Issuu

ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ

ЕНЄ ЗДРУЖ НКИ” А „БИКИЧ ДИЦИЮ РА ЧУВА Т 0 РОКИ УЖ 1

РОК LXXV ЧИСЛО 22 (3839) НОВИ САД, 31. МАЙ 2019.

Фото: Оля Русковски

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

■ НАШО ПРИВРЕДНЇКИ НА ПОЛЬОПРИВРЕДНИМ САЙМЕ

Фото: Вл. Дїтко

Фотоґрафия: 30430P

Фотоґрафия: 0223P-B1648

ОГЛЯДНУЦЕ НА ПРЕШЛОСЦ

У проєкту идентификованя особох и подїйох зоз склєняних плочох фотоґрафох Будински зоз Руского Керестура, котру орґанизує Завод за културу войводянских Руснацох (ВР), а котри уж длугши час обявйовани на остатнїм боку новинох „Руске слово”, потребна векша помоц ширшей явносци. Велї од обявених фотоґрафийох уж идентификовани, алє о даєдних потераз зазначене барз мало податки. На Фейсбук боку Заводу за културу ВР до окремного албуму положени тоти фотоґрафиї, та ше модлї шицких котри дацо знаю о особох, подїйох, часу, обставинох, обичайох,

■ РЕПУБЛИЧНЕ ЗМАГАНЄ облєчиве и инши податки хтори вязани за тоти фотоґрафиї же би ше явели. Явиц ше мож прейґ порученя на Фейсбуку або коментару на фотоґрафиї, на имейл zavod.rusini@gmail.com лєбо на телефон 021/548-421. Кажда информация значна. Дзекуюци фотоґрафийом хтори настали у фотоґрафскей роботнї Будинскових, а котри диґитализовани на склєняних плочох, зачува ше шведоченє о живоце людзох и подїйох и велїх податкох цо припадаю културно-историйному скарбу Руснацох на тих просторох.

З РУСКОГО ЯЗИКА У КОЦУРЕ

СТАНОВИСКА ЧЛЕНОХ ОДБОРОХ И РОБОТНИХ ЦЕЛОХ НАЦИОНАЛНОГО СОВИТУ РУСНАЦОХ

МЕДЗИНАРОДНА НАУКОВА КОНФЕРЕНЦИЯ З НАГОДИ 100-РОЧНЇЦИ ОД СНОВАНЯ РНПД Пише: проф. др Янко РАМАЧ, шеф Оддзелєня за русинистику, предсидатель Роботного цела за науку

У року кед ше означує 100-рочнїцу од снованя Руского вйовани литературни твори руских авторох и перши линародного просвитного дружтва (РНПД), у наших меди- тературни критики – ту початок орґанизованого живота йох ше обявюю и будзе ше обявйовац велї прилоги по- рускей литератури. швецени тому значному ювилею и будзе ше глєдац одви- У виданьох РНПД початок русинистики як науки. Воно ти на питанє у чим його главне 1923. року обявело Ґраматику значенє за прешлосц, терашньОсновна идея сновательох РНПД була бачванско-рускей бешеди Г. Коосц, та и будучносц Руснацох на основац єдну руску културно-просвитну стельника и други його статї о тих просторох. и националну орґанизацию котра будзе руским язику. У Руских календарох обявйовани перши твори руО снованю и дїялносци РНПД заступац Руснацох пред державнима скей историоґрафиї: виривки з уж вельо написане, вельо ше власцами и старац ше о їх Хронїки Руского Керестура Г. ище напише и будзе ше розпакултурно-просвитних и националних Костельника и други прилоги о трац у медийох, у наукових випотребох. История найлєпши шведок прешлосци Руснацох. даньох, або на других форумох. же платформа була ясна, добре И сам сом потераз досц о тим РНПД по шицких населєньох сформулована и примерана часу и писал, а тримам же, глєдаюци дзе мало свойо филияли розвиобставином у котрих Руснаци жили, цо кратши и прецизнєйши одвало богати културни живот: бо РНПД на єй основох розвило богату сновани драмски секциї, хори и вит, треба комплексно спатриц платформу, дїялносц и здобутки дїялносц котра поставела тварди оркестри, пририхтовани числеРНПД. фундаменти їх културно-просвитного ни театрални представи, културно-уметнїцки програми, святочи националного живота Платформу дїялносци РНПД по ни академиї, наступи хорох и пойого снованє и на Вельким народним собранию у Новим Садзе 2. юлия 1919. року на- добне. Ту початок орґанизованого културно-уметнїцкого йвсеоблаплївше сформуловал о. Дюра Биндас. Основна живота Руснацох на тих просторох. идея му була основац єдну руску културно-просвитну и Значну улогу РНПД мало и у привредним и ширше друнационалну орґанизацию котра будзе заступац Руснацох жтвеним живоце рускей заєднїци у держави. У Руских капред державнима власцами и старац ше о їх културно- лендарох и Руских новинох обявйовани числени прилоги просвитних и националних потребох. То ясно висловел у з цильом подзвиговац уровень продукциї у землєдїлстве, апелу рускей интелиґенциї од 13. децембра 1918. року и статкарстве, шириц дух и праксу здружованя продуковау реферату котри поднєсол на спомнутим Собранию. Ис- тельох, снованя шпоровних и кредитних касох и союзох. тория найлєпши шведок же платформа була ясна, добре Без превершованя мож повесц же РНПД одбавело барз сформулована и примерана часу и обставином у котрих значну улогу у културно-просвитним и националним жиРуснаци жили, бо РНПД на єй основох розвило богату дї- воце Руснацох у Югославиї и поставело тварди фундаялносц котра поставела тварди фундаменти їх културно- менти и драгокази у їх будуцим розвою. просвитного и националного живота. З нагоди 100-рочнїци од снованя РНПД Оддзелєнє за руРНПД зоз своїма численима активносцами и програма- синистику Филозофского факултету у Новим Садзе ми було присутне и прилапене у векшей часци рускей за- 21–22. юния того року орґанизує Медзинародну наукову єднїци у тим чаше. Од самого початку нєвистато робело конференцию з назву „Бойки, Лемки, Гуцули, Русини – на ширеню и розвою настави на руским язику: пририхто- история и сучасносц, духовна и материялна култура” вало основни учебнїки, читанки и буквари, намагало ше (седма по шоре з тоту тему, а предходни отримовани у отверац оддзелєня на руским наставним язику вшадзи Польскей и Словацкей), у роботи на котрей буду участвотам, дзе за тото було предвидзени условия, указовало на вац коло 40 науковци русинисти и українисти зоз Сербиї, значносц образованя и просвити, потримовало школова- Словацкей, Польскей, України, Горватскей, Италиї, ЗАД нє просвитних кадрох, водзело акциї образованя одро- и Япону. То нагода же би науковци з вецей державох, коснутих, потримовало школованє рускей младежи и фор- три ше у велїм розликую по своїх наукових виглєдованьмованє рускей шветовней интелиґенциї. ох, становискох и опредзелєньох, у роботи и плодней диНа Собранию у Новим Садзе 1919. року принєшена од- скусиї, вироятно и полемики, розпатрели велї питаня и лука же би Руснаци за свой литературни язик вжали свой дилеми у живоце русинскей и українскей заєднїци превабешедни язик. Др Гавриїл Костельник написал Ґраматику жно у дияспори. Маме вельку чесц, же нам партнерски бачванско-рускей бешеди, котра постала основа правопи- институциї и колеґове по науковей роботи зверели буц су у виданьох РНПД, дзе практично почина свой живот и главни орґанизатор такей конференциї.■ розвива ше руски литературни язик. У Руских календаСтановиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє рох, Руских новинох и других публикацийох РНПД обявше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово” 2 РУСКЕ СЛОВО

31. МAЙ 2019.

ЗМИСТ

УВОДНЇК Пише: Иван САБА ДОШ, главни одвичательни редактор

■ Тижньовнїк 4–5. Зоз активносцох Националного совиту Руснацох

■ Нашо места 9. Комунални вистки з Коцура

■ Економия 12–13. Нашо привреднїки на Польопривредним сайме у Новим Садзе

■ Култура и просвита 18. Републичне змаганє з руского язика у Коцуре

■ Литературне слово 19–22. Поезия числох

■ Руске словечко 24. Нашо гвиздочки: Сара Гарди зоз Коцура

■ Людзе, роки, живот 26–27. Наш госц: Славко Бучко, керестурски майстор

■ Духовни живот 30. Кирбай у Беоґрадзе

■ Информатор 32–35. Мали оглашки и In memoriam

■ Спорт 36. Добри резултати младих „Русинових” атлетичарох Насловни бок: Зоз Републичного змаганя з руского язика у Коцуре Авторка фотоґрафиї: Оля Русковски

КУЛТУРНИ ФЕНОМЕН У нашим културним живоце у лєм трох дньох случели ше два интересантни подїї чий концепт, тема, актере, и на концу и найважнєйше, їх успих, потвердзую же єдна заєднїца, кед же сце остац жива и витална, попри традицийней и академскей, муши мац и „популарну културу”. Нєт простору анї потреби уходзиц до анализи же чи треци по шоре мултимедиялни перформанс „Я Русин єсм, бул и Бооооом” отримани штварток вечар у новосадским Руским културним центру, у чиїм фокусу бул Звонимир Звоне Павлович и його новша творчосц на полю драми (кнїжка „Зазбероваче труплох”, НВУ „Руске слово”) и єй дериватох и сателитох, и, тиж мултимедиялна промоция кнїжки „Одняти од псох” Славка Романа Ронду, тиж у виданю нашей хижи, на дакедишнї Дзень младосци у Младежским доме у Руским Керестуре, руски културни мейнстрим, чи аванґарда, чи алтернатива, чи марґина. Найскорей же одвит залапює покус зоз шицкого спомнутого. Вельо важнєйше же публики знаю понукнуц тото цо єй треба; нє вше тото цо сама сце, бо би то була поверхова розвага, алє тото цо по нєскромним прешвеченю уметнїка, а знаме же уметнїк анї нє шме буц скромни и же уметнїцку амбицию нїґда нє треба брац за зле, треба же би сцела. З другого боку, публика вше препозна талант, алє и ентузиязем и щиру емоцию, и о тим цо видзела, чула лєбо пречитала роздума без предпрешвеченя. Прето на тих двох подїйох було вецей публики як на векшини других наших манифестацийох и фестивалох, окрем тих даскельо найвекших. Гоч Звоне и Рондо, окрем по духу, нї по чим иншим уж вецей нє млади, обидвоме у свой час були свойофайтови „ґуруове” ґенерацийом младих руских творительох (музичаре, ґлумци, поетове), а їх уплїв у рускей младежскей култури нє лєм же запаметани, алє и нєшка жиє. Досц лєм видзиц як лєгко и нєпоштредно комуникую и сотрудзую з представителями ґенерациї своїх дзецох, та ше прешвечиц же то наисце так, и же ґу тому ище и ма смисла и дава резултати – на якишик чудни способ випадло же су „живи мост” медзи руску културу осемдзешатих и тоту яка ма буц наютре. Нє муши каждому буц по дзеки тото цо робя и творя Павлович лєбо Роман, анї ше нє муши складац з роздумованями у тим тексту, алє тот „културни феномен” анї нє треба, анї нє мож иґноровац.

* ”РУСКЕ СЛОВО” – гласнїк по руски * Виходзи каждого пиятку * Снователь Национални совит рускей националней меншини * Видава НВУ ”Руске слово”, Нови Сад * Перше число вишло 15. юния 1945. року у Руским Керестуре * Адреса: НВУ ”Руске слово”, Булевар ошлєбодзеня 81/VII, 21000 Нови Сад * Редакция: одвичательни редакторe – Славица Фейса, Ясмина Дюранїн, Микола М. Цап, Микола Шанта * редакторе/ки рубрикох – Мирон Горняк-Кухар, Александар Паланчанин, Мартица Тамаш, Олена Планчак-Сакач, Вероника Вуячич * новинаре/ки – Мария Афич, Влада Дїтко, Сандра Саламун, Андреа Медєши, Оля Русковски * лекторка – Блажена Хома-Цветкович * ґрафична редакторка – Люпка Цвеїч * ґрафични дизайнерки – Мария Гудак, Таня Салонтаї * Телефони: 021/6613-697, 021/6624-708, 021/6623-076; 021/6621-433 * Телефакс 021/528-083 * Предплата за цали рок: у жеми 1 500 динари, а у иножемстве 100 евра * Жиро-рахунок Banca Intesa a . d . B e o g r a d 160-923244-82 * Девизни рахунок 160-0050870024999-53 * Рукописи ше нє враца * Д ру ку є Д ру ка р н я graf” П е т р о ва р а д и н * ”Maxima E-mail: redakcija@ruskeslovo.com * Web site: www.ruskeslovo.com * YU ISSN 0350-4603 * COBISS SR-ID 15915778 * Друковани тираж 2 000 *

Директор др БОРИС ВАРҐА *** Главни одвичательни редактор ИВАН САБАДОШ

31. МАЙ 2019.

РУСКЕ СЛОВО 3

ТИЖНЬОВНЇК АКТИВНОСЦИ НАЦИОНАЛНОГО СОВИТУ РУСНАЦОХ

О МЕНШИНСКИХ ПРАВОХ НА ЛОКАЛНИМ, ДЕРЖАВНИМ И МЕДЗИНАРОДНИМ УРОВНЮ

У прешлим тижню представителє Националного совиту Руснацох участвовали у вецей стретнуцох и подїйох дзе тема булa сполньованє меншинских правох, насампредз кед слово о рускей националней заєднїци, алє и вообще, кед ше роби о тей способе и уровню як тота обласц ушорена у Сербиї Пише: Мария АФИЧ

предлуженю нащивох локалним самоуправом дзе жию Руснаци, предсидатель Општини Бачка Тополя Ґабор Кишлиндер 21. мая приял до урядовей нащиви представительох Националного совиту Руснацох у хторей були предсидатель Совиту Борислав Сакач, предсидатель Вивершного одбору Совиту Желько Ковач и предсидателька Подручней канцелариї НС у Новим Орахове Таня Дудаш. Бешедовало ше о обставинох живота припаднїкох рускей националней меншини у тей општини, хтори з найвекшей часци жию у Новим Орахове и у самей Бачкей Тополї, насампредз у штирох обласцох з компетенциї националних совитох, а то урядове хаснованє язика и писма, култура, образованє и информованє. На схадзки вєдно заключене же сотруднїцтво Националного совиту Руснацох з тоту локалну самоуправу у шицких обласцох добре и конструктивне. Як констатоване, цо ше дотика урядового хаснованя язика и писма, локална самоуправа витворела свою обовязку, понеже надписи на уходзе до тих двох местох дзе єст найвецей Руснацох, и назви улїчкох и институцийох написани и по руски. Же би ше оможлївело векши средства, у обласци финансованя, представителє нашого Совиту предложели предсидательови Кишлендерови оформиц окремни фонд за финансованє култури националних меншинох прейґ конкурсох, цо вон дзечнє потримал. Тота локална самоуправа видзелює 50 000 динари за роботу нашого КУД „Петро Кузмяк” у Новим Орахове, цо и законска обовязка локалних самоуправох, алє обовязка котра нє дефинує висину тих средствох. У обласци образованя, предсидателя Општини Бачка Тополя чолнїки нашого Совиту поинформовали же би їх ОШ „Чаки Лайош” 23. авґуста того року мала буц домашня Стретнуцу руских школох цо би тиж локална самоуправа требала потримац. Представителє нашого Совиту предси-

У Новим Садзе

4 РУСКЕ СЛОВО

У Бачкей Тополї

дателя Кишлендера обвисцели о тим же школяре з того штредку хтори руски язик з елементами националней култури виучую як виборни предмет ровноправно з другима, уключени до шицких активносцох хтори у тей обласци орґанизує Национални совит, односно його Одбор за образованє. Нащива локалней самоурави у Бачкей Тополї витворена у рамикох нащивох штредком дзе жию Руснаци, а по одлуки Националного совиту. Потераз нащивени седем локални самоуправи, а планує ше ище нащивиц городи Нови Сад и Сримску Митровицу. У ПОКРАЇНИ З УКРАЇНСКУ ДЕЛЕҐАЦИЮ Подпредсидатель Покраїнскей влади и покраїнски секретар за образованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци Михаль Нїлаш, 22. мая приял представительох Влади, односно компетентних министерствох и нєвладового сектору з України хтори ше занїмаю з питанями националних меншинох. На схадзки поволани и представителє Националних совитох мадярскей, словацкей, рускей и українскей националней меншини, а бешедовало ше о положеню националних меншинох у Републики Сербиї и АП Войводини як прикладох добрей пракси. Покраїнски секретар Нїлаш госцом винєсол улогу його ресорного секретарияту у тим сеґменту, и о витворйованю правох националних меншинох у штирох обласцох. – На териториї АП Войводини жию 28 меншински национални заєднїци, а ту оддавна вибудовани дух медзинационалного соживота як векшинского так и меншинских народох, цо представя фактор стабилносци нє лєм на териториї АП Войводини, алє у цалей Републики Сербиї – визначел Нїлаш. На сходзе бешедовали и представителє спомнутих националних совитох о їх позитивних искуствох у тих обласцох, та и представителє Националного совиту Руснацох, 31. MАЙ 2019.

tiznjovnjik@ruskeslovo.com

предсидатель Борислав Сакач, и предсидатель Вивершного одбору Желько Ковач, дзе Сакач представель представел приход Руснацох на тоти простори, їх здобути права и вертикалу у образованю, а Ковач бешедовал о здобутих правох у обласци информованя. Указало ше же госци з України знаю за нас Руснацох у Войводини, а мали и даскельо питаня за наших представительох. Сход орґанизовани у рамикох проєкту Совиту Европи, з назву „Защита националних меншинох, уключуюци Ромох и язики националних менщинох на териториї України”.

налним совиту, о чим представителє Совитох винєсли розлични видзеня и становиска подкрипени зоз практичнима прикладами. Предсидатель НС Руснацох Борислав Сакач винєсол свойо замеркованє же у векшини локалних самоуправох нєт анї омбудсмана, анї совити за медзинационални одношеня.

У БОСИЛЕҐРАДУ З ПАШАЛИЧОМ Републични защитнїк гражданох Зоран Пашалич, 23. мая у Босилеґраду отримал сход з представителями националних совитох националних меншинох хтори орґанизовани у Републики Сербиї, а на нїм участвовали и представителє Националного совиту Руснацох. То бул други тогорочни сход зоз републичним омбудсманом, понеже догварене же ше квартално орґанизую стретнуца з меншинскима совитами. Тому сходу бул домашнї Национални совит Болгарох и локална самоуправа Босилеґраду, алє одволало ше мале число националних совитох – попри руского, ище и словацки, бошняцки, албански, русийски, ромски, македонски и влашки. НС Руснацох преставяли предсидатель Совиту Борислав Сакач и предсидатель Вивершного одбору Желько Ковач. Омбудсман присутних обвисцел же нєдавно оформене Реґионалне роботне цело защитнїкох гражданох зоз Болгарскей, Турскей, Греческей и Сербиї пре ефикаснєйшу роботу и черанє искуствох. У дискусиї представителє националних совитох винєсли свойо проблеми и добри приклади и сотруднїцтво зоз защитнїком гражданох у питаньох його компетенцийох. Надосц дискусиї було и о новим законским ришеню о роздзельованю политичней функциї и функциї у нацио-

У Босилеґраду

– Я себе як нови предсидатель Нацционалного совиту дал задаток обисц шицки локални самоурави дзе жию Руснаци, же бим видзел яки маме проблеми. Так сом обачел же у даєдних локалних самоуправох нєт анї омбудсмана, анї совити за медзиинационални одношеня хтори би мали окончовац тоту защитну улогу припаднїкох меншинох. Омбудсманох маме єдино у векших городох, як и на покраїнским и републичним уровню – визначел Сакач. Вон тиж бешедовал и о проблематики реституциї хтора у наших местох нїґдзе нє закончена у цалосци. – Защитнїк нам гварел же то нє його компетенция, алє нас може посовитовац, бо є упознати з тоту проблематику. Я то спомнул прето же и я участвовал у тей роботи коло новосадскей парохиї, а и у других штредкох є сполнєта од 50 до 90 одсто. И ту би нам требала даяка потримовка, бо єст велї нєлоґични ситуациї, даґдзе нєт потребней документациї и подобне – потолковал Сакач. После схадзки шицки були госци на шветочней културней програми з нагоди преслави св. Кирила и Методия, Дня болгарскей националней меншини у Сербиї, хтори того дня бул означени у Босилеґраду.■

ДЗЕНЬ РУСНАЦОХ У РЕПУБЛИКИ ГОРВАТСКЕЙ

ШВЕТО ПРЕСЛАВЕНЕ ДЗЕШАТИ РАЗ

Централна преслава Дня Русинох Републики Горватскей отримана всоботу, 25. мая у Городским музею у Вуковаре, у орґанизациї Ради рускей националней меншини Вуковарско-сримскей жупаниї. Попри домашнїх и числених госцох, на преслави присутни були и представителє Руснацох зоз Сербиї. Руснаци у Горватскей свой дзень означели уж дзешати раз, а на шветочней академиї, хтора була на високим уметнїцким уровню, наступели шпивацки ґрупи и рецитаторе зоз КУД-ох зоз того подруча хтори пестую руски язик, културу и обичаї. Потим як хор виведол горватску и гимну одн. шветочну шпиванку Руснацох у тей держави, шицких привитал предсидатель Ради русинскей цационалней меншини Вуковарско-сримскей 31. МАЙ 2019.

