Issuu

НОЦ МУЗЕЙОХ” ” ЦОМ ПО СЕРБИЇ ШИР

РОК LXXI ЧИСЛО 20 (3629) НОВИ САД, 22. MАЙ 2015. РОКУ

У рамикох манифестациї „Музеї Сербиї дзешец днї од 10 до 10” отримана и „Ноц музейох”, 16. мая, у 54 городох ширцом Сербиї. Лєм у Новим Садзе було рижни културни змисти на 22 локацийох.

■ ОЗНОВА О ВОДИ

У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

Етно клубу у Коцуре була вистава пошвецена 190-рочнїци од наставаня першей фотоґрафиї, та з тей нагоди и отворена вистава фотоґрафийох автора Коцурца Райка Шолаї под назву „Фотоґрафиї зоз прешлосци Коцура”.

Фото: Танита Ходак

У Сербским културним центре „Свети Сава” у Суботици представени подобово роботи Влади Нярадия зоз циклусу „Записи з Метеорох”, а КПД „Карпати” наступело у Реформатскей церкви у центру Вербасу.

■ ЗАКОНЧЕНИ

82. ПОЛЬОПРИВРЕДНИ САЯМ У НОВИМ САДЗЕ

ВОЧИ 70-РОЧНЇЦИ НОВИНОХ „РУСКЕ СЛОВО”

ЯК ДАЛЄЙ? руки як плациц прейґокеянски поштарини и чи ше тираж отрима таки яки є тераз. „Клик” и ґуґлова диґитална статистика укаже о тим кельо и цо читане. На тот споЧежко ми писац о прешлосци „Руского слова”, з огля- соб виданя НВУ „Руске слово” достаню ґлобалну дидом на тото же сом у тей Установи лєм остатню децению мензию, алє ше зявя нови виволаня. Єдно з нїх – розширйованє авдиториї читачох на иножемство, а зоз тим и бул сом обрацени ґу виданьом за младши ґенерациї. Вєдно зоз руководством „Руского слова”, ресорнима ре- формованє дописовательох насампредз у Канади (Сидакторами и потримовку з Националного совиту Русна- верней Америки), алє и у Горватскей. Вироятно з часом цох – пременєни формат и змист новинох. „Руске сло- у вецей державох. во”, до 70-рочнїци виходзеня уходзи як єден досц суча- Змист и структура новинох „Руске слово” ше приблїжує сни часопис. Алє то нє причина за самозадовольне на- ґу общому стандарду. Специфичносц тих руских новинох тота же попри информативного тижньовнїка и фамесладзованє и опущованє. лийного маґазина єст и дзепоПред новину, алє и цалу НВУ Нєобходна змистова модернизация єдни сервисни кратки вистки „Руске слово” тераз виволанє новинох „Руске слово”. Нє можу буц нє типични за часопис. То гипрейсц зошицким на интернет, диґитализованє, розширйованє ґенерацийни подзелєня таки же сучасна брид котри будзе ище єден час култура за младих, а традицийна постояц, прето же нє шицки авдиториї читачох на иножемза старших, гоч стереотипи читаю Рутенпрес. ство, змистова модернизация и тото потвердзую Медзитим, нєобходна змистовекша дружтвено-политична ва модернизация. Нє можу буц отвореносц. Рутенпрес, дзекуюци його першей редакторки Єлени ґенерацийни подзелєня таки же сучасна култура за млаПеркович, направел револуцию нє лєм медзи медиями дих, а традицийна за старших, гоч стереотипи тото попо руски, алє и медзи меншинскима медиями у Сербиї. твердзую. Руска култура то и модерна универзална кулТо була перша информативна аґенция медзи национал- тура котра ше обяви на наших бокох. Тото ше ище вше нима заєднїцами, котра пласує информациї каждодньо- помали и зоз затримованьом прилапює... во. Тераз исную плани же би ше Рутенпрес прекладало И на концу – векша дружтвено-политична отвореносц. на сербски язик, алє и же би ше єдного дня направело Специфичносц рускей заєднїци же ше розвивала параинформаґенцию о збуваньох у шицких националних за- лелно зоз другима народами и у рижних державох допринєсла же би национални идентитет Руснацох, з єдноєднїцох у Сербиї. Диґитализованє виданьох НВУ „Руске слово” тирва уж го боку, бул барз єдноставни, а з другого, комплексни и вецей роки, як обовязка пред институциями Републики вельо раз процивсловни. То з єдного боку добре, бо каСербиї (ре сорни министерства, Матица сербска). жде за себе може толковац цо за ньго руски идентитет. А Медзитим, остава нам же бизме диґитализовали и свою у демократскей держави то би так и требало буц. прешлосц. Значи, кажде виданє „Руского слова”, „За- Медзитим, проблем настава кед иснує нєтолеранция градку”, „Шветосц”, МАК, шицки кнїжки... Прето же медзи рижнима толкованями руского идентитета. Прето ґенерациї котри приходза, информовац ше буду, углав- ушорйовацка политика новинох „Руске слово” у мандату 2013–2017. року, по питаню руского националного ним, прейґ диґиталних читачох. Диґитализованє змистох ма свою вельку предносц, пре- идентитета шлїдуюца: то же може обєдинїц рускоязични авдиторий на ґлобал- „‘Руске слово’ зоз плуралним приступом, отвера можлїним уровню. Значи, нє будземе розвожиц новину, ламац восц за представянє шицких интерпретацийох идентитета при Руснацох (найчастейше заступени: Руснаци, Русини, Карпато-Русини, Виходняре, Русини/Руснаци/Лемки, Лемки, Русини-Українци, Українци). ‘Руске слово’ нє будзе обявйовац материяли у котрих ше осудзує поєдинцох и ґрупи на основи становискох по питаню його/їх идентитета. ‘Руске слово’ нє будзе обявйовац материяли у котрих ше етикетує, увредзує и шири мержню медзи Руснацами и людзми вообще, або пропаґує терториялни сепаратизем, у складзе зоз медзинароднима нормами и законами и другима актами Републики Сербиї”. Просто поведзено, кажде ше на наших бокох може чувствовац так, як сам толкує цо за ньго представя поняце Руснак. Єдине цо важне – же би ше нє прешвечовало других до того цо нє сцу вериц, же би нє увредзовало други опциї и же би нє пропаґовало сепаратизем. Прето же ми пишеме истим людзом, на истим язику, о истих вредносцох уж 70 роки.■ 22. МАЙ 2015. 2 РУСКЕ СЛОВО Пише: Борис ВАРҐА, одвичательни редактор новинох „Руске слово”

ЗМИСТ

УВОДНЇК Пише: Иван САБАДОШ, редактор рубрики Тижньовнїк

■ Тижньовнїк 4–5. Наша тема – цо зоз новима учебнїками? 6–7. Активносци руских орґанизацийох

■ Нашо места 8–9. Наша тема – Фабрика води у Руским Керестуре 10. У Шидзе означени „Тидзень Червеного крижа”

■ Економия 12–13. Закончени 82. Польопривредни саям у Новим Садзе

■ Култура и просвита 14. Леґат уметнїцких дїлох Влади Нярадия у Суботици 15. Ноц музейох у коцурским Етно клубу

■ Людзе, роки, живот 20–21. Фельтон – Ґу ювилeйней рочнїци „Руского слова” (10)

■ Медзипростор за кафу и виключеня 22–23. Шак, похибиц...

■ Духовни живот 24. Ушорйованє Парохийного дому у Новим Садзе 25. Зберанє помоци за Україну у Коцуре

■ Информатор

26–33. Оглашки и In memoriam

■ Спорт 34. Локални фодбалски лиґи 35. Успишни наступи керестурских атлетичарох На насловним боку – 82. Польопривредни саям у Новим Садзе. Автор фотоґрафиї – Танита Ходак.

ШИЦКИ МУДРИ ПОСЛЕ ВАШАРУ Медзинародни польопривредни саям, попри Фестивала „Еґзит” найпознатши, та так и найвреднєйши бренд Городу Нового Саду. Новосадски саям, матична институция хтора го орґанизує, заправо служи лєм як лоґистична и инфраструктурна потримовка за свойо чадо – анї єдна спомедзи других манифестацийох хтори ше ту отримує, анї блїзко як Польопривредни саям. По значеню за привреду, тарґовину и аґрар, Польопривредни саям надраста национални и реґионални уровень, а аж и тоти цо им єдини контакт з польопривреду кед вибераю овоц лєбо желєняву у супер-маркету, углавним знаю же яки того року на Сайме бул найдрагши холмер, наймоцнєйши трактор и як ше вола найчежши буяк. Кед зводзени биланс праве законченого, 82. по шоре Медзинародного польопривредного сайма, дзе заключене же по числу нащивительох, викладачох, а найскорей и обтоку и догварених бизнисох, и тогорочне його виданє оправдало репутацию, на марґини ше прецагла информация же актуалне руководство Сайма планує преселїц го. Перша асоцияция, вшелїяк, же „И тото идзе до Беоґраду”. Алє, нє, идея, „лєм”, виселїц Саям на периферию Нового Саду, коло авто-драги. Атрактивни простор у штред урбанизованей часци Нового Саду, бул би уступени Городу. Мотиви за таку идею нє цалком ясни – чи то лєм лапанє крочаю з актуалним трендом ґрандиозних будовательних подлапох у держави, чи у ситуациї кед будовательна жем єден з ридких жридлох приходох хтори остали локалним самоуправом, Городу нєобходне предац и тот ресурс, чи ше наисце роби о визиї за будучносц, односно же ше Саям єдного дня на пажици годно преширйовац лєгчейше як на Саймищу? З другого боку, можлїви ризик од таких пренаглєних поцагох вигляднєйши. Гашенє терашнього комплекса Новосадского сайма, до гибернациї би дрилєло цалу тоту часц Нового Саду хтора насправди жиє и зарабя лєм даскельо тижнї пред, под час и после Польопривредного сайма. Далєй, як тераз ствари стоя на тарґовищу и у будовательним секторе, алтернатива би могол постац лєм даяки полупразни квартельно-дїловни центер, лєбо коцкасти шопинґ-мол. Цо би було з Мастер центром, и нач вец вообще потрошени силни пенєж за його будованє? И можебуц, найважнєйше – нїч ше, наисце, нє научело зоз случаю новей автобускей станїци?

* ”РУСКЕ СЛОВО” – гласнїк по руски * Виходзи каждого пиятку * Снователь Национални совит рускей националней меншини * Видава НВУ ”Руске слово”, Нови Сад * Перше число вишло 15. юния 1945. року у Руским Керестуре * Адреса: НВУ ”Руске слово”, Булевар ошлєбодзеня 81/7, 21000 Нови Сад * Редакция: заменїк одвичательного редактора – Иван Сабадош; редакторе/ки – Дюра Винаї, Мирон Горняк-Кухар, Михайло Зазуляк, Александар Паланчанин, Олена Планчак-Сакач, Славица Фейса; новинаре/ки – Мария Афич, Влада Дїтко, Мая Зазуляк, Ана Маркович, Иван Сабадош, Танита Ходак * Язична редакторка – Блажена Хома-Цветкович * Лекторка – Ясмина Дюранїн * Подобови редактор – Любомир Сопка * Технїчна редакторка – Люпка Цвеїч; компютерски обробок – Вероника Вуячич, Мария Гудак, Таня Салонтаї * Телефони: 021/6613-697, 021/6624-708, 021/6623-076; 021/6621-433 * Телефакс 021/528-083 * Предплата за цали рок: у жеми 1 500 динари, а у иножемстве 100 евра * Жиро-рахунок Banca Intesa 160-923244-82 * Девизни рахунок Raiffeisen BANK a.d. Београд 26 5100000002458904 * Рукописи ше нє враца * Друкує Друкарня ” Maxima graf” Пет роварадин * E-mail: ruske.redakcija@gmail.com * Web site: www.ruskeslovo.com * YU ISSN 0350-4603 * COBISS SR-ID 15915778 * Друковани тираж 2 300 *

Direktorka MARTICA TAMA[ *** Odvi~atelqni redaktor dr BORIS VAR]A

22. МАЙ 2015.

