Issuu

ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ

МУЗЕЙНА МАНИФЕСТАЦИЯ ПОТРИМАНА И У НАШИХ МЕСТОХ

РОК LXXIV ЧИСЛО 21 (3785) НОВИ САД, 25. МАЙ 2018.

У Манифестация „Музеї за 10” участвовало вецей як 80 музеї и зродни институциї у 46 городох. У Новим Садзе до Манифестациї „Музеї за 10” уключели ше 11 институциї и орґанизациї, тиж и Подобова ґалерия Културного центру Вербас, и Городски музей, а на – Медзинародни дзень музейох (18. май) и Европску Ноц музейох (19. май) дзвери були отворени цалу ноц и у Етно клубе „Одняте од забуца” у Коцуре, у Руским Керестуре у Музейней збирки у Замку.

■ ДОМ И ФАМЕЛИЯ:

МОНТЕСОРИ МЕТОДА

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

Фото: Maрия Афич

КОЦУР Вистава Молитвенїкох и псалтирох

НОВИ САД Вистава "Швицацосц ренесанси"

РУСКИ КЕРЕСТУР

ОГЛЯД НУ ЦЕ НА ПРЕ ШЛОСЦ оволуєме читачох новинох „Руске слово” же би помогли препознац особи на старих фотоґрафийох. Пре точне идентификованє особох на сликох, хтори маю окремну музейну вредносц, потребна помоц од ширшей явносци. Шицки фотоґрафиї настали у дакедишнєй фотоґрафскей роботнї Бруґошових у Руским Керестуре. Кажду фотоґрафию ше подпише зоз одредзену шифру, та кед же препознаце даєдну, лєбо вецей особи на фотоґрафиї, модлїме Вас же бисце явели до Заводу на число телефона 021/548-421, лєбо на мейл: zavod.rusini@gmail.com.

Фотоґрафия: 0686P

■ НА ЗАВИТНИ ДЗЕНЬ У ВОДИЦИ ОЗНАЧЕНА 15-РОЧНЇЦА ЕҐЗАРХАТУ

ЧУВАНЄ И ОСУЧАСНЬОВАНЄ РУСКЕЙ КУЛТУРИ Пише: Анамария РАНКОВИЧ, директорка Заводу за културу войводянских Руснацох

Кед слово о очуваню, унапредзеню и розвою рускей зоз матичних жемох на хтори рахую румунски, мадярски

култури, треба спатриц одношенє Руснацох як актерох и и словацки установи. Финансийни средства самого Законзументох ґу „руским” културним змистом, як и вжац воду огранїчени и нєдостаточни за амбицийни плани на до огляду вплїв економских, социялних, политичних и яких би Завод требал робиц, а вшелїяк су менши од сретехнїчних факторох на рушаня и розвой нашей култур- дствох хтори од снователя доставаю други Заводи, прето нам остава обрациц ше ґу активнєйшому конкурованей системи. Пременки у правней системи у Републики Сербиї у ню при других векших донаторох и финансиєрох през остатнїх 16 рокох на вецей способи, и позитивно и неґа- писанє проєктох. тивно, вплївовали на тоту обласц: од законскей основи За тото нам потребна екипа схопних, мотивованих осоза формованє Националного совиту (та з тим и Одборох бох порихтаних же би учели и усовершовали ше, же би за културу, информованє, образованє…), Заводу за кул- робели на себе и на таки способ унапредзовали и руску туру войводнянских Руснацох, та по проблеми зоз пре- културну сцену през сотруднїцтво на писаню и реализареґистрацию руских КУД-ох до здруженьох гражданох циї проєктох. На таки способ Завод би мал векши шанцо значи преход на проєктне финансованє до чого руска си достац средства. Уж постої база фаховцох за рижни обласци на хторих мож заєднїца вошла нєпорихраховац у реализациї, тана, як и нєвигодни реЗавод за културу войводянских Руснацох вшелїяк алє вше векша потреба зултати приватизациї лоспецифични прето же його мисия координованє ше указує у обласци калних медийох (през зоз шицкима културнима ресурсами войводянских писаня проєктох, з хтору страцена програма Руснацох. Попри очуваня традицийней култури оглядом на огранїчени у Явним подприємстве за и културного скарбу, його мисия тиж и глїбоке капацитети. информованє Вербас), и фундаменталне осучасньованє рускей култури За представянє рускей проблем зоз финансовакул тури ширшей заєдньом Руского народного нїци треба вихасновац театру и подобне. Мож замерковац же иснує вибудована културна система и предносци подїйох велького публицитету хтори ше нахтора облапя активних поєдинцох у култури, културно- иходзацих рокох отримаю у Новим Садзе – Европска уметнїцки дружтва, медийски и културни установи, та и престолнїца младих и Европска престолнїца култури. Национални совит рускей националней меншини, як на- Потребна и окремна увага презентациї нашей култури и йвисши орґан хтори ношитель културней автономиї на- нашого нашлїдства новим ґенерацийом, хтори иншак шей заєднїци. Медзитим, мож замерковац и вельке число жию, функционую, роздумую. То нови ґенерациї помиРуснацох хтори нє активни анї як актере, анї як конзу- шаних идентитетох, високо школовани и хтори ше чувменти „руских” културних змистох, цо додатни фактор ствую як часц двох, кед нє и вецей заєднїцох, Треба их хтори доприноши асимилациї у ширшей културней си- прицагнуц, затримац, обрациц увагу и на їх потреби у стеми, и на концу, до податкох хтори зме достали зоз шицких обласцох їх културного идентитету. остатнїм пописом. Без огляду на розлики у културним Завод за културу войводянских Руснацох вшелїяк специпонукнуцу и розлику у одношеню публики зоз урбаних и фични прето же його мисия координованє зоз шицкима руралних штредкох ґу змистом хтори ше понука, на чи- културнима ресурсами войводянских Руснацох и попри слени фактори хтори одцагую Руснацох од уключованя очуваня традицийней култури и културного скарбу, тиж и до руских и других културних активносцох (обовязки, глїбоке и фундаменталне осучасньованє рускей култури. школа, робота, економски статус и подобне) потребне же Медзинародна заєднїца и держава Сербия принєсли веби ше нашо найвисши установи предлужели намагац лї документи хтори ґарантую права рускей заєднїци у очувац културни идентитет нашей заєднїци. Нажаль, ґу обласци култури, а наша длужносц же бизме одвичатетим неґативним рушаньом треба додац и прицисок еко- льно и квалитетно вихасновали и применєли тото цо нам номскей кризи хтору ше у Сербиї моцнєйше чувствує, а обезпечене. На таки способ, оддаваме почесц гевтим окреме потрафя обласц култури пре драстични зменшаня хтори, давно пред нами поставели фундаменти нашей финансийох хтори потребни за даяки основни уровень култури, алє отвераме дзвери новим ґенерацийом, хтори буду лидере и ношителє нашей култури у будучносци. ■ функционованя меншинскей културней системи. Тиж так, треба вжац до огляду же Завод за културу войСтановиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє водянских Руснацох специфични у одношеню на други вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово” заводи за културу прето же нє може раховац на средства

2 РУСКЕ СЛОВО

25. МАЙ 2018.

УВОДНЇК

ЗМИСТ

Пише: Иван САБА ДОШ, главни одвичательни редактор

■ Тижньовнїк 6–7. Европски донациї у Општини Шид

■ Нашо места 8–9. Концерт Дюрдьове

Хора

„Розанов”

■ Духовни живот 12–13. Завитни дзень у Водици и рочнїца Апостолского еґзархату

■ Култура и просвита 15. Мирослав Малацко, перше место на Смотри рецитаторох Сербиї 16–17. Ноц музейох отримана и у наших местох

■ Дом и фамелия 19–21. Монтесори метода у образованю

■ Мозаїк 24–25. Катарина Кочиш зоз Дюрдьова у програми „Au Pair”

■ Економия 26–27. Закончени Польопривредни саям: искуства учашнїкох

■ Людзе, роки, живот 30–31. Наш госц: Петро Бесерминї зоз Вербасу

■ Информатор

32–35. Мали оглашки и In memoriam

■ Спорт 39. Перши „Владимир Керестуре

Мемориялни турнир Малацко-Учо” у

Насловни бок: Завитни дзень у Водици Авторка фотоґрафиї: Мария Афич

КУЛТУРА НАРОДУ! Нє часто маме тидзень таки полни зоз подїями у рускей заєднїци и штредку дзе жиєме, як цо бул тот за нами. Завитни дзень у Водици и ювилей нашоґо Еґзархату. Ювилейни Польопривредни саям. Позарядови успих и перше место Мирослава Малацка на републичней смотри рецитаторох. Успишна промоция Латяковей кнїжки „Руснаци” у Заводзе. Хор „Розанов” пред домашню публику, а керестурски Дом култури у Риєки. Перши „пионирски” фодбалски турнир на керестурским Ярашу... и ище вельо того интересантного о чим годно читац у тим „Руским”. Медзитим, з тей нагоди визначел бим „Ноц музейох” хтора отримана всоботу. У Европи ше тота манифестация отримує уж вецей як двацец роки, а у нас того року була штернасти раз, у вецей як 50 городох и варощикох, и на даскельо стотки локацийох. Порушана з идею „врациц културу людзом”, през два децениї „Ноц музейох” постала наймасовнєйша културна подїя на Старим континенту. У якимшик постмодерним ключу збила вєдно елитизем и популизем, та маме нагоду видзиц людох хтори сцерпезлїво чекаю у шоре же би опатрели постановку у музею коло хторого иншак каждодньово ровнодушно преходза. То нє критика, напроцив. Култура, окреме тота вершинска хтора представя скарб и тал чловечества, часто стої централизована у метрополох, изолована на парнасовских висотох и заварта у монументалних зданийох до хторих нїхто нє доходзи. Бо живот швидки а дзень кратки, а конкуренция поверховей розваги моцна. Та, хто вец будзе трошиц час на оплемeньованє духа, кед то и так „за елиту, а нє за народ”. Прето остатнї час маме тренд же културни институциї виходза вочи публики: филгармониї наступаю на пияцох, ґалериї викладаю на гайзибанских станїцох. Музеї ше у „своєй” ноци тиж приключую ґу тому тренду, так же свойо академични постановки збогацую и преширюю з мултимедиялнима и интерактивнима змистами, презентациями, роботнями за нащивительох... Наш фокус унапрямени на змисти „Ноци музейох” по наших местох: у Вербаше, уж традицийно у Коцуре, перши раз у Керестуре. Повед бим же шмелосц и дзека орґанизовац таки манифестациї у малих штредкох то праве триюмф и сполнєнє мисиї тей велькей, европскей „Ноци музейох”. А то, на концу, же култура муши буц доступна каждому, та гоч и лєм єден дзень до рока.

* ”РУСКЕ СЛОВО” – гласнїк по руски * Виходзи каждого пиятку * Снователь Национални совит рускей националней меншини * Видава НВУ ”Руске слово”, Нови Сад * Перше число вишло 15. юния 1945. року у Руским Керестуре * Адреса: НВУ ”Руске слово”, Булевар ошлєбодзеня 81/7, 21000 Нови Сад * Редакция: одвичательни редакторe Борис Варґа, Ясмина Дюранїн, Микола М. Цап, Микола Шанта * редакторе/ки рубрикох – Мирон Горняк-Кухар, Александар Паланчанин, Олена Планчак-Сакач, Славица Фейса, Ана Маркович, Вероника Вуячич * новинарке/ки – Мария Афич, Влада Дїтко, Сандра Саламун, Златко Колєсар, Марина Джуджар * лекторка – Блажена Хома-Цветкович * ґрафична редакторка – Люпка Цвеїч * ґрафични дизайнерки– Мария Гудак, Таня Салонтаї * Телефони: 021/6613-697, 021/6624-708, 021/6623-076; 021/6621-433 * Телефакс 021/528-083 * Предплата за цали рок: у жеми 1 500 динари, а у иножемстве 100 евра * Жиро-рахунок Banca Intesa a . d . B e o g r a d 160-923244-82 * Девизни рахунок 1 6 0 - 0 0 5 0 8 7 0 0 2 4 9 9 9 - 5 3 * Р у ко п и с и ш е н є в р а ц а * Д ру ку є Д ру ка р н я ” M a x i m a g r a f ” П е т р о ва р а д и н * E-mail: redakcija@ruskeslovo.com * Web site: www.ruskeslovo.com * YU ISSN 0350-4603 * COBISS SR-ID 15915778 * Друковани тираж 2 000 *

Директорка МАРТИЦА ТАМАШ *** Главни одвичательни редактор ИВАН САБАДОШ

25. МАЙ 2018.

РУСКЕ СЛОВО 3

ТИЖНЬОВНЇК САМООТРИМОВАНЄ ЗДРУЖЕНЬОХ ГРАЖДАНОХ ПО ОПШТИНОХ ДЗЕ ЖИЮ РУСНАЦИ (4)

УГЛАВНИМ З ВЛАСНИМА МОЦАМИ, ДАКУС ЗОЗ ЕУ И УКРАЇНИ Пишу: Редакция и мрежа дописовательох

Зоз иножемства за финансованє дияспори Союз Руснацох Українцох Сербиї достал векши буджетски средства од українскей Влади. Матка-Дружтво Руснацох Нового Саду-Войводини ма добри искуства у обезпечованю средствох за госцованя зоз прейґгранїчних фондох ЕУ

Новим Садзе и Сриме орґанизациї чия дїялносц, медзи иншим, повязана и зоз руску културу нє даваю значносц членарини, донацийом и спонзорству. Членство найбаржей дисциплиновано помага свойому Дружтву у Дюрдьове. Културно-уметнїцке Дружтво „Тарас Шевченко” з Дюрдьова єдине здруженє у тим валалє, алє и у Општини, котре за циль ма пе стовац и промововац руску традицию у шицких сеґментох. Число членох пременлїве з рока на рок, а маю их медзи 100 и 120. Членарина 800 динари, а наймладши члени, менши возро сти шицких секцийох ю нє плаца. Шицки члени традицийно, каждого року до станю по маїцу, кажда секция другу фарбу, з гербом Дружтва на предку, а на хрибце виписане мено валалу, по руски и по сербски. Велька векшина поряднє и на час плаци членарину, збераю ю два раз до рока по 400 динари, на початку рока и влєце. Пред си дате ль КУД „Та рас Шевчен ко” Ми ро слав Та кач гва ри же сред ства котри до ста ню од чле на ри ни потро ша на дру ко ва нє ма ї цох, а оста нє и за отри мо ва нє про сто ри й ох, би лє нє, отри мо ва нє, опра вя нє кар це ль ох и ин вен та ру, як и за кан це ла ри й ни мате ри ял. Дружтво сво йо актив но сци фи нан сує по про єктох котри са ми ви пол нюю и про вад за кон кур си. На й век шу фи нан си й ну помоц маю од Оп шти ни Жа бе ль, На ци о нал но го со ви ту Ру сна цох, За воду за кул ту ру Во й водян ских Ру сна цох и По кра ї ни. Спон зо рох єст вше ме нєй и помог ню лєм з мате ри я лом котри потреб ни, або ро боту. Та кач гвари же функционованє Дружтва и активно сцох барз ма ло завиши од членарини и добред зечних при логох и нїяк нє може буц його. На рочним уров-

4 РУСКЕ СЛОВО

Пенєж зоз иножемства Руснаци у Сербиї нє часто доставаю

ню у Дружтве ше позбера коло 80 000 дина ри цо менєй як 10 одсто рочного буджету за сполнє нє шиц ких актвно сцох. МАТКА – ПРОБЛЕМ ПРОСТОРИЙОХ Найвекши проблем руских дружтвох у Новим Садзе нєдо статок власного про стору, зоз чим су шицки – подквартельоше. Векшина гражданских здруженьох сконцентрована и реґистрована на улїчки Йована Суботича число 8, при Грекокатолїцкей церкви, у про сторийох такволаней ново садскей „Матки”. По сле ре ституциї тот про стор векшином врацени Церкви, котра го уступела Рускому културному центру (РКЦ). Вєдно зоз про сториями котри на ґрунту Города, Руски културни центер розполага зоз коло 400 квадратнима метерами, а комунални трошки, одно сно зогриванє, „поє” значну часц средствох котру до ставаю. Ище су и у длуствох. Директорка руского културного центру у Новим Садзе Наташа Макаї-Мудрох гвари же маю коло 150 активних членох, алє же нє наплацую членарину. Макаї-Мудрохова гвари же скорей членарина була 1 000 динари рочно. Найвекшу часц пенєжу РКЦ до става зоз Националного совиту Руснацох, а у 2017. року то було коло милион и пол динари. Скоро два трецини средствох од того Город дава Националному совиту Руснацох за потреби його Подручней канцелариї у Новим Садзе. Векши средства, 120 тисячи динари, РКЦ у прешлим року до стал и од Републики, одно сно Министерства култури и информованя. Продуцент културних програмох Владимир Сивч гвари же ше РКЦ финансує по трох основох: з держави, 25. МАЙ 2018.

tiznjovnjik@ruskeslovo.com

односно з Городу, з проєктох и з видваня простору. Сивч на ше нє наплацує, цо стої и у їх Статуту, а членство спозорює же з Городу 2017. року по проєктох РКЦ до- ма до 40 особи. Шайтош гаври же на початку, док бул стал лєм коло 250 тисячи динари, цо преполовене у од- на чолє новинар Яро слав Сабол, було спонзорох з политично-дружтвених и привредних орґанизацийох. ношеню на 2016. рок кед достали коло 500 тисячи. Матка-Дружтво Руснацох Нового Саду-Войводини Кед слово о турнейох, РКЦ за драги по Сербиї покрива шицки трошки, гоч ветеранє плаца за себе. Док найчастейше конкурує у Покраїни, Городу Новим Садзе, за иножемство РКЦ плаци 60 одсто, меншу часц пла- Националним совиту Руснацох и у Заводу за културу ца тоти цо иду на драгу, як цо то було прешлого року войводянских Руснацох. Прешлих рокох прейґ проєктох до стате и вецей стотки тисячи динари. кед ше ишло до Мед зилаборцох, до Словацкей. У Новим Садзе предсидатель Союзу Руснацох Українцох Богдан Виславски гвари же їх орґанизация нє наплацує членарину. Зоз членарини и добродзечних прилогох нє мож отримовац активно сци орґанизациї. Потребне за тото видвоїц векши средства з держави. Зоз до статих средствох з буджету Сербиї Союз нє може виплациц анї членарини у медзинародних орґанизацийох дзе є член. Контраст того приклад Союзу у Републики Горватскей, котри ма донациї з буджету 100 000 еври рочнє. Пре навед зени причини, Союз у Сербиї нє ма свойо про сториї, теле фон, анї заняти особи. Прето нє мож анї приблїжно направиц рочни план активно сцох, Нєдостаток власного простору – найвекши проблем у Новим Садзе а тиж анї прецизни финансийни план. Шайтош визначує одход 2010. року ансамбла РКЦ Средства за дїялносц Союз до става од Националного совиту Руснацох, Заводу за културу войводянских Нови Сад и даєдних танєчнїкох з КПД „Дюра Киш” Руснацох и Покраїни. У тим року зоз Националного зоз Шиду прейґ їх Дружтва на пре славу Дня Руснацох совиту Союз ма до стац 30 000 динари, зоз Заводу 20 у Мадярскей. Пенєж за драгу до стати зоз прейґґранїчних фондох ЕУ, дзе ношитель була Русинска самоупра000 динари, а од Покраїни 20 000 динари. Од ход и при єм де ле ґ а ци й ох, як цо то дра го во ва з Будапешту. тро шки, зме сце нє, ре пре зен татив ни тро шки и поУ СРИМЕ НЄ БУДУ НАПЛАЦОВАЦ ЧЛЕНАРИНУ доб не, фи нан си ра са ме член ство зоз сво їх при ват них сред ствох. За розлику од Дюрдьова, у сримских дружтвох скоро же нє иснує ставка самоотримованя прейґ членарини. ФИНАНСОВАНЄ ЗОЗ ИНОЖЕМСТВА Предсидатель КПД „Дюра Киш“ Шид Златко Манько За финансованє дияспори, по розписаним проєкту за гвари же ше у їх Дружтве нє наплацує членарина и же тот рок, одобрени буджетски средства од українскей пре економски стан анї ше нє планує наплацовац ю. Манько гвари же до ставаю средства зоз Скупштини влади (Кабинету министрох України). Пенєж наменєни за помоц нашим ансамблом, фе стивалом и другим општини Шид, Националного совиту Руснацох, Завоорґанизацийом, як и за по ставянє мемориялних та- ду за културу войводянских Руснацох и од Покраїни. Од других прилогох маю спонзорство од олєярнї блох, авдио записох и друге. Потераз Союз ма подписану догварку за софинансованє сайту у вино су 1 500 „Виктория оил“ зоз Шиду, котра им помага коло традолари, та ше обчекує же тоти средства буду пошвид- дицийного Руского балу и Манифе стациї „Мелодиї ко уплацени на рахунок. Виславски гвари же кед Союз Руского двору“ Предсидатель КПД „Иван Котляревски“ з Бикичу подпише други догварки о софинансованю о тим Деян Бобаль гвари же їх Дружтво нє наплацує членаблагочасово поинформує явносц. Матка-Дружтво Руснацох Нового Саду-Войводини у рину, нє ма донациї и од того нє завиши. КПД „Иван фази трансформациї лидерства, котре од Миломира Котляревски“ ше найвецей финансує з Општини Шид, Шайтоша пребера Владимир Гаргаї. Нови предсидате- потим зоз Националного совиту Руснацох и Заводу за ль Гаргаї гвари же конкурує лєм до Националного со- културу войводянских Руснацох. Здруженє женох „Бикичанки“ з Бикичу тиж нє кладвиту Руснацох и Заводу за културу войводянских Руснацох, а важне му же би ше у континуитету отримал зе акцент на средства од членства и спонзорства. МедРуски фе стивал малих сценских формох „Дюра Пап- зитим, предсидателька Здруженя Невенка Бобаль гвари же им дакус од помоци средства хтори сами заробя. гаргаї”. Бувши предсидатель того Дружтва Миломир Шай- Знаходза ше, з часу на час предаваю колачи, або фартош гвари же ше у розвою тей орґанизациї рушело з тухи и вишивки на манифе стацийох. У 2017. року „Бипозицийох Городского одбору Рускей матки, алє член- кичанки” зоз Општини Шид до стали 60 000 динари.■ (Конєц) ство у новей орґанизациї значно преширене. Членари25. MАЙ 2018.

