Ruske slovo 23

ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ РОК LXXV ЧИСЛО 23 (3840) НОВИ САД, 7. ЮНИЙ 2019.

■ ПРОДУКЦИЯ МАЛЬВИ У ДЮРДЬОВЕ

Фото: Андреа Медєши

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

Фотоґрафия: 0282P

Фотоґрафия: 0213N

ОГЛЯДНУЦЕ НА ПРЕШЛОСЦ

У проєкту идентификованя особох и подїйох зоз склєняних плочох фотоґрафох Будински зоз Руского Керестура, котру орґанизує Завод за културу войводянских Руснацох (ВР), а котри уж длугши час обявйовани на остатнїм боку новинох „Руске слово”, потребна векша помоц ширшей явносци. Велї од обявених фотоґрафийох уж идентификовани, алє о даєдних потераз зазначене барз мало податки. На Фейсбук боку Заводу за културу ВР до окремного албуму положени тоти фотоґрафиї, та ше модлї шицких котри дацо знаю о особох, подїйох, часу, обставинох, обичайох,

облєчиве и инши податки хтори вязани за тоти фотоґрафиї же би ше явели. Явиц ше мож прейґ порученя на Фейсбуку або коментару на фотоґрафиї, на имейл zavod.rusini@gmail.com лєбо на телефон 021/548-421. Кажда информация значна. Дзекуюци фотоґрафийом хтори настали у фотоґрафскей роботнї Будинскових, а котри диґитализовани на склєняних плочох, зачува ше шведоченє о живоце людзох и подїйох и велїх податкох цо припадаю културно-историйному скарбу Руснацох на тих просторох.

■ НАШО МАТУРАНТИ

СТАНОВИСКА ЧЛЕНОХ ОДБОРОХ И РОБОТНИХ ЦЕЛОХ НАЦИОНАЛНОГО СОВИТУ РУСНАЦОХ

РУСКА ДРАГА ПО ЕВРОПСКИМ КУЛТУРНИМ ПРОСТОРУ Пише: др Йоаким СТРИБЕР, член Роботного цела за науку

Питанє идентитета и процеса ґлобализациї сущно повя- „Горнї” Руснаци, зоз тромеджи, през тот час нє мали зане за исноване и розвой Европскей заєднїци. Тот про- свой литературни язик. Окрем того, под час комунизма, єкт розпатра улогу култури у дружтвено-културним ро- у шицких жемох Варшавского пакту назва Русин була звою єдней заєднїци и єй уключованя до окруженя и до забранєна, так же ше вони могли вияшньовац лєм як ширшей европскей заєднїци. Як приклад вжати барок, Українци, Словаци, або Поляци. Кед спаднул комуниперши процес ґлобализациї у Европи и його уплїв на зем, тота назва ше врацела медзи людзох, гоч ситуация очуваню руского идентитета и дружтвеного просперите- ище вше нє у цалком ушорена медзи самима Руснацами та у рамикох того процесу, на и нє у зошицким орґанизована. териториї нєшкайшей Сербиї, Тот проєкт ма за циль интеґроваЗ тим проєктом би ше европски односно Войводини. нє Русинох до Европского кулкултурни простор збогацело зоз турного простору прейґ: РевитаПоходзенє термину Русин вязаматериялами о Русинох и їх лизациї иснуюцого материялного не за Києвску Рус. Жителє тей конкретним участвованю у нїм, и нєматериялного скарбу, прейґ велькей держави наволовали представело би ше модел успишного реставрациї на рижних обєктох, ше Русинами, по латински Ruуключованя до ширшей дружтвеней Очуваня културного скарбу прейґ teni. З розпадованьом Києвскей заєднїци з источасним очуваньом диґитализациї, моцнєню структуРуси формовали ше нови деррох хтори ше занїмаю зоз култужави з новима националнима идентитета у процесу ґлобализациї, ру, орґанизованьом роботньох за идентитетами: Русия, Биларус як и модел самоотримуюцого розвою младих, Промоциї Русинох и руи Україна. Часц народу на троского културного скарбу у Европмеджи України, Польскей и Словацкей и далєй хасновал мено Русини. Медзи тима ским културним простору прейґ видавательней дїялносци, Русинами, єдна часц ше трима як часц українского наро- интернет сайтох зоз писаними и видео материялами, орґаду, док друга нє. Русини ше, або Руснаци як ше сами Ру- низованьом и присуствованьом на рижних медзинародних сини наволую у Войводини, до Войводини, тедишню конференцийох, моцнєню шицких других структурох, як южну Австро-Угорску населєли штредком XVIII вику, наприклад економских, уключуюци до того културни скарб и розвиваньом модела самоотримуюцого розвою. углавним зоз восточней Словацкей. Та гоч и худобни и нєобразовани, такой по 50 рокох при- При тим, войводянски Руснаци би могли мац улогу лидеселєня, ище док Руски Керестур, перше руске место на ра шицким другим Руснацом пре їх тераз найвигоднєйшу териториї нєшкайшей Войводини, нє бул анї ушорени, ситуацию, на першим месце пре вельочислени литературнадумали себе же би себе и потомком справиц символ їх ни виданя и постояцих структурох (образованє, медиї). идентитету. И так збудовали импозантну церкву за єден У проєкту ше будзе хасновац найсучаснєйшу IT технотаки мали валал, хтори теди мал лєдво 2 000 жительох. лоґия и шицки други технолоґиї нєобходни за успишне За писанє иконостасу анґажовали найпознатшого серб- сполньованє цильох проєкта (наприклад у реставрациї) ского иконописца Арсения Теодоровича. Було то плодне З тим би ше европски културни простор збогацело зоз сотруднїцтво медзи Руснацами, грекокатолїками и сербматериялами о Русинох и їх конкретним участвованю у ским православним маляром. нїм, представело би ше модел успишного уключованя до И так Руснаци водзени зоз идею о своїм про сперите- ширшей дружтвеней заєднїци з источасним очуваньом ту през културу и образованє, нє завераюци ше до са- идентитета у процесу ґлобализациї як и модел самоотримих себе алє напроцив, отворени ґу окруженю, пе сто- муюцого розвою. Тиж так у проєкту буду розвити нови вали свой идентитет, и до сцигли завидни уровень кул- науково технїки и методолоґиї (нова методолоґия ласертурного, образовного и економского розвою. Нєшка ского чисценя, нова методолоґия 3D скенираня,...)■ Руснацох у Войводини єст коло 15.000 и маю богати културни скарб, школи на своїм руским язику, од основней по Факултет, як и медиї на руским язику. (Европски проєкт „Ruthenian route in European cultural space Пред коло 150 роками кодификовани руски язик, на (EURORUT)” хторим вишли вельочислени виданя у рижних форма- H2020-EU.3.6. - SOCIETAL CHALLENGES - Europe In A тох. То єден зоз наймладших европских литературних Changing World - Inclusive, Innovative And Reflective Societies) язикох, а того року виход зи и капиталне дїло, преклад Становиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє Библиї на руски язик. вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово” 2 РУСКЕ СЛОВО

7. ЮНИЙ 2019.

ЗМИСТ

УВОДНЇК Пише: Иван САБА ДОШ, главни одвичательни редактор

■ Тижньовнїк 4–5. Резултати конкурсох Заводу за културу войводянских Руснацох

■ Нашо места 7. Отримане мото-стретнуце у Коцуре

■ Економия 12–13. Продукция мальви у Дюрдьове

■ Мозаїк 14–15. „Маткованє” у новосадским РКЦ

■ Култура и просвита 20–21. Руски театер: Потребни нам системски ришеня

■ Дикица 22–23. За (нє)озбильне роздумованє

■ Людзе, роки, живот 24–25. Юлиян Арва зоз Керестура, єден з наших перших рецитаторох

■ Духовни живот 30. Националне стретнуце Каритасох у Водици

■ Информатор

32–35. Мали оглашки и In memoriam

■ Спорт 36. ФК „Єдинство” з Ґосподїнцох наполнєл 100 роки Насловни бок: Керестурска ґимназия „Петро Кузмяк” випровадзела матурантох Авторка фотографиї: Андреа Медєши

ИСТЕ, А ИНШАКЕ Бешедуєм хториш дзень з колеґом зоз Керестура, реку, цо маме нове и яка ситуация: – Га, у маю ище и було цо топиц, а за юний увидзиме – гвари ми вон... и так настал єден прилог у „Дикици” хтори обявюєме у тим чишлє. Затераз, лєм матуранти нависцую же лєто ту. Таки час влонї уж навелько були горучави, та мало баржей смисла наявйовац нашу сезонску „Лєтню шему”. Медзитим, метеоролоґове твердза же хвиля пошвидко влапи крочай з календаром, та и ритем роботи треба присподобиц лєтушньому часу, можебуц нє тельо по обсягу кельо по змисту. Накадзи „Руске слово” штредком юния означи свой родзени дзень, вочи красному, округлому ювилею, бо нарок наша медийна хижа преслави 75 роки, як цо то уж єден час звичай, будзе пременки на бокох наших новинох. Нє вельки, алє наздавам ше интересантни читачом. Место порядней рубрики „Анатомия нашого часу” хтору по традициї обявюєме на ексклузивним першим нукашнїм боку „Руского слова”, на истим месце през лєто ознова будзе „Интермецо”. Тогорочна його тема будзе на шлїду скорейших, кед зме представяли руски школи, улїчки, библиотеки, скоро подєднак значна за културни, народни и дружтвени живот Руснацох на тих просторох и нашу историю, алє заш лєм кущик иншака. Лєтня рубрика „Хладок и горуци тепши” хтора од позалоньским наиходзи на красни приєм при читачох и читателькох, и того лєта будзе представяц рецепти наших сотруднїцох, а будзе и дакус практични „поради обисцу” и дробни совити за кажди дзень. З тей нагоди, повторюєм поволанку же бисце вашо рецепти подзелєли з читачами „Руского слова”, а контакти и адреси можеце опатриц на бокох Информатора. На єшень ше потрудзиме даяк крашнє и пригодно оддлужиц найвреднєйшим. През лєто плануєме и частейше обявйовац узвичаєни додатки, а порядни рубрики присподобйовац потребом, односно так як их буду диктовац подїї. Будзе и вецей часу занїмац ше з темами и феноменами хтори ше през рок нє постарчело. То би бул план, а наздавам ше же го и витвориме.

* ”РУСКЕ СЛОВО” – гласнїк по руски * Виходзи каждого пиятку * Снователь Национални совит рускей националней меншини * Видава НВУ ”Руске слово”, Нови Сад * Перше число вишло 15. юния 1945. року у Руским Керестуре * Адреса: НВУ ”Руске слово”, Булевар ошлєбодзеня 81/VII, 21000 Нови Сад * Редакция: одвичательни редакторe – Славица Фейса, Ясмина Дюранїн, Микола М. Цап, Микола Шанта * редакторе/ки рубрикох – Мирон Горняк-Кухар, Александар Паланчанин, Мартица Тамаш, Олена Планчак-Сакач, Вероника Вуячич * новинаре/ки – Мария Афич, Влада Дїтко, Сандра Саламун, Андреа Медєши, Оля Русковски * лекторка – Блажена Хома-Цветкович * ґрафична редакторка – Люпка Цвеїч * ґрафични дизайнерки – Мария Гудак, Таня Салонтаї * Телефони: 021/6613-697, 021/6624-708, 021/6623-076; 021/6621-433 * Телефакс 021/528-083 * Предплата за цали рок: у жеми 1 500 динари, а у иножемстве 100 евра * Жиро-рахунок Banca Intesa a . d . B e o g r a d 160-923244-82 * Девизни рахунок 160-0050870024999-53 * Рукописи ше нє враца * Д ру ку є Д ру ка р н я graf” П е т р о ва р а д и н * ”Maxima E-mail: redakcija@ruskeslovo.com * Web site: www.ruskeslovo.com * YU ISSN 0350-4603 * COBISS SR-ID 15915778 * Друковани тираж 2 000 *

Директор др БОРИС ВАРҐА *** Главни одвичательни редактор ИВАН САБАДОШ

7. ЮНИЙ 2019.

РУСКЕ СЛОВО 3

ТИЖНЬОВНЇК УПРАВНИ ОДБОР ЗАВОДУ ЗА КУЛТУРУ ВОЙВОДЯНСКИХ РУСНАЦОХ

РЕЗУЛТАТИ УСЛОВЕНИ З КВАЛИТЕТОМ ПРОЄКТОХ, АЛЄ И БУДЖЕТОМ КОНКУРСА Понеже прешли осем днї, кельо УО Заводу за културу войводянских Руснацох предвидзел же би учашнїки конкурсох дополнєли потребну документацию, на електронскей схадзки принєшена конєчна одлука о розподзельованю средствох по Конкурсу за нєматериялни скарб и сучасну уметнїцку творчосц

З

догаднїме, конкурси Заводу за културу були розписани за Програму очуваня и пестованя нєматериялного скарбу и Програму сучасней уметнїцкей творчосци. За першу програму опредзелєни средства у суми од 700, а за другу 300 тисячи динари. По Конкурсу сцигло 32 прияви од вкупно 16 ношительох, алє Фахова комисия за бодованє виключела проєкти вецей апликантох прето же документация нє була подполна, а тиж так и прето же дзепоєдни проєкти нє одвитую конкурсней вимоги. У главних рисох, Управни одбор потримал предклад Комисиї, зоз даєднима дробнєйшима корекциями. ОЧУВАНЄ И ПЕСТОВАНЄ НЄМАТЕРИЯЛНОГО СКАРБУ На Конкурс сцигло двацец вимоги дзевец ношительох за софинансованє проєктох у Програми очуваня и пестованя нєматериялного културного скарбу, а треба надпомнуц же циль того проєкту потримац роботу виводзацких секцийох руских културних дружтвох и формованє репертоару з хторим вец наступаю на руских манифестацийох и фестивалох. Буджет тей часци конкурса розподзелєни на шлїдуюци способ, з надпомнуцом же перша цифра додзелєни пенєж, а у заградзеньох дата сума хтору апликант вимагал. Руски културни центер зоз Нового Саду достал потримовку за штири проєкти: за оркестер 41 000 динари (вимога 100 000 динари), жридлове шпиванє 41 000 (130 000) динари, фолклорна секция 41 000 (275 000 динари) и хорске шпиванє 41 000 (170 000). Проєкти РКЦ окреме акцентовани як формално и технїчно наисце добре пририхтани. КУД „Тарас Шевченко” зоз Дюрдьова тиж достал конкурсни средства за штири проєкти: жридлове шпиванє 43 000 динари (70 000), фолклор 43 000 (80 000), тамбурова секция 43 000 (70 000) динари, и рецитаторе 30 000 динари, кельо була и вимога.

4 РУСКЕ СЛОВО

КПД „Карпати” зоз Вербасу по основи трох проєктох за хорске шпиванє достали 38 000 динари (224 000), за фолклор 36 300 (182 000), и за оркестер 36 300 динари (160 000). КУД „Жатва” зоз Коцура тиж конкуровала и достала потримовку за три проєкти: за фолклор 26 000 динари (130 000), за женску шпивацку ґрупу 24 500 (140 000), и за дзецински тамбурови оркестер 24 500 динари (140 000). КПД „Дюра Киш” зоз Шиду конкуровал за два проєкти – шпивацка секция и оркестра, за хтори достал по 34 500 динари (вимога по 95 000). КУД „Иван Котляревски” зоз Бикич Долу за проєкт шпивацкей и фолклорней ґрупи достал 24 400 динари (154 000). РКУД „Гавриїл Костельник” зоз Кули за проєкт жридлового шпиваня достал 31 000 динари (96 000), а КУД „Петро Кузмяк” зоз Нового Орахова за проєкт фолклорней секциї 30 000 динари (50 000). Парохия Святих Кирила и Методия зоз Беоґраду за проєкт „Каламенє руского беоґрадского конару” достала 35 400 динари (100 000). Кед слово о проєкту беоґрадских Руснацох, и Комисия и Управни одбор Заводу окреме визначели свидомосц же, пре специфичне тєериториялне положенє, институциї рускей заєднїци практично єдини финансиєр тей инициятиви хтора заслужує потримовку. Кед ше поздаваю вимоги, по рижних проєктох у тей обласци нашо дружтва и институциї вимага ли 2 490 873,37 динари – три и пол раз вецей як за тоти проєкти було пенєжи на розполаганю по конкурсу. З другого боку, кед ше поздава дод зелєни средства по проєктох поєдинєчних апликантох, РКЦ до стал 165 600 динари, КУД „Тарас Шевченко” 139 000, КПД „Карпати” 110 600 динари, КУД „Жатва” 75 000, КПД „Дюра Киш” 69 000, КУД „Иван Котляревски” 24 400, РКУД „Гавриїл Ко стельник” 31 000, КУД „Петро Кузмяк” 30 000, а беоґрадска Парохия Святих Кирила и Методия 35 400 динари. Як потолковал предсидатель УО Заводу Миломир Шайтош, по опредзелєню того цела хторе пошвидко будзе и формализоване, буджет Про гра ми нє мате ри ял но го кул тур но го скарбу подзелєни на половки и розподзельовани так же кажди проєкт хтори сполнєл процедуру и условия Конкурсу до стал минималну суму средствох у рамикох буджету зоз хторим Завод розполага, а на хтору додавани средства з другей половки буджету на основи бодох хтори додзелєла Фахова комисия за оценьованє приявох. – На тот спо соб пробовали зме висц вочи шицким учашнїком Конкурса. Тота основна потримовка, гоч проєкт можебуц нє найквалитетнєйше поробени, свойофайтове 7. ЮНИЙ 2019.

tiznjovnjik@ruskeslovo.com

припознанє учашнїком же ше одволали на Конкурс, пошвецели енерґию и час на писанє проєкта. Медзитим, з буджетску „надбудову” припознати найквалитетнєйши проєкти, алє и вкупни активносци конкретного апликанта – потолковал Шайтош. По тим ключу, пре нєблагочасово послати финансийни звити за прешлорочни проєкти, и пре нєучаствованє на едукацийох Заводу и Националного совиту, даєдни прияви достали мало боди, та зоз додзелєнима сумами чежко годно реализовац предложени проєкти. Медзитим, як визначую у Заводу, гоч ше пробовало шицким висц вочи, бо рускей култури на локалним уровню финансийна потримовка наисце потребна, то можлїве лєм у рамикох почитованя Правилнїка и пропозицийох Конкурса. Тиж, ше роздумує же би ше, по угляду на зродни конкурси, и на Заводовим конкурсу убудуце одредзело минималну, алє и максималну суму на хтору мож апликовац, насампредз пре „преамбицийни” вимоги дзепоєдних учашнїкох хтори оправдани, алє су нєвитворлїви з оглядом на конкурсни буджет Заводу. СУЧАСНА УМЕТНЇЦКА ТВОРЧОСЦ На Конкурс за Програму сучасней уметнїцкей творчосци вимоги послали єденац ношителє за дванац проєкти. По интересованю апликантох, числу и квалитету проєктох, а насампредз по иновативних идейох, тота часц Заводового конкурсу того року ше удала. Окреме же сцигло вецей проєкти з обласци театру, насампредз дзецинского. Новосадски РКЦ по тим конкурсу придал два проєкти: знїманє музичних матрицох, за цо достал 45 000 динари (вимога 200 000), и представу „Шпак”, за хтору тиж додзелєни 45 000 (150 000). Новинарска асоцияция Руснацох зоз Нового Саду за проєкт „Учме вєдно руски язик: Читай ми” достала 45 000 динари (130 000), а НВУ „Руске слово” зоз Нового Саду за проєкт вистави „Твитература з мура” остало 20 000 динари (50 000). Етно клуб „Одняте од забуца” зоз Коцура за проєкт дзецинскей представи „Васо Пикасо” тиж достал 20 000 (50 000) динари, а исту суму достал и РКУД „Гавриїл Костельник” за проєкт монодрами „Ясна” (вимога 110 000). РНТ „Дядя” зоз Руского Керстура за проєкт представи „Вина” достал 45 000 динари (вимагал 218 270), а КПД „Дюра Киш” зоз Шиду за проєкт дзецинскей представи „Заспана красавица” достал 20 000 динари (85 000). Дружтво за руски язик зоз Нового Саду за проєкт Подобовей вистави зоз каталоґом достало 20 000 динари (35 000), а тельо достало и КУД „Тарас Шевченко” зоз Дюрдьова за проєкт виробку и поставяня бисти Яши Бакова (вимагало 30 000). По думаню Фаховей комисиї, и одлуки Управного одбору Заводу, оценєне же проєкти Коцурского здруженя младих „Кум” и Здруженя женох „Олория” зоз Дюрдьова нє сполнєли предписани критериї Конкурса, та нє достали финансийну потримовку. Кед ше поздава, за проєкти з тей обласци нашо дружтва и институциї вимагали 1 230 258,19 динари – штири раз вецей як у буджету тей часци конкурса єст пенєжи, алє треба надпомнуц же ше вимоги одноша на 12 проєкти, а буджет Конкурса розподзелєни на 10.■ И. Сабадош 7. ЮНИЙ 2019.

