки од кеди вишла перша „Наша заградка” Михайла Ковача пред войну и 70 роки од виходзеня часопису за дзеци по Другей шветовей войни – „Пионирскей заградки”, нєшкайшей „Заградки” Дзецинску програму отворела директорка Школи Хелена Пашо Павлович, котра наглашела же велї ґенерациї одросли зоз „Заградку”, та ю треба чувац, а очуваме ю з тим кед ю ґенерациї дзецох и далєй буду читац и до нєй писац и рисовац. Присутних привитала и редакторка „Заградки” Мелания Римар, котра з тей нагоди и похвалєла шицки дзеци за уложени труд до писаня и рисованя за часопис, и поволала их най буду ище активнєйши, виражуюци надїю же спомедзи телїх дзецох о даскельо роки вирошню и прави писателє.

ПРОМОЦИЯ КНЇЖКИ У КОЦУРЕ У коцурскей школи „Братство єдинство” 30. мая Мелания Римар отримала промоцию своєй кнїжки „Чи ми верице – Да ли ми верујете”, у рамикох 60. Змайових дзецинских бавискох, хтори у Новим Садзе и сушедних местох буду отримани од 7. по 11. юний. На промоциї були школяре руских оддзелєньох од другей по шесту класу и школяре котри у коцурскей Школи факултативно уча руски язик. Писателька Римарова школяром пречитала писнї зоз своєй кнїжки и приємно ше нєсподзивала же дзеци упознати з велїма писнями и писателями чийо писнї у тей кнїжки преложени на руски язик. На концу промоциї мелания Римарова школяром подзелєла нотеси зоз лоґом „Змайових дзецинских бавискох”, а учительки достали по єден прикладнїк єй кнїжки „Чи ми верице – Да ли ми верујете”. З. К.

9. ЮНИЙ 2017.

– Я пишем лєм за дзеци, бо дзеци прави и щири читаче, та вас модлїм пишце и ви, залївайце тоту нашу „Заградку”, най нє спреє – гварела Римарова. Програму пририхтали дзеци од першей по пияту класу ОШ зоз своїма учительками и наставнїцу руского язика. Наймладши школяре шпивали и рецитовали писнї зоз „Заградки”, док старши виведли даскельо танєчни и драмски точки, до котрих уложени вельки труд правеня сценоґрафиї. Школярки пиятей класи читали власни писмени состави зоз руского язика. У школским голу була пририхтана и вистава рисункох з тему „Заградка”, а дзеци виражели свою креативносц на рижни способи, а були виложени и велї прикладнїки того часопису, аж и перши, видати 1. септембра 1937. року. – Тота перша „Заградка” старенька, ма 80 роки, а верим же и ви кед видзице або кед маце таку бабу хтора схилєна и шицко ю болї, так опатьце перши прикладнїк, длуго є чувани алє видно по нїм же кельо ма роки и кельо раз є опатрани – толковала Римарова дзецом значносц и вредносц часопису. М. Джуджар

РУСКЕ СЛОВО 19

КУЛТУРА И ПРОСВИТА У БИКИЧУ И ШИДЗЕ ОТРИМАНИ 23. СТРЕТНУЦА РУСКИХ ОСНОВНИХ И ШТРЕДНЇХ ШКОЛОХ

РУСКИ ЯЗИК ЗАЧУВАНИ У СРИМЕ Пише: Владимир ДЇТКО

У Бикичу и Шидзе прешлей соботи, 3. юния, отримани 23. Стретнуца руских основних и штреднїх школох у Подручней школи ОШ „Сримски фронт” у тим нашим валалє

С

ход школярох, просвитних роботнїкох и госцох бул у Доме култури, а стретнуце отворене зоз стихами писнї „Руским дзецом” професора Гавриїла Г. Надя хтори интерпретовали Емилия Миїч, по руски и Ема Штефанчик по сербски, обидва школярки пиятей класи ОШ „Сримски фронт”. Привитни слова виповедла Ирина Папуґа, у мено Дружтва за руски язик, литературу и културу. Вона здогадла на початки пестованя руского язика як виборного предмету у тей часци Сриму. Як гварела, велька помоц и потримовка бул тедишнї директор Школи „Сримски фронт” Никола Кнежевич. Викладанє руского язика почал Мирослав Бульчик, потим предлужела Ясна

ШКОЛА У ЧИСЛОХ Никола Кнежевич, дакедишнї директор школи, гварел же тота школа почала робиц 2. октобра 1975 .року. Теди то була найвекша школа у шидскей општини до хторей приходзели школяре зоз валалох. Кнежевич гвари же нєшка єст менєй школярох, односно 33 оддзелєня зоз 623 школярами и коло 80 заняти.

жави. Деян Бобаль, предсидатель Совиту МЗ Бикич, здогаднул же школа у Бикичу збудована 1940. року и же перши учитель бул Михал Ковач и же Руснаци вше чували свой язик, виру, културу и обичаї. ЗДОГАДОВАНЄ НА ПРЕШЛОСЦ

Семан и пейц роки Славко Надь, а вец Златка Сивч Здравич. Здогадла и на дакедишнїх учительох у тим валалє Єлисавету и Владимира Рогальових и Василя и Меланию Мудри. Папуґова гварела и же ше у Канади пестує руски язик подобнє як у нашей держави, а на годзини ходза школяре наших людзох хтори одселєли до тей дер-

ГОСЦИ НА СТРЕТНУЦУ Тогорочни стретнуца провадзели Наташа Еделински Миколка, подпредсидателька Националного совиту Руснацох, Мелания Римар, предсидателька Одбору за образованє НС, Олена Папуґа, народна посланїца у Скупштини Сербиї, Никола Кнежевич, дакедишнї директор ОШ „Сримски фронт”, о. Владимир Еделински Миколка, о. Михайло Режак, декан сримски и парох у Шидзе, мр Гелена Медєши и други.

20 РУСКЕ СЛОВО

Дакедишнї директор школи Никола Кнежевич гварел же му мило же є присутни на стретнуцох и здогаднул же 90-тих рокох прешлого вику нє було лєгко порушац пестованє руского язика и, як ше сликовито виражел, була то рударска робота, алє ше витирвало по нєшкайши днї. Красни памятки на пейцрочну роботу у Сриме винєсол учитель Славко Надь, хтори окрем же мал потримовку руководзацих у школи тиж мал и потримовку родичох чийо дзеци ходели на годзини руского язика. У гевтот час школярка Нада Хромиш ше пласовала на союзне змаганє у рецитованю, подобни успих посцигла и школярка Сладяна Румпли, а у паметаню му остала ґенерация школярох Зденка Лазора, хтори нєшка мастер руского язика и професор и хтори у Ґимназиї „Сава Шуманович” у Шидзе преподава руски, а тиж и русийски язик. Учитель Славко Надь за пейц роки роботи у Бикичу ожил и културни живот, насампредз фолклорну секцию. После урядового отвераня и привитних словох, учашнїки стретнуцох нащивели церкву Успения Пресвятей Богородици, дзе их привитал и о церкви виприповедал 9. ЮНИЙ 2017.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА парох о. Владимир Еделински Миколка. Потим нащивели и будинок школи о хторей бешедовал професор Зденко Лазор, а вон их тиж поинформовал и о Етно хижи, вистави стародавних предметох, фотоґрафийох, вишивкох и облєчива и кратко представел обичай зрубованя майового древка. ПРОГРАМА ПРЕДЛУЖЕНЯ У ШИДЗЕ Зоз Бикичу, учашнїки стретнуцох потим пошли до Шиду, дзе перше нащивели Народну библиотеку „Симеон Пищевич”, у хторей ше находза и кнїжки писани по руски, а домашня им була директорка Славица Варничич. После тей институциї култури, нащивели Ґимназию „Сава Шуманович” дзе их зоз тоту образовну институцию упознала директорка Лубица Радишич. У Ґимназиї ше як виборни предмети учи руски и словацки язик, а годзини руского язика виклада професор Зденко Лазор. По плану стретнуцох, нащивени и памятнїк спомин комплекс Сримски фронт нєдалєко од Адашевцох дзе погинуло коло 13 500 борцох у закончуюцих биткох за ошлєбодзенє Югославиї у Другей шветовей войни и з тей нагоди покладзене квеце на спомин костурнїцу. У матичней Школи „Сримски фронт” у Шидзе отримана пригодна програма на хторей наступели школяре зоз школох зоз Руского Керестура, Нового Саду. Дюрдьова, Шиду, Бачинцох, Бикичу и

Беркасова. Вони рецитовали писнї руских поетох, а школяре зоз Керестура грали на ґитари. Була то и нагода же би шицки учашнїки достали подзекованя хтори им придала Ирина Папуґа, як и промо материял Туристичней орґанизациї Шиду. Подзекованя достали и шицки просвитни роботнїки, медзи хторима и госцински зоз Републики Горватскей, Наталия Гнатко, Илона Грецешин и Леся Мудри. Подзекованя достали и ОШ „Сримски фронт” и Бранко Радичевич, општина Шид, Национални совит Руснацох, як и бувши директор Никола Кнежевич и дакедишнї учитель Славко Надь и дакедишнї учительки Ксения Саламон и Мелания Мудри. Орґанизаторе стретнуца були Дружтво за руски язик, литературу и културу з Нового Саду у сотруднїцтве зоз Општину Шид, Одбором за образованє Националного совиту Руснацох и МЗ Бикич.■ 9. ЮНИЙ 2017.