РУСКЕ СЛОВО 5

ТИЖНЬОВНЇК ПРЕДСТАВНЇКИ ДЕЛЕҐАЦИЇ ЕУ НАЩИВЕЛИ ОПШТИНУ ШИД

НАЙВЕКША ПОМОЦ З ЕВРОПСКЕЙ УНИЇ

Пише: Владимир ДЇТКО

Брисел з коло 100 милиони евра донацийох потримує Сербию же би обезпечела одвитуюце змесценє и старанє о миґрантох. Помоц дата локалним самоуправом же би змоцнєли свойо здравствени, образовни и комунални можлївосци на хасен цалей заєднїци

аменїца шефа Делеґациї Европскей униї у Сербиї Матея Норчич Штамцар прешлого тижня зоз сотруднїками нащивела општину Шид. Представнїца ЕУ перше нащивела Прилапююци центер за миґрантох „Адашевци”, дзе ше прешвечела же центер добре функционує дзекуюци значним средством ЕУ, хтори вихасновани за обезпечованє добрих условийох за змесценє и костиранє, медицинску защиту и образованє миґрантох. Зоз тих средстох финансує ше и заняти особи у центре. Вона ше стретла и бешедовала и зоз єдну фамелию зоз Ирану. Шлїдуюце место нащиви була Основна школа „Бранко Радичевич” у Шидзе, до хторей у тим школским року почали и школяре миґранти зоз Прилапююцого центру „Принциповец”. У ШКОЛИ ЛЄМ СЕДЕМ ШКОЛЯРE МИҐРАНТИ

Госцох привитал директор школи Далибор Фарбаш, хтори подзековал на донациї ЕУ з хтору коло школского будинку, односно двора, поставене ошвиценє, цо допринєсло векшей безпечносци школярох. – Од початку школского року зме мали коло 20 школярох миґрантох од пиятей по осму класу, хтори по оддзелєньох розпоредзени вєдно з нашима школярами. През час ше их число зменшало, бо векшина пошла зоз Сербиї и у тей хвильки маме седмерих школярох.

6 РУСКЕ СЛОВО

Вони ше добре интеґровали до образовного процесу, нашо школяре их добре прилапели, а водзели зме их и до Народного театру до Беоґраду. У плану нам же би школа достала атлетску дражку и наздавам ше же нам ЕУ и у тим поможе – гварел директор Фарбаш. После школи, нащива предлужена у Доме здравя „Шид“, хторому ЕУ донирала комби превозку за транспорт пациєнтох. З тей нагоди Матея Норчич Штмцар директорови Дома здравя др Крстови Курешови придала ключи од комби превозки. Др Куреш подзековал на донациї и наглашел же превозка будзе на хасен и домашнїм пациєнтом, алє и миґрантом кед их треба транспортовац до медицинских установох у Сримскей Митровици, або и далєй. Найвекша потреба за транспортом пациєнтох на диялизу до Сримскей Митровици. – Ми ту же бизме помогли шицким хторим потребна медицинска помоц. И домашнїм жительом, а тиж и миґрантом хторим помагаме од самого початку миґрантскей кризи 2015. року – гварел медзи иншим др Крсто Куреш хтори и главни координатор медицинских службох за помоц миґрантом. ПРЕЗ ШИД ПРЕШЛО ВЕЦЕЙ ЯК 700 000 МИҐРАНТИ На донациї у мено министерства здравя Републики Сербиї подзековала др Снежана Пантич Аксентиєвич хтора наглашела же ЕУ за спомнуту 25. МАЙ 2018.

tiznjovnjik@ruskeslovo.com

комби превозку, як и за опрему за Завод за явне здравє у Сримскей Митровици, опредзелєла 20 000 долари. – Жадала бим здогаднуц же ше Сербия зочела зоз вельку спокусу у миґрантскей кризи, окреме у 2015. и 2016. року кед вецей як милион миґранти глєдалли сиґурносц у Европи и прешли през такволану заходнобалканску драгу (руту). Европска уния потримує Сербию же би обезпечела одвитуюце змесценє и старанє о миґрантох и дала коло 100 милиони евра, та є и найвекши донатор. Значну терху поднєсли городи и општини дзе миґранти змесцени и прето ЕУ дава помоц и локалним самоуправом же би змоцнєли свойо здравствени, образовни и комунални можлївосци нє лєм на хасен миґрантох, алє цалей заєднїци – гварела Матея Норчич Штамцар. Окрем же Дом здравя достал комби превозку, ЕУ обезпечела и плаци двом вожачом. З тей нагоди наглашене же значни партенр ЕУ у донацийох и Аґенция Зєдинєних народох за розвой (УНДП). Зоран Семенович, заменїк предсидателя општини Шид, гварел же през Шид з початку миґрантскей кризи прешли вецей як 700 000 миґранти з хторих векшина кратше, або длужей пребували у Шидзе. – Без огляду же нашо комунални, здравствени и други служби пре миґрантску кризу обтерхован-

НЄЗВИЧАЙНИ ЕТНО СТОЛ З нагоди нащиви високих госцох, у голу Основней школи „Вук Караджич” порихтани и нєзвичайни етно стол. Порихтали го мацери школярох миґрантох, як и домашнї жени. Шицки мали нагоду коштовац єдла и лакотки зоз Ирану и Авґанистану, а тиж и домашнї сримски єдла и лакотки. На концу шицки уживали у богатстве розличносцох. ши як скорей, то нє було препреченє же бизме миґрантом оможлївели одвитуюци условия пребуваня. Помогли нам вельо медзинародни донаторе, насампредз Европска уния як найвекши донатор – гварел Семенович. На концу визити шидскей општини, госци пошли и до ОШ „Вук Караджич“ у Адашевцох, дзе тиж до школи ходза школяре миґранти зоз Прилапююцого центру „Адашевци“. Директорка школи Драґица Перич наглашела же ше школяре добре интеґровали до образовного процесу и зоз домашнїма школярами. Тиж добре сотруднїцтво и зоз їх родичами. Же так, госци ше прешвечели кед вєдно родичи школярох миґрантох и домашнї мали акцию ушореня єдного школского кабинету. Госци мали нагоду видзиц и як ше запровадзую креативни роботнї за школярох миґрантох у тей школи.■ 25. МАЙ 2018.

STANOVISKA Пише: Mирон ДЖУНЯ, публициста

МЕДАРДИ НАД АТИНУ (зоз путешествия по Греческей) У варошу, у циню Акрополя тих дньох, як и звичайно – вре як у кошнїци, а хвиля пременлїва, з часу на час, та пада. Лєм у кратким шпациру од, наприклад, гайзибанскей станїци по даєдну з главних площох як цо Омония лєбо Монастираки, указує ше пестра слика Атини з карактеристичнима сценами живота гражданох: вецейпантлїково авениї и булевари з френетичним транспортом менєй прикажу тото цо приблїжени фокус по цесних улїчкох того типового балканского архитектонского гавзу може представиц – найнєвироятнєйши сцени зоз живота доселєнцох шицких фарбох скори (преважно) жемох трецого швета, интравенозних наркоманох по блазираних (билявих) туристох, цо ше мервя коло Партенона и другей Антики и Византиї. Домашнї реакционерни моци нє заоставаю у докладаню упечатку, од (гласних) синдикалних митинґох безроботней класи по анархистични кварти и їх препознатлїви печац з паролами, ґрафитами и муралами виписанима вше и вшадзи: „Берлин то нова Атина”. Упечаток же то горучка як пошлїдок мутираного духа гражданскей войни. У такей зложеней социялней и политичней клими общого дружтвеного колапсу, чолни людзе пануюцей партиї Сириза ше намагаю запровадзиц диялоґ на шицких уровньох, та и на локалу по менших партийних єдинкох. Леґализация канабису за медицински наменки и можлївосц усвойованя дзецох истополним малженским заєднїцом були лєм два закони котри прешли у парламенту тих дньох док сом пребувал у пристолним варошу Греческей, а з їх инициятиву. Но, ситуация за державу у перманентним банкроту вельо компликованша на ширшим ґеополитичним плану. Гоч ме прешвечовали даєдни з активистох же кельо то проґресивна алтернатива наспрам конзервативнєйших опцийох типа опозицийней Неа (Новей) демократиї – знал сом же заключок будзем мушиц пренайсц даґдзе на нєпристраснєйшим месце. Греки то, тарґовци, знам их уж... Праве як сом прешол гранїцу, на Дойранским озеру, єден натурализовани Македонєц з меном и презвиском Василь Нагирни (баяко же „и тот наш”!)., по походзеню з тутейших хотарох, при домашнєй палєночки и кафи ме прешвечел же Сириза то исте тото цо и їх актуални премиєр (Зоран) Заев, односно сербиянски защитнїк гражданох Саша Янкович – читай прозаходна, америцка манипулация. Но, алє после мачканя у озеру, мама Павлинка з котру зме аж и прегварели словечко два з „рідною мовою” виволала за сина Васкета, декларованого Путиновца, як праве гинто зґлайзал на роботи пре свойо политични пискалованя. Нє чудно за чловека котрому фамелийна ґенетика памета крижну драгу од Галичини, прейґ босанского Прнявора, кулянски хотари по тоту еґзотику на барз неуралґичней точки: сторочнїца балканских и першей шветовей войни ище вше скрива очиглядни, а боляци теми конфликту нашлїднїкох турецкей империї – Грекох, Болгарох, Македонцох, Албанцох, Сербох... Як сом прешол гранїцу при Куманове, дакус ми заш лєм оддало: ту (у нас) голєм сом ше звикол и можем препознац же хто цо и же „хто наш”. Становиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово”

РУСКЕ СЛОВО 7

НАШО МЕСТА КОНЦЕРТ ЦЕРКОВНОСЛАВЯНСКОГО ХОРСКОГО ШПИВАНЯ У ДЮРДЬОВЕ

ХОР „РОЗАНОВ” ОДУШЕВЕЛ ПУБЛИКУ

Пише: Сандра САЛАМУН

Мишани хор „Розанов” виволовал емотивни реакциї при слухачох

Источасно, було то и здогадованє на славянских просвитительох Кирила и Методия и длугорочного дюрдьовского пароха и музичного интерпретатора протоєрея ставрофора о. Йоакима Холошняя

грекокатолїцкей церкви Рождества Пресвятей Богородици у Дюрдьове, внєдзелю, 20. мая, пред полну церкву вирних и почитовательох духовней музики отримани концерт церковнославянского хорского шпиву на котрим шпивали два хори основани при церковному Хору „Розанов”. Присутних привитал домашнї священїк о. Михалил Холошняй котри потолковал же вечарши концерт отримани з нагоди швета и здогадованя на славянских просвитительох Кирила и Методия и длугорочного дюрдьовского пароха протоєрея ставрофора о. Йоакима Холошняя. ОБНОВЕНИ ШПИВАНКИ СОЛИСТИ О. ЙОАКИМА ХОЛОШНЯЯ На концерту виведзени шпиванки котри пририхтовани остатнї рок, а обновени даскельо шпиванки у котрих солиста бул о. Йоаким Холошняй, чийо виводзеня шицким котри го голєм раз чули остал у глїбоким здогадованю. Велї його глас охаракеровали и поровновали з полноту и способносцу оперских виводзачох. Його солистични часци шпивал Любиша Давидов, котри указал можлївосц шпиваня у вельким розпону, бо у тим виводзеню шпивал бас партитуру, а потим у тенору. – Шицким котри пришли велька благодарносц же потримуєце нашу дїялносц пестованя музики церков-

8 РУСКЕ СЛОВО

ного руского шпиваня. Жадам з вами подзелїц думки значного нємецкого филозофа котри гварел же кед би нє було музики, швет би бул швет зоз гришку и инвалидносцу. Ми ше зоз нашим Хором намагаме же бизме тот швет полєпшали и же би у нїм нє було гришки – гварел о. Михаил Холошняй. На концерту солисти були и о. Михаил Холошняй, Марко Радишич, Верица Салонски и Уна Молнар. НАСТУПЕЛ И ПОДМЛАДОК Концерт отворени зоз шпиванку „Богородице Дїво” сучасного композитора митрополита Илариона Алфеєва,

УКАЗАЛИ ДУХОВНУ КРАСУ – Досц длуго сом нє мал нагоду буц на таким концерту, та ми барз мило же сом бул присутни. Їх наступи могло видзиц и на других местох и на богослуженьох, алє нєшкайши вечар ми барз мили. На початку концерта наступел менши хор, а потим векши, цо указало нє малу жертву котру шицки уноша же би винєсли красу духовного церковного шпиваня, цо нам духовним особом барз мило. Мило ми же єст такох котри з дзеку творя и намагаю ше же би на тот способ полифоно славели Господа Бога и творели добру дзеку медзи людзми – гварел госц на концерту о. Владислав Рац з Коцура. 25. МАЙ 2018.

mesta@ruskeslovo.com

котру виведол подмладок Хора „Розанов” под дириґентску палїчку Ани Радишич, котрей то друге дириґованє зоз хором. – Длуго шпивам у тим хору, а першираз сом им дириґовала нєдавно на госцованьох у Швайцарскей. Пред тим сом дириґовала и оркестру у Културно-уметнїцким дружтве „Тарас Шевченко”. Нє исте дириґовац з оркестром и хором, алє сом прилапела тото виволанє. З хором, насампредз, шпивам, а мой задаток же бим наглашела як би требало одшпивац даєдни часци. Вельо ми у тим помогла наша дириґентка Татяна Барна – гварела дириґентка Ана Радишич. После вецей їх виводзеньох, наступел и вельки Хор „Розанов” у котрим шпивал и подмладок, а дириґовала Татяна Барна. Тота окремна и святочна нагода, чуц прекрасни зєдинєни гласи шпивачох дюрдьовского Хору у своєй прекрасней церкви и з адекватним ошвиценьом, дала окремну ноту котра при публики нєпреривно виволовала емотиви реакциї. На концу концерта шицки наградзени з моцним и длугим аплаузом.

о. Михаил Холошняй

Окрем числених парохиянох з валалу, на концерту були и госци з других местох и иножемства, медзи нїма и о. Микола Джуджар зоз Италиї и монахинї з Нового Саду. З тим концертом закончена роботна сезона тей часци рока, после чого шлїдзи лєтнї розпуст и одпочивок членох церковного Хора „Розанов” по вчасну єшень. Орґанизаторе Концерта дюрдьовске грекокатолїцке церковне общество.■ 25. MАЙ 2018.

РОБОТИ ЯКП „ВОДОВОД” У ШИДЗЕ

НЄ БУДЗЕ РЕСТРИКЦИЇ ВОДИ У ЯКП „Водовод” у Шидзе у цеку вартанє новей студнї хтора би мала буц пущена до хаснованя штредком юния Як чече вартанє новей студнї у „Водоводу” у Шидзе, прешвечели ше Зоран Семенович, заменїк предсидателя општини Шид, як и Александар Йованович, директор „Водоводу” и Миодраґ Марянович, технїчни директор у спомнутим подприємстве. По Йовановичових словох, кед студня будзе у функциї, оможлїви вецей як 10 литри води у секунди, цо цалком на длугши час оможлїви стабилне подмирйованє з воду. – Тераз у експлоатованю маме осем студнї, а тота нова, хтора ноши число 13, з оглядом на тото же два студнї вєцей нє у функциї, подмири потреби хасновательох води. Продукция води будзе звекшана за 10 одсто и през лєто кед почню горучави, нє будземе мушиц запровадзовац ноцни викапчованя, як потерашнї роки – гварел директор Йованович. Технїчни директор Марянович додал же студня глїбока 200 метери, роботи окончує подприємство доо „Гидро ґеоцентер” зоз Беоґраду, а вредносц роботи осем милиони динари. Зоран Семенович виявел же найзначнєйше же би гражданє вше, а окреме през лєто, мали поряднє подмирйованє з воду и же прето одлучене же би ше вивартало ище єдну студню. У „Водоводу” одлучели и же би наплацели длуства за воду од гражданох и правних особох и прето хто ма длуство векше як 5 000 ПЛОКАНЄ ЦИВОХ У СОТУ динари, може покончиц таквоАлександар Йованович, директор лану репрограму. „Водовод” „Водоводу” гвари же и далєй у пропосила опомнуца и дава осем грами роботи подприємства остава днї же би ше хаснователь вия- же би ше покладло нови циви ташнєл чи жада репрограму, а кед кволаного паралелного цивоводу. ше нє вияшнї, може то зробиц У цеку и активносци плоканя ции кед му роботнїки приду ви- вох у студнї у Соту, дзе жителє того капчац воду. фрушкогорского валала достали – Хто ше опредзелї за репро- водовод прешлого лєта, а урядово є граму, муши вимириц такой 30 пущени до хаснованя концом деодсто длуства, а остаток у зави- цембра прешлого року. сносци од суми длуства одплацує на часци. Муши поряднє вимирйовац рахунки за чечуци обовязки, а кед же ше того нє притримує, вода му будзе викапчана. После наших опомнуцох значне число хасновательох ше одволало вимириц длуства. Єст хасновательох чийо длуство вецей як 100 000 динари. У рамикох подприємстав зме так орґанизовали роботу же одредзене число занятих лєм контролує наплацованє води – напомина директор Йованович. Вон гаврел же ше значни средства уклада до дальшого осучаснованя роботи, як цо инсталованє СЦАДА програми у диспечерским центре и информацийне повязованє студньох же би ше у каждей хвильки точно знало кельо хтора студня дава води и кельо ше води троши. Вл. Дї.

РУСКЕ СЛОВО 9

НАШО МЕСТА ОКРУГЛИ СТОЛ О НОВИМ ЗАКОНУ У ВЕРБАШЕ

РОЗПАТРЕНИ ЗАУВАГИ И ПРЕДКЛАДАНЯ У орґанизациї Секциї женох Ради Самостойних синдикатох општини Вербас, прешлого тижня отримана трибина о Закону о финансийней потримовки фамелиї з дзецми. Округли стол отворела предсидателька Секциї женох Стойка Дацич, хтора надпомла же применьованє того Закона почнє 1. юлия того року. Правнїца Миляна Томич детально потолковала дзепоєдни точки нового Закона, акцентуюци новосци хтори Закон принєсол и його позитивни бок у часци дзе тераз право на родительски додаток витворюю ровноправно и жени заняти по основи контракту о дїлу, анґажовани на дочасових роботох, гевти хтори робя у польопривреди, як и же ше додатно звекшує родительски додаток за паушал хтори ше достава за опрему за дзецко. Вона додатно потолковала и упутство за поступок у вязи витворйованя права на родительски додаток, окреме вязаним за здравствени установи у рамикох системи „е-беба”, хтори однєдавна функционує и у вербаскей здравственей установи. На сходзе могло чуц и о способе витворйованя дзецинских додаткох як и висини истих хтори предвидзує нови Закон. Членїца Секциї Ґордана Милович визначела же нєт вельо слуха за дзеци з окремнима потребами, же Закон нє гуманши кед слово о положнїцких одсуствох жени з роботи, алє же углавним вербаска локална са-

моуправа надополньовала окремни даваня за дзеци з окремнима потребами. Єдна з присутних учашнїцох мала заувагу, же и на тот завод нови Закон нє ришел проблем алиментацийного фонду и алиментациї, так же родичи, мацери хтори сами, додатно у нєвигодней ситуациї кед слово о витворйованю правох зоз социялних даваньох. Округли стол позберал значне число младих мацерох и женох представителькох компетентних институцийох, а шицки замеркованя, зауваги, предкладаня на нови Закон Секция женох будзе сумировац и доручи далєй на розпатранє Покраїнскому Синдикату и компетентним орґаном. А. М.