РУСКЕ СЛОВО 3

ТИЖНЬОВНЇК ПРЕДЛОГ ЗАКОНА О УЧЕБНЇКОХ ПОЦАГНУТИ ЗОЗ СКУПШТИНСКЕЙ ПРОЦЕДУРИ

ЛЄПШЕ СТАРИ, ЯК ПОДЛИ РИШЕНЯ Пишу: Ана МАРКОВИЧ Иван САБА ДОШ

Фото: Т. Ходак

редлог нового Закона о учебнїкох, по сле двох рокох наявйованя, пол рока явней розправи и штирох роботних верзийох, Влада Сербиї 12. мая поцагла зоз скупштинскей процедури. Нови закон, требал би ушориц покус гаотични стан у тей обласци хтори тирва одкеди друкованє учебнїкох зверене и другим видавательКед би Министерство просвити на себе уж нє мало терху ом, окрем дакеди фаворизованого, алє и доказано вецеймешачного штрайку часци просвитних роботнїкох, поцагованє компетентного Завода за предлогу Закона о учебнїкох могло би охарактеризовац як найвекши друкованє учебнїкох. Тиж нєуспих ресора у тим мандату. У медзичаше, компетентни видаватеби требал обезпечиц квали- лє твердза же учебнїки порихтани, алє питанє же чи пре процедуру тетни, актуални, по обсягу буду видруковани по початок школи зжати и по цени доступни учебнїки, понеже то остатнїх рокох постало велька финан- може обезпечиц условия за демократски диялоґ, дзе становисийна терха родичом и скоро социялна катеґория дзе вше ска шицких актерох буду уважени, алє анї єден парциялни интерес нє може буц понад общого, цо у тим случаю кваливецей фамелиї пробую достац безплатни учебнїки. тетни, актуални и тунї учебнїки. Кед ше то наисце случує у „академскей сфери”, цо вец мож обчековац у лукративнєйКОНСЕНЗУС З ДРУГОГО РАЗУ ших обласцох явного живота. З другого боку, министер Вербич гварел же пре вельке чиПредлог закона поцагнути на инициятиву Министерства просвити, науки и технолоґийного розвою хторе було и сло наявених амандманох на текст предлогу Закона, було мойого автор, а ресорни министер Срдян Вербич одлуку арґ- жлїве же його сущносц будзе релативизована и закон нє годументовал з вецей причинами, хтори медиї розлично ак- зен дац адекватни ефекти. На схадзки скупштинского Одбоцентовали. По писаню єдних, Министерство ше у поступ- ру за образованє, науку, технолоґийни розвой и информатичку виробку закона зочело з обструкцию и прицисками, на- не дружтво, министер виявел же закон будзе принєшени док сампредз з боку „видавательного лобия”, односно дзепо- ше коло нього витвори консензус. По його словох, злєпшани єдних спомедзи скоро 90 видавательних хижох хтори у предлог Закона о учебнїкох до Народней скупштини годзен предходних дзешец рокох тримали векшу лєбо меншу сцигнуц о мешац-два, а вигласани муши буц по 1. септембер. часц тарґовища учебнїкох хторе, по оценох, вредзи скоро Медзитим, нє потолковал як ше то годно посцигнуц, з оглядом на тото же консензус нє витворени за пол рока явней ро80 милиони еври до рока. Як драстични приклад, у тим контексту ше спомина и зправи. Так министер Вербич на ситуациї коло Закона о учебфизични напад на помоцнїка министра про свити др Мило- нїкох, поправдзе, нєздобачки актуализовал питанє же у якей вана Шувакова, за хтори мотиви и можлїви виновнїки ище мири у нашим дружтве функционує институция явней ропредмет роботи вишлїдних орґанох. Шуваков, иншак у яв- зправи, односно чи у нєй чуц, а дакеди ше и послуха, глас заносци важи за найгласнєйшого заступнїка либералного та- интересованей и фаховей явносци. Народна по сланїца Олена Папуґа як член скупштинрґовища учебнїкох, алє базованей на строгих и обовязуюцих критериюмох и лиценцох. Гоч таки твердзеня затераз ского Одбору за образованє, науку, технолоґийни ролєм на уровню шпекулацийох, голєм покля нє до станю звой и информатичне дружтво, алє и член Националного судски епилоґ, треба буц застарани кед же держава наисце нє совиту Руснацох, активно участвовала у явней розправи о

РУСКЕ СЛОВО

22. МАЙ 2015.

ТИЖНЬОВНЇК Закону о учебнїкох, дзе ше окреме закладала за почитованє меншинских правох у тей обласци хтори дава и Закон о националних совитох. Кед слово о поцагованю предлогу закона з процедури, єй думанє же мож обачиц обидва причини на хтори ше поволал министер. – Такволани „видавательни лоби” наисце моцни, и заинтересовани же би затримал уплїв у обласци хтора приноши вельки и сиґурни заробок. На явних слуханьох сом ше прешвечела же наступаю аґресивно, прицискаю, а треба надпомнуц же и Аґенция за борбу процив корупциї сообщела же корупция барз присутна у обласци видаваня учебнїкох – толкує Олена Папуґа, и наглашує же держава муши охранїц демократску процедуру. З другого боку, пре атмосферу у якей приношени предклад закона о учебнїкох, трима же добре же є поцагнути зоз Народней скупштини. – Гоч ше о закону о учебнїкох бешедовало два роки, до Скупштини пришол по швидким поступку, а з процедуру одбуте, цо нєприлаплїве. У явней розправи авторе закона углавним занєдзбали шицки значни зауваги, та и тоти хтори сом давала на обласц учебнїкох на меншинских язикох. Таки закон би направел вельку чкоду меншинским националним заєднїцом у рамикох здобутих правох у обласци школства, та добре же нє пошол пред Народну скупштину – заключує народна посланїца Олена Папуґа. По єй думаню, єдини способ же би ше „з другого разу” у закону злєпшало статус видавательства учебнїкох на меншинских язикох, то же би ше до законодавного процесу интензивно уключела Координация националних совитох. – През тоти роки у Народней скупштини, прешвечела сом ше же єдна национална заєднїца и єй представнїки сама нє може зробиц вельо. Медзитим, кед би за заєднїцкима вимогами, а шицки дзелїме исти проблеми, станула Координация националних совитох, односно цала меншинска явносц и шицки єй институциї, мали бизме векшу шансу витвориц свойо цилї, а то почитованє законох Републики Сербиї у обласци защити меншинских правох. З поцагованьом закона, достали зме додатни час и ище єдну нагоду, и мушиме ю вихасновац – гварела Олена Папуґа. КОЛАТЕРАЛНИ ХАСЕН Провадзаци ефект новей ситуациї коло нєуспиху закона о учебнїкох, же ше у ширшей явносци почало бешедовац и о учебнїкох на меншинских язикох, цо потераз скоро виключно була тема интересантна лєм меншинским националним заєднїцом. Обявене же коло 15 тисячи школярох у Войводини школу у цалосци лєбо часточно учи на мацеринским язику, а нє треба забуц и дзеци албанскей, бошняцкей, болгарскей и других националносцох хтори базовани у Централней Сербиї. Шицки вони маю право на єднак квалитетни, актуални и доступни учебнїки. Здогаднїме же у єдним з прешлих числох наших новинох собешеднїк о проблематики друкованя учебнїкох бул Славко Сабо, фаховец хтори вецей як 30 роки роби у Заводзе за видаванє учебнїкох. На тот завод прекоментаровал новонастату ситуацию: – Предложени Закон, як цо зме скорей и гварели, нє бул добри анї за приватних, анї за явного видавателя, а окреме меншински, односно малотиражни аспект бул барз нєдобре ришени. Вон нє ришовал проблематику хтора присутна на тарґовищу и интересує гражданох – же би учебнїки були туньши, же би були доступни шицким, же би були квалитетни. Я у тим нє видзел ґаранциї, видзел 22. МАЙ 2015.

сом проблеми: Одоброванє учебнїкох централизоване, шицко у Беоґрадзе и процедура нїч нє поєдноставена. У Закону було предвидзене же ше направи лїстина оценьовачох учебнїкох, значи и за руски учебнїки, хтори нє шму буц у вязи з министерством, у вязи зоз видавательом, у родзинских одношеньох з автором учебнїкох. То у нашей малей заєднїци чежко сполнїц, а оценьоваче нє шму буц у зраженю интересох. Далєй, за прекладанє и пририхтованє єдного учебнїка треба найменєй шейсц мешаци. Шицки трошки коло одоброваня учебнїка зноши держава, а тераз падаю на видавателя, нєзависно чи учебнїк будзе, чи нє будзе одобрени – визначел Сабо. Шицко то арґументи хтори дестимулую приватнїка же би ше занїмал з малотиражнима учебнїками. ЧИ УЧЕБНЇКИ У СЕПТЕМБРУ БУДУ У УЧАЛЬНЬОХ? У явносци тих дньох могло чуц же нє будзе учебнїки за национални меншини кед Закон до септембра нє будзе усвоєни. – То нє точне. Ми тераз, нєшка, у Заводу маме коло 96 одсто порихтани учебнїку у маґазину. Тоти пар проценти цо хибя, вони у поступку виробку и то у остатнєй фази. Учебнїки будзе тей єшенї сиґурно, и на сербским и на язикох националних меншинох, а за далєй увидзиме. Шицки учебнїки буду того року, а кед нови Закон нє будзе принєшени, и нарок буду по старим Закону и так надалєй. Лєм єдно сиґурне, нови Закон до септембра нє будзе усвоєни. У септембру учебнїки муша буц у учальньох, а за нови циклус учебнїкох од септембра – нє будзе часу. Алє, гварим, терашнї, актуални учебнїки будзе. – поручел Славко Сабо. Гоч припознаваю значносц здравей конкуренциї и змаганя на отвореним тарґовищу, з оглядом на тото же ше остатнї час и у обласци видавательства учебнїкох комерциялни интереси надвладали шицки други, нашо собешеднїки тримаю же нє требало експериментовац и меняц систему хтора роками функционовала. – З оглядом на тото же ше у Войводини у системи образованя у рижних модусох хаснує дзевец язики, прешвечена сом же би и видавательство учебнїкох хтори тото оможлївя мушело буц зверене институциї на покраїнским уровню дзе єст и потребни фахово кадри хтори бешедую язики у службеним хаснованю, и свидомосц о значносци того сеґмента образованя – гвари Олена Папуґа. – Ище раз надпоминам же би було добре кед би часц учебнїкох за национални меншини – за нашо традиционални войводянски меншини, робел видаватель хтори за тото оспособени кадровски – заключує Славко Сабо.■

РУСКЕ СЛОВО

ТИЖНЬОВНЇК ОДБОР ЗА ИНФОРМОВАНЄ СКУПШТИНИ АПВ

ВШЕ ВЕЦЕЙ АРҐУМЕНТИ ПРОЦИВ ПРИВАТИЗАЦИЇ МЕНШИНСКИХ МЕДИЙОХ Одбор за информованє Скупштини АП Войводини пондзелок, 18. мая отримал схадзку на хторей потримана инициятива Координациї националних совитох же би ше цо скорей вименєло Закон о явним информованю и медийох так же локални медиї, хтори маю програму на язикох националних меншинох, буду вихабени зоз поступку приватизациї. Як обгрунтованє такей инициятиви, Координация скорей визначела же актуални закон нє понука ґаранциї же после приватизациї нови власнїк отрима примарну дїялносц тих медийох, у хторей облапене и информованє на язикох меншинских националних заєднїцох. Одбор предложи Скупштини АП Войводини же би тото заключенє принєсла уж на своєй першей схадзки, хтора будзе концом мая, бо по Закону по 30. юний шицки локални електронски медиї муша буц приватизовани. Заключеня Координациї националних совитох винєсла єй предсидателька Ана Томанова Маканова, хтора и подпредсидателька Скупштини АП Войводини, членїца Одбору за информованє Скупштини АП Войводини и предсидателька Националного совиту словацкей националоней меншини, а у роботи Одбору участвовали и предсидатель Националного совиту Руснацох и покраїнски посланїк Славко Рац, як и помоцнїк Покраїнского секретара за културу и явне информованє Смиля Максимович. Тиж так, на схадзки участвовали и директоре „Гласа люду” и „Руского слова” Самуел Жяк и Мартица Тамаш, понеже схадзка Одбору за информованє Скупштини АП Войводини, хтору водзел предсидатель Одбору Душан Яковлєв, отримана после инициятиви тих медийних хижох же би ше тирвацо ришело змесценє двох установох у будинку „Дневника АД Нови Сад”. Одбор заключел же „Руске слово” и „Глас люду” треба же би достали одвитуюци дїловни просториї, кед же после приватизациї „Дневника АД Нови Сад” нє годни остац у просторийох у хторих тераз робя тоти два новинско-видавательни установи на руским и словацким язику. Медзитим, по словох директорки НВУ „Руске слово” Мартици Тамаш, приоритетни интерес же би меншински медиї оста-

ли у будинку „Дневника”, хтори свойочасово и вибудовани же би бул дом покраїнских новинох на шицких язикох. – Як поведзене на схадзки одбору, нє обчекує ше же процес приватизациї „Дневника” будзе закончени по 30. юний кед виходзи законски термин. Окреме же, по доступних информацийох, заинтересовани купци нє планую участвовац у першим кругу лицитованя, алє чекац остатнї кед ше нєпредати маєток будзе понукац за трецину першобутней цени. Далєй, Одбор ше наздава же нови власнїк будзе почитовац закон, у смислу же ше примарну намену будинка нє будзе меняц голєм пейц роки, односно же у „Дневнику” у тим периодзе и далєй буду медийни хижи – гварела директорка НВУ „Руске слово”. Медзитим, у случаю же „Руске слово” и „Глас люду” буду мушиц пойсц зоз „Дневнику”, Одбор за информованє Скупштини АПВ предложи Влади Войводини же би тим медийом обезпечела адекватне змесценє, насампредз бо Покраїна у Новим Садзе ма досц дїловного простору. У будинку Дневника просториї НВУ „Руске слово” и „Глас люду” находза ше од 1. януара 1967. року. Зоз покраїнского буджета за 1966. рок финансована вибудов двох поверхох праве за нїх, алє вони нїґда нє достали власносц над простором у хторим робя скоро пейдзешат роки. АП Войводина ма 48,65 одсто власносци над капиталом „Дневника АД Нови Сад” и на основи того би Влада Войводини могла обезпечиц змесценє за „Руске слово” и „Глас люду”, заключене на схадзки. Редакция

ОБНОВЕНА РОБОТА „ПАКТ РУТЕНОРУМУ”

ВРАЦИЦ ШЕ НА ПРАВУ ДРАГУ После длугшого часу глєданя нового руководства младежскей нєвладовей орґанизациї „Пакт Рутенорум”, за предсидателя на дворочни мандат вибрани Яким Винаї Цумай, а Сенка Надь вибрана за подпредсидательку. Примарни цилї новому руководству „Пакт Рутеноруму” у наиходзацим периодзе буду врациц ше на „праву” драгу, ошвижиц змисти и прешириц членство, гварел нови предсидатель тей младежскей орґанизациї Яким Винаї Цумай.