STANOVISKA Пише: Мария ПЕРКОВИЧ, новинарка и активистка

ВЕНТИЛ ЗА НЄМОЦ Сучасна фамелия, випатра, найнєбезпечнєйше место на швеце. Сучасна фамелия, оддзелєна од других зоз способом и концептом привредзованя (на роботу ше з дому путує, а на роботи ше и церпи найвецей стресу и шиканированя), зоз способом и концептом биваня (биваме у окремних квартельох и обисцох, без заєднїцкого, отвореного простору дзе мож препровадзиц квалитетни час зоз другима), зоз способом и концептом образованя (школа, пре начало компетициї и оценьованя стаємни ґенератор стресу при дзецох – тото цо родичом роботне место, младим то школа), и на концу, зоз доминантним идеолоґийним концептом хтори лєм побиднїкох видзи як успишних, а шицки други лузере, место же би була безпечне гнїздо, постава место глїбоких траумох и физичного и психичного насилства. И, на концу, место забойства. Сучасна фамелия опасне место за жени, за дзеци, за старих, за хорих, за особи з инвалидносцу и особи хтори ментално иншаки. Статистично, найвекши процент насилства, деликтох процив здравя, безпечносци и достоїнства людского єства случує ше у рамикох оддзелєнєй, видвоєней, сучасней фамелиї хтора шицке насилство нєшкайшого дружтва абсорбує и мултипликує у власним доме. И прешлого тижня знова зме по новинох читали о забитих женох, родичох, забитих членох фамелиї. О людзох забитих у власним доме, медзи своїма, од руки найблїзших. Ирационална орґанизация економиї хтора вимага мобилносц прецо скоро половку будного стану у живоце препровадзуєме на роботи лєбо у драже, нєгумани условия роботи, нєгумано нїзки наднїци, нєгумане биванє, нєпреривни страх за тото и таке нєгумане роботне место и голу еґзистенцию, нєпреривни страх чи и дзе знова вдеря терористи, чи и кеди ознова вибухнє война, чи ше рики вилєю, чи нас пекота спражи, страх од вирусох и страх од вакцинох... Живот у нєпреривним страху як резултат ма же подзвигуєме вше злєкнутши, и з тим вше насилнєйши и опаснєйши ґенерациї. Здогаднєм, идеолоґия ирационалного обегованя за профитом гвари же лєм побиднїк вредзи, же побида нє ма цену, а же живот безвредни, кед ши нє побиднїк. Таке роздумованє гноби милиярди людзох на швеце хтори, безвредни по тим становиску, победзую там дзе єдино можу, у власним доме, у своєй сучасней фамелиї. Победзую слабших од себе, свойо жени, дзеци, остарених родичох. Так компензую и лїча фрустациї пре власну нємоц и безпомоцносц, победзую власни страх же су нїхто и нїч у сучасним швеце. Насилство ґу женом и другим слабшим остава монструозна, прецихнута потїха и вентил хтору капитализем охабя хлопскому роду. Вон заступени у шицких културох и класох, бо буц побиднїк вимага и жертви. У тим завартим кругу, насилнїк постава побиднїк, алє траци людскосц. Святосц фамелиї, тота мантра нєсправедлївого швета, з тижня на тидзень заправо постава олтар хтори вимага людску жертву, малтретовану, биту, забиту.■ Становиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово”

РУСКЕ СЛОВО 5

НАШО МЕСТА ОПШТИНА ЖАБЕЛЬ

СОТРУДНЇЦТВО ЗОЗ ШВАЙЦАРСКУ Представителє општинох Републики Сербиї штредком мая подписали Меморандум о сотруднїцтве медзи локалну самоуправу и Швайцарским державним секретариятом за економски роботи. Медзи 33 представнїками, були и зоз Општини Жабель и так започате сотруднїцтво у рамикох проєкта РЕЛОФ2 – Реформа локалних финансийох. На подписованю контрактох, министер управи и локалней самоуправи Бранко Ружич гварел же локалним самоуправом у Сербиї барз значна потримовка у возпоставяню финансийного управяня, контроли и лєпшим надапатраню роботи локалних явних подприємствох, цо им обезпечи РЕЛОФ 2. У мено Општини Жабель контракт подписал єй предсидатель Чедомир Божич, а на святочним подписованю контрактох були и Сибил Хеґел, заменїца

директора Швайцарскей канцелариї за сотруднїцтво, Дубравка Дракулич, помоцнїца министра привреди и Ана Йолович, директорка проєкта РЕЛОФ 2. – Задовольни сом же наша општина часц того значного проєкта дзекуюци котрому увидзиме як лєпше мож управяц зоз финансиями и мац контролу на локалним уровню. Општина Жабель активна у шицких сеґментох и заступена є у шицких проєктох кед слово о унапредзеню локалней самоуправи – гварел предсидатель Чедомир Божич. Тот проєкт, кед слово о розполаганю зоз средствами зоз буджета општини, подрозумює уводзенє нових процедурох, процесох, контролу и орґанизацию роботи. З тим би чолнїки општини требали мац лєпши препатрунок у буджету, а з тим и лєгчейше годни повязовац плани и цилї за злєпшанє условийох живота своїх гражданох. Оможлївює ше век-

шу уключеносц гражданох до роботи локалней самоуправи. Швайцарски секретарият за економски роботи (SECO) 2016. року порушал першу фазу, односно РЕЛОФ 1, а о два роки заплановане же би послали нову поволанку же би ше до проєкта уключело и други општини. После подписованя контрактох отримна дискусия на тему локалних явних финансийох у котрей участвовали Иван Бошняк, державни секретар у Министерству державней управи и локалней самоуправи, Душко Пейович, предсидатель Совиту державней ревизийскей институциї, Зоран Живкович, руководитель Ґрупи за методолоґию роботи и розвой интерней ревизиї Централней єдинки за гармонизованє у Министерстве финансийох, и Душко Шарошкович, началнїк городскей управи за буджет и локалну економию города Сримскей Митровици. С. С.

У СПОРТСКЕЙ ГАЛИ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

РОЧНА СКУПШТИНА ДОД У КОЦУРЕ

ЗАМЕНЄНИ ШВЕТЛА, ПРЕПАТРИ ШЕ ҐАЗ

ЦО ЗРОБЕНЕ, А ЦО У ПЛАНУ

У спортскей гали у Руским Керестуре заменєна векша часц рефлекторох, а обновене и паник ошвиценє. Роботи у вредносци 100 000 динари, финансовала Општина Кула. У гали ше ма окончиц и комплетне преверйованє ґазней инсталациї. Як дознаваме од секретара Месней заєднїци Михайла Сабадоша, у гали заменєни дас 20 нєисправни рефлектори векши и менши, а єст 34 менши и 45 векши. Тиж обновене и паник ошвиценє дзе заменєни дас 10 шветла. Роботу финансовала локална самоуправа хтора превжала порядне финансованє отримованя гали, а окончело ю керестурске подприємство „Електромонтажа”. У МЗ ше тих дньох пририхтую за преверйованє комплетней ґазней инсталациї у спортскей гали дзе ґас уведзени пред седем роками, алє ше галу ище нє зогривало на тот способ. МЗ за тото пририхтала нєобходну документацию, обезпечена и часц потребного пенєжу, та ше обчекує же роботи почню шлїдуюцого тижня. Майстрове маю баждариц вентили, пробовац пеци и превериц комплетну инсталацию, же би ше галу пририхтало за зогриванє у наступней жимскей сезони. М. А.

6 РУСКЕ СЛОВО

У Велькей сали Дома култури всоботу, 1. юния, Добродзечне огньогасне дружтво Коцур отримало Рочну скупштину, хтору отворел предсидатель Дружтва Владимир Копчански. Вон привитал визначних госцох, медзи нїма предсидателя Огньогасного союзу Вербас Синишу Шавия, секретара ОСВ Александру Видович, помоцнїка предсидателя општини Йовану Вуйтович, священїка Сашу Суботина, предсидателя Месней заєднїци Же-

лька Бєлана, секретара МЗ Єлену Бесерминї, предсидателя Општинского союзу, представнїкох ДОД зоз Деспотова, Вербасу, Савиного Села, Равного Села, Новей Ґайдобри, Змаєва, Бачкого Доброго Поля, Руского Керестура, Пиньвиц, Силбашу, Товаришева, Дироню, як и предсидателя Здруженя пензионерох Коцур, предсидателя Активу женох, представнїка Ловарского дружтва „Сокол” и Висшого огньогасного официра Киш Михайла. На Скупштини шицким присутним членом, госцом и симпатизером того дружтва Зденко Хромиш, Саша Тодич, Ненад Андїч и Славиша Сабадош представели финансийни звит, як и звит о роботи за прешли рок и плани котри Дружтво ма у наиходзацим периодзе. По законченей Скупштини шицки присутни предлужели друженє зоз музику, вечеру и у добрим розположеню. O. Р. 7. ЮНИЙ 2019.

mesta@ruskeslovo.com

ЕДУКАЦИЯ И МОТО СТРЕТНУЦЕ У ВЕРБАШЕ И КОЦУРЕ

Аґенция за безпечносц транспорту Републики Сербиї, у сотруднїцтве зоз Совитом за безпечносц транспорту општини Вербас и Полицийску станїцу Вербас, орґанизовала того тижня едукацию о загрожованю моторкашох у транспорту. Едукация облапяла теорийне и практичне обучованє, на хторим присуствовали вецей як 30 члени мото клубох зоз општини Вербас. Проєкт порушани з нагоди початку сезони воженя же би ше унапредзело безпечносц мотоциклистох на драгох и будзе запровадзени у 30 општинох у цалей Войводини. – Безпечносц моторкашох у нашей општини на задоволююцим уровню у одношеню на други локални самоуправи, з оглядом на тото же маме мале число транспортних нєщесцох у котрих учашнїки моторкаше. Заш лєм, циль Совиту за безпечносц у транспорту општини Вербас же би зопар евентуални нєщесца на драгох – визначела Миляна Штулич, предсидателька Совиту за безпечносц транспорту општини Вербас.

ОБУКА МОТОРКАШОХ Сотруднїцтво медзи Аґенцию за безпечносц транспорту Републики Сербиї, Совитом за безпечносц транспорту општини Вербас и Полицийску станїцу Вербас предлужене у новей едукациї о унапредзованю безпечносци на шицких драгох котра орґанизована всоботу, 1. юния, у Коцуре, у дворе Мото клуба „Пеґасус”. Зоз членами того Клубу ше бешедовало о правилним хаснованю моторкох, правилним реаґованю у кризних ситуацийох док ше моторку вожи, мирох защити од покалїченьох, як и на котри способ помогнуц покалїченим особом, а облапени и числени други теми. – Тоту акцию ше уж традицийно орґанизує у нашей општини и вше сотрудзуєме зоз Полицийску станїцу Вербас и Червеним крижом, з тим же нас вше потримаю фаховци зоз Аґенциї за безпечносц транспорту и Факултету за транспорт. Одлучели зме же того року отримаме едукацию у Коцуре, прето же ту уж длуго барз добре функционує Мото клуб „Пеґасус” зоз своїма численима членами. Даєдни моторкаше достали од Совиту за безпечносц транспору и защитну опрему, без котрей нє мож безпечно вожиц. А компаниї „Тутнєвич АНҐ” дзекуєме же нам тоту опрему и обезпечела – гварела Миляна Штулич, предсидателька Совиту за безпечносц транспорту општини Вербас. Акцию у Коцуре потримал и предсидатель општини Вербас Милан Ґлушац, а присуствовали и моторкаше зоз числених Мото клубох зоз Горватскей, Босни и Герцеґовини, Словениї, Австриї и других державох. О. Р. 7. ЮНИЙ 2019.

Фото: vrbas.net

ВЕЦЕЙ ДРУЖЕНЯ, МЕНЄЙ НЄЩЕСЦА

По словох одвичательних зоз Аґенциї за безпечносц транспорту, предходни три роки през обуку прешли вецей як 700 моторкаше зоз 40 локалних самоуправох. Того року обучованє орґанизоване и за вожачох мопедох, прето же то найчастейше и наймладши вожаче хтори през таки едукациї надополнюю свойо знанє здобуте у авто-школох. Праве наймладшим моторкашом општина Вербас подаровала защитну опрему. О. Р.

ЗА ДОВОЛЬНИ И ДОМАШНЇ И ГОСЦИ З нагоди родзеного дня, Мото клуб „Пеґасус” зоз Коцура прешлого викенду, од 31. мая по 2. юний, орґанизовал уж традицийне мото стретнуце у дворе просторийох Клуба, при стадиону ФК „Искра”. Попри тим, перши викенд у юнию реґистровани як мото стретнуце у Коцуре у Мото-униї и Войводини. У добрим розположеню були домашнї байкере, як и тоти з околних местох, и госци зоз иножемства. Уж пияток пополадню до Коцура почали сциговац госци зоз Горватскей, Босни и Герцеґовини, Словениї, Мадярскей, Австриї, а домашнї их привитали зоз погариком палєнки и добру рок музику хтора одгуковала по околних валалских улїчкох. Перши вечар наступели рок ґрупи „Godfathers” зоз Червинки, бенд „Faust” зоз Суботици и „Djula & Easy Riders”. Упарти диждж нє завадзал численей публики же би уживала у найвекших гитох до ранших годзинох. Всоботу, 1. юния, по дворе Клуба ширел ше пах уж добре познатей „байкерскей пасулї”, а потим бул традицийни дефиле моторкох по валалских улїцох. Пре подлу хвилю нє отримани дефиле по Вербас и едукация на Площи Николи Пашича, як було плановане. Другого вечара за добре розположенє були задлужени домашнї „Demigod”, „Nesto između” и „Rokstarza” з Нового Кнежевцу. Внєдзелю закончене мото стретнуце, кед з раншу кафу домашнї випровадзели шицких госцох котри тот викенд препровадзели у Коцуре. О. Р.

РУСКЕ СЛОВО 7

НАШО МЕСТА МАТУРСКИ ВЕЧАР ОСНОВНЕЙ И ШТРЕДНЄЙ ШКОЛИ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

МАЯ И ДАЯНА ШКОЛЯРКИ ҐЕНЕРАЦИЇ Матуранти керестурскей Основней и Штреднєй школи „Петро Кузмяк”, мали шветочне випровадзанє як и преславу матурского вечара. На програми матурантох основней школи додзелєни дипломи 34 школяром, дзе окремни припознанє за школярку ґенерациї достала Мая Ерделї, а школярка VIII-a оддзелєня була София Семан. Директорка школи Хелена Пашо Павлович повинчовала матурантом конєц осемрочного школованя и пожадала вельо щесца у вибераню школи за хтору маю найвецей афинитету. Родичом представела предносци школованя у

керестурскей Ґимназиї, як и фаховей школи Туристичного технїчара, а визначела и податок же шлєбодни места до Ґимназиї на руским и сербским наставним язику, як и на напряму Туристичного технїчара єст по 30. На концу програми, оддзелєнски старшини Мария Балїнт и Оливера Винаї вєдно зоз директорку Школи, уручели дипломи за закончену осму класу, хтору з одлич-

У КОЦУРЕ

ним успихом закончели 13 школяре, барз добри успих мали 11, а добри 10 школяре. Вуково дипломи, попри Маї Ерделї и Софиї Семан, достали Олеся Папуґа и Анастасия Надь. За школярку ґенерациї у Штреднєй школи „Петро Кузмяк” преглашена Даяна Недич, хтора закончела напрям Туристичного технїчара. Штредньошколску наставу закончели вкупно 36 матуранти Ґимназиї, од чого 17 у руским и 19 у сербским оддзелєню, як и 21 матурант Туристичного оддзелєня. У руским оддзелєню з одличним успихом закончели 10 школяре, барз добрих було пецеро, єден добри и єден задоволююци успих. Ґимназию на сербским наставним язику з одличним успихом закончели 11 школяре, штверо були барз добри, два задоволююци успихи и два неґативни. На напряму Туристичного технїчара одлични успихи мали 11 школяре, осмеро барз добри и двойо добри успих. Малих матурантох чека ище покладанє Закончуюцого испиту зоз трох предметох, хтори ше отрима од 17. по 19. юний, а потим и упис до вибраних штреднїх школох. Ан. М.

ДЕФИЛОВАЛИ МАЛОМАТУРАНТИ Мали матуранти Основней школи „Братство єдинство” у Коцуре 4. юния преславели свой матурски вечар. Остатнїраз им школски бренчок забренкал прешлого пиятку, та го преславели зоз журку у физкултурней сали, а з нїма славели и школяре пиятей, шестей и седмей класи. Зишли ше опрез школи, провадзела их подла хвиля, алє заш лєм шветочно предефиловали по „Пелетову салу”, провадзени зоз численима Коцурцами, родичами, родзину и товаришами. На матурским вечару були їх учительки и наставнїки, а тот вечар зоз вечеру и друженьом орґанизовали родичи. О. Р.

8 РУСКЕ СЛОВО

7. ЮНИЙ 2019.

mesta@ruskeslovo.com

У КОЦУРЕ У ЕТНО КЛУБУ

КОНТРАКТ О СОТРУДНЇЦТВЕ У просторийох Етно клубу „Одняте од забуца” у Коцуре, його предсидателька Аранка Медєши и директорка Туристичней орґанизациї Општини Вербас Мария Златович Арсениєвич, 28. мая подписали контракт о сотруднїцтве. Циль то промовованє и защита етнолоґийного и етноґрафского материялу, очуванє старих реме слох и традицийох Руснацох, Сербох, Мадярох, Ромох и других народох котри жию и творя на подручю Коцура и

Општини Вербас. Зоз контрактом предвидзене же би Туристична орґанизация дала фахову помоц, же би потримала и координовала зоз одредзенима манифе стациями у Етно клубу, а тиж и же би орґанизовали ґрупни нащиви туристох. Етно клуб ше обовязує на адекватни приєм и орґанизованє нащивох, як и квалитетни услуги шицким туристом. Як визначела директорка Туристичней орґанизациї, тот контракт лєм природни резултат потерашнього сотруднїцтва. – У предходним периоду вше зме у людзох зоз Етно клубу находзели барз добрих сотруднїкох з котрима зме ше намагали у цо лєпшим шветлу представиц нашу општину. Тот контракт источасно и основа же бизме витворели ище глїбше сотруднїцтво, хторе потребне як нашей орґанизациї, так и Етно клубу. Ми вериме же ше нам поспиши помогнуц же би Клуб цо лєпше представел свойо потенцияли – гварела Златович Арсениєвич. О. Р.

ЗДРУЖЕНЄ ЖЕНОХ „БИКИЧАНКИ” ОЗНАЧЕЛО ЮВИЛЕЙ

ДЗЕШЕЦ РОКИ УСПИШНЕЙ РОБОТИ

Здруженє женох „Бикичанки” концом мая, у Доме култури означело ювилей – 10 роки успишного иснованя. На пригодней шветочносци позберали ше представнїци здруженьох женох зоз шидскей општини, Сримскей Митровици и Латярку, як и шицки тоти хтори потримую и помагаю у роботи Здруженя. Предсидателька Здруженя Невенка Бобаль гварела же пестую руску традицию, нє лєм на подручу шидскей општини, алє и вельо ширше. Їх облєчиво, шпиванка, ручни роботи и руски єдла познати и присутни на рижних манифестацийох. – Нашо активно сци и намаганє же би ше витворело родну ровноправносц женох, бориме ше процив насилства над женами, а закладаме ше и за очуванє животного штредку. Тиж жадаме же бизме тоти нашо активно сци пренєсли и на младши ґенерациї у нашим ва ла лє – надпомла Невенка. Потим шлїдзело представянє здруженьох женох. По єдна представнїца у народним облєчиве виходзела на бину и представела облєчиво, як и традицийни колач хтори принєсли домашнїм. А домашнї го сцинским, окрем подзековносоци же пришли возвелїчац ювилей, подаровали подзекованє и стилизовану фитюлу з древа, же би ше як прикраску заквачело на мур. Облєчиво и колач представели членїци „Фрушкогорских голубицох” зоз сушедного Соту, потим „Жридло” зоз Беркасова, а вец Здруженє женох „Маря”, хторе иснує у рамикох КПД „Дюра Киш” зоз Шиду. Шлїдзели потим представнїци здруженох „Шидянки” зоз Шиду. Жени зоз горватского ГКУД „Шид”, потим „Радосц” з Бачинцох, жени зоз здруженя зоз Бинґули, словацке СКУД „Єднота” зоз 7. ЮНИЙ 2019.

Шиду, „Филип Вишнїч” з Вишнїчева, потим жени зоз Здруженя Руснацох зоз Сримскей Митровици, вец „Моровичанки” зоз Моровичу, „Илинчанки” зоз Илинцох, „Яменчанки” зоз Ямени и „Дюрдєвак” зоз Латярку при Сримскей Митровици.

Подзекованя достали и посланїца у Скупштини АП Войводини Деяна Крсманович, у мено локалней самоуправи Ромко Папуґа, Туристичней орґанизациї Шид Зорица Ґраховац, Деян Бобаль, пресидатель Совиту МЗ Бикич, Зденко Лазор, подпредсидатель Националного совиту Руснацох, паноцове о. Михайло Режак и Владимир Еделински Миколка, числени спонзоре и шицки хтори помагаю Здруженю. З оглядом на тото же членїци „Бикичанкох” и шпиваю уж 10 роки як шпивацка ґрупа „Бикичанки”, вони ше з тей нагоди представели зоз даскелїма рускима и сербскима народнима шпиванками. Шицких госцох забавяли зоз музику и шпиванку Драґана Ґлувня Бабич и Боян Бабич, хтори тиж вельо помагаю „Бикичанком”, та друженє коло „шведского стола” зоз шпиванку, музику и танцом тирвало до пол ноци. Вл. Дї.