ЗАКОНЧУЮЦИ КОНЦЕРТИ МУЗИЧНЕЙ ШКОЛИ ЗОЗ КУЛИ

КЕРЕСТУРСКЕ ОДДЗЕЛЄНЄ НА ПИХУ Концерт школярох Школи за основне музичне образованє (ШОМО) з Кули з нагоди законченя школского рока 2. юния отримани и у Руским Керестуре, у Велькей сали Дома култури. Виведзени 28 точки школярох-солистох, цо лєм єдна часц школярох рускокерестурского Оддзелєня ШОМО. На початку наступел хор керестурского Оддзелєня з двома шпиванками, а потим директорка Школи Лїляна Барна Никитович публики представела значни тогорочни успихи школярох ШОМО на рижних змаганьох, дзе вєдно освоєли 22 награди. Окреме визначела успишну роботу цалого Оддзелєня у Руским Керестуре и представела школярох и їх наставнїкох котри були найуспишнєйши и наградзовани на змаганьох. По єдну награду освоєли Олеся Папуґа, IV класа клавир – трецу награду, хтора ше того року и першираз змагала, першу награду як побиднїк катеґориї освоєл Иґор Папуґа IV класа на тамбури прим, другу награду освоєл Виктор Хрин, V класа на тамбури прим, два награди першу и другу освоєл Матей Катрина, V класа на тамбури бас прим, а найвецей у цалей ШОМО того року освоєл Михайло Рацпети, V класа клавир хтори освоєл два перши места, од хторих єдну як абсолутни побиднїк у катеґориї и єдну другу награду. Представена и Ивана Планчак, школярка закончуюцей VI класи на клавире хтора на трецим месце медзи наградзенима „матурантами” у чаше школованя у ШОМО з освоєнима шейсц наградами. Треба спомнуц и їх наставнїкох хтори и медзи найнаградзованшима у цалей ШОМО – Геленка Гарвилькак – тамбура, чийо школяре освоєли штири награди, Мирон Сивч – клавир зоз трома наградами, и Таня Орсаґ з єдну награду. Медзи наградзенима наставнїками у Кули и Владимир Медєши – тамбура зоз трома наградами и Славко Орос – кларинет з єдну награду. Шицки спомнути наградзени школяре наступели и на Концерту найуспишнєйших школярох Школи, хтори 1. юния отримани у Кули, дзе од Школи достали и пригодни награди. Як визначела директорка, Концерт у Кули отримани и як памятка на дакедишнього директора Йозефа Квинтуса, инициятора Концерту, а хтори ше упокоєл на тот дзень пред двома роками. Медзи наградзенима школярами зоз Кули и Лара Сопка, I класа на клавире хтора освоєла раз першу, раз награду як абсолутни побиднїк катеґориї и раз другу награду, и Мария Жирош, II класа гушля хтора освоєла трецу награду. Друга по числу наградох (9 през цале школованє) Милена Никитович, VI класа клавир, док школяр Марко Алексич, VI класа тамбура наставнїка Владимира Медєша освоєл през цале школованє найвецей – 11 награди. Як визначела директорка Барна-Никитович, шицки вони зоз своїм трудом дали вельке доприношенє Школи и допринєсли же би од Културно-историйного центру з Краґуєвцу Школа того року достала и припознанє „Давидова гарфа”, за тирваце доприношенє и успишну творчосц у музичней уметносци. М. Афич

РУСКЕ СЛОВО 21

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ЦЕНТРАЛНА МАНИФЕСТАЦИЯ РУСНАЦОХ У РЕПУБЛИКИ ГОРВАТСКЕЙ 44. „ПЕТРОВСКИ ДЗВОН”

ГОСЦИ З ИНОЖЕМСТВА КЕРЕСТУРСКИ ДОМ КУЛТУРИ Тогорочни „Петровски дзвон” потрафел ше источашнє кед и други круг виберанкох за городоначалнїкох и жупанох, та програма и госци на централней манифестациї, були у меншим обсягу

В

соботу, 3. юния у Петровцох отримани Литературно-музични вечар у рамикох Централней манифестациї Руснацох у Републики Горватскей „Петровски дзвон”. Програма почала зоз отвераньом вистави малюнкох зоз подобових колонийох КУД „Руснацох” зоз Осиєку у просторийох Етноґрафскей збирки. Потим у сали за схадзки Дома култури отримана промоция виданьох Союзу Русинох РГ и ту окрем Союзового алманаху „Думки з Дунаю” и нового формату дзецинского часопису „Венчик” представени и руски преклад кнїжки „Назви рошлїнох и животиньох у руским язику” проф. др Оксани Тимко Дїтко. Виданя представела редакторка виданьох Союзу Вера Павлович. Представена и двоязична руско-горватска збирка поезиї Владимира Провчия под назву „Запах надїї”. О кнїжки, хтору обявела Видавательна хижа „Максима ґраф” зоз Петроварадину, бешедовал сам автор.

У велькей сали Дома култури почал литературно-музични вечар и на нїм означени три значни ювилеї, а шейсцеро руски поетове з Горватскей пречитали свойо твори. Реферат о 240-рочнїци снованя Крижевского владичества пречитал парох петровски и викар Славонскосримски о. Владимир Седлак, а з нагоди 90. рочнїци од народзеня длугорочней петровскей и новосадскей учительки, културней активистки и сновательки и першей редакторки часопису „Венчик” Вири Гудаковей и 40. рочнїци од шмерци економисти, историчара и публицисти др Федора Лабоша, та їх биоґрафиї пречитал Томислав Рац. Свойо писнї того вечара пречитали Владимир Провчи, Томислав Мишир, Ганча Папандриш-Гаргаї, Звонимир Барна, Агнетка Балатинац и Любица Гаргай. З музичнима точками наступела и женска шпивацка ґрупа Дружтва Русинох и Українцох „Калїна” зоз Риєки. ДЗЕЦИНСКА МАНИФЕСТАЦИЯ „ПЕТРОВСКИ ДЗВОНЧОК” „Петровски дзвончок”, приказал патрачом дзецинску танєчну и шпивацку творчосц Русинох РГ, а наступели подростки зоз културно уметнїцких дружтвох з Вуковару, Миклошевцох и Петровцох, та школяре ОШ „Антун Бауер” Вуковар, Подручней школи Петровци. Конферансу водзела Дария Рац. У пополадньовей програми котра ноши назву цалей манифестациї „Петровски дзвон”, а котра представя танєчну, музичну и шпивацку творчосц

22 РУСКЕ СЛОВО

9. ЮНИЙ 2017.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА Русинох РГ, наступели : КУД „Яким Гарди” зоз Петровцох зоз фолклорну и шпивацки секцию, КУД „Русинох” з Осиєку, Дружтво Русинох и Українцох „Калїна” з Риєки, КУД „Осиф Костелник” з Вуковару, КД „Руснацох” з Винковцох, КУД „Яким Ґовля” з Миклошевцох, Дружтво Руснацох у РГ „Руснак”, КД Руснацох Цвелфериї з Райового Села та КУД „Томислав” з Церни котри танцовали славонски танци, а єдини дует на манифестациї були Михал Голик и Аня Ґрищук з Петровцох.Госцох привитала предсидателька Союзу Русинох РГ, Дубравка Рашлянин, а манифестацию отворел началнїк општини Боґдановци, Марко Барун. На манифестациї бул присутни и Желько Ковач, предсидатель Вивершного одбору Националного совиту Руснацох Сербиї. Конферансу водзела Марина Бильна. Манифестация ше отримовала под високим покровительством Совиту за национални меншини РГ, а у орґанизациї Союзу Русинох РГ и КУД-а „Яким Гарди” з Петровцох, а з нагоди 90. рочнїци од народзеня учительки Вири Гудаковей, 240. рочнїци од снованя Крижевскей епархиї, та 40. рочнїци од шмерци др Федора Лабоша. УДАТНИ КОНЦЕРТ КЕРЕСТУРЦОХ Внєдзелю, 4. юния, з цаловечаршим концертом музично-шпивацкого ансамблу Дому култури Руски Керестур закончена 44. Културна манифестация „Петровски дзвон”, а на концерту у Петровцох участвовали Дзивоцка шпивацка ґрупа, вокални солисти и дует и Вельки народни оркестер Дома култури. Тамбурови оркестер одграл три инструментали – „Петровски дзвон”, зоз хтору концерт отворени, потим „Швитанє” и „Ружи, червени ружи”, зоз чим концерт и Манифестация заварти, а публика одшпивала цалу шпиванку.

9. ЮНИЙ 2017.

Дзивоцка шпивацка ґрупа ше представела зоз шпиванками „Maмо моя мамо”, „Там под лєсом калїновим” и „Ей, бетяр я дзивочка”, а провадзело их скандированє публики, як и под час наступу соло-шпивачох Себастияна Надя зоз „Стару ґитару”, Александри Русковски зоз шпиванку „На танцу”, Санї Чапко зоз „Червенима чижмочками”, Марини Роман з „Най му слунко швици”, Мирослава Малацка з композицию „Чарни очка моєй милей”, Танї Надь зоз шпиванку „Хлапцох кед вербовали”, Кристини Афич з народну шпиванку „Кед би чарни очка”, та дуету Наташи Колєсар и Дорики Чизмар, котри шпивали „Шалєна я була”. Шпивачох и Оркестер пририхтал музични руководитель Мирко Преґун. Госцох з Керестура на початку Концерту привитала предсидателька Союзу Русинох Републики Горватскей Дубравка Рашлянин, а на концу програми о.д. директора Дома култури Руски Керестур Йоаким Рац, медзи иншим, Руснацох з Горватскей поволал до Керестура на тогорочну „Червену ружу”.■ С. Сабадош/ А. Балатинац/М. Джуджар

РУСКЕ СЛОВО 23

МОЗАЇК РУСИНСКИ ФЕСТИВАЛ У СВИДНЇКУ

НАЙКРАСША РУСИНКА ШВЕТА

Фото: Иван Еделински

ПИШУ‫׃‬ Тамара САЛАҐ Марина БИРКАШ

Н

У Словацкей, у Свиднїку, од 22. по 28. май отримани пияти Русински фестивал и у його рамикох першираз отримани вибор за найкрасшу Русинку швета. Найкрасша Русинка Яна Пласова зоз Ческей Републики, перша вицемис Анґелика Глинка зоз Зєдинєних Америцких Державох и друга вицемис Яна Еделински зоз Сербиї, зоз Руского Керестура

а тим виборе участвовали Русинки зоз Словацкей, Ческей, Румуниї, Зєдинєних Америцких Державох и Сербиї. Зоз Сербиї ше приявели аж штири Рускинї. Яна Еделински зоз Руского Керестура, Мария Хромиш зоз Дюрдьова, Силвия Сокол зоз Бикич Долу и Анастазия Роман зоз Руского Керестура, котра одустала од змаганя. Жадали зме виглєдац прецо ше дзивчата одлучели змагац, зоз якима точками наступели пред жирийом и яки критериюми мушели виполнїц на тим змаганю. Цо вас мотивовало же бисце ше приявели за Мис Рускиню; тота титула цо вам значи?