6 РУСКЕ СЛОВО

– Потребни нам нови, млади, схопни людзе, прето же терашнї Управни одбор вшелїяк нє єден з наймладших котри водзели „Пакт”, алє, нажаль, и єдини особи котри ше у такей єдней нєзавидней ситуациї вообще и сцели прилапиц тей роботи. Сцеме поставиц тварди фундамент, же би ше познєйше могло вибудовац цошка лєпше – гварел Винаї и наглашел же ше у „Пакту” можу анґажовац млади зоз шицких наших местох, нє лєм Керестурци. Окрем Виная и Сенки Надьовей, у Управним одборе „Пакту” затераз и Светлана Няради, Марина Гайдук и Ивана Дудаш. Млади хтори заинтересовани за членство и активносц у тей орґанизациї, можу ше явиц спомнутим членом. Ма. З. 22. МАЙ 2015.

ТИЖНЬОВНЇК СХАДЗКА УО РУСКЕЙ МАТКИ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

ВИБРАНИ ДЕЛЕҐАТИ ЗА ШВЕТОВИ КОНҐРЕС У РУМУНИЇ На схадзки УО Рускей матки хтора 15. мая отримана у Руским Керестуре и на хторей предшедовал єй предсидатель Дюра Папуґа, вибрани 10 делеґати тей орґанизациї за XIII Шветови конґрес Руснацох/Русинох/Лемкох (ШК РРЛ) хтори будзе од 18. по 21. юний у Деви у Румуниї. Вибрани тиж и 5 делеґати за VII Шветови форум русинскей младежи хтори будзе отримани источашнє. На ШК зоз Сербиї пойду делеґати Дюра Пауґа, Сенка Мученски, Миломир Шайтош, Юлиян Лазор, Владимир Бучко, Михайло Фейса, Наташа Макаї Мудрох, Моника Гарди, Мария Дорошки и Владо Джуня. Медзи делеґатами и члени шейсцох конґресних Комисийох, хтори УО вибрал ище у марцу. Як делеґати за VII Шветови форум русинскей младежи зоз Сербиї вибрани Борис Фейди, Ирена Скубан, Себастиян Няради, Татяна Шайтош и Стеван Самочета. Як поведзене на схадзки УО пре огранїчени финансийни средства домашнього Конґресу, нє буду участвовац госци зоз членских орґанизацийох ШК РРЛ, алє лєм госци предсидателя Шве-

ИЩЕ МОЖ КУПИЦ КОЛЯДИ Як поведзене на схадзки УО Руска матка на розполаганю ма ище 20 прикладнїки кнїжки „Коляди при Русинох/Руснацох/Лемкох”, хтору нєдавно обявела Шветова рада РРЛ. Порадзене же би по 5 прикладнїки пошли до Шиду и Нового Саду, а 10 оставаю у Руским Керестуре. Заинтересовани их можу купиц по 1 000 динари, або 7 еври при Мариї Дорошковей у Народней библиотеки.

товей ради РРЛ, а тоту функцию тераз окончує Дюра Папуґа. Медзи дзешец його госцами зоз Сербиї предложени народна посланїца Олена Папуґа, предсидатель Асоцияциї русинских подобових творительох Владо Няради и подпредсидателька Реґионалного одбору Рускей матки за Срим у Шиду, Саня Тиркайло. Члени УО на дньовим шоре мали и информациї о питаньох хтори нєдавно утвердзела Шветова рада РРЛ, як єдну з темох на XIII Конґресу. Єдно з нїх и инициятива за дефинованє гералдицки прилаплївого гербу Шветового конґресу РРЛ, та як наглашел Дюра Папуґа, на тоту тему ше уж консултовали зоз нашим подобовим уметнїком Владом Нярадийом хтори порихтани помогнуц. Друге питанє о хторим на УО отворена дискусия то предкладанє културней манифестациї зоз нашей жеми хтора будзе преглашена за Конґресну. Начално ше опредзельовало чи то будзе даєдна з уж иснуюцих наших манифестацийох и фестивалох, або ше РМ опредзелї запровадзиц нову свою манифестацию. Як утвердзене, члени Рускей матки за тот вибор маю часу по 25. май, покля свойо предкладаня маю послац предсидательови Папуґови, а оформене предкладанє до Шветовей ради ма буц послате по 31. май. М. Афич 22. МАЙ 2015.

ЗАВОД ЗА КУЛТУРУ ВОЙВОДЯНСКИХ РУСНАЦОХ

КОНКРЕТНЕ ПРИРИХТОВАНЄ ЗА ЕВРОПСКИ КОНКУРСИ У Заводзе за културу войводянских Руснацох 16. и 17. мая орґанизована друга часц обуки на тему „Управянє зоз проєктним циклусом”. Преподаваня тримала Ивана Копривица, фаховец и акредитовани тренер у обласци проєктного менаджмента. Тот дводньови курс нащивели тринац млади особи зоз наших ме стох, хтори представнїки руских установох, здруженьох и институцийох. Семинар орґанизовани з цильом же би ше учашнїки лєпше упознали з проєктним менаджментом, як и актуалну програму ЕУ ИПА прейґгранїчного сотруднїцтва Сербия-Горватска. Семинар понукал тимску роботу медзи учашнїками, хтори з фахову помоцу през роботу у ґрупох обдумовали проєкти зоз хторима би могло конкуровац на конкурси Европскей униї, а потим за тоту идею пробовали виполнїц апликацийни формулари хтори потребни за конкурованє. Як толкує директор Заводу за културу войводянских Руснацох Серґей Тамаш, тоти два часци семинару, и закончуюца, треца часц хтора будзе отримана концом рока, маю за циль же би учашнїки знанє и искуство здобуте на обуки применєли и официйно написали три проєкти од хторих ше з найлєпшим будзе апликовац на єден зоз подобних конкурсох Европскей униї, з цильом же би ше на тот способ обезпечели финансийни средства за розвой нашей заєднїци. Тиж так Завод на тот способ сце обучиц и оспособиц самих учашнїкох семинара. По законченю дводньового курса учашнїки достали сертификати як потвердзенє же участвовали у обучованю хторе им оможлївює же би ше можебуц и сами одшмелєли написац проєкт зоз хторим годни конкуровац. Редакция

РУСКЕ СЛОВО

НАШО МЕСТА ПРОБЛЕМИ З РИШОВАНЬОМ НЄИСПРАВНЕЙ ВОДИ ЗА ПИЦЕ

ФАБРИКА ВОДИ Пише: Мария АФИЧ

Дзешецрочни намаганя розришиц проблем зоз нєисправну воду за пице у Руским Керестуре, по шицким судзаци, и далєй останю без тирвацого ришеня, а фабрику води ше нє почнє дораз правиц

к зме у наших новинох провадзели, дзешка од фебруара, керестурски Еколоґийни рух „Желєни персцень” и його Комисия за воду, знова иницировали ришованє того проблему, дзе уключели ЯКП „Руском” и Совит Месней заєднїци и локалну самоуправу. Причина за тото бул розписани конкурс у Покраїнским секретарияту за привреду, отворени по 16. април, хтори понукал средства за ришованє праве таких проблемох. Керестурцом би тоти средства послужели за виробок главного проєкта, понеже идейни проєкт зробени 2010. року, цо би бул крочай блїжей ґу фабрики води. У медзичаше спомнута Комисия за воду нашла и нащивела як добри приклад у фабрики „Алтек” у Сенти дзе подобни проблем успишно ришела єдна новосадска фирма. Вона „Рускому” послала лєм нарис ришеня за керестурски проблем з арсеном у води хтори би коштало, коло 250 тисячи еври, цо вельо менєй як цо би требало обезпечиц по спомнутим идейним проєкту зоз 2010. року. Випатрало же ришенє нєдалєко, медзитим, апликация на конкурс з Руского Керестура нє послата. Тото нове понуканє нє прилапел Совит МЗ, та нє було послате до локалней самоуправи хтора би го мушела потримац за конкурованє до Покраїни и участвовац зоз 20 процентами буджетного пенєжу. Як ше до конца указало, пре спроцивени видзеня спомнутих структурох о тим як ришиц скоро 10 раз звекшане присуство арсену и звекшане присуство орґанских материйох у керестурскей води.

Будинок ЯКП „Руском”

ЗА НОВЕ ПОНУКАНЄ „НАВИЯЛ” ЕКОЛОҐИЙНИ РУХ

Як наука твердзи, арсен канцероґена материя, а и звекшане количество орґанских материйох хтори у комбинациї зоз хлором з хторим ше дезинфикує водоводну мрежу, творя тиж канцероґени єдинєня – трихалометани, хтори можу спричинїц рак. Праве тоти арґументи, як найважнєйши за свою витирвалу борбу, наглашує керестурски Еколоґийни рух на чолє з предсидательку др Леону Доротич Ґутеша и предсидательку його Управного одбору прим. мр др Лиляну Соколову. Вони огорчени же Совит нє прилапел понукнуте ришенє хторе витворене у фабрики води у компаниї „Алтек” у Сенти, а хтору була нащивиц и спомнута Комисия. О валидносци того ришеня пошведочел и там заняти инж. технолоґиї Владимир Ерделї, родом Керестурец. – Пре причини хтори лєм им познати, руководство „Рускому” обструовало одлуку у хторей и саме тото подприємство участвовало, а то наша догварка же би ше прилапело понуканє хторе зме видзели витворене у Сенти, понеже є праве и преверене – коментарує др Соколова, специялистка гиґиєни у Заводу за явне здравє у Зомборе. – Вода за пице у Керестуре найвекши проблем, бо арсен хтори у нєй присутни медицина препознава як фактор ризику за наставанє рака плюцох, мочового мехиру и скори, як и за хороти шерца и кревових судзинох – толкує др Соколова и твердзи же и орґански материї хтори звекшани у керестурскей води у комбинациї зоз хлором канцероґени, а воду мож дезинфиковац и зоз КУПИ ШЕ НОВИ ХЛОРОҐЕН средством хторе нє на бази хлору и на нашим СО Кула, на схадзки 24. априла, прилапела ребаланс буджета за тарґовищу є присутне уж вецей як 15 роки. 2015. рок, у хторим и 13 милиони 170 000 динари опредзелєни кеПо словох др Соколовей, зоз своїм нєєдинрестурскому ЯКП „Руском”, на вимогу того подприємства, за на- ством Керестурци знова прекоцкали можлїбавку хлороґену – апарату хтори прави хлорни препарат за дезин- восц же би за мали пенєж, 30 милиони динари фекцию води, а за потреби водоводних студньох у керестурским (за кельо було спомнуте нове понуканє), до водоводу. єшенї достали цалу фабрику хтора би продукоЗдогадуєме на твердзеня др Соколовей же за дезинфикованє во- вала квалитетну воду за пице: ди на тарґовищу єст и други средства хтори нє на бази хлору, по– Случел ше нєпохоплїви абсурд, „Руском” неже його дїйство у комбинациї зоз звекшаним присуством орґ- место же би прицискал же би ше тот проблем анских материйох, цо и у керестурскей води, тиж канцероґене. ришел, вон го онєможлївел.

РУСКЕ СЛОВО

22. МАЙ 2015.