жупаниї Борис Бучко, и здогаднул же тот дзень вжати як памятка на датум кед основана перша руска парохия у Горватскей, 1836. року у Петровцох. На преслави попри числених представительох русинскей националней меншини зоз тей жупаниї, та и з цалей Горватскей, присутни були и представителє домашнєй жупаниї, городу Вуковару, а тиж и госци зоз Републики Сербиї. На тоту шветочносц були поволани и присуствовали предсидатель

Националного совиту Руснацох Борислав Сакач и народна посланїца Олена Папуґа, хтора и член нашого Националного совиту. Як сумировали упечатки представителє националного совиту Руснацох зоз Дня Руснацох у Горватскей, вони були урядово окреме и барз щиро привитани, зоз словами же ше Руснаци у тих двох державох, дзе су малочислени, муша вєдно тримац и помагац. Праве у тим духу, як дознава „Руске слово” од предсидателя нашого Совиту Борислава Сакача, були и нєформални бешеди после академиї же би ше официйно преширело и збогацело медзисобне сотруднїцтво, накадзи представителє Русинох у Горватскей и формално буду меновани на свойо функциї, по нєдавно закончених меншинских виберанкох у тей держави. М. А.

РУСКЕ СЛОВО 5

ТИЖНЬОВНЇК ЗОЗ ЗАШЕДАНЯ ШВЕТОВЕЙ РА ДИ РУСИНОХ/РУСНАЦОХ/ЛЕМКОХ У СТАРЕЙ ЛЮБОВНЇ У СЛОВАЦКЕЙ

ПРЕДСТАВЕНИ ЕВРОПСКИ ПРОЄКТ, ПОТРЕБНА ПОТРИМОВКА На 7. зашеданю Шветовей ради Шветового конґресу Русинох/Руснацох/Лемкох, 18. мая у Старей Любовнї були представителє осем европских Радoх, а зоз Сербиї спред Рускей матки бул єй предсидатель Дюра Папуґа. Наша делеґация представела проєкт хтори би могол буц интересантни ширшей рускей заєднїци

а седмим зашеданю Шветовей ради утвердзена програма наступного 15. зашеданя Шветового конґресу хтори будзе у юлию, осудзена одлука Влади України о утаргованю меншинских язикох як урядових и представене предкладанє проєкту до ЕУ „Руска драга по европским културним просторе”. Як потолковал предсидатель Рускей матки Дюра Папуґа, найвецей уваги на зашеданю було пошвецене спомнутей одлуки Верховней ради України и одлучене же ше пошлє реаґованє до Верховней ради, Влади України и новому предсидательови держави, а тиж и до Совиту Европи. Тото реаґованє ше одноши на Одлуку верховней Ради України же на териториї цалей України урядови язик лєм українски и нїґдзе нїяки други, док потераз други меншински язики були урядово по обласцох, та и русински бул на Закарпатю. КОНҐРЕС ПОЧАТКОМ ЮЛИЯ На зашеданю ШР поради було и о пририхтованьох за 15. Шветови конґрес хтори будзе од 4. по 7. юлий у Старей Любовнї, и єдна часц нєдалєко у валалє Камйонки, а два днї, пияток и собота, буду интензивно роботни. Источашнє будзе отримане и зашеданє и Шветового форуму младих.

ИНТЕҐРОВАНЄ ДО ЄДИНСТВЕНОГО КУЛТУРНОГО ПРОСТОРУ Як визначел автор проєкту „Руска драга по европским културним просторе” др Йоаким Стрибер, його циль интеґрованє Русинох до Европского културного простору прейґ: ревитализациї иснуюцого материялного и нєматериялного скарбу, прейґ реставрациї на рижних обєктох, очуваня културного скарбу прейґ диґитализациї, моцнєня структурох хтори ше занїмаю зоз културу, орґанизованьом роботньох за младих, промоциї Русинох и руского културного скарбу у европским културним простору прейґ видавательней дїялносци, интернет сайтох зоз писанима и видео материялами, орґанизованим присуствованьом на рижних медзинародних конференцийох, и моцнєня шицких других структурох, як наприклад економских, уключуюци до того културни скарб и розвиваньом модела самоотримуюцого розвою.

6 РУСКЕ СЛОВО

– Догварене же з каждей членїци ШК пойду по 10 делеґати, 5 госци и 5 млади, чийо мена треба наявиц, а тиж и скорей послац звити о прешлорочней роботи конґресних Комисийох, и до 20. юния звити о роботи членских орґанизацийох и Конґресних комисийох там дзе маме своїх представительох, а ми маме предсидательку Комисиї за културу Саню Тиркайло и Комисиї за историю Русинох, Бориса Фейдия цо робене у медзиконґресним периодзе и цо започате. Оставаю традицийно шейсц Конґресни комисиї, а то за културу, информованє, видавательну дїялносц, за историю Русинох и за медзисобне сотруднїцтво членских орґанизацийох, розвой туризма и комисия за проєкти – потолковал Дюра Папуґа. Принєшена и одлука о лауреатох награди з обласци русинскей култури под меном Василя Турока Гетеша, того року то буду Ана Кузмякова зоз Прешова у Словацкей и проф. др Иван Поп зоз Ческей. Винїмок же аж двойо лауреати, а прето же єст окремна причина, то 100-рочнїца од твореня першей чехословацкей федерациї. Награда тогорочним лауреатом будзе уручена на Конґресу. НАЙЛЄПШЕ ВЄДНО КОНКУРОВАЦ На зашеданю Шветовей ради Р/Р/Л було представене и предкладанє проєкту „Руска драга по европским културним просторе” чий автор др Йоаким Стрибер з Беоґраду, а котри го особнє презентовал. З Проєктом плановане конкуровац до ЕУ, а задумани є же би обезпечел очуванє барокних виразох при Руснацох у Сербиї, а кед би то прилапели, и у других жемох учашнїцох проєкту. 31. MАЙ 2019.

tiznjovnjik@ruskeslovo.com

На презентациї проєкту були присутни и предсидатель УО Заводу за културу войводянских Руснацох Миломир Шайтош и предсидатель Националного совиту Руснацох Борислав Сакач хтори тиж дали уводни видзеня о партиципациї у тим проєкту. Як свою презентацию започал автор проєкту др Стрибер, питанє идентитета и процеса ґлобализациї сущно повязане за исноване и розвой Европскей заєднїци.Тот проєкт розпатра улогу култури у дружтвено-културним розвою єдней заєднїци и єй уключованя до окруженя и до ширшей европскей заєднїци. – Як приклад вжати барок, перши процес ґлобализациї у Европи и його уплїв на очуваню руского идентитета и дружтвеного просперитета у рамикох того процесу, на териториї нєшкашнєй Сербиї, односно Войводини – пояшнєл др Йоаким Стрибер. Др Стрибер надалєй рушел од походзеня термину Русин, та далєй начишлєл основни културно-национални здобутки Русинох – Руснацох у Войводини од їх приселєня по нєшка, од кодификованя язика, образованя, информованя и иншого богатого културного скарбу, до хторого учишлєни и окреме драгоцини иконостас у Катедралней церкви Св. Миколая, автора найпознатшого сербского иконописца Арсения Теодоровича, а хторому барз потребна реставрация. Як дума др Стрибер, при тим, войводянски Руснаци би могли мац улогу лидера шицким другим Руснацом пре їх у тей хвильки найвигоднєйшу ситуацию, на першим месце пре вельочислени литературни виданя и постояци структури (култура, образованє, медиї).

Як заплановане, у проєкту ше будзе хасновац найсучаснєйшу IT технолоґию и шицки други технолоґиї нєобходни за успишне сполньованє цильох проєкта (наприклад у реставрациї). З тим би ше европски културни простор збогацело зоз материялами о Русинох и їх конкретним участвованю у нїм, представело би ше модел успишного уключованя до ширшей дружтвеней заєднїци з источасним очуваньом идентитета у процесу ґлобализациї, як и модел самоотримуюцого розвою. Тиж так у проєкту буду розвити нови науково технїки и методолоґиї – нова методолоґия ласерского чисценя, нова методолоґия 3D скенираня... — заключел на презентациї др Йоаким Стрибер. Одлуку чи проєкт будзе прилапени ма принєсц сама Шветова рада Шветового конґресу Р/Р/Л, и кед би го прилапела, вона би кончела и його координацию.■ Мария Афич 31. МАЙ 2019.

STANOVISKA Пише: Александар САВАНОВИЧ, новинар

ШВЕТЛЄЙШИ БОКИ НАШЕЙ ИСТОРИЇ У нєшкайши час, кед зме каждодньово засипани з морйом информацийох, подїї хтори ше случели прет тижньом лєбо двома випатраю як кед би ше одбули гет давно. И самому ми ше часто случи же ми чежко здогаднуц ше кеди ше цошка случело, та гоч то було и хториш дзень, уж нє знам чи бул початок яри чи конєц жими, пред чи по велькей ноци... Медзитим, подїю хтора ше случела 19. мая у Руским Кере стуре кажде хто припада Грекокатолїцкей церкви и по походзеню є з тутейших про сторох, верим же нїґда нє забудзе. Окреме тот хто мал нагоду буц у Катедралней церкви Св. Миколая, алє и тот хто подїю провадзел у директним прено су на РТВ, лєбо тот цо у своєй парохиї бул на служби кед пре славени дзень преглашеня Епархиї Св. Миколая у Руским Кере стуре, першого владиче ства за грекокатолїкох на териториї Сербиї. Така подїя наисце историйна, и то пре вецей причини. Першираз у Руским Кере стуре на єдним ме сце, на литурґиї у катедралней церкви було тельо грекокатолїцких владикох хтори представяли вирних з цалого швета, и тельо римокатолїцких високодо стойнїкох. Тельо священства, часни ше стри, вирного народа з шицких ме стох новово спо ставеного владиче ства... Од 1777. року и преглашеня Крижевского владичества, на тих просторох зме таку подїю нє мали. Бо, заш лєм, владичества ше нє преглашує кажди дзень. Прейду ґенерациї и столїтия медзи двома такима подїями. На тих просторох ше през тристо роки як на фабричней траки шоровали и зменьовали держави и системи, а таки историйни обставини и пременки гранїцох поступнє ше одражели и на териториялну орґанизацию Церкви. Вшелїяк, формованє новей Епархиї нє треба спатрац лєм як бирократску, формалну миру, бо воно у себе, насампредз, ноши вельо векши и значнєйши духовни елемент. У каждодньовим живоце вирних у парохийох Епархиї Св. Миколая нє будзе вельки пременки – у молитвох и далєй буду випоминац владику Георгия, швета буду швециц як и дотераз, здравкац себе буду як и дотераз „Слава Исусу Христу” окрем през Крачун и Вельку ноц... Лєм же тераз грекокатолїки у Сербиї, духовне потомство трох церковних унийох зоз Святим пристолом, годни повесц хто су и чийо су: свойо. Бо тераз маме владичество и пастира з найвисшу полномоцу – папским декретом, и нєбесного заступнїка – Святого оца Миколая. Шветочна преслава преглашеня Епархиї, єдинства нєбесней и жемовей церкви, анї нє початок, анї нє конєц, бо вона тирва и жиє, и будзе жиц навики. Алє тот дзень треба паметац, бо є уж у нашей историї записани на єй красших и шветлєйших бокох. Становиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово”

РУСКЕ СЛОВО 7

НАШО МЕСТА ИСКУСТВА ЗОЗ РД „КОЛЯК” У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

ВШЕ МЕНЄЙ КВАЛИТЕТНЕЙ РИБИ У БЕҐЕЛЮ – Маме „Малу школу рибарства”, коло Уж двацец два роки Владимир Дудаш двацецеро, трицецеро дзеци зоз школи записнїчар у Рибарским дружтве „Кокотри поставаю нашо члени. Зоз профеляк” и добре позна ситуацию у Дружтве сорку биолоґиї ше отрима настава у прии на терену. Рибаре прешлого року мали роди о еколоґийней ситеми нашого окру135 членох, сениорох и пензионерох, а женя, а отримуєме ю на беґелю дзе маме пионирох нє рахую пре нє наплацованє наш вельки надкрити простор. Помогли членарини и дозволи за лапанє рибох. нам и „Керестурски героє” котри позбе– Членарина кошта 500 динари, без рорали шмеце коло беґелю. Дзеци як брамузлики хто ю плаци, чи пензионере, сенишки, любя о тим слухац и вец ше змагац оре, або инвалиди, бо вони маю окремни хто позбера вецей шмеца. При вше младпопусти у складзе зоз катеґоризацию. ших ґенерацийох розвиваме свидомосц о Члени зоз членску карточку нє маю дочистоти еколоґийней системи и животзволу лапац риби. Дозвола за лапанє риним штредку. Ми, заш, на чамцох збераме бох кошта 7 000 динари за сениорох, а шмеце у води – потоковал Дудаш. пензионере плаца 4 000 динари. Тот пеРиби у беґелю, як гварел, єст вше менєж идзе „Войводина водом”, а ми маме нєй и остава вше нєквалитетнєйша – терод нїх услугу же од предатих дозволох Владимир Дудаш пещики, дунчики и дробна риба, а то прадоставаме 300 динари надополнєня – ве пре крадошох. Беґель нам, цо ше квагварел Дудаш. Прешлого року Дружтво мало пораду зоз „Войводина литету води дотика, наисце чисти. Проблем же у нїм єст водами”, та од предатих допущеньох достали рибчата вельо мертвей флори и мулю, вецей як метер, а вон прокотри випущели до беґелю и так обновели рибни фонд. дукує барски ґаз – метан и од того риба сцека. Беґель би Достали коло 400 кг мали потьки, а пейц роки нє було требало преглїбиц, вичисциц. Рибарске дружтво мале за таке подняце, а „Войводина води” котрим припадаю, нє подмладзованє рибного фонду. Гоч „Войводина води” ма своїх рибочуварох котри ка- ма средства за рукавчок, од котрого практично нє маю нїру тих цо лапаю рибу, а нє маю допущенє за тото, вельо яки хасен, бо на тей часци нєт транспортни превоз. Виходзи же у малих штредкох за таки подняца, котри векши проблем „крадоше на велько”. То особи котри забиваю рибу зоз динамитом, струю, бутаном. Вони нє би пре розвагу, природу и еколоґийну систему були на водза рахунку о тим яку вельку рибу лапаю, та часто у хасен нє лєм валалчаньом, алє и рибаром, купачом и любительом природи з окруженя, нєт заинтересованих. А тим страда и дробна риба и икра. Рибарске дружтво „Коляк” ма проблем же нєт хто про- чкода, бо би ше у валалє могло вихасновац, односно єст вадзиц конкурси и рижни проєкти. З помоцу ентиузия- интересантни туристични понуканя других здруженьох стох, явели ше на конкурс Општини Кула, и достали и природу коло беґелю могло би вихасновац як простор условия и средства котри промовую отримованє еколоґ- за одпочивок и так заокружиц туристичне понуканє Руского Kерестура. О. Ж. иї и едукацию пионирох о еколоґиї.

У ОПШТИНИ ВЕРБАС

ЗА ПРЕВОЗ ШКОЛЯРОХ 2,6 МИЛИОНИ ДИНАРИ Покраїнска влада прешлого тижня додзелєла представнїком шицких 45 локалних самоуправох у АП Войводини пенєж за реґресованє превозу школярох штреднїх школох. Предсидатель Покраїнскей влади Иґор Мирович визначел же то значна програма хтору реализує Покраїнска влада, прето же ше на тот способ посила порученє потримовки и родичом, и дзецом. Єден з контрактох подписал и предсидатель општини Вербас Милан Ґлушац, по хторим тей општини припадло 2,6 милиони динари. Вон подзековал Покраїнскей влади на

8 РУСКЕ СЛОВО

тим же предлужує давац потримовку процесу образованя младих зоз општини Вербас и цалей Войводини, и визначел же праве школовани млади людзе найвекша моц дружтва и надїя же ше воно будзе розвивац у добрим напряме. Як гварел покраїнски секретар за образованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци Михаль Нїлаш, додзельованє финансийних средствох на основи того конкурса лєм єден з доказох нєпреривного и вредного сотруднїцтва Покраїнскей влади и локалних самоуправох. О. Р. 31. МАЙ 2019.

mesta@ruskeslovo.com

„КОМУНАЛЄЦ” ПРЕВЖАЛ ПИЯЦ

ПОСТАВЕНИ ТРАНСПОРТНИ ЖВЕРАТКА

У КОЦУРЕ

Од прешлого пиятку, 24. мая, та надалєй зоз пияцом у Коцуре будзе управяц ЯКП ,,Комуналєц” зоз Вербасу. Же би ше обезпечело цо лєпши условия, роботнїки того подприємства почали ушорйовац простор на котрим каждого пиятку тарґовци понукаю Коцурцом свою робу. Попораєли простор, санирали дзири на асфалту, означели тезґи и пиячни места зоз числами. Ушорйованє ше предлужи и далєй. Як гварели одвичательни зоз ,,Комуналцу”, шицки заинтересовани тарґовци можу закупиц простор на пияцу ище шлїдуюцого пиятку, 31. мая, од 6 по 14 годзин у просторийох Добродзечного огньогасного дружтва у Коцуре. Цена тезґи на рочним уровню виноши 12 тисячи динари, а цена пиячного меса 6 тисячи динари. Дньова пиячарина за шлєбодну тезґу 350 динари, а за закупену 150, док ше за шлєбодне пиячне место плаци 300 динари, а 100 динари за закупене. Простор за предаванє тарґовци закупюю на 10 мешаци. O. Р.

У Коцуре прешлого тижня на пейц местох поставени транспортни жвератка же би олєгчали транспорт у тих улїцох. Пре нєпреглядносц, вожиц през тоти улїци було очежано. Жвератка поставени на обидвох концох у улїци Бранка Чопича, єдно жвератко у Ґрмечкей улїци и єдно на круцини зоз улїци Маршала Тита до Партизанскей. Месна заєднїца Коцур зоз помоцу локалней самоуправи финансовала тот проєкт з котрим олєгчани транспорт вожачом у Коцуре. О. Р.

У ЖАБЛЮ

ВИСТАВА РОБОТОХ ЖЕНОХ ПОДНЇМАТЕЛЬКОХ

У дворе Општинскей народней библиотеки „Велько Петрович” у Жаблю, у маю отримана вистава женох з поднїмательнима схопно сцами. Вистава орґанизована же би ше промовова ло женски активизем на локалним уровню и ширшей явно сци указа ло поднїмательни и туристични потенцияли продуктох женох зоз Войводини. Представени роботи Здруженя женох и подїмателькох зоз трох општинох: Жабель, Темерин и Бечей. Членїци двацец здруженьох виложели свойо продукти зоз скори, волни и других материялох, свойо малюнки, як и традицийни слани и сладки печива.

31. МАЙ 2019.

Участвовали и жени зоз Здруженя „Олория” зоз Дюрдьова, зоз „Креативней роботнї” зоз Ґосподїнцох, Здруженя родичох и хранїтельох „Алтруист” зоз Жаблю и други. Вони представели свойо готови ручно направени продукти, алє и їх виробок, та медзи иншим, штрикали и мальовали на платну. Виставу отворела Диана Милович, директорка Заводу за ровноправносц полох, котра теди гварела же таки вистави важни же би ше медзисобно упознали, алє и же би ше промововало їх роботу. Покраїнски секретар за социялну политику, демоґрафию и родну розвноправносц Предраґ Вулетич визначел же Покраїнска влада ма даскельо демоґрафски, популацийни, економски и стимулативни мири за женске подїмательство, алє и же народну традицию, ручни роботи и етно деталї нє мож зачувац без шмелих женох. На отвераню вистави бул и предсидатель Општини Жабель Чедомир Божич. Трецу виставу того характеру орґанизовал покраїнски Завод за ровноправносц полох у сотруднїцтве зоз Општину Жабель, а после виставох у Нештину и Кикинди. Дзекуюци таким програмом дава ше потримовка женом и їх роботи, маюци у оглядзе же доприношенє женох у туризму може буц драгоцине, як и за чуванє култури и злєпшованє общей социо-економскей слики локалного штредку. С. С.