У НОВИМ САДЗЕ

НАЩИВА КОЦУРСКИХ ВОЛОНТЕРОХ

Волонтере Каритасу зоз Коцура, на чолє зоз ш. Михаїлу, на Вознесениє Господнє, 17. мая були на Служби Божей у церкви св. апостолох Петра и Павла у Новим Садзе, а потим и у церковней сали на друженю и чераню искуствох, дзе их привитали парох о. Юлиян Рац, парохиянє, члени Културней ради и Церковного одбору. – Зоз своїм вознесеньом, Исус Христос до нєба однєсол и людску природу, хтору обоготворел – гварел о. Рац. – Пошол приготовиц нам место, а ми треба же бизме жили по волї Божей. Вон дал Церкви мандат же би ше розширела по цалим швеце. Исус нам дал задаток шириц любов, а опредзелєнє за Бога значи и жертву за ближнього.

10 РУСКЕ СЛОВО

Нє лєгко орґанизовац волонтерох, окреме у городским штредку, а вельо значи и анґажованє монахиньох. Будземе ше учиц на прикладох волонтерства у Руским Керестуре и Коцуре – заключел о. Рац. Монахиня Михаїла наглашела же маме 15-рочнїцу нашого Еґзархату, а то плоди нашого заєднїцтва. – Тоти 16 волонтере зоз Коцура, хтори тераз пришли, то основа, слуп нашей роботи – гварела шестра. – Вони видвоюю час, труд и маю християнску любов. Маме велї акциї и активносци, нє лєгко то шицко поробиц, алє маме добру дзеку, та вец и резултати. На концу, ш. Михаїла даровала Новосадяном ґаґорки и поволала их до Коцура до нащиви. М. Г. К. 25. МАЙ 2018.

mesta@ruskeslovo.com

З ОКРУЖНОГО ЗМАГАНЯ „ЦО ЗНАШ О ТРАНСПОРТУ”

ТРОЙО КРЕСТУРЦИ ИДУ НА ДЕРЖАВНЕ Школяре керестурскей ОШ „Петро Кузмяк” Хелена Новта, у Б катеґориї и Иван Рац и Леонела Цифрич у Ц катеґориї були найлєпши на окружним змаганю „Цо знаш о транспорту” зоз Технїки и технолоґиї, хторе отримане 13. мая у Апатину. Тройо ше пласовали и на державне змаганє. Керестурски школяре представяли општину Кула, а з нїма ше на державне пласовал ище и Константин Ничетин тиж з Кули, так же школяре з тей општини були прешвечлїво найлєпши у змаганю з представителями општинох Зомбор и Апатин, док з оджацкей општини нє було змагательох. На окружним змаганю з керестурскей школи наступели ище и Ґлориян Штранґар хтори завжал друге место у Б катеґориї (од 10-13 роки) хлапцох, як и Даница Плавшич тиж друге у дзивчацкей Б катеґориї. У Ц катеґирої (од 1315 роки) у дзивчатскей ґрупи Теодора Русковски тиж зав-

жала друге место, а на державне змаганє иду лєм першопласовани школяре. Шицких керестурских школярох за змаганє пририхтал наставнїк Зденко Шомодї, а пририхтує их далєй и на державне хторе будзе 25. и 26. мая у Беоґрадзе, а на нїм буду участвовац вецей як 100 школяре з округох у цалей Сербиї. Найлєпши у Б катеґориї пойду на европске першенство у септембру до Будимпешти. Уж по стало нормалне же школяре керестурскей Школи з озбильним и систематичним пририхтованьом з їх наставнїком Шомодїйом кажди рок у тим змаганю посцигую одлични резултати и доходза по державни уровень. Най здогаднєме, найвекши успих бул пред двома роками кед школярка Леонела Цифрич була часц державней репрезентациї на европским змаганю. М. Афич

ПОПОРАЄНИ КЕРЕСТУРСКИ ТЕМЕТОВ

РОЗКЕРЧОВАЛО ШЕ И ВИЛЯТА ДРАЖКА Акцию пораєня теметова концом прешлого мешаца орґанизовал Церковни одбор парохиї св. оца Миколая у Руским Керестуре, хтора и власнїк теметова. Виляте вецей як 20 метери бетонскей дражки. У акциї участвовали коло 30 парохиянє и одборци, а розчисцовало ше терен у часци теметова за каплїцу, дзе вилята и дражка. Першираз то поробене на сучасни способ зоз готовим бетоном хтори уляти зоз автоматску мишачку – миксером. Як виявел єден од туторох теметова Михайло Рац, на дражку потрошене 60 кубики бетону цо коштало 63 000 динари.

25. МАЙ 2018.

– Нови Церковни одбор ше опредзелєл и за нови сучаснейши способ роботи, так же зме того року першираз купели готови бетон. Сиґурно же то вельо квалитетнєйша робота, як цо зме скорей робели ручно зоз стародавну мишачку. Вельо значи и добродзечна робота наших парохиянох хтори тот бетон лєм розпоредзовали и вировновали, а пред тим и пририхтали место. Я бул и у предходним составе Одбору, та зме робели так же ше по теметове вилївало дражки кеди як було пенєжи. Так ше и тераз роби. Задовольни зме же ше людзе одволали и пришли нам помогнуц и робиц и зоз своїма тракторами – потолковал Рац. Тиж з добродзечну роботу ше розкерчовало тоту часц старого теметова дзе ше рихта нови гробни места, понеже ше праве ту остатнї час и найвецей хова. М. А.

АКЦИЯ СНС У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

УШОРЕНИ ДВОР „ЦИЦИБАНУ” У Руским Керестуре прешлей соботи отримана ище єдна роботна акция котру орґанизовал Месни одбор Сербскей напредней странки (СНС). На тот завод ушорени центер валалу и двор керестурского оддзелєня „Цицибан” Предшколскей установи „Бамби” зоз Кули. У центру валала офарбели жардинєри зоз квецом, а векшу часц роботней акциї препровадзели у дворе „Цицибану”, дзе офарбели шицки древени реквизити и лавочки, покошели траву, а попри тим ошмирґлали и офарбели гомбалки. Як дознаваме од предсидателя Месного одбору Иґора Фейдия, у соботовей роботней акциї участвовали петнацецеро активисти СНС зоз валалу, помогли им и члени зоз Крущичу и Червинки, а то лєм єдна спомедзи планованих акцийох за тот рок. М. Дж.

РУСКЕ СЛОВО 11

ДУХОВНИ ЖИВОТ У ВОДИЦИ ОЗНАЧЕНА 15-РОЧНЇЦА ЕҐЗАРХАТУ

У ЗАЄДНЇЦТВЕ НАША СИЛА

У Водици, 22. мая на треци дзень Сошедствия Св. Духа – Русадля, на Завитни дзень зоз Архиєрейску Службу Божу шветочно означена 15-рочнїца основаня нашого Апостолского еґзархату Пише: Мария АФИЧ

ж 15 роки од снованя Апостолского еґзархату за грекокатолїкох у Сербиї означени у присустве нашого еґзарха преосвященого владики Георгия Джуджара и ище седем владикох обидвох обрядох, коло 30 священїкох, монахиньох, представительох политичного, явного и културного живота и велького числа вирних з Руского Керестура и вецей наших парохийох и госцох. Домашнї владика привитал шицких, а насампредз секретара Конґреґациї за восточни Церкви з Риму архиепископа Цирила Василя хтори предводзел Службу Божу, а сослужели апостолски нунций у Сербиї монс. Лучияно Сурияни, превозвишени монс. Станислав Хочевар, беоґрадски надвладика и митрополит, римокатолїцки владикове – суботицки и сримски монс. Янош Пензеш и монс. Дюра Ґашпарович, монс. Киро Стоянов, скопски владика и апостолски егзарх, преосв. владика Нил Лущак з Мукачевскей епархиї у України и наймладши владика Абел Сочко з Нїредьгази у Мадярскей. ДЗЕКУЄМЕ БОГУ ЗА ДАРИ Сослужели, або споведали и коло трицец священїки латинского обряду и з нашого Еґзархату. Владика привитал преподобни шестри на чолє з провинциялну настоятельку, його екселенцию амбасодора України Олександра Александровича, народну посланїцу Олену Папуґа, представительох явного и културного живота з канцелариї за одношеня з Церквами и вирскима заєднїцами Ґаврила Ґрбана, предсидателя општинскей власци Перицу Видеканїча, предсидателя НС Руснацох Славка Раца и членох, представительох културних, просвитних и других установох, и паломнїкох и почитовательох Мацери Божей Водицовей з Керестура и других наших местох, и госцох паломнїкох.

12 РУСКЕ СЛОВО

Владика Георгий поволал присутних подзековац Богу: – Подзекуйме Господу Богу за шицки благодатї и модлїме Божи благослов и охрану нашей нєбесней Мацери за нашо будуци намаганя, за духовне и материялне добро нас присутних и каждого припаднїка и члена нашей Церкви и врацме ше зоз того места иншаки, голєм дакус лєпши. Вєдно, у заєднїцкей молитви можеме вимодлїц шицко тото цо нам треба, бо у заєднїцтве наша сила. МЕДЗИ СВОЇМА И ПОЗНАТИМА Архиепископ Васил наказовал и по русински, бо є по походзеню Русин зоз Словацкей и висловел свою радосц 25. МАЙ 2018.

duhovni@ruskeslovo.com

же є з тей велькей нагоди у Водици дзе ше чувствує як дома медзи своїма и познатима. Владика поволал присутних же би ше трудзели жиц по прикладу Мацери Божей и Исуса Христа и исц за нїм. – Християн ма жиц так же би ше вони за нас нє ганьбели, а и ми же би ше нє ганьбели за нїх пред швето – акцентовал архиепископ Васил. На Служби шпивал домашнї Хор катедралней церкви св. оца Миколая и Дому култури з дириґентку Лидию Пашо и домашнї дзияк Янко Виславски, Апостол читал новосадски дзияк Йовґен Надь, Євангелию наймладши о.

Данил Задрепко. Модератор шветочносци бул декан бачки о. Владислав Рац, парох коцурски, а шицких госцох привитал и домашнї парох о. Михайло Малацко. Службу Божу директно преношел и Радио Мария, а провадзели го и нашо медиї. Барз добру орґанизацию преслави зоз священїками парохиї св. оца Миколая пририхтали домашнї Церковни одбор, волонтере Каритасу и велї други парохиянє. Вони тиж за паломнїкох з Коцура, Нового Саду, Сримскей Митровици и других парохийох у Каритасу приритали окрипенє.■ 25. МАЙ 2018.

КИРБАЙ У СРИМСКЕЙ МИТРОВИЦИ

З ВОЗНЕСЕНЬОМ ИСУС НАС НЄ ЗОХАБЕЛ Церква и вирни у Сримскей Митровици на швето Вознесениє Господнє (штварток, 17. мая) преславели храмове швето Кирбай Шветочну Архиєрейску Службу Божу предводзел апостолски еґзарх за грекокатолїкох у Сербиї кир Георгий Джуджар, а сослужели паноцове зоз нашого Апостолского еґзархату, Крижевского владичества, як и двоме римокатолїцки паноцове. Срим скоми тро виц ка церква була полна з вирнима, а церковне шпиванє предводзел хор церкви Вознесения Господнього. Вирних пред початком Богослуженя споведал о. Михайло Режак, а под час Служби о. Иґор Вовк. Євангелию читал о. Данил Задрепко. Преосвящени владика у казанї наглашел же зоз вознесеньом Исуса на нєбо славиме його законченє жемского живота и одход ґу Оцови Нєбесному. Тиж додал же ше преславює и Кирбай у церкви хтора пошвецена тому швету, же бизме подзековали за шицки добри дїла наших предкох, алє и же би достали Божи благослов терашнї и будуци поколєня. – Исус гварел своїм ученїком же одходзи з того швета, одходзи ґу свойому

ПАНОЦОВЕ НА КИРБАЮ На Архиєрейскей Служби Божей сослужели о. Михайло Режак, парох у Шидзе, о. Владислав Рац, парох у Коцуре, о. Дарко Рац, парох у Бачинцох, о. Петро Дутка, парох у Индїї, о. Иґор Вовк, парох у Новим Вербаше, о. Алексий Гудак, парох у Старим Вербаше, о. Данил Задрепко, капелан у Коцуре, о. Владимир Маґоч, парох у Вуковаре, о. Владимир Седлак, парох у Петровцох, о. Роман Ступяк, парох у Миклошевцох, о. Никола Ступяк, парох у Канїжи и римокатолїцки паноцове о. Едуард Шпанович и Марио Параджик. На Служби Божей бул и православни священїк о. Бранко Йосич.

Оцови Нєбесному, же би и им пририхтал место. И нашо остатнє место нє ту на жеми, алє при Оцови Нєбесному, алє то мушиме заслужиц. З вознесеньом нас Исус нє зохабел. Бон остал присутни, лєм на иншаки способ и у другей форми з моцу Духа Святого и помагаюци у наших слабосцох. Исус присутни прейґ нашей Церкви, а Церква то шицки ми. Най нас на тей драги провадзи и наша Нєбесна Мац – гварел, меди иншим, у казанї по сербски, руски и українски преосвящени владика и повинчовал Кирбай домашньому парохови о. Владиславови Варґови, вирним и їх госцом, як и шицким паноцом хтори пришли возвелїчац Кирбай, а окреме амбасадорови України у Сербиї Олександрови Александровичови, хтори бул зоз супругу, як и Деянови Уметичови, директорови Архиву Сриму. Отец Владислав Варґа подзековал, насампредз, владикови же пришол возвелїчац кирбайску радосц и з тей нагоди, а здогадуюци на 15-рочнїцу иснованя Апостолского еґзархату за грекокатолїкох у Сербиї, подаровал му малюнок церкви Вознесения Господнього, а малюнок спомнутей церкви даровал и його екселенциї амбасодорови України. После Служби Божей бул традицийни обход коло церкви зоз читаньом Євангелийох, а на концу одшпиване Многолїтствиє. Митровчанє традицийно, после Богослуженя у своїх фамелийох вєдно зоз ближнїма и госцами предлужели преславяц Кирбай. Вл. Дїтко

РУСКЕ СЛОВО 13

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ПРЕДСТАВЕНА КНЇЖКА „РУСНАЦИ” ДЮРУ ЛАТЯКА

ЖИВЕ ШВЕДОЧЕНЄ НАШЕЙ ИСТОРИЇ

14 РУСКЕ СЛОВО

Фото: В. Вуячич

Заводзе за културу войводянДисциплиновани творитель моцней ских Руснацох у Новим Садро ботней етики, доброго паметаня зе штварток, 17. мая, отримана и любопитлївого духа, Дюра Латяк сиґурно промоция першого тому кнїжки „Руснаци” автора Дюри Латяка ище може и ма цо повесц и написац. хтору концом прешлого року Насампредз же, як и сам гвари, ище обявело НВУ „Руске слово”. нє штудира престац Промоция почала зоз минуту цихосци упокоєному проф. др Любомирови Омеляновичови Белейови, познатому українскому и шветовому линґвистови зоз Ужгородского националного универзитету. У першим томе „Руснацох” друковани вибор з публицистичних роботох Дюри Латяка хтори вон о найрижнороднєйших аспектох рускей култури, рускей прешлосци и питаньох руского националного идентитету писал и обявйовал през остатнї скоро 50 роки. Слово о сообщеньох, рефератох, статйох и скорей як є обявена було виселектоване и пририхтане оглядох у хторих Латяк розпатра културни и национал- скоро два раз вецей материялу з Латяковей творчосци од ни розвой Руснацох од конца 19. вику практично по нє- планованого обсягу, треба обчековац и єй други том. О кнїжки бешедовали єй редактор Микола М. Цап, решка, у контексту дружтвених и политичних обставинох, пременкох и процесох на нашим бачванско-сримским цензент мср Саша Сабадош и редакторка културней рупросторе и на Горнїци, хтори уплївовали на нашу заєд- брики у „Руским слове” Олена Планчак-Сакач, а моденїцу. Тиж, у кнїжки дати и портрети заслужних поєдин- ратор промоциї хтору орґанизовал Вивершни одбор Нацох хтори у рижних часох и обставинох мали визначну ционалного совиту Руснацох и його координатор Йовґен улогу у формованю и унапрямйованю националного и Мудри, бул редактор Видавательней дїялносци НВУ „Руске слово” Микола Шанта. Шицко цо поведзене о културного идентитета Руснацох. Окремне значенє тей кнїжки же єй автор, Дюра Латяк, кнїжки, а окреме о подоби автора, могло би сублимовац як длугорочни новинар, редактор, литерата, публициста до тези же искуство Дюри Латяка нємерлїве, а знанє о и виглєдовач, и вообще активиста у нашим културним и Руснацох нєвичерпне. Ище важнєйше, вон го уж децедружтвеним живоце, нє лєм же шведок и бизовни хронї- ниями дзечнє и нєсебично дзелї з руску явносцу, а його чар, алє нє раз и єден од водзацих актерох ключних по- написи (потераз вецей як тисяч библиоґрафски єдинки) дїйох у рускей заєднїци хтори ше случовали у другей по- нє лєм же перше жридло за читача хторого интересує ловки 20. вику, а хтори оможлївели такв. „златни пери- руснацтво, алє и перши крочай у науковей и виглєдовацод” и вершински досяги у култури бачванско-сримских кей роботи о тей обласци. О текстох хтори вибрал за обявйованє у кнїжки „РуРуснацох. Прето його написи мож читац и як публицистику, и як кредибилне шведоченє з першей руки. На- снаци”, алє и о мотивох же би после вецейдеценийней сампредз, то важи за тексти хтори ше одноша на руску професийней кариєри, и у пензионерских, озбильних културу и заєднїцу у периодзе социялистичней Югосла- животних рокох и далєй витирвало и студиозно виглєдовиї, хторому Латяк у своїх написох дава припознанє яке вал и писал, бешедовал и сам Дюра Латяк. По його слому и припада. Медзитим, исто так, вон припознава и вох, през професию мал нагоди и бул у позициї присузначенє и предходней, медзивойновей (та и скорейших) ствовац значним подїйом и упознац интересантних людґенерациї руских дїячох, алє розуми и проблематику нє- зох, та ше през цали творчи вик трудзел розяшнїц и сешкайшого часу кед слово о очуваню и перспективи ру- бе, и Руснацом рижни питаня з прешлосци и зявеня з тескей националней заєднїци. На тот способ, у „Руснацох” рашньосци, и пробовац задумац цо ма буц у будучносци. ше як червена нїтка може провадзиц континуитет наци- Нательо ше пошвецел тей роботи, же як гварел, тераз то уж часц самого його существа без чого нє може задумац оналного и културного дозреваня нашей заєднїци. О шицким спомнутим, Латяк пише розумлїво алє пре- себе и живот. Дисциплиновани творитель моцней роботцизно, одмерано и нєнадрилююцо, алє з ясно формуло- ней етики, доброго паметаня и любопитлївого духа, Лаванима и арґументованима становисками. Вони може- тяк сиґурно ище може и ма цо повесц и написац. Насамбуц нє каждому по дзеки, алє добронамирни и обєктив- предз же, як и сам гвари, ище нє штудира престац.■ И. Сабадош ни читач муши их уважиц. Понеже за тоту кнїжку ище 25. МАЙ 2018.

kultura@ruskeslovo.com

У ЗЄДИНЄНИХ АМЕРИЦКИХ ДЕРЖАВОХ

ДАРКО ВАРҐА ОДБРАНЄЛ ДОКТОРАТ ЗОЗ КЛАВИРA

Талантовани млади пиянист Дарко Варґа з Бачкей Тополї початком мая закончел докторски студиї клавира на ЛСУ Школи за музику у Луйзияни у Зєдинєних Америцких Державох. Школованє Варґа почал у Суботици дзе закончел нїзшу и штредню музичну школу, а музичну академию – напрям клавир у Беоґрадзе 2010. року. Усовершовал ше при визначних професорох и наступал з реномованима оркестрами у велїх городох Сербиї, у Горватскей, Мадярскей, Италиї, Белґиї, України, Ческей и ЗАД. Освойовал найвисши награди на велїх державних и иножемних змаганьох, а од 2012. року школованє предлужел у Америки дзе мастер зоз клавира закончел на Флориди 2014. року, и там робел и як асистент, а бул анґажовани и на других проєктох. Активни є и як камерни музичар у рижних ансамблох, наступал и з визначнима оперскима шпивачами, а под час докторских студийох у Лузияни тиж є анґажовани и як асистент. Дарко познати и у нашей заєднїци кед ище як штредньошколєц и студент наступал на велїх наших културних подїйох. М. А.