НАШО МЕСТА У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

ОЗНОВА ДАЛЄКО Питаме ше, кед би нове понукнуте ришенє було вельо драгше, чи би инстанци хтори одлучую лєпше розумели проблем. А думам же ту присутне и нєзнанє. НОВЕ РИШЕНЄ НЄПОДПОЛНЕ Видзенє цалей проблематики потолковал и диДиректор ЯКП „Руском” Иґор ректор ЯКП „Руском” Иґор Фейди. Фейди – Скорей як то дошло до Совиту ми мали Коми– Треба направиц даяку студию сию хтора препатрала понуканє за фабрику води, же кельо то будзе коштац, отрипонеже є барз потребна у Керестуре и Крущичу. У мованє, яких фахових людзох треКомисиї було рижних людзох, ал цо найважнєйше, ба заняц, дзе ше фабрика будзе нанє було технолоґох хтори би нам дали точну инфорходзиц – то тиж нє утвердзене, дзе мацию о тим понуканю и о других роботох цо ше др Лиляна Соколова ше будзе находзиц пречисцовач, дзе познєйше будзе робиц коло фабрики води. Совит нє ше 30 посто одрутней води познєйбарз бул за тото понуканє гоч нам фабрика води потребна, алє на основи идейного проєкта хтори уж маме од ше будзе пречисцовац и випущовац до беґелю, дзе ше плаци 2010. року, хтори коштал коло 3 милиони динари, зробели го такса – толкує директор Фейди. фаховци з Технолоґийного факултету у Беоґрадзе, а по хтоПРОБЛЕМ МОЖ РИШИЦ ЛЄМ ЯК ТИМ рим маме и пилот-построєнє. Тото понуканє цо зме достали пред даскельома тижнями то друга файта фабрики води, воО причинох прецо Совит МЗ нє прилапел нове понуканє но нєподполнє и я можем повесц же там єст лєм єдна фаза за воду, свойо думанє винєсол и член Совиту Тихомир Фейтехнолоґиї хтора би нє могла робиц без даякого пречисцовади. ча и других потребних фазох. О тим зме ше консултовали и – Ми нєдавно пришли як нови Совит, а нєт даяки писани з технолоґом хтори тото потвредзел. Як твердзи директор Фейди, понукнуте ришенє за елими- шлїд о цалей проблематики з хтору би зме ше мушели упонацию лєм арсену коштала би приблїжно 250 тисячи еври, знац кед маме о тим одлучовац. И тота презентация нового та воно нє туньше, бо то лєм єдна фаза хтора кошта лєм ча- понуканя хтору зме мали, подрозумйовала нашо предзнанє о ґенези самого проблему, а понеже го ми нє мали, терашнє сточку од фабрики по скорей виробеним идейним проєкту. понуканє випадло дакус як надрилєне. Понеже требало нагло, пре термин конкурсу, а одвичательно реаґовац, о такей ХТОРЕ ПОНУКАНЄ ЛЄПШЕ важней проблематики хтора вимага и вельо пенєжи и ресурси, векшина ше опредзелєла нє прилапиц го. Но, як ше укаТолкуюци же прецо нє прилапене нове понуканє техзало, по моїм думаню, шицко ма и свой политични бок, понолоґиї за фабрику води, директор „Рускому” Иґор Фенеже розлични политични опциї сцу вихасновац тоту пройди наглашує же ту уж роби пилот-построєнє хторе преблематику за свою промоцию. Тоту роботу нє мож поробиц чисцує воду, хторе зробене на основи идейного проєкта за рок, за тото треба вельо пенєжи и ресурси и так же ґу ньзоз 2010, а хторе витворели еминентни фаховци и пита ому муши и приступиц. ше прецо Комисия од нього одступела кед за нове понуПроблем води, як потолковал тот член Совиту, муши ше канє нєт нїяка студия оправданосци. ришовац як єден тим. Як у фодбалу постої тим, у нїм бавяПо ґенези подняца зоз 2010. року, видно же 3 милиони че – єдни бавя у заднєй линиї. Други бавя на предку, вони динари коштал лєм идейни проєкт, глєдане ище 6 за можу дац ґол и буц популарнєйши. главни проєкт ище 2 милиони еври або вецей як 200 милиони динари за цалу фабрику води, хтори потераз нє – Я оптимиста. Вше єст шанси. Треба же би ше вецей бомогло обезпечиц. Як познате, окрем пилот-построєня у ки дакус зложели, попущели дакус у своїх критериюмох и Керестуре тото технолоґийне ришенє нє ма озбильну рероздумованьох, и нє роздумовали так як роздумую їх полиференцу, за розлику од ришеня у Сенти. тични странки, алє так же би то було за добро Керестура и Кед же нове понукнуце дава лєм ришенє за арсен и Руснацох. – заключел Тихомир Фейди. орґански материї, останє ришиц нєвельке звекшанє боЗоз його становиском би ше могли зложиц шицки доброру, чийо ше вредносци нєодлуго буду мушиц усоглашиц намирни, понеже би общи интерес, а пототов таки фундаз европскима стандардами, та по нїх, анї нє буду проблементални як цо право на здраву воду за пице, требал буц ваматични у керестурскей води. Так би ше нове понукнужнєйши од узких особних интересох. Нажаль, то характерице могло и фазно поробиц спрам обезпечованя средстичне нє лєм за Руски Керестур. ствох. Прето ше вец наклада лоґичне питанє, же чи нє Но, пре таки нєскладаня Керестурци зоз чопох у своїх долєпше почац ришовац таки вельки и драги проблем гоч мох и далєй буду пиц нєисправну воду, бо лєм єдна часц жии фазно, чи у тих чежких безпенєжних часох глєдац скотельох, односно хто сце, воду хаснує зоз пилот-пречисцоваро нєдосцигуюцо вельки суми одразу. ча у „Рускому”.■ 22. МАЙ 2015.

РУСКЕ СЛОВО

НАШО МЕСТА У ШИДЗЕ ОЗНАЧЕНИ „ТИДЗЕНЬ ЧЕРВЕНОГО КРИЖА”

ПРИЄМ ЗА ДАВАТЕЛЬОХ КРЕВИ Од 8. по 15. май у Шидзе отримана традицийна манифестация „Тидзень Червеного крижа” хтора и того року була змистово богата. Отримана акция за добродзечних давательох креви, Базар здравя у Куковцох, едукативни роботнї за наймладших з Предшколскей установи „Єлица Станивукович-Шиля”, а делеґацию Червеного крижа и добродзечних давательох креви приял др Бранислав Маукович, предсидатель СО Шид. Душица Полетан, фахова сотруднїца у Червеним крижу и добродзечна давателька креви, информовала предсидателя Мауковича же у Червеним крижу евидентовани 858 давателє креви, од хторих 74 крев дало першираз. Вона тиж, наглашела же ше рочнє отримує 22 акциї даваня креви, од хторих єдна такволана младежска, за школярох закончуюцих класох штреднїх школох. Предсидатель СО Шид у мено локалней самоуправи подзековал давательом на їх гуманосци и окреме наглашел же ше радую же медзи давателями креви єст вше вецей млади особи. На приєме були давателє креви Миряна Бучко, пензионована здравствена роботнїца з Ердевику, хтора крев дала 80 раз и планує дац голєм ище 10 раз. Як гварела, першираз крев дала у штвартей класи штреднєй школи. Слободан Бучко, пензионовани роботнїк Червеного крижа, тиж зоз Ердевику, участвовал у пририхтованю коло 400 акцийох даваня креви, а сам крев дал 75 раз, пред тим як наполнєл 65 роки. Наташа Шимек крев дала штири раз. На гуманосц ю мотивовало тото же єй оцови раз требало крев, а Червени криж такой поволал особу хтора мала одвитуюцу кревову ґрупу. Медзи младшима давателями и Милан Вуїч, школяр лєсарско-хемийней школи у Сримскей Митровици, хтори крев дал раз, такой кед наполнєл 18 роки живота. Владислав Валент, роботнїк у „Виктория-оилу”

крев дал першираз кед акция орґанизована у їх компаниї у сотруднїцтве Червеного крижа и синдикату. Душица Полетан крев дала 15 раз. Як гварела, у Червеним крижу є занята од 1998. року, алє ше з початку бала „иґли”, а пре страх доставала и прицисок, та длуго нє могла дац крев. Медзитим, раз кед ше приявели 99 давателє, шмело одлучела буц стота приявена и так першираз дала крев. Червени криж и того року розписал подобови и литературни конкурс на тему „Крев живот значи”, на хтори сцигли 202 подобово и 35 литературни роботи з вецей основних школох у шидскей општини. У катеґориї подобових роботох од першей по штварту класу наградзени пецеро школяре, шицки зоз ОШ „Бранко Рдаичевич” зоз Шиду. Од пиятей по осму класу наградзени шесцеро школяре, тиж зоз ОШ „Бранко Радичевич”, а Ненад Вучич наградзени зоз Подручного оддзелєня спомнутей школи у Бачинцох. Кед слово о литературних роботох додзелєни перша, друга и два треци награди. Першу награду освоєла Емилия Миїч, школярка трецей класи ОШ „Сримски фронт” Оддзелєнє у Бикичу, а други наградзени зоз ОШ „Бранко Радичевич” у Шидзе. Источасно з додзельованьом припознаньох, у Червеним крижу отримани и приєм за волонтерох и активистох тей гуманитарней орґанизациї. Вл. Дї.

ОТРИМАНЕ ТРАДИЦИЙНЕ ДРУЖЕНЄ ЖЕНОХ

КОЦУРСКИ ПРИВИТАЛИ ГОСЦИНСКИ З ВОЙВОДЯНСКИХ АКТИВОХ Традицийне друженє активох женох, хторе уж роками орґанизує Актив женох КУД „Жатва” у маю, отримане прешлей соботи и було окреме веселе, прето же ше на нїм стретли жени зоз вецей як двацец активох зоз цалей Войводини, та и ширше. – Таки друженя ше отримує и у других местох, та Коцур нє винїмок. Каждого року ше намагаме отримац тото стретнуце. Дакеди є нащивенше, дакеди менєй нащивене, алє вше нам весело. Зоз тим отримуєме контакт и познанство зоз приятелями и промовуєме наш валал – потолковала Коцана Колєсар, предсидателька коцурского Активу женох.

10 РУСКЕ СЛОВО

Кед ше шицки госци зишли, орґанизаторка друженя Коцана Колєсар кажди актив женох окреме представела и подзековала же пришли до Коцура. Було ту жени, та и хлопи зоз околних

местох, як цо то Савине Село, Вербас, Кула, Деспотово, Равне Село, алє и таких хтори прешли векшу драгу же би сцигли по Коцур – Растина, Ветерник, Турия и други войводянски места. Найвецей уваги пошвецене женом зоз Воґню, зоз хторима коцурски Актив роками отримує шестринску вязу. За музику и добру атмосферу ше старал бенд „Дюла и приятелє”, а госци ше вешелєли до позней ноци. Коцурски актив женох того року преславел 69 роки иснованя, а нарок преслави 70-ти родзени дзень хтори будзе окреме означени. Т. Х. 22. МАЙ 2015.

NA[O MESTA ОПШТИНСКА РА ДА У ШИДЗЕ ГЛЄДА СРЕДСТВА ЗА ТРОХ ХАСНОВАТЕЛЬОХ

ЗА ВЕЦЕЙ ПЕНЄЖИ ТРЕБА СОГЛАСНОСЦ ОД МИНИСТЕРСТВА Општинска рада (ОР) у Шидзе принєсла одлуку о плану розходох за Туристичну орґанизацию, Установу за физичну културу и спортску рекреацию „Партизан” и ЯП „Спортски центер” зоз економских позицийох хтори одобрени з Одлуку о буджету за 2015. рок по доставанє согласносци Министерства финансийох за звекшованє „вкупней маси плацох”. Општинска рада таку одлуку принєсла пре почитованє предписаньох о буджетней системи. Проблеми зоз виплацованьом средствох спомнутим хасновательом настали кед у децембру прешлого року Державна ревизорска институция дала одвитуюци зауваги вязани за виплацованя средствох. Так наприклад, по словох Влади Колара, директора Установи за физичну културу и спортску рекреацию „Партизан”, вони прешлого тижня достали

плацу за фебруар. Директор Колар нє могол одвитовац цо би мала значиц одлука ОР и чи ше пошвидша виплацованє заостатих плацох. – Зоз власних средствох хтори доставаме з видаваня нашей сали и школи спорта хтору тримаме, виплацовали зме потераз шицки трошки, кед слово о комуналийох. Тиж зме поряднє функционовали и витворели плани и спортски змаганя – наглашує директор Колар. – Проблеми з финансиями и обезпечованьом средствох кед слово о „маси заробкох” було и под час прешлей власци хтори предводзела Демократска странка, кед ше тиж мушело глєдац согласносц од ресорного министерства – наглашує Наташа Цвєткович, дакедишня предсидателька Општини, хтора ше зочовала з таку проблематику, а терашня одборнїца Социялдемократскей странки (СДС) у СО Шид.

Влада Колар, директор Установи за физичну културу и спортску рекреацию „Партизан”

Цвєтковичова як ришенє хторе найлєпше видзи согласносц Минстерства финансийох на звекшованю „маси заробкох – плацох”, лєбо нє популарну миру, а то же би ше шицким хасновательом средствох з буджета дакус зменшало средства, так же би було за шицких. Фиґуративно, то би, по єй словох, було як кед би исту торту требало пофаластовац на вецей менши, а нє векши фалати, так же би було за шицких. Вл. Дї.

IN MEMORIAM

ДЮРА ПАП

(1945 – После длугей и чежкей хороти, пияток, 15. мая того року у Ветернику умар Дюра Пап, длугорочни новинар и редактор „Руского слова” и єден з наших найпознатших фаховцох у аґраре. Дюра Пап народзени 17. априла 1945. року у Руским Керестуре дзе закончел и основну школу. После законченей штреднєй польопривредней школи уписує ше на Польопривредни факултет у Беоґрадзе на котрим дипломовал 1972. року. Роботни вик у новинарстве Дюра почал у Радио Новим Садзе, програми на руским язику вєшенї 1973. року, а од фебруара идуцого року прешол до „Руского слова”, дзе робел по авґуст 2011. року кед пошол до пензиї. У „Руским слове” робел скоро на шицких рубрикох, алє його найвекше доприношенє було на бокох польопривреди. Тоти боки були нє лєм информативни, алє и поучни, дзе давал совити преверених фаховцох у аґраре и искуства польопривредних продуковательох. Дюра бул пейц роки и главни и одвичательни редактор Календара (од 1996. по 2000. рок). Вон и єден зоз сновательох Дружтва аґрарних новинарох Войводини (ДАН), котри бул и длугорочни подпредсидатель того Дружтва. През активносц ДАН Дюра провадзел и преношел читачом нови знаня, тренди и технолоґиї у аґраре, та розвой польопривреди у жемох транзициї, алє тиж так и искуства найрозвитших жемох у тей обласци, з Данскей, Голандиї, Австриї... 22. МАЙ 2015.

2015)

Вельке припознанє за аґрар було кед вон вєдно з предсидательом ДАН участвовал на 52. IFAJ (Шветовим конґресу аґрарних новинарох) у Ґрацу, у Австриї 2008. року. Теди ше новини „Руске слово” и Руски календар нашли на полїци того Конґреса, дзе представени виданя з цалого швета. Його упарта и квалитетна робота у информованю у тей обласци корунована з двома наградами. Здруженє културних творительох Сербиї „Завичай” и медзинародни фестивал новинарох котри провадза валал и польопривреду 2010. року додзелєли му специялну награду за обявени тексти у „Руским слове”. З нагоди ювилея, 75. медзинародного Польопривредного сайма у Новим Садзе, додзелєна му Награда Новосадского сайма за длугорочне провадзенє тей нашей найвекшей манифестациї у польопривреди. Дюра сотрудзовал и з другима медиями. У рамикох нашей култури Дюра бул ґлумец-аматер у забавох („Ревизор”, „Остац у себе”, „Жовта”) и у даскелїх радио драмох на Радио Новим Садзе, а тиж так бул вецей роки ґлумец у емисиї „На габох музики и гумору”. На „Червеней ружи” и на других културних манифестацийох водзел конферанси. Нашо читаче Дюру Папа заш лєм найбаржей запаметаю як автора квалитетних написох з обласци аґрара. За Дюром остали супруга, два пристановени дзивчата и унучка. Поховани є 18. мая на Городским теметове у Новим Садзе. М. С.