РУСКЕ СЛОВО 9

НАШО МЕСТА ЕКО-КВИЗ НЄМЕЦКЕЙ ОРҐАНИЗАЦИЇ ҐИЗ

ДЮРДЬОВЧАНЄ УКАЗАЛИ ДОБРЕ ЗНАНЄ Еко-квиз „Брудне або чисте – нє исте” у нашей держави перше отримане на уровньох основних школих, потим на уровню општинох и Покраїни, а школяре зоз Дюрдьова указали барз добре знанє. Прешлого пиятку, 24. мая, у Ґорнїм Милановцу отримане републичне змаганє, а домашнї були прешлогорчни побиднїки. У Еко-квизу ше змагали школяре од пиятей по осму класу основних школох, а порушала го нємецка Орґанизация за медзинародне сотруднїцтво ҐИЗ. Школяре ше змагали зоз теорийней и практичней часци з еколоґиї и защити животного штредку. На покраїнским змаганю котре отримане початком мая у Основней школи „Милош Црнянски” у Жаблю, участвовали три екипи котри предствяли свою општину. Екипу зоз Србобрану и Темерину победзела екипа зоз Жаблю, односно екипа зоз Основна школа „Йован Йованович Змай” зоз Дюрдьова, котра ознова указала завидне знанє. На републичним змаганю Дюрдьовчанох дочекали ище штири екипи з Лапова, Ґорнього Милановцу, Соко Банї и Крушевцу. У моцней кокуренциї завжали пияте место, алє заш лєм указали же су добре едуковани. У тиму дюрдьовскей ОШ од початку змаганя по конєц були Теодора Михальовски, Михайло Михелц, Лука Тривунович и Стефан Топчийов, а пририхтала их Ана Радишич, наставнїца физики у тей Школи.

Дюрдьовчанє на републичним змаганю Еко-квиз „Брудне або чисте – нє исте” представяли Општину Жабель

– Шицко було супер, квиз бул крашнє орґанизовани. Наисце сом задовольна зоз своїма школярами, бо знали практично шицко. Мило ми же учели о еколоґиї и рециkлажи и то през бависко – гварела наставнїца Ана Радишич. На републичним змаганю Еко-квиз „Брудне або чисте – нє исте” победзела екипа зоз Соко Банї котра нарок будзе домашаня на републичним змаганю. С. С.

ПОТРЕБИ ЦЕРКОВНЕЙ ЗАЄДНЇЦИ У ДЮРДЬОВЕ

ЯК НАЙЛЄПШЕ УНАПРЯМИЦ СРЕДСТВА

У Жаблю, на основи општинского Конкурса за вирски заєднїци и Церкви, Грекокатолїцкей Церкви у Дюрдьове наменєни 500 тисячи динари. Средства достати за вибудов каплїчки, точнєйше стилского закрица на грекокатолїцким теметове. Медзитим, тоти средства нєдостаточни же би ше вибудовало потребни обєкт. По обявйованю резултатох спомнутого конкурса Општини Жабель,

Церковни одбор дюрдьовскей Грекокатолїцкей Церкви и у поради зоз о. Михаилом Холошняйом, управительом дюрдьовскей парохиї, заключели же би було найлєпше опредзелєни средства унапрямиц за други потреби Церкви. – Зоз опредзелєнима средствами бизме могли обезпечиц потребну документацию, дозволи за вибудов и виробок проєкта, алє нє и за вибудов

ЗА ДОСТОЇНСТВЕНИ ОБРЯД ХОВАНЯ Одкеди ше у Дюрдьове нє хова з обисцох, алє з теметова, покойни котри ма буц поховани на грекокатолїцким теметове у церквочки, ту ше над нїм чита, а пред обядом хованя упокоєни ше виноши опрез церквочки на площу под отвореним нєбом. Гоч дує моцни витор, лєбо кед високи температури, пада диждж, або шнїг, обряд ше окончує на истим месце. Священїк и присутни нє маю защиту од подлей хвилї, цо завадза нормалному и достоїнтвеному обряду хованя. Пре таки условия, инициятиву за вибудов каплїчки на дюрдьовским теметове порушал дакедишнї, тераз покойни дюрдьовски парох о. Йоаким Холошняй, а за вибудов такого обєкта ше заклада и о. Михаил Холошняй.

10 РУСКЕ СЛОВО

каплїчки. Найлєпше би було тоти средства унапрямиц за други потреби Церкви. О тим будземе бешедовац зоз представителями општинскей власци – гварел о. Холошняй. Шицко цо потребне за вибудов каплїчки, одно сно закрица за обряд хованя виноши коло 21 тисяи еври. Так же за вибудов потребни додатни средства котри треба обезпечиц у тим року, а будинок закончиц по конєц рока, як вимага општински конкурс. Понеже у дюрдьовскей церкви у прешлим року виняти стари и дослужени столки, а з цильом же би ше кладло нови, Церковни одбор у дюрдьовскей церкви зоз домашнїм священїком ше будзе закладац же би ше достати средства унапрямело за тоту намену – купиц и поставиц єдну часц столкох, односно тельо кельо будзе пенєжи. С. С. 31. МАЙ 2019.

mesta@ruskeslovo.com

У ШИДЗЕ ОЗНАЧЕНИ ДЗЕНЬ ГОРОДУ

ПРИПОЗНАНЄ ДОСТАЛА БИБЛИОТЕКА

З нагоди швета Преношеня мощох Святого оца Миколая, 22. мая, Месна зяєднїца Шид и централни храм Сербскей православней Церкви хтори пошвецени тому святительови означели свой дзень. З тей нагоди у Месней заєднїци отримана Шветочна схадзка Совиту МЗ. Милан Ґербер, нововибрани предсидатель Совиту здогаднул же з одлуку царици Мариї Терезиї Шид достал статус городу давного 1773. року. Тиж гварел же швето нагода и же би найуспишнєйши були наградзени зоз „Святоникольским припознаньом” хторе ше додзелює каждого року визначним институцийом, орґанизацийом, або поєдинцом. Совит МЗ одлучел же би того року найвисше припознанє МЗ достала Народна библиотека „Симеон Пищевич”, а обгрунтованє награди пречитала Саня Степанчевич, заменїца предсидателя Совиту МЗ. Як гварене, библиотека того року означи 170 роки иснованя, кед 17. децембра 1849. року основана перша сербска читальня, а того року будзе и 10 роки як библиотека достала новозбудовани сучасни будинок. На награди подзековала директорка библиотеки Славица Варничич, хтора наглашела же тота награда ище баржей обовязує библиотеку же би и далєй посциговала високи уровень у своєй роботи.. Зоз подзекованями наградзени и Здруженє „Єшень живота”, Здруженє женох „Шидянки”, як и Здруженє „Сербски витязи”. Потим шлїдзел и традицийни вирски обряд пошвеценя славского колача хтори окончел священїк о. Дьордє Марич. Вон повинчовал швето и визначел же СПЦ означує 800 роки автокефалносци и же локална самоуправа и Церква добре сотрудзую. Тогорочни кум Слави бул Зоран Семенович, актуални заменїк предсидателя општини Шид.

На шветочносци були и Велимир Ранисавлєвич, предсидатель СО Шид, Ромко Папуґа, заменїк секретара СО Шид, Бояна Мравик, началнїца Општинскей управи и други. У храме Преношеня мощох Святого оца Миколая служена шветочна Литурґия, процесия прешла през централни городски улїци, а у церковней порти отримана културно-уметнїцка програма. Церковна општина СПЦ орґанизовала ище даскельо програми з нагоди швета. Отримани промоциї кнїжки протоєрея ставрофора о. Дьордя Воларевича „Идила нашого живота”, потим кнїжка Радована Сремца „Храм пренощеня мощох Святого оца Миколая”, а литературни вечар отримал Дьордє Рандель з кнїжку „Патриярх Павле, святитель хторого зме познали”. Тоти програми отримани у Церковней скарбнїци Владического двора СПЦ, як и монодрама „Так бешедовал Николай” хтору виведол драмски уметнїк Петар Божович, а програму мали и школяре Основней музичней школи „Филип Вишнїч”. Вл. Дї.

ОПШТИНА ШИД ПОЗНАТА ПО ДОБРОДЗЕЧНИХ ДАВАТЕЛЬОХ КРЕВИ

ГУМАНИ РАТУЮ ЦУДЗИ ЖИВОТИ У општини Шид єст коло 1 000 добродзечних давательох креви хтори участвую на порядних акцийох даваня креви. З нагоди националного Дня добродзечних давательох креви, представнїкох Червеного крижу и давательох креви приял предсидатель СО Шид Велимир Ранисавлєвич. Вон подзековал давательом на их гуманосци, бо вони ратую цудзи животи. Секретарка Червеного крижа, Душица Полетан, гварела же од мая прешлого року, по нових предписаньох, Завод за трансфузию креви Войводини з Нового Саду окончує

31. МАЙ 2019.

акциї на хторих ше дава крев. Раз мешачно ше акциї запровадзує у шидскей општини. И попри нових предписаньох, затримана акция за давательох у Вишнїчеве и Моровичу, дзе просеково єст коло 50 давательох, же би вони нє мушели путовац до Шиду. Вельку гуманосц указал и Ромко Папуґа, актуални заменїк секретара СО Шид, хтори, як гварел, крев дал 105 раз и хтори тиж бул на приєме, алє у двойнїстей улоги, як представннїк локалней самоуправи и як добродзечни даватель креви. Єдно искуство пренєсол Слободан Бучко, пензионовани роботнїк Червеного крижа, 90- тих рокох прешлого вику у войнових часох. – У пополадньових годзинох єдного дня у канцелариї Червеного крижу забренкал телефон и питана од нас нулта кревова ґрупа неґативна. Я мам тоту кревову ґрупу. Понеже у Червеним крижу нє було нїкого, замкнул сом канцеларию и пошол до Дома здравя дац крев хтора була потребна єдному ранєтому воякови и так му спашени живот – скромно потолковал Бучко, хтори дал крев уж вельо раз. Вл. Дї.

РУСКЕ СЛОВО 11

ЕКОНОМИЯ ПРИВРЕДНЇКИ РУСНАЦИ НА ПОЛЬОПРИВРЕДНИМ САЙМУ У НОВИМ САДЗЕ (1)

САЯМ ПОВЯЗУЄ НАЙУСПИШНЄЙШИХ Пише: Мартица ТАМАШ

Тогорочни польопривредни Саям бул найлєпши у остатнїх дзешец рокох. У наиходзацих рокох у планє звекшац нащивеносц дїловней публики зоз Сербиї, реґиона и Европи

едзинародни польопривредни саям у Новим Садзе, хтори нєдавно закончени, указал найактуалнєйши тренди и найквалитетнєйши продукти и услуги вязани за польопривреду и продукцию поживи на националним тарґовищу и у реґиону. Вон повязал тото цо у Сербиї вредзи з найлєпшима зоз швета, повязал успишни компаниї и успишних поєдинцох и моцна є потримовка привреди Сербиї. И на тогорочним Сайме, як и на прешлих, було и успишних привреднїкох Руснацох, участвовали у орґанизованю сайма и як викладаче, а було и надосц Руснацох нащивительох, зоз шицких наших местох. Вивершни директор за саямску дїялносц Новосадского сайма и член Вивершного одбору Борис Надлукач гвари же тогорочни польопривредни саям сполнєл очекованя орґанизатора. – Саям бул найлєпши у остатнїх дзешец рокох и у наиходзацим периодзе подзвигнєме його квалитет. Манифестацию нащивели коло 140 000 особи зоз жеми, реґиона и швета, а найлєпши резултат посцигнути у предаваню маханїзациї, у вредносци 20 милиони еври, цо пиятина вкупного предаваня у Сербиї. Дїловне здруженє увожнїкох и вивожнїкох польопривредней механїзациї закупює на Сайму найвекши простор, вони предаваю наймодернєйши комбайни и трактори хтори мож видзиц у швеце, на сайму даваю попуст од 10 одсто и барз важне же єст субвенциї Покраїнского секретарияту за польопривреду и Министерства польопривреди, а и осиґуруюци хижи под час Сайму давали попусти – гварел Борис Надлукач. ВИКЛАДАЧЕ СЦУ НАЙСЦ НОВИ ТАРҐОВИЩА Першираз у историї Польопривредни саям мал и Жем партнера – Италию и Жем прияте-

12 РУСКЕ СЛОВО

Борис Надлукач

ля – Тунис и з оглядом на добри дїловни резултати хтори витворели, вони уж наявели же и наиходзацих рокох буду присутни на Сайму. – Италия седми раз на Польопривредним сайме, други раз є Жем партнер и то гутори же маме барз добри дїловни одношеня з Италию, же сцу инвестовац у нас и то ше указало добре. На штанду Италиї було 30 компаниї, ище єдно число було и на заєднїцким штанду, а за нарок глєдали векши простор. Тунис перша жем з Африки хтори на Сайму у тим обсягу, як Жем приятель. Того року на Сайму бул и Єгипет, а рахуєме же нам нарок на Саям придзе и Мароко. Индия на Сайму була у вельким обсягу, вони за нарок сцу простор на отвореним, привежу польопривредну механїзацию хтора ше продукує у Индиї и то основа за будуце добре сотруднїцтво зоз тоту жему. Вони сцу найсц тарґовище нє лєм у Сербиї, алє сцу себе отвориц дзвери до Европи, до Русиї, хтора ма вельке тарґовище и до швета, глєдаю нових клиєнтох, нових дїловних партнерох. Русия на Сайму представела свою польопривредну механїзацию – гварел Надлукач. На Сайму були барз нащивени вистава найквалитетнєйшого статку у нашей држави, було скоро 1 600 живи експонати, вистава орґанскей продукциї поживи, и нови проєкт – Ґастро гала, у сотруднїцтве з Покраїнску владу. 31. МАЙ 2019.

ekonomija@ruskeslovo.com

– Того року на Сайму були и 17 колективни вистави и першираз орґанизовани Дзень овоцарох и то як дїловни сход фаховцох и продуковательох зоз нашей жеми и иножемства, а наиходзцих рокох у плану го розвивац. По нашим виглєдованю, мали зме 40 одсто дїловних нащивительох, а 60 одсто була широка публика и плануєме звекшовац нащивеносц дїловней публики зоз Сербиї, реґиона, Европи – гварел Надлукач. У МЕСАРСКЕЙ РОБОТНЇ „ДАЧО” РОБИ ЦАЛА ФАМЕЛИЯ На Сайму, у робней ґрупи месо и продукти зоз меса, СМКЗР „Дачо” зоз Коцура достала Златну медалю за домашнї кулен и Златну медалю за домашню суху шунку. Продукцийни погон маю у Коцуре, дзе дакеди робели и Данилов оцец и дїдо, а и тераз вєдно роби цала фамелия, Данил и Драґана и їх дзеци Стефан и Саня и помага бачи Юлиян Сакач. – Реновирали зме клальню и як зме уведли Хасап (HACCP) систему безпечносци поживи до шицких процесох продукциї и пакованя продуктох з меса, рушели зме на сайми – гутори Драґана. СМКЗР „Дачо” найстарша ремеселска роботня у Войводини, основана 1929. року и од теди нєпреривно роби. – Ми правиме продукти з меса яки ше дакедишнї правело, без адитивох и конзервансох, а так ридко хто роби. Робиме по старих рецептох, маме вецей як 30 тирваци и полутирваци продукти, предлужуєме традицию и наздаваме ше же так предлужа и нашо дзеци. Людзе жадаю буц здрави и врацаю ше ґу традицийному костираню. Нашо продукти предаваме у Новим Садзе на Лиманским пияцу, там зме стреду пияток, всоботу и внєдзелю и у Бачкей Паланки на пияцу стреду и всоботу. Того року зме други раз на Польопривредним сайму у Новим Садзе. У Беоґрадзе зме у марцу були на Сайму „Укус фест” у Комбак сали и там зме освоєли перше место за сухи продукти з меса, були зме и на сайму у Старей Пазови. Прешлого року зме участвовали и на Сайму гурки, бендова, шкваркох и колбаси у Новим Садзе и там зме за найлєпшу колбасу достали награду – одпочивок 7 днї на Копаонику. То була награда за наш цали тим, за цалу фамелию. У Бачкей Паланки зме були на Фестивалу колбаси, сланїни и кулена и достали зме награду за найлєпшу сланїну. Важне же нас купци видза и циль нам же бизме нашли трошительох, вельких купцох наших продуктох, як цо ресторани, готели, хтори сцу пласовац нашо квалитетни здрави продукти своїм госцом – гутори Данил Сакач. „ВРТЛАРИ” ПРАВЯ ЖИМНЇЦУ Фамелийне подприємство „Вртлари” ДОО з Малого Идьошу, власнїка и директора Бра31. МАЙ 2019.

нислава Секулича зоз Вербасу, ма продукцийни погон у Коцуре, дзе прави продукти з овоци и заградарских рошлїнох, окреме паприґи и парадичи. – Попри примарних продуктох, як цо сок з парадичох и айвар з печеней паприґи, уж три роки правиме рижнородну жимнїцу, широку лепезу продуктох зоз природних состойкох. Правиме парадичанку зоз целером, благу и горку, благи и горки айвар, маджуни зоз смоквох, шлївкох, малинох, кайсох, зоз фруктозу и цукром, а на вимогу нашей дояспори, правиме и сладке зоз бишалми з орехами, з вишньох, з ягодох и боровнїцох. Нашли зме кооперантох, младих овоцарох и продуковательох Продукти з меса з Коцура представели Драґана и Данил парадичох и паприґи зоз Коцура и Руского Керестура, Вербасу, Фекетичу и Ловченцу, та правиме и маджуни и сладке и после трох рокох наступаме на дзешец иножемних тарґовищох, предаваме нашо продукти од Америки по Русию, присутни зме на домашнїм тарґовищу як мали премиюм бренд – продукуєме вершински квалитетну здраву поживу – Гварел Бранислав Секулич. „Вртлари” прешлого року на Польопривредним сайму преглашени за абсолутного побиднїка Сайма за преробок овоци и заградарских рошлїнох, достали златни медалї и Шампионски погар. Влонї достали и награду Привредней комори Сербиї „Найлєпше зоз Сербиї” за уводзенє нового бренда. – Прешлого року зме представяли Сербию у Ню Йорку, на сайму Сумер Фенси фоод шоу (Summer Fancy Food Show), так же ше нашо продукти предава и у ЗАД – гварел Секулич. Вон гварел и же у продукцийним погону у Коцуре У подприємстве „Вртлари” задовольни анґажую младих людзох и же робя у Коцуре старши жени, хтори ше рахує як роботну моц хтора чежше находзи роботу, маю красну потримовку того штредку и задовольни су же робя у Коцуре.■ (Законченє у шлїдуюцим чишлє)

РУСКЕ СЛОВО 13

ЕКОНОМИЯ МАЛЖЕНСКА ПАРА ЗОЗ ШИДУ ПОШЛА РОБИЦ ДО ИНОЖЕМСТВА

ОД ПОЛЬОПРИВРЕДИ ДЗВИГЛИ РУКИ

Давидовичово пошли робиц до фабрики телевизорох у городу Пардубице у Ческей Републики

ж длугши час зоз шидскей општини вше вецей, углавним млади людзе, одходза до иножемства глєдац роботу. Одходза поєдинци, малженски пари, та аж и цали фамелиї. Нє одходза лєм тоти цо нє маю роботне место, а анї ше нє наздаваю же го достаню, а одходза и гевти хтори маю роботу, алє пре малу плацу зохабяю роботни места и одходза до иножемства за векшу плацу и лєпши ма условия на роботи. Медзи тима хтори нєдавно „спаковали куфри” и пошли робиц до Ческей Републики и малженска пара, Милорад (46) и Сандра (43) Давидович зоз Шиду. Нїч би у тей приповедки нє було нєзвичайне кед би нє було слово о польопривреднїкох хтори дзвигли руки од польопривреди и пошли до фабрики телевизорох до че ского городу Пардубице. – З рока на рок з польопривреди ше вше чежше жиє. Вельки укладаня, нїзки одкупни цени, нєвигодна хвиля пре вельо дижджи, сушу або каменцу. Вельо ше роби, а мало зароби – гваря на початку розгварки Давидовичово. Видзели зме же так вецей нє годно и порадзели зме ше опробовац пойсц робиц до иножемства. На тото найвецей уплївовал наш кум Дьордє Чордаш хтори зоз сином уж два и пол роки у Ческей, праве у городу Пардубице, лєм же вон роби у фабрики авто часцох. Нашо собешеднїки далєй додаваю же ше у бешеди зоз кумом часто поносовали на обставини у польопривреди и вон их з єдней нагоди посовитовал же би пошли робиц до иножемства. Такой их и спозорел же анї там нє шицко „мед и млєко“ и же єст и чежки хвильки, окреме на початку роботи, бо ше треба присподобиц ґу новим

НЄТ ПОДАТКИ КЕЛЬО ЛЮДЗОХ ПОШЛО До иножемства остатнї роки зоз шидскей општини пошло робиц значне число людзох, алє о тим нєт урядово податки, а нагадує ше же то даскельо тисячи. Як гваря, найвигоднєйше тим хтори маю пасоши Републики Горватскей (вибеженци хтори маю двойнїсте державянство), бо нє маю огранїченє буц у Европскей униї лєм три мешаци, а и плаци маю векши як други. Тиж и припаднїки словацкей националней меншини лєгчейше доставаю папери за одход до Републики Словацкей.