РУСКЕ СЛОВО 9

ЕКОНОМИЯ НАШО ПРИВРЕДНЇКИ НА ПОЛЬОПРИВРЕДНИМ САЙМУ У НОВИМ САДЗЕ (II)

МЕДЗИ НАЙУСПИШНЄЙШИМА И РУСНАЦИ Пише: Мартица ТАМАШ

Велї значни актере аґробизнису у тей часци Европи, як и представнїки привредних конарох хтори ше операю на польопривреду, а медзи нїма и нашо привреднїки Руснаци, були на тогорочним 86. Медзинародним польопривредним сайме у Новим Садзе ольопривредни саям повязал тото цо у Сербиї вредзи з найлєпшима зоз швета, повязал успишни компаниї и успишних поєдинцох и моцна є потримовка привреди Сербиї. Од велькей важносци за продуковательох зоз жеми и иножемства же на єдним месце шицки значни компаниї, предСилвестер Полдруги ставнїки здруженьох, фаховей явносци и державних институцийох. Так ше бувшей СФРЮ, бо то найвекши Саям на прави квалитетни дїловни амбиєнт за до- Балкану и у Юговосточней Европи. Дагварянє роботох, промовує досяги, омо- кедишнї Саям у Любляни ше преселєл жлївює черанку искуствох и стимулує до Ґорнєй Радґони, Саям у Заґребу нєстал, одселєли го до єдного малого валамедзинародне сотруднїцтво. На Сайму були и подприємства зоз Вер- лу, а на Новосадским польопривредним басу и Жаблю, чия дїловна политика – ква- сайме нащивителє можу буц сиґурни же литет, сучасни тренди и сотруднїцтво з увидза шицко цо найновше на тарґовищу. Ми стартовали 1985. року. Нє було иножемним тарґовищом. так и на початку, бо зме були мале подприємство, алє зме з рока на рок росли и BEST & CO ПРЕДАВА того року зме машини и опрему хтори ПОЛЬОПРИВРЕДНИ МАШИНИ понукаме виложели на поверхносци од Компанию БЕСТ (Best & co international 900 квадратни метери, принєсли зме group doo) Силвестер Полдруги основал указац 98 машини – гутори Силвестер 1985. року у Вербаше, дзе на 1000 m² за- Полдруги. Вон гвари же сце на Сайму указац навартим простору и 4000 m² отвореним предава польопривредни машини и опре- йновше цо єст на тарґовищу за кажду му. На польопривредним Сайму виклада обласц у польопривреди, а заинтересовани после Сайму можу присц и вибрац уж вецей як 30 роки. – Задовольни сом зоз тогорочним Сай- машину хтора им одвитує. – Спочатку зме предавали лєм мом. Того и прешлого року орґанизация Сайму барз добра, шицко зме на час до- шприцли, пирскачки, алє ниа цо ше стали, а нам то важне, бо дакеди зме чека- случелo... Кед ше дакому преда квалили на струю, або воду. Ми викладаме на тетну шприцлу, вон ше зяви аж после отвореним просторе и то вельо чежше орґ- 25 рокох, бо му ше нїч нє губи и вец сом видзел же мушим преширйовац дїанизовац. Добре зме порихтани, маме цо указац. ялносц. Предаваме машини за 4 облаБарз вельо людзе приходза зоз державох сци и то: за статкарство, заградкарство,

П

10 РУСКЕ СЛОВО

7. ЮНИЙ 2019.

овоцарство, а маме и машини за землєдїлство. У каждим мешацу треба мац машину на предай хтора теди актуална, и потребна є за роботу, а нам може принєсц хасен, бо иншак нє мож прежиц. То сущносц тей роботи. Провадзим тренди, наша идея же бизме представели шицко нове цо єст у швеце. Обиходзиме шицки сайми у Европи з обласци польопривреди, глєдали зме машини хтори можу заменїц цо вецей роботнїкох, бо их нєт. Млади пошли робиц до иножемства и пошвидко роботнїкох вообще нє годно найсц. Добре же Министерство польопривреди розписало конкурси за субвенциї за польопривредни машини, вишол и правилнїк и шицки польопривреднїки хтори сцу дацо од машинох купиц рихтаю документацию. Направели зме вельо предрахунки за купцох. Барз вельке интересованє и за купованє механїзациї зоз средствами ИПАРД фондох. Ту треба озбильнєйша документация, даєдни людзе ше боя и од домашнїх и од ИПАРД субвенцийох, алє шицки цо вихасновали субвенциї барз задовольни и вельо себе помогли. Кед сцеме у польопривреди влапиц крочай з Европу, мушиме мац за роботу квалитетни машини – гварел Силвестер Полдруги. ВОС ПРОДУКУЄ ОПРЕМУ ЗА СТАТКАРСТВО ВОС СИСТЕМА ДОО (VOS-SYSTEM d.o.o) Любки Тиркайла зоз Жаблю продукує опрему за статкарство, монтажни поцинковани конструкциї, розхладну и вентилацийну опрему, панели за оградзованє, кармилки, поїлки. Постої уж 13 роки, а длужей як децению виклада на Польопривредним сайме у Новим Садзе. – Продукуєме углавним опрему за фарми швиньох и того року зме ше на Польопривредим сайму представели на єдним красним уровню, а и орґанизация Сайму одлична, та шицко идзе як треба. Участвовали зме и на других саймох, алє зме ше опредзелєли за тот у Новим Садзе, бо є найвекши, найблїзши и найзначнєйши од шицких саймох у реґиону. Презентуєме тото цо зме випродуковали, упознаваме людзох зоз нашима продуктами, иновациями, ту и ми можеме чуц и видзиц як то робя други подприємства зоз нашей бранши. Тогорочни Саям, без огляду на подлу хвилю, бул барз добре нащивени, було тих цо любя присц, тих цо ше занїмаю зоз статкарством, тих цо скорей куповали од нас, та тераз пришли лєм видзиц чи маме дацо нове, опатриц цо би ище могли докупиц до своїх обєктох. Було и вельо дїловних партерох зоз хторима зме сотрудзовали и пришли нас нащивиц, то тото найкрасше. Мали зме на Сайму и єден 7. ЮНИЙ 2019.

Фото: В. Вуячич

ekonomija@ruskeslovo.com

Ивана и Любка Тиркайла

подписани контракт, хтори зме вельо, вельо скорей почали пририхтовац. Требало часу же би ше шицко одмерало, вираховало и одобрело – гутори Любка Тиркайла. Любка Тиркайла од 1990. року приватни поднїматель, почали робиц як транспортне подприємство „Тирки-транспорт”, а тераз маю и продукцию. – Вивожиме нашо продукти до жемох реґиона, найвецей до Македониї, там зме ше крашнє розширели, опремели зме фарми за продукцию швиньох. Робиме досц за Босну, за Горватску, дзе маме вше вецей интересентох. У Макединиї маме свойого заступнїка, у Горватскей тиж плануєме мац свойого заступнїка, а прешлого року зме рушели до Словениї и уж нас волали пре обєкти же би ше их опремело. Вивожиме и до Румуниї, Молдавиї, України, подписуєме контракт зоз Греческу, з єдним словом, маме досц роботи. Ми продукователє, маме свою продукцию и од других ше розликуєме по тим же маме и свою монтажу. Єст вельо фирми котри продукую подобну опрему – дански, нємецки, алє нашим купцом барз важне же би им дахто змонтирал купену опрему, або же би им пояшнєл як ше то монтира и кед ше дацо случи, кед швинї дацо поламу, або очкодую, нашо екипи мобилни, такой виходза на терен и ришую проблеми. Маме кажди рок госцох на сайму, та и того року зме мали нащивительох и зоз Голандиї, Нємецкей и Македониї. Сам приход на саям велька инвестиция, вельке пририхтованє, монтажа штанду и ми шицки ту з канцеларийох. Штварток, кед бул Дзень статкарох, мали зме вельо дїловних партнерох на друженю – гутори Любка Тиркайла. Привреднїки Руснаци на Польопривредним сайму у Новим Садзе указую же и вони маю значни привредни потенциял и же су позитивни приклад на привредней мапи Сербиї. ■ (Законченє)

РУСКЕ СЛОВО 11

ЕКОНОМИЯ ПРОДУКЦИЯ МАЛЬВИ У ДЮРДЬОВЕ

ДОБРЕ КЕД Ю МОЖ ПОПРЕДАЦ

Пише: Сандра САЛАМУН

Дюрдьовчанє ше вше частейше одшмелюю садзиц нови, або призабути рошлїни. На польох житарки и олєярки найактуалнєйши, алє пре додатни заробок, Папгаргайова и Салонскова фамелия у дюрдьовским хотаре посадзели мальву

О МАЛЬВА МОЖЕ БУЦ ЖРИДЛО ЗАРОБКУ Вецейчлена фамелия би могла жиц з продукциї мальви. По ланцу сухей мальви мож достац тону, два и вецей. По вибераню кореня вельо роботи єст вєшенї, вжиме и вяри. Кед до чисценя и шечканя мальви уключена вецейчлена фамелия, цо значи же ше нє анґажує и нє плаци роботнїкох, по ланцу мож заробиц дзешец тисячи евра бруто.

12 РУСКЕ СЛОВО

бидва фамелиї по походзеню зоз Дюрдьoва, жию у Новим Садзе, а на оцовщини и дїдовщини пестую мальву, рошлїну з котрей мож хасновац корень, лїсце и квиток. Вони ше фокусовали на корень. Желько Салонски продукує орґански лїковити рошлїни: менту, дзиви копер и мальву. Пред роком мальву першираз посадзел, а од конца прешлого року, од децембра, та по конєц априла того року, першираз виберал урожай мальви, єй корень. Виберали ю на вецей заводи, кед дошлєбодзовала хвиля, а темпо вибераня одредзовали поглєдованя тарґовища и наручбини. Урожай у єдней часци хотара бул добри, а у другей часци кущик подлєйши, бо жем писковитша, алє и пре прешлорочну сушу. Вельки дижджи котри падаю у остатнї час нє завадзаю мальви. У жеми може буц и вецей як два роки, алє после двох рокох траца квалитет. Корень може буц од двасто по пейцсто ґрами, та по килу або килу и пол, а купци сцу же би корень мальви бул били, чисти и здрави. – Єден час ше мальву могло предац на велько, бул орґанизовани одкуп, а вец тото застановене, бо тарґовище було засицене. Зоз

жеми зме виберали мальву у часци дзе є лєпше розвита. Потераз зме виняли трецину и предали ю як цали корень. Тераз корень мальви ма спод двасто ґрами и нє виплаци ше ю виберац, алє найлєпше аж кед дорошнє, кед ма пол кили – гварел Салонски. У обробку мальви єст вельо роботи, глєда досц часу и анґажованє роботнїкох. Зоз адаптованим єднобразним плугом ше подруцує жем и видзвигує корень. Вон ше потим з руками вицагує и отреса од жеми, виноши ше з поля и потим ше з ножиком знїма верхню скорку. Корень ше вец шечка на коцочки стандардей дименизиї дзешец зоз дзешец и од штири/пейц милиметри. Одклада ше ю и суши. Таки готови продукт, вишечкани и сухи ше предава од 800 по 950 динари по кили. – Того року баржей глєдали сирову мальву, та зме ю таку одлучели и предац. Мальва ше одкупює цали рок, а предносц же очисцена може стац и два роки, нє препада и нє траци квалитет. Важне лєм адекватно ю одложиц. Цена мальви стандардна вецей роки, а єй корень мож предац на вецей способи. Цали и сирови корень без обрабяня, после винїманя зоз жеми, по коло 65 динари, а 7. ЮНИЙ 2019.

ekonomija@ruskeslovo.com

кед го вибера купец, вец є по цени од 40 по 50 динари по кили – гварел продукователь Салонски. У ФЕБРУАРУ ЗАСТАНОВЕЛИ ОДКУП У нашей держави єст фирми котри одкупюю мальву, алє вони у фебруару застановели одкуп. После того периоду одкупйовали лєм тоти цо мали законтрачене. У прешлим року посадзене вецей мальви, та тераз на тарґовищу було векше понуканє єй кореня, алє цена остала иста. Пласованє мальви нє найлєпше орґанизоване, продуковательох нєт хто вислухац, зєдинїц, помогнуц им и посовитовац их. Понеже ше у Дюрдьове розчуло же у Желька Салонскового єст мальви, велї ше интересую же би од нього куповали на мало. Кед му ше уда, як гварел, будзе ю сущиц и паковац до менших мещкох и будзе ю предавац у валалє. Желько Салонски ше розпитовал о условийох за предаванє мальви до иножемства, алє гвари же то глєда стандардизованє продукта и пакованя и же би мал векше количество за предай. Заш лєм, попри шицких других порядних роботох, Желько задовольни як ше му удало орґанизовац пласованє мальви. ПЛАНОВАЛИ И ВИВОЖИЦ Дюра Папгаргаї зоз оцом Владимиром пред штирома роками посадзели и мальву. За ню ше одлучели, понеже ше длуго и чежко вибера, та ю нє треба додатно чувац од крадошох. Дюра мал идею предавац ю по интернету до иножемства. – Були зме задовольни зоз количеством, алє нє на тельо и з форму кореня и його чежину. Медзитим, нє ишло то так як сом заплановал. Предал сом менєй як сом обчековал, бо сом нє знал яку шицко документацию треба порихтац за царину и курирску службу. Требал сом ше баржей поинформовац о условийох предаваня до иножемства, окреме хтору документацию треба порихтац за преношенє роби прейґ гранїци, за царину и транспорт по курирскей служби. На концу сом похопел же рихтанє потребней документациї глєда вельо часу и добре познаванє законских предписаньох за вивоз роби – гварел Дюра Папгаргаї. Вон мал и идею же би обробену мальву, пошечкану на коцочки предавал до иножемства по Ибею – найвекшей шветовей аукцийней платформи на интернету. Як гвари, на тот способ и други предавали мальву и то по добрей цени. Пейдзешатґрамови пакецик за пейц долари, як гвари 7. ЮНИЙ 2019.

Дюра, а то дзешец раз вецей як цо у нас питали за килу. – Вецей бизме заробели кед би ю мож було предац до иножемства, алє пре правила вивозу, нє удало нам ше. Кед ше ю вивожи, третирує ше ю як поживови продукт и доЖелько Салонски датно ше ю препатра, ґу тому на царини глєдали же бим зоз продуктом послал и фискални рахунок, а то ми додатни укладаня до, як ми ше видзело, теди ище вше нєсиґурней роботи. На Ибею сом видзел же зоз Сербиї, зоз Земуну, по спомнутей цени предаваю мальву, як и други присмачково рошлїни. На концу сом похопел же тот тарґовец зоз Земуну лєм поштреднїк медзи пруковательом и купцом, так як ше часто предава шицка роба на Ибею – гварел Дюра Папгаргаї. Обидвоме продукователє, и Желько Салонски и Дюра Папгаргаї, гваря же чисценє и шечканє кореня мальви вимага Дюра Папгаргаї найвецей роботи. Корень мальви зна буц барз розконарчковани на вецей менши коренї, а кед єст єден корень, ридко кеди є ровни и гладки, та заключели же треба жем цо лєпше порихтац, же би була цо мелчейша и же би корень роснул цо простейше. У периодзе кед мальву порихтали за предай, Дюра Папгаргаї послал вецей дописи на анґлийским и нємецким язику до иножемства, на имеил адреси фирмох котри одкупюю мальву, алє му анї єдна нє одвитовала. У Сербиї мали купца хтори им за нашечкану мальву понукал шейсцсто динари за килу, та ше одлучели нє предац ю. Затримали ю за свойо потреби и, як гвари, затераз одуставаю од дальшей продукциї.■

РУСКЕ СЛОВО 13

МОЗАЇК РУСКИ КУЛТУРНИ ЦЕНТЕР У НОВИМ САДЗЕ

НОВИ ФОРМАТ ,,МАТКОВАНЯ” Нєформалне сходзенє младих у просторийох Руского културного центру у Новим Садзе под назву ,,Маткованє” почало пред даскельома роками з намиру же би ше медзи младшу ґенерацию Руснацох популаризовала ткв. Матка, як место дзе шицки дзечнє привитани Пишe: Лидия КОСТЕЛНИК

И

дея и намира ,,Маткованя” ше удали, окреме же потенциялних ,,маткошох”, рускей младежи хтора до Нового Саду приходзи пре школованє, студиї лєбо роботу, єст з рока на рок вше вецей. Як гвари єден з орґанизаторох Иван Канюх, пришол час же би ,,Маткованє” достало нови змисти, алє його циль – чувствовац ше приємно и як дома у просторийох РКЦ-а, бо то дом шицких Руснацох – остава исти. – Найважнєйше було най ше млади ту позбераю, дружа и приповедаю по руски. Нє було нїякей програми, або поволанки прейґ урядових медийох, лєм ше прейґ дружтвених мрежох дало оглашку же гибайце до Матки на друженє! Тиж так, на дружтвени мрежи зме кладли слики и указовали атмосферу зоз ,,Маткованя” же би млади могли видзиц як то шицко випатра и кого ту можу упознац – гутори Иван Канюх, иншак и предсидатель Роботного цела за младих и член Управного одбору новосадского РКЦ.

14 РУСКЕ СЛОВО

Як час преходзел, и млади ше помали звикли же ше каждей першей стреди у мешацу отримую ,,Маткованя”. Тераз Иван жада збогациц їх змист, алє так же би остала опущена атмосфера и же би ше млади могли на мире дружиц без вельо вплїву зоз боку.

– Два раз нам госцовал кантаутор Саша Палєнкаш, дзе отримал ,,мини” концерти зоз друженьом и обачели зме же ше младим то попачело. Маме намиру исц у тим напряме зоз ,,Маткованьом” по рецепту: опущене, алє заш лєм най ше дацо цикаве отрима цо будзе тирвац максимално єдну годзину. Нєдавно зме на друженю орґанизовали патренє гумористичней емисиї ,,Цо ти за фактор” хтору праве млади 2013. року реализовали у сотруднїцтве зоз РТВ-ом а реакция публики була одлична! На шлїдуюцим друженю маме у плану дацо подобне реализовац, бо ше зоз збогаценим змистом на ,,Маткованьох” лєм подзвигує атмосфера – закончує Иван. По його словох, тото дружєнє младих заш лєм нєформалне и опущене цо приоритет, а конєчни циль най ше млади дзечнє зазберую, дружа, орґанизую, танцую, шпиваю у просторийох РКЦ-а, та гоч и кажди дзень. Иван ше наздава же тото друженє заинтересує и приведзе до Матки ище вельо векше число младих, а кед уж раз приду, скоро сиґурно постаню єй порядни госци, односно домашнї! ■ 7. ЮНИЙ 2019.

mozajik@ruskeslovo.com ВИСТАВА ФОТОҐРАФИЙОХ И МАЛЮНКОХ МЛАДИХ А ВТО РОХ

КОНТРАСТ ШВЕТЛА И ЦИНЮ

У

Младежским креативним центре (OKCe) у Новим Садзе (Братох Йовандич 7), прешлого штвартку отворена вистава фотоґрафийох и малюнкох младих руских и словацких авторох у рамикох проєкту „Вечера зоз сушедовима”. На вистави були виложени роботи младих, а креативних авторох – Ивани Медєши, Лидиї Мандач, Лари Петкович и Лукаса Сикори. Проєкт „Вечера зоз сушедовима” приблїжує културу людзох нашого городу и стредку. З тей нагоди була орґанизована вистава фотоґрафийох и малюнкох штверих младих, талантованих и успишних уметнїкох, хтори з лєгкосцу преноша порученє през обєктив и зоз щеточками и фарбами на платну.

У нашей заєднїци позната нам Ивана Медєши, хтора ше занїма зоз ґрафичним дизайном, друкованьом, фотоґрафию и модерацию stock фотоґрафиї. Зоз тимом Уфоткаванє, фотоґрафує рижни случованя, а на тей вистави були виложени „Погляднїци зоз природи” за хтори идея настала у природи дзе Ивана находзи инспирацию за свойо роботи. Лара Петкович стредньошколка у Ґимназиї „Йован Йованович Змай”. Од дзецинства малює, а кед єй було дзевец роки почала ходзиц на годзини мальованя ґу Викториї Тамаши Бабич, и предлужела ше учиц од Велька Ковачевича, и од наставнїка подобового Ґеорґа Реджека, а акварел од Деяна Шево, з тим же длугши час учи од Єлени Бєлица. Барз люби мальовац, ровно нє престава розвивац свой талант, а у тей хвильки инспирация єй пейзажи, окреме древа и контраст шветла и циню. Виставу орґанизовала Младеж ЯЗАС Нови Сад у рамикох проєкту „Вечера зоз сушедовима”. В. В. Фото: Зоран Секулич

ВИШОЛ МАЙСКИ Майске число младежского часопису МАК прешлого тижня вишло зоз друку, а читачом приноши даскельо интервюи, потим огляднуца на збуваня котри означели мешац за нами, як и други написи характеристични за стаємни рубрики „У фокусу” ше находза розгварки зоз Марину Медєши зоз Руского Керестура котра попри школи сцигує и робиц, зоз Сару Гарди зоз Коцура о єй ґлумецких и других схопносцох, а ту и напис о дюрдьовскей Етно ґрупи „Василиса” котра за кратки час зазначела велї замерковани наступи. На бокох „МАК-ового” колажу наша редакция читачом представя цо то и як випатра Маткованє у новосадским Руским културним центру. У рубрики „Швет науки и технолоґиї” вам пишеме о значним проєкту котри витворели керестурски ґимназиялци зоз свою професорку Наталию Будински, а рубрика 7. ЮНИЙ 2019.