24 РУСКЕ СЛОВО

Яна: За Мис сом ше приявела прето же ме нагварела пайташка, кед би єй нє було, сиґурно бим ше нє приявела. За мнє то єдно нове искуство, и вецей ми значи же сом була на русинским Фестивалу вонка зоз гранїцох Сербиї, як сама тота титула. Часто сом мала нагоду путовац зоз ансамблом Дома култури Руски Керестур, алє тераз сом першираз нащивела тот Фестивал и то ми барз значи. Мария: Видзела сом на Фейсбуку конкурс за вибор найкрасшей Рускинї, на перши погляд ме то нє прицагло, а вец сом ше, заш лєм, у остатнєй хвильки приявела. Послала сом видео на котрим сом ше представела на руским язику и два фотоґрафиї, и пошвидко сом достала мейл у котрим писало же сом вибрана до змаганя. Барз сом ше нєсподзивала, вшелїяк же приємно. Нє приявела сом ше зоз даяким цильом, найбаржей пре друженє и цикавосц такого Фестивалу. Силвия: Видзела сом же ше вибера Мис Рускиня, односно найкрасша Русинка на швеце, та сом подумала же би то могло буц єдно красне искуство и памятка за цали живот. А тиж сом ше наздавала же упознам и нових товаришох и товаришки. 9. ЮНИЙ 2017.

Фото: Соня Гудак

Яна Еделински, друга вицемис Русинка

Од кого сце достали найвекшу потримовку на тим змаганю? Яна: Найвекшу потримовку сом достала од найблїзших, алє ми тиж так значела и потримовка прейґ Фейсбука, т. є. саме гласанє на тей дружтвеней мрежи. Мария: Потримовала ме моя фамелия, алє тиж, слова потримовки сом достала и од приятельох, дальшей и блїзшей родзини. Аж и од ширшей публики сом чувствовала потримовку, на таки способ же охабяли „лайки” на Фейсбуку. Силвия: Найвекшу потримовку сом мала од родичох и од братняка Деяна. Вони ме охрабрели же бим ше приявела, алє тиж и же бим винєсла шицки точки и условия хтори ше од нас вимагало.

ЗНАЦ ШПИВАЦ И ТАНЦОВАЦ Условия и критериюми були таки же требало випочитовац старосну гранїцу, а при приявйованю требало пополнїц анкету, послац даскельо фотоґрафиї, точнєйше, фотоґрафию твари и цалей фиґури. Потим требало зняц кратки видео запис, у котрим ше змагательки представели на руским язику. Еделинскова и Хромишова ше на змаганю представели зоз писню и танцом у руским народним облєчиве – руских широких (пасових) сукньох. А Соколова наступала зоз точку шпиваня и рецитованя. Дзивчата до Словацкей сцигли окреме, нє вязани єдна зоз другу. Яна до Свиднїку путовала зоз фамелию, а тиж и Силвия ишла приватно. Мария ше опредзелєла за друженє, прето же ше приявела и на екскурзию, котру орґанизовало Роботне цело за младеж Националного совиту Руснацох, та з малу, алє вибрану ґрупу, путовала до Словацкей. ■ 9. ЮНИЙ 2017.

КРАСА, ГОБИЇ И ХАРАКТЕРИСТИКИ Нашим найкрасшим Рускиньом зме поставли питаня котри нас цикавели, а можебуц одвити були значни и жирийови кед оценьовал їх красоту. Кельо маце роки? Яна: 22 роки Мария: 23 роки Силвия: 22 роки Ваша висина? Яна: 170 цм Мария: 178 цм Силвия: 162 цм Обсяг пасу? Яна: 65 цм Мария: 77 цм Силвия: 62 цм Ношице фарбени, чи природни власи? Яна: У тей хвильки су природни. Мария: Нє фарбим власи. Силвия: Нє мам фарбени власи. Нохци вам природни, чи штучни? Яна: Нє любим штучни нохци. Мария: Ношим природни нохци, а нїґда сом анї нє кладла штучни. Силвия: Нє мам штучни нохци. Вашо гобиї? Яна: Попри шпиваня, танцованя, правеня декупажу, граєм на клавиру и на тамбури. Мария: Од гобийох бим видвоєла фолклор, любим робиц декупаж, а тиж любим и шпивац. Силвия: Студирам, та прето нє мам вельо шлєбодного часу, алє любим читац кнїжки и плївац. Залюбени сце? Яна: Гей, щешлїво сом залюбена Мария: Нє, хвильково сом нє залюбена Силвия: Нє, нє залюбена сом.

РУСКЕ СЛОВО 25

медзи РОК IV ЮНИЙ 2017.

простор за кафу и виключеня Гороскоп

Число написал и ушорел: Себастиян НЯРАДИ

Баран 21.3–19.4.

ДАСКЕЛЬО МЕРТВИ ЛЮДЗЕ ШЕ ЗОБУДЗЕЛИ ПРЕ СВОЮ ГРАЖДАНСКУ ДЛУЖНОСЦ Як ,,Руски Нюз” дознава, функционере странкох бегали по теметовох и питали ше мертвим же чи би пришли гласац. Велї з нїх пристали на таке, бо им уж було длуго лєжац. ,,Поправдзе, будза ме вони вше кед виберанки, алє на прешли виберанки сом нє пошол. Тераз сом бул, добри тоти людзе котри приходза по мнє, толкую ми през драгу за кого мам гласац, кед тото одробим, достанєм и сендвич зоз саламу! Я тот сендвич дзечнє поєм и вец сом мирни два роки по нови виберанки” – гварел бляди, стари, наисце стари чловек. ,,Перше ми муша повесц за кого мож гласац, потолковац ми. Я умар ище у Кральо-

вини СГС, та нє знам. Нє любим сендвичи, вше волїм дацо з ложку поєсц. Даю вони мнє вше и пенкало, алє я волїм заокружиц зоз пирком з гуски. Нє можем вериц кельо Сербия напредовала, голєм 20 роки є опрез Кральовини СГС” – гварел одушевени мертви чловек. ,,Аааааааааааа! Сцем назад до пекла, модлїм вас! Нач сце ме будзели, сцем назад до пекла, там рай у одношеню на тото цо видзим ту!” – кричаци бегал старши чловек. Як НЮЗ дознава, вецей як 200 000 мертви вишли на виберанки и того року, даєдних сце можебуц и видзели, даєдним лєм душа будзе гласац. Випатра нє лєм ми гладни, алє и мертви.

Залюбени сце, алє вона нє залюбена. Значи, нє маце досц пенєжи.

Буяк 20.04–20.05.

Нє обчекуєце нїяки нови приходи, мудро, бо най Вам повеме поправдзе, же анї нє приду.

Двойнята 1.5–21.06.

И того мешаца ше будзеце будзиц нашмеяни. Добре, тото ше нє одноши на людзох зоз Сербиї.

Рак 22.6–22.8.

Рушело Вам на лєпше, свою плацу сце нє годни потрошиц, лєм прето же сце ю нє достали.

Лєв 23.07–22.08.

Будзеце розруцовац пенєж, потрошице аж и тоти 1 000 динари цо сце прешлого мешаца зашпоровали.

Дївица 23.08–22.09.

У блїзкей будучносци Вам ше шмишка нова робота, т. є. нє нова, бо сце стару анї нє мали.

Килаши 23.09–23.10.

Нє терхуйце ше зоз дробнїцами, маце векши бриґи.

Шкорпия 24.10–23.11.

Є вам ше дацо сладке, озда дочекаце свой шлїдуюци родзени дзень.

Стрилєц 24.11–21.12. Достанєце роботу, купице хижу и вец ше лєм єдноставно зобудзице. Цап 22.12–20.01.

Нє слухайце цо други бешедую о Вас, волїце их ви огваряц гласнєйше.

Водолєй .21–19.2.

Виключа вам струю и воду, нїч нє страшне врациц ше пар вики назад.

Риби 20.02–20.03.

Пошвидко вам улєца даяки вельки пенєжи, а ище векши трошки, так же, ознова сце у минусу.

26 РУСКЕ СЛОВО

9. ЮНИЙ 2017.

... за кафу и виключеня СОВИТИ

Заґадзени воздух одвичательни за два милиони шмерци рочнє – Знаме, ище дихаме Нємилосердного ангела.

Лю. Сопка (обявене 2013)

Шмишканє и шмеянє помага очувац паметанє – Значи, ми у Сербиї слабо паметаме. На Исланду ше у ресторанох нє охабя бакшиш – И у Сербиї ше нє охабя бакшиш, бо ше до ресторанох анї нє уходзи. Перши поцилунок Леонарда Дикаприя на филским платну бул зоз хлопом – Щесце же то нє бул филм за одроснутих. Роберт Самуєл, професийни стояч у шорох, зарабя тижньово коло 1 000 долари так же стої у шорох место других людзох – У Сербиї би нє заробел нїч, ище би и бити бул. У Синґапуру иснує Кока-Кола машина, хтора дава конзерву соку кажди раз кед ю облапице – После тижня обиходу машини пре пупок сце ю нє годни облапиц. Орландо Блум ма фобию од швиньох – Е, кед би жил у Керестуре мал би фобию од кравох. Кед пиєце достаточно води кажде рано, будзеце щешлївши, бистрейши и будзеце мац вецей енерґиї през дзнь – Тото шицко ,,бави” лєм кед сце дзень пред тим нє ,,вечерали” алкогол.

Мале дзивче послало писмо пиратови же би єй помогнул сцекнуц зоз школи. Джони Деп нащивел школу до хторей ходзело тото дзивче и виполнєл єй жаданє – Но, най ми тото дзивче пошлє адресу, мнє нє треба зоз школи, алє з Сербиї.

ЦО ПИСАЛА ПРЕСА ПРЕШЛИХ МЕШАЦОХ

ФАКУЛТЕТ НЕПОТИЗМА, МАМИ И ТАТОВЕ ПРОФЕСОРЕ, А СИНОВЕ И ДЗИВКИ АСИСТЕНТИ – Га, майку му, цошка подозриве, кед нєт анї єдно сушедово дзецко заняте. *** ВОЙВОДИНА ДОСТАВА 10 МИЛИОНИ ЕВРА IPA ДОНАЦИЇ –Будзме реални, дзевец доставаю политичаре, а аж єден идзе до Войводини. *** ВЧЕРА ОТВОРЕНИ САЯМ ОБРАЗОВАНЯ, ЛИТЕРАТУРИ И КУЛТУРИ – Главни представнїк образованя бул Томислав Николич, литератури Дара Бубамара, а култури Мица Дискреция. *** ПРОСТОРИЇ НАЙВЕКШИ ПРОБЛЕМ РУСНАЦОХ У СУБОТИЦИ – Tоти два квадрати може Суботица видвоїц же би ше шицки комотно змесцели. *** КРАВИ БЕГАЮ ПО ЦУДЗИХ ПОЛЬОХ! – Га, дармо, кед нє маю свойо. *** ИСКРА СТРАЦЕЛА У БАЧКИМ ЯРКУ – Вше було чежко виґрабац ше зоз ярку. *** У ЯНУАРЕ У НОВИМ САДЗЕ МЕНШИ ПЛАЦИ – Нє хиба, важне же их маме. *** ОДБОРНЇК НА ЧИЙ МАЄТОК РУЦЕНА БОМБА ГВАРИ: ,,ТО ПОЛИТИЧНИ ТЕРОРИЗЕМ, СЦУ МЕ УЦИХНУЦ” – Кельо ше мнє видзи, приятелю, вони це сцу забиц. *** 9. ЮНИЙ 2017.