14 РУСКЕ СЛОВО

условийом роботи у фабрики за „траку” и ґу условийом живота у цудзей держави. Вжиме Давидовичово ришели пойсц до Ческей и прейґ єдней тутейшей аґенциї хтора поштредує, придали потребни папери и познєйше до стали позитивни одвит. Свою жем, 17 гольти дали под аренду на єден рок, а крави хтори мали, попредали. – Достали зме роботу у фабрики телевизорох, а напредок зме ше порихтали же нє будзе шицко лєгко, окреме на початку. Предносц же зме як малженска пара вєдно и же маме и окремне змесценє. Достали зме папери за роботу на три мешаци и наздавам ше же ше знайдземе за тот час. У авґусту у фабрики колективни рочни одпочивки, алє ше наздаваме же после того достанєме папери за роботу на два роки. Нє обчекуєме же такой почнєме згартац пенєжи як цо дахто дума же то так, кед ше пойдзе до иножемства. Кед будзе потребне „сцишнєме зуби”, кед нам будзе чежко, бо сцеме витримац шицки спокуси и почежкосци – гваря Милорад и Сандра. Интересантне же тота малженска пара скорей мала свойо роботни места и теди им ше видзело же лєпше у польопривреди и буц свой на своїм, алє.... Милорад робел у Фабрики олєю у Шидзе и зохабел роботу же би ше могол цалком пошвециц польопривреди, бо нє могол буц „з єдну ногу у фабрики, а з другу на полю”. Сандра робела 6,5 роки у єдним бутику, а кед зохабела тоту роботу, купели крави и коло 10 роки вона продуковала млєко и сир и предавала. Дзеци им уж самостойни, старши син роби у Беоґрадзе як физиотерапеут, а младши роби у олєярнї „Виктория оил”, праве там дзе дакеди робел и його оцец. Давидовичово припознаваю же им буду хибиц дзеци, алє з нїма буду у контакту прейґ вайберу и месинджеру. Наздаваю ше же сполня свойо животни плани, так як и други хтори пошли робиц до иножемства.■ Вл. Дїтко 31. МАЙ 2019.

ekonomija@ruskeslovo.com

ОСИҐУРАНЄ ПОЛЬОПРИВРЕДНИХ КУЛТУРОХ

ПОЛИСА – ТРОШОК, ЧИ ИНВЕСТИЦИЯ? Цена осиґураня шаца завиши од урожаю и од цени польопривредней култури яку ше обчекує З рока на рок, Сербию залапюю нагли и виражени климатски пременки. Практично же нєт рока зоз умерену климу. Каменєц, витор, вилїви, суша, ярнї або єшеньски мраз – природни зявеня хтори часто парастом можу очкодовац польопривредни култури, а з тим направиц и вельку материялну чкоду. Чи то достаточна причина же би ше єден польопривреднїк у Сербиї опредзелєл за осиґуранє своїх шацох або плодох? Кед „побиєˮ раз, можебуц ше нє случи ознова. Парасти у Керестуре, а тиж и паприґаре, можу вибрац осиґуруюцу хижу. Душица Орос, директорка Землєдїлскей задруґи „Керестурска паприґа” и длугорочни продукователь паприґи, толкує же у їх Задруґи маю штири понукнуца – „Винерˮ, ДДОР, „Триґлавˮ и „Дунавˮ осиґурнє. – Прешлого року сом ишла зоз шицкима хтори приявели чкоду и мойо искуство гвари же фаховци досц реално преценьовали чкоду. Наприклад, кед сом прешлого року концом юния после моцного каменцу ишла на терен зоз представнїками зоз ,,Триґлавˮ осиґуруюцей хижи, вони глєдали паприґу хтора нє достала каменєц. Три раз виходзели на терен, першираз такой после нєпогоди, потим други раз дзешка ,,на полиˮ и остатнїраз пред обераньом, же би видзели у хторей мири паприґа траци квалитет, а у хторей ше „обнови”. Прешли даскельо поля, поровновали чкоду и на основи того виплацели надополнєнє. Думам же ше прешлого року осиґуранє виплацело – гвари Душица Орос. У велїх ситуацийох, кед ше преценює чкоду, параст дума же його чкода векша, док з другого боку представнїк осиґураня ше обава у яким проценту преценїц чкоду. – Вецей раз ше случело же на истим полю людзом нє єднак преценєна чкода. Двоме сушедово, єден коло другого маю паприґу, а єден сплацени 20 одсто, док други 40 одсто. Медзитим, постої причина прецо то так. Кед паприґа уж руши, и кед єст на нєй плоди, вец лоґичне же очкодованє будзе векше, та и процент виплацованя век-

ши. Єст ситуациї и таки же на оддалєносци даяких 100 метерох, єден параст достанє 20 одсто, а други 60 одсто лєм прето же су нє у истей осиґуруюцей хижи – толкує Владимир Малацко, длугорочни продукователь паприґи, и наглашує же помоц держави зоз субвенционованьом плаценя премиї осиґураня, барз помага. На цену осиґураня уплївую рижни фактори. Цена осиґураня шаца завиши од обчекованого урожаю, териториї на хторей ше находзи парцела, односно паданю каменца на тей териториї, потим и од обчекованей цени култури. По словох Павла Малацка, заступнїка ,,Дженералиˮ осиґураня, обачене благе пороснуце заинтересованих за осиґуранє, окреме одкеди держава субвенционує премиї осиґураня. – Прешлого року було надосц каменцу, та праве тот пакет защити од каменцу, грома и огня, и найзаступенши. Пакет од витру дупло драгши, та ше за ньго людзе нє барз опредзелюю. Влонї, коло 90 одсто полиси мали чкоду. Од 70 полисох, 65 були сплацени, а то було коло 20 милиони динари. Искуства указую же ше на осиґуранє одлучую углавним вельки польопривреднїки, док власнїки малих ґаздовствох баржей ризикую у продукциї. Ан. М.

У ШИДЗЕ ОТВОРЕНЕ ПОДПРИЄМСТВО ЗОЗ РЕПУБЛИКИ СЛОВАЦКЕЙ

ПОДПИСАНИ КОНТРАКТИ ЗА РОБОТУ У будинку Општини Шид стреду, 22. мая подписани контракти о роботи зоз 33-ома роботнїцами-шивачками за потреби новоотвореного подприємства „Динасит” зоз Републики Словацкей. Як гварел директор подприємства Деян Стоянович, у гали дакедишнього „Ґрафосета“ на виходзе зоз Шиду, отворени погон словацкого инвеститора за шице. Стоянович гвари же ше у погону будзе шиц защитни шмати за огньогасцох и же робота ма почац по конєц мешаца. Вл. Дї. 31. МАЙ 2019.

РУСКЕ СЛОВО 15

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ОСТАТНЇ ДЗЕНЬ НАСТАВИ У КЕРЕСТУРСКЕЙ ҐИМНАЗИЇ

ПРЕСЛАВЕНИ КОНЄЦ ШТРЕДНЬОШКОЛСКОГО ОБРАЗОВАНЯ У Штреднєй школи ,,Петро Кузмяк” у Руским Керестуре, школяром штвартого року, бренчок за останю школску годзину забренкал пияток, 24. мая, кед отримани остатнї дзень настави. Конєц штредньошколского образованя матуранти традицийно преславели у школским дворе зоз музику, танцом и вешельом, а потим як по остатнїраз шедли до своїх школских лавкох, упуцели ше на керестурски базен дзе славенє предлужели зоз музику до пополадньових годзинох. Наставу закончели 36 матуранти Ґимна зиї, од чого 17 у руским и 19 у сербским оддзелє ню, як и 21 матурант Туристич ного оддзелєня. За ґимназиялцох, од 27. мая поча ло покладанє матурских испи тох, и тирва по 12. юний, док матурантом Туристич ного оддзелєня, покладанє матурских испитох буд зе тирвац од 4. по 14. юний. И док єдним у тей хвильки найважнєйше ,,зограц карсцель” и порихтац ше за покладанє матурских испитох, як и примацого испиту на факултету, други окупировани зоз глєданьом елеґантней шмати за матурски вечар хто-

ри будзе 30. мая, у ресторану ,,Русалка”, заєднїцки за обидва оддзелєня. После матурского вечара 19. юния, будзе шветочне додзельованє дипломох за обидва напрями Штреднєй школи ,,Петро Кузмяк”. Ан. М.

ТЕСТИРАНЄ ЗОЗ СЕРБСКОГО ЯК НЄМАЦЕРИНСКОГО ЯЗИКА

ШКОЛЯРОМ У КЕРЕСТУРСКЕЙ ШКОЛИ БИЛИНҐВАЛНОСЦ НЄ ПРОБЛЕМ Представнїки ОЕБС-а и Завод за унапредзованє образованя и воспитаня зоз Беоґраду, 22. мая у Руским Керестуре, окончели тестиранє школярох зоз сербского як нємацеринского язика. Тестиранє запровадзене у школским будинку Замок, а тест робели школяре першей и пиятей класи ОШ, як и перша класа Ґимназиї. Слово о преєкту хтори почал пред трома роками, за унапредзованє настави сербского як нємацеринского язика, понеже утвердзене же програма ученя сербского як нємацеринского, окреме у гомоґених штредкох, нє дава задоволююци образовни цилї. Як визначела координаторка за сербски язик и литературу Деяна Милиїч Субич, тото нє важи за Руски Кере-

16 РУСКЕ СЛОВО

стур дзе дзеци походза зоз заєднїци хтора бешедує на славянским язику, а тиж су и барз добре интеґровани до дружтва. Проблем у посцигованю образовних цильох зоз сербского як нємацеринского, баржей потрафя гомоґени штредки як цо мадярски на сиверу и албански на югу Сербиї. – Сербски як нємацерински язик ше учи як страни язик, на штирох схопносцох – читанє, писанє, розуменє и бешеда (два рецептивни и два продуктивни схопносци). Тераз то уж друге тестиранє у цилю провадзеня посцигнуцох школярох. Думаме же ище кратки период же бизме преценьовали кельо тота програма добра, бо ше вона почала применьовац од того школского року, алє нам намира провадзиц ю у даскелїх циклусох, та увидзиме яки тота програма да резултати – виявела координаторка Милиїч Субич. Особни посцигнуца школярох нє важни, прето ше тест роби анонимно, а главна намира тей програми – же би дзеци хторим сербски язик нє мацерински, здобули знанє язика держави у хторей жию, и же би го познєйше могли практично применьовац. После Керестура, представнїки ОЕБС-а нащивя и школи у꞉ Ковачици, Вершцу, Горґошу, Канїжи и у єдней часци Суботици. Ан. М. 31. МАЙ 2019.

kultura@ruskeslovo.com

ОТРИМАНИ ТРЕЦИ „Я РУСИН ЄСМ, БУЛ И БОООООМ” У НОВОСАДСКИМ РКЦ

ТЕАТЕР СПАТРЕНИ ПРЕЗ МУЛТИМЕДИЯЛНУ ПРИЗМУ Tреци по шоре мултимедиялни перформанс „ Я Русин єсм, бул и Бооооом” отримани штварток, 23. мая у новосадским Руским културним центру, а як узвичаєне, облапел вецей жанрово рижнородни културни подїї, у чиїм фокусу була новша творчосц режисера и драмского писателя Звонимира Павловича

Фото: В. Вуячич

Числени нащивителє перше у Жвератковей сали РКЦ мали нагоду опатриц виставу фотоґрафийох новосадского уметнїка Ненада Илича, длугорочного Павловичового сотруднїка, хтору отворел пензионовани професор Академиї уметносцох у Новим Садзе Душан Тодорович. Як потолковал Тодорович, Ненад Илич, иншак инжинєр дизайну, искусни уметнїк и фотоґраф, алє ґу предмету свойого интересованя ище вше приступа з любопитлївосцу младого автора, цо на його фотоґрафийох видно. Вони нє лєм класични, документаристични сценски фотоґрафиї, алє су автентични, самостойни креациї хтори функционую и як самостойни уметнїцки дїла. Вшелїяк, то нє тото цо публика звикла кед слово о театралней фотоґрафиї, мало ту портрети, експресивни ґро-плани и „замарзнути кадри”... Їх атмосфера цма, як кед би настали на гранїци будносци и (бридкого) сна. – Ненадово фотоґрафиї нє вше красни, алє су вше добри – сублимовал Душан Тодорович природу тей вистави. Понеже подобни опис применлїви и на драми и представи Звонимира Павловича, скоро природне же тота уметнїцка симбиоза уж роками функционує. Кнїжка драмских текстох Звонимира Павловича „Зазбероваче труплох” представена на яр на новосадским Салону кнїжкох у рамикох промоциї виданьох НВУ„Руске слово”, а тераз о нєй з автором бешедовали редактор видавательней дїялносци НВУ„Руске слово” Микола Шанта и рецензент кнїжки Славко Винаї, хтори бул и модератор вечара у новосадскей Матки. Найвецей бешеди було о насловней драми о

живоце и розпукох Гавриїла Костельника, алє и о универзалних мотивох и питаньох зоз „цмого спектра” людскей души и дружтва о хторих Павлович найчастейше пише. О гриху, вини, зради и злу, о манипулациї, нєбезпеки и дегуманизациї у тоталитарних режимох. З єдного боку, Павловичово юнаки як поєдинци шлєбодни лєм кед су „понад моралу”, а з другого, у послухнїцким дружтве, лєм кед су „иншаки” – уметнїки, лєбо наисце або нароком шалєни. Промоцию отриману у лежерней атмосфери, у „природним хабитату” актерох за шанком Клубу, дополнєли и авторски видео-роботи Славка Виная и музични споти уметнїкох чия музика кореспондує з дїлом Звонимира Павловича. З тей нагоди, Павлович наявел и нови проєкт, театралну представу по мотивох прози Богумила Храбала, хтора би премиєру требала мац початком децембра. На концу трецого „Я Русин єсм, бул и Бооооом” вечара наступела „Ruthen tresh orshestrа“ з репертоаром чий акцент бул на музичних нумерох хтори за Павловичово представи написал лидер оркестру Мирослав Пап. На тот завод, „Ruthen tresh orshestrа“ спомнути мелодиї виведла у розробених джез и фанк аранжманох, була помоцнєта з вокалну солистку Саню Дивлякович, а у заключней точки, свойофайтовим лайт-мотиву вечара за микрофон вишол и Славко Винаї. З нагоди тогорочного „Я Русин єсм, бул и Бооооом” ознова робел Клуб у Матки, а подїя, гоч є отримана през роботни дзень, прицагла наисце вельке число нащивительох. И. С.

НА ЗОНСКЕЙ СМОТРИ ЖРИДЛОВО МУЗИЧНО-ФОЛКЛОРНЕЙ ТВОРЧОСЦИ

НАСТУПЕЛА ЛЕҐИНЬСКА ШПИВАЦКА ҐРУПА

У сали Дома култури у Червинки 25. мая отримана 27. Зонска смотра жридловей музично-фолклорней творчосци. На нєй наступели и аматере Дома култури Руски Керестур. На смотри участвовали солисти (инструменталисти и шпиваче), шпивацки ґрупи, оркестри и фолклорни ґрупи зоз општинох Заходнобачкого и Южнобачкого округу. Спред Дома култури Руски Керестур, успишно наступела Леґиньска шпивацка ґрупа у провадзеню оркестра зоз шпиванку 31. МАЙ 2019.

„Берце ше реґрути”, а под руководзеньом Мирка Преґуна. То першираз же так самостойно як шпиваче керестурски леґинє наступели на Смотри, а иншак зоз шпивацкима нумерами ше визначовали у фолкроних хореоґрафийох, або з других нєформалних нагодох. Орґанизатор и домашнї смотри Союз уметнїцкей творчосци аматерох Войводини, Културно-просвитна заєднїца Општини Кула, Дом култури Червинка и ОШ „Вук Караджич” з Червинки. М. А.

РУСКЕ СЛОВО 17

КУЛТУРА И ПРОСВИТА РЕПУБЛИЧНЕ ЗМАГАНЄ З РУСКОГО ЯЗИКА И ЯЗИЧНЕЙ КУЛТУРИ ОТРИМАНЕ У КОЦУРЕ

УКАЗАНИ ВИСОКИ УРОВЕНЬ ЗНАНЯ У Основней школи „Братство єдинство” у Коцуре всоботу, 25. мая, отримане 19. Републичне змаганє з руского язика и язичней култури основних школох у хторих ше настава орґанизує по руски и школох у хторих ше руски язик учи як виборни предмет зоз елементами националней култури. Змагательох и госцох привитали директорка ОШ „Братство єдинство” Славица Байор и Ирина Папуґа спред Дружтва за руски язик, литературу и културу, а потримовку дал и проф. др Юлиян Рамач, предсидатель Скупштини Дружтва и вецейрочни автор тестох. Републичне змаганє пририхтали професорки Мелания Сабадош, за порядну наставу и Мария Стрибер, за виборну наставу. Як визначела директорка Байорова, мило єй же школяре участвую на змаганьох, як на републичним так и на медзиокружним, прето же ту мож видзиц шицок труд наставнїкох, родичох, и самих школярох хтори вельо укладаю до пестованя свойого мацеринского, руского язика. Змаганє котре и у Календаре Министерства просвити, науки и технолоґийного розвою, урядово було отворене на 9,30, а почало на 10 годзин. Участвовали 16 школяре седмих и осмих класох – 8 зоз порядней настави зоз Коцура, Руского Керестура и Дюрдьова, и 8 зоз виборней настави зоз Нового Саду, Вербасу, Кули, Ґосподїнцох и Сримскей Каменїци. Од школярох осмей класи з порядней настави перше место завжала Наташа Тамаш (20 боди) зоз Коцура, друге Мария Горняк (19 боди) зоз Дюрдьова, а треце Катарина Кулич (18 боди) зоз Коцура. Перше место од школярох седмей класи завжала Ребека Семан (19 боди) зоз Руского Керестура, друге Катарина Недич (17 боди) зоз Коцура, а треце Милица Малинович (16 боди) з Руского Керестура. Од школярох осмей класи з виборней настави перше место завжал Михаило Пап (19 боди) з Нового Саду, а друге Ана Чизмар (18 боди) зоз Вербасу. Перше место од школярох седмей класи завжали Иван Сеґеди зоз Вербасу, Фиона Грубеня и Иван Катона зоз Нового Саду, и Драґана Ива-

нов зоз Ґосподїнцох (по 19 боди), а друге место завжали Наталия Жирош зоз Кули и Альоша Дюранїн зоз Сримскей Каменїци (по 18 боди). Як гварела Ирина Папуґа по законченю змаганя, барз є задовольна зоз резултатами хтори школяре посцигли. – Окреме нам мило кед боди достаню школяре осмих класох, прето же им то важне при наиходзацим упису до стреднїх школох. Шицки школяре указали наисце високи уровень знаня, а на тим дзекуєме шицким наставнїцом котри их пририхтали, як и школом у котрих учели – визначела Папуґова. Шицки учашнїки, як и наставнїци руского язика котри пририхтовали школярох за тото змаганє и медиї котри шицко потримали достали подзекованя од орґанизаторох и Дружтва за руски язик, литературу и културу з Нового Саду. Школяре хтори завжали даєдно з трох местох достали по кнїжку чий видаватель Дружтво за руски язик, литературу и културу. На основи Календара змаганьох Министерства просвити, науки и технолоґийного розвою, истого дня ше отримовали и змаганя зоз сербского, мадярского, словацкого, румунского, руского, горватского, босанского и болгарского язика и язичней култури у Републики Сербиї. Шлїдуюце змаганє зоз руского язика нарок будзе у Руским Керестуре. О. Р.