„Спорт и рекреация” упознава читачох зоз рекреативним боксом котри тренира Андрей Надь, а ту и кратке представянє бриджу – файти менталней розваги през картанє. „АЛТ шоу у МАК-у” приноши интервю зоз Йованом Живковичом котри освоєл награду на Тайландским интернационалним филмским дестинацийним фестивалу, а найновша „Кинотека” приблїжує remake и reboot виданя филмох и серийох котри наявени у блїзкей будучносци. У„Власним печацу” ше находзи проза Кристияна Сопку, як и даскельо вибрани рисунки Олесї Папуґа. М. Дж.

РУСКЕ СЛОВО 15

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ОТРИМАНА ПРОМОЦИЯ ПРИРОДНИХ НАУКОХ У КЕРЕСТУРСКЕЙ ШКОЛИ „ПЕТРО КУЗМЯК”

ПРИРОДНИ НАУКИ НА ИНТЕРЕСАНТНИ И СУЧАСНИ СПОСОБ Презентация клуба природних наукох и математики „Petro Scienceˮ отримана 28. мая, у школи „Петро Кузмякˮ у Руским Керестуре. На промоциї участвовали школяре основней и штреднєй школи, вєдно зоз своїма наставнїками и професорами, хтори мали за циль промововац природни науки и приказац их школяром на интересантни и сучасни способ

З

тей нагоди, школяре у школским голу и кабинету, мали нагоду видзиц и участвовац у рижних роботньох, оглядох и експериментох з обласцох биолоґиї, физики, хемиї, математики у корелациї з другима предметами. – Нєшка зме порихтали огляди хтори залапюю шицко тото цо робиме од ше стей кла си основ ней школи по штварту класу ґимназиї. Ше сти класи нам порихтали огляди зоз густо сци, мераю масу и волумен цела. Седми класи, наприклад, толкую Архимедов закон, маме вецей огляди зоз електриченей струї на уровню осмей класи, як и на уровню штреднєй школи. Попри тим, физику пре зентуєме и у корелациї зоз ґеоґрафию и подобову културу, дзе школяре ґимназиї зоз малима дзецми правя планети за соларну систему и бешедую им о ґравитацийней сили – толкує профе сорка физики Паулина Рац. Попри законох физики, школяре ше упознали и зоз функционованьом мудрей заградки з обласци биолоґиї – то заградка хтора ше контролує прейґ мобилней апликациї. Прейґ тей апликациї провадзиме у хторей фази розвою даєдна рошлїна, контролуєме условия температури, влаги, ошвиценя... Тиж так, мали зме и презентацию апликациї за детерминацию, односно, одредзованє ла-

16 РУСКЕ СЛОВО

тинскей назви рошлїни. Порихтали зме и рижни слички, роботнї на хторих дзеци могли научиц як ше рошлїна розвива и цо шицко потребне за єй розвой – бешедує професорка биолоґиї Тереза Катона, и гвари же ше професоре тей школи намагаю на сучасни способ дзецом отримовац наставу, кельо то у їх можлївосци. Млада професорка физики Кристина Сабадош визначує же дзецом таки роботнї барз интересантни, и шицко цо можу видзиц, дорушиц або чуц, лєгчейше порозумя, и цо найбитнєйше, тирвацо запаметаю. Школяре ше тиж мали нагоду упознац зоз функционованьом 3Д принтерa, хтори ма найбаржей едукативну применку, а у швеце ше найвецей хаснує у обласци медицини, астрономиї и за друкованє рижних других предметох зоз пластики. На яки способ функционує тот 3д принтер, школяром потолковал дипломовани електро-инжинєр и програмер Мирослав Новта. Презентацию орґанизовали профе сорки꞉ Тереза Катона, Наталия Будински, Паулина Рац, Кристина Сабадош, Єлена Шомодї, Тат’яна Бучко-Рац, Александра Виславски и Оливера Винаї, а Школу нащивели и члени Центра за промоцию науки.■ Ан. Медєши 7. ЮНИЙ 2019.

kultura@ruskeslovo.com

ШТРЕДНЬОШКОЛЦИ НАЩИВЕЛИ ШЕДЗИСКО ВЛАДИ СЕРБИЇ И НАУКОВО-ТЕХНОЛОҐИЙНИ ПАРК

ШКОЛА ПЕТРО КУЗМЯК” НА ШВЕТОВИМ УРОВНЮ Школяре керестур”скей Ґимназиї и ту-

ристичного напряму, зоз свою професорку математики мр Наталию Будински, 28. мая, нащивели Науково-технолоґийни парк (НТП) на Звездари у Беоґрадзе и будинок Влади Сербиї. Поволанка ушлїдзела после орґанизованей годзини прейґ скайпу предсидательки Влади Републики Сербиї Ани Брнабичовей зоз школярами, у новембру прешлого року. Директорка НТП Звездара Ґордана Данилович-Ґркович зоз сотруднїками, представела найинтересантнєйши проєкти и 3Д принтер, а школяре пред приходом до нащиви пририхтали свойо модели, хтори жадали виробиц праве на тим принтеру. Попри тим, штредньошколцом було потолковане як функционую „старт-ап” („start up”) компаниї, и на яки способ ше мож до нїх уключиц. Потим, школяре зоз професорку нащивели будинок Влади Сербиї, дзе було орґанизоване обиходзенє прес сали, сали за уряднїкох, салон за шветочни стретнуца, як и просториї зоз дарунками хтори предсидателє Влади Сербиї доставаю под час мандату од рижних шветових уряднїкох. – Привит бул барз шветочни, на високим уровню и барз нам велька чесц указана. Єдна ґрупа школярох була и у ґалериї САНУ видзиц виставу пошвецену Милутинови Миланковичови, з нагоди манифестациї „Май мешац математики”. Тото цо зме, наприклад, мали нагоду видзиц у Науково-технолоґийним парку як дацо найсучаснєйше, то мудра заградка и 3Д принтер, а ми то

поведзме, уж маме у нашей школи у Керестуре. То лєм гутори кельо Школа ,,Петро Кузмяк” трима крочай зоз шветом – толкує Наталия Будински. Сотруднїцтво спомедзи премиєрку Брнабичову и Керестурску школу вєдно зоз професорку Наталию, почало у рамикох порядних стретнуцох ктори предсидателька Влади и министер просвити, науки и технолоґийного розвою орґанизую зоз найлєпшима наставнїками. Теди, у новембру прешлого року, премиєрка Брнабич зоз школярами Школи „Петро Кузмякˮ отримала скайп годзину, а циль тей годзини бул же би ше през нєкаждодньову форму настави, вони упознали зоз роботу и активно сцами Влади, та ше з тей нагоди народзела идея же би школяре нащивели Беоґрад и будинок Влади Сербиї. Ан. М.

НАГРАДЗЕНИ ШКОЛЯРЕ ШТРЕДНЄЙ ШКОЛИ „ПЕТРО КУЗМЯК”

ТУРИСТИЧНИ ТЕХНЇЧАРЕ ОСВОЄЛИ ПЕРШЕ МЕСТО Школяре керестурскей штреднєй школи ,,Петро Кузмяк” туристичного оддзелєня, освоєли перше место на змаганю зоз студиї случаю ,,Дестинация у гармониї з природу” у Новим Садзе.

7. ЮНИЙ 2019.

Награду достали школярки Сташа Сукнович, Николета Влахович и Миня Яначкович, зоз менторску роботу професорки Ани Вуясин. У рамикох того змаганя хторе уж даскельо роки успишно орґанизує Универ зитет Синґидунум, школяре штреднїх школох могли през презентацию представиц свойо идеї и дїловни ришеня, зоз цильом же би ше зочели зоз реалнима дїловнима проблемами и указали здобуте знанє, як и свою способносц у ришованю студиї случаю зоз обласци економиї и туризма. На змаганю, свойо идеї презентовали ище три тими напрямох туристичного технїчара и ґимназиї, школяре꞉ Кристина Калмар, Даяна Недич, Драґана Василєвич, Катарина Малич, Ґоран Юрич, Ивана Веселинович, Арияна Чапко и Силвия Гарди, зоз менторску роботу професоркох Бояни Миляничовей, Лїляни Финей и Єлени Мирковичовей. Ан. М.

РУСКЕ СЛОВО 17

КУЛТУРА И ПРОСВИТА КОНЦЕРТ РУСИЙСКЕЙ И РУСКЕЙ НАРОДНЕЙ ТВОРЧОСЦИ

РУСИЙСКА СКАЗКА У полней сали Задружного дома у Дюрдьове стреду, 29. мая, отримани заєднїцки концерт Фолклорного ансамблу „Мозаика” зоз Кострома зоз Русиї и Културно-уметнїцкого дружтва „Тарас Шевченко” зоз Дюрдьова

Н

а концерту було барз весело, а патраче зоз моцнима аплаузами нєпреривно провадзели шицки танци. Гоч тирвал нєполни два годзини, шицки зме мали упечаток же було кратко. Окремну увагу прицагли наймладши зоз Кострома котри достали найвекши симпатиї и аплаузи. Присутних привитала Душанка Джамбас, предсидателька совиту МЗ Дюрдьов котра у мено домашнїх орґанизаторох госцинским подаровала малюнок зоз дюрдьовскей Подобовей колониї на котрей намальовани ґереґи и криж зоз центра валала. Дарунок прияла Татяна Асафова, орґанизаторка того госцованя, котра шицким котри помогли у орґанизациї концерта у Дюрдьове подаровала Подзекованя. Уручене є и Мирославови Такачови, предсидательови КУД „Тарас Шевченко” котри госцинским подаровал кнїжку о Дюрдьове и маїцу зоз гербом КУД-а. На концерту у першим шоре доминовали прекрасни шмати, красне триманє и весели тони. Дюрдьовчанє ше представели зоз виводзацку фолклорну ґрупу котра виведла два танци „Дюрдьовски мотиви” у руских святочних народних шматох и „Горнї танєц” у закарпатских народних шматох. Госци ше представели зоз тринац танцами вецей фолклорних ґрупох у котрих приказани преважно русийски народни танци зоз вецей часцох Русиї. Танцоше були возросту основней и штреднєй школи и студенти. Концерт закончени зоз зєднїцким виводзеньом шпиванки „Катюша”. – Дюрдьовске Дружтво мало прекрасни наступ, богату и красну програму на Сайме у Новим Садзе на котре их нашо Здруженє поволало. Жадали зме предлужиц со-

18 РУСКЕ СЛОВО

труднїцтво, бо їх наступ бул барз замерковани. Ґу тому моя мац Рускиня, була учителька у Дюрдьове и танцовала у тим Дружтве. Жадал сом помогнуц културному розвою того валалу, та сом предложел же би танцоше зоз Кострому госцовали и у вас, гварел Зоран Субич, предсидатель Здруженя сербско-русийского товаришства судативно просвитного центра „Русофил” Нови Сад. Вон исти дзень членох ансамбла з Русиї одведол же би нащивели грекокатолїцку и православну церкву дзе их привитали домашнї священїки и бешедовали о историї церкви и терашнїм стану. – У Сербиї жию добри людзе котри жадаю упознавац нови култури, прето сом ше заложела же бизме путовали и госцовали у ваших местох. Тот концерт то русийска сказка у котрей мож видзиц приповедки през танєц зоз цалей Русиї. Таки виступи нашим розличним руским уметнїком орґанизуєм тринац роки и плануєм з тим предлужиц, гварела орґанизаторка Татяна Асафова. Пред Дюрдьовом наступели у Суботици дзе мали три концерти, а после Дюрдьова у Бачкей Паланки, Новим Садзе, Темерину и Змаєве. После концерту у просторийох домашнього Дружтва орґанизована вечера и друженє, а госцински спали по обисцох у чиєй орґанизациї помогла валалска школа. Госци уж ютредзень рано рушели далєй по своєй турнеї котра будзе тирвац двацец пейц днї. Орґанизатор концерта була Општина Жабель, Ме сна заєднїца Дюрдьов, Културно-уметнїцке дружтво „Тарас Шевченко” и Основна школа „Йован Йованович Змай” з Дюрдьова. У публики були представителє шицки орґанизаторох, як и о. Михаил Холошняй и члени Церковного одбору грекокатолїцкей церкви.■ С. Саламун 7. ЮНИЙ 2019.

kultura@ruskeslovo.com

ОДДЗЕЛЄНЄ ЗА РУСИНИСТИКУ НА ФИЛОЗОФСКИМ ФАКУЛТЕТУ У НОВИМ САДЗЕ

СТУДЕНТИ УКАЗАЛИ ШИЦКИ СВОЙО СХОПНОСЦИ

На Оддзелєню за русинистику Филозофского факултету у Новим Садзе штварток, 30. мая, отримана културна програма з нагоди законченя школского року, а з цильом же би ше указали креативни капацитети студентох. Шицких присутних привитал проф. др Янко Рамач, шеф Оддзелєня за русинистику, а водителє програми Лидия Ко стелник и Андрей Орос профе сорови Рамачови повинчовали на високим припознаню, ордену св. папи Силве стера, хторе нєдавно до стал на пре слави устолїченя Епархиї за преклад Святого писма зоз грече ского язика. Програма отримана у рамикох 65-рочнїци Филозофского факултету, а почала зоз, озда найпознатшу руску шпиванку „Ружи, червени ружи” Мирона Сивча, хтору одшпивал квартет студенткиньох. На програми ше представели студенти Русинистики, як и студенти хтори студираю українски язик, и студенти хтори руски язик уча як странски. През рецитованє стихох Костельника, Шевченка, Тамаша, Рамача, Шанти и Кочиша присутни мали нагоду послухац и вецей композициї у народним руским и українским духу. Тиж так були пречитани и франти стари скоро вик зоз старих руских календарох. Тамара Салаґ, студентка русинистики, одшпивала українску народну шпиванку „Горила сосна”, Лидия Костелник читала Шевченково стихи, а Ана Римар Симунович, докто-

рантка на Русинистики, хтора участвує и у настави, одшпивала єдну з найпознатших українских композицийох „Ридна мати моя”. У публики були и бувши студенти Русинистики, а як госцинска привитана Дарина Ґариб, треца секретарка Амбасади України у Беоґрадзе. После урядовей програми приємне друженє предлужене на Оддзелєню за русинистику. О. П-С.

ОТРИМАНИ МЕДЗИНАРОДНИ ФЕСТИВАЛ ФОЛКЛОРУ И ДНЇ КОЛОНИЗАЦИЇ У КОЦУРЕ

ЧУВАЦ ЗАЄДНЇЦКЕ КУЛТУРНЕ НАШЛЇДСТВО КУД „Завичайне врело” зоз Коцура концом мая, орґанизовало Медзинародни фестивал фолклору под назву „Дзеци чуваре традициї – Дєрам 2019” и Днї колонизациї и з тей нагоди порихтали богату програму. Тота манифестация ше отримує тринасти раз, а идейни творитель и снователь КУД „Бранко Радичевич” зоз Сириґу. Манифестация зажила у Сербиї, одкадз ше преширела и на простори Горватскей, Републики Сербиї,

7. ЮНИЙ 2019.

Босни и Герцеґовини. Медзинародного є характера, а задумана є так же би участвовали дзеци возросту од оводи по осму класу основней школи. Єй циль же би ше дзеци медзисобно упознавали, же би ше розвивало толеранцию и ширело културне нашлїдство. КУД „Завичайне врело” першираз домашнї тому фестивалу. Манифестация почала пияток, 24. мая, у коцурскей библиотеки „Данило Киш” кед була отримана вистава и литературни вечар на тему Днї колонизациї. Женска шпивацка ґрупа КУД „Завичайне врело” одшпивали, а школяре нїзших класох одрецитовали пригодни писнї за тот вечар. Всоботу, 25. мая, програма почала зоз дефилеом шицких учашнїкох у центру валала, а потим шлїдзел святочни концерт у Доме култури на котрим, окрем домашнїх, участвовали КУД „Бранко Радичевич” зоз Сириґу, КУД „Васо Дюрдєвич” и КУД „Младосц” зоз Горватскей и КУД „др Младен Стоянович” з Младенова. Шицки ше представели зоз венчиком танцох, а публика у полней сали наградзовала з гласним аплаузом кажду точку. Фестивал потримали Покраїнски секретарият за образованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци, Општина Вербас и Месна заєднїца Коцур, як и числени донаторе, Здруженя женох и родичи учашнїкох. O. Р.

РУСКЕ СЛОВО 19

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ЯКИ НАМ ТЕАТЕР НЄШКА И ЯКА ЙОГО БУДУЧНОСЦ

ПОТРЕБНЕ СИСТЕМСКЕ РИШЕНЄ Свидоми зме же того року, на 51. Драмским мемориялу Петра Ризнича Дядї, нє було вельо представи за старших, медзитим, кельо представи буду виведзени, нє завиши анї од Драмского мемориялу, анї од Дома култури у Руским Керестуре Пишу: Андреа МЕДЄШИ Олена ПЛАНЧАК-САКАЧ

ЛЄМ РКЦ НЄ МА БИНСКИ ПРОСТОР – Ми нє у станю направиц анї даяки Дом о чим ше водзи телї приповедки и жиєме уж вецей як 10 роки же ше тото ту звалї и направи якишик интернат, а нїхто нє бешедує о тим же нам треба якишик простор, бина. Ми єдине дружтво медзи Руснацами хторе нє ма свой простор, свой бински простор Кельо ше лєм пременєли власци у НС и нїч ше нє случело – гварел Звонимир Павлович

К

ельо представи буду виведзени на рочней смотри театру при Руснацох, виключно завиши од того кельо руски културно-уметнїцки дружтва порихтани орґанизовац свою роботу, порихтац представу и приявиц ше на Мемориял. Дом култури финансує лєм саму орґанизацию Мемориялу, алє нє уплївує на його репертоарну политику. О тих проблемох у нашей култури и як их превозисц бешедуєме зоз директором Дома култури Руски Кере стур Йоакимом Рацом и режисером, дакедишнїм ґлумцом и драмским писательом Звонимиром Павловичом. – Предкладал сом же би кажде КУД направело єдну културну програму. У тей културней програми би стало тото цо треба же би ше робело през рок єдна представа за старших, єдна за дзеци, робота з фолклором за старших, робота з фолкором за дзеци, робота з оркестром итд. Кажде КУД би мало шлєбоду вибрац цо жада робиц, а орґанизаторе рижних фестивалох би, на основи того, могли знац ґу кому ше можу обрациц, на кого можу раховац. Медзитим, тото предкладанє нє було прилапене. Понеже зме на тогорочним Мемориялу мали лєм два представи за старших, перспектива Драмского мемориялу нє бог зна яка. Ситуацию ,,вицагуюˮ дзецински театрални представи, хторих того року було пейц (и єдна на словацким язику), а то анї нє таке нєзвичайне кед знаме же дзецински представи вельо туньши. Тото на чим тиж треба робиц то же би ше, тоти ґенерациї дзецох хтори тераз бавя у дзецинских театралних представох, затримало, же би ше их мотивовало и цо вецей робело з нїма, же би познєйше вони були тоти хтори би предлужели ґлумиц у представох за старших. Понеже, кед вони нє нашлїдза старшу ґлумецку екипу – нє будзе хто други, та нє будзе анї представи за старших – гвари Йоаким Рац. НЄТ БЕШЕДИ О СЕЛЕКЦИЇ, БО НЄТ МАТЕРИЯЛУ Проблеми у нашим театралним живоце Звонимир Павлович спатра як його директ-

20 РУСКЕ СЛОВО

ни и длугорочни актер, анализує го зоднука и ма добронамирни и конструктивни предкладаня як превозисц иснуюцу ситуацию у хторей зме ше нашли. – Тото цо може ушлїдзиц у будуцим периодзе, за тото исную два напрями. Єден напрям то особни квалитет поєдинца на особну креативносц, цо ше у практичним живоце зводзи на два места, а то на присутносц Нового Саду и Руского Керестура. Напруженя о даєден час ше зведу на вистатосц, кед у питаню даяки авторе, без огляду чи пишу за старших чи за дзеци, алє думам же дзецински представи у тей хвильки нє на тельо обтерховани зоз тим о чим тераз ту бешедуєме. Просто даяки розвити штредки як школа, учителька цо пестує драмску дїялносц, може дацо тому допринєсц. Думам же кед ше дацо векше системски нє пороби, вец останєме на тим док тоти людзе живи або до ґод тоти людзе маю сцелосци, докля ґод су креативни ми будземе оставац на двох лєбо трох представох рочнє. Ту вецей нєт простору за бешеду о даякей селекциї, або селекторови, нєт бешеди, бо нєт анї материялу. Остава и питанє чи нє вельо днї, чи нє вельо єдних, або других, чи нє вельо дзецински представи. То охабям орґанизатором най о тим думаю. 7. ЮНИЙ 2019.

kultura@ruskeslovo.com Єдине госцованє хторе можу витвориц ново садски ґлумци то одход на Драмски мемориял до Руского Керестура. Шицки ше питаю чи наступиме на Мемориялу, алє яки смисел то ма, тото госцованє, кед ше зявя лєм два представи за старших. З другого боку яки то трошки, думам на драгово трошки, єдзенє, то єдно вельке напруженє за домашнїх. Домашнї ше справую цалком коректно, цо мали, та дали. Мемориял як институция нє водзи бриґу о тим же яка продукция у датим року – толкує Звонимир Павлович и предклада: – Прето апелуєм на системске ришенє и тото системске ришенє треба же би пришло з боку держави. Значи нєт други способ. Тото цо дахто трима же локална самоуправа дюрдьовска, новосадска, шидска, кед же можу дацо у тим напряме поробиц вони можебуц дацо зробя, а вец знєю Руснацох з дньового шора, бо теди пред пейцома роками дали, та цо знова сцеце. Нє, нє, нє, ми бешедуєме о контину-