МОҐЕРИНИ ШЕ ФРУСТРИРАНА ВРАЦЕЛА З БАЛКАНСКЕЙ ТУРНЕЇ – Спенєла, бо себе нє вери же як нам добре. *** АМЕРИКАНЄЦ ЗОЗ КОЛОРАДА ТВЕРДЗИ ЖЕ Є АНҐЛИЙСКИ КРАЛЬ – Добре, приятелю, могол ши вибрац голєм даяку меншу титулу. *** СУДАН МА ПРЕМИЄРА ПОСЛЕ 30 РОКОХ – Га, на пшамаца го тельо глєдали, могли зме помогнуц скорей, дали би ми свойого. *** СТУДЕНТКА ВОШЛА ДО ЧИТАЛЬНЇ ПРАВНОГО ФАКУЛТЕТА ЖЕ БИ УЧЕЛА, А КАМЕРА ЗНЯЛА ЦОШКА ЦО ВАС ШОКИРА –Отворела кнїжку и почала читац, ццц! *** КОНЄЧНО РИШЕНА МИСТЕРИЯ! НАУКОВЦИ ОДКРИЛИ ПРЕЦО ПАНДИ ЧАРНО-БИЛИ – Кед панди настали, нє бул принтер у фарбох. *** НАУКОВЦИ НАПРАВЕЛИ ЧИТАЧ ДУМКОХ – Алє нє ,,бави” на жени. *** ШОКАНТНИ ЗНЇМОК! ЗОЗ РАНШУ КАФУ НА ДЕРЕҐЛЇ ,,ШМРКАЛИ КОКАИН” – Шокантне би було кед би ,,шмркали” лимунаду. *** СЦИГЛА БУДУЧНОСЦ: ШВЕДСКИ ЧЕРЕП ВАМ УШПОРУЄ БОГАТСТВО – Треба перше мац богатство же би ше го ушпоровало.

РУСКЕ СЛОВО 27

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ НАШ ГОСЦ: МИХАЙЛО ФЕЙДИ З РУСКОГО КЕРЕСТУРА

„ЗА ДОЛЇНЄЦ”, Е, ТО ТРЕБА И СЦЕЦ И ЗНАЦ Пише: Любомир ДУДАШ

Михайло, Михал, Фейди цали свой роботни вик препровадзел у школи, основней и штреднєй школи зоз Домом школярох „Петро Кузмяк”, як наставнїк математики, и ище вельо того. Заш лєм, нє школа и математика причина нащиви обисцу Фейдийових

П

ричина сладка, велька и пахняца як кажда ягода, алє тота права, зоз смаком, тей, лєсовей, смаком котри нє мож забуц. – Почало то 2008. року гвари Михал, лєбо Мижо, як го векшина Керестурцох позна. Супруга Штефка остала без роботи, дзецом вше требало, пенєжу вше нєдосц, и муши ше го створиц, як – так. Реґистровали зме самостойне польодїлске ґаздовство „Задолїнєц” и то ше, медзи иншим пачело и другим – почина Фейди приповедку о започинаню бисниса. „Задолїнєц”, за тих котри нє знаю, адреса їх обисца, за Данчову долїну, у Ленїновей улїчки. Теди першираз посадзели коло пол гольта ягоди, (точно осем тисячи кореньчки). – Роботи було вельо, аж на то, алє могло ше и заробиц. Дакеди вецей, дакеди нє, а цену нє вибераш сам и тот труд цо уложени. Мало хто то може, и зна ценїц. Значи,

28 РУСКЕ СЛОВО

почало лєм зоз ягоду, такволану конзумну, за єдзенє – „клери” и „мармелада”, а познєйше и „мадлена”, „джоли” и „квин” – гибрди котри ше указали и лєпши од наших наздаваньох. Уж дзевец роки, шицко тото под контролу, а пре лєпшу защиту, и пре лєпши урожай, стара ше Дюра Надь, аґроном по фаху и фаховец якого мало єст. Почали зме, супруга и я, и кеди-кельо помоци требало з боку, алє вец мали хробачок мира нє дал... Роздумовал сом же прецо предац цошка таке з поля, кед мож тельо того направиц. Направене вино екстра класи, мармелада, маджуни, соки чисти, соки зоз додату аронию и вишню... Того року зме крочели напредок, ягоду сушиме, а мож ю, таку, и до сладоледу, колачох, та аж и чипс мож з нєй достац... Вжиме маме з ягоди цо лєм душа пожада. Кед ше ю зна добре чувац, потирва – проста матема9. ЮНИЙ 2017.

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ тика, гвари Мижо, а квалитет, о нїм най поведза други – предлужує Мижо. НЄ МОЖ БУЛО БЕЗ ПАПРИҐИ – Урожай на нашим полю, у загради, ше рушал од два и пол, по пейц тони, та так и заробок. А, уж кед робиш на своїм польку, а Керестурец ши, почало и зоз паприґу. Нє превельо, а нє мало, тельо кельо мож постарчиц зоз айваром и другима продуктами – гвари Фейди и толкує як настава айвар хтори дома правя у трох вариянтох: обични, полугорки и горки. – Мушим спомнуц, мам купца, порядного, котри лєм за себе до рока купує по 130 дунци айвару, лєм до обисца, за фамелию. А други челєднїк после препутованого швета ми гварел, та аж твердзи же анї познати „Лесковачки айвар” нї по колєн тому „Задолїнцовому”. Вон тиж вше приходзи и купує одо мнє. Нє будзе то шицко – гвари Михал, мой и Штефков айвар як специялитет закончел и пред госцами котри то заслужели у Шведскей, Канади, України лєбо Словацкей. ШТИРИ ДЕЦЕНИЇ У ШКОЛИ У Школи Михал Фейди почал робиц першого септембра 1974. року, та по исти дзень. 2015. року. Полни штерацец роки. Найдлужей робел як наставнїк математики, алє и як заменїк директора школи, воспитач у интерна-

МИ ДВОЙО НЄ МУЗИКАЛНИ – На и сце – гва ри Ми хал, а шиц ки Штеф ково и гра ли и шпи ва ли, а мо йо и мац, и оцец, и бра ца, и у хо ру були по ряд ни, алє зато ту двоме си нове котри и нам под зви гли ка жди про сек. Син Ми ро слав на кла ри не ту про фе си й но грає у ор ке стру ґарди Во й ска Сер биї, а син Вла ди мир про фе сор му зич но го вос пи та ня на ви оли, ин шак його основ ни ин струмент гу шля. Уну ки Марти на и Матей тото цо би ка жде пожа дал, а и Матей уж ру шел по му зич них коля й ох...

9. ЮНИЙ 2017.

ту, а єден час преподавал и латински язик котри одлично звладал на школованю у Риму. Михал у школи активно робел и у Фото секциї и Секциї радиоаматерох, вєдно зоз Янком Фирисом, тиж залюбеним до радио габох и шицкей роботи на тим полю. Михала у валалє познаю и як одличного орґанизатора, а то ше нє учи, знаш лєбо нє. То нє раз потвердзоване и на „Червеней ружи”, дакедишнїх школярских стретнуцох, сотруднїцтве, котрому є и медзи зачатнїками зоз школу у Медзилаборцох... а теди, у найвекших кризох у нашей жеми, и зоз школу у Києве. Обисце Михала и Штефки препознатлїве и по велїх стварох, видлївих лєбо нє. Медзи першима на закрицу мали поставени соларни колектор за цеплу санитарну воду, котри и тераз функционує и шпорує енерґиї. У обисцу направени и вельки пец за зогриванє зоз капацитетом од 1 500 литри цеплей води за зогриванє под патосом, и то перши у валалє. Як нє спомнуц и садзенє пауловниї, алє и вибудов лєтного закрица, нє кухнї алє отвореного, дзе ше за цеплих дньох найдлужей и затримую, и дзе ше рихта айвар. – Закрице и мури сом сам справел, ша кед други знаю, знам и я – гвари наш домашнї хтори там справел и огнїско, Штефка додала квеце и... красота єдна! Видзиц Мижа Фейдия на „Дньох паприґи” лєбо пияцох, шпайзох, котри рихта „Байка” таке звичайне як Добри дзень сушед! Нє видзиц го... то би уж бул проблем – Цо з нїм? И попри шицкей роботи, часу, ище вше ма моци и за анґажованосц у Месним здруженю пензионерох. Нє лєм професия Михалова, алє и живот Фейдийових доказує же мож шицко лєм кед сцеш. Кед сцеш, вец и знаш, а дзеки ту нїґда нє хибело.■

РУСКЕ СЛОВО 29

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ СТРЕТНУЦЕ З ИВАНОМ ҐУБАШОМ З КОЦУРА

РОКАМИ РОБИ ИСТЕ, И ИЩЕ ВШЕ УЧИ Пише: Златко КОЛЄСАР

У живоце єдна з найважнєйших улогох родичох то же би свойо дзеци унапрямовали и потримовали у тим цо любя, цо вибрали робиц, и дзе ше пренашли. На таки способ одховани и Иван Ґубаш хтори вєдно зоз супругу подобно воспитую и своїх трох синох

Г

оч Иван одроснул у фамелиї у котрей култура и уметносц були барз важни, вон ше пренашол у цалком иншакей роботи. Дзеведзешатих рокох нє було лєгко порушац даяку власну роботу, окреме кед слово о технїки и технолоґиї. Теди ище младому Ґубашови удало ше порушац, розвиц и отримац власни бизнис котри нєшка барз успишни. По законченю стреднєй технїч ней школи у Кули, Иван мал 20 роки, и такой почал робиц. Оправял, сервисовал розхлад зуюци пошореня, а перши три роки подприємство робело у ра ми кох ро бот нї „Ви клер” Ковач з Руского Кере стура. А вец Ґубаш надумал робиц сам. – То якошик ишло цалком природно, бо пре роботи прейґ ра-

30 РУСКЕ СЛОВО

хунку, наплацованє услугох другим фирмом котри робя прейґ фактури, алє и пре мою сиґурносц – социялне и пензийне осиґуранє и роботни стаж, отворел сом СЗР „Елмедо” у котрим робим сам, а по потреби дакого анґажуєм, найчастейше то мой брат – гвари Ґубаш. ДОБРЕ ПОРОБЕНА РОБОТА – НАЙЛЄПША РЕКЛАМА Коцурци уж барз добре упознали Ивана и маю довирия до квалитету його роботи, а за тоти двацец роки, вельо того ше пременєло, та и рижни Закони и можлївосци за порушованє бизнису, алє и у обласци технїки и технолоґиї. – Искуство у роботи ми вельо значи, алє у тей роботи нєобходна константна едукация, провадзенє нових трендох, ученє и информованє о тим цо нове. Мушим припознац же з роками квалитет технїки опа9. ЮНИЙ 2017.