НА ЮВИЛЕЙНЕЙ СМОТРИ РЕЦИТАТОРОХ СЕРБИЇ

МИРОСЛАВ МАЛАЦКО ПОБИДНЇК

На 50. Смотри рецитаторох Сербиї „Поето народу мойого”, отриманей у Валєве 18. и 19. мая, Мирослав Малацко з Руского Керестура освоєл перше место у катеґориї старшого возросту, а на тим найвисшим змаганю рецитаторох у держави, победзел зоз писню преложену на руски язик. Мирослав рецитовал писню „Псалом смутней нєвести”, чий автор Хорхе Рогас, а хтору на руски язик преложела Гелена Медєши. Малацко рецитує уж 17 роки, а то було уж осми раз же участвовал на тим найвисшим змаганю у рецитованю, на хторим прешлих рокох освоєл и треце, два пияти и осме место, а того року, зоз 49 бодами (од 50) сцигол по сам верх. – Щиро, нє думал сом же мож посцигнуц таки успих зоз писню преложену на руски язик, алє ше ми заш лєм поспишело указац же то нє так. Цо ше дотика змаганя у рецитованю, ту преставам, алє плануєм и далєй остац у тим, можебуц и рихтац дзеци, помогнуц дакому, бо бим любел и далєй доприношиц. Горди сом на тот историйни успих, же сом Руснак хтори освоєл перше место, як и на тото же сом победзел праве на ювилейней, 50. Смотри. Дзекуєм шицким на потримовки 25. МAЙ 2018.

и на винчованкох. Тоту награду пошвецуєм Михайлови Зазулякови, хтори зо мнє направел рецитатора, „усадзел” рецитованє до цалого мнє, як и любов ґу тей уметносци – визначує Мирослав, хтори, як тогорочни побиднїк, нарок отвори Смотру у Валєве. На Смотри рецитаторох Сербиї, хтору орґанизовал Союз аматерох Сербиї и Центер за културу Валєво, участвовали 103 рецитаторе, по 35 у

младшим и штреднїм возросту, и 33 у старшим. Пияток, 18. мая, змагали ше рецитаторе у штреднїм возросту, а у тей катеґориї з писню по руски рецитовала Валентина Новта з Керестура, док ше ютредзень змагали рецитаторе у младшим, як и старшим возросту, у хторим, попри Малацка, по руски рецитовала и Тимеа Будински з Руского Керестура. Зоз кулскей општини ше змагали вкупно шесцеро рецитаторе и посцигли замерковани успих, понеже у старшим возросту, попри першонаградзеного Малацка, треце место завжала Катарина Перович зоз Кули, а штварте Стефан Ковиянич, тиж так зоз Кули. З того места ше змагал и Лука Ноґавица у штреднїм возросту. Змагательох оценьовала пейцчлена комисия, чий предсидатель бул професор дикциї др Радован Кнежевич, потим ґлумица и професорка дикциї мр Андрияна Виденович, ґлумец и професор ґлуми Деян Цицмилович, ґлумица Марияна Андрич и писатель Драґан Йованович Данилов. Рецитаторох у Керестуре порихтали Ивана Дудаш и Мая Зазуляк Гарди, а у Кули Слободан Ноґавица. М. Афич

РУСКЕ СЛОВО 15

КУЛТУРА И ПРОСВИТА

НОЦ МУЗЕЙОХ У КОЦУРЕ, РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ И ВЕРБАШЕ

МОЛИТВЕНЇК И МОЛИТВА ПРЕЗ ИСТОРИЮ Манифестация „Ноц музейох” ше под розличнима менами означує у цалей Европи од 1997. року, кед отримана перша под назву „Длуга ноц музейох” у Берлину. Коцурски Етно клуб „Одняте од забуца” ґу тей манифестациї придружел ше 2009. року и од теди ше отримую програми на рижни теми, а тогорочна тема була вистава молитвенїкох

д 2009. року по нєшка у Етно клубе у рамикох Ноци музейох, були, медзи иншим, вистави зоз Духовного живота, Мурово кухарки, палєнка ягодача, фотоґрафиї зоз косидби, фотоґрафиї млодятох, стари радио апарати, фотоґрафиї зоз прешлосци Коцура, роботи коцурских шпивачкох и скравцох. Манифестация „Ноц музейох” почала пияток, 18. мая, и тирвала по нєдзелю 20. май, а шицки нащивителє Етно клубу могли видзиц интересантну програму. Перши дзень було отверанє, а на отвераню госцох привитала предсидателька Етно клуба Аранка Медєши и упознала их зоз историятом манифестациї и тогорочну програму Етно клуба. З КОЛЄНА НА КОЛЄНО Тема Ноци музейох у Етно клубе була вистава старих, алє и новших молитвенїкох. Понеже вира, церква, та и молитвенїк и молитва през историю маю вельке значенє за руски народ и преноши ше з колєна на колєно, назберало ше красне число молитвенїкох котри заслужели же би були приказани на вистави. Нашо предки, окреме старши, нїґдзе нє ишли без молитвенїка, а окрем друкованих, мали и молитвенїки котри преписовали ручно. На вистави у Коцуре були виложени 44 молитвенїки и єден котри преписани з руку. – Трудзиме ше же би кажди рок була интересантна тема, алє же би заш лєм приказала историю, традицию и живот Руснацох у прешлосци. Видзели зме же

16 РУСКЕ СЛОВО

маме вельо молитвенїки назберани ту у Етно клубе, та зме одлучели направиц виставу на тоту тему. Маме молитвенїки котри друковани ище стредком XIX вику и думам же кед дацо старе вецей як 150 роки, вец заслужує и треба же би го и други видзели. Од даєдних маме и по три штири прикладнїки – гварела предсидателька Етно клуба „Одняте од забуца” Аранка Медєши. О значносци молитвенїкох при нашому народу присутним бешедовал коцурски парох о. Владислав Рац. Парох наглашел же Руснаци народ котри глїбоко повязани зоз свою виру и же скоро анї нєт руского обисца у котрим нєт голєм єден молитвенїк. Молитвенїки ше тиж так даровало на кресцинох, кладло до труни кед дахто умар, а и кажди наш вояк у войнох котри за нами, зоз собу вше ношел молитвенїк. – Найстарши молитвенїк зоз 1860. року, а виданя єст зоз вецей местох як цо то Жовква, Будапешт, Руски Керестур, Крижевци, Дяково. Виложени молитвенїки шведоча о єдним чаше и хаснованю тих ґенерацийох, а єст молитвенїки котри писани з поли на нашим бешедним язику, а з поли по церковнославянским котри уж ридко хто зна и пречитац – визначел коцурски парох о. Владисав Рац. Ґу присутним ше тиж обрацела и народна посланїца у парламенту Републики Сербиї Олена Папуґа и шеста Михаїла Воротняк котри визначели же прецо важне же би Руснаци чували кажди сеґмент своєй прешлосци и же би млад-

ших здогадовали на тото цо им можебуц тераз нє таке интересантне, алє є часц нашей прешлосци и нашо стари ше трудзели зачувац през стотки роки. Кратку програму возвелїчали и виронаучни дзеци нашей гракокатолїцкей парохиї котри модлєли дзецински молитви, а котрих пририхтали вироучителька Ксения Бесерминї и шестра Михаїла Воротняк. Найстарши молитвенїк на вистави друковани 1860. року, а найстарши псалтир котри тиж бул виложени походзи зоз 1852. року. КРАСНИ ВЕЧАР ЗОЗ МОНОДРАМУ „МИЛИОНЕРКА” Другого дня, на Ноци музейох, котри орґанизовани у коцурским Етно клубе „Одняте од забуца” нащивителє мали нагоду препровадзиц приємни вечар и одпатриц монораму „Милионерка” котру по тексту Ирини Гарди Ковачевич режирал Янко Лендєр. Монодраму бавела ґлумица Амалия Ковач зоз РКУД „Др Гавриїл Костельник”, а була наисце интересантна, понеже през гумор и шмих на комични способ приказала чежки дзеведзешати роки, гиперинфлацию и чеканє у шорох за олєй и хлєб. Добру ґлуму коцурска публика наградзела зоз моцним аплаузом. Тогорочну манифестацию Ноци музейох у Коцуре финансийно потримали Национални совит Руснацох, Месна заєднїца Коцур и пан Серґей Вуячич. Златко Колєсар 25. МАЙ 2018.

kultura@ruskeslovo.com

НОЦ МУЗЕЙОХ У КОЦУРЕ, РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ И ВЕРБАШЕ

ВИСТАВА СТАРИХ ОБРАЗОХ У Руским Керестуре ше 19. мая, того року першираз отримала манифестация Ноц музейох хтора ше тей ноци отримує ширцом швета и у велїх местох и городох Сербиї. Туристичне здруженє Руски Керестур на чолє з предсидательку Любицу Няради зоз своїма партнерами того вечара од 18 по 23 годзин орґанизовало даскельо змисти у будинку Замок дзе змесцена и музейна збирка хтору у тим чаше нащивели велї Керестурци. З тей нагоди була пририхтана и вистава старих образох, а найвецей уваги було пошвецене наймладшим Керестурцом хтори зоз своїма родичами присуствовли на тей манифестациї. Музична секция предшколцох з керестурскей дзецинскей заградки „Цицибан” ПУ „Бамби” виведла три руски шпиванки, а пририхтала их Татяна Фейди. Потим за велї дзеци з „Цицибану” вихователька Емилия Костич з асистентками отримала роботню на хторей дзеци правели покераї и вифарбйовали народне облєчиво. Потим велї дзеци и старши школярки вихасновали нагоду облєчиц ше и висликовац у народним облєчиве хторе було пририхтане. Доприношенє манифестациї дало и Здруженє женох „Байка” хторе порихтало предавацку виставу сувенирох и ста-

родавни єдла як закуску за нащивительох хторих було у красним чишлє, од родичох по других Керестурцох. Як наглашела Нярадийова, тематски акцент им бул представиц нашу заєднїцу, барз є задовольна як ше Керестурци одволали на манифестацию, и наздава ше же постанє традицийна. У єй реализованю як проєкту єй помогли ґимназиялки Ивана Планчак, Сара Планчак и Марина Надь, а у реализациї помогла и Ребека Планчак. М. А.

БОГАТА ПРОГРАМА И ЗА НАЙМЛАДШИХ Под час тогорочней манифестациї „Музеї за 10”, хтора закончена 20. мая, и вербаски Городски музей орґанизовал вельо програми, а перша медзи нїма була отверанє вистави „Шлїди и поруки” авторки Весни Ґрґурович, хтора у Музею археолоґ – висши кустос. Як потолковала Ґрґуровичова, тота вистава резултат археолоґийних викопованьох хтори Музей Войводини по-

25. МAЙ 2018.

чал ище 1984. року, а Городски музей Вербас обновел 2014. року. Помоцнїк покраїнского секретара за културне нашлїдство Милан Мицич визначел же археолоґия ключ тайнох прешлих часох, а вербаски локалитет Шуваков салаш – Клиса, ма окремне значенє. Отверанє вистави нащивел и заменїк директора Музею Войводини Зоран Велянович.

Под час манифестациї тирвала и вистава фотоґрафийох „Музей и комуникация”, отримане преподаванє „Фотоґрафия и уметносц”, отримани концерт школярох Основней музичней школи у Вербаше, а пияток на платоу опрез Музею отримана и богата програма за наймладшу ґенерацию. З тей нагоди наступел дзецински хор Културного центру Вербас „Мали бачки шпиваче”, наступели мали балерини, одбавена дзецинска представа „Мастерикус” и отримани маскенбал. През викенд отримани и концерт джез музики, саям прикраскох, промоция ремеселского пива, а 19. мая була и екскурзия до Зренянину, дзе нащивени и Народни музей. Остатнї дзень манифестациї отримана и подобова колония ”Од 10 по 10”, а з нагоди сто роки од родзеня Йоханеса Вайденхайма у Городским музею отримане и преподаванє пошвецене тому нємецкому писательови, хтори написал кнїжку о вербаскей прешлосци, ”Повратак у Марези”. А. М.

РУСКЕ СЛОВО 17

КУЛТУРА И ПРОСВИТА НА МЕДЗИНАРОДНИМ МУЗИЧНИМ ЗМАГАНЮ „ФАНТАСТ 2018”

МЛАДИ ПИЯНИСТА МИХАЙЛО РАЦПЕТИ ПЕРШИ У СВОЄЙ КАТЕҐОРИЇ На 7. Медзинародним музичним змаганю „Фантаст 2018” у Бечею, 17. мая перше место у своєй катеґориї освоєл Михайло Рацпети з Руского Керестура, школяр шестей закончуюцей класи клавира при наставнїкови Миронови Сивчови, з керестурского оддзелєня Школи за основне музичне образованє (ШОМО) з Кули. Рацпети зоз своїм наступом освоєл 99 од сто поенох, а треба визначиц же шицки троме члени медзинародного жирия дали му тельо боди. Наступел з репертоаром: Бах Французка свита чс. 3, h-mol Сарабанда и Менует, потим з Моцартову Сонату у c-dur, K.330, I став и Листову Етиду у b-mol op.1 чс.12. Михайлови то ище єден успих и награда хтори през свойо основне школованє кажди рок посциговал на ри-

жних змаганьох, а як дознаваме планує предлужиц музичне образованє и у штреднєй школи. Фестивал „Фантаст” тирвал од 14. по 24. май у орґанизациї Музичней школи „Петар Коньович” з Бечею. М. А.

У ШКОЛИ „ПЕТРО КУЗМЯК” БУЛ КВИЗ З МАТЕМАТИКИ

ЗА ДАТКИ ПРЕЗ БАВИСКО И ДРУЖЕНЄ Основна школа „Петро Кузмяк” 16. мая уж пияти раз була домашня Квизу „Математика през бависко” у хторим ше змагали школяре пиятих класох зоз ОШ „Братство єдинство” зоз Коцура, „Петефи Шандор” зоз Кули и домашнї школяре. Перше место завжала домашня штирочлена екипа у хторей були Хелена Новта, Клара Катрина, Ґлориян Штранґар и Марко Ковачевич, хтору рихтала наставнїца мр Наталия Будински. Друга була екипа кулскей школи у хторей були Надя Иґрачки, Андєла Дрча, Марко Ера-

18 РУСКЕ СЛОВО

кович и Єлена Ґркович, а рихтала ю наставнїца Славка Мармила. Треце место завжала коцурска екипа Сара Ґайдош, Сара Гарди, Марина Медєши и Иґор Чордаш хторей математику преподава Татяна Пиксияда, а приведла их класна Снежана Шанта. Квиз орґанизовала професорка математики у керестурскей Школи Леона Сабо вєдно з ґимназиялцами Себастияном Надьом, Терезку Будински, Марком Буилом, Сару Мармила, Оґнєном Дудашом, и Ивану Ґлуґорич хтори були и водителє Квизу. Циль квизу друженє и промоция математики, а иницировали го з нагоди того же мешац май пошвецени математики. У жирию були наставнїци Снежана Шанта з Коцура, Таня Таталович зоз Кули и директорка домашнєй Школи Хелена Пашо Павлович, провадзели го и други наставнїци, як и школяре-навияче зоз шицких трох школох. На концу квиза директорка Пашо Павловичова учашнїком уручела дипломи и награди хтори обезпечела Школа и подзековала шицким же ше трудзели и участвовали. Квиз прешол у правей змагательней атмос фери, навияче гласно потримовали змагательох, а после почасценя ше дружели и бавели у школским дворе. М. А. 25. МАЙ 2018.

РОК XVII ЧИСЛО 4 Число ушорела: Славица ФЕЙСА

наша тема: МОНТЕСОРИ МЕТОДА, ИСКУСТВА И ПРАКСА

онтесори педаґоґия настала дзекуюци Мариї Монтесори, першей жени, лїкарки у Италиї, хтора дзецко положела до першого плану. Вона тримала же кед ще дзецом понукнє интересантни материяли, наглашуюци позитивне становиско воспитача/учителя, же ше воно будзе лєпше розвивац. То и єдна з основох образованя по Монте сори принципу, гоч була прешвечена же

М А С М И Б Е Ж ” И Л А М В Ж О О М М У „ПО РОЗД

розвой интелиґенциї – основа людского розвою, на хторим з векшей часци засновани и други аспекти розвою. Попри интелиґенциї, применьованє Монтесори педаґоґиї оможлївює дзецку же би робело тото цо го интересує, а з тим ше, як толковала, розвива увагу и концентрацию, тото цо барз важне нє лєм у фази школованя, алє и вельо познєйше у живоце – „Помож ми же бим сам роздумовал”. Дзекуюци окремному способу мотивованя дзецинских интересованьох и розуменя ученя як природного процесу, Монтесори метода заступена у заход-

25. МАЙ 2018.

них жемох уж вецей як сто роки. У нашей жеми пред даскельома роками у Беоґрадзе отворена перша Монтесори школа хтора ма лиценцу, гоч роками пред тим як єй дате „желєне шветло” применьовала спомнуту педаґоґию у наставним процесу. Наставу реализую лиценцовани професоре и учителє з монтесори материялом, а по програми Министерства науки и технолоґийного розвою Републики Сербиї. Велї Предшколски установи, як и приватни основни школи до своєй програми уткали Монтесори педаґоґию, но и попри тим же тота метода ма длугу традицию и же є вше частейше заступенша и у нас, часто є у державних оводох лєм експериментрална, лєбо ше лєм з часци применює. Вецей о Монтесори педаґоґиї и о тим як то випатра у пракси, пишеме у нашим Додатку.

РУСКЕ СЛОВО 19

наша тема: МОНТЕСОРИ МЕТОДА, ИСКУСТВА И ПРАКСА

famelija@ruskeslovo.com

ЗА АЛТЕРНАТИВУ ЗМЕ НЄ ПОРИХТАНИ Озда каждей школи хтора роби по Монтесори методи, а єдна є з велїх алтернативних школох, циль же би учителє провадзели дзецко, обачели його способносци и же би их знали далєй цо лєпше унапрямиц. Метода нє од вчера, велї виглєдованя у европских школох указали на добри боки тей методи. У нашей жеми шицко, ище вше на початку Пишу: Сандра САЛАМУН Славица ФЕЙСА

ростор у Монтесори школи орґанизовани так же дзеци шлєбодни, маю шлєбоду и при виборе материялу за роботу, алє и шлєбоду кед треба вибрац обласц ученя (музичне, подобове, читанє, писанє...). Учитель помага лєм кед то дзецко вимага, бо у школи наглашую на тим же би ше школяре сами розвивали. Дзеци виглєдую и на тот способ дознаваю и уча, а подрозумює ше же околїско муши буц мотивуюце. Вокраци – дзецко унапрямене же би самостойно роздумовало, заключовало же би ше саме активовало и розвивало спрам своїх можлївосцох... Вельку увагу ше дава материялом хтори тиж муша буц „порушоваче”, присподобени возросту дзецка. Ґрадиво ше одредзує спрам школяра и на основи того яке ма искуство. Ученє индивидуалне, або у менших ґрупох, а о тим шведочи и воспитачка Александра Виславски хтора у ПУ „Дюрдєвак” у Дюрдьове робела двацец роки, а од септембра прешлого року роби як Монтесори воспитачка у Предшколскей установи „Дзецинство” у Жаблю у оддзелєню „Мудра сова”. Праве там основали перше експерименталне оддзелєнє у котрим ше роби по Монтесори методи.