мац абсолутно обовязку нє лєм вифинансовац, алє нєпреривно финансовац... и кед треба кнїжки и, кед треба даякого едукатора, телїх профе сорох єст у Новим Садзе. Алє нє орґанизовац роботню, бо вона секундарна, алє дац основни знаня зоз ґлуми, звесц програму на аматерох под кавичками, а же би то була єдна файта семинара як цо то було седемдзешатих рокох прешлого вику. РНТ теди орґанизовал три раз по 6 мешаци едукативни стретнуца у Новим Садзе дзе були винїмково профе соре ґлуми, хтори преподавали на академийох, вец були го сци найлєпши ґлумци, або дацо таке и три раз до тижня учели про сто теорию ґлуми, а по сле того ушлїдзели роботнї дзе ше вец видзело кельо тота формална едукация помага конкретно и цо найважнєйше, ту нє були лєм Руснаци, алє и Словаци, Сер би, Ма дяре... и шицких

– У Културно-уметнїцких дружтвох єст вше менєй пенєжи, а ту би помоц требал указац и Национални совит. Улога Совиту нє лєм же би финансовал, алє и же би створел условия у конкретней локалней самоуправи, цо значи же би Национални совит у сотруднїцтве зоз локалнима самоуправами требали давац вецей пенєжи нашим КУД. Мушим спомнуц же наша локална самоуправа општина Кула, ма досц слуха за нашо фестивали. Ми маме векши проблем зоз програму – Йоаким Рац итету. Значи єден Дюрдьов мал континуитет, а вец го страцел. Дюрдьов ма потенциял же би дацо зробел, алє ше тот потенциял зводзи на два три особи и на условия хтори виходза зоз КУД „Тарас Шевченко” дзе ше вельо вецей пестує фолклор, або фестивали народней музики. И, тераз цо, дзе проблем. Проблем у тим же нєт хто позберац людзох такого квалитету хтори би нараз могли почац озбильну роботу. Системска робота, бо финансованє нє подрозумює лєм гонорари. И векшина дружтвох преходзи на фолклор, хтори подрозумює рижни елементи, та и дозреванє особи, дзецка, тинейджера у єдним колективе. Значи, на єдним боку маме спорт, а на другим фолклор. Страшне лєм тото же

вєдно було дас 30 особи цо ходзели на таки курси. До ставало ше и диплому. То указує як ше дакеди хтошка старал о нашим ґлумецким, режисерским и сценоґрафским кадру. Я то волам системска робота нє прето же то було теди у гевтей комунистичней системи, алє же то хтошка теди знал и таке дацо обдумал. Цо тераз робиц? Кед то по станє стаємна ствар, вец то будзе цошка значиц. Покраїна орґанизовала таке дацо подобне у Бачким Петровцу, було там и даскельо Руснаци, думам двойо, и о нїх нєшка ми нє знаме чи су даґдзе вообще анґажовани – предклада Павлович ришенє проблема. – Ми шицко маме и дзеци, и таланти хтори ше нєпреривно зявюю, алє ключне же нїч нє мож кед нєт пенєжи. Пенєжи ше уклада з боку финансиєра, а чи то Покраїна, або

– Проблем кед дацо иснує лєм з часу на час и кед є нє порядне и, то указує же култура нє може буц на проєктним финансованю, алє муши буц вельо лєпше обдумана и орґанизована. Тото цо бизме евентуално нєшка почали робиц у театре, або у ґлуми, перши резултати би пришли о пейц, шейц роки. А я би особнє нє пошол там дзе дацо подле, фалшиве, фейк – Звонимир Павлович фолклор нє цалком уметносц, за мнє є нє, най ше розумиме. На востоку постоя дипломовани фолклораше зоз елементами класичного балета, алє у нас тото нє можлїве, бо балет нїхто нє зна – пояшнює свойо видзенє Павлович. РОБОТА У КУЛТУРИ ПОДРОЗУМЮЄ КОНТИНУИТЕТ – Ґлумци хтори наступаю у Руским Кере стуре, або Новим Садзе нїч нє зао ставаю за профе сийнима, вони на тельо увежбани, абрихтовани, едуковани же су порихтани за шицки нєсподзиваня шицки спокуси, обрацени су ґу самим себе и з мою помоцу вони уча ґлуму. То ше случує лєм дзекуюци огромному труду и єдного и другого боку же би ше дошло по квалитет. Системске ришенє треба же би подрозумйовало розгварки зоз державу хтора муши 7. ЮНИЙ 2019.

Република, локална самоуправа може помогнуц, допомогнуц алє системске ришенє пре таку концепцию власци яку маме, вона муши исц од горе на долу и од долу на горе, ми мушиме дойсц до держави. Держава нє же нє ма ришенє за Руснацох, вона го нє ма анї за єдну меншину. Тото же дахто шедзи у покраїнскей або републичней лавки то нїч нє значи, то нє значи же тота особа, тот посланїк обезпечи пенєжи за даяку нашу асоцияцию. Нє, вони можу обезпечиц даяку файту поєдинєчного наступу даґдзе, алє така особа по вокациї нє уметнїк, нє креатор, вона намонтирана же би була у политики Держава нє створена пре саму себе, держава пре мнє як граждана и, я як граждан, уметнїк и припаднїк националней меншини мам право повесц же я нє задовольни зоз тим як держава ришує проблем у култури националних меншинох – заключел Павлович. ■

РУСКЕ СЛОВО 21

ШМИХ З РУСКИХ НОВИНОХ

РОК XXXIX ЮНИЙ 2019. число 469 Число ушорел: Любо Инґе Дудаш

ШПОРОВНИ Єден барз скупи леґинь винял з кишенї таблїчку чоколади, одламал фалаток и дал своєй заручнїци. Вона тот фалаток жедла, дакус почекала, а вец гвари: – А дзе же ище? – Е, гевто треба охабиц нашим дзецом – одвитовал шпоровни млоди.

Пририхтал: Дюра Латяк

НЇЧ ТО Дохтор ґу хорому: – Видзим же вашо здравє вше лєпше и лєпше. Правда, ноги спухли, алє то нїч. Хори: – Добре вам, панє, так гуториц. Кед вам ноги спухню, и мнє то будзе нїч!

РОЗЛИКА – Яка розлика медзи розумнима и дурнима? – Тота, же розумни зна тоту розлику и нїкому ше о тим нє пита.

РЕЦЕПИС

(РН ч. 23(343) од 3. юния 1932. р. б. 4.)

НЄСКОРО

Аґент: – Я аґент за осиґуранє. Можебуц ше сцеце осиґурац процив нєщесца? Пан: – Барз крашнє дзекуєм, алє пришли сце нєскоро. Я ше уж оженєл!

– Панє дохтор, цо мам робиц, мой чловек барз вельо вошнє бешедує. – Дошлєбодзце му, да ше воднє досц нагутори. (РН ч. 28(348) од 8. юлия 1932. р. б. 4)

НА ЛЄЖАЦО Всоботу рано пошол Михал на пияц. Винял зоз кишенки цидулку, та покуповал цо му Марча написала; петрушки, мархви, кромплї, ягоди... На концу списка з велькима словами було записане и двацец кореньчки пресади парадичох... Патри вон так доокола по пияцу и, акурат, єдна старша жена мала пресади на столїку. Цо скорей попонаглял вон ґу нєй. – Модлїм Вас, предаваце тоту пресаду, парадичи думам? – Та, яґда нє, прегварела и схопно одчитала двацец коренки, положела их до мещка и лєм надпомла – Меркуйце, тоти парадичи ше садзи на лєжацо! – Яй, добре же сце надпомли, я ше до тих роботох слабо розумим, алє дзекуєм вам на поради. Пришол Михал дому зоз полну торбу накупеного и шицко одложел до кухнї. Патри на пресаду и швидко себе надумал же покля Марча з малим Дюриком нє придзе дому, а сиґурно ше и вона затрима по дутянох, пресадзи парадичи сам, а озда то и даяка” ” робота... Облєкол ше, так, до автомеханїчарских роботних шматох, чижми на ноги, шрафциґер до рукох, пресаду до лавора и просто до загради... Крашнє Михал лєгнул на брух, лавор зоз пре саду ґу себе и цага ше по загради як прави вояк през мински поля... дзири прави зоз шрафциґером, уклада парадичово коренки до

22 РУСКЕ СЛОВО

нїх, робота му ид зе аж на то, аж себе и слад зи, лєм доробиц, та є и готови... – Михаааалє, Михаааалє, кадзи ши? Була то Марча, його Марча. – Лєм тадзи, до загради, садзим парадичи! Марча пришла по заградово дзверка тримаюци Дюрика за руки же би нє сцекнул такой ґу татови, а и даяку чкоду нє направел... Аж кед видзела же ше Михал брухом цага по загради, нє могла присц ґу себе... – Боже, за кого ше я одала...? А вец... – Цо робиш то, шалєняку? – Та хто ту шалєни, ша жена котра ми предала парадичову пресаду надпомла же то нова файта и же ше садзи на лєжацо... Цо жена знала, дзецко под руку, та до обисца и лєм скричала на свойого же го кафа чека док закончи. Михал цо скорей закончел вельку ” блєк, роботу” и цали щешлїви ше пре пребул и умил руки та ґу кафи... Док ше кафа хладзела кельо требало Марча му крашнє и помали розтолковала як ше то парадичи садзи на лє” жацо”. Заштудирал ше Михал, пошкрабал по глави и, патраци на малого Дюрика, опитал ше винчаней – А цо ти, Марчо, думаш, запамета наш Дюри як його тато сад зел парадичи на лє” жацо”? Обидвойо ше лєм сладко нашмеяли. Владимир Дудаш Иванов

Тельо пада же и жовтей калапчковей ружи досадзело

Жимне лєто же и прашатом топя у юнию 7. ЮНИЙ 2019.

А ПАПРИҐАШ СЦЕЛ БУЦ ДОБРИ...

ДЗЕЖЕ БУЛА КЕД БУЛА МЛАДША? Виросли ґенерациї того столїтия, та и милениюма, а и им би дацо голєм надпомнуц – Нє вше було кока коли, сладолед ше куповало лєбо у нини Олґи, лєбо у цапала... Но, о тим бим, голєм нє на тот завод, нє розпредал... Кед же нє шицки паметаю, єст их ище надосц, слава Богу, котри паметаю италиянских ловарох котри влєце, а поготов вєшенї, штреляли по хотаре на шицко цо лєм ходзело, шмикало ше лєбо подскаковало по наших, ище нє затрованих польох цалого рускокерестурского хотара... Ту и почина приповедка котру би грих було забуц. Нє приповеда ше о тим вельо, алє то права, правучка правда. Кажди талиянски ловар котри тримал до себе приходзел на лови до валалу и то нє раз до рока, та кеди цо. Пришли вони, даєдни им и мена можу ище паметац, на рибалов Польопривредного комбината, дзиви гуски лапац, точнєйше заштрелїц. Плацели добре, мали пси котри заштрелєне з води ґаздови приношели, а були и широкей руки по других питаньох, кед уж дацо требало... – Штреляли, приповеда мой давно упокоєни приятель, товариш и познати, заштреляли кельо уж лєм могло, а ишло им. Ми теди були заняти на рибалове, та зме им були при руки и припомогнуц дацо нєшка, дацо ютре... Углавним єден, та други, та треци дзень и змарзнути гуски полнєли фрижидери. Ми ше уж и набегали коло милих нам госцох, а комушик, анї нє важне кому, пришло на розум же би и ми уварели дацо добре, паприґаш поведзме, кед би нам даєдну заштрелєну гуску зохабели, а прецо би нє? – Та, знаже же нєт проблем, нєнте проблеми, якош було порадзене и нам ше ушла гуска, за порадзени паприґаш, думали зме. – Вода зоварла, гуска обрана од пиря, розобрана, порезана... У котлїку цибулька варла и цо уж требало там буц, та пришол шор и на месо з гуски. Варене од рана, нїхто нє завадзал, роботи коло риби було надосц, алє огень под котлїком горел упарто. Пришол вечар, позна єшень та и вчас, алє кухар дудрал же месо ище тварде. Но, ша, нїч, предлужиме наютре, алє треба додац сода бикарбони, озда тельо знали и од власних женох и домашнього вареня... Други дзень, нови огень, древа надосц, а и сода бикарбона сипана до води котра нєпреривно долївана, же би було досц шицким, а шицки себе и смаковали уж напредок... Алє, ба купак, и други кухар дудрал же месо ище вше тварде... Но, та, и то нє проблем, ютре долєме и дакус палєнки, знаю стари кухаре и кухарки лїка и таким хоротом... Но, видлїчка до меса нє сцела анї того дня. – Треци дзень вареня у котлїку було и грубей склєнчини, озда сподок зоз содовей фляши... Но, прешол и тот дзень, а паприґаш и гуска ище вше твардоглаво нє сцели змегчац. 7. ЮНИЙ 2019.

– Цо зме уж нє врачали и нє пробовали, нє знам анї сам, слухал сом давно, док и памятки були швижи. Могло то так вариц док би нам самим нє прешедло, алє шицко уж було пробоване, а гуска тварда, видлїчка ю нє преджобнє, нє може.

– Нє знам кому прешедло, алє то уж наисце було превельо! До пшамаца и зоз паприґашом зоз дзивини. Месо руцене псом. Було их надосц, алє кажди лєм скруцел зоз хвостом и анї на розум им нє пришло, голєм коштовац... Кельо тому прешло, уж ше и у валалє пречуло же гуска нєдоварена. Вец нам, приповеда мой давни приятель, хтошка зоз домашнїх, керестурских ловарох, пошептал же дзива гуска лєгко дожиє и седемдзешат роки. Така ше нам, цалком сиґурно и ушла... Дзеже була кед була млада, а була старша и од нас найстаршого... Любо Инґе

ЗА (НЄ)ОЗБИЛЬНЕ РОЗДУМОВАНЄ...

ПЕТРИК У ДУТЯНУ – Модлїм Вас, я би купел єдну квашну воду... – А, кельо то раз тебе треба повесц же то минерална, а нє квашна вода? – У шоре, запаметам. Мама гварела же бим купел и дунчик минерални огурки, кед мож...

У ДАЛЄКЕЙ, НАШЕЙ РУСКЕЙ, КАНАДИ Пришла баба опатриц своїх наймилших, а Петрик такой – Бабо, а як ши то путовала? – Ша, озда знаш же на авиону, одповедла му. – А прецо вец мой тато гутори же це заш дяблик принєсол?

РУСКЕ СЛОВО 23

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ ЮЛИЯН АРВА З РУСКОГО КЕРЕСТУРА, РЕЦИТАТОР НА ПЕРШЕЙ РЕПУБЛИЧНЕЙ СМОТРИ

ИЩЕ ЖИЄ ПЛАМЕНЬ КРАШНЄ ВИПОВЕДЗЕНОГО СЛОВА Пише: Оленка ЖИВКОВИЧ

И ҐЛУМЕЛ И РЕЖИРАЛ Попри рецитованя Юлиян и ґлумел, та и режирал. Ґлумел у представи котру рихтал учитель Медєши „Гайди”, а вец го до представи волал Дюра Папуґа. – Пред одходом до войска, паноцец Макаї рихтал єдночинку „Скорей шмерц, як апаца”. Пошол сом на премиєру, и кед ме паноцец Макаї видзел, замодлєл ме най му поможем у режиї. Я то дзечнє доробел. Кед сом ше врацел зоз войска, зоз керестурским капеланом о. Ярославом Вовком рихтали зме єдночинку „Крачунски сон”, котру зме виводзели у старей виронаучней сали, на перши дзень Крачуна.

Познати дакедишнї керестурски скравец Йовґен Арва – Мелеґов мал тройо дзеци – хлапчика котри умар на шейсц мешаци, дзивку Амалку и Юлияна, познатого як Моша. Юлин бул виучени за шлосера, а у души: рецитатор, поета, ґлумец, любитель крашнє виповедзеного слова и уметносци. Тота приповедка о нїм.

– Перши рок сом бул шеґерт у Коцуре, а други и треци рок шеґертованя Янко Варґа и Емил Мецек мали мигель и прешол сом до нїх. После сом 1970. року пошол до войска. Теди мойо родичи пошли до Нємецкей, я до войска, а моя покойна шестра Амалка до манастира з котрого познєйше вишла и нажаль млада умарла – памета Юлиян. У Нємецкей остал нєполни пейц роки. При Минхену робелу єдним подприємству на монтажи базенох. Пошол як леґинь, алє ше нєодлуга оженєл, та вєдно з нїм у Нємецкей була и його супруга Марча. Вона уж нє могла достац роботну дозволу, алє лєм пребуванє. Там ше народзели и дзивчата Таня и Ясмина, а наймладша Весна ше народзела уж кед ше врацели до Керестура. З народзену Ясмину, Арвовим требало векши квартель, жили од першого по перши, та ше надумали врациц, бо видзели же так жиц як там, могло и ту. – З рецитованьом сом почал як леґинь, даґдзе 1968–69. року. Скорей ше о рецитованю мало знало, з оглядом на тото же сом

бул перша ґенерация рецитаторох. Перша смотра рецитаторох у валалє була орґанизована 1969. року, а рихтал ю Дюра Папгаргаї. Старших од 15 рокох рихтал Яков Салак, хтори познєйше бул ґлумец у Тузли и под час войни 90-тих рокох там и умар. Вон бул рецитатор, а и другу смотру вон рихтал. Участвовал сом на першей месней смотри, општинскей, покраїнскей, та вец на републичней у Велькей Плани. Перши рок сом рецитовал „Писмо з цемнїци” од Кочиша, бо теди була задана тема – револуционерни писнї – толкує Арва. Першого року з Републичней смотри у Велькей Плани такой принєсол и награду – кнїжки, а теди ше нє додзельовало перши места, було лєм полуфиналне и финалне змаганє. У финалним змаганю рецитовали трицецеро рецитаторе и жири преглашел лєм финалних змагательох. Медзи нїма бул и Юлиян. Интересантне и тото же вєдно зоз нїм теди рецитовал и Александар Берчек, наш познати ґлумец. ТРЕБА ДОТХНУЦ ДУШУ СЛУХАЧА

Крачунски сон” (Юлиян стої други з правого боку)

”

24 РУСКЕ СЛОВО

Другого року отримованя смотри, 1970. року, орґанизована и зонска смотра у Вербаше, кед рецитовал „Старинску баладу” од Превера. На тей смотри участвовал и Яков Салак, а Юлиян ше ознова пласовал на Покраїнску смотру, дзе у полуфиналу мал барз добри оцени, алє ше пре одредзе7. ЮНИЙ 2019.

ljudze@ruskeslovo.com

ни причини нє пласовал на Републичне змаганє. Шлїдуюцого року рецитовал у Керестуре, пласовал ше на општинске змаганє, алє на ньго нє пошол, бо пошол до войска. Тот треци рок рецитаторох рихтали учитель Михал Варґа вєдно з наставнїком Владом Бесерминьом. – Теди сом порихтал писню „Мостарске кише” од Пери Зубца, котру преложел Микола Скубан и паметам же ми аж Марча Монарова шептала, бо сом нє научел цалу писню напамят. На смотру мали присц школяре седмей и осмей класи, а од старших хто сцел. Медзитим, до сали пришли шицки зоз школи, була полна сала дзецох младшого возросту. Та кед сом почал рецитовац писню у котрей ше споминаю перша, нє шицко єдно ми було и я ше перше ганьбел пред тима дзецми. Ище и нєшка єст людзох котри ми гуторя же ме паметаю як стоїм на бини и рецитуєм тоту писню. Теди тоти мали дзеци видзели же то мож и иншак рецитовац, нє лєм тоти писньочки котри ше вше рецитує, же єст фини писнї, котри мож вибрац, хтори мож барз добре пренєсц на публику. Гоч випаднєм дакус и препотентни, можем повесц же сом зоз рецитованьом тей писнї до велїх младих усадзел пелцер рецитованя – поцешени Юлиян. ПОЕЗИЯ, РЕЦИТОВАНЄ И ҐЛУМА ЗВЯЗАНИ З ЛЮБОВУ Окремне то чувство кед ше зохаби тирваци шлїд на тоти млади, котри предлужую далєй рецитовац. Юлиян любел рецитовац, алє теди писал и поезию, бо младеж у Керестуре мала литературну секцию. Сходзели ше найчастейше внєдзелю у Ресторану дзе бул „жаба бар”... Тоти цо теди почали писац, ґлумиц почали и рецитовац. А Юлин окреме любел рецитовац писню „Инґе Барч”. И нєшка му остала у души. Теди, дзешка од 1967. по 1970. рок бул актуални „гипи рух”, якаш енерґия була у младих и млади вельо того орґанизовали, а медзи иншим и рецитал о Єсенїнови. Бул то кратки рецитал на котрим були и поетово цали писнї и виривки. Даєдни преложел Микола Скубан, а даєдни рецитовани по русийски. Тих рокох рецитовали Славка Кочиш, одата Микита, Марица Блаґоєвич, тераз Маркович, Йоска Павлович, одата Паланчаї, Марча Монарова, одата Палїнкаш, котра участвовала и на смотрох и рециталох. Наш собешеднїк наглашує же ми у Войводини вше мали моцних и добрих рецитаторох, од самих початкох, та по тераз. Юлиян Арва и писал, як цо и спомина на початку. За першу обявену писню у „Литературним слове” наградзени є за писню 7. ЮНИЙ 2019.