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ да, та ше нажаль дакеди баржей виплаци купиц нове, як оправиц хасноване. Я вше реално повем муштериї яки стан, та на основи того вони най одлуча – гвари наш собешеднїк. Лєтня сезона пред нами, клими за розхладзованє просторийох ше почали уж хасновац, а тото цо дознаваме од Ивана, то же их важне препатриц, сервисовац и очисциц. – Велї людзе нє знаю же ше у климох зна назберац тельо праху, бруду та аж и рижни бактериї и печарочки. Прето треба мац тото на розуме, пре здравє шицких котри пребуваю у тих просторийох. Филтери може кажде очисциц и сам, и то треба робиц два раз до мешаца, а шицко друге цо ше дотика подробнєйшого чисценя клими, заш лєм муши зробиц фаховец, односно сервис за клими – визначує Иван. РОДИЧИ ПОТРИМАЛИ МОЙ ВИБОР У Ґубашовей фамелиї култура, точнєйше танєц, руска шпиванка и традиция були на високим месце. Иван ше баржей заинтересовал за оправянє машинох. Його оцец – Микола Ґубаш Медо, познати коцурски културни дїяч и длугорочни хореоґраф, як и предсидатель КУД „Жатва”, та було якошик природне же би и вон бул уключени до културного живота, голєм у Коцуре. Медзитим, Ивана то нїґда нє прицаговало. – Култура у нашей фамелиї наисце вше була присутна, потримовали зме оца у його активносцох и закладаню за културу, алє мнє особнє то нїґда так барз нє интересовало и нє прицаговало нательо же бим ше уключел до даякей секциї. Друге ме интересовало, и то мойо дома почитовали. Технїка ми була на першим месце, за тото сом ше школовал, и наисце любим свою роботу, вона ми источашнє и гоби. ҐАЗДУЮ И НАПРЕДУЮ Иван отворел фирму, розробел ю, а з оглядом же ма и трох нашлїднїкох, хто зна можебуц даєден руши по оцовей драги, а можебуц праве як и Иван, виберу дацо цалком инше. – Щиро ше наздавам же даєдного з моїх синох заитересує робота котру робим, и же то єдного дня постанє фамелийни бизнис. Но, ище су мали, Душан треца, Пе-

ВШЕ ТРЕБА ПРОВАДЗИЦ ЦО НОВЕ Остатнї даскельо роки на тарґовищу мож найсц и купиц клими котри зогриваю простор вжиме, а Ґубаш гвари же система роботи тих климох барз добра и тоти клими шпорую електричну енерґию при зогриваню, алє и хладзеню, но драгши су од климох котри лєм хладза. – Зогриванє на климу може буц туньше у одношеню на даяки други способи зогриваня, алє лєм кед вонка температура нє пада спод –15 ступнї, бо кед жимнєйше и зогриванє слабше – совитує Иван. За напредованє у роботи, барз важне провадзиц цо нове на тарґовищу, и вше буц крочай опрез конкуренциї – поручел на концу Иван Ґубаш зоз Коцура. 9. ЮНИЙ 2017.

тар перша класа, а Лука у оводи, та ище барз вчас о тим роздумовац. Шицким им тераз бависко на першим месце, и так и треба же би було, а ми, як родичи, док кус подрошню, нє будземе им надрильовац дацо цо их можебуц нє интересує. Єст ище часу за тото – гвари Иван. Нєшка би Иван у своєй роботи могол обучиц и младши кадри, пренєсц свойо знанє на школярох котри ходза до технїчней школи, алє, як гвари, нєт вельо заинтересованих. – Шеґертох, най так повем, єст мало, найчастейше приду на праксу пре потвердзенє за школу, а ученє и робота у другим планє, гоч, кед ше тота робота роби фахово, так як треба, и провадзи нови тренди, мож крашнє заробиц, алє треба робиц. У тей роботи нєт вельо часу за фамелию, та патрим же би ми нєдзеля була шлєбодна, алє моя робота така же нє мож знац кеди ше дакому дацо у обисцу, або у фирми погуби, и вец треба реаґовац такой, без огляду же хтори дзень и кельо годзин. З роками, научел сом так жиц, моя супруга и дзеци то прилапели, та шлєбодни час кед го мам, хаснуєме же бизме робели вєдно, даяки фамелийни роботи, або одпочиваме – гвари Иван Ґубаш. Злагода у фамелиї єден з барз важних факторох успиху у гоч котрей роботи, а Иванови супруга Валентина вецей як децению велька потримовка. Ґаздую и напредую, а їх найвекше богатство то троме синове. – Ваня ми велька помоц и потримовка, вона кончи и коло паперох вязаних за фирму, а окрем того, стара ше о обисцу и о наших хлапцох. Так сом сиґурни же шицко будзе у найлєпшим шоре, и можем на мире робиц – визначує Ґубаш.■

РУСКЕ СЛОВО 31

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 4. юния занавше нас зохабел наш мили оцец и дїдо

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 4. юния занавше нас зохабел наш мили оцец и дїдо

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 4. юния занавше нас зохабел наш мили супруг и оцец

ВЛАДИМИР КИШАДАМОВ ВЛАДИМИР КИШАДАМОВ ВЛАДИМИР КИШАДАМОВ (1944–2017) (1944–2017) (1944–2017) з Дюрдьова з Дюрдьова з Дюрдьова Памятку на ньго вично будзе чу- Памятку на ньго вично будзе чувац дзивка Снежана зоз фамелию Памятку на ньго вично буду чувац супруга Мелания и син Микола вац син Дюра зоз фамелию ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 4. юния занавше нас зохабел наш мили оцец и дїдо

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 4. юния занавше нас зохабел наш мили оцец и дїдо

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 4. юния занавше нас зохабел наш мили оцец и дїдо

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 5. юния наполнєли ше три смутни роки як нас зохабел наш мили супруг, оцец и дїдо

МИХАЙЛО ЧИЗМАР (1955–2014) з Руского Керестура ВЛАДИМИР КИШАДАМОВ ВЛАДИМИР КИШАДАМОВ ВЛАДИМИР КИШАДАМОВ У наших шерцох навики останю (1944–2017) (1944–2017) (1944–2017) красни памятки на це и на час през Дюрдьова з Дюрдьова з Дюрдьова Памятку на ньго вично будзе чу- Памятку на ньго вично будзе чу- Памятку на ньго вично будзе чу- провадзени з тобу, твойо наймилши Спочивай у мире Божим! вац дзивка Наташа зоз фамелию вац дзивка Славица зоз фамелию вац дзивка Ясна зоз фамелию

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 5. юния наполнєли ше 5 роки як вецей нє з нами наш бачи

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 7. юния 2017. року наполнєли ше смутни 14 роки як ше преселєла до вичносци наша мила и нїґда нє прежалєна дзивка, мац и баба

ЛЮБКА ЯНКУЛОСКИ ДЮРА ДЖУДЖАР народзена Кишпетьо (1939–2012) (1961–2003) з Руского Керестура з Руского Керестура Памятку на ньго чуваю Геленка, Памятки на ню у своїx шерцох и думСлавко и Марча з фамелиями кох чуваю єй наймилши Спочивай у мире Божим! Спочивай у мире Божим!

ВИКТОРИЯ ГОРНЯК (1969–2012) з Дюрдьова Час, цо то час? Преходза днї, мешаци, аж и роки. Пейц роки прешли як зме нє вєдно, а ти жиєш у наших шерцох, тераз и занавше. Чувствуєме це яґод и першого дня кед ши нас вєдно притулєла ґу шерцу, кед ши нас першираз побочкала. Чувствуєме це и жимского крачунского вечара яґод и каждого швета док швичка гори и шири ше святочна мелодия. Твойо место за нашим столом и твой дух медзи нами. Живот преходзи и прейдзе, алє любов... вона остава. То вична и наймоцнєйша вяза медзи нами котру час и живот нє годни розлучиц. Як цо птици чуваю свойо птички, так и ми чуваме памятку на тебе, мила наша мамо и жено. Супруг Владимир, дзивки Лидия и Кристина Вичная памят!

32 РУСКЕ СЛОВО

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 12. юния 2017. року наполня ше дзешец смутни роки як нас занавше зохабел наш мили супруг, оцец, дїдо и швекор

ВЛАДИМИР ТИРКАЙЛА (1930–2007) з Дюрдьова У своїх шерцох памятку на ньго чуваю його наймилши супруга Нада, син Любомир и дзивка Геленка зоз фамелиями Спочивай у мире Божим!

9. ЮНИЙ 2017.

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 31. мая наполнєл ше жалосни рок як ше преселєла до вичносци моя мила супруга

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 4. юния 2017. року преселєла ше до вичносци

СЕРАФИНА ЮГАС (1940–2017) з Коцура „Подзековносц за твою улогу у наших животох нє мож виповесц зоз словами!” Син Йован, дзивка Єлена , жец Янко, нєвеста Гелена, унуки Любомир, Емил, Валентина и Иван Спочивай у мире Божим! НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 9. юния наполня ше два роки як нас занавше зохабел наш мили супруг, оцец и дїдо

ЯКИМ РОМАН (1943–2015) з Руского Керестура Вично ожалосцена супруга Сена Вично ожалосцени син Славко Роман Рондо и Фема, як и унуки Анастасия и Ґлориян Вично ожалосцени дзивка Злата, жец Дюра и унук Даниєл Вично ожалосцени дзивка Соня, жец Роман и унуки Емилия и Мартина Спочивай у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 31. мая 2017. року наполнєл ше смутни рок як вецей нє з нами наша мила мац, баба и прабаба

МАРИЯ ОРОС народзена Жилник МАРИЯ ОРОС (1932–2016) народзена Жилник з Руского Керестура (1932–2016) Памятку у своїх шерцох навики чува з Руского Керестура Твою любов и доброту з почитова- син Юлин зоз супругу Ґенку, унуки ньом навики чува супруг Мирон Весна и Ясна зоз своїма фамелиями Спочивайце у мире Божим! Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 31. мая 2017. року наполнєл ше смутни рок як ше преселєла до вичносци наша мила мац и баба

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 5. юния наполнєли ше 4 роки як вецей нє з нами

МАРИЯ ОРОС народзена Жилник ВЛАДИМИР СЕМАН – Радьо (1932–2016) (1927–2013) з Руского Керестура з Руского Керестура Памятку на єй доброту, любов и пожертвованосц навики буду чувац Памятку на ньго чуваю супруга син Мирко, нєвеста Ксения и унук Натала, синове Владен, Янко и Яким з фамелиями Славко Спочивай у мире Божим! Спочивайце у мире Божим!