20 РУСКЕ СЛОВО

Виславскова Закончела вецей курси спомнутей методи котри доступни у Сербиї, алє жадала прешириц свойо знанє, та у октобру прешлого року у Заґребе на Институту за монтесори педаґоґию DeDee Vranyczany, уписалаше на студиї же би здобула Сертификат за медзинародного монтесори педаґоґа за дзеци од трох по дванац роки. Ище док робела з дзецми у класичней настави почала виглєдовац и применьовац розлични дисциплини дзе фокус на дзецку, и дзе ше патри же би воно було активне а нє пасивне, же би ше на тот способ саморозвивало. ЗАДОВОЛЬНА З РЕЗУЛТАТАМИ – Пред пейцома роками у моєй ґрупи бул хлапец котри ше иншак справовал, та сом глєдала способ як возпоставиц контакт и заинтересовац го. Знала сом за Монесори методу, баржей сом ю виучела и нашла вежби за отримованє уваги – так сом почала – гвари Александра хтора роби у мишаней ґрупи з двацец штверима дзецми од три до пейц роки. Задовольна є як функционує ґрупа, а родичи котри приємно нєсподзивани же дзеци отворенши за бешеду и помали сами робя каждодньово роботи котри Александра Виславски значни за їх розвой. – Тото з чим ше цешим то же ше ми удало ошлєбодзиц дзеци же би виражовали свойо думанє и потреби през бешеду без ґалами и кричаня. То и циль Монтесори методи, же би дзеци були самостойни и самосвидоми, же би почитовали розличносци – гварела Виславскова и додала же у плану таку ґрупу отвориц и у Дюрдьове и Ґосподїнцох. Александра нє ма свой стол, вєдно є з дзецми там дзе и вони и нє наглашує потребу же би була авторитет. Дзеци почитує, и як гварела, вони маю право гласа, бо то напрям за їх самосвидомосц. Социялизация у спомнутей ґрупи иншака, бо нє исную вецей исти материяли, цо назва за бависка з котрима ше дзеци за дацо оспособюю. Прето воспитачка нє гутори же ше дзеци бавя, алє робя. Тото цо винїмок у їх учальнї, то цихосц. Нє прето же су нагнати на ню, алє прето же кажде зна цо му задаток и на тото є унапрямени. Задатки котри дзеци доставаю нє муша буц такой и швидко поробени, алє им ше да одредзени час же би робели з темпом котри им 25. МАЙ 2018.

одвитує. Дзеци у тей ґрупи таке нє злохасную. – Кажде дзецко окремне и з каждим робим индивидуално. Ґрупа менша, а найвекша предносци же старши дзеци уча младших од себе, помагаю им. Научени су вариц чай, вєдно рихтаю полудзенок або ужину, поодкладац и посцерац за собу стол, як и попомивац. Шицки тоти активносци добри за їх цалосни розвой – прешвечена воспитачка хтора надпомла же ше тиж роби на розвиваню схопносцох при дзецох, вежба концентрацию и увагу, розвива фину моторику, а ґрупа мишана. Тото цо важне наглашиц кед слово о класичней и Монесори методи воспитаня воспитачка Александра толкує же класичне образованє ище вше на фронталней методи, дзе воспитач у центру уваги, а дзеци слухаю цо им вон бешедує. У Монестори методи дзецко центер уваги. У класичним образованю воспитач ше за годзину пририхтує за цалу ґрупу, док ше у Монтесори пририхтую индивидуално за кажде дзецко. КЕД СУ ДОБРИ, ЧОМ СУ У НАС БАРЖЕЙ НЄ ЗАСТУПЕНИ? Векшина родичох прешла през класиче образованє и анї нє роздумовала о алтернативних методох образованя за свойо дзеци. Нєшка познате же у Европи найзаступенши: Валдорфска школа, Штайнерова и Монтесори школа. У Сербиї Монтесори позната, алє лєм єдна ОШ у Беоґрадзе роби по спомнутей методи з потримовку держави, даєдни приватни школи и оводи з часци потримує держава, маю добри идеї, и гоч алтернативни педаґоґиї маю свойо слабосци, упарти су обстац. Векши бриґи маю з финансиями, бо держава минимално финансує и потримує приватни школии и алтернативни педаґоґиї, и часто то лєм коло 20 одсто од потребних средствох, так же финансиї звекшого углавним на хрибце самих родичох и ентузиястох. ИНЕКЦИЯ ВИОСТАЛА Кед слово о алтернативних школох у нашей жеми у обласци основного образованя тото питанє законски ришене нєдавно кед предвидзена можлївосц снованя приватних школох, як школох окремней педаґоґийней ориєнтациї (Закон о основним образованю и воспитаню 2013). Же би достала тот статус, потребне же би школа мала сертификат медзинародно-припознатого здруженя школох истей педаґоґийней ориєнтациї, и же би ресорне министерство потвердзело же ше реализує дата програма и витворя стандарди хтори нєобходни за конєц основного образованя и воспитаня. Потераз анї

ИСКУСТВА НАСТАВНЇЦИ У Монтесори школи робела и єдна наставнїца хтора сцела остац анонимна, алє подзелїц искуства хтори там здобула. – Мала сом подле искуство з основну школу у хторей сом преподавала. Попри велїх „дзирох” кед слово о администрациї, потребних средствох за добре обдуману годзину, тото цо ми завадзало то же дзеци од пиятей по осму класу були розпущени як динянки. Були як гулиґанє на улїци, нє почитовали професорох... Єдино учителька од першей по штварту класу робела барз добре и професийно. Жаль ми же така добра метода и идея нє зажила, а родичи давали вельки пенєж за подли квалитет. Наисце думам же би ше родичи мушели добре розпитац о школох дзе уписую дзеци, о условийох, о шицким... 25. МАЙ 2018.

ВИДЗЕЛА ЖЕ ЦОШКА ТРЕБА ПРЕМЕНЇЦ Мария Монтесори (1870–1952) перше образованє хторе здобула було медицинске, а под час роботи на психиятрийскей клинїки була блїзко при дзецох хтори мали почежкосци у психичним розвою. Жадала порушац їх интелектулни розвой и так пришла на идею о примени иншаких методох воспитаня и образованя. Почала робиц зоз предшколскима дзецми. На основи податкох до хторих дошла, вона орґанизовала природни штредок, таки хтори нє будзе завадзац або стац на драги дзецинскому розвою и хтори будзе порушуюци за розвой и вежбанє дзецинских способносцох.

єдна школа у Сербиї службено нє верификована як школа окремней педаґоґийней ориєнтациї. Правда, єдна приватна ОШ ноши назву „Монтесори основна школа”, алє вона роби по националней прорами, з тим же у своєй роботи применює Монтесори принципи и методи прилапйованя знаня. У нашей жеми ширша явносц нє барз упозната о алтернативним школстве, а фаховци покус скептични ґу тей идеї. Тото шведочи и єдно з нєдавних виглєдованьох на тоту тему у хторим участвовали наставнїки, родичи и студенти педаґоґиї з Нового Саду. Потвердзена слаба информованосц о дзепоєдних алтернативних педаґоґийних концептох (Монтесори, Штайнер, Валдорф, Крочай по крочай методолоґиї, алє и на нєодлучносц у тим чи потребне векше число алтернативнох школох. Резултати нє чудни кед ше зна же алтернативни модели образованя у Сербиї нє розвити и же ше о тей тематики у наукових и фахових кругох нє так часто бешедує. Чом так, нє мож точно знац, бо после политичних пременкох на початку 21. вику просвитни власци ше зложели же образованю потребна „инекция” нових идейох, розличних моделох. Медзитим, алтернативне образованє нє зажило так як би требало и нє допринєсло квалитетнєйшей сучаснєйшей настави. Место же би ше патрело и випитовало хтора метода, або педаґоґия нам блїзка, хтора доприноши лєпшому, квалитетнєйшому образованю, бавело ше на карту промоциї цо красшого авзлоґу традицийних школох, гоч у дутяну нє було того цо у образовней системи найпотребнєйше. Нєписане правило постало тото же ше до алтернативних школох уписовало и (ище вше ше так роби), тоти дзеци чийо родичи маю глїбшу кишенку. На приватни, алтернативни школи ше часто патри як на помодарство, або цошка цо би могло виволац нєєднакосц у дружтве, а праве тото нє бул циль, або ше голєм иншак бешедовало пред осемнац роками.■

РУСКЕ СЛОВО 21

наша тема: МОНТЕСОРИ МЕТОДА, ИСКУСТВА И ПРАКСА

famelija@ruskeslovo.com

20 РУСКЕ СЛОВО

РУСКЕ СЛОВО 21

ДОМ И ФАМЕЛИЯ

женоблоґ

Пише: Ясмина ДЮРАНЇН

Нє мам нїч процив хлопох. „Нїч ефикасне!” – прекоментаровали би даєдни през полу-франту. У дзепоєдних стварох их наисце нє мож заменїц, до дачого най вецей нє хпаю носи, а дакеди, боме, гоч би го и вохпали, най голєм дакус помогню женом. Мнє ше, у ствари, видзи же зме якошик звикли правиц таки дзелїдби, на хлопски и женски роботи. Нє було би лєпше кед би ше дзелєло роботи так же кому-цо-лєжи? Нормално, кед же обидвойо сцу участвовац. У процивним, мож лєм боґарац... Нєдавно сом патрела барз интересантну емисию о остатнєй шветовей економскей кризи хтора дзепоєдним жемом охабела барз чежки утрати. Єдна з тих жемох то Исланд. У емисиї визначени податок же шицки банки на чиїм чолє були хлопи – банкротирали. Була лєм єдна банка дзе ґаздиня давала остатнє слово – и вицагла ше. Кед ше анализовало причини колапсу постало ясне – хлопи маю у себе змагательни характер, лєгчейше ше упущую до ризику, алє и пре адреналин нє можу обєктивно роздумовац, та частейше гриша. Кед бим тото преписала на наш штредок було би же бранїм жени, лєбо знєважуєм хлопох. Нє, нє... Наисце думам же ше часи пременєли. Уж єст вше вецей хлопох хтори помагаю у обисцу, а и жени

котри пре европски роботни час менєй дома. Кед єст добрей дзеки о шицким ше мож порадзиц. А на концу концох – то вше так було. И жени руцали на брадло, а було и хлопох хтори любели вишивац. А кельо єст людзох цо сами жию, хто же ше им пита хтора женска, а хтора хлопска робота, нє так? Кажде най прави шора у своїм обисцу, до люцкого най ше нє миша. Мнє лєм кус секира тото замишательство. Уж знаме же кажде, и хлоп и жена, може буц кухар(ка), фризер(ка), дохтор(ка), професор(ка), фодбалер(ка)... А мож видзиц же и жени професийни вожаче, судийки, полицайки, алє углавним шицки майстрове – хлопи. Роздумуєм чи би дахто поволал жену електричара же би му поцагала струю у шопи, лєбо покладла циви за дижджовку (нє муша буц целови). Можебуц тото цо ше случело на Исланду чиста случайносц, а можебуц и нє... Аж ме глава болї од телього роздумованя. Дзе сом ше и влапела до такей теми?! Мушим лєм єдно припознац – кед заджмурим очи, кед ше опущим и дам себе на волю, нє мам нїч процив припатрац ше як по драже бегаю рижнофарбово авта з нарисованима ружичками, машлїчками, лєбо як коминяр ноши щетку у форми ящурки. Наисце, креативносц сцера шицки гранїци и дава шлєбоду єству жиц у своєй полноти.■

Foto: Flickr

ЖИЦ З ПОЛНИМА ПЛЮЦАМИ

email: jasmina.djuranin@gmail.com www.zenoblogija.com

22 РУСКЕ СЛОВО

25. МАЙ 2018.

kultura@ruskeslovo.com

ДОМ КУЛТУРИ РУСКИ КЕРЕСТУР ГОСЦОВАЛ У РИЄКИ

КРАСНЕ ДОЖИЦЕ Аматере Дома култури Руски Керестур од 16. по 20. май госцовали у Риєки на 14. културней манифестациї „Тидзень култури Руснацох и Українцох Приморскоґоранскей жупаниї” хтора отримана од 14. мая у Риєки, Ловрану и Матульох у Горватскей. Дом култури представели 29 аматере з танєчного Виводзацкого ансамблу, тамбурови оркестер и шпиваче солисти Саня Чапко и Себастиян Надь. Наступели на трох самостойних годзинових концертох у Риєки, Ловрану и Матульох, а штварти насуп бул комбинация дефилеа и наступу на отвореним. Як за „Руске слово” пошведочел представитель Дома култури Сашо Палєнкаш вшадзи були крашнє и нєпоштредно прияти. Домашнї им було Културне дружтво Руснацох и Українцох Приморско-ґоранскей жупаниї „Рушняк” и його предсидатель Владимир Провчи хторе и орґанизатор манифестациї вєдно зоз Союзом Руснацох Републики Горватскей. Концепция шицких концертох була така же на початку госцох привитал предсидатель домашнього Дружтва Владимир Провчи хтори их кратко представел, а тиж и роботу їх Дружтва. На першим концерту у Риєки на початку тиж наступела домашня шпивацка ґрупа хтора виведла два народни шпиванки. Дом култури Руски Керестур на трох наступох виведол годзинову програму венчик хореоґрафийох, народних и новокомпонованих народних шпиванкох солистох, и инстумента-

лох оркестра. Виводзацки танєчни ансамбл ше представел зоз шейсц хореоґрафиями „Швитанє”, „Карички, чапаши и чардаши” „Саболчи танєц”, „Ей, найкрасши венок, кед у нїм барвенок”, „Палєнкови танєц” и „Пришли нам Русадля”. Попри красних наступох, нєпоштредного контакту з публику хторей нє було вельо, алє у хторей було надосц и Руснацох, аматере мали часу и за туристични вилєт старей часци Риєки, обиходзенє плажох и купанє. Манифестация отримана под покровительством Совиту за национални меншини Републики Горватскей, з потримовку Городу Риєка, Општини Матулї и Општини Ловран. М. Афич

ОТРИМАНИ ФЕСТИВАЛ „ГУЦУЛСКА РОДИНА 2018”

РИЖНОРОДНА ПРОГРАМА

У месце Ясиня, Закарпатска обласц України, од 3. по 6. май, отримани III Медзинародни фестивал ,,Гуцулска родина 2018” . Фестивал отримани у прекрасним амбиєнту Карпатох, спод гори Говерлї, и нєдалєко од познатого жимского ски- центру Буковель. Орґанизатор фестивалу Гражданска орґанизация „Гуцул и компания” з Ужгороду. На фестивалу участвовали коло 60 ґрупи, углавним з України, як и три ґрупи з Билорусиї. Фестивал бул подзелєни на театралну, вокалну, акробатску и фолклорну часц. На фестивалу були присутни и представителє рижних гражданских орґанизацийох зоз Сербиї, Словацкей, Румуниї и Мадярскей. У жирию було вецей познатих народних уметнїкох, як цо то Володимир Смотритель, Леся Горова, Микола Свидюк итд. У фолклорним жирию бул и Боґдан Виславски зоз Сербиї.

25. МАЙ 2018.

Фестивал официйно отворени на гори над Ясиню 3. мая, одкаль прекрасни попатрунок на Говерлю и Петрос, котри ище були под шнїгом. Там отримана святочна програма и привитани госци з боку орґанизаторох и вирских представнїкох. Слїдующого дня члени жирия препатрали програму и виберали кандидатох за участвованє на Ґала концерту. Дня 5. мая, шицки учашнїки нащивели локални музей и стару древену церкву, а потим були госци на туристичней бази Буковель, дзе ше превезли на ски лифту по сам верх на тей гори. Ґала концерт отимани 6. мая коло рики Чарна Тиса. Медзи иншим, там наступели и познати уметнїки, шпивач Иван Попович и виолиниста Олег Кульчицки. Приказана широка програма, а найвецей импресионовали ориґинални гуцулски облєчива и инструменти. На концу програми подписана Догварка о медзисобним сотруднїцтве медзи Гражданску орґанизацию „Гуцул и компания” и Союзом Руснацох Українцох Сербиї. Источашнє достате и понукнуце з боку Союзу уметнїкох України, прейґ їх заступнїка Ивана Поповича, же би ше и з нїма подписало Догварку о сотруднїцтве. У Догварки о сотруднїцтве з Гражданску орґанизацю „Гуцул и компания” предвидзене сотруднїцтво у обласци култури, науки, медзисобне информованє о акцийох и черанє програмох културно-уметнїцких и других дружтвох. З боку Гражданскей орґанизациї „Гуцул и компания” Догварку подписал предсидатель Василь Клочуряк, а з боку Союзу Боґдан Виславски. З представителями ансамблох присутних на фестивалу, догваряло ше о можлївим сотруднїцтве и чераню програмох. Б. Виславски

РУСКЕ СЛОВО 23

МОЗАЇК РОЗГВАРКА З КАТАРИНУ КОЧИШ З ДЮРДЬОВА

AU PAIR НАГОДА ЗБОГАЦИЦ ВЛАСНЕ ИСКУСТВО Нашо млади часто у нєзавидиним положеню. Законча школу, жадаю робиц и усовершовац ше у роботи котру любя, алє им ше таке у нашей держави углавним нє понука. Условия за занятосц чежко мож сполнїц, та млади одходза робиц за гранїцу. У такей позициї була и Катарина Кочиш зоз Дюрдьова. Преламала, виборела ше, и унапрямела ше ґу новому виволаню Пише: Сандра САЛАМУН

ошвидко после Стреднєй економскей школи робела як приправнїк у Новим Садзе, алє єй контракт нє предлужели. Була розчарована, бо сцела робиц, и нє одуставала од того же ше дачому треба пошвециц источасно и на власним идентитету. Одлучела нащивиц нину у Нємецкей, у Дахау котра ю на вецей заводи волала до нєй. – На Нємецкей телевизиї зме видзели Au pair. Першираз сом за таке чула, а нина ми предложела же би сом могла тото пробовац – гварела Катарина. Кед ше врацела до Дюрдьова, пошвидко нащивела и Нови Сад котри потеди за ню бул прекрасни город. Почала обачовац вельку розлику у ушореносци городох. И ознова ше прешвечела же младим чежко найсц роботу. Одлучела ше фокусовац на Au pair програму котра нє понука заробок, алє збогацованє искуства и знанє язика.

Почала ше информовац и зберац документацию.

НЄ МОЖЕ КАЖДЕ БУЦ У ПРОГРАМИ Au pair програма запровадзена у вецей державох Европи. То французке слово – на истим уровю, єднаки. У програми можу участвовац млади медзи 18 и 29 роки зоз знаньом основного уровня язика жеми дзе жадаю пребувац. Млади по тей програми жию у фамелиї у котрей маю окремну хижу и купатило, костиранє, а домашнї длужни обезпечиц дакус пенєжи за трошок, курс язика и нагоду упознац националну културу и околїско. Муши мац вожацку дозволу за авто, искуство коло чуваня дзецох и буц шорови граждан. Млади длужни водзиц рахунку о дзецох у тей фамелиї дзе пребуваю, чувац их, алє су нє обовязни робиц физични роботи – рихтац им єдзенє, райбац и подобне. Правилох ше нє притримую шицки, о чим шведочи Катарина.