„Червени ружи”. Писал и на других конкурсох, писнї му обявйовали у „Руским слове”. У тей литературней секциї у хторей започал свойо перши писательски а потим и рецитаторски крочаї, значне надпомнуц, бул и Теофил Сабадош, наш познати писатель. ФАМЕЛИЙНА НЇТКА Перша месна смотра рецитаторох

У їх фамелиї нє лєм вон 1969. року рецитатор, алє тоту любов пренєсол и на свойо дзивки, та и унучата. – Маме три дзивчата: Таню, одату Планчак, котра рецитовала алє ше баржей анґажовала коло орґанизациї у театре. Наймладша Весна, тераз Пашо, рецитовац любела, гоч нє мала значни успихи. Ясмина, одата Дюранїн, мала наисце красни успихи у рецитованю, наступела раз чи два раз на Републичней смотри у Велькей Плани и два раз на РепуБул и шеґерт (долу у штредку) бличней смотри у Ужицу, дзе дзелєла треце место. Таньов син, Иван Планчаков тиж успишни рецитатор, а його шестра Ивана вошла до ґлумецких водох. Їх братняк, Андрей Пашо тиж будзе добри рецитатор. Тоти унучата ше „руцели” на дїда, а Ясминово дзеци, гоч и Дюраньов дїдо робел у Радию у Новим Садзе, баржей заинтересоваШМИХ ЯК ЛЇК ни за фодбал. Мойо ме дзеци вельо раз чуЮлин Арва – Моша ли кед сом дома рецитовал, бо тото любим. чловек котри люби Рецитовал сом Превера, Єсенїна, Анри Мижартовац, котри зна шоа.... Рецитовал сом шицко шором, кеди розвешелїц людзох. ми хтора писня „лєгла”, завиши од животГвари же його мото – ного розположеня. кажде хто ше пейц У Доме култури 1994. року була орґанизоминути задума, вана преслава 25-рочнїци початкох рецитома голєм пейц причини за плаканє. ваня у Керестуре, а того року пада 50-рочнїА зашмеяц ше чловек ца од початкох рецитаторского руху у нанагоду нє ма часто. шим валалє. Крашнє би було того року, у Плакац можеме шицки. рамикох даякей манифестациї означиц тоту Сам чловек ше ридко рочнїцу. Требало би вихасновац нагоду и кеди зашмеє, а сам зоз поволац рецитаторох и з тих часох кед ше собу ше розйойчи. починало, як и шицких котри рецитовали Ту цала поента живота, познєйше, а уж давно нє наступаю. гвари. Поента ше нашмеяц, поента У Юлинови Арвови – Мошови ище вше розбиц тоту шиву жиє пламень рецитованя. Дакеди, гвари, каждодньовосц. кед є сам, як цо дахто шпива, вон себе дацо Теди є вше на помоци одрецитує, дацо цо глїбоко у нїм дзешка каждому. ище вше кучи.■

РУСКЕ СЛОВО 25

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ СТРЕТНУЦЕ З ВЛА ДИМИРОМ СИНКОМ З КОЦУРА

ПО ДРАЖКОХ ДО ШВЕТА И НАЗАД НА РОВНЇНУ

Пише: Оля РУСКОВСКИ

Прешлосц за нами приношела шицкого: добри живот, алє и биду и войни, радосц, алє и боль и жалосц. Велї людзе ше висельовали зоз наших валалох, глєдали свойо щесце, ишли за лєгчейшим животом, под цудзи нєба цо им принєсли мир. Єден з нїх бул и Владимир Синко, Коцурец хтори у Нємецкей, у Валендорфу, нашол шицко поспоминане

Н

Синково з унуками

26 РУСКЕ СЛОВО

ародзени є у Коцуре, на Вербовцу, у єдней хижи на углє. Там препровадзел свойо вчасне дзецинство, там часто з хлапцами дацо вистроєл, з єдним словом – там настали перши памятки. По законченю основней школи, уписал ше на ремесло до Кули и там ше виучел за текстилного механїчара. У перших рокох котри шлїдзели робел роботу за котру ше вишколовал, а вец пошол до войска. – Було то 1965. року, у Горватскей, у морнарици, котра була змесцена на Брионох. Теди предсидатель тедишнєй держави Югославиї Йосип Броз Тито праве там одходзел на одпочивки, та зме були задлужени за його безпечносц. Обидва роки сом одслужел на тей локациї – приповеда Владо. Дому пришол штири днї пред коцурским Кирбайом, 1967. року, часи за роботу у валалє нє були бог зна яки, та ше пре роботу застановел аж у Србобрану, дзе упознал Ану, зоз хтору ше и оженєл на Крачун, 7. януара 1968. року. – Пременєл сом пар роботи, було чежко, плаци були мали, лєбо их анї нє виплацовали, штрайковало ше, а моя супруга и я у медзичаше дознали же чекаме бебу. Понеже сом нє видзел ту можлївосци за будучносц таку яку сом жадал за свою фамелию, 1970. року сом одлучел пойсц до Нємецкей – памета Синко. Драга го одведла до Валендорфу, до места дзе нїкого нє познал, нїкого нє розумел, бо нє знал по нємецки. Мал лєм єдну адресу на паперику записану, 53 марки у кишенки, литру палєнки и єдну шунку у зайдички.

– Перши пар роки були чежки, бул сом там сам, без своїх наймилших, робел найвецей зоз людзми з Мадярскей и перше сом научел бешедовац по мадярски, а аж познєйше по нємецки – предлужує наш собешеднїк. А же животни дражки наисце дзекеди барз дирґаци указало ше теди кед дожил нєщесце на роботним месце и кед спаднул з висоти 12 метери и зламал лопатку, ключну косц, 9 ребра, а похребцину надавел. Накадзи му було лєпше, дохторе му совитовали же би нє робел чежку роботу, алє же би то було дацо дзе би ше цо вецей рушал. Так вошол до погосцительства, почал робиц як келнер, робел у ресторанох, готелох, дискотекох, робел и за шанком. Гоч то нє була професия за хтору ше школовал, учел и провадзел других у тей роботи, та єден час бул аж и шеф. Нїґда ше нє обавал викасац рукави, и пошвидко робел источасно и два роботи. – Прешол сом през рижни фабрики, рижни занїманя. Супруга кед пришла, швидко звладала нємецки язик и робела як секретарка у єдней фирми, швидко напредовала. Я пременєл даскельо роботи, а вец сом одлучел прейсц до приватнїкох. РЕСТОРАН У ШВЕЦЕ, А НАША КУХНЯ Перши ре сторан котри Синко отворел бул прейґ драги гайзибанскей станїци, и 7. ЮНИЙ 2019.

ljudze@ruskeslovo.com

як гвари, там ше барз вельо робело, тельо же мали лєм пар годзини часу дньово одспац. Теди Владимир ришел заврец тот ре сторан, а отвориц други, сцели робиц кус опущенше и лагоднєйше. Орґанизовали свадзби, руски бали, а вец и мадярски, кре сцини, перши причасци... На своїм мению понукали вецей як 300 єдла, а найчастейше рихтали юго славянски. У ньго робели велї нашо людзе. – Були часи чежки и напарти, алє красни – памета вон, и припознава же було чежко теди кед їх син тиж Владимир у осмей класи ришел пойсц до Коцура и там предлужиц школованє. – То було нєзвичайне прето же нє знал анї читац, анї писац на нашим язику, кирилку нє знал вообще. Алє, шицко то барз швидко звладал. А моя супруга и я му були потримовка, гоч як нам було чежко же є нє з нами. НАЙВЕКШЕ БОГАТСТВО – УНУКИ Час преходзел, и пошвидко ше їх син оженєл, народзели ше Инес и Сташа, бабово и дїдово унуки. После даскелїх рокох син ше врацел назад ґу родичом до Нємецкей, нашол нову роботу, и з другу супругу маю ище єдно дзивче. Фамелия Синкових постала богатша за унучку Фабиєн. – Розошал нас живот по швеце: єдна унука одата у Шведскей, друга одата у Америки, а треца тераз у Нємецкей, тренира рукомет за младши тим репрезентациї, алє концом рока и вона ше ма одселїц до Америки. Чкода же их нє можем пооблапяц и попритульовац, алє ше радуєм їх радо сцом и щесцу, и з нєсцерпеньом чекам конєц юния кед найстарша унука ма по стац мац, а я прадїдо – з ошмихом, алє и слизу у оку щиро приповеда Владимир о своїм и живоце наймилших.

,,Знаце цо? Вам ту нє ме сто. Идзце дому, Вас там цага!” Кед пришол дому гварел тото своєй жени, вона истей хвильки станула, вжала куфер и почала до ньго складац. Нє прешло пар днї, а Владово очи патрели лєм на нєпреглядну ровнїну и валалски хижи. О кратки час Ана предала ре сторан, и свойо пензионерски днї обидвойо започали дома, у Коцуре. Нажаль, пред пар роками, Ана ше похорела и вецей є нє медзи нами. То бул чежки и боляци период, алє живот мушел исц далєй, мушел Владо остац моцни пре свойого сина, пре свойо унуки.

РОВНЇНА ПРИ ШЕРЦУ Док жили у Нємецкей, Синково часто приходзели до Коцура. Нє раз приношели и гуманитарну помоц, помагали школи и ме сней канцелариї, а помоц ношели и до Мадярскей. Гвари Владо же го вше цагало до тих крайох, видзиц своїх найблїзших, Коцур, жем, и ровнїну. – На єден завод сом бул барз хори, и пол рока сом препровадзел на лїченю у шпиталю. Накадзи ми було лєпше, дохторка хтора була задлужена за мнє ми гварела: 7. ЮНИЙ 2019.

– Те раз жи єм пра ви пен зи о нер ски жи вот, од ход зим до Ру ско го дому, дружим ше з на ши ма люд зми, про вад зим ФК ,,Искру” на зма га нь ох, и пома гам ке льо можем. Печем дома шню па лєн ку, а по рихтал сом и ци ґ о нї и при бор за лапа нє ри бох. Шер цо на ми ре, ду ша тиж, а мир у мо їм Ко цу ре, у мо єй ши ро кей ров нї ни – так за кон чел при по вед ку Вла димир Син ков.■

Владимир зоз супругу и сином

РУСКИ КИРБАЙ И У ДАЛЄКИМ ШВЕЦЕ По Владових словох интересантно було кед ше орґанизовало руски Кирбаї у Минхену. Михал Русковски бул предсидатель Здруженя Руснацох, Янко Русковски тиж бул у Здруженю, як и велї нашо людзе. Так ше зишли у далєким швеце. – Кирбай ше отримовало у октобру у українскей церкви, и кажди рок ше сходзели коло 70-80 Руснаци. Рихтало ше руски єдла: геровци, цагани рейтеши, гурки, шмарцмолу, шкварки и колбаси, шицко праве таке як дакеди дома. Грала наша музика, єден рок нас вешелєла ґрупа „Роса”, а шицки ше радовали и домашнєй палєнки котру сом випекол у Коцуре – гвари Синко.

РУСКЕ СЛОВО 27

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ ҐУ СТОРОЧНЇЦИ ОД СНОВАНЯ РНПД –

ПОЧАТКИ РУСКОГО ВИДАВАТЕЛЬСТВА

Пише: Дюра ЛАТЯК

Початки националного будзеня при Руснацох на териториї дакедишнєй Угорскей, особлїво на подручу нєшкайшей Восточней Словацкей и Закарпатскей обласци України, ґу котрим етнїчно припадаю и бачванско-сримски Руснаци, вязани за мено священїка Александра Духновича (1803–1865). Реализовало их у нас Руске народне просвитне дружтво, основане 2. юлия 1919. року у Новим Садзе

К

оло першей друкованей кнїжки, потим як основане РНПД, у потераз друкованих жридлох єст досц контрадикторносци. Спрам єдних жридлох то би мала буц Читанка за ІІ класу основней школи. Тот податок ше базує на лїстку-посланїци владики др Дионизия Нярадия од 27. септембра 1920. року, у котрим вон децидовано спомина же тот учебнїк уж видати. Медзитим, випатра же ше ґу правди найбаржей приблїжел у своїх виглєдованьох Дюра Варґа, котри у статї з нагоди 120рочнїци од народзеня Михаила Поливки, обявеней у часопису „Шветлосц число 4 зоз 1988. року (боки 435–465), написал же Министерство просвити Кральовини СГС послало на прекладанє сербску читанку за ІІ класу (автора Любомира Льотича) 26. юлия 1920. року до РНПД и же тот учебнїк преложела Єлена Чижмарова, учителька, и у подполносци присподобела за хаснованє у настави на руским язику, же РНПД у одредзеним чаше врацело рукопис читанки на допущенє за видаванє, алє же допущенє нє сцигло и же читанка нїґда нє видата. Нажаль, Варґа нє наведол документи на основи котрих таке заключенє принєс. Медзитим, у прилог виродостойносци його заключеня гутори факт же ше нам у потерашнїх виглєдованьох нє удало пренайсц анї єден прикладнїк такей читанки. Прето думаме же атрибут „перша” з полним правом може ношиц Читанка за ІІІ класу, котру зложел и написал Михаил Поливка. Видата є у Сримских Карловцох 1920. року з одобреньом Министерства просвити, оддїлу за Банат, Бачку и Бараню, число 10597/1919. Друга по шоре публикация бул найвироятнєйше Буквар („за южно-руски основни школи”), котри Министерство просвити Кральовини СГС одобрело под числом 19587/1920. На на-

28 РУСКЕ СЛОВО

словним боку пише же го составел Михаил Мудри, грекокатолїцки парох, и Михаил Поливка, учитель и управитель державней основней школи у Руским Керестуре. Варґа у спомнутей статї дава цалком виродостойни арґументи же автор того буквара лєм Поливка, а мено М. Мудрого ше ту нашло лєм прето же би ше лєгчейше достало одобренє за друкованє. Аж после видаваня спомнутих школских учебнїкох ушлїдзели пририхтованя за видаванє других кнїжкох. Перши бул на шоре Календар як рочнїк РНПД. Правда, два роки познєйше од того як Биндас у своїм писме предложел, бо вишол аж за 1921. рок, алє зоз тим нє загубени порядок по яким видаванє кнїжкох рушело. На видаванє новинох було потребне причекац ище полни пейц роки. „Руски новини” почали виходзиц аж 4. децембра 1924. року. Дзешец роки познєйше (1934) 7. ЮНИЙ 2019.

ljudze@ruskeslovo.com

РУСКОГО НАРОДНОГО ПРОСВИТНОГО ДРУЖТВА (XIV) зробене перше пробованє з видаваньом литературного часопису „Думка”, котре предлужене у периодзе 1936–1937, та 1938, и знова 1940. по фебруар 1941. року. Од 1937. року та по 1941. виходзи и дзецински часопис „Наша заградка”, котри през цали час ушорйовал наш познати културни, просвитни и литературни дїяч, нєшка доаєн рускей литератури, Михайло Ковач. Попри начишлєней периодики и спомнутих учебнїкох, у двох медзивойнових деценийох видавательна екипа Руского народного просвитного дружтва видала и коло двацец наслови кнїжкох рижного обсягу шветового и релиґийного змисту. Нєшка ище вше нє мож зоз подполну сиґурносцу начишлїц шицки библиоґрафски єдинки обявени у рамикох видавательней дїялносци РНПД. Ище вше иснує опасносц же ше даєден наслов годно вихабиц, алє ше наздаваме же пошвидко и тота об1 У 1989. року наша позната библиотекарка МАРИЯ ЧУРЧИЧ почала обявйовац библиоґрафию кнїжкох, новинох и часописох на руским язику од 1918. по 1980. рок, обробену по медзинародних нормативох. У тей библиоґрафиї обробени и спомнути кнїжки крем Читанки за ІІІ кл.. (1920), Рожанцовей кнїжочки, Молитвенїка (векшого) и Житиє святих. Попри нїх, обробени ище и тоти: 1. О християнским вихованю младежи (1930, преложене). Випатра же прекладач Дионизий Няради, владика, бо ю вон як „Посланиє у прекладу на руски язик препоручує душпастиром“. 2. Служба на празник Пренесениї мощей св. Отца Николая Мир Ликийских Чудотворца (Храм церкви у Руским Керестурі) (1932, Дяково). 3. Дионизий Няради: „Прадїдовска вира у шветлу историї“ (Дяково, 1936, 79 боки) 4. „ВЕРТЕП: побожни роздумованя у крачунским часу (на руски потолковане за О. К. Антовинечом, 1937. „Просвита”, у Руским Керестуре зос Друкарнї „Просвити”), 67 боки. 5. Янко Фейса: „Мижов сон, сценка у І дїї” (1938, 15. б.). 6. „ПАСТИРСКЕ ПОСЛАНИЄ“ котре своїм священїком и вирним пред свою шмерцу написал покойни Преосв. Др. Дионизий Няради, крижевски владика з нагоди 25-тей рочнїци свойого владикованя (1940, Виданє „Просвити“, Р. Керестур, ч. 34, 31 бок) 7. „Осиґурай свойо вичне спасенє“, преложел по Квотидияну Янко Провичо (Велька дзевятнїца першого пиятку). Додаток: Правила Братства Благей шмерци (1940, Библиотека „Просвити” ч. 32 Друкарня „Просвити” у Руским Керестуре, 18 боки). 8. Народни писнї (1940, Библиотека „Просвити” ч. 31, Руске народне просвитне дружтво, Друкарня „Просвити” у Руским Керестуре, 32 боки).

7. ЮНИЙ 2019.

ласц будзе до конца вишлїдзена и же зме годни достац подполни прегляд шицких виданьох Руского народного просвитного дружтва. Покля ше нє пренайдзе цалком виродостойни документи, будземе ше мушиц задоволїц зоз тим цо нам нашо предходнїки у предвойнових публикацийох зохабели як рекламу, понукаюци на читанє потенциялним купцом. На основи прегляду виданьох, обявеного у рамикох Календара за 1929–1935. рок, видзиме же ше на предай понукало тоти виданя: 1.Читанка за ІІІ кл. (1920) 2. Рожанцова кнїжочка (8 динари) 1917. 3. Азбука (Буквар) (10 динари) 1921, 1925 и 1928. 4. Читанка за ІІІ и ІV кл. (10 динари) 1924. 5. Християнски науки (Библия) (10 динари) 1924. 6. Правди католїцкей вири (Катакиз) (10 динари) 1912. и 1920. 7. Граматика бачваньско-рускей бешеди (15 динари) 1923. 8. Стари руски календари (10 динари) (1921-1941) 9. Молитвенїк (векши) (20 динари) 10. Молитвенїк (мали) (10 динари) 1938. 11. Житиє св. Кирила и Метода (2 динари) 1927. 12. Правила РНПД (3 динари) 1923. 13. Єфтайова дзивка (8 динари) 1924. 14. Народни писнї (10 динари) 1927. 15. Житиє святих (30 динари) 16. Я. Фейса: Пупче (3 динари) 1929. 17. Д. Няради: Служба Божа (3 динари) 1932. Зоз познєйших публикацийох видно же вишли ище и тоти виданя: 1. Алманах (1936) 2. Нашим дзецом (С. Саламон, 1936) 3. За наш дом (Дружбовство и старостовство) 1940. 4. Кухарка, 1938. 5. Коляди, 1937. 6. О женїдби (Д. Няради, 1938)1 Як видно зоз начишлєного списку, половка видатих кнїжкох була вирского змисту, а друга половка шветового, зоз чого лєм 5 кнїжки литературного змисту. Кед попри спомнутих кнїжкох маме на розуме же у рамикох видавательней дїялносци РНПД през дацо вецей як два децениї його иснованя вишли 20 Календари, вец ше нашо потерашнї виглєдованя можу застановиц на коло 51-ней видатей кнїжки. З оглядом на тото же цала тота видавательна дїялносц витворена на бази самофинансованя, мушиме припознац же то нє мали резултат. Нє шмеме забуц же скоро цала авторска и редакцийна робота окончована з найвекшей часци на волонтерскей основи, а обовязно ше плацело лєм услуги друкарнї. Нєшка можеме без превершованя повесц же виданя Руского народного просвитного дружтва представяли тварди фундамент рускей уметнїцкей литератури и литературного язика, котри свой полни розквит дожию аж у другей половки двацетого вику.■ (Предлужи ше)

РУСКЕ СЛОВО 29

ДУХОВНИ ЖИВОТ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

НАЦИОНАЛНЕ СТРЕТНУЦЕ КАРИТАСУ

Коло 320 волонтере и заняти зоз шицких пейцох владических Каритасох, зоз трицец трох местох зоз цалей Сербиї, уключуюци и домашнїх з Руского Керестура, стретли ше у Марийовим святилїщу у Водици 1. юния на сходзе котри орґанизовал Каритас Епархиї св. Миколая Руски Керестур. Пристуних привитал владика Георгий Джуджар, котри бешедовал о словох папи Франциска з нагоди стретнуца зоз Ґенералну скупштину медзинародного Каритасу, три значни слова – служенє у любови, интеґрални розвой особи и заєднїцтво. – Добродїйство, бо є служба у любови, то стретнуце зоз Христом у худобних и воно за рост Божого царства, царства любови и мира. Бог най нас благослови и Мац Божа най нас чува и провадзи – гварел кир Георгий. Привитне слово отримал и предсидатель Каритасу Сербиї беоґрадски архиепископ монс. Станислав Хочевар, котри визначел же установена нова Епархия то доказ дїйствованя Божого милосердия, же Церква присутна и же нас припознава. Мали бизме вихасновац тот момент же би вирни ище силнєйше зажили праве тото цо зме – єдна Церква, без огляду хотри обряд маме. Службу Божу служели домашнї кир Джуджар, зоз монс. Хочеваром, а сослужели дзевецме священїки з рижних владичествох и парохийох. Служене по византийским обряду, Апостол и Евангелия читани по горватски

Зоз Службу Божу на 19 годзин, 31. мая закончени тогорочни Водицов тидзень, остатнї тидзеь у маю хтори у Католїцкей, та и нашей Церкви, пошвецени Пречистей Дїви Мариї. Вечаршу Службу Божу и Молебен до Богородици у Водицовей церкви служели керестурски капеланє о. Владимир Медєши и о. Михайло Шанта, а присутне було красне число вирних. През Водицов тидзень, од пондзелку по пияток були вечарши Литурґиї хтори були вше нащивени. У Водици ше од марца отримує Богослуженя кажду соботу, и служи Литурґиї на 19 годзин. Пред тим єст нагода и за св. Споведз, або розгварку зоз священїком, та то нагода же би до Водици пришли и вирни з других местох. М. А.