НА ЗДОГАДОВАНЄ Єднорочни спомин нашей милей мацери и супруги

ВЕРА ПРОВЧИ народзена Попович (1954–2016) На соботу 10. юния 2017. року на 11 годзин обидземе єй вичну хижу на новим теметове Транджамент Петроварадин. Час станул одкеди ши нє з нами. Рок, лєбо секунда шицко єдно, бо кажда хвилька без тебе єднак болї. Любиме це занавше! Твойо Леона, Єлена и Мирослав 9. ЮНИЙ 2017.

РУСКЕ СЛОВО 33

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 13. юния 2017. року наполня ше два роки як нас зохабел наш мили оцец, дїдо и прадїдо

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ

Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основи члена 29. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

ОБВИСЦЕНЄ

ЙОВҐЕН КАТРИНА (1921–2015) з Руского Керестура Памятку на його любов и доброту вично буду чувац його дзеци, унуки и праунуки Спочивай у мире Божим!

* дзе цо будзе *

ВЕСЕЛИНКА 2017 Весели нашо Веселинкаше! Тогорочни 16. Фе стивал дзецинскей творчосци Руснацох Войводини „Веселинка”, будзе на соботу, 10. юния, на старей адреси – Нови Сад, Йована Суботича 8. Як и каждого року, креативни роботнї починаю на 17, а музичносценска програма на 20 годзин. Принєшце зоз собу ошмих и добре розположенє, а за друге ше ми остараме. Чекаме вас! РКЦ ше приключує збераню финансийней помоци за Желька Шантового з Коцура, хтори ма исц до Русиї на операцию.

МИРОСЛАВ МИХАЙЛОВСКИ (1942–2012) з Нового Саду Любени нє умера, док жию тоти цо го чуваю од забуца. Супруга Леона, дзивка Оля, жец Мирослав и унучата Марияна и Владко

Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основи члена 29. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о принєшеним ришеню з хторим дата согласносц на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок „Вибудов пословного обєкта – тарґовинского центра” NEPI ONE” поверхносци сутерен, прижемє, поверх (Су+П+1) до сутерен, прижемє и три поверхи (Су+П+3)” на углє Булевара цара Лазара и Булевар ошлєбодзенє, на катастерскей парцели число 900/18, К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад, ношитель проєкта „NEPI REAL ESTATE PROJECT ONE” D.O.O., Нови Беоґрад, Милутина Миланковича 9ж Ношитель проєкта „NEPI REAL ESTATE PROJECT ONE” D.O.O., Нови Беоґрад, Милутина Миланковича 9ж, поднєсол тому орґану вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта „Вибудов пословного обєкта – тарґовинского центра” NEPI ONE” поверхносци сутерен, прижемє, поверх (Су+П+1) до сутерен, прижемє и три поверхи (Су+П+3)” на углє Булевара цара Лазара и Булевар ошлєбодзенє, на катастерскей парцели число 900/18, К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад. После запровадзеного поступку, Городска управа за защиту животного штредку дня 31. мая 2017. року принєсла ришенє число VI-501-254/17 зоз хторим дата согласносц на предметну Студию. Увид до предметного ришеня мож окончиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку, Руменацка 110 а, Нови Сад, роботни днї у чаше од 10 до 15 годзин на сайту Городскей управи за защиту животного штредку www. environovisad.org. rs. Процив того ришеня може порушац управни спор пред Управним судом у чаше од 30 днї од дня обявйованя обвисценя о принєшеним ришеню у средствох явного информованя.

MALI OGLA[KI ВЛАГА? Изолуєме влажни хижи. 063/440-470; 063/102-4114. *** DIHTOVANW oblakoh i dzveroh zoz neopren-}umu. Telefon: 063/8238-767. PRAVIME po meri roletni i garmonikovo dzveri. Tel: 063/8238-767 i (025) 5827-710. Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основи члена 29. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о принєшеним ришеню же потребне преценьованє вплїву и о одредзованю обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС147, НСУ147, НСЛ147 НС-ВОЙВОДИ МИШИЧА” Ношитель проєкта „Телеком Сербия” а.д. Таковска 2, Беоґрад, поднєсол тому орґану вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС147, НСУ147,

34 РУСКЕ СЛОВО

НСЛ147 НС-ВОЙВОДИ МИШИЧА” у Улїци Войводи Мишича число 1, у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 685, К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад. После запровадзеного поступку, Городска управа за защиту животного штредку дня 1. юния 2017. року принєсла ришенє число VI-501-197/17 зоз хторим дата согласносц на предметну Студию. Увид до предметного ришеня мож окончиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку, Руменацка 110 а, Нови Сад, роботни днї у чаше од 10 до 15 годзин на сайту Городскей управи за защиту животного штредку www. environovisad.org. rs. Заинтересована явносц може виявиц жалбу процив того ришеня у чаше од 15 днї од дня його обявйованя у средствох явного информованя, по тим орґану.

о принєшеним ришеню же нє потребне преценьованє вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС2306_01 НС_Степановичево” Подприємство „ТЕЛЕЛИНК” д.о.о. зоз Беоґраду, Младежских бриґадох 65в по овласценю ношителя проєкта „VIP MOBILE” д.о.о. Милутина Миланковича 1ж, Нови Беоґрад, поднєсол тому орґану вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС2306_01 НС_Степановичево” на катастерскей парцели число 1336, К.О. Степановичево, Город Нови Сад. После запровадзеного поступку, Городска управа за защиту животного штредку дня 1. юния 2017. року принєсла ришенє число VI-501-258/17 зоз хторим дата согласносц на предметну Студию. Увид до предметного ришеня мож окончиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку, Руменацка 110 а, Нови Сад, роботни днї у чаше од 10 до 15 годзин на сайту Городскей управи за защиту животного штредку www. environovisad.org. rs. Заинтересована явносц може виявиц жалбу процив того ришеня у чаше од 15 днї од дня його обявйованя у средствох явного информованя, по тим орґану. Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основи члена 29. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о принєшеним ришеню же нє потребне преценьованє вплїву застатого стану на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС Адице 2 ” Подприємство „Telenor Common Operation” Оддїл Беоґрад-Нови Беоґрад, по овласценю ношителя проєкта „ТЕЛЕНОР”д.о.о. Младежских бриґадох 90, Нови Беоґрад, поднєсол тому орґану вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву застатого стану на животни штредок проєкта – базней станїци мобилней телефониї „НС Адице 2” у Улїци Сувоборска 16, у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 3743/12, К.О. Ветерник, Город Нови Сад. После запровадзеного поступку, Городска управа за защиту животного штредку дня 31. мая 2017. року принєсла ришенє число VI-501-230/17 же нє потребне преценьованє вплїву застатого стану на животни штредок.. Увид до предметного ришеня мож окончиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку, Руменацка 110 а, Нови Сад, роботни днї у чаше од 10 до 15 годзин на сайту Городскей управи за защиту животного штредку www. environovisad.org. rs. Заинтересована явносц може виявиц жалбу процив того ришеня у чаше од 15 днї од дня його обявйованя у средствох явного информованя, по тим орґану.

9. ЮНИЙ 2017.

ПРИЯВИ ЗА „КРЕАТИВНУ ЕУ ЛЄТНЮ ШКОЛУ”

ИНФОРМАТОР/СПОРТ ШАХОВСКИ КЛУБ „РУСИН” З РУСКОГО КЕРЕСТУРА

МЕСТО У ШТРЕДКУ ТАБЛЇЧКИ

Здруженє Cinema City и EU Info Point Нови Сад, зоз потримовку Делеґациї Европскей униї, розписую поволанку за безплатну седемдньову програму „Креативна ЕУ лєтня школа”, наменєна младим од 15 по 20 роки зоз Нового Саду, хтори заинтересовани за здобуванє практичних схопносцох у обласци ґрафичного дизайна, видео продукциї, дружтвених мрежох и орґанизциї збуваньох. „Кре ативна ЕУ лєтня школа”, отримує ше од 24. юния по 1. юлий у Новим Садзе, а конкурс за приявйованє отворени по 18. юний до пол ноци. Детальни информациї о поволанки, як и приявни формулар находзи ше на боку Здруженя Cinema City www.cinemacity.org.

Городска управа за защиту животного штредку на основи члена 20. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї” число 135/04 и 36/09), обявює

ОБВИСЦЕНЄ

o явним увиду, явней презентациї и явней розправи о студиї о преценьованю вплїву на животни штредок Ношитель проєкта „Телеком Сербия” а. д. Таковска 2, Беоґрад, поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС57, НСХ57, НСУ57. НСЛ57 НС-Клиса–Руменацка (Меркур)”, у Улїци Приморска число 5, у Новим Садзе, на катастерскей парцели 1729/5, К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад.

9. ЮНИЙ 2017.

Шахисти Шаховского клубу „Русин” внєдзелю, 4. юния у Руским Керестуре страцели з 1:5 од ШК „Сивец” зоз Сивцу, у остатнїм, штвартим колє у ярнєй полусезони першенства у Медзиопштинскей лиги Зомбор. Як гварели Русиново шахисти, внєдзелю, нє бул їх дзень, та єдину партию за „Русин” достал Рафаил Венчельовски, а свойо змаганя страце- Шахисти Русина на єшень стартую зоз штвартого места на таблїчки ли Мирко Афич, Михал Джуджар, Евґениє Медєши мл., Митей полусезони закончел на штвартим мехайло Венчельовски и Янко Катрина. сце спомедзи осем екипох. Друга часц перИ попри пораженя, Русин з двома поби- шенства будзе предлужена у септембру дами и двома пораженями першенство у М. А.