Катарина з дзецми робела по догварки з родичами

24 РУСКЕ СЛОВО

О рок позберала шицки потребни документи, а пошвидко початком 2012. року пошла до Илтену у Нємецкей на рок. Була у фамелиї Мецлер дзе чувала три дзивчатка. Дзень єй бул виполнєти, бо сцела закончиц висши курс, а кажди викенд ю фамелия одводзела на рижни места, опатрац городи, музеї и на пикники. – Була сом як член фамелиї, цо и задумка тей програми, мала сом свой приватни простор и чувала сом дзеци. Вони мнє упознали зоз свою, а я их зоз мою културу. Таки були любезни же зме славели обидва Крачуни. У децембру и наш у януару. Теди сом им порихтала єдла яки ше при Руснацох рихта на Вилїю – гварела Катарина. З фамелию ше порадзела о розпорядку обовязкох дзецох, кеди цо маю окончиц и того ше тримала. Ставала на 7 годзин, дзивчата облєкала мац, Катарина порихтала фриштик котри вєдно єдли и одвезла дзеци на авту до школи. Такой предлужела на курс язика. На 13 годзин, такой з курса ишла по дзеци, рихтала им ужину, потим дзеци робели домашнї задатки, а после того ше бавели. На 20 годзин дзеци мушели лєгнуц спац, а медзи 20 и 21 годзин родичи ше врацали дому з роботи. – Було ми барз чудне же ше дзеци и родичи видза и дружа лєм за викенд, бо иншак нє сцигую. Теди ми було кущик напарте, алє сом жадала ище лєпше научиц язик, та сом так мушела. Робиц з дзецми крашнє, алє и вичерпне. Кед сом закончела курс мала сом вецей шлєбодного часу – гварела Катарина. 25. МАЙ 2018.

mozajik@ruskeslovo.com Року 2014. була у фамелиї у Юденау у Австриї дзе ше прешвечела же ше нє почитує шицко цо би требало у тей програми. – Одношеня у фамелиї дзе сом була нє були у найлєпшим порядку. Млади маю право одлучиц дзе буду пребувац, а пред тим ше можу упознац з фамелию уживо, або на даєдней социялней мрежи. Я вше водзела рахунка чи фамилия уж ма искуство з тоту програму и чи особа котра у нїх пребувала остала длужей. То ми ше видзело як добри ориєнтир. Алє ше указало же ше мож спреведнуц – толкує Катарина. Указало ше же дзивка котра чувала дзецко мала проблем пейц роки котри и Катарину дочекал. Нє було нїч страшне, алє брал єй право на шлєбодни час, бо занята пораячка у тей фамелиї сцела же би Катарина робела и єй роботу. На щесце, малженска пара котра ю прияла и аґенция котра мала задаток защициц

ШТВАРТА НАУКОВА КОНФЕРЕНЦИЯ ЗА СТУДЕНТОХ, МЛАДИХ НАУКОВЦОХ И ФАХОВЦОХ

тварта Наукова конференция за студентох, младих науковцох и фаховцох будзе отримана на соботу, 26. мая, у Новим Садзе у просторийох Филозофского факултета починаюци од 10 годзин. У програми заплановани три сесиї, а у каждей буду представени по три науково роботи з тематику о руским язику, зоз литератури, култури, историї и социолоґиї. Перша сесия: Дюрдїца Ґордич, Миґрациї у двацетим вику у литературним контексту на прикладох Жироша и Црнянского; Саша Сабадош, Югославянство у новинох „Заря” (1934-1940); Андрей Орос, Улога „Руских новинох” у националним препородзе Руснацох. Друга сесия: Марина Шлемендер, Еквиваленти английским префиксом у „Алиси у жеми чудох” Луиса Керола на руским язику; Лидия Костелник, Тамара Салаґ, Дарко Заґорац, Андрей Орос и Александер Мудри, Службове хаснованє руского язика и писма у Войводини; Ана Римар Симунович, Препознаванє поетики Михайла Ковача у додатку „Вибрани писнї” у „Руским слове” 1984. року. Треца сесия: Марина Сакач, Самоесенциялизация рускей култури як механїзем дружтвено-политичного леґитимитету; Александер Мудри, Характеристики руского язика на дружтвених мрежох на уровню ґраматики; Клаудия Надь, Розуменє нємацеринского язика при дзецох з рускей националней заєднїци нїзших класох основней школи. Попри презентациї и дискусиї о нових наукових роботох, на соботу будзе представени и Зборнїк роботох зоз Трецей науковей конференциї за студентох, младих науковцох и фаховцох, хтора отримана 2016. року у Новим Садзе.

НАШО МАСТЕРАНТИ На курсу язика мала нагоду упознац велї нациї, велї розлични думаня и животни приповедки

од потупйованя контракту ю защицели, та пременєла фамелию. Пошвдико тоту фамелию виключели з програми, бо ше на исти проблем поносовала ище єдна дзивка. Потим почала жиц у фамелиї у Ґаблицу дзе була рок и була задовольна. През цали час пребуваня у Нємецкей и Австриї закончела пейц курси язика, а остатнї Ц1 на Универзитету у Бечу. Програма на рок оможлївює трицец днї рочного, та Катарина тот период вихасновала нащивиц места у Европи. Програма оможлївює и даскельодньову нащиву, та вигосцела власного брата Василия за його 18. родзени дзень и мацер Любицу за єй 50. родзени дзень. Катарина вецей нє планує робиц у тей програми, бо як гварела, вельо научела и барз є подзековна на тим, алє за тоту програму єст одредзени животни период кед є вигодни за таке. ■ 25. МАЙ 2018.

Мено и презвиско: Валентина Фа Датум народзеня и место одрастаня: 18. 06. 1991, Бачка Тополя Здобути ступень, напрям, обласц: Дипломирани дохтор стоматолоґиї, VII ступень образованя Тема мастер роботи и датум мастерованя: Дипломска – мастер робота: Дентоалвеоларни отворени загризок – терапия и можлївосц превенциї, 10. 05. 2016. Основни студиї (Факултет, Универзитет): Основни и академски студиї стоматолоґиї, Медицински факултет Нови Сад Штредня школа: Ґимназия ,,Доситей Обрадович”, Бачка Тополя Роботне место (кед єст): Стоматолоґийна ординация ,,др Оля Калем”, Нови Сад

Язики: Анґлийски и дакус нємецки Интересованя и гобиї: Шпиванє, йоґа, програмованє и веб дизайн Плани за будучносц: Жадам мац свою фирму за веб дизайн и занїмац ше зоз естетску стоматолоґию.

РУСКЕ СЛОВО 25

ЕКОНОМИЯ ЗАКОНЧЕНИ 85. МЕДЗИНАРОДНИ ПОЛЬОПРИВРЕДНИ САЯМ

Пишу: Мирон ГОРНЯК КУХАР Ана МАРКОВИЧ

Новим Садзе од 15. по 21. май отримани 85. Медзинародни польопривредни саям на хторим було коло 1 500 викладательох зоз 60 державох, а уж на початку го нащивела премиєрка Сербиї Ана Брнабич, хтора повинчовала орґанизатором за успишну манифестацию. – Удало ше нам влонї дац вецей як 670 субвенциї од по 10 000 евра за потримовку младим польопривреднїком, младшим од 40 роки. Польопривреди тераз идзе добре, алє треба обрациц увагу на поживову индустрию, а тиж и на оставанє младих на валалє и на їх врацанє зоз городох. Поживова индустрия постава узке гарло, бо нє досц доприноши росту бруто дружтвеного продукта – наглашела премиєрка Брнабич.

ПОТЕНЦИЯЛИ АҐРАРУ МОЖ И ЛЄПШЕ ВИХАСНОВАЦ

– Тераз, кед польопривреди идзе добре, треба обрациц увагу на поживову индустрию, а тиж и на оставанє младих на валалє и їх врацанє зоз городох – поручела премиєрка Сербиї Ана Брнабич на Сайме. Було вецей як 1 500 викладательох зоз 60 державох и коло 140 000 нащивительох зоз жеми и иножемства

НАЙПОЗНАТШИ КОМПАНИЇ БУЛИ У НОВИМ САДЗЕ

Фото: врбас.нет

Окреме интересантне ширшей публики то же после вицагованя добитнїкох у дарунок бависку за нащивительох, трактор „беларус 622” з ротофрезу „хисарлар” освоєла Саня Марчетич з Нового Саду, а трактор „джон дир 5045 вд” достал Лазар Миличев зоз Кикинди. Дарователє главних наградох то „Аґропанонка”, хтора потераз на польопривредних саймох подаровала 22 трактори, и Компания КИТЕ ДОО, хтора того року дебитує у тим дарунок бависку.

Вербащанє медзи найлєпшима

26 РУСКЕ СЛОВО

Першираз участвовал Тунис з националну виставу, а того року було вельо вецей фирми зоз Турскей, Италиї, Голандиї и Румуниї. Представели ше и компаниї зоз Русиї, Тунису, Велькей Британиї и Луксембурґу, хтори прешлого року нє були на Сайме. ОПШТИНА ВЕРБАС ДОСТАЛА ДИПЛОМУ У рамикох 85. Польопривредного сайма штвартoк бул орґанизовани Вечар шампионох, традицийни вечар кеди ше найлєпшим додзелює награди и подзекованя у розличних катеґорийох аґрару. З тей нагоди и општина Вербас єден з тогорочних лауреатох, и достала диплому „Найлєпши у аґробизнису” хтору доставаю найуспишнєйши локални заєднїци у витворйованю интересох польопривреднїкох. Награду приял предсидатель Општини Милан Ґлушац. Златни медалї за квалитет своїх продуктох достали и „Карнекс”, „Суноко” и продукователь палєнки з Равного Села Дюро Попович. Як визначел Ґлушац после додзельованя дипломох, за општину Вербас велька чесц же є медзи найлєпшима, а план Општини же би ознова постала привредни лидер Войводини. – Диплома „Найлєпши у аґробизнису” указує же зме на добрей драги, наш циль же бизме були ефикасни сервис привредних субєктох, а успихи хтори вони витворя и нашо успихи – гварел Ґлушац. 25. МАЙ 2018.

ekonomija@ruskeslovo.com Шампионски медалї и погари добитнїком придали покраїнски секретар за польопривреду, водопривреду и лєсарство Вук Радоєвич и ґенерални директор Новосадского сайма Слободан Цветкович. Як визначел Радоєвич, каждого року вше векше число продуковательох розличних робних ґрупох приявює свойо продукти на оценьованє, бо то єдинствена нагода же би анализовали квалитет своїх продуктох и далєй их унапредзовали. – И того року Покраїнска влада ма єдинствени наступ на Сайме, дзе ше на єдним месце нашла цала покраїнска администрация, хтора понука потримовку розвою польопривреди. Польопривреднїком з Войводини на розполаганю вигодни кредитни линиї при Покраїнским фонду за розвой польопривреди, Розвойного фонду Войводини и Ґаранцийского фонду, и поволуєм их най би то вихасновали, як и средства з ИПАРД и стартап програмох – визначел Радоєвич. Титулу „Абсолутни лидер квалитету” Новосадского сайму достала компания „Диямант” а.д., а єдно зоз специялних припознаньох достала и Французка, хтора того року жем партнер тей саямскей манифестациї. ВИКЛАДАНЄ ДРАГЕ, АЛЄ ШЕ ВИПЛАЦИ

гварели же их литра дизелу кошта 45 евро центи, а у нас литра 1,2 евра, та нашо коментарую же маю упечаток же вожа „ферари”. – Людзе ше найбаржей интересую за шеячки и машини за розруцованє гною. Силвестер Полдруги На Сайме зме од 1987. року и нашо Руснаци нас познаю, а купци ше врацаю, односно найлєпше нам реклама „од устох до устох”. З искуства ми познате же людзе якошик любя купиц на Сайме, гоч иста роба, условия и квалитет и у Вербаше, алє таки наш менталитет – замерковал Силвестер Полдруги. У своїм понуканю, вербаски „Best & co Internacional Group” ДОО, ма польопривредни машини, атомизери, култиватори, машини за пририхтованє жеми, опрему за наводньованє, пумпи, пирскачки, плуги, розсиповачи штучного гною и хлївского гною, шеячки, шатвопририхтовачи, приключни машини, силажни комбайни, миксери за статкарство, кошачки, преси за бали, пластенїки и часци за машини.

Силвестер Полдруги, директор вербаского подприємства „Best & co Internacional Group” ДОО гварел же тот Саям вше бул добри, правда же драги за викладанє, алє ше виплаци. – Нє робиме „на чарно”, на тарґовищу зме, алє зме на КИТАЙСКИ ТРАКТОРИ У НАС УЖ ТРАДИЦИЙНИ концу дїловного рока заш лєм позитивни – твердзи Полдруги. – Ту зме на тей велькей манифестациї, бо дома, у ВерДюрдьовчань Мирослав Рамач сервисер у „Аґровойводибаше и околїску нє мож вельо предац, а предаваме нову ро- ни” и уж тринасти раз є на Польопривредним сайме у Нобу. На штанд нам приходзели барз вельо людзе и вельо ше вим Садзе. интересовали. – У „Аґровойводини” понукаме палету китайских трактоМедзитим, даскельо фактори муша буц рох „ЙТО” фирми (хтора найвекши присутни, же би було и тарґовини, а то же продукователь тракторох у Китаю), би парастови зродзело, одвитуюца цена од 35 по 130 КС. Предаваме и чедки продуктох, субвенция и кредит. Кед нєт „зетор”, польски прикочи „Пронар”, єдного з тих факторох, нєт анї тарґовини. потим шеячки, плуги, односно машиПо Силвестерових словох, вон прони за основни обробок жеми, телевадзи ситуацию и зна же младши польогендери италиянскей фабрики „Диепривреднїки од 40 рокох доставаю почи” – гварел Мирослав. моц, и зоз субвенцию можу набавиц ма– Китайски трактори барз добре шини, хтори треба же би були нови, кед предаваме, вони уж 15 роки на насцу буц озбильнєйши продукователє. шим тарґовищу, єдноставни су и до– Важне и хто кельо ма жеми, бо з исбре ше указали, зоз прилаплїву цену. куства знаме же тим цо маю мало жеми, Трактори „Зетор” то уж висша класа, чежко мож предац машину. Медзитим, европски трактори, зоз вельку традимож привредзовац и на малих поверхноцию, синоним комфору, моци, зоз маМирослав Рамач сцох. У тим смислу єден гектар овоцнїка лим трошеньом горива. то як двацец гектари у польодїлстве. Медзитим, и до нїх помали уходзи Єден чловек ми гварел же його шейсцчлена фамелия про- вше вецей електронїки и рахункари, цо значи же кед ше дадукує черешнї на єдним гектаре и з того жию. цо погуби, вец людзе нє можу сами оправиц, алє треба Кед сумируєм упечатки, мож повесц же тот Польопри- окремни майстор. На китайски трактори єст рок ґаранция, вредни саям ма барз добру традицию, наймоцнєйши є у ре- а на чески два роки. З тим же кед єст даяки проблеми, ми ґиону, на нїм конкуренция моцна, алє предносц же ше на- то ришиме, оправиме, бо маме добри сервис – надпомнул прави рекламу. Так, нашо подприємство, уж роками, после Мирослав. законченя тей манифестациї, вивожи робу и до околних меЯк нам гварел, його подприємство на Сайме направело стох – наглашел Полдруги. вельо контракти и видати вельо предрахунки. У тим обачлїЯк гварел, вони предали вельо машини и направели ве- ва и помоц хтору доставаю польопривреднїки. Наприклад, льо контракти, з тим же у шицким тим важни и дружтве- мадярска Влада ма фонд „Просперитате” хтори помага пано-економски стан и специфична политика у одредзеней растом у Войводини, дава аж до 60 одсто пенєжи за купену держави. Наприклад, нащивели их людзе зоз Горватскей и механїзацию (тим хтори маю двойне державянство). ■ 25. МАЙ 2018.

РУСКЕ СЛОВО 27

ЕКОНОМИЯ У ВЕРБАСКЕЙ АҐЕНЦИЇ ЗА ЗООГИҐИЄНУ И ПОЛЬОПРИВРЕДУ

ПРЕДАВАЮ И КВЕЦЕ Од того року, у вербаскей Аґенциї за зоогиґиєну и польопривреду (ЯЗИП), окрем рижних саднїцох овоци и гевтих за алеї, предаваю и квеце

лово о єднорочним сезонским квецу вербаскей Аґенциї за зоогиґиєну и польопривреду, хторе наменєне за явни поверхносци, односно садзенє вонка. – У понукнуцу маме беґониї, сурфиниї, мушкатли, таґетес, цинерариє, петониї, пиштики – визначела инжинєрка гортикултури у ЯЗИП Ивана Дяконов, хтора водзи роботи у пластенїку и додала же мали коло 6 200 фалати. Потераз предали половку, найвецей з того квеца пошло до месних заєднїцох, других установох и институцийох, алє су наменєни и за предай гражданству. Шицко квеце у єдним вельким пластенїку 7x30 метери, менше квеце кошта 30 динари, а вишаци сурфиниї и мушкатли 250 динари. Хто сце на тим месце купиц квеце за свой двор, або терасу, може присц до просторийох ЯЗИП кажди роботни дзень медзи 7 и 15 годзин, а однєдавна по Аґенцию ушорена и приступна драга, длугока 120 метери, та по тоту установу, понеже ше находзи у хотаре, лєгчейше дойсц. Нєдавно у Аґенциї закончени и роботи на польопривредних поверхносцох з хторима вона управя. После єшеньского шаца жита на 6,5 гектари, закончене и шаце кукурици на поверхносци од 14,5 гектари. У ЯЗИП-у обчекую же витворя добри жатвово резултати на вкупно 21 гектаре державних польох хтори им уступени на хаснованє. И на тот способ Аґенция обезпечи средства за порядну роботу, а поволую шицких гражданох же би пришли и упознали ше з понукнуцом рижних файтох саднїцох за ушоренє животного простору. А. М

28 РУСКЕ СЛОВО

У ШИДЗЕ РОБОТНИ МЕСТА ИЩЕ

У КЛАЛЬНЇ БУДЗЕ Нєзаняти, углавним млади особи у шидскей општини и далєй одходза на дочасову роботу до Словацкей Републики, Ческей, Нємецкей и других державох

тверанє нових роботних местох младим у шидскей општини ище лєм у наздаваню и обецункох. Оптимизем по тим питаню дакус дава вистка же дакедишня Индустрия меса „Срим”, хтору нєдавно купели Клальня

Погон за шице у Шидзе

„Аґропапук” з Куковцох и Клальня „Дюрдєвич” зоз Печинцох будзе ознова робиц и же роботу достаню вецей як 100 роботнїки. Кеди клальня ма почац робиц нє прецизоване. Затераз ше пририхтує поґони у хторих ше будзе клац буяци и прерабяц месо за безцарински вивоз до Турскей, а тогорочна квота 5 000 тони. У Подручней єдинки Националней служби за обезпечованє роботи у Шидзе нам гварели же потераз ище нїхто нє розписал конкурс же прейґ бироа глєда роботнїкох за спомнуту клальню. У околїску роботнїки постали дефицитарни насампредз у Републики Горватскей, бо людзе вихасновали же тота держава членїца Европскей униї и пошли глєдац лєпшу и плаценшу роботу до других державох ЕУ. Так подприємство „Итекс” зоз Илоку у Горватскей, хтори од Шиду оддалєни коло 20 километри, розписало оглашку же глєда шивач25. МАЙ 2018.

ekonomija@ruskeslovo.com

СОЮЗ ПРЕНАХОДЗАЧОХ СЕРБИЇ У ВЕРБАШЕ ОРҐАНИЗОВАЛ ДВА ПОДЇЇ

ЛЄМ ОБЕЦУНКИ

100 ЗАНЯТИХ ки и скравцох и виписану плакату виложело у Шидзе, и оглашело ше и на єдним тутейшим електронским медию. Текстилни роботнїки зоз шидскей општини под час бувшей держави робели у Илоку у „Итексу”, як и у самим Шидзе були познати „Трикотажа” и „ШИК”, так же ше рахує же фаховцох єст на тих просторох. Тераз лєм у Шидзе єст три приватни подприємства з обласци текстилней индустриї. Кед зме з помоцу мейла сцели дознац вецей о условийох за до-

Оглашка за роботни места

ставанє роботи, яка би мала буц плаца и чи буду плацени драгово трошки з „Итексу”, нє сцигнул одвит, та анї после повтореней вимоги. У шидскей општини актуални роботи у овоцарстве у винїцох и обераня черешньох и ягодох у приватнїкох. У дзепоєдних приватнїкох наднїци ше нє звекшовало и вони 1 200 динари, алє на других местох єст и звекшани и виноша 1 400 динари, док даґдзе и 1 700 динари, кед слово о обераню ягодох. Вл. Дї. 25. МАЙ 2018.