НА СМОТРИ КИРИЛСКЕЙ ПИСМЕНОСЦИ У ТИТЕЛЮ

НАГРА ДИ ТИМ ЦО КРАШНЄ ПИШУ И ЧИТАЮ

На традицийней Смотри кирилскей писменосци хтора ше отримує уж 17 роки у Тителю, додзелєни награди за найлєпши рукопис у писменим задатку як и за кирилску калиоґрафию (краснопис), у школским 2019/2020. року. Смотра отримана у Народней библиотеки ,,Стоян Трумич” 24. мая, а писмени задатки були написани на сербским, болгарским, македонским, руским, русийским и українским язику. На конкурсу участвовали школяре основних, штреднїх школох и ґимназийох у Сербиї и окруженю у вецей катеґорийох. За найлєпши писмени

18 РУСКЕ СЛОВО

задаток наградзени школяре штреднього возросту (5. и 6. класа)꞉ Ясмина Мудри зоз Дюрдьова; зоз Керестура Ґлориян Штранґар, Алекса Ґолубович и Лора Новакович. У старшим возросту (7. и 8. класа) наградзени꞉ Мария Горняк и Златка Канюх зоз Дюрдьова, и Валентина Новта и Яна Настасич зоз Руского Керестура. У штреднїх школох, награду за найлєпши школски писмени задаток написани на руским язику до стали꞉ Марко Буила, Сара Планчак, Леонтий Сивч и Жарко Остоїч зоз Руского Кере стура.

З обласци кирилскей калиоґрафиї, награду за моноґрам достали Кяра Будински и Матея Папуґа. Школярох котри зоз своїма роботами участвовали на Конкурсу пририхтали наставнїци руского язика Каролина Джуджар, Ксения Шовш и Люпка Малацко у Руским Керестуре, Мария Самарджич у Дюрдьове, як и наставнїца подобовей култури Александра Медєши у Керестуре. Мото манифестациї ,,Читай, крашнє пиш”, а дзень святого Кирила и Методия преславює ше як Дзень славянскей писменосци. Ан. М. 31. МАЙ 2019.

МАЙ

2019. рок ЧИСЛО 5

ЕМИЛИЯ ПЛАНЧАК СУБРАМАНИАМ

WHY Why Your love is refused beyond our understanding...abused we do not recognize Your purity of holiness we do not ask for free gift of Your forgiveness... Why don’t we hear the voice of tears and share with others our deepest fears Why are we taking our pride to the highest point...to win and then fall deep in to the abyss of sin Why don’t we change the way...to the light and share The Earths fruits ...make it right Why don’t we wipe our footsteps of shame and make it the road to You...with less pain...

31. МАЙ 2019.

ПРЕЦО Прецо Твоя любов одбивана хтора звонка нашого спознаня, злохаснована... Ми нє препознаваме Твою чистоту святосци и нє глєдаме твой дарунок пребачованя. Прецо ми нє чуєме глас слизох и нє дзелїме з ближнїма нашо найглїбши страхи. Прецо ше зоз свою пиху спинаме ґу верху а вец падаме глїбоко до прирви... гриху. Прецо нє пременїме драгу ґу шветлосци и подзелїме тужемски плоди... виправиме гришки. Прецо нє висцераме шлїди нашей ганьби и преправиме их до драги ґу Тебе з менєй болю.

РУСКЕ СЛОВО 19

literaturne@ruskeslovo.com

ПРЕДСТАВЯМЕ ВАМ МАТЕМАТИЧНУ ПОЕЗИЮ НАТАЛИЯ БУДИНСКИ

ПОЕЗИЯ ИНСПИРОВАНА З МАТЕМАТИКУ Чи математика и поезия маю дацо заєднїцке? На перши попатрунок, нє. Математика ше опера на рационалне, а поезия на емоциї. Медзитим, заш лєм дзешка на гранїци медзи баналносцу и филозофию тоти два форми людского спознаня ше преплєтаю и повязую зоз глїбоку и озбильну вяазу. Поезия инспирована зоз математику понука нєобични идеї и одкрива скрити заключеня през нєкаждодньову поетску гармонию. Того року, порушана зоз инициятиву Центра за промоцию науки и їх конкурсом за роботнї хтори промовую математику у мешацу маю орґанизована роботня за школярох и наставнїкох штреднєй школи у Руским Керестуре. Тота роботня наградзена як єдна зоз пейц найинтересантнєйших роботньох хтори промовую математику. У нєй присутни могли здобуц основни спознаня о вязи математики и поезиї, а ту могли и пренайсц инспирацию за свойо перши стихи тей файти. Исную вецей способи як ше математика и поезия можу повязац. Наприклад, структура писнї може провадзиц даяку математичну структуру. Єдна з таких структурох з домена математики то шлїд Фибоначийових числох хтори глаши: 1, 1, 2, 3, 5, 8, 13, 21, 34..., а кажди шлїдуюци член шлїду єднаки збиру предходних двох. Тоту правилносц може провадзиц число складох у стихох и поету водзиц до нових креативних можлївосцох. Окрем форми, математика може буц и жридло метафорох. Же бизме похасновали даяку метафору хтора описує чувство або концепт зоз стихами, а же би тота метофора була математична, автор муши барз добре розумиц математику и познац єй глїбину. Так, наприклад, корень зоз два може представяц ирационалносц наших одлукох, гайзибански шини – безконєчносц, квадранти – етапи живота, а преплєтанє слункових зарйох – координантну систему. Єдно сиґурне, интеракция медзи математику и поезию доприноши лєпшому и подполнєйшому спатраню швета коло нас. Математика през поезию постава доступнєйша ширшей явносци, а поезия лапа крочай зоз сучасним животом базованим на технолоґиї и досцигнуцами сучасней науки.

20 РУСКЕ СЛОВО

ПРЕДСТАВЯМЕ ВАМ МАТЕМАТИЧНУ ПОЕЗИЮ МИЛИЦА ВУЙНОВИЧ

ВИСЛАВА ШИМБОРСКА

КРУГ

ЧИСЛО ПИ Кажда чесц числу Пи, три запята єден штири и шицник другим його децималом пейц, дзевец, два, бо конца нєт. И нє мож похопиц шейсц, пейц, три, пейц на перши попатрунок анї осем дзевец зраховац та чи седем чи дзевец чи лєм мрия та аж анї кед роздумаш чи три два три осем здабе на штири шейсц або два шейсц штири три на дацо на тим швеце. Аж и найдлугши гад на швеце застанови ше на штерацетим дециметру, гоч леґенда и митолоґия даю и вецей. А децимали числа Пи нє ставаю на краю папера. Шорую ше по столє, през воздух през мури, лїсца, гнїзда, хмари, просто до нєбесох, до далєких райских дзверох. Яки кратки, як миши, хвосцик комети, яки слаби гвиздово зарї престарти до вселени кед шлїдза два, три, петнац, три, сто, дзеветнац, мойо число телефона, твойо число кошулї, 1973. рок, шести спрат, число жительох у моїм городзе, шейдзешат пейц центи, длужина кука и двох пальцох, права парада и шифра у хторей ше находзиш розбавеного духа з нїґда нєвидзену птицу. Панї и панове, нєт причини за страх. И нєбо и жем раз нєстаню, алє нє и число Пи, хторе лагодно наставя свойо винїмково пейц, нєобично красни осем, далєко конєчни седем, и ґура, помали, алє нєпреривно, ґура до безконєчносци. (Вислава Шимборска (1925–2012), польска поетеса и добитнїца Нобеловей награди за литературу 1966)

Я круг, а Ти танґента. Судзене нам же би зме ше стретли лєм раз Я нула, а ти єден. И гоч дїйствує же зме блїзки медзи нами нє пречитане вельо безконєчносци, охабени, нєришени. (Милица Вуйнович, школярка Ґимназиї IV2, „Петро Кузмяк” у Руским Керестуре) Танґента, од латинского слова дорушовац то проста хтора у датей точки дорушує криву (то може буц круг, елипса, або даяка друга крива). Добри приклад зоз реалного живота то гайзибански шини хтори колєсо гайзибана дорушую лєм у єдней точки. Интервал (0,1) Математичар Ґеорґ Кантор формализовал идею безконєчного множества концом 19. вику. Вон розвил теорию у хторей исную безконєчни множества розличних велькосцох, такволаних кардиналносцох. Наприклад, множество природних числох чишлїво безконєчнє, а множество реалних числох нєпречишлїво безконєчне. Тиж так и интервал (0,1) нєпречишлїво безконєчни. Mатематични символ за безконєчносц (жридло Википедия)

Число Пи (означує ше зоз греческим симболом π) – то математична константа хтора представя одношенє обсягу круга и його пречнїка. То ирационалне число и його вредносц нє мож виражиц прейґ розламку. Його децимални запис безконєчни и нєпериодични, нє иснує нїяка правлносц у шорованю децималох. Наприклад, число Пи заокружене на 64 децимали π ≈ 3,14159 26535 89793 23846 26433 83279 50288 41971 69399 37510 58209 74944 5923. През историю число Пи цикавело велїх математичарох же би вираховали цо вецей його децимали и же би похопели його природу. Нєшка є зоз помоцу компютерскей технолоґиї вираховани на коло 13 трилиони децимали, а интересантне же кажде може найсц свой датум родзеня у даяким сеґменту його децималох. 31. МАЙ 2019.

ЕЖЕН ҐИЄВИК

ТОЧКА Можебуц сом нїч друге лєм плод двох стретнутих линийох. Нїч нє мам. Гваря з точки рушаме, до нєй сцигуєме. Нє знам вельо о тим. А хто тот, цо ме посцера? (Ежен Ґиєвик (1907–1997), французки поета)

Точка єдно зоз основних поняцох ґеометриї зоз хторим ше означує безконєчно мали обєкт без длужини, або волумена.

Писнї прешпивала и присподобела Наталия Будински 31. МАЙ 2019.

РУСКЕ СЛОВО 21

literaturne@ruskeslovo.com

ПРЕДСТАВЯМЕ ВАМ МАТЕМАТИЧНУ ПОЕЗИЮ НАТАЛИЯ БУДИНСКИ

20 РУСКЕ СЛОВО

ПРЕДСТАВЯМЕ ВАМ МАТЕМАТИЧНУ ПОЕЗИЮ МИЛИЦА ВУЙНОВИЧ

ВИСЛАВА ШИМБОРСКА

КРУГ

ЕЖЕН ҐИЄВИК

Писнї прешпивала и присподобела Наталия Будински 31. МАЙ 2019.

РУСКЕ СЛОВО 21

АСЯ ПАПУҐА

МИХАЕЛА ЕДЕЛИНСКИ

***

ШНЇЛА СОМ

У хаосу пременкох, дзе нагло и нєконтроловано, а источасно нароком и здумано, странске постало таке блїзке, миле и мойо, а познате конєчно одруцене; У форґовох фалшивих ошмихох, надрилююцих, аґресивних и тунїх поглядох, дзе ше ґрабаци и себични, аж животиньски, поволанки обегую, Моц препознаваня себе постава Моц калїченя. У бурйох и чарней молги щицких тих кирвавих, гладних нєщирих и пияних ґамбох швици Хвилька. Хвилька у Безпросторе и Безчасу, дзе крегки, субтилни, аж ганблїви пламень предзера през лядово стини нагло збудовани коло мнє. Праве тот нєпознати, слаби, скоро нєвидлїви пламень пренашол драгу и охабел шлїд у Безпросторе и Безчасу. Праве тот можебуц достойни. Праве тот жадам розбовчац. Порученє швици зоз Хвильку. Препознавам шлїд, начинам, крачам и чекам.

Шнїла сом, як ґу це залюбено и нєсиґурно приходзим док ме на концу страценого побрежя чекаш. Пожадала сом най вецей нїґда нє одходзим, док ме ище тей ноци з нїжним попатрунком гласкаш. Шнїла сом, як у цихосци нє знаме єдно без другого, и нє чуєме нїч окрем наших думкох, нє чувствуєме нїч окрем витра благого. Яка то лєм прекрасна хвилька, задумай. Шнїла сом и далєй, як ми поцихи шепташ якиш слова твойо док ме моцно облапяш и греєш. На месце дзе ше находзиме лєм ми двойо, на месце дзе ше за мнє (пре мнє) найкрасше шмеєш. Вецей нє шнїєм. Лєм сом скрита и цихо у своїм швеце. Нєт вецей анї побрежя, попатрунку, витру, анї тебе. Нє видзим вецей подполно нїч окрем малей себе. Нє знам анї сама котрому швету припадам.

Число ушорела Олена Планчак-Сакач, подобово прилоги Владо Няради

22 РУСКЕ СЛОВО

31. МАЙ 2019.

kultura@ruskeslovo.com

ШКОЛА ПЕТРО КУЗМЯК” ПРЕСЛАВЕЛА СВОЙ ДЗЕНЬ ”

КРАТКА ИСТОРИЯ И УСПИХИ ШКОЛЯРОХ У Велькей сали Дома култури, пияток 24. мая, Основна и штредня школа з домом школярох „Петро Кузмяк” зоз шветочну програму означела Дзень школи. У уводней часци наступел дзецински хор ,,Шкорванчки”. Писню ,,Лєм по моди” одшпивали Кяра Будински, Емина Бики и Елена Шомодї, а писню ,,Ґол” Марко Колошняї, Лука Фа и Адриян Гарди. Школяре другей класи Кристина Сопка, Исак Новта и София Симунович представели ше зоз своїма рецитациями. Штредньошколци, Йована Василєв, Марина Васич, Катарина Малич, Арияна Чапко и Неманя Попадич, на нємецким язику, пририхтали скеч на тему сходу у ресторану. Одломки своїх составох, хтори освоєли даєдно од трох местох у Oсновней и Штреднєй школи на тогорочним литературним конкурсу на руским язику, пречитали Стефан Колошняї, Олеся Папуґа и Ребека Семан, а Ивана Планчак пречитала состав Марка Буили. Школяре штреднєй школи виведли писню ,,All of me” на английским язику, a потим наступели зоз кратким виривком сучасней драматизациї ,,Ромеа и Юлиї”. Музичну точку ,,Руски чардаш” на гармоники одграл Стефан Колошняї, а Катарина Фейди пречитала свою наградзену писню на сербским язику – ,,Тишина је извор велике снаге”. Директорка Школи Хелена Пашо Павлович на академиї упознала присутних зоз историю школи, и вичерпно виложела участвованє школярох на змаганьох, як и успихи хтори витворели. Школяре висших класох ОШ освоєли значни места на општинских, окружних и републичних змаганьох з анґлийского язика, историї, биолоґиї, готелиєрного дїлованя, освоєли награди на рижних конкурсох, а наша школа була учашнїк и европского проєкту хтори пропаґує ученє природних предметох на сучасни способ.

После викладаня директорки Школи, музичну точку виведли школяре основней школи Иґор Папуґа и Павле Новта, хтори на тамбури одграли „Менует” (,,Menuetto”), a сам конєц охабени наймладшим школяром першей класи основней школи, хтори одшпивали и одтанцовали писнї „Тота наша панї млода”, „По варошу драшичка” и „На желєней травки” Програму пририхтали учительки Нада Колошняї и Наталия Зазуляк, як и наставнїци Ксения Шовш, Златица Малацко, Каролина Джуджар и Любка Малацко. Од визначних госцох привитани предсидатель општини Кула Дамян Милянич, заменїк предсидателя општини Кароль Валка, општински просвитни инспектор Зоран Ракич, предсидатель совиту МЗ Владимир Олеяр, секретар МЗ Михайло Сабадош, предсидатель Вивершного одбору НСР Желько Ковач, директоре руских школох, ПУ ,,Бамби”, як и Дома Култури Руски Керестур. Привитани и парох о. Михайло Малацко, предсидатель школского одбору Ясмина Сабадош, директоре явних подприємствох и госци зоз Словацкей зоз Земплинскей Теплици. Ан. М.

ОТРИМАНА ПРОМОЦИЯ КНЇЖКИ СЛАВКА РОМАНА РОНДУ

МУЛТИМЕДИЯЛНИ ВЕЧАР У ДУХУ ДЗЕВЕДЗЕШАТИХ

У Малдежским доме у Руским Керестуре, всоботу, 25. мая, була отримана промоция кнїжки Славка Романа Ронду, под назву „Одняти од псох” у виданю НВУ „Руске слово”. Промоцию отворел редактор НВУ ,,Руске слово” Микола Шанта як и Мирон Джуня, рецензент спомнутей

31. МАЙ 2019.

кнїжки. Потим, Мирослав Малацко рецитовал авторову поезию, а сам автор у улоги медиятора, публики приблїжовал контекст наставаня и значеня своєй поезиї. Тот поетски вечар бул збогацени зоз наступом шпивацей ґрупи „Ария”, як и зоз комичнима точками „Ступидентох”. Автор здогаднул и на чежши часи и прецо тот рукопис чекал аж потераз на обявйованє, о ким писал и цо го инспировало. Надалєй предлужел же ище вше ма инспирациї, та источашнє наявел и два нови, од котрих би идуца кнїжка поезиї требала буц обявена найпознєйше по 1. децембер 2020. року, а шлїдуюца потим би требала буц його проза. На концу програми, автор подписовал прикладнїки своєй кнїжки котри з тей нагоди могло купиц на штанду НВУ „Руске слово” по промотивней цени. Тиж, подзековал орґанизатором хтори помогли реализовац тот поетски вечар. Нащавителє тей мултимедиялней подїї могли до позних годзинох уживац у музики 90-тих. Ан. М.

РУСКЕ СЛОВО 23

Число 19

Ушорела: Оля Русковски

НАШО ГВИЗДОЧКИ: САРА ГАРДИ ЗОЗ КОЦУРА

НЇЧ НЄ ЧЕЖКО, КЕД ВЕРИШ ДО СЕБЕ Попри тим же збера добри оцени, Сара збера и дипломи, медалї, припознаня, грамоти... Ґлуми, танцує у фолклорней ґрупи, шпива у шпивацкей ґрупи, рисує, а, поверх шицкого, и успишна є фодбалерка

ара Гарди школярка шестей класи Основней школи „Братство єдинство” у Коцуре. Окрем зоз одличним успихом и добрима оценами, Сара ше може похвалїц зоз велїма своїма интересованями и талантами. Попри тим же збера добри оцени, Сара збера и дипломи, медалї, припознаня, грамоти... Ґлуми, танцує у фолклорней ґрупи, шпива у шпивацкей ґрупи, рисує, а и успишна є фодбалерка. – Озбильнєйше сом почала ґлумиц прешлого року. Ґлумела сом у представох „Лєнїва Марча” и „Дзивчатко и жобрак”, и у обидвох сом бавела главну улогу. Барз любим ґлумиц и думам же ше добре у тим знаходзим, и нїґда ми нє чежко ход зиц на проби анї видвоїц час за тото – зоз сиґурно сцу

24 РУСКЕ СЛОВО

приповеда Сара. Як гвари, на пробох и на наступох нїґда нє допито, вше ше случує дацо интересантне, крашнє ше дружа и вше з ошмихом закончую роботу. Наступала на Драмским мемориялу у Руским Керестуре, на Дньох театра у Коцуре, а того року бавела у представи „Васо Пикасо”. Ґлумецки идол єй Анджелина Жоли, и як гвари, любела би єдного дня буц така успишна и позната як вона. Школярка є одлична, а у школи люби годзини руского язика, сербского, математики, алє найволї физичне. – Любим буц активна, любим вежбац, уключена сом и до дзивчатскей фодбалскей секциї. Нєдавно зме мали турнир на котрим зме освоєли треце место, а я добила диплому за найлєпшого фодбалера. Сара бави фодбал одмалючка, а перши фодбалски поцаги направела зоз своїм старшим братом Давидом, котри ю вельо того научел.

31. МАЙ 2019.

slovecko@ruskeslovo.com

У ОСНОВНЕЙ ШКОЛИ „ЛАЗА КОСТИЧ” У БЕОҐРАДЗЕ

ПРЕДСТАВЕНИ РУСНАЦИ Пано з податками о Руснацох будзе зарамиковани и виложени у голу школи

Перше бавела у женскей екипи ФК „Искра”, алє нажаль пре даяки проблеми, тоту екипу утаргли и Сара предлужела тренирац зоз хлапцами, ходзела з нїма на турнири, бавела на фодбалских змаганьох. – Здогадуєм ше першого ґолу котри сом дала на єдним змаганю котре зме бавели зоз екипу зоз Змаєва. Їх тренер теди гуторел же кед дзивче бави у процивнїцкей екипи, вец сиґурно победза. А кед сом дала ґол, кричал на нїх – як ше нє ганьбя же их дзивче победзело – през шмих приповеда Сара. Вєдно зоз старшу шестру Ребеку танцує у фолклору у стреднєй и у виводзацкей ґрупи КУД-а „Завичайне врело”, и барз люби учиц нови танци, наступац, а и путовац. Зоз фолклором путовали по Сербиї, були у Републики Сербскей, а того року путую до Босни и Герцеґовини и до Горватскей. – Любим слухац музику, а барз любим и шпивац. Шпивам у дзивчатскей шпивацкей ґрупи, любим шпивац народни писнї, як руски так и сербски. А дома кед сом сама, вец направим концерт и шпивам поп музику – з ошмихом гвари Сара. Кед ма шлєбодного часу, вец ше дружи з товаришками, на телефону на Ют`юбу патри ют`юберох, слуха музику, чита кнїжки... А барз люби и рисовац, та кед ше орґанизує подобово колониї, Сара зоз своїм платном, клайбасом и щеточками присутна на каждей. За себе гвари же є активна, позитивна, вше нашмеяна, люби ше шалїц, люби ше дружиц и упознавац нових людзох. А ми вериме же ище велї красни вистки и успихи учуєме о тей одличней школярки, ґлумици, фодбалерки, танцошки, шпивачки, з єдним словом, всестраней младей особи. О. Русковски

31. МАЙ 2019.