ШК „ОМЛАДИНЄЦ”

КОЦУРЦИ ПРЕДЛУЖУЮ З ПОБИДАМИ

ШК „Пензионер” – ШК Шахисти коцурского „Омладинца“ у тей сезони бавя на барз високим уровню, шорую побиди, а од початку першенства у Бачкей лиґи Суботица ище анї єдно змаганє нє страцели. У прешлим, 4. колу Омладинєц у Суботици бавел процив екипи ШК „Пензионер” котра у своїх шорох ма и єдного Фиде майстра и победзели зоз 3,5: 2,5 Пейц партиї закончели зоз ремийом, а єдину побиду котра и „Омладинцу” принєсла побиду на тим змаганю зазначел СтеПодатки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, роботни днї од 10 по 15 годзин по 3. юлий 2017. року. У складзе зоз членом 6. Правилнїка о поступку явного увиду, презентациї и явней розправи о студиї о преценьовню вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, 69/05) заинтерсованих орґанох, орґанизацийох и явносц под час тирваня явного увиду можу поднєсц зауваги и думаня на студиї о преценьованю вплїву у писаней форми Городскей управи за защиту животного штредку. Явну розправу и презентацию ше отрима 4. юлия 2017. року, у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Руменацка 110A, Нови Сад, на 12 годзин.

„Омладинєц” 2,5:3,5 фан Йока на младежскей табли. Реми одбавели Карло Бала, Любомир Турович, Владимир Лазор, Ґавра Коларич и Никола Тадич. После 4. кола „Омладинєц” зоз „Полетом” зоз Растини дзелї перше место. „Омладинєц” и „Полет” медзисобно одбавели нєришено, а маю и по три побиди. У остатнїм колу ярнєй часци першенства коцурски шахисти буду бавиц процив „Гайдука” зоз Кули. З. Колєсар

РК „РУСИН”

ПРЕСУДЗЕЛА „ДЛУГША ЛАВКА”

РК „Зомбор” – РК „Русин” 35:31 (15:13) Рукометаше Русина, стреду 31.05. госцовали екипи РК „Сомбор” зоз Зомбора. Бавело ше 17. коло у Трецей рукометней лиґи Сербиї „Бачка”. Конєчни резултат бул 35:31 (15:13) за домашнїх. Бавело ше виєдначене бависко до 50. минути, Зомборцом помогла „длугша лавочка” и вецей бавячох у ротациї. Керестурци ознова бавели у нєкомплетним составе. За Керестурцох на тим змаганю бавели: Мудри 6, Тома 6, Любоя 1, Боянович 2, Гербут 7, Слива 8, Планчак, Варґа 1. Екипу водзел Грубеня. За викенд, Керестурци у остатнїм 18. колу госцую у Ґакове дзе буду бавиц процив екипи РК „Ґраничар”. Зл. П

РУСКЕ СЛОВО 35

СПОРТ ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА НОВИ САД

ДЮРДЬОВ ОЗНОВА ПРЕШВЕЧЛЇВИ ФК „Бачка 1923” – ФК „Виноґрадар” (Лединци) 5:0

Дюрдьов: стадион ФК „Бачка 1923”, патрачох коло сто. Главни судия Велько Вукмировч (Нови Сад), помоцни Владимир Тошич (Нови Сад) и Зоран Драґолєвич зоз Бачкого Ярку. Ґол за Бачку дали: у першим полчасу Любомир Тривунович у 16. минути, Деян Летич у 21, 29. и 30. минути и а найстарши медзи нїма Ранко Янкович у 34. минути. БАЧКА: Калайджич, Деянович, Лю. Тривунович, Курушич, Павлов, Пантич, Летич, Цвиїч, Матич, Янкович и Данґубич. Вименки бавячох у цеку бавеня нє було. У 29. предостатнїм колу ярнєй часци першенства Фодбалскей лиґи Нови Сад ФК „Бачка 1923” Дюрдьов

побед зела 5:0 (5:0) ФК „Виноґрад” Лединци. Змаганє закончене нєславно прето же го судия Вукмирович мушел претаргнуц у 45. минути. Екипа зоз Лединцих на змаганє пришла зоз нєподполну екипу – лєм зоз дзевец бавячами. Домашнї хтори були комплетни лєм за 35 минути посцигли шицки пейц ґоли, а пре покалїченя зоз бависка вишли ище двоме бавяче зоз госцинскей екипи. После того змаганя дюрдьовски Клуб ше на таблїчки Новосадскей

фодбалскей лиґи з осмого дзвигнул на седме место. На соботу 10. юния на 17,30 ФК „Бачка 1923” бави остатнє змаганє, буд зе го сцовац на стадиону ФК „Милетич” у Мошорину котри предостатнї на таблїчки. С. Саламун

ОСТАТНЄ КОЛО ОПШТИНСКЕЙ ФОДБАЛСКЕЙ ЛИҐИ ШИД

ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА ЗОМБОР– БАЧКА ПАЛАНКА

БИКИЧАНЄ ПРЕСЛАВЕЛИ ТИТУЛУ

ОПШТИНСКИ ДЕРБИ ДОСТАЛИ ДОМАШНЇ

У 22. остатнїм колє Општинскей фодбалскей лиґи Шид нє було нєсподзиваня. ОФК „Бикич” у тим колє бул шлєбодни, а титулу першенства пре славели ище прешлого тижня. ОФК „Бачинци” на госцованю победзели Омладинєц 3:1, ОФК „Бинґула” бавела 6:2 процив Сримцу, а Напредак славел у Илинцох дзе победзел домашнї Борец зоз 5:2. Розположени були и фодбалере Синдєлича хтори на госцованю победзлеи Єдинство зоз 6:1. Бикичанє у остатнїм колє були шлєбодни, а нє одбавене змаганє у Шидзе дзе ше мали зисц домашня Єднота и Ґраничар зоз Ямени. Нєурядово зоз Општинского фодбалского союзу сцигло обвисценє же будзе одредзени нови термин за тото змаганє после чого першенствена сезона и урядово будзе закончена. На таблїчки ОФК „Бикич” перши зоз 49 бодами, други ОФК „Бачинци” зоз 43 боди кельо ма и ОФК „Бинґула” на трецим месце. Синдєлич штварти зоз 42 боди, Напредак на пиятим месце зоз 38, а шесте Єдинство зоз 28 бодами. Седма Єднота ма 23 (и змаганє менєй), Ґраничар осми (и змаганє менєй) зоз 18, а Омладинєц дзевяти зоз 16 бодами. Сподок таблїчки тиж без пременки, предостатнї дзешати Сримец ма 14 и остатнї єденасти Борец зоз штирома бодами Вл. Дї.

36 РУСКЕ СЛОВО

ФК „Гайдук юниор” (Кула) – ФК „Русин” 4:1 (0:0)

КУЛА: Стадион „Милан Среданович” у Кули, патрачох коло 100. Судия Миркович (Кула). Стрилєц за Русин бул Павлович у 88. минути зоз пеналу. Жовти картон бул лєм єден и достал го русиновец Кончар. РУСИН: Ж. Орос, Кочиш, Ивич (Гарди), Барна, Кончар, Павлович, Будински (С. Бранкович), Б. Орос (Орсаґ), Дюканович, Бранкович, Кулич. У општинским дерби змаганю екипох Русина и Гайдук юниора, заслужено победзели домашнї. У першим полчасу, як же фодбалере обидвох екипох мерали моци и бавело ше од єдного по други каребни простор. Нє було нагоди за

ґол, а призначени лєм полунагоди. У другим полчасу домашнї рушели анґажованше до нападу, а першу нагоду домашщнї вихасновали у 49. минути кед охрана направела гришку. Кончар и ґолман Русина Орос шє нє розумели добре цо було достаточне же би Кулянци вихасновали „зицер” нагоду зоз дванац метерох. Капитен у екипи вше була важна позиция, а два його асистенциї претворени до ґолох. Нєодлуга потим капитен домашнїх Даноєвич ше уписує до лїстини стрилцох. Два минути пред конєц урядовей часци змаганя ґол за Русин дал Павлович зоз пеналу. A. П. 9. ЮНИЙ 2017.

СПОРТ ФК „ИСКРА”

КОЦУРЦИ ШЕ ОДПИТАЛИ ОД „БЕТОН“ ЛИҐИ ФК „Искра” – ФК „Обилич” (Змаєво) 5:0 (4:0)

Фодбалере Искри ище у прешлим колу обезпечели перше место у Медзиопштинскей лиґи Бачка Тополя–Мали Идьош–Вербас– Бечей, та змаганє процив Обиличу зоз Змаєва було без резултатского значеня и бавяче по першираз у тей сезони могли одбавиц розтерховано и без прициску же муша победзиц, алє заш лєм, победзели зоз аж 5:0 КОЦУР: Стадион ФК „Искра”. На трибинох шицки места були пополнєти. Ґоли за Искру: Марян Малацко 2, Дарко Николич, Тони Иван и Дамир Ґубаш ИСКРА: Филеп, Дрляча (Ери), Барович (Дукич), Юшкович, Дамир Ґубаш, Ваяґич, Николич, Малацко, Колєсар (Малїк), Дамян Ґубаш, Иван. Пред початком змаганя представителє лиґи бавячом Искри уручели погар наменєни шампиону лиґи. Же вельо лєгчейше бавиц кед нє поставени императив же ше муши победзиц, видзело ше од старту змаганя при коцурских фодбалерох, котри бавели за числену публику котра пришла возвелїчац шампионску титулу. Од початку змаганя Искра бавела свойо бависко, чечно, зоз краснима акциями и шансами за ґол. Пошвидко, после єдней наруценей лабди Дрлячи у каребним просторе найлєпше ше знашол Дарко Николич и то було 1:0. Искра предлужела нападац, а госци ридко кеди дошли до Искрового ґола. У 15. минути було 2:0, знова єдна з боку уруцена лабда, на тот завод од Колєсара, а ґол дал Тони Иван. До конца першого полчасу Марян Малацко дал два ґоли, та ше на одпочивок пошло зоз резултатом 4:0 за Искру и нагадовала ше права катастрофа екипи котра по остатнї два кола була найвекши Искров конкурент за перше место.

КОЛЄСАР ШЕ ПОЦАГУЄ У 20. минути змаганє було претаргнуте пре єдну святочносц. Змаганє процив Обилича було и одпитуюце змаганє од фодбалских змаганьох за Златка Колєсара, та кед го у тей хвильки тренер Здравко Бабич одлучел заменїц, управа Клуба му уручела Искров зарамени дрес, а публика и бавяче го зоз вельким аплаузом випровадзели зоз терену. А. П. 9. ЮНИЙ 2017.