ЕКОЛОҐИЙНА ТРИБИНА И ПОТРИМОВКА ПОДНЇМАТЕЛЬСТВУ У Вербаше отримана трибина з тему о виглєдовацких и наукових проєктох пошвецених защити и очуваню животного штредку

рибину у Вербаше початком мая орґанизовали Союз пренаходзачох Сербиї и Сербска академия пренаходзачох и науковцох, а була пошвецена школяром основних школох з општини Вербас и шицки теми були обрабяни з цильом дзвиганя еколоґийней свидомо сци мед зи младима. Тоту подїю нащивел и предсидатель општини Вербас Милан Ґлушац зоз своїма сотруднїками, хтори гуторел о ришованю проблема Велького Бачкого Беґелю, алє и значно сци орґанизованя таких трибинох и едукациї младих. Представителє Союзу пренаходзачох и Сербскей академиї пренаходзачох и науковцох, академики Слободан Бата Симич и Мато Зубац потолковали цилї и значносц трибини, бешедовали о значносци дзвиганя еколоґийней свидомосци на висши уровень, як и еколоґийних проблемох з хторима ше Вербас стрета. – Тот проблем ше 2011–2012. року дзвигло на єден висши уровень, ресорне Министерство своєчасово за то дало досц средства. Потераз велї програми витворени, а думам же барз вельо треба робиц на едукациї дзецох, же би похопели одкадз приходзи опасносц. Мушиме их учиц же гевто цо вони застали од нас старших, як ше ствари случовали остатнї децениї, най би ше вони намагали голєм нє погоршац додатно ситуацию, най би ше у гоч хторим околїску справовали еколоґийно свидомо и най би цо менєй одпаду пущали нєконтроловано, и витворели за свой живот лєпши амбиєнт – визначел предсидатель Сербскей академиї пренаходзачох и науковцох Мато Зубац. Попри тематики Велького Бачкого Беґелю, присутни школяре и їх на-

ставнїки на трибини ше могли упознац и зоз гидропонию, штучним продукованьом шацох хторе далєко продуктивнєйше од класичного пестованя. Главне порученє трибини було же еколоґия и очуванє животного штредку драга терашньосци и драга будучносци. Окрем того, прешлого тижня у Биоскопу „Югославия” отримана и манифе стация „Днї едукативно сци младих за поднїмательство и инова-

циї”, а числени учашнїки медзи 15 и 17 роки ше змагали у презентованю бизнис планох и дїловних идейох. Участвовали вецей як 200 школяре з општинох Вербас, Србобран, Бач, Бачки Петровец и Бачка Паланка, а презентовали плани з ИТ сектору, туризма, польопривреди, привреди. Орґанизатор манифе стациї тиж Союз пренаходзачох Сербиї з потримовку Влади Сербиї, АП Войводини и општини Вербас. – Велька нам чесц же зме домашнї тей манифестациї, хтора ма за циль промововац поднїмательство, як стимул економиї. На тот способ ше порушує идеї младих, а мило ми же на манифестациї участвовали велї школяре, зоз аж 30 школох – наглашел з тей нагоди предсидатель Општини Милан Ґлушац. А. М.

РУСКЕ СЛОВО 29

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ НАШ ГОСЦ: ПЕТРО БЕСЕРМИНЇ З ВЕРБАСУ

ПЕЙЦ ДЕЦЕНИЇ МЕДЗИ ХОРИСТАМИ

Пише: Ана МАРКОВИЧ

Петро Бесерминї з Вербасу цали свой живот у музики, перше почал грац, а вец ше пренашол и у хорским шпиваню. То му була єдна зоз значнєйших „обовязкох” поготов нєшка, кед є пензионер. Його музични ґени преширени и на цале його потомство

етро народзени 1940. року на салашу нєдалєко од Руского Керестура. Кед пришла война, пошли жиц до баби до валалу, а єден рок жили и у Крущичу. Року 1947. ше з велїма фамелиями одселєли до Нового Орахова. Там Петро почал ходзиц до школи, закончел штири класи, а вец ше врацел до Керестура и уписал ше до тедишнєй нїзшей Ґимназиї. Драга го далєй одводзи до Панчева, до стреднєй технїчней школи, на електро напрям. Под час школованя там и жил, даставал и стипендию, без хторей би, як гвари, чежко прегирмел школярски днї. Його фамелия ше 1958. року з Орахова приселєла до Вербасу. Кед 1961. року Петро закончел стредню, робел у Кули, у „Истри”, а накадзи вислужел войско у Заґребе, 1964. року прешол робиц до цукровнї у Вербаше. Там остал аж по пензию. Но, и попри роботи, Петро нє мировал. Вше цошка учел и виучовал... – Єден час сом позарядово студирал, точнєйше, почал сом студирац 1975. року, а истого року и хижу будовац. Студирал сом електротехнїку, напрям за автомати-

30 РУСКЕ СЛОВО

ку, и остало ми пейц испити по конєц – приповеда Петро и здогадує ше же тоти роки були полни з обовязками. Хижу требало закончиц за два роки, бо дзвигли кредит, дзеци були мали, та испити вецей раз рихтал вноци. Добре було тото же му математика добре ишла, а нє барз добре же надумали з пайташом з хторим студирал, рок паузирац. Вецей ше на факултет нє врацели. У КУЛТУРНИМ ЖИВОЦЕ АКТИВНИ ЦАЛИ ЖИВОТ – З музику сом ше почал занїмац ище у Кере стуре, док сом ходзел до школи. Отворене оддзелєнє музичней школи зоз Бечею, и там сом почал учиц грац на клавиру. Алє такой нас анґажовали и у тамбуровим оркестру, а я грал на басу. Купел сом себе ґитару, и кед сом 1958. року пошол до Панчева, грал сом на нєй, анґажовал сом ше и у єдним оркестру, та зме през викенд грали и так сом себе зарабял и олєгчал школованє – памета Петро початки кед ше почал занїмац з музику, а грал и 25. МАЙ 2018.

ljudze@ruskeslovo.com

док бул у войску у воєним оркестру. После войска грал у єдним оркестру на иґранкох у Вербаше, и валалох коло нього. У хору почал шпивац седемдзешатих рокох, а гвари, кед шицко порахує, шпива – пол вика. – Перше сом шпивал у хору рускей секциї при Доме култури у Вербаше, а бул ту и оркестер дзе и я грал. Кед паноцец Владимир Тимко вецей нє могол дириґовац, вон основал хор при церкви, и вец зме там прешли. То бул млади хор, у хторим було вецей як трицецеро, и наисце бул „моцни” хор, аж и за Радио Нови Сад зняти церковни шпиванки пре добру акустику – здогадує ше наш собешеднїк. Зоз спомнутим хором ше часто путовало, а кед ше основало КПД „Карпати”, хор робел у рамикох Дружтва, дзе ище єден час паноцец Тимко бул дириґент. – У „Карпатох” сом грал у оркестру, а водзел нас Марян Брундза. Хор после превжала Надїя Воротняк, хтора и нєшка з нами, а єден час паноцец Тимко дириґовал и з новосадским хором у Матки, та даскельо хористи и там ходзели шпивац – приповеда Петро, и предлужує о путованьох же з хором путовали до України, Словацкей, до Польскей... Шпивали и на Фестивалу „Червена ружа” а док хор бул церковни, мали порихтани шицки композициї за цалу Службу, та обишли шицки нашо церкви у хторих на Службох шпивали. – Шпивам и нєшка, мам добре музичне образованє, добре познам ноти, лєм у оркестру уж даскельо роки нє граєм понеже ми було чежко ходзиц на шицки проби. Уж сом у рокох и нє можем шицко постарчиц як дакеди, алє ме глас ище вше добре служи. Лєм вистанєм. Та заш лєм, то уж 78 роки живота – гвари Петро и коментарує як ше рихтаю и за наступни Хорски фестивал „Карпати”. На концу додава: – Так мушело буц, без оркестра и хора, озда бим, нє могол – заключує наш собешеднїк.

Дїдо и унук у истим ритме

а єден ман дат пред си дате ль Цер ков но го од бо ру. Окрем того, нєшка є помоц паноцови и як церковнїк. Ґу тому, кед заплановани даяки векши роботи у парохиї, зна ше же и вон медзи нїма. Так и кед ше будовало пещеру у парохиї, Юлиян Киш ю муровал, а цали час му помагали Янко Сеґеди и Петро Бе серминї. Вше кед ма кеди, чита, занїма ше з ениґматику, роби по дворе... У старей хижи маю овоцнїк, пси, кури, мачку, та є и у пензиї активни. ЦАЛА ФАМЕЛИЯ МУЗИЧНО ОБРАЗОВАНА

Петро ше 1969. року оженєл, а зоз супругу Ибою маю сина Иґора и дзивку Анастазию. Иґор ма двойо дзеци, дзивку Кристину хтора закончує анґлийски и сина Стефана хтори перши рок на историї. ДЛУГОРОЧНИ АНҐАЖМАН Стефан грає на бас ґитари, ма свой бенд, а у основУ ЦЕРКОВНИМ ОДБОРЕ ней музичней школи закончел класичну ґитару. Кристина у нїзшей музичней закончела клавир. А до муПетро роками активни и у церковним живоце старо- зичней школи ходзел и Иґор, грал на гармоники. вербаскей парохиї. Два мандати бул подпредсидатель, Дзивка Анастазия закончела музичну академию, дириґованє духовней музики, а грає на гармоники и на клавиру. И єй дзивчата, Пе тро во на й млад ши уну ки, тиж ходза до музичней школи у Лондону дзе жию. Граю на укулеле инструменту, на виолончелу, клавиру, на флаути... – Лєм ми два з нєве сту, „пелцери” у Бе серминьовей фамелиї, лєм ми два нє у музики, а шицки други граю, шпиваю – шмишно супруги Ибої, хтора вєдно з Петром о пол рока планує пре славиц златну свадзбу. А Петро, спокойни и мирни чловек, и по сле пейцох деценийох у музики, ище вше роздумує о наступних фе стивалох, о „Калини” у Кули и Фе стивалу Хорского шпиваня у Вербаше. И гвари – будзе шпивац докля З часу на час ше шицки посходза, як на тей фотоґрафиї лєм годзен. ■ пред вецей як 10 роками 25. МАЙ 2018.

РУСКЕ СЛОВО 31

informator@ruskeslovo.com

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ У своїм 81. року 19. мая зохабел нас наш мили

ПАВЛЕ РИЗНИЧ (30. VI 1937 – 19. V 2018) з Чрномелю у Словениї Його наймилши СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 24. мая наполнєли ше два смутни роки як нас занавше зохабел наш мили супруг, оцец и дїдо

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 19. мая 2018. року наполнєл ше рок як нас занавше зохабел наш мили син, брат и бачи

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Нашому доброму и милому приятельови

ЗВОНИМИР БОДНАР (1961–2016) з Руского Керестура

ПАВЛОВИ РИЗНИЧОВИ (1937–2018) з Чрномелю (Словения) САША ЕМЕДИ З любову и почитованьом памятки на його доброту и любов навики На красне и длугорочне приятельз Нового Орахова буду чувац супруга Славка, син Златко зоз фамелию и дзивка Андреа Вично ожалосцени родичи и шес- ство вше ше буду здогадовац зоз фамелию. Владо и Ирина Мученского три зоз фамелиями Най це ангели чуваю, спочивай у мире Божим! Спочивай у мире Божим! Спочивай у мире Божим! НА ЗДОГАДОВАНЄ

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 29. мая 2018. року наполня ше дзешец смутни роки як нас занавше зохабела наша наймилша

АМАЛКА САБАДОШ народзена Тиркайла (1953–2008) з Дюрдьова МИХАЛ СЕҐЕДИ МИРОСЛАВ СЕҐЕДИ – МИРЕ (1933–2011) (1960–2015) з Дюрдьова Памятку на нїх чуваю їх наймилши

32 РУСКЕ СЛОВО

Памятку на ню вично чуваю Иван, Марина, Влада и Марко, Мирослав, Оля, Максим и Андрей, и Мирко Спочивай у мире Божим!

25. МАЙ 2018.

informator@ruskeslovo.com ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 12. мая 2018. року престало дуркац благородне шерцо нашого приятеля, правдивого амбасадора Руснацох и Українцох на славянским югу у України

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 17. мая 2018. року после чежкей хороти преселєл ше до вичносци мой єдини брат

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 17. мая 2018. року занавше нас охабел

проф. др ЛЮБОМИРА БЕЛЕЯ (1962–2018) з Ужгороду

ЯКИМ ҐУБАШ ЯКИМ ҐУБАШ (1965–2018) (1965–2018) Його творча робота и нєвистате жертвованє за свой народ останє нам з Дюрдьова з Дюрдьова вично у паметаню. Мили брату, памятку на це будзе У красних памяткох будзе це Союз Руснацох Українцох Сербиї чувац той брат Мирослав чувац братняк Владимир Ґубаш Вичная му памят! Спочивай у мире Божим! Спочивай у мире Божим! ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 9. мая занаваше нас зохабел наш мили

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 17. мая наполнєли ше 5 смутни роки як нас занавше охабел наш мили оцец и дїдо

ЕМИЛ СОПКА (25. X 1938. – 9. V 2018) з Руского Керестура

ВЛАДИМИР ИВАН (1955–2012) КИМОВИ ҐУБАШОВОМУ з Коцура Красни здогадованя на ньго чуБудземе це чувац у найкрасших ваю: дзивки Наташа и Николета Красни здогадованя на ньго буду чувац Леона Шубринґ зоз фамелию памяткох зоз фамелиями Спочивай у мире Божим! Ґенерация ´65. Спочивай у мире Божим! ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 9. мая знаваше нас зохабел наш мили

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 30. мая наполня ше штири роки як нас занавше зохабел наш мили супруг, оцец, швекор и дїдо

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 30. мая 2018. року наполня ше штири роки як нас занавше зохабел наш мили

ЕМИЛ СОПКА (25. X 1938. – 9. V 2018) з Руского Керестура

ВЛАДИМИР ГАРВИЛЬЧАК ВЛАДИМИР ГАРВИЛЬЧАК (1954–2014) (1954–2014) з Руского Керестура з Руского Керестура З любову и почитованьом памят- З любову и почитованьом памятки у своїх шерцох чуваю його най- ки на ньго у своїм шерцу чува Памятку на ньго буду чувац Сена Шованьова зоз фамелию брат Йоаким зоз фамелию милши Спочивай у мире Божим! Спочивай у мире Божим! Спочивай у мире Божим!

ЖАЛОСНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 25. мая напол ня ше 5 смут ни ро ки як умар наш су пруг, оцец и дїдо

МИХАЛ ВАРҐА – друкар (1945–2013) з Руского Керестура

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 22. мая 2018. року наполнєли ше пейц смутни роки як нас занавше охабел наш супруг, оцец и дїдо

ЙОВҐЕН ҐОҐА (1941–2013) з Дюрдьова

Красни памятки и поради остали у наших боляцих шерцох. Навики ожалосцени супруга Ганча, син Звонко зоз супругу Геленку, син Ром- З почитованьом и любову памятку на ньго навики чуваю супруга ко зоз супругу Терезку и його шицки мили унуки Люпка, син Звонко, нєвеста Саня и унукове Владимир и Иґор Спочивай у мире Божим! Най спочива у мире Божим!

25. МАЙ 2018.

РУСКЕ СЛОВО 33

ИНФОРМАТОР СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 20. мая 2018. року наполєли Дня 21. мая 2018. року наполнєше шейсц мешаци як нас занава- ли ше штири роки як нас заше зохабел наш мили оцец, дїдо и навше зохабела наша мила мац, прадїдо баба и прабаба

ЛЮБОМИР ВИНАЇ МЕЛАНА ВИНАЇ (1934–2017) (1936–2014) з Руского Керестура Мили родичи, з вельку любову и почитованьом памятки на вас чуваю вашо дзеци зоз фамелиями Спочивайце у мире Божим!

БЕЗКАМАТНИ КРЕДИТИ ЗА ПАРАСТОХ Општина Кула розписала Явну поволанку реґистрованим польопривредним ґаздовством на териториї општини Кула котри заинтересовани за краткотирваци польопривредни кредити на период од 12 мешаци у „ОТП” банки, а за котри Општина субвенционує цалосну камату. За тоту Явну поволанку Општина Кула у буджету за 2018. рок видвоєла 5 милиони динари за финансованє каматох, минимални винос кредиту може буц 100 000 динари, а максимални єден милион. Явна поволанка отворена покля єст средства, а найпознєйше по 31. децембер 2018. року Текст Явней поволанки и прияву мож превжац на сайту Општини www.kula.rs, а попри прияви потребне потвердзенє о активним статусу ґаздовства и

потвердзенє о вимирених порцийних обовязкох. * дзе цо будзе * дзе цо будзе *

„PACT RUTHENORUM” ОРҐАНИЗУЄ ЖУРКУ

ПОСИЛАЙЦЕ НАМ СВОЙО РЕЦЕПТИ Як и прешлого року, ”Руске слово”, як часц лєтнєй шеми, предлужи зоз рубрику ”Хладок и горуци тепши”. Поволуєме вас шицких же бисце зоз читачами ”Руского слова” подзелєли рецепти, дали поради коло вареня, як лєгчейше и швидше направиц полудзенок, колачи и даяки єдла. Пишце нам на адресу – РУСКЕ СЛОВО (ЗА РУСМАК), Булевар ошлєбодзеня 81, Нови Сад 21000, лєбо на емаил rusmak@gmail.com. Можеме сотрудзовац и пейґ Вайберу 069 67 33 15. Пошлїце нам идеї и висликуйце свой стол, окреме кед є креативни, бо зоз тим, єдни другим даме дзеку и вариц, и аранжирац.

ишце зуймеу, цпих д у р т о с , Ище раиз най нам з мгонро пахнє! нам урт приє тепшох ф

34 РУСКЕ СЛОВО

На соботу, 26. мая, на малим озеру на Беґельскей улїци у Руским Керестуре, будзе отримана журка „Populus power party” котру орґанизує Здруженє младих „Pact Ruthenorum”. Нащивителє годни слухац двох диджейох – Тихомира Божича, познатого як Flowtech Phantom и Димитрия Марича, котри наступа под псевдонимом A:Cortex. Журка почнє на 21 годзин, а уход шлєбодни.

MALI OGLA[KI ДИХТОВАНЄ облакох и дзверох з неопрен ґуму. Щици од витру, жими, праху и шпорує на зогриваню. Монтираме и оправяме ролетни, гармониково дзвери, пантлїково фиронґи, мрежи од суньоґох. 060/5088-433 и 025/5827-710 *** ВЛАГА? Изолуєме влажни хижи. 063/440-470 и 063/102-41-14.

CENOVN>K MALIH I POSMERTNIH OGLA[KOH – mala ogla{ka do 20 slova ko{ta 200 dinari – mala ogla{ka vecej yk 20 slova ko{ta 300 dinari – uramikovani tekst ogla{ki, abo vin~ovanki ko{ta 500 dinari – posmertna ogla{ka na wdno polqo ko{ta 600 dinari – posmertna ogla{ka na dva poly ko{ta 1 200 dinari. Cenovn<k va`i od 1. мая 2015. roku Ogla{ki mo` poslac na mejl office@ruskeslovo.com лєбо ruske.redakcija@gmail i uplacic na rahunok Novinsko-vidavatelqnej ustanovi “Ruske slovo” u banki Inteza ~islo 160-92324482. Informaci< mo` dostac na telefon 021/ 6613-697. 25. МАЙ 2018.

СПОРТ/ИНФОРМАТОР ВЕРБАС БУДЗЕ ДОМАШНЇ КУПУ НАЦИЙОХ У БОКСУ

ВЕЛЬКЕ МЕДЗИНАРОДНЕ ЗМАГАНЄ БУДЗЕ У АВҐУСТУ Зоз официйним подписованьом спорозуменя Боксерски союз Сербиї, општина Вербас и Боксерски клуб „Чарнок”, прешлого тижня формовали Орґанизацийни одбор 2. Купу нацийох у боксу, за юниорох, хтори у Вербаше будзе отримани од 15. по 19. авґуст. Змаганя буду орґанизовани за обидва поли, а буду участвовац борителє од 20 до 30 державох. То други по шоре турнир хтори ше отримує у Вербаше у Центре за физичну културу „Драґо Йовович”, а Орґанизацийни одбор турнира творя 15 представителє институцийох и орґанизацийох з подруча општини Вербас. Схадзку отворел предсидатель Општини Милан Ґлушац, а член Општинскей ради задлужени за спорт Срдян Станич визначел же дзеци вше вецей заинтересовани за тот спорт, цо найлєпши доказ и резултат роботи того клубу. Иґро Шкундрич зоз Бокс клубу „Чарнок” визначел же ридко хтори спорт може позберац змагательох з телїх велїх жемох як цо то бокс.

– Подписали зме контракт по хторим ше тот Куп пейц роки будзе отримовац у Вербаше, дзекуюци Боксерскому союзу Сербиї, а будземе ше намагац же би комплетна орґанизация була на ище висшим уровню як прешлого року – визначел Шкундрич. Йовица Панич зоз Боксерского союзу Сербиї визначел же Вербас зоз добру орґанизацию прешлого року, цалком оправдал одлуку же би бул домашнї Купу нацийох. А. М.

У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

ШКОЛА РИБАРСТВА ЗА ПИОНИРОХ

OGLA[OVANW 021/6613-697, 021/ 6624/708 e-mail: ruske.redakcija@gmail.com

25. МАЙ 2018.