У Основней школи „Лаза Костич” у Новим Беоґрадзе, початком мая, на годзини сербского язика, Мартин Сивч, школяр осмей класи, представел Руснацох. Вон на инициятиву своєй наставнїци сербского язика Ясмини Єлисавчич направел пано, на хтори положел шицки найважнєйши информациї о Руснацох и на годзини их презентовал, а шицко з цильом же би школяре були лєпше информовани о Руснацох и насампредз же би знали же у Сербиї жию и Руснаци. – Похасновал сом податки зоз сайтох Националного совиту рускей националней меншини, Заводу за културу войводянских Руснацох и Википедиї, о тим одкаль ше Руснаци приселєли до тих крайох, яки маме язик, яка нам азбука, кеди маме Националне швето, яки маме национални символи, яка нам гимна, хтори маме медиї, установи и фестивали – приповеда Мартин Сивч. Вон гвари же школяре у класи з вельку увагу слухали о Руснацох и же пано будзе зарамиковани и виложени у голу школи. Иншак у тей школи єст тисяч школярох, а медзи нїма тройо Руснаци, попри Мартина ту и його шестра Ема и єй пайташка. Мартиново родичи зоз Вербасу, оцец Александер Сивч Руснак, дипломовани електроинжинєр, роби у представнїцтве компаниї Сони Ериксон у Беоґрадзе, а мац Милотка, народзена Молнар, Словачка, професорка филозофиї и социолоґиї у штреднєй школи у Беоґрадзе. Мартин ше тераз рихта за закончуюци испити, за малу матуру и планує ше уписац на Общи напрям у Дзешатей беоґрадскей ґимназиї, а познєйше би любел студирац програмованє у Нємецкей. – Часто ми ше у школи питаю, кед чую мойо презвиско Сивч, чи сом Рус, а чи сом Українєц и я им вец толкуєм же сом Руснак. Цешим ше же сом Руснак и любим же сом иншаки як други. Розумим кед ше бешедує по руски, алє сом нє мал од кого научиц, бо дома бешедуєме на сербским язику. Оцец нє зна по руски, вон зоз мишаного малженства, дїдо ми Руснак, а баба полу Мадярка полу Нємица. Мац зна по словацки, бо єй обидвойо родичи Словаци. У дїда Владимира у Вербаше мам нагоду поопатрац новини „Руске слово”, бо их вон порядно достава, предплатнїк є уж вецей як 50 роки – гутори Мартин Сивч. M. Тамаш

РУСКЕ СЛОВО 25

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ НАШ ГОСЦ: СЛАВКО БУЧКО З РУСКОГО КЕРЕСТУРА

ЛЄМ РОБИЦ, И ТО НАЙЛЄПШЕ ЯК ЗНАШ

Пише: Любомир ДУДАШ

– У вчасних повойнових рокох другого вибору нє було вельо, алє хлєба мушело буц. Я вибрал буц тишлїр и так то почало, а бул сом и младежски функционер, млїнар, рукометаш – приповеда наш домашнї, пензионер Славко Бучко з Керестура

У ПОДПИС Як добри майстор, Славко вирабял и безчислени сценоґрафиї за наш Театер и Фестивали котрих по краси и функционалносци запаметана: „Опера за три ґроши”, „Пан ловар”, „Подозрива особа”... Наш найпознатши Фестивал „Червена ружа” тиж ношел сценоґрафию, печац и роботни подпис майстра Славка Бучка.

26 РУСКЕ СЛОВО

велькей фамелиї зоз пецерима дзецми нєт вибору, мушиш ше знац бориц за себе од малих ногох. Так почина Славко, хторому оцец Владо бул байбер, брат Владо штранґар, брат Яким електричар, брат Юлин лївец, а вон тишлїр. Шестра Марча одата за майстра тапетара. – Ґенерация народзена 1940. року, а єй припадам, мушела скоштовац шицко, од биди по успихи. За шицко зме ше борели и з руками и з ногами, кажде як знал и могол... Паметам часи кед зме у дутяну куповали „на ферталь”, чи цукру, чи маджуну, чи дацо инше, ферталь, то, же би и наймладши знали, 250 ґрами, штварцина кили. Часи були таки же ши за шеґерта ишол такой зоз школскей лавки, я у седмей класи, и предлужовал ученє зоз вецей роботи як науки. Пред поладньом ше робело, после того до школи, алє то мало и добри боки, так ше наисце и дало научиц, а и запаметац – приповеда Бучко, хтори шеґертовал у майстра Руская. – Тераз чудне, вироятно, алє нє було шлєбодного часу, а у найгоршим случаю зме и гвозди випросцали, напросто, анї гвозд ше нє одруцало кед бул викривени. Паметам, а як бим и нє, же зме лїпкаче за мебель правели зоз сира и вапна, а було добре же аж, лєм ше го мушело и похасновац истого дня. Аж потим ше могло набавиц клию, чи жимного чи цеплого. Но, нєшка то уж цалком иншак, а ми теди ствари, мебель, за обисце правели же би було и тирваце, и красне, и функционалне, тераз то уж индустрия, а о квалитету нє вредзи бешедовац. Робота го одведла, голєм з початку, до „Раднику”, „Крамеру”, до нашей школи... Роботни вик закончел у Кооперативи, з

тим же у Млїну и як тишлїр, маґазинер, лєбо шеф препровадзел найвецей роки, по пензионованє 2000-того року – приповеда Славко. Роками бул и предсидатель Синдикату у тедишнїм Комбинату. Окрем того, як добри майстор, Славко вирабял и безчислени сценоґрафиї за наш Театер и фестивали. Сценоґраф скоро же анї нє важне хто бул, алє ше вше знало хто то зроби найлєпше. УДЕРНЇЦКА ЗНАЧКА ЗОЗ РОБОТНЕЙ АКЦИЇ Источасно зоз тима роботнима местами Славко бул медзи найактивнєйшима и при керестурскей младежи. Два раз бул предсидатель, пред и по войску. – Нє можем нє спомнуц же сом бул и на роботних акцийох, теди союзного значеня. На вибудови Авто-драги, дзешка коло Прешева и Буяновца, бул сом и медзи найлєпшима, удернїцка значка зоз 1960. року остала як памятка на тоти часи – приповеда майстор Бучко приповедку котру роки виткали. – Роботни акциї були приповедка за себе. Робело ше и понад своїх моцох, та и найшмелших наздаваньох. Там ше и росло и 31. МАЙ 2019.

ljudze@ruskeslovo.com

одрастало так як найлєпше могло, алє и требало, там зме поставали людзе котри ше могли лапац до шицкого цо лєм сцели и задумали. Сам древени фурик мал кили и кили, а ми на нїм премесцали тони и тони глїни, лєбо каменя на дзень. Таки часи були, а цешим ше же их паметам и нє лєм же сом участвовал у шицким и творел цо ґод лєм требало. Озда праве прето и чежко розумиц нєшкайши ґенерациї у одрастаня котри би преспали и днї, котри фриштикую пополадню, а з дружтвом виходза после пол ноци. У млїну наш собешеднїк робел найдлужей, и праве там колектив бул специфични по тим же ше осемдзешатих рокох, скоро кажду соботу и нєдзелю орґанизовали мольби, по шоре и поради. – Можем лєм повесц же сом робел у млїну скоро док нє препаднул, а могло до того и нє присц, кед би вецей дзеки и розума було. Тераз є уж руїна, покраднуте превельо того, древо препада, очка порозбивани, а бул єден зоз найлєпших млїнох надалєко и нашироко. Ми мали муштериї од Бачкей Паланки, Пиньвиц, та по Кулу, Сивец и дальши места. Поготов го нашо старши ґаздинї паметаю по квалитетней муки, а познєйше и по концентратох. Од того вецей нєт нїч – смуткує майстор Славко, бо твердзи же нє мушело так буц.

ра. Познєйше рукометашох превжал Михал Рац, Пицоль, а найвецей му дал шлїду и Владо Семан, Учо. Аж чкода, и то велька, же нєт хто орґанизовац турнир котри би праве Учови на памятку бул пошвецени – приповеда тиж єден зоз найлєпших дакедишнїх рукометашох, Славко Бучко. Окрем зоз рукометом роками ше активно и успишно занїмал и зоз столним тенисом, пинк-понґом, як то нашо людзе гваря. – Паметам, гвари Славко, же перши каРУКОМЕТ – ОКРЕМНА ПРИПОВЕДКА пури, прави за рукомет, справени у майстра Миячича, тиж добре запаметаного – Ище у шеґертскей школи, дабоме, на столара зоз валалу. Зоз супругу Марю котра уж давно нє зоз годзинох физичного, за рукомет нас заиннїм и дзецми, Славко ма дзивку Таню, нєтересовал професор Лемко, Яким Варґа. шка професорку математики у керестурТу зме спознали правила, убавйовали ше, змагали, з єдним словом – жили за руко- скей школи. Вона зоз супругом Юлином мет. То ґенерация Кима Крупара Смолу, ма дзивку Андрею, котра тераз закончує Кима Гардия, Юлина Дудаша, Ивана Тим- мастер студиї на Технолоґийним факултека, Дзвону Стрибера, Русковския зоз Коцу- ту и сина Владка, студента другого року на При род но-мате матич ним факулету, на напряме Информацийних технолоґийох. Син Славко економиста, а зоз нєвесту Весну, маю двойо дзеци, Славово унуки, Бориса, котри уж закончени економиста и дзивку Дорис, тераз студентку тиж на При род но-мате матич ним факултету. – Кед же мам надосц шлєбодного часу, читам, вельо и добри кнїжки – гвари Славко. Друга розвага ми добра телевизийна проОдход на роботну акцию грама.■ 31. МАЙ 2019.

Будованє авто-драги

НОРМАЛНИ ЖИВОТ На мольбох ше ляло дражки, мури валяло, обисца преправяло и хто зна цо ище, алє то бул нормални ритем роботи и живота. Таки часи були же ше знало за яку плацу робиш, а знало ше и же з телього пенєжу годно нормално прежиц а нє платац од першого по перши.

РУСКЕ СЛОВО 27

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ ҐУ СТОРОЧНЇЦИ ОД СНОВАНЯ РНПД –

ВИДАВАТЕЛЬНА ДЇЯЛНОСЦ

Пише: Дюра ЛАТЯК

Початки националного будзеня при Руснацох на териториї дакедишнєй Угорскей, особлїво на подручу нєшкайшей Восточней Словацкей и Закарпатскей обласци України, ґу котрим етнїчно припадаю и бачванскосримски Руснаци, вязани за мено священїка Александра Духновича (1803–1865). Реализовало их у нас Руске народне просвитне дружтво, основане 2. юлия 1919. року у Новим Садзе

ж зме спомли же у першим поглавю Правилох Руского народного просвитного дружтва, котри усвоєни на Сновательней схадзки 2. юлия 1919. року у Новим Садзе, у другим параґрафе як циль Дружтва наведзене слїдующе: „Циль Дружтва: видавац и шириц популарним руским язиком написани кнїжки и брошури набожного, поучаного и забавного содержания та видавац руски народни новини“1. Таке опредзелєнє ушлїдзело як обєктивни пошлїдок пребудзеней националней свидомосци при тутейшей интелиґенциї после пребуваня у наших крайох познатого українского етноґрафа и дружтвеного дїяча Володимира Михайловича Гнатюка 1897. року. Пришол вон до наших крайох мотивовани зоз змистом першей кнїжки у котрей видруковани записи народних писньох на язику бачванских Руснацох „Русскій соловей” (Унгвар, 1890), котру обявел дакедишнї керестурски учитель Михайло Врабель зоз материялну помоцу значного числа жительох Руского Керестура и Коцура. То источасно и перша кнїжка за котру знаме же у нєй записани живи язик наших предкох. Гнатюк ту наишол на драгоцине духовне богатство котре под час свойого два и пол мешачного пребуваня позаписовал и у периодзе од 1900. по 1912. рок видал у штирох томох Етноґрафичного зборнїка Наукового товариства „Шевченко” у Львове. Попри тим, вон обявел и вельке число студийох, приказох, статьох и полемичних на-

28 РУСКЕ СЛОВО

Гавриїл Костельник

писох2 котри ошвицели етнолоґийни характеристики бачванских Руснацох и допомогли идентификациї їх националней припадносци. Под час своєй експедициї у Бачкей Володимир Гнатюк нє лєм записовал усни народни скарб, алє источасно и упознал значне число руских интелектуалцох при котрих пребудзел самодовириє у борби за националне освидоменє. То видно зоз його преписки зоз нїма, котра по нєшкайши днї, на жаль, лєм часточно и єднобочно зачувана.3 1 Руски календар на 1921. рок, б. 8-12. 2 Значна часц тих написох видрукована у прекладу на наш язик як пияти том Етноґрафичних материялох з Угорскей Руси („Руске слово“, Н. Сад, 1988. р. 3 М. Мушинка у своєй статї: Зв’зки Володимира Гнатюка з югославськими русинами (Шв. ч. 2/1971, бок 221) гвари: „З багатьма югославськими русинами він (В. М. Гнатюк – зам. Дю. Л.) листувався и після поверненнї в Галичину. Серед його кореспондентів із Бачки знаходимо: Г. Костельника, М. Врабеля, Ю. Біндаса, І. Крайцара, М. Мудрого, М. Ерделі, І. Югаса, Д. Надя, М. Ґубаша та Я. Папа“. А на боку 161. у „Шветлосци“ ч. 3/1967, виноши и тото: „Своїми фольклорними матеріалами Б. Гнатюк, навіть не усвідомлюючи собі цього, поклав основи для створення оригинальної бачванськоруської літератури, зачинателем якої був Габор Костельник (1886-1948). Можна без перебільшення сказати, що Г. Костельник був безпосереднім послідовником громадської праці В. Гнатюка в Бачці“.

31. МАЙ 2019.

ljudze@ruskeslovo.com

РУСКОГО НАРОДНОГО ПРОСВИТНОГО ДРУЖТВА (XIII) Уж на початку двацетого сторочя нашим интелектуалцом постало ясне же без друкованого слова руски народ у южних крайох тедишнєй Мадярскей нє годзен зачувац свой национални идентитет. З тим скорей же мадярска асимилаторска политика доставала вше векши розмах.4 Там дзе конфесийна школа прешла до державних рукох руски язик скоро цалком вициснути з настави. Такому прициску ше мож було одупрец лєм зоз орґанизовану активносцу образованих людзох. Праве таки инициятиви потримовал и будзел Гнатюк под час свойого пребуваня у наших крайох и познєйше у преписки з нашима людзми. Снованє Руского народного просвитного дружтва було фундамент на котрим вибудована нє лєм видавательна, алє скоро комплетна културна дїялносц югославянских Руснацох медзи двома шветовима войнами. Питанє язика на котрим ше будзе видавац кнїжки, новини и други публикациї, гоч ище о тим дефинитивного становиска нє було, вецей нє було проблематичне.5 Одлуку о тим же на яким ше язику будзе видавац кнїжки було лєгко принєсц, алє нє и реализовац! Аж кед ше приступело до роботи, видзело ше же то нє було досц опредзелїц ше за кирилицово писмо. Гнатюк себе при своїх записох адаптовал українску ортоґрафию, алє так же би вона лєпше одражовала фонеми у нашим язику українскому читачови. Костельник у велїм прилапел Гнатюкову ортоґрафию (дакус адаптовану), алє анї вона у його написох нє цалком одвитовала потребом будуцого руского литературного язика. Попри тим, язик нє бул нормовани и нє исновали нїяки правила писаня. Писал хто як сцел и 4 У писме В. Гнатюкови од 13. VII 1899. Дюра Биндас пише:„В Керестурі дали ся люде нагварити от нотарія и передали школы прабительству. То велика нужда, бо тепер отворений путь мадяризаціи. Може я там буду катихит як скончу богословіа. В других селах не е такого выпаду и не буде бо там иньшаки люде. В повночной Угорщині находят ся таки случаи не мало“ (Шв. ч. 2/1971, бок 236). 5 У своїм писме Гнатюкови Г. Костельник 23. IV 1904. зоз Заґребу пише: „Кед би ше нашло, хтори би нападал на писанє нє лєм шпиванкох алє и на наш язик, я приставам з помоцу Бога Вишнього обрану на себе, и готови сом зоз пирком у руки бранїц нужну потребу нашого язика. Правда, дахто пове же дзеже ше дойдзе кед ше будзе литература дробиц и таргац на нарічя – алє ше то ту нє може повесц... Та я сам (бо други нїхто нє пише) засебну литературу руского язика так же би була аж треца, нїґда нє створим, а и шалєно би було думац на то. А я пишем так на нашим нарічю бо мушим, бо ме шерцо гонї, бо знам же то будзе хасновите нє лєм за нас, алє и за литературни язик наш, т.є. шицких Русинох. Та и ту Горвати маю три нарічя, а на каждим кнїжки, та зато ше литература нє тарга, алє ше украшує, бо вибера зос шицкого цо красше...“

КОСТЕЛЬНИК, о. др ГАВРИЇЛ Основоположнїк уметнїцкей литератури и литературного язика Руснацох у Бечкей, Сриме и Славониї, наш найугляднєйши интелектуалєц у першей половки 20. вику Народзел ше у Руским Керестуре 15. юния 1886. року, у стреднє маєтней парасткей фамелиї. (у атентату є заштрелєни у Львове 20. септембра 1948. року). Ґимназию започал у Винковцох, а закончел у Заґребе. На Теолоґийни факултет у Заґребе уписал ше 1906. року, алє уж 1907. року преходзи на богословию до Львова и там ю закончує 1911. року. Понеже бул под юрисдикцию Львовского надвладичества, митрополит Андрей Шептицки го послал на последипломски студиї до „Фрайбурґу у Швайцарскей. Там Костельник 1913. року здобул докторат зоз филозофиї. За священїка бул пошвецени 1913. року, алє ше пред тим оженєл зоз Елеонору Зарицку, дзивку директора ґимназиї у Перемишлю. У малженстве мали пецеро дзеци: трох синох и два дзивки. Обявел идилски венєц „З мойого валала“ 1904. року То источасно и перша кнїжка уметнїцкей литератури на бешеди бачванско-сримских Руснацох. Писнї писал и по горватски. У 1915. року 9 мешаци пребувал у Руским Керестуре и бул поставени на место другого капелана, котре теди за ньго було оформене. На тим положеню у шлєбодним чаше написал хронїку керестурскей парохиї под назву „Liber memorabilium гр. кат. Парохиї Бачкерестурскей. После снованя РНПД-а Костельник сотрудзує зоз о. Михайлом Мудрийом и о. Дюром Биндасом. Написал „Ґраматику бачваньско-рускей бешеди, а вец и першу драму на нашей бешеди под насловом „Ґу Христови” (1923), потим драму „Єфтайова дзивка” (1924). А кед 1924. року почали виходзиц „Руски новини”, вон и у нїх часто обявйовал свойо написи и литературни твори. У историї нашей литератури и култури забера перше место як утемелїтель нашого литературного язика и основоположнїк нашей уметнїцкей литератури.

знал. Прето ше язик и писмо од автора по автора барз розликовало. Кед обявени даскельо Календари РНПД-а, др Гавриїл Костельник на даскельо заводи у своїх писмох Биндасови пригварял на нєдошлїдносц у хаснованю язика, алє медзи нашима интелектуалцами у тедишнїм чаше нє було досц квалификованого фаховца же би поставел голєм основни язични и правописни норми. На вимогу управи РНПД тей роботи ше прилапел др Гавриїл Костельник и 1923. року виходзи з друку „Ґраматика”6. У нєй вон присподобел українску азбуку ґу 6 ГРАМАТИКА БАЧВАНЬСКО–РУСКЕЙ БЕШЕДИ, написал: Др. нашей бешеди и положел фундамент рускому литераҐабор Костельник. Видавач и властитель: Руске Нар. Просвитне Дружтво Руски-Керестур. СРЕМ. КАРЛОВЦИ – Српска мана- турному язику, на котрим ше вон и нєшка розвива и усостирска штампариja, 11923.~ 58. (112 боки) вершує.■ (Предлужи ше) 31. МАЙ 2019.