30 РУСКЕ СЛОВО

ПЕРША СВ. ПРИЧАСЦ На читаней, дзецинскей Служби Божей на полдванастей, у полней катедралней церкви св. Миколай, 2. юния 23 школяре другей класи прияли першу Св. Причасц, а дзень пред тим приступели першираз и до св. Тайни Споведзи. Службу Божу служели домашнї священїки парох о. Михайло Малацко и капеланє о. Владимир Медєши и о. Михайло Шанта. Парох у казанї привитал нових першопричашнїкох и поволал их же би после тей першей, ище вельо раз прияли тоту св. Тайну, живого Исуса хтори остал з нами и под видами хлєба и вина. На концу Служби першопричашнїки пририхтали кратку програму, а потим им парох подзелєл памятни обращики. По Служби вони з другима дзивчатми участвовали и у процесиї зоз св. Тайнами и руцали свят, т. є. ружово лїсточка. За тоту подїю першопричашнїкох на парохийней и школскей виронауки пририхтовали ш. Анастасия Ришко и вироучителька Златица Малацко. На шветочносци зоз школярами були и їх учительки Ксения Бодянец и Веруна Медєши, як и родичи, родзина и цала парохийна заєднїца. М. А.

Фото. О. Живкович

БУЛ ВОДИЦОВ ТИДЗЕНЬ

и мадярски, а наказовали монс. Станислав по горватски и о. Иштван Добаи зоз Суботици по мадярски. После Литурґиї пристуни слухали ґрупу „Ария”, котра виведла даскельо писнї. Предлужело ше на роботньох по пейцох ґрупох, а була и по мадярски. Тема того рочного стретнуца була „Парохия+Парох+Волонтер = Успих”. Потим була заєднїцка молитва Ружанца по руски, горватски и мадярски, а за конєц пристуни достали Божи благослов и розишли ше до своїх парохийох, шириц праве тото цо на стретнуцу визначел монс. Хочевар – ношиц шветло розума, буц швитильнїк шицким коло себе, окреме у фамелийох и Церкви. О. Ж.

7. ЮНИЙ 2019.

duhovni@ruskeslovo.com

У БАЧИНЦОХ ШЕ ПРИЧАЩАЛИ ДВОЙО ШКОЛЯРЕ

ВЕЛЬКА РА ДОСЦ ШИЦКИМ На шветочней Служби Божей у бачинскей церкви св. Луки школяре другей класи Теодора Гнатко и Андрей Рац першираз приступели до св. Тайни Причасци и

прияли Исуса у Евхаристиї, а дзень пред тим и до Св. Споведзи. Службу Божу служели парох ново садски о. Юлиян Рац и домашнї парох, однєдавна протоєрей ставрофор о. Дарко Рац хтори пририхтал першопричашнїкох за тоту подїю през цали рок на виронауки. Вон у казанї наглашел прецо християном важни тоти святи Тайни, та привитал першопричашнїкох и поволал и їх и других вирних же би цо частейше були присутни на Бого служеньох и у приманю св. Тайнох Споведзи и Причасци, хтори барз важни за духовни християнски живот. На концу першопричашнїки достали спомини на свою першу св. Причасц, а шицки присутни им вишпивали многолїтствиє. Як здогаднул о. Рац, така подїя у Бачинцох нє часта, а остатня була пред пред трома роками, та и тогорочна перша Причасц у тей парохийней заєднїци шицким на вельку радосц. М. А.

IN MEMORIAM

О. ЙОАКИМ ДЖУДЖАР (1930–2019) У своїм дзеведзешатим року, 28. мая, упокоєл ше о. Йоаким Джуджар (1930–2019) у минхенским шпиталю у Нємецекей. Народ зени є 18. януара 1930. року у Руским Кере стуре, у обисцу Михала и Ксениї народзеней Ґнип. Основну школу закончел у Руским Кере стуре. Познєйше ше його родичи пре селєли до Дюрдьова и вон вец робел у Новим Садзе, а кед почувствовал же го Исус вола за священїка, шицко охабел и пошол за Исусом. Одходзи до Крижевцох, а познєйше до Заґребу, до Грекокатолїцкей семинариї. У Заґребе и студирал на Бого словским факултету. Шицки пошвецаня приял 1964. року: постриг 6. януара у Заґребе, поддияконат 2. мая тиж у Заґребе, дияконат 29. юния у Руским Керестуре, а священство, вєдно зоз своїм братняком Славомиром Микловшом, 7. юлия у Дюрдьове. За священїка го пошвецел надвладика Гавриїл Букатко, а асистовал владика Йоаким Сеґеди. Од 10. авґуста 1964. року до 28. юния 1971. року бул управитель парохиї и духовнїк у манастире шестрох василиянкох у Осиєку. Шестри теди мали ище польо и ґаздовски двор и о. Йоаким им вельо помагал у роботох. Зоз Осєку преходзи до Руского Керестура за капелана и ту службує до 4. новембра 1972. року, кед бул меновани за управителя парохийох Винковци и Пишкоревци зоз филиялами у Андриєвцох и Ан7. ЮНИЙ 2019.

драшевцох. Ище 6. децембра 1971. року бул меновани за члена Священїцкей ради Владичества. У Винковцох нє остал длуго. Дня 26. септембра 1973. року бул меновани за администратора парохиї у Ґосподїнцох. Року 1978. ознова бул меновани за управителя парохиї у Осєку и духовнїка у манастире василиянкох, алє то нє було реализоване. Остал и далєй у Ґосподїнцох и у априлу 1981. року одходзи до Нємецкей. У Нємецкей, од початку, водзел малу парохию у Лудвиґсфелду при Минхену, а понеже бивал при Минхену, цали час робел и у централних владических институцийох – водзел друкарню, робел у редакциї тижньових нових „Християнський голос”, а бул и шеф владиковей канцелариї. Року 1989. Святи апостолски пристол у Риме, на предкладанє владики Платона Корниляка, еґзарха у Нємецкей и зоз согласносцу крижевского владики кир Славомира – одликовал го зоз найвисшу церковну титулу за священїкох – монсиньором прелатом. Гоч бул далєко од свойого матичного владичества, часто приходзел до Бачки, а помагал и намаганя же би ше зисцели рижни програми. Вон зберал и Руснацох у Минхену и Нємецкей, та зоз др Силвестером Кухаром основали и Руско-нємецке дружтво. Паноцец Йоаким Джуджар будзе поховани у Дюрдьове. о. В. В.

РУСКЕ СЛОВО 31

informator@ruskeslovo.com ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 26. мая 2019. року занавше нас зохабел наш тато

ЛЮБОМИР ЖИРОШ (1950–2019) з Руского Керестура (Нємецка)

ЛЮБОМИР ЖИРОШ (1950–2019) з Нємецкей Тату, нїґда нє забудземе дзень кед ше занавше загашела шветлосц у твоїх очох и престало дуркац твойо шерцо. Алє ти вше з нами и у красних и у чежких хвилькох. През дзень у наших думкох, през ноц у снох, а вше у наших шерцох. Нїґда це нє забуду дзивки Славица и Оливера Спочивай у мире Божим!

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 26. мая 2019. року занавше нас зохабел

Красни памятки на ньго навики у своїх шерцох буду чувац його наймилши, супруга Слободанка, и дзивки Славица и Оливера зоз фамелиями Спочивай у мире Божим!

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 26. мая занавше нас зохабел наш мили брат и бачи

ЛЮБОМИР ЖИРОШ (1950–2019) з Руского Керестура (Нємецка)

ЛЮБОМИР ЖИРОШ (1950–2019) з Нємецкей Мили мой брату, останєш запаметани як чловек доброго шерца хтори нєсебично помагал шицким коло себе. З любову и почитованьом памятки на це чуваю шестра Марча зоз дзецми Александру и Слободаном зоз фамелиями Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 9. априла наполнєли ше два роки як ше преселєл до вичносци наш мили дїдо и прадїдо

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 26. мая занавше нас зохабел наш мили супруг и тато

Дня 17. мая наполнєли ше штири роки як ше преселєла до вичносци наша мила баба и прабаба

Останєш жиц у наших памяткох и здогадованьох на красни хвильки препровадзени вєдно. Твой брат Владо зоз супругу и дзецми Жельком и Ясминку зоз фамелиями Най спочива у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 6. юния наполнєли ше 4 роки як нас занавше зохабел наш мили оцец, дїдо и прадїдо

ВЛАДО МЕДЄШИ (1934–2015) з Руского Керестура МИХАЛ ПАСТЕРНАК МАРИЯ ПАСТЕРНАК (1936–2017) народзена Штранґар z Ruskogo Kerestura (1938–2015) У своїх шерцох вас навики чуваю вашо унуки: Арияна зоз супругом Йоелом, и Андрея зоз супругом Слободаном и праунук Никола Спочивайце у мире Божим! НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 10. юния наполня ше 17 смутни роки як нас занавше зохабела наша наймилша

АНА САБО народзена Дудаш (1947–2002) з Руского Керестура

Памятку на його доброту у своїх шерцох навики чуваю: син Юлин зоз супругу Ґенку, дзивка Марча зоз супругом Дюром, и унуки: Борис зоз супругу Таню, Наташа зоз супругом Иґором, Иґор зоз супругу Марияну, Михаела зоз супругом Миодраґом, Александра зоз супругом Петром, и Андрей, та праунуки СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 6. юния наполнєли ше 20 роки як нє з нами наша мила мац и баба

Дня 18. децембра наполня ше 14 роки як нє з нами наш мили оцец и дїдо

ИВАН ТИМКО ЛЕОНА ТИМКО (1945–1999) з Руского Керестура (1941–2005)

З любову и почитованьом красни памятки на вас чуваю вашо найПамятку на єй любов и доброту чуваю єй наймилши милши, дзивка Таня зоз супругом Славком, син Иван зоз супругу Спочивай у мире Божим! Славку, та унуки Ванеса, Адрияна и Олеся Спочивайце у мире Божим!

32 РУСКЕ СЛОВО

7. ЮНИЙ 2019.

informator@ruskeslovo.com ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 1. юния занавше нас зохабел наш мили брат и бачи

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Наполнєли ше осем смутни мешаци як нас зохабела наша мила андя и тета

ШТЕФАНИЯ ДУДАШ СИЛВЕСТЕР ДУДАШ народзена Халапия (1943–2019) (1940–2018) з Вараждину

НА ЗДОГАДОВАНЄ Наполнєл ше рок як вецей нє зоз нами наш

ЛЮБОМИР ПЛАНЧАК (1959–2018) з Коцура

З больом у шерцу, вельку любову и почитованьом памятку на нїх будзе чувац шестра Мелана Козарова, Борис зоз супругу Ану и його фамелия, и Тат’яна Киш зоз сином Мижом Спочивайце у мире Божим!

Смутни нам остали шерца, а смутне и обисце одкеди го нєт. Єдно место нїґда нє зохаби, а то нашо здогадованя у хторих будзе вично пребувац. Його наймилши

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 11. юния наполня ше два жалосни роки як нас зохабела моя мила дзивка и шестра

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 4. юния наполнєли ше 3 смутни роки як нє з нами наш мили супруг, оцец и дїдо

ЛЮБОМИР РЕГАК (1946–2016) з Руского Керестура

З любову и почитованьом красни памятки на ньго навики чуваю, супруга Йоска, син Желько и син Любомир зоз супругу и дзецми Най спочива у мире! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 10. юния наполня ше дзешец роки як нас занавше зохабел наш мили оцец и дїдо

Прешли полни дзевец роки як нас занавше зохабела наша мила мац и баба

ТАНЯ КЕРАВЧИН народзена Тамаш (1969–2017) з Деспотова Прешли два чежки роки як ши нє з нами. Хибиш нам барз! Твой ошмих, красни слова, котри ши мала за шицких. З почитованьом памятку вично буду чувац ожалосцена мац Амалия и брат Юлиян зоз фамелию Спочивай у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ З нагоди 50 рокох од законченя основней школи здогадуєме ше на 29 наших покойних товаришох и пецерих учительох. Вашо школяре и товарише ґенерациї 1954. року зоз Основней школи „Петро Кузмяк” у Руским Керестуре Вичная вам памят! 7. ЮНИЙ 2019.

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 7. юния наполнюю ше 16 роки як нє з нами наша мила дзивка, мац и баба

ЛЮБКА ЯНКУЛОСКИ народзена Кишпетьо (1961–2003) Роки преходза, а боль у шерцу навики остава. Єй любов и доброту нїґда нє забудземе и вично у шерцох ношиц будземе. Єй наймилши Спочивай у мире Божим!

МЕЛАНА БАРАН народзена Балоґ з Дюрдьова (1942–2010) Памятку на вас буду чувац вашо син Мирослав, нєвеста Бранислава, унукове Никола и Иван Спочивайце у мире Божим! СИЛВЕСТЕР БАРАН (1935–2009)

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 10. юния наполня ше дзешец смутни роки як нас занавше зохбел наш мили оцец и дїдо

Наполнєли ше дзевец смутни роки як нас занавше зохабела наша мила мац и баба

СИЛВЕСТЕР БАРАН (1935–2009) з Дюрдьова

МЕЛАНА БАРАН народзена Балоґ (1942–2010)

Красни памятки у своїх шерцох на вас вично буду чувац вашо син Владимир, нєвеста Славица, унука Сандра зоз супругом Борисом и унук Борис зоз супругу Олю и дзивочку Аню Спочивайце у мире Божим!

РУСКЕ СЛОВО 33

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 9. юния наполня ше 4 смутни и жалосни роки як нас нєсподзивано занавше зохабел у вельким болю, смутку и жалю наш мили супруг, оцец и дїдо

ЯКИМ РОМАН (1943–2015) з Руского Керестура Памятку на його любов и доброту и заєднїцки препровадзени час у своїх думкох и шерцох навики буду чувац твойо наймилши, ожалосцена супруга Сена, дзеци и унучата Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 5. юния наполнєли ше три смутни роки як вецей нє з нами наша мила

МЕЛАНИЯ ВИСЛАВСКИ народзена Гарди (1941–2016) з Руского Керестура Памятку на це навики чуваю твойо наймилши дзеци зоз фамелиями, Виславсково, Нярадийово и Ковачевичово Спочивай у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 5. юния наполнєли ше 5 смутни роки як нас занавше зохабел наш мили

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 1. юния наполнєли ше 3 роки як вецей нє з нами наша мила

МАРИЯ ОРОС народзена Жилник з Руского Керестура Памятку на єй любов у своїх шерцох чуваю син Юлин, нєвеста Ґенка, унуки Весна и Ясна, жец Драґо и праунуки Спочивайце у мире Божим! РЕПУБЛИКА СЕРБИЯ АВТОНОМНА ПОКРАЇНА ВОЙВОДИНА ГОРОД НОВИ САД Городска управа за привреду Улїца Руменацка чс. 110а 21000 Нови Сад Телефон: 021/6614-085

ОБВИСЦЕНЄ

ЙОВҐЕН РЕГАК ИРИНКА ХОМА (1933–2017) (1941–1988) з Руского Керестура Памятки на нїх чува супруга и шестра Мелания зоз фамелию Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основи члена 10. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о поднєшеней вимоги за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта Ношитель проєкта „Телеком Себия” а.д. Таковска 2, Беоґрад, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС –Новосадска драга III” – НС171/НСУ171/НСЛ174, у улїци Новосадска драга число 162, на катастерскей парцели число 3750/2, К.О. Ветерник, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110а, Нови Сад, роботни днї од 10 до 15 годзин. Шицки заинтересовани, у чаше 10 днї од дня обявйованя того обвисценя, можу дац свойо думанє у писаней форми на адресу Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду.

34 РУСКЕ СЛОВО

МИХАЙЛО ЧИЗМАР (1955–2014) з Руского Керестура З любову и почитованьом памятку на ньго у своїх шерцох чуваю його наймилши Спочивай у мире Божим! Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основи члена 10. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о принєшеним ришеню же потребне преценьованє вплїву и о одредзованю обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта „Вибудов обєкта-станїци за обезпечованє зоз горивом” Подприємство „MARURI” доо, улїца Чирпанова 1, Нови Сад, по овласценю ношителя проєкта „BS BLOK 41A” доо Булевар Зорана Дїндїча 81/11, Нови Беоґрад, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта „Вибудов обєкта-станїци за обезпечованє зоз горивом”, угел Темеринскей улїци и драга шайкашского одряду, у Новим Садзе, на катастерских парцелох чс. 2424/2, 2739, 2737, 2736, 2734/2, 2733/2, 2728/1 и 2332/1 КО Нови Сад I, Город Нови Сад. После запровадзеного поступку, Городска управа за защиту животного штредку дня 31. мая 2019. року принєсла ришенє число VI501-289/19 же потребне преценьованє вплїву застатого стану на животни штредок и о одредзованю обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок. Увид до предметного ришеня мож окончиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку, Руменацка 110 а, Нови Сад, роботни днї у чаше од 10 до 15 годзин, на сайту Городскей управи за защиту животного штредку www.environovisad.org.rs. Заинтересована явносц може виявиц жалбу процив того ришеня у чаше 15 днї од дня його обявйованя у средствох явного информованя, по тим орґану.

о обявйованю Явного конкурса за пополньованє окончуюцого роботного места на нєодредзени час у Городскей управи за привреду Городу Нового Саду Роботне место: окончователь за роботи у обласци руралного розвою хтори розподзелєни до роботного места совитнїк, 1 окончователь на нєодредзени час и окончователь за роботи занятосци, привреди и подприємства, хтори розподзелєни до роботного места младши совитнїк, 1 окончователь на нєодредзени час. Текст явного конкурса за пополньованє наведзенoго роботного места мож превжац на интернет презентациї Городу Нового Саду: http://www.novisad.rs/. Городска управа за привреду Городу Нового Саду

МАЛИ ОГЛАШКИ ДИХТОВАНЄ облакох и дзверох. Щици од витру, жими, праху, галайку, праху, инсектох. МОНТИРАМЕ: – РОЛЕТНИ – ГАРМОНИКОВО ДЗВЕРИ – ПАНТЛЇКОВО ДЗВЕРИ – МРЕЖИ ОД СУНЬОҐОХ – ВЕНЕЦИЯНЕРИ – ОПРАВКИ 025/5827-710, 060/5088-433

7. ЮНИЙ 2019.

* дзе цо будзе * дзе цо будзе *

ПРОМОЦИЯ БИБЛИЇ ПО РУСКИ У БЕОҐРАДЗЕ У Беоґрадзе, 7. юния на 16 годзин, у Народней библиотеки, Скерличова 1, у просторийох и орґанизациї Центру слaвянскей култури отрима ше стретнуце на тему Библия на руским язику: новa перла европскей литератури. Уводне викладанє на тему „О Руснацох у славистики” отрима проф. др Деян Айдачич, а у централней теми „Библия на руским язику, єй значносц за Руснацох и за славянски простор” буду бешедовац єй прекладателє Михайло Рамач и проф. др Янко Рамач док о „Подзвигованю еґзархату Грекокатолїцкей церкви до ранґу Епархиї” бешедовац будзе парох Катедралней церкви св. Миколая з Руского Керестура протоєрей ставрофор Михайло Малацко. У заключеню викладанє о европским проєкту „Горизонт 2020, индентитет, дияспора и окруженє, з акцентом на сербско-руски одношеня” отрима проф. др Йоаким Стрибер. У музичней часци програми наступя Кристина Афич и Марина Роман, а послуженє пририхта наша парохийна заєднїца з Беоґраду. ***

ВЕСЕЛИНКА

Тогорочни 18. Фестивал дзецинскей творчосци Руснацох Войводини „Веселинка”, будзе отримани на соботу, 8. юния, у Руским културним центру, у Новим Садзе. Як и каждого року, креативни роботнї починаю на 17, а музично-сценска програма на 20 годзин. Фестивал помогли Покраїнски секретарият за образованє, предписаня, управу и национални меншини-национални заєднїци, Город Нови Сад-Городска управа за културу и Национални совит рускей националней меншини. Принєшце зоз собу ошмих и добре розположенє, а за друге ше ми постараме. Чекаме вас! ***

НА СОБОТУ ЗМАГАНЄ У ШАХУ ЗА СЕНИОРОХ

Змаганє у шаху за сениорох, у рамикох XXVIII Спортских бавискох „Яша Баков”, будзе отримане на соботу, 8. юния. Домашнї змаганя буду Миклошевчанє. ***

ЗАВИТНИ ДЗЕНЬ У ВОДИЦИ

На швето Сошедствиє св. Духа – Русадля, у рускокрестурскей парохиї, будзе отримани и традицийни Завитни дзень за вирних нє лєм тей, алє и з других наших парохийох. Вечар пред Завитним дньом, 10. юния на 19 годзин, у Водици будзе Служба Божа и мированє, а на 17 годзин до Водици руши процесия вирних зоз порти Катедралней церкви. На Завитни дзень, 11. юния, на 10 годзин у Водици будзе архиєрейска Служба Божа хтору будзе предводзиц наш епарх кир Георгий Джуджар зоз священїками. Поволани вирни зоз шицких наших парохийох, бо Завитни дзень заєднїцки за шицких. 7. ЮНИЙ 2019.