РУСКЕ СЛОВО 11

ЕКОНОМИЯ ЗАКОНЧЕНИ 82. ПОЛЬОПРИВРЕДНИ САЯМ

ШОР ТРАКТОРИ, Пишу: Михал СИМУНОВИЧ Михаил РАМАЧ

На Сайме було вецей як 1 500 викладачох зоз жеми и швета, нє могло найсц анї єден празни штанд, а векшина виложени машини и польопривредна опрема нашли купца. Правда, тарґовело ше на кредит, бо продукователє нє барз маю средства, та так найлєпше прешли банки

СЦУ ПРЕСЕЛЇЦ САЯМ Роздумує ше и о тим же би ше Саям преселєло на окраїско городу, коло авто-драги, спомнул директор Цветкович. Там би тот простор бул лєпше вихасновани, а терашню атрактивну локацию би ше дало городу за другу намену.

акончена найвекша польопривредна манифестация у Сербиї – Польопривредни саям у Новим Садзе. Перша сумарна оцена дата на його завераню, та директор Новосадского сайма Слободан Цветкович наглашел же шицки трактори цо були виложени на Сайму – попредати. По його словох, кед би було ище шлєбодного простору за викладанє, и вон би бул предати, така була велька заинтересованосц за тот Саям. МЕДЗИДЕРЖАВНИ АКТИВНОСЦИ

Єдно з преподаваньох на Сайму

12 РУСКЕ СЛОВО

Медзи даскельома важнима мед зидержавнима активносцами цо ше збули на Сайме вшелїяк треба спомнуц подписованє меморандума медзи Сербию и Австрию о унапредзованю статкарства у нашей жеми.

На Сайме були преставителє дзешец китайских компанийох и делеґация Китайскей розвойней банки котра порихтана уложиц вельки капитал за инвестициї на цалим Балкану. Китайски компаниї уж закупели вельку галу за свойо штанди на идуцим Польопривредним сайме. Мадярско-сербска тарґовецка и привредна комора на Сайме орґанизовали дїловни форум на котрим ше бешедовало о потенциялних инвестицийох у аґраре. Голандия на Сайме орґанизовала панел дискусию на тему „Орґанизация продукцийних фирмох у Сербиї – спокуси и нагоди: искуства Голандиї, Горватскей и Сербиї”. Амбасада Шпаниї и Шпански институт за вонкашню тарґовину на Сайме орґанизовал манифе стацию „Днї шпанскей польопривреди” з цильом подзвигованя уровня орґанизовано сци и указованє на файти помоци котру можу до стац нашо польопривреднїки при приступаню Сербиї ґу Европскей униї. Шпания лидер у Европи по поверхносцох на котрих заступена орґанска продукция поживи. Делеґациї и компаниї 22. МАЙ 2015.

ЕКОНОМИЯ У НОВИМ САДЗЕ

Tото подприємство провадзи шветово тренди у продукциї статкарскей опреми. У подприємстве єст коло 80 занятих котри продукую и пласую свойо продукти у реґиону. Подприємство ма добру позицию на нашим тарґовищу, бо ту маю лидерску позицию. Потераз вибудовали и поставели комплетну опрему за даскельо сучасни фарми за статок. Углавним то вельки компаниї цо ше занїмаю зоз статкарством як цо, поведзме индустрия меса Матиєвич, Карнекс и други.

ШОР БАНКИ

КОНТРОЛА ПИРСКАЧКОХ И ОРОШОВАЧОХ У польопривредней продукциї вше ше векшу увагу дава на правилне хаснованє пестицидох, а то значи и адекватне хаснованє пирскачкох и орошовачох. Польопривредни саям бул добра нагода и место же би ше продуковательом потолковало сущносц тей акциї. Управа за защиту рошлїнох Министерства польопривреди и защити животного штредку запровадзує систему контроли пирскачкох и орошовачох. У цалей Сербиї будзе 31 контролна станїца, кажда будзе опремена з найсучаснєйшу технолоґию за контролу, а кадер у станїци будзе обучени за тото. – Того року зме почали робиц випитованя у општини Апатин и у Оджаку же би польопривредни продукователє знали у яким стану пирскачки хтори ше хаИталиї, Зєдинєних арабских емиратох, Израїлу, Нємецкей на Сайме указали вельку заинтересованосц за власни инвестициї у нашим аґраре. КОМПЛЕТНА ОПРЕМА ЗА СТАТКАРСТВО На тогорочним Польопривредним сайме у Новим Сад зе нащивели зме и штанд подприємства ВОС-Системи зоз Жаблю хторе виложело свойо вентилацийни системи и опрему за статкарство. У продукцийней програми ВОС-Системох то вибудов фармох за статкарство по системи ключ до рукох. Ту ше подрозумює комплет роботи, од вибудови обєкта, та по по ставянє и компле то ва нє су ча сней опре ми за статкарство.

ЛИДЕРЕ У РЕҐИОНУ – Занїмаме ше зоз проєктованьом фармох, опреманьом, даваньом идейних ришеньох... Продукуєме опрему за статкарство – автоматизованe карменє, напаванє, вентилацию и другу провадзацу опрему хтора потребна за функционоцанє фармох. Затераз маме представительства у Македониї, Босни, Горватскей, Чарней Гори и Болгарскей, алє нам циль пойсц и на тарґовище до державох восточней Европи – бешедує Дюрдьовчань Славомир Тиркайла, власнїк и директор подприємства. 22. МАЙ 2015.

ДОНАЦИЯ ЗА КОНТРОЛУ ХАСНОВАНЯ ПЕСТИЦИДОХ – Польопривредна фахова служба зоз Зомбора хтора задлужена за општини Зомбор, Апатин, Оджак и Кулу достала опрему з Италиї за випитованє пирскачкох хтори ше хаснує у польопривредней продукциї. Достали зме донацию 39 тисячи евра, а на нас же бизме тоту опрему отримовали у функциї – гвари директор Владимир Сабадош. снує у защити рошлїнох. Дошли зме до перших резултатох, и то будземе робиц идуци два роки. По подписаним контракту хтори маме зоз Министерством польопривреди, обовязни зме окончиц випитованя у спомнутих општинох, а випитовац будзе Польопривредни факултет, напрям за механизацию. Перши два роки контроли за шицких продуковательох буду безплатни, а потим ше будзе наплацовац по тарифи котру принєше Министерство польопривреди. Думам же людзом будзе интересантне окончиц випитованя же би видзели цо можу виправиц на своїх пирскачкох, ушпоровац средства и достац цо квалитетнєйшу защиту – гвари директор Польопривредней фаховей служби Зомбор Владимир Сабадош. ■

РУСКЕ СЛОВО 13

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ЛЕҐАТ УМЕТНЇЦКИХ ДЇЛОХ ВЛАДИ НЯРАДИЯ У СУБОТИЦИ

ПЕЙДЗЕШАТА САМОСТОЙНА ВИСТАВА У рамикох Манифестациї „Ноц музейох” прешлей соботи у Сербским културним центре „Свети Сава” у Суботици представени подобово роботи Влади Нярадия зоз циклусу „Записи з Метеорох”. У Суботици представени 38 роботи, а часц виложених малюнкох останє у власносци СКЦ „Свети Сава” дзе будзе твориц уметнїков леґат хтори облапя период помедзи 2013. и 2015. рок, з оглядом на тото же з нїма сотрудзує вецей як петнац роки. Медзи иншим, леґат Нярадийових уметнїцких дїлох котри облапя период од 1997. по 2014. рок находзи ше у Музею Козари у Приєдоре, у Босни и Герцеґовини. Уметнїк з тей нагоди визначел же зоз СКЦ потераз мал вше добре сотруднїцтво, а окрем подобових виставох там ше орґанизує и промоциї кнїжкох, литературни вечари, музични вечари и подобне. То була 50. самостойна вистава Влади Нярадия, а всоботу ю нащивели вецей як 2 000 особи. – Слово о двох файтох роботох. Єдна файта то роботи хтори наставали на Метеорох док сом бул у Греческей 2013. року на вецей заводи, и то рисунки, акварели, пастели, а друга часц роботи хтори помедзи 2013. и 2015. року наставали у моїм подобовим ателєу дзе сом тоти скици розробйовал – визначел Владо Няради. За саму виставу видруковани каталоґ, а у нїм и єден з наших найзначнєйших подобових критичарох Деян Дьорич дал огляднуце на Нярадийово подобово роботи. – Владо Няради ше як маляр, рисовач и акварелиста занїма з живописнима византийскима манастирами на

Представени роботи зоз циклусу „Записи з Метеорох”

стинох, познатим як Метеори. Тот уметнїк твори сочно и богато, експресивно кельо и реалистично, кеди нєкеди и посно, подобне фрескопису. Його подобовосц обрацена єднаки ґу прешлосци и ґу будучносци, малюнок источашнє и виява о историї малярства. Няради вше постредно гутори дацо и о историї уметносци – стої у Дьоричовим уводним слове. Тоти Нярадийово роботи першираз у явносци, а то була його треца самостойна вистава у тим календарским року. У Суботици на тот завод уметнїк самостойно виклада после 19 рокох, а виставу годно опатриц по конєц мешаца. Ана Маркович

„МУЗЕЇ СЕРБИЇ ДЗЕШЕЦ ДНЇ ОД 10 ДО 10” У ВЕРБАШЕ

УЧАСТВОВАЛО И ДРУЖТВО „КАРПАТИ”

Наступ Хора КПД „Карпати” у Реформатскей церкви

14 РУСКЕ СЛОВО

У рамикох манифестациї „Музеї Сербиї дзешец днї од 10 до 10” и у Вербаше од 9. по 18. май отримани културни програми на вецей локацийох. Програма почала у бази Центер у Старим Вербаше, як означованє побиди над фашизмом, а у Музейней збирки Културного центру Вербас под час манифестациї були вецей вистави. Вечарши програми отримани углавним у Реформатскей церкви у центре городу, и то змисти з историї, релиґиї, уметносци, потим вецей концерти, а отримани и вечари фадо и джез-музики. Програми було и на площи опрез Музейней збирки – подобова колония, концерт тамбурового оркестру, саям антиквитетох, а було и вецей змистох за наймладших. У Реформатскей церкви у центру города прешлого тижня наступело и КПД „Карпати”. Дружтво „Карпати” Вербащаньом представели хор под руководством дириґентки Надїї Воротняк, Мишана шпивацка ґрупа, дует Ґалина Вуячич и Надїя Воротняк, солиста Янко Сеґеди, а шицки точки провадзел оркестер под руководством Миколи Колета Чижмара. А. М. 22. МАЙ 2015.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА НОЦ МУЗЕЙОХ У КОЦУРСКИМ ЕТНО КЛУБУ

ШКОЛЯРЕ ШОМО ЗОЗ КУЛИ БУЛИ УСПИШНИ НА ЗМАГАНЬОХ

ФОТОҐРАФИЇ ШВЕДОЧА О ПРЕШЛОСЦИ Етно клуб „Одняте од забуца” зоз Коцура ше и того року уключел до манифестациї пошвеценей музейом, и отворел свойо дзвери за нащивительох всоботу, 16. мая. Тогорочна ноц музейох у Етно клубе була пошвецена 190-рочнїци од наставаня першей фотоґрафиї, та з тей нагоди була отворена вистава фотоґрафийох автора Коцурца Райка Шолая. Виставу под назву „Фотоґрафиї зоз прешлосци Коцура” отворела предсидателька Етно клубу Аранка Медєши, читаюци биоґрафию Райка Шолаї, хтори бул вельки любитель фотоґрафиї, та за живота зазначел подїї зоз културного живота у ва-

лалє. Райко фотоґрафиї вирабял сам у своєй хижней лабораториї и чувал их же би єдного дня шведочели о прешлосци нашого валалу. Тоти фотоґрафиї Етно клубу подаровала Шолайова фамелия, та з тей нагоди вибрани фотоґрафиї представени на соботовей вистави. Присутних нащивительох вистави привитала и Моника Гарди, хтора пречитала кратки историят фотоґрафиї, од самого наставаня по нєшка. Госци потим могли розпатриц виставу на хторим углавним було чарно-били фотоґрафиї зоз „Коцурских жатвох” зоз осемдзешатих рокох, та и фотоґрафиї коцурского Ловарского дружтва „Сокол”. Фотоґрафиї вирно приказовали дакедишнї випатрунок Коцура хторого ше велї уж нє здогадую, зоз старим будинком месней заєднїци хтори бул на месце нєшкайого школского двора, та будка у центру валала у хторей ше дакеди предавало новинки, циґаретли и лутрия, лєбо стари мадярски парохиялни дом, як и велького числа людзох од хторих велї уж давно нє медзи нами. Т. Ходак 22. МАЙ 2015.