РУСКЕ СЛОВО 29

ДУХОВНИ ЖИВОТ ПРЕСЛАВЕНИ КИРБАЙ У БЕОҐРАДЗЕ

ПЕТНАЦРОЧНЇЦА ОБНОВЕНОГО ДУХОВНОГО ЖИВОТА

У Беоґрадзе всоботу преславени Кирбай, швето св. Кирила и Методия и святочно означена 15-рочнїца обновеного духовного живота вирних у тим городзе. Служба Божа була у Вишеґрадскей улїци ч. 23, а предводзел ю протоєрей ставрофор Алексий Гудак, парох зоз Старого Вербасу. У своєй казанї о. Алексий ше опитал же цо би було кед би нє було св. Кирила и Методия, цо бизме и яки бизме нєшка були, а тиж наглашел и вельку жертву котру вони поднєсли. Попри о. Владислава Варґи, сослужел и о. Петро Ташев, монах лазариста, по походзеню з македонских грекокатолїкох. Шпивал камерни хор на чолє зоз Лидию Пашо зоз Руского Керестура, а на Служби були и мали шестри зоз Керестура, протодиякон СПЦ Радомир Ракич и представнїк Министерства правди, зоз Управи за сотруднїцтво зоз Церквами и вирскима заєднїцами у Сербиї Ґаврило Ґрбан. Були присутни и предсидатель Вивершного одбору Националного совиту Руснацох Желько Ковач и предсидателька Одбору за образованє Националного совиту Руснацох Мелания Римар. Присутним и вирним, котрих було вецей як 50, о. Гудак повинчовал 15-рочнїцу обновеного духовного живота. Друга часц означованя швета була културного характеру, у котрей парох о. Варґа и Ольга Скопляк з роду Биляк, бешедовали о подїї преглашеня Епархиї св. Миколая у Керестуре. Студент Алекса Стаменич накратко сумировал 15-рочну историю парохиї, а Олґица Радович

Лендєр наглашела екуменску димензию парохиї св. Кирила и Методия. Як окремни госц наступела соло шпивачка Ана Римар Симунович зоз Нового Саду зоз трома рускима, єдну анґлийску и єдну українску писню и зоз своїм шпивом одушевела присутних. Домашнї парох присутним указал дарунок котри з тей нагоди достала тота парохия од архимандрита и апостолского администратора Серґия зоз Билорусиї, икону Кирила и Методия, котра виробена у историйним месце у Бресту. Ґаврило Ґрбан у мено др Милета Радоєвича, парохиї подаровал историю Кирила и Методия и повинчовал рочнїцу у мено компетентней Управи. Аґапе предлужене зоз традицийним друженьом коло стола на котрим були велї руски и українски специялитети. О. Р. Л.

У ДЮРДЬОВЕ

МРАМОР У ЦАЛЕЙ ЦЕРКВИ У церкви Рождества Пресвятей Богородици у Дюрдьове початком прешлого мешаца почали роботи на реконструкциї ґарадичох котри водза на ковруш, на хтори положени и мрамор, як и на цали ковруш. Мрамор положени и у олтару и опрез нього, потим у штреднєй и остатнєй часци церкви. Древени ґарадичи за одход на ковруш виняти, положени нови ґарадичи и рукохват котри стилски прикрашени, як и други часци зоз желєза у церкви, а цали простор стилски обилєни и вимальовани же би бул у складзе зоз цалу церкву. – Ґарадичи и рукохват справени зоз кованого желєза, вони уметнїц-

30 РУСКЕ СЛОВО

кей и зложеншей форми, єднак як и ограда котра дзелї ладю церкви од притвору, одно сно штредню од остатнєй часци церкви. Зоз поставяньом мрамору у тей часци церкви закончене поставянє на цалей поврехносци церкви – гварел о. Михаил Холошняй. Тота робота закончена дзекуюци донациї римокатолїцкого владичества зоз Келну у Нємецкей, а вони треци раз финасовали векши роботи у дюрдьовскей парохиї. Дюрдьовска церква дастала нови и красши випатрунок, у котрей парохиянє вєдно преславюю швета, модля ше Господу Богу, кресца и винчаю. С. С. 31. MАЙ 2019.

duhovni@ruskeslovo.com

ЕКУМЕНСКЕ СТРЕТНУЦЕ У НОВИМ САДЗЕ

ПРОМОВОВАНА КНЇЖКА О. ДР РОМАНА МИЗА У Новим Сад зе, на Проте стант ским теолоґийним факултету, дзе домашнї бул проф. др Димитриє Попадич, 28. мая отримане екуменске стретнуце и здогадованє на священїкох Кароля Береша, Стєпана Орчича, др Тадея Войновича и др Романа Миза, и промовована кнїжка „Християнство: драги и заобиходни драги” о. Миза, у виданю „Мо старт” Д. О. О. Бешедовали и у дискусиї участвовали, окрем домашнього др Попадича, Марияна Айзенкол, проф. емеритус Свенка Савич, хтора була и модератор схода, Драґан Стойкович (видаватель кнїжки), Ана Бу, Татяна Цветкович, Тилда Дєндє Слифка, Миро слав Кевежди, др Зорица Кубурич, священїца Ана Палик Кунчак, Лидия Орчич, проф. др Янко Рамач и Едита Янков зоз ново садскей єврейскей заєднїци. У своїх здогадованьох историчар др Янко Рамач бешедовал о вецейдеценийним плодним сотруднїцтве зоз о. Мизом и о. Тадейом Войновичом, а ре зултат,

мед зи иншим, то и преклад цалого Святого писма на руски язик, хторе др Рамач указал присутним на тим екуменским стретнуцу. Миро слав Кевежди тиж указал на вредни доприношеня о. Миза у духовним живоце и култури, наглашуюци же вон мал познанства зоз уплївнима люд зми ширцом швета и же стимуловал люд зох же би дали свойо доприношенє на добро шицких. У заключеньох на тим сход зе визначене же у Войводини дзевед зешатих рокох почали розлични екуменски активно сци зоз хторима повязани и спомнути штирме священїки зоз проте стант ских Церквох, Римокатолїцкей и Грекокатолїцкей Церкви. Зоз здогадованьом на нїх, сце ше предлужиц континуитет екуменских змистох и активно сцох, цо гутори и о значно сци дзепоєдних визначних особох за мед зирелиґийне сотруднїцтво и заєднїцтво. М. Г. К.

ПЕРША ЕКУМЕНСКА ШКОЛА У МУЖЛЇ

З МАЛИМА КРОЧАЯМИ, АЛЄ НАПРЕДОК

Перша Школа екуменизма у Мужлї, у орґанизациї окремного оддзелєлня за екуменизем у Марийовим дїлу „Чентро Уно” чийо шедзиско у Риме, отримана од 18. по 20. май у присустве велїх учашнїкох. Як увод, бешедоване о историї и причинох нєпорозуменя медзи католїками и православнима на тих просторох. Грекокатолїцки священїк, у мено Руху фоколарох, о. Владислав Варґа, отримал преподаванє „История и сучасносц екуменизма у Сербиї”. Припаднїца Руху фоколарох зоз Русиї Нина Вязовецка тримала преподаваня о духовносци Православней Церкви, а православни священїк зоз Суботици бул задлужени за питаня и одвити. Найвецей ше бешедовало о тим же цо потераз посцигнуте и хтори крочаї направени зоз Православну Церкву, 31. МАЙ 2019.

хтора векшинска у Сербиї, та словацку Евангелицку и Реформатску Церкву. Окреме видни крочаї направени праве зоз Православну Церкву, кед пред двома роками була єдна з найзначнєйших подїйох, одход до Риму на екуменкси сход векшей ґрупи православних паноцох, вироучительох и теолоґох, зоз благословом трох владикох. Екуменска школа орґанизована же би ше видзело як ше далєй екуменизем релизує у пракси. Мож повесц же єст напредованя у диялоґу зоз Православну Церкву и Церквами у окруженю, нє стої ше у месце, алє ше помали идзе напредок у медзирелиґийних одношеньох и екуменским руху. О. Ж.

РУСКЕ СЛОВО 31

informator@ruskeslovo.com СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 2. юния 2019. року наполнї ше смутни рок як нас занавше зохабел наш мили оцец и дїдо

МИРОН БУДИНСКИ (1931–2018) з Нового Саду З любову и почитованьом памятку на ню чуваю дзивка Любка, унуки Ана и Лара и жец Миодраґ Вичная памят! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 9. априла наполнєли ше два роки як ше преселєл до вичносци наш мили оцец

Дня 17. мая наполнєли ше штири роки як ше преселєла до вичносци наша мила мац

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Трецого юния наполнї ше рок як нас занавше зохабела наша мила супруга, мац и баба

ИРИНКА СКУБАН народзена Абрагамски (1954–2018) Твой премили ошмих, доброту, любов и пожертвовносц нїґда нє забудземе. У наших думкох ши кажди дзень. Памятку на тебе чуваю: супруг Дюра, дзивки Татияна, Мариєта и Ясмина, унучата Сара, Урош, Дуня, Антонийо и Душица и жец Владимир Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 9. априла наполнєли ше два роки як ше преселєл до вичносци наш мили оцец

Дня 17. мая наполнєли ше штири роки як ше преселєла до вичносци наша мила мац

МАРИЯ ПАСТЕРНАК МИХАЛ ПАСТЕРНАК МАРИЯ ПАСТЕРНАК МИХАЛ ПАСТЕРНАК народзена Штранґар (1936–2017) народзена Штранґар (1936–2017) з Руского Керестура (1938–2015) z Ruskogo Kerestura (1938–2015) Красни памятки на нїх чува дзивка Геленка зоз супругом Славом У своїх шерцох вас навики чуваю вашо унуки: Арияна зоз супругом Сабадошово Йоелом, и Андрея зоз супругом Слободаном и праунук Никола Спочивайце у мире Божим! Спочивайце у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 4. юния наполня ше 20 жалосни роки як нє з нами наш мили супруг, оцец и дїдо

ЯКИМ ГАЙДУК (1944–1999) з Руского Керестура

Красни памятки з любову и почитованьом на ньго чуваю його наймилши Най спочива у мире Божим!

32 РУСКЕ СЛОВО

IN MEMORIAM Дня 29. мая наполнєли ше 25 роки як престало дуркац племенїте шерцо нашого милого

ЛЮБОМИРА ШАЙТОША (1934–1994) з Нового Саду

Памятку на його милу подобу вично буду чувац його наймилши.

31. МАЙ 2019.

informator@ruskeslovo.com OСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 28. мая 2019. року, упокоєл ше у Минхену мой мили брат

ЙОАКИМ ДЖУДЖАР прелат (1930–2019)

OСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 28. мая 2019. року, упокоєл ше у Минхену мой мили брат

ЙОАКИМ ДЖУДЖАР прелат (1930–2019)

Памятки на його любов, доброту и пожертвовносц навики будзе чувац шестра Маря зоз сином Мирославом и дзивку Любку зоз фамелиями Поховани будзе у Дюрдьове, а датум и час ше накнадно утвердзи. Вични спомин!

Памятки на його любов, доброту и пожертвовносц занавше буду чувац брат Юлин зоз супругу Ирину и синами Сашом и Мирославом зоз фамелиями Поховани будзе у Дюрдьове, а датум и час ше накнадно утвердзи. Вични спомин!

OСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 28. мая 2019. року, преселєл ше до вичносци наш мили уя

OСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 28. мая 2019. року, упокоєл ше у Минхену наш мили бачи

ЙОАКИМ ДЖУДЖАР прелат (1930–2019) З любову и подзековносцу памятку на Вашу доброту и пожертвовносц чуваю дзеци од покойней шестри Натали: владика Георгий, о. Микола, Верунка и Марча з фамелиями, и од покойней шестри Сени: Меланка и Иринка з фамелиями Вичная памят! 31. МАЙ 2019.

ЙОАКИМ ДЖУДЖАР прелат (1930–2019) Памятку на його любов, доброту и пожертвовносц занавше будзе чувац андя Маря з дзецми: Мижом, Златку и Мирославом зоз фамелиями Вичная памят!

РУСКЕ СЛОВО 33

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 6. юния наполня ше 3 роки

Дня 28. мая наполнєли ше 4 роки

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 22. мая 2019. року у 80. року живота занавше нас зохабел наш мили супруг, оцец, дїдо и прадїдо

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 30. мая наполнєли ше 5 роки як нас занавше зохабел наш мили супруг, оцец, швекор и дїдо

як нє з нами нашо мили родичи

ЮЛИЯН БУИЛА ВЛАДИМИР ГАРВИЛЬЧАК з Коцура (1954–2014) Памятку на його любов и доброту з Руского Керестура буду чувац супруга Марґита, син З любову и почитованьом памятЮлиян, дзивка Мария, унуки, ку на ньго у своїх шерцох чуваю праунуки, жецове и нєвести його наймилши Спочивай у мире Божим! Най спочива у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня, 30. мая наполня ше пейц смутни роки як нас занавше зохабел наш мили

КСЕНИЯ БУДИНСКИ народзена Хома (1952–2015) з Руского Керестура

ЮЛИЯН БУДИНСКИ (1948–2016)

Жиєце у каждей нашей думки и красних памяткох. Навики ожалосцени: дзивка Марча и син Юлин зоз супругу Марчу и дзецми Тияну и Неманьом Спочивайце у мире Божим! НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 29. мая 2019. року наполнєли ше єденац смутни роки як нас занавше зохабела наша наймилша

ВЛАДИМИР ГАРВИЛЬЧАК (1954–2014) з Руского Керестура Братска любов нїґда нє престава. З почитованьом памятки у своїх шерцу чува брат Йоаким зоз фамелию Спочивай у мире Божим! Городска управа за защиту животного штредку на основи члена 20. пасус 1. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї” число 135/04 и 36/09), обявює

ОБВИСЦЕНЄ АМАЛКА САБАДОШ народзена Тиркайла (1953–2008) з Дюрдьова Памятку на ню вично чуваю Иван, Марина, Влада и Марко, Мирослав, Оля, Максим и Андрей и Мирко Спочивай у мире Божим!

CENOVN>K MALIH I POSMERTNIH OGLA[KOH – mala ogla{ka do 20 slova ko{ta 200 dinari – mala ogla{ka vecej yk 20 slova ko{ta 300 dinari – uramikovani tekst ogla{ki, abo vin~ovanki ko{ta 500 dinari – posmertna ogla{ka na wdno polqo ko{ta 600 dinari – posmertna ogla{ka na dva poly ko{ta 1 200 dinari. Cenovn<k va`i od 1. мая 2015. roku Ogla {ki mo` po slac na mejl offi ce@ ru ske slo vo.com лєбо ruske.redakcija@gmail i uplacic na rahunok Novinsko-vidavatelqnej ustanovi “Ruske slovo” u banki Inteza ~islo 160-923244-82. Informaci< mo` dostac na telefon 021/ 6613-697.

34 РУСКЕ СЛОВО

о явним увиду, явней презентациї и явней розправи о Студиї о преценьованю вплїву на животни штредок Подприємство „KODAR ELEKTROMONTAŽA” DOO зоз Беоґраду, по овласценю ношителя Проєкта „VIP MOBILE” d.o.o. Милутина Миланковича 1ж, Нови Беоґрад, поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС2323_02 НС_Нови_Сад_Клиса_3” у Улїци Сентандрейска драга 147б, на катастерскей парцели число 84/1, К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад.

OGLA[OVANW 021/6613-697, 021/ 6624/708 e-mail: ruske.redakcija@gmail.com

Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110 а, Нови Сад, роботни днї од 10 по 15 годзин по 25. юний 2019. року. У складзе зоз членом 6. Правилнїка о поступку явного увиду, презентациї и явней розправи о студиї о преценьовню вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, 69/05) заинтерсованих орґанох, орґанизацийох и явносц под час тирваня явного увиду можу поднєсц зауваги и думаня на студиї о преценьованю вплїву у писаней форми Городскей управи за защиту животного штредку. Явну розправу и презентацию ше отрима 26. юния 2019. року, у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Руменацка 110 а, Нови Сад, на 11 годзин.

МАЛИ ОГЛАШКИ ПРЕДАВА ШЕ хижу у Руским Керестуре на адреси Иви Лоли Рибара 146а. Хижа на велькей порти, попри помоцних обєктох єст и ґатерня и тапетарска роботня. Обявиц ше на телефонски числа: 062/178-9131 або 025/703-880. 31. МАЙ 2019.

* дзе цо будзе * дзе цо будзе *

„ВЕСЕЛИНКА” БУДЗЕ 8. ЮНИЯ Тогорочни 18. Фестивал дзецинскей творчосци Руснацох Войводини „Веселинка”, будзе отримани на соботу, 8. юния, у Руским културним центру, Йована Суботича 8. Як и каждого року, креативни роботнї починаю на 17, а музично-сценска програма на 20 годзин. Фестивал помогли Покраїнски секретарият за образованє, предписаня, управу и национални меншини-национални заєднїци, Город Нови Сад-Городска управа за културу и Национални совит рускей националней меншини.

ИНФОРМАТОР

***

НА СОБОТУ СТРЕТНУЦЕ КАРИТАСОХ СЕРБИЇ Стретнуце владических Каритасох Сербиї отрима ше у нашим святилїщу Водица, 1. юния, на тему „ПАРОХИЯ+ПАРОХ+ВОЛОНТЕР = УСПИХ”. Будзе орґанизовани и Саям социялного поднїмательства, на хторим буду виложени прикладнїки поднїмательох, хтори ше буду и предавац. На Стретнуце поволани шицки цо заинтересовани за волонтеризем и Стретнуце владических Каритасох Сербиї.

МАЛИ ОГЛАШКИ ДИХТОВАНЄ облакох и дзверох. Щици од витру, жими, праху, галайку, праху, инсектох. МОНТИРАМЕ: – РОЛЕТНИ – ГАРМОНИКОВО ДЗВЕРИ – ПАНТЛЇКОВО ДЗВЕРИ – МРЕЖИ ОД СУНЬОҐОХ – ВЕНЕЦИЯНЕРИ – ОПРАВКИ 025/5827-710, 060/5088-433

Городска управа за защиту животного штредку на основи члена 20. пасус 1. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї” число 135/04 и 36/09), обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о явним увиду, явней презентациї и явней розправи о Студиї о преценьованю вплїву на животни штредок Подприємство „KODAR ELEKTROMONTAŽA” DOO зоз Беоґраду, по овласценю ношителя Проєкта „VIP MOBILE” d.o.o. Милутина Миланковича 1ж, Нови Беоґрад, поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС1482_01 НС_Нови _Сад_Променада_Rooftop” у Улїци Булевар ошлєбодзеня 119, на катастерскей парцели число 900/18 , К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад.

31. МАЙ 2019.

Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110 а, Нови Сад, роботни днї од 10 по 15 годзин по 3. юлий 2019. року. У складзе зоз членом 6. Правилнїка о поступку явного увиду, презентациї и явней розправи о студиї о преценьовню вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, 69/05) заинтерсованих орґанох, орґанизацийох и явносц под час тирваня явного увиду можу поднєсц зауваги и думаня на студиї о преценьованю вплїву у писаней форми Городскей управи за защиту животного штредку. Явну розправу и презентацию ше отрима 4. юлия 2019. року, у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Руменацка 110 а, Нови Сад, на 11 годзин.

Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основи члена 10. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о поднєшеней вимоги за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта Подприємство „KODAR ELEKTROMONTAŽA” DOO зоз Беоґраду, по овласценю ношителя Проєкта „VIP MOBILE” d.o.o. Милутина Миланковича 1ж, Нови Беоґрад, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта радио базней станїци мобилней телефониї „НС2477_02_НС_Ковиль_Сад_центер” у Улїци Лази Костича 16, у Ковилю, на катастерскей парцели число 2513, К.О. Ковиль, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110а, Нови Сад, роботни днї од 10 до 15 годзин. Шицки заинтересовани, у чаше 10 днї од дня обявйованя того обвисценя, можу дац свойо думанє у писаней форми на адресу Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду.

ОБВИСЦЕНЄ

о поднєшеней вимоги за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта Подприємство „KODAR ELEKTROMONTAŽA” DOO зоз Беоґраду, по овласценю ношителя Проєкта „VIP MOBILE” d.o.o. Милутина Миланковича 1ж, Нови Беоґрад, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта радио базней станїци мобилней телефониї „НС2193_02_НС_Футоґ_3 ” у Улїци Царици Милици 5, у Футоґу, на катастерскей парцели 6018, К.О. Футоґ, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110а, Нови Сад, роботни днї од 10 до 15 годзин. Шицки заинтересовани, у чаше 10 днї од дня обявйованя того обвисценя, можу дац свойо думанє у писаней форми на адресу Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду.