ИНФОРМАТОР ОПШТИНА ЖАБЕЛЬ

ПРИЯВИЦ ЧКОДУ НА НЄРУХОМОСЦОХ, УРОЖАЮ И ПРЕСА ДИ Општина Жабель упутела явну поволанку за приявйованє чкоди пре упутйованє молби Влади Републики Сербиї за преценьованє потреби преглашованя елементарней нєвигодносци на териториї Општини Жабель. За дижджовити период у маю 2019. року у Општини Жабель нє преглашена елементарна нєвигодносц з боку нашей Влади, цо услов за витваренє права на помоц особом котри мали чкоду под час елементарних нєвигодно сцох. Прето, Општина Жабель поволує своїх гражданох котри мали чкоду на нєрухомо сцох, урожаю и пресадох же би у року од петнац днї, од 30. мая по-

польнєли формулар котри мож превжац на урядовим општинским сайту и випольнєтого принєсли до будинска Општини Жабель, а з цильом посиланя молби Влади Републики Сербиї за евентуалне преглашованє елементарней нєвигодносци. Прияву треба придац зоз фотокопию особней карточки и контракту о закупеней жеми, кед же є закупена. Комисия за преценьованє чкоди настали од елементарних нєвигодносцох по приєму прияви нащиви терен. Поволанку упуцела Комисия за преценьованє чкоди настали од елементарних нєвигодносцох, односно єй предсидател Владимир Чонкич. С. С.

МАЛИ ОГЛАШКИ ПРЕДАВА ШЕ хижу у Руским Керестуре на адреси Иви Лоли Рибара 146а. Хижа на велькей порти, попри помоцних обєктох єст и ґатерня и тапетарска роботня. Обявиц ше на телефонски числа: 062/178-9131 або 025/703-880.

ПОСИЛАЙЦЕ НАМ СВОЙО РЕЦЕПТИ Як и прешлого року, „Руске слово”, як часц лєтнєй шеми, предлужи зоз рубрику „Хладок и горуци тепши”. Поволуєме вас шицких же бисце зоз читачами ”Руского слова” подзелєли рецепти, дали поради коло вареня, як лєгчейше и швидше увариц полудзенок, упечиц колачи и справиц даяки интересантни єдла. Пишце нам на адресу – РУСКЕ СЛОВО (ЗА РУСМАК), Булевар ошлєбодзеня 81, Нови Сад 21000, лєбо на емаил rusmak@gmail.com. Можеме сотрудзовац и пейґ Вайберу 069 67 33 15. Пошлїце нам идеї и висликуйце свой стол, окреме кед є креативни, бо зоз тим, єдни другим даме дзеку и вариц, и аранжирац.

пишце дзуймреу, цих у р т о с , з о Ище раи най нам з мг но пахнє! нам урт приє тепшох ф

РУСКЕ СЛОВО 35

СПОРТ ФОДБАЛСКИ КЛУБ „ЄДИНСТВО” ҐОСПОДЇНЦИ ОЗНАЧЕЛ 100 РОКИ ОД СНОВАНЯ

ЗОЗ ЧЕРВЕНУ ГВИЗДУ, НЄРИШЕНО ФК „Єдинство” – ФК „Червена гвизда” 1:1 (1:0)

Прешлей стреди, 29. мая, на стадиону Фодбалского клуба „Єдинство” у Ґосподїнцох, а у рамикох означованя сто рокох од снованя того Клуба, отримане змаганє домашнїх ветеранох зоз ветеранами Фодбалского клуба „Червена гвизда” зоз Беоґраду. Змаганє закончене зоз виєдначеним резултатом, бавело ше два раз по трицец пейц минути на вельким терену, а ґол за домашнїх дал Желько Бубнєвич. По законченю змаганя орґанизаторе зоз домашнього Клуба додзелєли два Плакети, єдну предсидательови Општини Жабель, Чедомирови Божичови, за потримовку роботи и означованю ювилея Клубу, а другу госцинскому, ФК „Червена гвизда”, за добре сотруднїцтво. Централну преславу, 100 рокох од снованя ФК „Єдин-

ШК „ОМЛАДИНЄЦ” З КОЦУРА

ПОБЕДЗЕЛИ ВЕРБАЩАНЬОХ Шаховски клуб „Oмладинєц” у рамикох штвартого кола у Войводянскей лиґи ґрупа Бачка, у Вербаше, бавел процив ШК „Вербас” и на тим змаганю коцурски шахисти зазначели побиду. Резултат бул 4:2. Побиди зазначени на таблох на котрих бавели Любомир Турович, Ґавро Коларич и Янко Бесерминї, нєришено бавели Ґоран Попович и Стеван Перич, а змаганє страцел Споменко Павичевич. У тим колє шахисти „Oмладинца” були ослабени за даскелїх своїх стандардних и моцних бавячох, алє Карло Бала, Владимир Лазор и Никола Тадич оправдано одсуствовали зоз того змаганя. После того кола ШК „Oмладинєц” ше находзи у стредку таблїчки, на седмим месце. На нєдзелю коцурски шахисти дочекаю шахистох зоз ШК „Байша”, хтори єдни з кандидатох за перше место и у своїх шорох маю єдного интермайстра. О. Р.

36 РУСКЕ СЛОВО

ство”, орґанизаторе преложели за конєц авґуста, кед будзе орґанизована святочносц зоз представяньом историї Клуба и додзельованьом подзекованьох найзаслужнєйшим. С. С.

ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА НОВИ САД

ДЮРДЬОВ СТРАЦЕЛ ОД КОВИЛЮ

ФК „Шайкаш 1908” (Ковиль) – ФК „Бачка 1923” (Дюрдьов) – 4:0 (2:0) Стадион ФК „Шайкаш 1908”. Главни судия Марко Митрович (Нови Сад), помоцни Петар Калман (Ветерник) и Марко Ґруїч (Петроварадин). У 28. колу ярнєй часци першенства Подручней фодбалскей лиґи Нови Сад ФК „Бачка 1923” з Дюрдьова, внєдзелю 2. юния, бавела у Ковилю зоз, по теди тринастопласованим, ФК „Шайкаш 1908”. БАЧКА: Лишич (Байт), Др. Тривунович, М. Маркович, Єлич (Калайджия), Я. Вуйович, С. Вуйович, Петрович, Роґич, О. Маркович (С. Тривунович), Ґелич и Солдат. На змаганю було три замени бавячох. У 46. минути вошол Калайджия вишол Єлич, у 68. минути вошол С. Тривунович вишол Маркович, док у 80. минути вошол Байт, а вишол Лишич. Бачково бавяче предлужели подлу серию бавеня и страцели з вельку

побиду домашнїх. После того змаганя дюрдьовска Бачка остава на истей позициї, и з 30 бодами, на дзешетим месце Подручней лиґи Нови Сад. Шлїдуюце змаганє за ФК „Бачка 1923” будзе и остатнє у тей часци першенства. Воно будзе того викенду, на нєдзелю 9. юния у Мошорину, дзе будзе бавиц зоз петнастопласованим ФК „Милетич”, односно клубом котри остатнї на табели. Змаганє почнє на 18 годзин. С. С. 7. ЮНИЙ 2019.

sport@ruskeslovo.com

ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА СУБОТИЦА

ИСКРА УПИСАЛА ИЩЕ ЄДНУ ПОБИДУ ФК „Нєґош” (Ловченац) – ФК „Искра” 3:4 (2:3)

ЛОВЧЕНАЦ: Стадион ФК „Нєґош”, патрачох коло 100. Стретнуце судзел судия Александар Торнянски (Нови Кнежевац). Ґоли за ФК „Искра” дали: Радован Ґаґович (3), Марко Никич (автоґол). ИСКРА: Калинич, Сталевич, Дурутович, Юрчук, Дякович, Родич, Плєшевац, Малацко, Ґаґович, Шанта, Иван (у другим полчасу Ґубаш, Ваяґич, Малїк). У 29. колу Подручней фодбалскей лиґи Суботица Искра почала бавиц опущено, поведло би ше и дакус нєозбильно, цо як резултат принєсло тото же їх мрежу затресли два ґоли – у другей и шестей минути. Тото дакус таргло Искрових бавячох, заозбилєли ше у бависку и пошвидко виєдначели резултат. Пред конєц першого полчасу указала ше шанса Дурутовичови, хтори бежал по лївим боку, оштро центрирал, лабда ше одбила од процивнїкового бавяча и вошла до мрежи процивнїцкей екипи, так же резултат бул 3:2 на хасен Искри. Други полчас нашо бавяче ознова почали з опущеним бависком, и пошвидко процивнїцки тим виєдначел резултат на 3:3. Тото их порушало, и швидко ше врацели на свойо. У єдней хвильки Шанта ше нашол опрез ґолу, алє нажаль, його бице нє закончело у процивнїцкей мрежи. Домашнї були

добри у бависку, цо мож повесц и за госцох, а вец Ґаґович прецизно вдерел ґол процивнїкови и з тим посцигнул свой треци ґол на тим стретнуцу. Свойо схопносци указал и Искров ґолман Калинич, хтори през добре бависко, одбранєл три стопо стотни ґоли и зачувал мрежу. Змаганє закончене зоз резултатом 3:4 и з побиду Искрових фодбалерох. Зоз тим Искра обезпечела друге место на таблїчки и сиґурно є у баражу, а шлїдуюцого пондзелку ше обчекує вицагованє їх процивнїка за спомнути бараж. На соботу, 8. юния, Искра ше стретнє зоз екипу Панониї, на 17 годзин на домашнїм терену, у Коцуре. О. Р.

ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА ЗОМБОР

РУСИНОВЦИ СЕЗОНУ ЗАКОНЧЕЛИ НА 5. МЕСЦЕ ФК „Герцеґовецˮ – ФК „Русинˮ 3:0 (2:0)

У остатнїм, 30. колє Подручней фодбалскей лиґи Зобмор, Фодбалски клуб „Русинˮ поражени з резултатом 3:0 (2:0) од ФК ,,Герцеґовецˮ на змаганю, хторе одбавене 2. юния, на госцуюцим терену у Ґайдобри. И попри тим же ФК „Славия” зоз Пиньвиц у 25. колє була на 3. месце, зоз седем бодами предносци у одношеню на ФК ,,Герцеґовец”, а под час цалей ярнєй сезони була на самим верху у таблїчки, пред сам конєц, екипа зоз Ґайдобри их обегла и вошла до баражу. По словох члена управного одбору ФК „Русинˮ Дениса Югика, екипа зоз Ґайдобри була претендент за 3. место, були лєпши од русиновцох, та на остатнїм змаганю заслужено победзела. – Полу сезону зме закончели на 2. месце, алє зме под час Першенства мали досц покалїченя, тренер нам бул одсутни єден час, та зме закончели на 5. месце. З оглядом на шицки тоти обставини у Клубу, ми барз задовольни. Оганяли зме бараж праве прето же бизме бавели з ФК „Искра” зоз Коцура, алє нажаль нє посцигли зме тот успих – потолковал Югик. 7. ЮНИЙ 2019.

За Русин на остатнїм змаганю у тей се зони бавели: Надь (М.), Кочиш (А.), Жарич, Ланчужанин, Надь (Б.), Малацко, Саянкович, Будински, Ве селинович, Бранкович, Кочиш (С.), а як замена, у другим полчаше ме сто Надь (Б.), Кочиш (А.), Ве селинович, вошли Гарди, Надь (Д.), Боднар. Судия змаганя – Дарко Митрович. На концу се зони, ФК „Русинˮ ше нашол на пиятим ме сце (45 боди), по сле штвартопласованей екипи Славия зоз Пиньвиц (52 боди). На трецим ме сце екипа Герцеґовец зоз Ґайдобри (54 боди), друге ме сто припадло ФК „Крила Країнеˮ (58 боди), а перше ме сто завжал ФК „Стари Ґрадˮ зоз Бачкей Паланки (71 бод). У наиход зацим период зе члени ФК „Русин” сцу, по сле мешаца паузи, орґанизовац Ноцни турнир. Младши ґенерациї буду участвовац на змаганьох у општинских ме стох, а на лєто, волонтере на Ярашу офарбя ограду, ґоли и помогню коло ушорйованя терену, та концом юлия почню пририхтованя за нове Першенство 2019/2020. Ан. М.

РУСКЕ СЛОВО 37

СПОРТ ВЕСЛАЦКИ КЛУБ „ЧУРУҐ” ЗОЗ ЧУРОҐУ

ЗАСЛУЖЕНО ДОСТАЛИ ВЕСЛАЦКУ ДРАГУ Перша веслацка драга у Чуроґу отворена концом прешлого тижня и дзекуюци тому на Старей Тиси створени реґуларнєйши условия за змаганє, котри орґанизує тамтейши Веслацки клуб „Чуруґ”. На соботу, 8. юния, вони буду домашнї змаганю Младежскей лиґи Сербиї за пионирох и кадетох Пишe: Сандра САЛАМУН

В

е слацки клуб „Чуруґ” зоз Чуроґу роби од 2003. року, а його снователь и длугорочни предсидатель, Иван Туцаков зоз Чуроґу, инспирацию за снованє нашол у филму „Бал на води” и провадзеню универ зитет ского змаганя „Oсмерац медзи Оксфордом и Кембриджом”. Потераз зазначели завидни резултати, а їх веслаче добри спортисти котри часто доставаю стипендиї за студиранє у иножемстве. Веслацки клуб ма свойо просториї на побрежю Старей Тиси у Чуроґу, у хторей веслаю, и просториї у хторих одкладаю свойо чамци. Дзекуюци Општини Жабель, у прешлим тижню, достали першу веслацку драгу длугоку тисяч метери. – Општина Жабель на рочним уровню видвоює коло петнац милиони динари за розвой спорта. Веслацки клуб витворює значни резултати, як на державних, так и на европских и шветових першенствох – гварел предсидатель Општини Жабель, Чедомир Божич, на отвераню веслацкей драги. – Мило ми же зме зоз Општину нашли заєднїцки цилї и же зме достали першу

Зорица Мрдя

38 РУСКЕ СЛОВО

веслацку драгу, алє ше исто так наздавам же пошвидко достанєме и вельку веслацку драгу котра будзе од значносци нє лєм за наш клуб, валал и општину, алє за цалу веслацку фамелию у держави и околїску – гварел предсидатель Веслацкого клуба „Чуруґ” Иван Туцаков. УСПИШНИ ДОСТАВАЮ СТИПЕНДИЇ У ИНОЖЕМСТВЕ Иван Туцаков

Пред тим як основани Веслацки клуб у Чуроґу нє робел анї єден клуб за спорти на води, гоч Чуроґ на самим побрежю

Старей Тиси. – Одроснул сом коло тей рики и я и мойо товарише вше мали жаданє указац яки можлївосци дава тота рика. Обачели зме же ма потенциялу за спорт и туризем. Весланє у Чуроґу було цалком нєпознати спорт. Провадзел сом змаганя и зацикавели ме. Дознал сом же маме совершени условия за розвиванє того спорта, алє зме нє знали чи нам ше витвори задумане. Перша проба була Медзинародна „Чурожска реґата и камп”, котри зме орґанизовали пред шеснац роками – гварел предсидатель Иван Туцаков. На реґати було коло двацец екипи и за нїх то бул успих. Клуб основани истого року а средства, хтори назберали од прилогох членох екипох, уложени за обезпечованє шицкого цо им требало за отверанє клуба. Як и у других аматерских клубох и здруженьох, так и у тим найактивнєйши даскельо члени Управного одбору, алє то 7. ЮНИЙ 2019.

sport@ruskeslovo.com

их нє застановює же би добре функционовали и зазначовали високи резултати. У клубу єст єден заняти лиценцовани тренер, Радивой Миятов, бувши веслач и член державней репрезентациї, перши у держави у скифу. Тренер часто водзи веслачох зоз клубу на пририхтованя до горох, пририхтую ше и вежбаю на Тари, Яхорини, Старей планини, або Златибору, а шицко у зависносци од потребох и можлївосцох. Медзи визначнєйшима веслачками зоз Веслацкого клуба „Чуруґ” Лїляна Йошич и Зорица Мрдя котри, дзекуюци успиху у весланю у юниорскей катеґориї, достали цали стипендиї америцких универзитетох, Лїляна студира у Тексасу, а Зорица у Маямию. Там студираю и веслаю, а посцигую и

Радивой Миятов и Иван Туцаков

успихи. Як и Йована Станивук, котра дзекуюци добрим резултатом достала стипению за студиї у Бечу. Остатнї високи резултат зазначела веслачка Светлана Милошевич котра у прешлим мешацу на Першей реґати купа Сербиї освоєла перше место у скифу, цо нєдавно потвердзела и у Беоґрадзе на Другим купу Сербиї. У Беоґрадзе Чурожски клуб достал два злата, у кадетскей и пионирскей конкуренциї за дзивчата. У 2012. и 2015. року були други у Сербиї, 2013. штварти, а 2014. и 2016. треци у вецей дисциплинох. Влонї и залоньским року була змена ґенерацийох, тройо найлєпши веслаче пошли на студиї до иножемства. Без огляду на таке у прешлим року освоєли двацец три медалї и погари, а медзи нїма и медалї за перше место на державним першенстве у скифу за жени, пионирским и кадетским, як и женским дублу и велї други. СЦУ БУЦ НАЙЛЄПШИ

У весланю ше хаснує вецей катеґориї чамцох, у скифу весла єдна осоСветлана Милошевич (у штредку) ба, у дублу два особи, маю чамец за штирох веслачох и чамец за осем веслачох. У складзе зоз тим ше отримую розлични тренинґи. – Ми менши клуб и нє маме векши чамци од тих за штирох веслачох. Углавним ше змагаме у скифу, або дублу. Маме шицки условия же би ше нормално робело, а добри резултати посцигуєме, бо добре функционуєме. Вимагаме вельке закладанє, цо значи же тренинґи барз квалитетни. Наш циль же би зме були у верху державного веслацства. Сцеме освоїц медалї на европских и шевтових змаганьох, як и на Олимпияди – гварел предсидатель Туцаков. Тренинґи ше отримую шейсц раз до тижня, а за старших двараз на дзень у тих шейсц дньох. У клубу векшина веслачох зоз Чурогу, лєм єден веслач зоз Жаблю. Єст и школа весланя, у хторей єст коло двацец члени. У змагательней програми маю три екипи. У екипох пионирох и кадетох єст по седем веслачох, єст и три сениорки котри, як зме спомли, на студийох у иножемстве, алє ше поряднє змагаю за Клуб, а наступя и на державним першенстве концом юния на Паличу.■ 7. ЮНИЙ 2019.

РУСКЕ СЛОВО 39

ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ РОК LXXV ЧИСЛО 23 (3840) НОВИ САД, 7. ЮНИЙ 2019.

■ ПРОДУКЦИЯ МАЛЬВИ У ДЮРДЬОВЕ

Фото: Андреа Медєши

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

Фотоґрафия: 0282P

Фотоґрафия: 0213N

ОГЛЯДНУЦЕ НА ПРЕШЛОСЦ

У проєкту идентификованя особох и подїйох зоз склєняних плочох фотоґрафох Будински зоз Руского Керестура, котру орґанизує Завод за културу войводянских Руснацох (ВР), а котри уж длугши час обявйовани на остатнїм боку новинох „Руске слово”, потребна векша помоц ширшей явносци. Велї од обявених фотоґрафийох уж идентификовани, алє о даєдних потераз зазначене барз мало податки. На Фейсбук боку Заводу за културу ВР до окремного албуму положени тоти фотоґрафиї, та ше модлї шицких котри дацо знаю о особох, подїйох, часу, обставинох, обичайох,

облєчиве и инши податки хтори вязани за тоти фотоґрафиї же би ше явели. Явиц ше мож прейґ порученя на Фейсбуку або коментару на фотоґрафиї, на имейл zavod.rusini@gmail.com лєбо на телефон 021/548-421. Кажда информация значна. Дзекуюци фотоґрафийом хтори настали у фотоґрафскей роботнї Будинскових, а котри диґитализовани на склєняних плочох, зачува ше шведоченє о живоце людзох и подїйох и велїх податкох цо припадаю културно-историйному скарбу Руснацох на тих просторох.

■ НАШО МАТУРАНТИ