ТО БУДУ БАВЯЧЕ ПЕРШОГО ТИМУ У БУДУЧНОСЦИ Младши катеґориї Искри и Обилича тиж одбавели свойо змаганя. Искрово когуцики победзели аж зоз 10:0. Ґоли за когуцикох дали Дарко Салонтаї 4, Филип Терзич 2, Иван Фейса, Александар Фейса, Лука Шуваков и Давид Паїч по 1 ґол. Искрово пионире победзели зоз 4:0. За пионирох ґоли дали Алекса Дорокхази 2, Оґнєн Салонтаї и Бранко Йованович по 1 ґол. Старши Искрово пионире победзели 7:4 Ґоли дали Ненад Шанта 2, Душан Бокан 2, Давид Гарди, Давид Неделькович и Оґнєн Булатович по 1 ґол. Кед же младши селекциї предлужа зоз таким бависком и успихом, перши тим Искри нє муши роздумовац о будучносци Клуба

Мед зитим, у другим полчасу коцурски фодбалере спущели ґаз и дали ище лєм єден ґол, котри дал Дамир Ґубаш зоз пеналу. По законченю змаганя Управа, фодбалере и найвирнєйши навияче зоз тамбуркову музику вешелє

предлужели на Пелетовим салашу. Од шлїдуюцей сезони Искра будзе бавиц у Подручней лиґи Суботица.■ З. Колєсар

РУСКЕ СЛОВО 37

СПОРТ АЛЕКСАНДАР ЧИЗМАР ЗОЗ КЕРЕСТУРА У СТОКГОЛМУ

НАГРАДНЕ ПУТОВАНЄ НА ФИНАЛЕ УЕФА ЛИҐИ ЕВРОПИ

Пише: Марина ДЖУДЖАР

Александар Чизмар з Руского Керестура освоєл наградне путованє до Стокголму на финалне змаганє УЕФА Лиґи Европи медзи „Аяксом” з Голандиї и „Манчестер Юнайтедом” з Анґлиї 24. мая. Спомнуту награду освоєл прейґ он – лайн бависка „Дриблай до финалу”, на веб сайту дньових новинох „Блиц” котре витирвало и упарто провадзел и бавел три тижнї

Памятка зоз стадиону у Стокголму

Є

ден з найпознатших голандских брендох пива „Амстел”, и того року бул спонзор фодбалского змаганя УЕФА Лиґи Европи. З тей нагоди, уж други рок, Амстел наград зовал и читачох „Блиц-у” з єдну уходнїцу на финалне змаганє. Александар Чизмар з Руского Кере стура бавел бависко „Дриблай до финалу” и бул найлєпши.

ЗНАЛ ЖЕ ПОБЕДЗИ У БАВИСКУ Гоч як то випатрало нєреалне, упартосц ше виплацела. Од початку як ше реґистровал на сайту як учашнїк приповедал и твердзел же пойдзе до Стокголму и же ше му поспиши предриблац шицких. – Дрибланє у реалним швеце на терену ше нїґда нє виплаци, та можем повесц же прави фодбалер нє дрибла вельо по терену. Од дзецинства сом навияч шпанского „Реал Мадрид–а” та ше наздавам же єдного дня будзем патриц и тот клуб у змаганю за таку титулу. Жичим и нарок вельо успиху Керестурцом у „Блиц-овим” наградним бависку, понеже и прешлого року победзел Керестурец Деян Гарди – гварел Александар Чизмар.

38 РУСКЕ СЛОВО

– Бависко було обдумане так же требало на терену предриблац цо вецей бавячох, а за тот час и прейсц цо вецей метери на терену. Кажди змагатель мал право бавиц найвецей дзешец раз на дзень. Паузи у бависку нє було, раз сом бавел нєпреривно 1,45 г. Нє знам чи и други були таки упарти, алє на концу сом бул найлєпши спомед зи 2000 бавячох – гвари Александар. ГОСЦИНА ПРЕД ЗМАГАНЬОМ Кед дознал же є побиднїк нє могол анї вериц, а дзе ище задумац же наисце пойдзе на таку драгу и на таке змаганє котре будзе провадзиц 50 000 патрачох, медзи котрима и велї познати. Зоз Сербиї вєдно путовали пецеро котри освоєли уходнїцу на рижних наградних бавискох, двойо новинаре и представнїца „Хайнекену” – За мнє то була нагода провадзиц по першираз таке вельке змаганє, а о чим шнїє кажди любитель фодбалу. Зоз Сербиї зме рушели на сам дзень змаганя 24. мая на 6 г. рано, на поладнє зме уж були у Стокголму. Дочекали нас на аеродрому, у готелу зме охабели ствари и такой зме пошли до амстелового клубу на рики. То клуб за9. ЮНИЙ 2017.

СПОРТ НОВЕ ОРАХОВО

СТРЕТНУЦЕ ВЕТЕРАНОХ ФК „СЛАВИЯ”

Фодбалска леґенда Руд Ґулит и Александар Чизмар

вартого типу, за спонзорох и др. Ту нам цала вислуга була безплатна, а на розполаганю нам було шицко цо и другим елитним госцом – дознаваме од Чизмара. ВИТВОРЕНИ СОН Шицко було добре орґанизоване, у медзичаше ше вожели на ладї по рики, та видзели прекрасни край и природу Стокголму. Змаганє починало на 20,45 г., а вони були на стадиону после 18 г. – Финале було на „Френдс Арени” котра вибудована 2012. року, перше нас одведли под трибини знова до амстелового клубу лєм за спонзорох и їх госцох. Нє верел сом себе, алє у клубу бул и наградни погар котри сом тримал у рукох скорей як го мали шицки бавяче, там сом стретнул и славного Руда Ґулита, амбасадора Лиґи Европи и бувшого фодбалера. Места у публики за нїх були наисце добри. – Обок при мнє шедзел Руд Ґулит, а то за каждого чесц. Прегляд на цали терен бул одлични. Од самого бависка таких двох вельких тимох сом обчековал вецей, алє то нє зменшало мойо дожице – наглашел Александар. По законченю змаганя, у готелу високей катеґориї котри им бул безплатно обезпечени була орґанизована пост преслава „афтер парти” котра тирвала до позних годзинох после пол ноци. – На тей преслави було вельо обичних людзох, любительох фодбалу, орґанизаторох, спонзорох – закончує приповедку о своїм дожицу Александар Чизмар. Розпорядок бул виполнєти цалком, алє нашли часу и за упознаванє городу скорей як цо рушели назад до Сербиї.■ 9. ЮНИЙ 2017.

Концом прешлого мешаца по шести раз за шором позберали ше фодбалере хтори бавели за новоораховску Славию у чаше од 1976. по 1985. рок. Як и каждого, и того року одбавене єдно змаганє – два раз по 30 минути. Присутни ше на початку змаганя подзелєли на два екипи, а потим нєт правила хто бави за котри бок важне же би обидва екипи мали єднаке число бавячох. По одбавеним змаганю у ловарским доме ше орґанизовало вечеру и друженє. Тибор Леп за Славию бранєл мрежу полни дзевец роки и праве дзекуюци йому стретнуце ше и орґанизує. – Кед 2004. року умар Имре Церна котри длуго роки бавел зоз нами, а бул нам єден час и тренер, пробовал сом зволац дакедишнїх бавячох же бизме одбавели єдно змаганє, а векшина поволаних и пришли – гвари Тибор. Зишли зме ше ище два раз, а потим єден час ше то претаргло. Алє од 2012. року кажди рок концом мая ше позбераме у Новим Орахове. Маме и спонзора котри нам помогнє же би ше тоти стретнуца поряднє отримовало.

Можем повесц же од екипох котри теди бавели у суботицкей лиґи лєм ми орґанизуєме таке стретнуце. Нажаль, каждого року нас єст вше менєй, алє думам же ше ище велї роки будземе сходзиц, та гоч зме анї нє годни одбавиц змаганє. На стретнуце ветеранох вше поволани и дакедишнї бавячки Кошаркашско го клуба ,,Славия”. Женска кошарка у Новим Орахове седемд зешатих и почат ком осемд зешатих рокох була барз популарна. Дзивчата треба ли войсц до Войводянскей лиґи, алє понеже нє мали условия, мушели ме сто препущиц другей екипи. Славица Копас ше здогадує: – Кошарку сом бавела 10 роки. Мали зме вельо талантовани бавячки, а тренер нам бул Имре Илиш зоз Бачкей Тополї. Док зме ше змагали у Општинскей лиґи нє було проблеми, алє кед зме требали войсц до висшей лиґи ясне нам було же нє маме условия на тренинґи, бо требало ходзиц до Бачкей Тополї. Нажаль, по сле того, у валалє ше пре стало бавиц кошарку. Лю. Рац

РУСКЕ СЛОВО 39

ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ РОК LXXIII ЧИСЛО 23 (3736) НОВИ САД, 9. ЮНИЙ 2017.

Фото: М. Афич

ШТРЕДНЬОШКОЛЦИ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

МАТУСКИ ВЕЧАР НА КОНЦУ ШТИРИРОЧНОГО ШКОЛОВАНЯ

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

■ МАНИФЕСТАЦИЯ РУСНАЦОХ У ГОРВАТСКЕЙ „ПЕТРОВСКИ ДЗВОН”

Матуранти – ґимназиялци и „туристи” у Основней и штреднєй школи з домом школярох „Петро Кузмяк” мали матурски вечар у ресторану „Червена ружа” у Руским Керестуре.

Фото: Вероника Вуячич

ОГЛЯДНУЦЕ НА ПРЕШЛОСЦ

Фотоґрафия: K006b_0185P оволуєме читачох новинох „Руске слово” же би помогли препознац особи на старих фотоґрафийох. Пре точне идентификованє особох на сликох, хтори маю окремну музейну вредносц, потребна помоц од ширшей явносци. Шицки фотоґрафиї настали у дакедишнєй фотоґрафскей роботнї Бруґошових у Руским Керестуре. Кажду фотоґрафию ше подпише зоз одредзену шифру, та кед же препознаце даєдну, лєбо вецей особи на фотоґрафиї, модлїме Вас же бисце явели до Заводу на число телефона 021/548-421, лєбо на мейл: zavod.rusini@gmail.com.

П

ПОМОГНЇЦЕ, РОЗПИТАЙЦЕ ШЕ, ПРЕПОЗНАЙЦЕ!

■ НА ЗАВИТНИ ДЗЕНЬ ОЗНАЧЕНА 200-РОЧНЇЦА ВОДИЦИ