ОБВИСЦЕНЄ

о поднєшеней вимоги за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта Ношитель проєкта „Телеком Сербия” а.д. Таковска 2, Беоґрад, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС – Футожска драга (Алба) – НСУ174/НСЛ174/НСО174, у улїци Футожска драга число 93ц, на катастерскей парцели число 1771/1, К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110а, Нови Сад, роботни днї од 10 до 15 годзин. Шицки заинтересовани, у чаше 10 днї од дня обявйованя того обвисценя, можу дац свойо думанє у писаней форми на адресу Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду.

РУСКЕ СЛОВО 35

СПОРТ ЗМАГАНЄ АТЛЕТСКИХ КЛУБОХ У ЗАХОДНО-БАЧКИМ ОКРУГУ

УСПИХИ МЛА ДИХ АТЛЕТИЧАРОХ На першенственим змаганю атлетских клубох хторе отримане 17. и 24. мая у Зомборе, участвовали коло 150 дзеци зоз рижних клубох Заходно-бачкого округу. Шицки змаганя були у тробою – младши дзеци, 3. класа, руцали вортекс (мала ракетка, лєгчейша и безпечнєйша од копиї), скакали до далєка и бежали 60 метери, а старши, 5. класа руцали двокилову кулю, скакали до далєка и бежали 100 метери. Кажди змагатель мушел прейсц шицки три дисциплини, та ше на основи числа бодох направело пласман. Векше число бодох – векши пласман. Пияток, 17. мая, атлетичаре наступели у вецейбою, односно, бежали 60 метери, скакали до далєка и руцали лабдочку. Медзи дзивчатами 3. класи (2009. рок), найвецей, 25 боди мала Марияна Сивч – 7. место, Сара Надь, 24 боди – 8. место и Кристина Русковски, 19 боди – 12. место. Медзи хлапцами 3. класи (2009. рок), найвекши пласман освоєл Лука Фа зоз 24 бодами – 16. место, Алекса Сопка, 16 боди – 19. место и Адриан Гарди, 6 боди – 22. место.

Дзивчата 5. класи (2007. рок)꞉ Анита Чизмар освоєла 70 боди и завжала 6. место, док Адриана Русковски зоз освоєнима 6 бодами завжала 31. место. Перши дзешец места ше пласовали на финалне змаганє хторе ше отрима у Червинки 6. юния. Друге змаганє отримане 24. мая тиж у Зомборе, на хторим участвовали дзеци 2. и 4. класи основней школи. Школярки ше змагали у тробою, у бежаню на 60 метери, руцаню вортекса и скаканю до далєка. На змаганю участвовали Ксения Катрина и Яна Сивч. Обидвом школярком то було перше змаганє у атлетики. На першенствене змаганє, дзецох водзели тренере Атлетского клуба ,,Русин” Саня Тиркайла и Деян Будински, а як визначую, 22. юния планую пойсц на першенство Войводини за младших пионирох, на хторим будзе участвовац красне число квалитетних и уж увежбаних младих атлетичарох. Ан. М.

ШК „ОМЛА ДИНЄЦ” З КОЦУРА

ИЩЕ ЧЕКАЮ ПЕРШУ ПОБИДУ Шаховски клуб „Омладинєц” зоз Коцура подло започал нову сезону Войводянскей шаховскей лиґи. Вон у рамикох трецого кола у Бачкей Тополї бавел процив ШК „БТСК” и дожил перше пораженє у тей сезони. Шахисти зоз Бачкей Тополї победзели зоз резултатом 3,5:2,5. Єдину побиду за Омладинєц на тим змаганю зазначел Владимир Ла зор на першей табли, реми одбавели Ґоран Попович, Ґавра Коларич и Янко Бе серминї, а пора-

36 РУСКЕ СЛОВО

жени Споменко Павичевич и Стеван Перич. У перших трох колох Омладинєц зазначел два нєришени змаганя и єдно пораженє, медзитим, треба вжац до огляду же у перших трох колох коцурски шаховски клуб бул значно ослабени, понеже найлєпши бавяч Карло Бала, пре оправдани причини нє могол помогнуц своєй екипи. Окрем Бали, на змаганю у Бачкей Тополї нє бавел анї Никола Тадич, котри тиж єден од бавячох котри остат-

нїх рокох зазначує добри резултати и значни є бавяч ШК „Омладинєц”, та у таким ослабеним составе чежко могли победзиц екипу котра єден зоз претендентох за перше место. Омладинєц после трох колох на седмим месце на таблїчки, зоз двома освоєнима бодами. У шлїдуюцим колу коцур ски шахисти знова буду го сцовац, на тот завод у Вербаше, дзе их очекує оп штин ски дер би про цив ШК „Вербас”. З. К. 31. МАЙ 2019.

sport@ruskeslovo.com

ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА СУБОТИЦА

ДОБРЕ БАВИСКО И НОВИ ТРИ БОДИ ФК „Искра” (Коцур) – ФК Дюрдїн (Дюрдїн) 2:0 (1:0)

Ґоли за Искру дали: Дамян Ґубаш и Радован Ґаґович. У Коцуре на стадионє ФК „Искра”, у присустве 300 патрачох, Искра победзела ФК „Дюрдїн” з Дюрдїну з 2:0 и достала нови три боди. За Искру бавели: Калинич, Пєшивац, Дурутович, Сталевич, Дякович, Родич, Юрчук, Малацко, Ґаґович, Дамян Ґубаш и Сердар (Ваяґич). Прешлого викенду Коцурска Искра дочекала младу и барз добру екипу зоз Дюрдїну, котра тей яри одбавела даскельо добри змаганя и победзовала на теренох на котрих чежко освоїц боди. Тот факт вплївовал на Искрових бавячох, так же осторожно вошли до бависка и нє дошлєбодзели нєсподзиванє на домашнїм терену. Публика на Искровим стадионє мала нагоду одпатриц єдно добре змаганє и красни акциї з обидвох бокох. Заш лєм, по бависку Искра була екипа котра мала лєпши шанси и частейше лабду при своїх бавячох. Змаганє було цалком коректне, без оштрих стартох, цо потвердзує и факт же судия нє указал анї єден жовти картон на змаганю. На одпочивок Искра пошла зоз предносцу од єдного ґола, а стрилєц у 27. минути после єдней з боку наруценей лабди бул Дамян Ґубаш. Окрем того ґола Искра мала ище даскельо шанси, алє ше резултат по одпочивок нє пременєл. У другим полчаше публика, котра и на тот завод по красней хвилї пришла потримац домашнїх бавячох, патрела исте бависко, як и у першим полчаше. Искра була екипа котра диктовала темпо бависка и контроловала случованя на терену. Хто будзе побиднїк знало ше у 63. минути, кед Искров центарфор Радован Ґаґович крашнє прилапел єдну лабду з далєка, сам себе направел добру позицию и оверел Искрову побиду. У остатнєй трецини змаганя госци на два заводи могли дац ґол, алє ґолман Искри Йовица Калинич и на тим змаганю бул розположени за бависко. Перше одбранєл єдно добре бице, котре ишло до самого горнього кута Искрового ґола, а 5 минути пред концом одбранєл и пенал котри оправдано бул досудзени госцом.

После 28. одбавеного кола у Подручней лиґи Суботица, Искра на другим месце на таблїчки и ма 64 освоєни боди, а до конца сезони остало одбавиц ище два кола. Два кола пред концом познати и нови шампион Подручней лиґи Суботица, а то Войводина зоз Бачкого Ґрадишта, котра од шлїдуюцей сезони будзе бавиц у Войводянскей лиґи – сивер. Искри за обезпечованє другого места нєобходна ище єдна побида, або два нєришени змаганя. Першу нагоду за обезпечованє другого места фодбалере Искри буду мац на нєдзелю у Ловченцу процив екипи Нєґош. У остатнїм колу Искра на домашнїм терену дочека екипу ФК „Панония” ИМ Тополя, котра предостатня на таблїчки. Руководство и бавяче коцурскей фодбалскей екипи провадза и ситуацию у Подручней лиґи Зомбор, понеже ше у баражу крижаю праве зоз екипами котри обепечели бараж у тей лиґи. У Подручней лиґи Зомбор остало ище єдно коло, а у баражу сиґурно зоз другого места пошла екипа Кридла Країни зоз Бачкей Паланки, а трецопласовани тераз Герцеґовац зоз Ґайдобри, котри коло пред концом сезони ма два боди вецей од Славиї зоз Пиньвиц. У останїм колу Герцеґовац на домашнїм терену дочека Русин зоз Руского Керестура, а Славия будзе госцовац остатнєпласованей екипи ОДК „Оджак”. З. К.

14. КОЛО ТРЕЦЕЙ РУКОМЕТНЕЙ ЛИҐИ СИВЕР „СИВЕР”

РУСИНОВЦОХ ПОРАЖЕЛ ҐРАФИЧАР У 14. колє Трецей рукометней лиґи сивер „Сивер”, рукометаше Русину 25. мая, на терену як госци дожили пораженє од процивнїцкей екипи Ґрафичар зоз Бездану зоз резултатом 41꞉21 (21꞉11). Русин под час змаганя трацел и зоз 10 ґолами розлики, цо лєм указало же процивнїцка екипа порихтана и добре бави. Зоз таким бависком, ґрафичаре 31. МАЙ 2019.

сцигли до прешвечлївей побиди над русиновцами. Найлєпши у екипи домашнїх були Гербут зоз 11 ґолами и Тома зоз 4 ґолами, а за Русин бавели и Стойков, Югик (2), В. Мудри, Салак (2), Варґа (1), Микита (1), Надь и Ґовля. Змаганє судзели꞉ Никола Зорич и Милош Зелич, а делеґат Миодраґ Ачич.

Русин ше на концу сезони нашол на другим месце на таблїчки зоз 19 бодами, од чого ма 9 побиди, 4 пораженя и 1 нєришене змаганє. Треце место припадло екипи Ґрафичар зоз Бездану зоз освоєнима 18 бодами, а на першим месце нашла ше екипа зоз Зомбора зоз 26 бодами, хтора преходзи до Другей рукометней лиґи сивер ,,Сивер”. Ан. М.

РУСКЕ СЛОВО 37

СПОРТ ПИОНИРЕ ФК „РУСИН” З РУСКОГО КЕРЕСТУРА

НА КОНЦУ СЕЗОНИ ТРЕЦИ НА ТАБЛЇЧКИ У першенственим змаганю, хторе отримане 19. мая на домашнїм терену, медзи ФК ,,Русин” и екипу ФК ,,Лидер” зоз Оджаку, млади пионире за ниянсу були слабши од процивнїкох. Гоч з початку водзели зоз резултатом 2꞉0, змаганє ше закончело зоз пораженьом за Русинових бавячох пре дробни гришки хтори вихасновала процивнїцка екипа. Побида першопласованей екипи зоз Оджаку, зоз резултатом 3꞉2 цалком оправдана, гоч по сам конєц змаганє було напарте и барз нєизвесне. Два квалитетни млади екипи, обидва при самим верху таблїчки, борели ше за побиду. У остатнїм колу, на змаганю у Раткове процив Радничкого, Русиново пионире однєсли побиду з резултатом 3꞉0, кед процивнїцка екипа придала побиду пре проблеми у клубу. Так ше млади бавяче на концу сезони нашли на 3. месце на таблїчки. По словох тренера Зденка Шомодїя, понеже ше пионире барз трудза и закладаю, пририхтує ше их на ище два вельки приятельски змаганя.

– Єдно приятельске змаганє процив кадетох Гайдука отрима ше на главним, вельким стадиону у Кули, а друге процив пионирох новосадского клубу ,,Войводина” – визначел тренер Шомодї, и наглашел же дзецом то барз велька чесц участвовац у таким змаганю, та ше наздаваю доброму сотруднїцтву и убудуце. Ан. М.

ФОДБАЛСКА ПАНОРАМА ОПШТИНИ ШИД

У БЕРКАСОВЕ „РУКОМЕТНИ” РЕЗУЛТАТ У 20. колє Општинскей фодбалскей лиґи Шид, кед слово о резултатох, нє було нєсподзиваня, окрем змаганя у Беркасове, дзе ФК „Сримец” з того места декласовал остатню екипу на таблїчки, ФК „Борец” з Илинцох, зоз „рукометним” ре зултатом 12:2. У Вашици Напредак победзел шидску Єдноту зоз 1:0, а у Ямени Ґраничар победзел ОФК „Бачинци” зоз 4:1. У Моровичу Єдинство и Ердевик 2017 бавели 3:3, Єдинство з Люби победзело Омладинєц з Батровцох 2:1, а ОФК „Бинґула” дома страцела од Синдєлича з Ґибарцу зоз 2:1. На таблїчки Сримец перши зоз 55 бодами, Єднота друга ма 43, а Ердевик 2017 треци зоз 41 бодом. Штварти Напредак ма 36 боди, пияте Єдинство (Лю) ма 33, а шесте Єдинство (М) зоз 29 бодами. Синдєлич седми зоз 23 бодами, а тельо боди маю и ОФК „Бачинци” на осмим месце. Ґраничар дзевяти зоз 22, Омладинєц дзешати зоз 19, ОФК „Бинґула” єденаста зоз 14 и остатнї, дванасти, Борец зоз пейц бодами.

38 РУСКЕ СЛОВО

У 21. колє на идуцу нєдзелю буду бавиц ОФК „Бинґула” и Напредак, у Бачинцох ОФК „Бачинци” дочекую Сримец, Синдєлич дочекує Ґраничар, у Ердевику будзе дерби медзи Ердевиком 2017 и Єдноту, Борец дочекує Єдинство (Лю), а Омладинєц дочекує Єдинство (М). У 26. колє Мед зиопштинскей фодбалскей лиґи Срим, шицки три екипи зоз општини Шид дожили пораженє на го сцованьох. ОФК „Бикич” страцел у Обрежу од Ґраничара зоз 2:1, у Печинцох Гайдук з Вишнїчева страцел од водзацого Долнього Сриму 2015 зоз 2:1, а Обилич 1993 зоз Куковцох страцел у Сримскей Митровици од Митроса з 2:0. На таблїчки Долнї Срим 2015 прешвечлїво перши зоз 63 бодами, Митрос тераз други зоз 52 бодами, а Гайдук (В) треци зоз 50 бодами. Обилич 1993 штварти, ма 47, а ОФК „Бикич” осми зоз 41 бодом. У 27. колє на нєдзелю ОФК „Бикич” дочекує Слоґу з Воґню, Гайдук ( В) будзе домашнї Слоґи з Чалми, а Обилич 1993 дочекує Фрушкогорец з Мандєлосу. Вл. Дї. 31. МАЙ 2019.

sport@ruskeslovo.com

ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА НОВИ САД

ПРЕДЛУЖЕЛА ШЕ СЛАБА СЕРИЯ ФК „Фрушкоґорац” (Сримска Каменїца) – ФК „Бачка 1923” (Дюрдьов) – 1:1 (0:1) ФК „Бачка 1923” (Дюрдьов) – ФК „Петроварадин” (Петроварадин) – 2:4 (0:0)

У 26. колу ярнєй часци першенства Подручней фодбалскей лиґи Нови Сад стреду, 22. мая, ФК „Бачка 1923” з Дюрдьова госцовала у Сримскей Каменїци дзе бавела зоз дзевятопласованим ФК „Фрушкоґорац”, котри мал исте число бодох як и Бачка – трицец боди. – Тото змаганє требало застановиц подлу серию, понеже нашо бавяче вельо лєпше бавели од домашнїх. Мали зме вецей шанси и були зме блїзши ґу побиди, алє ниа, на концу зме прияли ґол пейц минути пред концом. Теди ше екипа надосц витрошела, додзелєни вельо картони, а мали зме надосц и покалїченя – гварел тренер Раденко Шарович. На тим змаганю ґол за Бачку дал Балоґ у 35. минути, а на змаганю додзелєни осем опомнуца. ДЮРДЬОВ: Стадион ФК „Бачка 1923”. Главни судия Дуня Вукчевич (Нови Сад), помоцни Любица Лолич (Нови Сад) и Тамара Лазаревски (Нови Сад). БАЧКА: Байт, С. Тривунович, Малич, С. Деянович, Я. Вуйович, С. Вукович, Маркович, Єлич, Дюрич, Роґич и Янкович. На змаганю було два замени, у 46. минути вошол Баґич, вишол Дюрич, у 63. минути вошол Калайджия, а вишол Маркович. Обидва ґоли за Бачку дал Милан Роґич, перши у 85. а други у 86. минути. У 27. колу ярнєй часци першенства Подручней фодбалскей лиґи Нови Сад ФК „Бачка 1923” з Дюрдьова, внєдзелю, 26. мая, дочекала єденастопласовани ФК „Петроварадин” з Петроварадину, котри мал пейц боди менєй од Бачки. У першим полчасу нє дати анї єден ґол, а уж у другим аж шейц ґоли, цо було интересантне патрачом, алє нє и бавячом Бачки, котри гоч вецей раз нападали як госци, нє дали вецей ґоли. Тренер першого тима ФК „Бачка 1923” Раденко Шарович гвари же ше предлужела подла серия, а найвецей пре нєдостаток искусних бавячох. – Пре змаганє котре зме мали пред тим, до того зме вошли ослабени и госцуюци тим бул лєпши. По конєц тей часци першенства маме ище три змаганя и вони нам можу направиц проблем, понеже ше направела гужва у долнєй

часци таблїчки. Предпоставя ше же зоз лиґи випадню штири екипи. Можу ше случиц и нєпредвидзени ситуациї, як цо випадованє вецей тимох – гварел тренер Раденко Шарович. Шлїдуюце змаганє ФК „Бачка 1923” будзе мац за викенд, на нєдзелю 2. Юния, кед буду госци у Ковилю на стадиону тринастопласованого ФК „Шайкаш 1908” (23 боди). Потим на стреду, 5. юния на дюрдьовским стадиону, Бачка дочекала седмопласовани ФК „ЖСК” Жабель (34 боди). Остатнє змаганє, 30. коло Подручней фодбалскей лиґи Нови Сад будзе на нєдзелю 9. юния. Теди Бачка будзе госц у Мошорину, дзе будзе бавиц зоз тимом котри затераз петнасти, остатнї на таблїчки ФК „Милетич” (10 боди). Шицки змаганя почню на 18 годзин. На таблїчки Подручней лиґи Нови Сад, Бачка после того змаганя остава на истим месце зоз истим число бодох, дзешата зоз трицец бодами. Од 22. кола Бачка зазначела лєм два боди. Остатню побиду зазначела аж у 18. колу. Потераз ма двацец пейц одбавени змаганя, седем побиди, дзевец нєришени и исто тельо страцени змаганя. Ґол розлики минус седем. Посцигнути трицец два ґоли, а седем вецей прияти. С. С.

ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА ЗОМБОР

НЄРИШЕНО ПРОЦИВ ВОЙВОДИНИ ФК „Русин” – ФК ,,Войводина” 2꞉2 (2꞉2). У 29. колє Подручней фодбалскей лиґи Зомбор, 26. мая, на домашнїм терену, у Руским Керестуре, у присустве 250 патрачох, ФК „Русин” одбавел нєришено процив госцуюцого ФК ,,Войводина” зоз Товаришева 2꞉2 (2꞉2). Судия змаганя – Неманя Мудринич. Уж у першим полчаше утвердзени и конєчни резултат, а за ФК „Русин”, обидва ґоли дал Деян Будински. Зоз жовтима картонами опомнути двоме бавяче зоз домашнєй (Надь и Бранкович), як и двоме зоз госцуюцей екипи. 31. МАЙ 2019.

За Русин бавели Надь (Михайло), Кочиш (Александар), Жарич, Ланчужанин, Надь (Боян), Саянкович, Будински, Надь (Деян), Дюканович, Бранкович, Кочиш (Стефан), заменски бавяче: Орос, Гарди, Веселинович, Маньош. Шлїдуюце, а з тим и остатнє змаганє у тей ярнєй сезони, Русин одбави на госцованю у Ґайдобри, зоз ФК ,,Герцеґовац”. Русин ше находзи на 5. месце на таблїчки зоз 45 бодами, а процивнїцка екипа трецопласована зоз 51 бодом. Ан. М.

РУСКЕ СЛОВО 39

ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ

ЕНЄ ЗДРУЖ НКИ” А „БИКИЧ ДИЦИЮ РА ЧУВА Т 0 РОКИ УЖ 1

РОК LXXV ЧИСЛО 22 (3839) НОВИ САД, 31. МАЙ 2019.

Фото: Оля Русковски

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

■ НАШО ПРИВРЕДНЇКИ НА ПОЛЬОПРИВРЕДНИМ САЙМЕ

Фото: Вл. Дїтко

Фотоґрафия: 30430P

Фотоґрафия: 0223P-B1648

ОГЛЯДНУЦЕ НА ПРЕШЛОСЦ

З РУСКОГО ЯЗИКА У КОЦУРЕ