НАЙЛЄПШИ РЕЗУЛТАТ ПОСЦИГНУЛ МИХАЙЛО РАЦПЕТИ И того року школяре Школи за основне музичне образованє (ШОМО) зоз Кули, и єй оддзелєня у Руским Керестуре, посцигли красни резултати на вецей змаганьох хтори отримани того мешаца, а ми спомнєме дзепоєдних. Школяре Милица Радошевич, Таня Надь, Матей Катрина и Милена Никитович зоз Школи за основне музичне образованє у Кули, и з єй керестурского оддзелєня наградзени на 59. Републичним фестивалу музичних и балетских школох хтори ше отримує од 7. по 13. май у Неґотину. Милица Радошевич школярка трецей класи на гармоники у класи професорки Тамари Лукач зоз Кули, освоєла другу награду, а у своїх катеґорийох други награди освоєли и Таня Надь школярка шестей класи на тамбури-прим, а Матей Катрина з трецей класи на тамбури-басприм, обидвойо у класи наставнїка Милана Суїча, а з оддзелєня у Руским Керестуре. На клавире их провадзела корепетиторка Ева Епер. Трецу награду освоєла Милена Никитович зоз Кули, школярка штвартей класи на клавире у класи наставнїци Снежани Ґавранон, а пласман цалей школи тиж красне друге место. Михайло Рацпети з Руского Керестура, школяр трецей класи на клавире у своєй катеґориї освоєл першу награду на 4. Медзинародним музичним змаганю „Фантаст” у Бечею, док рок старша Ивана Планчак тиж зоз Керестура, тиж на клавире, у своєй катеґориї достала другу награду. Обидвойо су школяре у класи наставнїка Мирона Сивча у керестурским оддзелєню ШОМО. Школярка другей класи гармоники Лїляна Кнежевич зоз Кули, у класи професорки Тамари Лукач, освоєла друге место на Интернационалним фестивалу младих акордеонистох „Гвиздово дражки” у Новим Садзе. Мож повесц же посцигнути резултати, ШОМО наисце красни и вредза кед ше их прировна зоз велькима музичнима школами у вельких центрох. М. Афич

РУСКЕ СЛОВО 15

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ЖАБЕЛЬСКИ ДНЇ

ВИСТАВА МИЛАНА КОЛБАСА

У рамикох манифе стациї „Жабельски днї” прешлого пондзелку у Ґалериї библиотеки „Велько Петрович” у Жаблю отворена вистава маляра Милана Колбаса. Присутних привитала директорка библиотеки Дубравка Дудич, а потим наступел хор „Пасторала” зоз Жаблю хтори одшпивал даскельо шпиванки зоз свойого репертоару. На отвераню вистави наступели рецитаторки Андрияна Чолич и Валентина Михняк зоз Дюрдьова, а Здруженє „Алтруист” зоз Жаблю у рамику тей вистави мало свою предайну виставу дзецинских ручних роботох. Виставу Милана Колбаса отворел теоретичар уметно сци и медийох др Здравко Райчетич. Милан Колбас дипломовал на Академиї уметносци у Новим Садзе, напрям ґрафика, учашнїк є 9 самостойних, вецей як 100 колективних виставох и коло 50 подобових колонийох у Сербиї и иножемстве.

– Виставу сом порихтал у кратким чаше, бо сом пред мешацом и пол достал поволанку за тоту манифестацию. Мотиви хтори превладую то мотиви з нашого поднєбя, односно з општини Жабель. То углавним салаши, витерняки хтори вимераю. Найбаржей ме инспирую мотиви хтори щезую, а робим у циклусох – гвари маляр Милан Колбас. Вистава Милана Колбаса комерциялного характеру. М .Рамач

НА ЗОНСКЕЙ СМОТРИ ДЗЕЦИНСКОГО ФОЛКЛОРУ У ЧЕЛАРЕВЕ

ОДТАНЦОВАНИ И РУСКИ ТАНЦИ Наймладши танєчнїки Руского културного центру з Нового Саду всоботу, 16. мая, того року участвовали на Зонскей смотри дзецинского фолклору у Челареве. Вони ше представели зоз Рускима танцами. Провадзели их члени оркестру РКЦ. Хореоґрафию по ставел Владимир Иван Вева, руководитель секциї, а його сотруднїк Михаїл Римар. Гоч на Смотри участвовали лєм штверо нашо танєчнїки, по оцени селектора, вони були барз успишни и обачлїво напредовали у одношеню на прешли рок. На змаганю участвовали фолклорни секциї општинох Бачка Паланка, Бач, Бачки Петровец и Нови Сад. М. Р.

16 РУСКЕ СЛОВО

СХАДЗКА ОРҐАНИЗАЦИЙНОГО ОДБОРУ ФЕСТИВАЛА

„РУЖА” БУДЗЕ ОД 26. ПО 28. ЮНИЙ На першей схад зки Орґанизацийного одбору Фестивала рускей култури „Червена ружа”, хтора отримана 19. мая у Руским Кере стуре, порадзене же 54. Фестивал култури будзе од 26. по 28. юний. На схадзки бешедоване и о змистох, та других активносцох за пририхтованє „Червеней ружи”. Потерашнї предсидатель Орґанизацийного од бо ру Са шо Па лєн каш на схад зки дал задзекованє на тоту длужносц, а за нового предсидателя вибрани Желько Ковач, предсидатель Вивершного одбору Националного совиту Руснацох. „Червена ружа”, як и потераз будзе отримана у Школи „Петро Кузмяк” у Руским Керестуре. На схадзки утвердзене же перши дзень тогорочней „Ружи”, на пияток, 26. юния, будзе вистава подобових роботох, а потим манифестация дзецох „Червене пупче”, на хторей буду виведзени од 16 до 18 нови композициї. Як и скорейши роки, на „Пупчу” наступя и дзецински музично-танєчни ансамбли з наших местох. Други дзень, на соботу, 27. юния, дополадня будзе отворени уж традицийни „Керестурски саям”. Наявене же того року будзе кус вименєна концепция, понеже акцент будзе на старих ремеслох, а плановане же би саям бул отримани на школских спортских теренох. Всоботу вечар будзе Шветочни концерт „На штред широкей ровнїни”, на хторим наступя побиднїцки точки з наших фестивалох, як и го сцуюци ансамбл з иножемства – ПУЛС (Поддуклянски уметнїцки народни ансамбл) зоз Пряшова, зоз Словацкей. Треци дзень Фе стивалу, на нєд зелю, 28. юния буд зе традицийне змаганє за найкрасши дзивоцки и леґиньски глас, як и змаганє нових композицийох у забавним духу, вибраних з прешлорочного конкурсу „Ружи”. На схад зки порад зене же под час Фе стивала кере стурска младеж орґанизує концерт даєдней ґрупи, о чим буд зе порад зене познєйше. Потерашнї роки под час Фе стивала були и турнири хтори орґанизовали Спорт ски бависка „Яша Баков”, мед зитим вони того року нє буду орґанизовани. Як винєшене на схад зки, рамикови финансийни план тогорочней „Червеней ружи” виноши милион и 550 000 динари. Сенка Надь 22. МАЙ 2015.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА НА РЕПУБЛИЧНЕЙ СМОТРИ РЕЦИТАТОРОХ У ВАЛЄВЕ

ДО КУЛСКЕЙ ОПШТИНИ ДВА ПЕРШИ МЕСТА На Републичней смотри рецитаторох у Валєве, хтора отримана 16. мая, рецитаторе з кулскей општини освоєли два перши места у своїх возростох, а Мирослав Малацко з Руского Керестура освоєл пияте место у катеґориї старшого возросту. Перше место у старшим возросту и награду за найлєпшу сценску бешеду на Републичней смотри рецитаторох освоєла Миляна Нинич з Кули, а перше место у катеґориї штреднього возросту освоєла Владица Кляїч з Червинки. На найвисшим змаганю рецитатотох у Сербиї, окрем Малацка, по руски ше змагала и Валентина Михняк з Дюрдьова, у катеґориї штреднього возросту, котру за змаганє пририхтала Мария Самарджич. Окрем спомнутих з кулскей општини на змаганю участвовали и Лїляна Кнежевич и Исидора Нинков у младшим, и Тара Божович у штреднїм возросту, шицки з Кули. Миляну Нинич и Тару Божович за тогорочни циклус змаганя пририхтал Слободан Ноґавица, Владицу Кляїч Весна Чукович, Мирослава Малацка Ивана Дудаш, а Лїляну Кнежевич и Исидору Нинков Амалия Ковач.

Валентина Михняк и Мирослав Малацко

На Републичней смотри ше змагали по 35 рецитаторе у младшим, штреднїм и старшим возро сту, вибрани на селекцийох од школских по Покраїнску смотру у Войводини, одно сно на змаганьох у округох у узшей Сербиї. М. З.

ОТРИМАНЕ ДРУЖЕНЄ ДЗЕЦОХ З РУСКИХ ДЗЕЦИНСКИХ ЗАГРАДКОХ

ЧУВАНЄ ИДЕНТИТЕТА ПРЕЗ БАВИСКО

Наймладши Керестурци и їх виховательки по други раз були домашнї дзецом и їх виховательком зоз Коцура и Дюрдьова на тим сходу, на хторим ше дзеци вєдно дружели, а потим була отримана и програма у сали Дома култури, дзе ше єдни другим представели зоз шпиванками, рецитациями и танцами. Керестурци виведли своїм госцом часц програми зоз тогорочного „Бамби фесту”, док дзеци зоз других местох указали цо вони уча у своїх предшколских установох. – Ми пришли найбаржей на друженє, алє кажди раз дзеци и науча дацо єдни од других. Барз чекали присц, чекали ше бавиц з другима дзецми, видзиц як випатра їх

22. МАЙ 2015.

овода, а значне им и же шицки дзеци бешедую по руски – гварела вихователька зоз Коцура Серафина Яґлица. Тото друженє штварти раз орґанизовал и финансовал Одбор за образованє Националного совиту Руснацох, а на сходу була и предсидателька Одбору Мелания Римар, та и єден хлапец хтори у Новим Садзе факултативно учи руски язик у предшколскей установи. – Тот сход зме започали у Керестуре, потим бул отримани у Коцуре и Дюрдьове, и так идземе до круга. Шицки дзеци лєдво чекаю кеди будзе на нїх шор же би були домашнї. Циль того сходу же би вони знали же маме руску оводу и руски оддзелєня и у других местох. Вше менєй маме дзеци у тих оддзелєньох, а циль же бизме и на таки способ пробовали порушац уписованє до нїх, бо кед ше дзеци нє уписує до руских оддзелєньох у предшколских установох, такой трациме дзеци и у руских оддзелєньох у школох – наглашела Римарова. Зоз дзецми зоз Дюрдьова була и Светлана Бошков, директорка їх предшколскей установи „Дзецинство” зоз Жаблю, у чиїм составе и „Дюрдєвак” з Дюрдьова, дзе роби єдна мишана ґрупа по руски. – Думам же тот сход дзецох наисце значни. Дюрдьов мали штредок, у хторим єст вельо мишани малженства, и потребне же би дзеци видзели же су нє сами хтори уча по руски, цо им дава и якушик сиґурносц. Я барз инсистуєм на очуваню националного идентитета, прето же лєм людзе хтори свидоми свойого националного идентитета, можу прилапиц розличносци – гварела директорка Бошков. После програми, дзеци ше предлужели бавиц у „Цицибану”, а нарок ше буду дружиц у Коцуре. Мая Зазуляк

РУСКЕ СЛОВО 17

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ

70-РОЧНЇЦА ПОБИДИ У ДРУГЕЙ ШВЕТОВЕЙ ВОЙНИ

ВОЙНОВО И ПОВОЙНОВО ИСКУСТВА КОЦУРЦОХ

ЄДНИ ДОМА, ДРУГИ НА ФРОНТУ – ШИЦКИ У ВОЙНИ

Пишe: Танита ХОДАК

Анї єдна война нїкому доброго нє принєсла, а окреме нє Друга шветова. Од теди прешло седемдзешат роки, и векшина борцох уж нє медзи нами же би пошведочели о велїх нєправдох хтори настали под час окупациї нашей жеми. А тим стареньким людзом, хтори войну ище вше паметаю, вше у гарлє застанє, та и слизи руша кед ше здогадню войни СПОМИН ПЛОЧА Жителє Коцура 2006. року у центре валала поставели спомин-плочу шицким борцом хтори погинули у Другей шветовей войни, як и тим хтори погинули у войнох од 1991. по 1999. рок. На плочи виписани 59 мена и презвиска, а на самим верху стої и порученє же би вецей нїґда нїхто нє дал живот за чийошик идеали.

18 РУСКЕ СЛОВО

– Цо най ци бешедуєм сину? – перше кажде здихнє, пред тим як почнє приповедац. Кед поча ла война Коцур и ва ла ли у Бачкей були под мадярску окупацию. Старши, полнолїтни хлопи пошли до войни, дзеци предлужели ход зиц до школи, и учели по мадярски. По обисцох, окрем дзецох, остава ли лєм жени и старши. Кажде мал дакого у войни, и кажде хто бул дома, думкох бул зоз своїма найблїзшима на фронту, лєбо у лаґру. ОСТАЛ ДОМА ЧУВАЦ КОНЯ И ГАЧЕ Кед поча ли брац хлопох до войни Яков Хромиш нє мал досц роки, та го до войни нє вжа ли. Оца Дионизия одведли до

лаґру, старши брат Юлин пошол до партизанох, а вон остал дома зоз младшим братом и мацеру, и запаметал цо му оцец наказовал. – Оцец бул у ла ґ ру, думам же то бул Аушвиц. Нє зна ли зме яка буд зе його судь ба, алє зме якош ве ре ли же ше вра ци. Я бул ви со ки и моц ни, алє сом нє мал ро ки, на род зе ни сом 1929. ро ку, та сом остал дома. Па ме там же люд зе бе шедо ва ли же – па ля яки тот хло пи на, ша пре цо вец мо й о го вжа ли... А оцец мал у оби сцу єд но го ко нїч ка и гачат ко. На ка зал ми же их мам чу вац и скри вац, по не же нє мец ке, а и парти зан ске во й ско ход зе ло по ва ла ло и збе ра ли ге вер ни ко нї до во й ска. Ве ль ки бул ри зик кед на шли же дахто скри ва ко нї, алє оцец до бре знал же кед би нам и тото вжа ли, 22. MАЙ 2015.