Здруженє спортских рибарох „Коляк” з Руского Керестура орґанизує Школу рибарства и чуваня околїска за коло 50 пионорох своїх членох, а Школа почнє 26. мая на 18 годзин. Годзини ше буду отримовац през викенд, на базену у рибарским доме, а предвидзени активносци упознаванє з рибарским прибором, файтами рибох у нашим подручу, технїки лапаня риби, чуванє беґеля и околїска и друге, а учашнїки зоз собу маю вжац палїцу без машинки. По законченю Школи будзе змаганє за учашнїкох. М. А.

РУСКЕ СЛОВО 35

СПОРТ ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА НОВИ САД

ЄДЕН НЄОБЧЕКОВАНИ БОД

ФК „Бачка 1923” (Дюрдьов) – ФК „Фрушкогорски партизан” (Баноштор) 2:2 (1:0) ДЮРДЬОВ: Стадион ФК „Бачка 1923” патрачох коло сто. Главни судия Зорана Стоилькович (Нови Сад), помоцни Боян Накомчич (Руменка) и Стефан Радашинивич (Нови Сад). БАЧКА: Иґнїч, Тривунович Драґан, Вуйович, Данґубич, Павлов, Пантич, Летич, Маркович, Ружич, Тривунович Душан, и Ґелич. Замени було лєм два у другим полчасу до бависка вошли – Янкович у 46. минуту место Вуйовича и Радин у 52. минути место Летича. За Бачку ґол дали – капитен Пантич у 7. минути и його заменїк Павлов у 84. минути. У 31. колє ярнєй часци змаганя Подручней фодбалскей лиґи Нови Сад, внєдзелю, 20. мая, теди шестопласовани ФК „Бачка 1923” з Дюрдьова на своїм стадиону вигосцела дзешатопласовани ФК „Фрушкогорски партизан” зоз Буковцу котри мал три боди менєй од домашнїх. Змаганє було предлужене за 4 минути, а под час змаганя подзелєни пейц жовти картони, котри як делеґат Александар Шовлянски гварел же су додзелєни правилно. Три достали домашнї Ґелич за нєспортске справованє и Тривунович

Душан за симулациї. Три картони за процивнїцки бок додзелєни пре безоглядни старт и два за нєспортске справованє. Виключеня нє було. На тим змаганю ше очековало же Бачково бавяче зазнача лєпши резултат, алє препущели вецей можлївосци же би дали ґол. – Було то чежке змаганє, у першим полчасу зме препущели дац два ґоли и то ше „обило о главу”, та змаганє закончене зоз нєришеним резултатом. Реалне було же победзиме, бо лабда була вецей при нас. Задовольни сом зоз позицию на таблїчки, алє з нєшкайшим бавеньом наших нє – гварел Ра-

денко Шарович, тренер першого тиму котри найволєл же би по конєц змаганя остали голєм на штредку таблїчки. После того змаганя ФК „Бачка 1923” ма єден бод вецей, а на таблїчки спадла два места нїжей и ознова є на осмим месце зоз 44 бодами. Шлїдуюце змаганє општински дерби и предостатнє у тей часци змаганя. Отрима ше на нєдзелю, 27. мая, на дюрдьовским стадиону кед приму як госцох тринастопласовани ФК „ЖСК” зоз Жаблю котри ма шейсц боди менєй од Бачки. Змаганє почнє на 17,30 годзин. С. Саламун

ОПШТИНСКА ФОДБАЛСКА ЛИҐА ШИД

ҐРАНИЧАР НЄСПОДЗИВАЛ СРИМЕЦ У БЕРКАСОВЕ У 19. колє Општинскей фодбалскей лиґи Шид фодбалере Ґраничара з Ямени нєсподзивали Сримца на домашнїм терену у Беркасове и победзели зоз 2:1. ОФК „Бачинци” предлужели серию пораженьох, бо у сушедних Куковцох страцели од Обилича 1993 зоз 2:1 И Єднота зоз Шиду страцела дома од Ердевику 2017 зоз 2:0. Єдинство (Лю) победзело дома ОФК „Бинґулу” зоз 2:1, а слово о двох екипох на сподку таблїчки. У Батровцох Омладинєц страцел од Напредку з Вашици зоз 2:1, а у Моровичу було найвецей ґоли, Єдинство и Синдєлич зоз Ґибарцу бавели воровнато 4:4. На таблїчки Обилич 1993 перши зоз 49 бодами, Напредак други и Ердевик 2017 треци зоз 45 бодами, Синдєлич штварти ма 31 бод, а Сримец на пиятим и Єдинство (М) на шестим месце маю 27 боди. Єднота седма зоз 26, ОФК

36 РУСКЕ СЛОВО

„Бачинци” спадли на осме место зоз 25, а Ґраничар дзевяти зоз 18 бодами. На сподку Омладинєц дзешати зоз 15, ОФК „Бинґула” єденаста ма 12 и остатнє Єдинство (Лю) на дванастим месце зоз лєм седем бодами. У 20. колє Синдєлич дочекує Сримца, а Напредак Єдноту. ОФК „Бачинци” буду бавиц процив Єдинстав (Лю), Ердевик 2017 дочекує Єдинство (М), Ґраничар будзе бавиц процив Обилича 1993, а ОФК „Бинґула” процив Омладинца. У 26. колє Медзиопштинскей фодбалскей лиґи Срим, фодбалере ОФК „Бикич” предлужую одличну серию побидох. У Бикичу победзели Фрушку гору з Руми зоз 3:1. Бикичанє у тей хвильки на одличним седмим месце зоз 38 бодами. У шлїдуюцим колє Бикичанє иду на госцовац до Шашинцох и буду бавиц процив Слободи Вл. Дї. 25. МАЙ 2018.

sport@ruskeslovo.com

ПОДРУЧНА ЛИҐА СУБОТИЦА

ИНТЕРЕСАНТНИ ФИНИШ СЕЗОНИ

Фодбалски клуб „Искра” прешлого тижня одбавела два першенствени змаганя и зазначела єдну побиду и єдно нєришене змаганє. Искра на обидвох змаганьох указала добре бависко, алє нє мала щесца освоїц максималне число бодох. Прешлей стреди, 16. мая у Подручней лиґи Суботица було одбавене позарядове коло у котрим Искра госцовала у Баймоку дзе бавела процив екипи Раднички 1905 и тото змаганє Искра одбавела нєришено 1:1. Коцурски фодбалере по бависку були лєпши и длуго мали предносц од 1:0, алє домашнї ше нє придавали и до конца вировнали резултат. Ґол за Искру на тим змаганю дал Дамян Ґубаш. Внєдзелю, 20. мая, у Коцуре одбавене друге змаганє у котрим Искра у општинским дербию дочекала екипу Сутєска зоз Бачкого Доброго Поля и гоч ше знало же то будзе чежке змаганє, заш лєм, ше очековало Искрову побиду. Розлика у квалитету була очиглядна и Искра од початку диктовала бависко, правела шанси, а госци лєм кеди-

нє кеди доходзели до Искрового ґола. Перши ґол Искра дала у 20. минути зоз пеналу котри вихасновал Марян Малацко. Судия могол и 5. минути пред тим пискац пенал за Искру кед у каребним просторе фауловани Даниєл Радулович, медзитим, судия ше нє оглашел. После першого ґолу Искра предлужела нападац и шоровац нагоди и лєм ше чекало на други Искров ґол, алє случело ше процивне. Єдну гришку Искрового ґолмана нападач Сутєски вихасновал и вировнал резултат. Прияти ґол нє вплївовал на Искрово бависко и кед уж шицки чекали конєц першого полчасу Срдян Юшкович зоз красним бицом зоз 18 метерох дал други ґол за Искру, та ше зоз резултатом 2:1 пошло на одпочивок. У другим полчаше предлужела ше Искрова инциятива, а понеже госци и слабше физично пририхтани од коцурских фодбалерох тот прицисок бул ище моцнєйши як у першим полчаше, алє лабда нє сцела до ґолу. Чежко и начишлїц шицки добри нагоди котри Ис-

крово бавяче нє претворели до ґолу и нє було би нєзаслужене кед би резултат бул и 4-5 ґоли розлики за Искру. Медзитим, резултат остал 2:1. До конца сезони остало одбавиц ище два кола. Искра ше находзи на трецим месце на таблїчки зоз 54 освоєни боди, и ма два менєй од другопласованого ОФК „Вербас”, а два боди вецей од штвартопласованого Обиличу зоз Нового Кнежевцу. У шлїдуюцим колу Искру очекує вельке дерби змаганє, понеже у Вербаше буду бавиц ОФК „Вербас” и Искра. ФК „Байша” ище лєм теорийно нє обезпечела перше место и пласман до Войводянскей лиґи, алє потребне праве чудо же би уж у шлїдуюцим колу и математично нє обезпечела перше место. У Подрученй лиґи Суботица друге и треце место обезпечує бараж за одход до Войводянскей лиґи и ту ше до остатнього кола нє будзе знац хтори два екипи ше пласую понеже реални шанси маю и ОФК „Вербас” и Искра и Обилич. З. Колєсар

ПОДРУЧНA ФОДБАЛСКA ЛИҐA ЗОМБОР

ТРИ ҐОЛИ СТЕФАНА КОЧИША

ФК „Стари ґрад” Бачка Паланка – ФК „Русин” Руски Керестур 2:4 (0:3) У 29. колє Подручней фодбалскей лиґи Зомбор, внєдзелю, лацко (М. Янїч.), Й. Гарди, Грнчяр, Б. Орос (Боднар), Саян20. мая, фодбалере керестурского Русина у Бачкей Паланки кович (Д. Гарди), Дюканович, Будински и С. Кочиш. Тото змаганє ше бавело на штучней трави и то єдини таки приказали одличне и ефикасне бависко, яке би любителє тотерен у тей лиґи. Фодбалере Русина у першим полчаше заго клубу любели видзиц и на домашнїм терену Ярашу. Русин наступел у составе: Ж. Орос, А. Кочиш, Голик, Ма- бавели одлично, правели нагоди и, на щесце, давали и ґоли. На тим змаганю свой дзень ознова мал Стефан Кочиш хтори дал перши ґол за Русин, у 22, 28, и 30. минути, док домаВЕЛЇ НАГОДИ НЄ ВИХАСНОВАНИ шнї дали сами себе ґол у 50. минути. После того Русиново бавяче препущую бависко домашнїм хтори зменшую резулУ 28. колє стреду, 16. мая, пред коло 100 патрачами у Питат у 55. минути, а конєчни резултат посцигнути у 80. минуньвиц, Русин наступел у составе: Надь, Кочиш А, Голик, ти. Йоаким Гарди, Малацко, Грнчяр, Б. Орос, Саянкович, Дюканович, Будински, С. Кочиш. У другим полчаше до бавиМлади Русиново бавяче Стефан Кочиш и Матей Саянкоска место Будинския вошол Денис Гарди. вич вельки потенциял Русина и зоз своїма 16 роками су скоКед би ше чишлєло нагоди за Русин то би випатрало так: ро на каждим змаганю у першей постави. През тоти змагаперша нагода у 12. минути, 42. минути, 43. минути, а у друня вони двоме лєпше бавели на госцуюцих теренох як на гим полчаше у 48. минути, 55. минути вигодне шлєбодне биЯрашу, а то вшелїяк пре одредзени страх, же цо им пове пуце, у 65. минути Саянковичово бице госци вибиваю до корблика, товарише, родичи хтори их провадза на шицких зманеру, у 66. минути оправдано досудзени пенал за Русин, поганьох, кед нє вихасную одлични нагоди за ґол. Вшелїяк же сле фаула над младим Саянковичом. Пенал виводзи Дюказоз єдним искуством и роботу тоти проблеми нєстаню, а пунович, а ґолман Брня бранї. блики остава вериц до нїх и пожадац им же би Русин мал Русиново бависко за розлику од бависка у прешлим колє ище вецей таких Саянковичох и Кочишох. вельо лєпше, борбенше, правело ше нагоди, алє нажаль, реНа нєдзелю, 27. мая, Русин будзе бавиц на домашнїм теализация була слаба. Правда же и на тим змаганю Русин нарену процив першопласованей екипи Станишича. То предоступел без штирох бавячох, а найбаржей хибели ґолґетере статнє коло, а у остатнїм колє Русин будзе госцовац у ЛипаКатона и Чизмар хтори покалїчени и нє буду наступац по ру, обидва змаганя почню на 17 годзин. Я. Виславски конєц першенства. 25. МАЙ 2018.

РУСКЕ СЛОВО 37

СПОРТ ШКОЛСКИ ЗМАГАНЯ ЗА АТЛЕТИЧАРОХ

УСПИХИ БУДИНСКИЯ И БЕЛАКА Отримани три значни школски змаганя за атлетичарох, Медзиокружне школске атлетске першенство 10. мая у Новим Садзе, Державне школске атлетске першенство 15. мая у Новим Пазару, а од 17. по 20. май у Новим Садзе отримана Спортска олимпияда школскей младежи Войводини СОШОВ ного покалїченя Белак ше врацел до форми, цо потвердзел тиж зоз першим местом. После медальох за два перши ме ста, обидвоме себе обезпечели пласман на Републичним змаганю котре отримане 15. мая у Новим Пазару. Тоти змаганя отримани на локалним Атлетским стадиону, Белaк на тот завод бул треци, а Будински штвартопласовани у своїх дисциплинох. Нагоду за виправянє гришкох, змагателє достали на Спортскей олимпияди школскей младежи Войводини котра шветочно зоз дефилеом отворена на СПЕНСУ, а перши змаганя котри отримани у єй рамикох то були атлетски на стадиону „Карадьордє”. Будински у своєй дисциплини руцаня кулї за возрост 5. и 6. класи, освоєл друге место за керестурску Школу, понеже його резултат бул 10,77 метери. Попри нього, змагал ше и Белак у своєй дисциплини, а удало ше му завжац тиж друге место. Будинския на змаганьох провадзела професорка физичного воспитаня у школи „Петро Кузмяк” и тренер Атлетского клубу „Русин”, Саня Тиркайла, а Белака пририхтал Душко Миличич, тренер зоз Атлетского клубу „Войводина” з Нового Саду, хтори и його матични клуб. М. Дж.

На обидвох участвовали двоме Кере стурци – Филип Будински зоз Основней школи „Петро Кузмяк” и Дарян Белак зоз штреднєй Транспортней школи „Пинки” з Нового Саду Змаганя були релативно напарти, понеже медзи нїма нє було векшей паузи, алє и так нашим атлетичаром ше удало високо пласовац. На Медзиокружним школским атлетским першенстве Филип Будински освоєл перше место у дисциплини руцаня кулї. Будински успишни млади атлетичар, школяр шестей класи основней школи котри ше у тей дисциплини визначел од самого початку. На истим змаганю участвовал и Дарян Белак, штредньошколєц, котри атлетику почал тренирац ище одмалючка. Белак ше змага у дисциплини бежаня на 1 000 метери. После нєдав-

ШК „ОМЛАДИНЄЦ” ЗОЗ КОЦУРА

ПОБЕДЗЕЛ И НА ТЕРЕНУ БУЛ ГОСЦ

Шаховски клуб „Омладинєц” зоз Коцура предлужел добри бависки, а внєдзелю у рамикох другого кола у Войводянскей лиґи ґрупа Бачка у Старей Моравици бавел процив домашнєй екипи „Чаки Йожеф” и зазначел и другу побиду. Резултат бул 4,5:1,5 за „Омладнєц”. Побиди за „Омладинєц” на тим змаганю зазначели Карло Бала, Владимир Лазор, Миряна Шолая и Никола Тадич, реми одбавел Ґавра Коларич, а свойо змаганє страцел Ґоран Попович.

36 РУСКЕ СЛОВО

После двох колох Омладинєц ма два побиди, як и екипи „Лайош Сеґи” зоз Байши и „Вулкан Протектор” зоз Апатину. Шицки три екипи маю по 6 боди. Од тих трох екипох „Омладнєц” на другим месце, понеже ма пол поена менєй од екипи „Лайош Сеґи”, а пол поена вецей од екипи „Вулкан протектор”» У трециим колу „Омладнєц” у Коцуре дочека екипу „Бездан” зоз истоменНого места, котра перши два змаганя страцел и хвильково є на остатнїм месце на таблїчки. З. К. 25. МАЙ 2018.

sport@ruskeslovo.com

МЕМОРИЯЛНИ ТУРНИР У ФОДБАЛУ „ВЛА ДИМИР МАЛАЦКО-УЧО”

У ЗНАКУ ОЗНАЧОВАНЯ 95. РОЧНЇЦИ КЛУБУ

Идея за орґанизацию Турнира ше народзела при младих русинових ентузиястох, рок у котрим ше означує 95. рочнїца Фодбалского клубу, односно Спортского дружтва „Русин” Перши Мемориялни турнир у фодбалу „Владимир Малацко-Учо” на рускокерестурским Ярашу отримани всоботу, 19. мая, котри орґанизовали активисти Фодбалского клубу „Русин”, Желько Орос, Денис Гарди, Денис Югик, Мирко Надь, Александар Чизмар и Зденко Шомодї, з помоцу управи Фодбалского клубу, бавячох и спонзорох. – На идею орґанизациї такого збуваня зме пришли, понеже зме ходзели по других местох, та зме сцели тиж дацо подобне направиц и у Керестуре. З тим збуваньом починаме означовац и нашу рочнїцу, а назва пошвецена Владимирови Малацкови Учови котри бул длугорочни предсидатель Клубу, а з чиєй „школи” виросли велї фодбалере – гварел нам Желько Орос, та додава же одволанє було вельке, а намира им же би Турнир постал традицийни и же би з рока на рок прицаговал цо вецей змагательох и публики.

Змаганя були орґанизовани у двох катеґорийох, за старших пионирох хтори народзени 2005. и младших хтори народзени 2007. року. У обидвох катеґорийох ше змагали по пейц екипи. Медзи старшима пионирами перше место завжала „Славия” зоз Пиньвиц, друге домашнї „Русин”, треце „Будучносц” зоз Савиного Села, штварти бул „Текстилац”, а пияти „Лидер”, обидва клуби з Оджаку. У катеґориї младших пионирох перше место освоєли фодбалере Фодбалского клубу „Лидер” з Оджаку, друге место припадло „Искри” з Коцура, треце „Славиї” зоз Пиньвиц, штварте и пияте домашнїм спортистом, „Русин” и „Русин 2” За найлєпших бавчох преглашени Матей Кршич (2007) з оджацкого „Лидеру” и Александар Тома (2005) з „Русину”. Ґолґетере змаганьох були Виктор Надь (2007) з „Русину” и Мартин Салчак (2005), бавяч „Славиї”. За найлєпших ґолманох преглашени Михайло Буила (2007) з коцурскей „Искри” и Мирко Ширка (2005) котри чувал мрежу „Славиї”. М. Джуджар

ШАХОВСКА ЛИҐА МОЛ – ЗОМБОР

РУСИН СТРАЦЕЛ ОД СИВЦУ ШК „Сивец” – ШК „Русин” Руски Керестур 3,5 - 2,5

Шахисти Русина у другим колє шаховскей лиґи Мол – Зомбор 20. мая госцовали у Сивцу. Русин наступел у составе Мирко Афич, Дзвоно Медєши, Рафаил Венчельовски, Михайло Венчельовски, Владимир Планкош, Михайло Джуджар. Побиди зазначели: Мирко Афич и Звонимир Медєши, док Рафаил Венчельовски освоєл пол поена. 25. МАЙ 2018.

У першим колє 13. мая, Русин требал бавиц у Керестуре процив екипи Станишича, медзитим, госци виступели зоз лиґи хтора тераз ма 5 екипи та змаганє нє отримане. На нєдзелю, 27. мая на 10 годзин у просторийох Русина у Старей школи Русин дочекує екипу шахистох зоз Липару. Я. В.

РУСКЕ СЛОВО 39

ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ

МУЗЕЙНА МАНИФЕСТАЦИЯ ПОТРИМАНА И У НАШИХ МЕСТОХ

РОК LXXIV ЧИСЛО 21 (3785) НОВИ САД, 25. МАЙ 2018.

■ ДОМ И ФАМЕЛИЯ:

МОНТЕСОРИ МЕТОДА

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

Фото: Maрия Афич

КОЦУР Вистава Молитвенїкох и псалтирох

НОВИ САД Вистава "Швицацосц ренесанси"

РУСКИ КЕРЕСТУР

Фотоґрафия: 0686P

■ НА ЗАВИТНИ ДЗЕНЬ У ВОДИЦИ ОЗНАЧЕНА 15-РОЧНЇЦА ЕҐЗАРХАТУ