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ та би нам нїч нє оста ло, а худоба у ва ла лє була барз велька – толкує наш собешеднїк. Яков нє бул єдини хтори скривал конї. Зоз коньми ше сцекало там дзе були остатнї хижи у валалє, на драги хтора водзи до Вербасу, понеже там була церковна жем. – На кон цу Курто го шо ра, у єд ней хи жи по кон цу за гра ди бул яки шик му рик и огра да, та зме там чу ва ли да ске льо ко нї. Му шел сом мер ко вац же кад зи ше вра цам дому, же би ме дахто нє вид зел. Преход зе ли та ма ль воя ци, та глє да ли шлї ди ко пи тох и коляї. Мо й ому млад шому брато ви Вла до ви по ну ка ли чо кола ди же би ви дал дзе скри ва ме ко нї. Ве лїм на шли и од ведли. Оцец ше 1946. року врацел зоз лаґру, а у ва ла лє теди було, гат, як по сле войни – бида и худоба. Так ше зрадовал кед видзел дома конїка и гаче, же аж, бо теди то вельо значело – памета Яков. По його сло вох, пред тим як ше во й на за кон че ла, парти за нє ше скри ва ли по са ла шох у хота ре, а нє мец ке во й ско их глє да ло. Ко цур ски Ру сна ци углав ним ма ли вя зи зоз парти за на ми, та их нє шме ли ви дац. През дзе нь ше парти за нє скри ва ли по ку ку ри ци, а вно ци по шли и на са лаш, да цо за єсц лє бо пре спац. Ча сто ше у ва ла лє чуло же да єд но го и за би ли. А кед ше во й на за кон че ла, нє було бог зна яки ве ше ля. Гоч люд зом було ми ло же стра хотом при шол ко нєц, ве лї були жа ло сни, бо ско ро зоз ка ждей дру гей хи жи у ва ла лє во й на од нє сла да є ден жи вот, а нїхто нє знал зач? ПЕ ШО ДО АВ СТРИЇ, А ПЕШО И ДО МУ Дї до Ми хал Ива нов, дзе вед зе ша троч ни Ко цу рец ше нєд зеч нє здо га дує во й ни. – Так як цо при ка зую на фил мох, так було – тол кує дї до. По збе ра ли нас по ва ла лє, и млад ших и стар ших, та га йд до во й ска, до парти за нох. Нє бал сом ше. Нє знал сом цо и ро здумо вац, нє знал сом же дзе ид зем и цо буд зем ро биц. Ишли шиц ки, та ишол и я. Було нас досц з Ко цу ра. Па ме там Сил ву Мол на ра, Йовжку Ба рата, а там бул и мой брат Дю ра. Пер ше зме шиц ки по шли за Зре ня нин, а кед отво ре ли цу кров ню у Вер ба ше, та нас, Ко цур цох, шиц ких там по ста ве ли. Як воя ци зме ро бе ли и стра жа ре ли, бо нє було ро бот нї кох, а фа бри ка му ше ла пред лужиц ро биц. Ца лу жи му сом там бул, и спал, и єдол, а дому нє при ход зел. 22. МАЙ 2015.

Кед во й на уж за шла глїб ше до ште ра це тих ро кох, на фрон ту було вше ме нєй во й ска, та Ми ха ла и дру гих воя кох по сла ли за Ав стрию. – Пу щ е ли нас дому, най ше яви ме сво їм, и та кой ютре ра но куфер до ру кох, та до Зом бору, а ота ма ль до Ав стриї, и на фронт. По пол нь о ва ли зме во й ско ште ра цец пер шей удер ней бри ґ а ди. Мал сом єд но го ко ня, и єден чеж ки ру си й ски ми тра лєз. Чу вал сом ко ня, бо сом го му шел кармиц – тол кує дї до. По во й ни дї до Ми хал ше вєд но зоз дру ги ма вра цал зоз фрон та дому, так як цо и по шол – пе шо. – Досц длуго нам требало же бизме пешо сцигли зоз Австриї дому. Були зме и вистати, и вигладнєти. Нє врацел сом ше до валалу, алє такой на салаш, бо ме там моя чекала. Робели зме на салашу з трецого. Предлужели зме там дзе зме станули пред войну. Чежко було и пред тим, а и по законченю войни нашим людзом нє було лєгко – бешедує дїдо Михал.

Ирина Маґоч

ПАТРЕЛА СОМ ЯК БОМ БИ ЛЄ ЦА Ни на Ири на Ма ґ очо ва була ещи дзи воч ка, жи ла у Ке ре сту ре под час во й ни, пред тим як ше ода ла до Ко цу ра. Ещи па ме та як бом би па да ли на Ке ре стур. – Єд но го дня на па жи цу при Ко сан чи чу злє це ли ру си й ски кри ла ти ци. Шва би ше до зна ли, и по швид ко поча ла дуц си ре на, а ми ше з ва ла лу шиц ки та кой ро збе гли до поль ох. Зна ли зме же нас буду бом бардо вац. Моя ни на була при ва ла лє на са ла шу, та зме ше з ба бу там скри ва ли. Па ме там же сом ви ку кла, и вид зе ла же цо шка чар не па да на ва лал. – Ма мо, па ля, бом би па даю! А ба ба ми шту ре ла гла ву долу – ци хо буц и скри ше – гва ре ла. Теди Нєм ци бом бардо ва ли тоти ру си й ски кри лати ци на па жи ци, за би ли трох пи лотох и ище двох зоз ва ла лу. Пе йц тру ни було шлї ду ю цо го дня у ва ла лє, а Ру си похо ва ни мед зи Ру сна ца ми на ке ре стур ским те ме то ве.■

Яков Хромиш

РУСКЕ СЛОВО 19

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ

ДВА ЮВИЛЕЇ 70 РОКИ „РУСКОГО СЛОВА“ И 90 РОКИ „РУСКИХ НОВИНОХ“

Пише: Дюра ЛАТЯК

ҐУ ЮВИЛЕЙНЕЙ РОЧНЇЦИ „РУСКОГО СЛОВА” (10)

„РУССКА ЗАРЯ“ И КПСЮР

О нєполни дзешец роки по виходу з друку першого числа „Руских новинох“, бачванско-сримски Руснаци достали ище єдни периодични новини. Снователь и видаватель тих новинох под назву „Заря“ бул Културно-просвитни союз югославянских Русинох (КПСЮР), основани 3. септембра 1933. року у Старим Вербаше (котри од половки 1935. року пременєл назву на Културно-национални союз югославянских Русинох КНСЮР) Єд на часц ру ских ин те лектуал цох (дзепоєдни були и члени РНПД-а) ше нє складала з роботу и програму РНПД-a, и з тим же би грекокатолїцке духовенство руководзело зоз културно-националним животом рускей националней заєднїци у новей держави южних славянох, формованей после Першей шветовей войни, до чийого составу ше приключела и Войводина. Тиж, пришло и до нєскладаня у вязи зoз толкованьом националного идентитета рускей националней заєднїци. Познєйшє ше увидзи же им и наша вирска припадносц грекокатолїцкей церкви нє була по дзеки, гоч то у явносци неґировали. „БАТОГАШЕ”

ХТО КЕЛЬО МОГОЛ, ТЕЛЬО ДАЛ Як зазначел Евґений М. Кочиш у своїх мемоарох („Шветлосц“ ч. 1/1984, бок 96), „Русску зарю“ и єй виданя, т. є. видавательну дїялносц КНСЮР з найвекшей часци финансовали „Шариково, Дюра Шанта, Петро Сендерак, др Сакач, др Ґубаш, Брундза зоз Коцура, Шимко Стрибер зоз Коцура, Сабадошово з Миклошевцох, и народ, хто кельо могол, хто кельо дал“.

20 РУСКЕ СЛОВО

Уж на початку 1922. року виходзи з друку „Руски Батог!“ (по назви тей новинки, єй прихильнїки и процивнїки РНПД-а у народзе наволовани „батогаше“). Публикация обявена у формату новинох, гоч на нєй нєт импресума, та нє назначене же хто го видал, а под заглавйом нє пише же чий би то орґан могол буц! Под текстами на штирох бокох подписани лєм два мена и презвиска: Мойсей Мудри и Александер Сакачов, як „ответствениј редактор“. Обидвоме познєйше були медзи найактивнєйшима членами КПСЮР. Кед слово о нєскладаню по националним питаню, становиско авторох „Руского Батога“ илуструє тот цитат з обявеного текста на першим боку: „Њет зоз верби грозна, нашо панове перше муша постац Руси, а вец народ тому учиц, и дацо ставац нове“. А кед слово о нашей грекокатолїцкей вири, їх становиско илуструє тот цитат з обявеного текста под насловом „Историја право славнеј вири у нас“:

„Дзе сла вља ње пра во слав ну ви ру отри му ју, то ти тварди у сла вљан ству. То Верљкоруси, Малору си и Серби. Прето и нашо браца Чехи и Сло ваци и Русини на Хорњици и Га ли ци ји преход зели на православ ну ви ру, а по вој ни ца ли ми ва ла ла ми преход за на православ ну виру и Чехослова ци и Ма лороси. У Галицији на Горњици Мало ро си до војни мали шмелосц преход зиц на прађидовску свјату православ ну ви ру, а нам у Бачкеј ањи терас, кед уш давно ње бљиска и ње гирми, кед Ма ђар ска и Австрија каљики, нашо пано ве чу ва ју народ наш од православља, јак од ог ња аље народ, сам вид зи о чим ше роби, народ ше сам буд зи.“ Прето вони, вєдно зоз своїма истодумнїками, потримани и з боку дзепоєдних интелектуалцох звонка нашей националней заєднїци. Трецого септембра 1933. року у Старим Вербаше основали Културно-просвитни союз югославянских Русинох, як опозицию Рускому народному просвитному дружтву. „ЗА РЯШЕ” Уж такой по сле сновательней схад зки руковод заци особи поча ли зоз пририхтованями за ви даванє свой ого дру ко ва ного орґ ана. При рихтованя тир ва ли нє пол ни осем ме ша ци, та 22. апри ла 1934. року ви шло з друку пер ше число нови нох под назву „Заря“ (ви роят но по угляду на теди шнї руси й ски но вини „Заря“, цо значи „Шви танє“, а то су ґе рує про ру си й ску ори єн та цию но вей орґ ани зациї). По назви своїх но винох и члени новей орґ ани зациї (за ро злику од „про сви ташох“, членох РНПД-а) на волани „заряше“, алє и „батогаше“. Шедзиско Редакциї було у Новим Садзе. 22. МАЙ 2015.

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ

Янко Хромиш (псевдоним „Бачи Горки“) дописователь новинох „Русска заря“

Спочатку ше служели зоз сербску кирилицу, алє пошвидко прилапели староруску азбуку, присподобену нашому язику. Цо ше лексики дотика, авторе и редакторе ю збогацовали з русийску, цо було у склад зе з їх прешвеченьом же зме по поход зеню Руси, право славни по вири, и же треба по ступно и врациц ше до нєй. Гоч декларативно нє були процив грекокатолїцкей вири, зоз написох у новинох и їх других публикацийох видно симпатиї ґу право славю. Дзекуюци тим симпатийом єдно число Руснацох у Коцуре, Вербаше и Новим Сад зе прешло на право славну виру и читало двомешачнїк „Право славни вистник“, „Орґан юго славянских Русинох“, котри видавал право славни священїк Янко Виславски „благо словеніем Прео священн’йшаго епископа бачкого Др. Иринея“. (Предлужи ше)

Назва новинох три раз меняна, зависно од того же хто финансовал їх видаванє. Так под назву „Заря“ виход зели од 22. априла 1934. по 2. авґуст 1936. року, потим под назву „Русска правда“ (лєм два числа) и конєчно под назву „Русска заря“ од 20. септембра 1936. по април 1941. року, кед новини цалком пре стали виход зиц. Перши редактор „Зарї“ бул др Милутин Ґубаш (од 22. 1934. по 2. авґуст 1936.) потим др Янко Шарик (од 2. авґуста 1936. по 20. септембер 1936. кед пременєна и назва новином на „Русска правда“), вец др Николай Д. Оле ар (од 20. септембра 1936. по 28. марец 1937. кед новини до стали конєчну назву „Русска заря“) и, на концу, Евґений М. Кочиш як єй главни и одвичательни редактор (од 28. марца 1937. аж по початок априла 1941. року). Сотруд нїки и до писователє були: др Янко Шарик, др Александер Сакач Будишин, обидвоме з Нового Саду, Дюра Шан тов з Вер басу, Михал Шарик, бого слов, Николай Олеяр, правнїк, Петро Ри знич (по знє й ше на став нїк у ке ре стурскей ґимназиї и наш познати те атрални дї яч), право славни священїк з Ґосподїн цох Ян ко Ви слав ски, Ян ко Хромиш (псевдо ним „Бачи Горки“) зоз Дюрдьо ва, Мо йсей Мудри, Дюра Сабадош з Микло шевцох, Дюра Павлович, Микола Гор няк (вибеженєц зоз Карпатох), и дру ги. Авторе написох ше у спомнутих новинох служели зоз „живим” народним язиком, з вельо сербизмами и русизмами. 22. МАЙ 2015.

РУСКЕ СЛОВО 21

РОК 13 МАЙ 2015. число 6

простор за кафу и виключеня

Число ушорел: Ян Мезей

КЕД ДАХТО ПРЕДА ДУШУ ТО НЄ ЗНАЧИ ЖЄ Є ГЛУПИ АБО НЄСПОСОБНИ

ЗВИТ ЗОЗ СНОВАТЕЛЬНЕЙ СХАДЗКИ „ТРУ(С)ТУ ПАРТИЙНО ЗАНЯТЕЙ ЧЕЛЯДЗИ” Єден од членох чита присутним сообщенє за явносц: У тей жеми, педик, уж длугши час иснує потреба же би ше направело шора и порядок медзи партийно занятима людзми и же би ше хтошка озвал спред їх правох. На тот шор ше чекало барз длуго. Нє було го дзеведзешатих, нє исновал анї после пиятооктоберскей пременки, а нїч зоз того нє ушлїдзело анї по пременкох др Коштуници, та знова демократох, а и за тима новима ше чекало и випатра нє будзе нїч. Перше и основне процив чого ставаме то ище вше присутне повласцене положенє фахово занятих поєдинцох. Вишколовани поєдинци ище вше маю предносц при находзеню роботи у велькей часци приватного сектора чому ше у истим моменту муши стануц на карк! Исте зявенє замерковане и у державним секторе лєм ту зме кельо-тельо ровноправно заступени. Заш лєм тота ровновага лабилна, найчастейше ше на нас дума лєм пред виберанками и дакус после виберанкох, а то так нє идзе. Кеди сце видзели же ше партийному чловеку да роботу у трецим року дачийого мандата, анї у другим нєт! Зоз тим ше муши започац. Ниа, тим фаховцом, кус покус, та, ниа, виходзи конкурс у даєдней новинки. Сама числовносц єдних и других и привидна ровновага нє ришує шицки нашо проблеми зоз котрима ше каждодньово стретаме. Кажде хто партийно заняти, або голєм бул дакеди, лєгко мог замерковац даскелї ствари. Партийно занятим ше, насампредз, дава дакус монотонєйши и „глупши” задатки за приглупих, за их окончованє нє треба буц богзна яки мудри. Далєй, им, школованим мудраком ше дава роботи котри ше робя з мозґом, за котри треба буц креативни и ровно активни. Вшелїяк, лєпши су як нашо. Им ше дава и вельо векши обсяг роботи. Значи трациме и на квантитету, и квалитету. А ми нє глупи! А тото сцу з нас направиц. Як кед би ше од нас обчековало же бизме имитовали даяких канцеларийних лєнюхох котри нїч нє робя, випиваю кафи, фарбя крижальки и чераю рецепти, евентуално у медзичаше направя фотокопию дачого, або опатра мейл. Прето и квази фаховци иншак на нас патра. Лєм звисока. Нїч нє гуторя, алє то шицко видно. Як кед би були два раз певнєйши од нас. Нє правда! Цо? Же ше вони школовали!? А ми, брату, душу мушели предац, та ти вагай цо чежше зробиц. Душу ше нє находзи на драже. Та чи вец чежше докторовац? Га! Яки ми камень ношиме! Зоз тим сообщенє закончене и присутних ше поволало на коктел и закуску. Славе Вовторок

22 РУСКЕ СЛОВО

ХАСНОВИТИ ПОРА ДИ

ДЗЕ ШЕ ЗМОГНУЦ У ТЕЙ КРИЗИ? 1. Ошвицуй задки. Водз струю по задкох и принєш шветлосц там дзе цмота одкеди єст чловека. Будзеш перши у тим и успих заґарантовани. 2. Або, будз валалски чловек зоз чловечим кравенцом на глави. Будзеш служиц валалу кед до нащиви придзе даєден з високей власци. Кед би почал зоз своїм наступом, ти би ше там нашол и вец би народ думал же ти так шмердзиш, а нє тото цо йому з устох випадує. Дакус понїжуюце, алє державна робота то державна робота. 3. Направ змаганє за найвекшого шуля у валалє. Най ци кажде пошлє найвекшого котрого лапел и найвекши достанє награду, а гевти ти преробиш и предаш. Кед будзе и тих котри нєдобре похопели виволанє, та их висликуй през облак своєй хижи и наволай уметнїцку фототрафию: „нєспортски задки опрез мо-

його обисца”, полож то на „и-бей” и знова ше змогнєш. 4. Буц валалски брехач и пахадло. То професия котра служи же би це жени од угляду могли безецовац за Пасху, же биш найгласнєйше брехал и пахал кошарочки з єдлом по церковней порти и же би нє було видно як то робя їх дзециска. 5. На „Дискавери” каналу хториш дзень предали кравенок зоз диносауруса за даскельо тисячи долари. Пать, єдина машинка котра ци треба за таки бизнис, то кус векши пес и гарчичок даралову дньово. 6. Затий и прияв ше же биш бул нєлапшни чловек на рекламох дзе тлуста особа зоз традицийнима методами нє зна схуднуц. 7. Направ малу продукцию швичкох и предавай там кадзи прейдзе колона „Паради пихи”. Ономатопея Дриск

ИЩЕ ЄДЕН ИНСТАНТ ДИПЛОМЕЦ

Я. К.

медзи

22. МАЙ 2015.

... за кафу и виключеня ТЕСТ

КИНДЕР НЄСПОДЗИВАНЄ

ХТО ЗНА – ЗНА

Я. К.

1. Хто написал роман „Война и мир”? а) Слободан Милошевич б) М. Ґанди в) Нєпознати герой г) Така кнїжка нє постої у пракси. 2. Джими Гендрикс ламал и палєл ґитари прето же: а) Сцел указац же у младосци нє мал з чим цо класц на огень б) Требало му нову ґитару, а нє знал цо зоз стару робиц в) Нє потрафел ноту, та ше нагнївал на ґитару г) Указовал на тото же ґитара лєм древо, а вон музичар. 3. Чом Адолф Гитлер зробел самозабойство? а) Бал ше же яки му сцигнє рахунок за ґаз б) То му бул уметнїцки крочай в) Сцел лєм видзиц цо єст з „другого” боку г) Знал же так найбаржей розгнїва своїх нєприятельох.

Прецо Европа треба же би ше уозбилєла и престала нас уценьовац Нашо зауваги:

4. Прецо себе Ван Ґоґ одрезал ухо? а) Прето же думал же нєкрашнє райзує б) Прето же бул скупенда, та ше сам штригал в) Ставел ше зоз товаришом же преда вецей як єдну слику г) Нє сцел же би го волали „куриплах”.

1. (Перше и основне) людзе, нє спреведайме ше, ми Европскей униї робиме услугу же до нєй уходзиме.

5. Цо Исак Нютн найволєл? а) Палєнку з яблука б) Лєжац под древом и нє робиц нїч в) Руцац чежки и лєгки ствари на преходнїкох г) Акцийни филми и їх реакциї на людзох.

3. Звалїме им у Краґуєвцу заходнярску фабрику автох „Фиат” и орежеме роботнїкох.

6. Цо сцел Геминґвей повесц кед написал „Збогом оружиє”? а) Же престава буц ловар б) Повадзел ше зоз пушку в) Нє достал членство NRA г) Мушел предац пушку же би купел дуркацу машину. 7. Цо значи присловка „Щешлїви тоти народи, цо маю допиту историю”? а) Значи же школяре тих народох нє маю вельо лекциї з историї б) История то синоним за допитосц в) Народ кед сце буц щешлїви муши буц допити г) Тота присловка нє значи нїч. Одвити посилайце на адресу Булевар ошлєбодзеня 81/7 Нови Сад Сербия, особи хтори точно одвитую на питаня достаню сезонску карту на базен у Руским Керестуре. SimoStrahota.com 22. МАЙ 2015.

2. Ище баржей ше нє будземе старац о калдермох, та най видза яки им буду авта после шпациру по нашей красней.

4. Кед нє престаню уценьовац нїґда им нє врациме ураниюм котри им спаднул до нашей жеми. 5. Вишлєме им Шешеля док будзе натхави. Кед вец на нїх кихнє бацили, доєдно буду мац носи исти як и вон. 6. Шицким котри здравкаю по европски „чао”, „хай”, „хелоу”, або „ола” комунална милиция будзе наплацовац кару символични 1.144 динари, прето же нам беру Косово. 9. Будземе давац субвенциї койдзеяким шпивачком повиганяних з лєсох, горох, кармикох, та най им ходза завивац и дараловац по койдзеяких Нємецкох и Австрийох. 10. Пущиме им, праве тим Нємцом цо су главни, даскельо нашо Икарбуси и Мерцедеси, та най ше лапаю за главу. 12. (Остатнє и нїч менєй важне) най меркую цо робя, бо кед им ми нє войдземе, хто им до тей Униї войдзе!? Славе Припят

РУСКЕ СЛОВО 23

ДУХОВНИ ЖИВОТ НАПРЕДУЄ УШОРЕНЄ ПАРОХИЙНОГО ДОМА У НОВИМ САДЗЕ

УСЕЛЄНЄ БУДЗЕ 30. МАЯ Члени Церковного одбору и вирни у Новим Садзе, на чолє зоз парохом о. Юлияном Рацом, вредно и ефикасно робя на обнови парохийного дома, так же ше до ньго парох годзен уселїц 30. мая, як и плановане. На акциї 16. мая будовало ше нову терасу, односно уход до парохового дому, а уж закончени дзвери до библиотеки и канцелариї. – Нука, у церковней сали треба виняц патос и положиц цегелки, цо у кухнї уж поробене – гварел предсидатель Церковного одбору Мирослав Грубеня. – Шицки облаки ше ушорює, ґитує и фарби. Задовольни сом з одволаньом на тоту акцию, пришли велї, алє за каждого єст роботи. По Грубеньових словох, положени и цегелки место тепиха у салетли при церкви, а акцию ше предлужи з ушореньом церковней сали и квартеля за дзияка. Под будинком єст и велька пиньвица зоз коло 100 квадратнима метерами, хтору ше хаснує за чуванє огриви, а єст жаданя же би ше ю обновело и же би и вона була функционалнєйша. Єден з акцияшох прешлей соботи бул и Михайло Мункачи, Новосадян од 1968. року, хтори вше ту кед треба робиц и помогнуц. – Приходзим кед єст даяка акция, а при церкви сом бул и кед нападало шнїгу, та требало одруцовац. Тераз, на обнови парохийного дома робим шицко цо треба, од бетонованя, по фарбенє облакох. Задовольни сом як чече ушоренє будинку, лєм сцем повесц же би одволанє добродзечних акцияшох могло буц и лєпше – констатовал Мункачи. М. Г. К.

У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

ПОПОРАЄНИ ТЕМЕТОВ ПРЕД РУСАДЛЯМИ Члени Церковного одбору и други парохиянє у Руским Керестуре всоботу пораєли теметов, а пред наиходзацим шветом Русадля и Шицки святи, кед ше на теметове будзе служиц Панахиду за шицких покойних. Окрем кошеня дражкох у старших часцох теметова, учашнїки акциї розчисцели и три громади шмеца хтори були на нєдопущених местох. Акцию пораєня орґанизовал Церковни одбор керестурскей парохиї на чолє з тутором теметова и його заменїком Ярославом Бодваньскийом и Михайлом Рацом.

Вони ше вше одволую кед треба дацо помогнуц коло церкви

И з тей нагоди вони надпоминаю жительом Керестура же би после пораєня гробох шмеце руцали лєм до контейнерох и чували шор на теметове, бо вон вельке жвератко нашей култури. Попри одборцох, теметов були добродзечнє пораїц и други парохиянє, а на концу акциї за шицких бул порихтани полудзенок. М. А.

К А Л Е Н Д А Р П ОД Ї Й ОХ

ПАПА ФРАНЦИСКО НАЩИВИ САРАЄВО

СТРЕТНУЦЕ ЗА МЛАДИХ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

ПАЛОМНЇКИ И З НАШОГО ЕҐЗАРХАТУ

У Руским Керестуре, на соботу, 23. мая будзе отримане Стретнуце штредньошколцох хтори маю виронауку у школох, а поволани и други млади, студенти и школяре висших класох основней школи зоз шицких наших парохийох. На стретнуцу ше будзе преглїбйовац тему „Милосердиє Боже”, а преподаватель будзе о. мр Михайло Малацко, парох керестурски. Стретнуце будзе у просторийох Каритасу од 12 по 15 годзин. М. А.

Папа Франциско 6. юния нащиви главни город Босни и Герцеґовини – Сараєво и з тей нагоди, на заєднїцку Службу Божу пойду велї паломнїки, та и вирни з нашого Еґзархату. По информацийох з наших парохийох, приявени коло 80 особи, а остало ище даскельо шлєбодни места. Приявиц ше мож у своєй парохиї, лєбо на телефон 063 88 96 467 и на имейл адресу hardi.ivan@gmail.com. И. Г.

24 РУСКЕ СЛОВО

22. МАЙ 2015.

ДУХОВНИ ЖИВОТ ПЕРША ПРИЧАСЦ У ПЕТРОВЦОХ

ШЕСЦЕРО ДЗЕЦИ ПРИЯЛИ ИСУСА У Петровцох, 10. мая, ґу Св. Причасци першираз приступели ше сцеро дзеци. За тоту святочну подїю пририхтовало ше на рижни спо соби ище од початку Велького по ста, а зоз першу Св. Сповед зу першопричашнїкох, и Сповед зу їх фамелийох и кумових всоботу, дзень пред тим. Першопричашнїки зоз своїм парохом о. Владимиром Седлаком

В. С.

ГУМАНИТАРНА АКЦИЯ ЗА ПОМОЦ ВИБЕЖЕНЦОМ У УКРАЇНИ

ВЕЛЬКЕ ОДВОЛАНЄ КОЦУРЦОХ Гуманитарна акция за помоц вибеженцом зоз України на инициятиву пароха коцурского о. Владислава Раца порушана и у Каритасу у Коцуре, и потераз одволанє добре. За зберанє гуманитарней помоци задлужени волонтерки Мария Буила, Мелания Салонтай и Мелания Мартич. – Одволанє досц вельке, а потераз помоц дали коло штерацец фамелиї зоз коцурскей грекокатолїцкей парохиї, та и зоз других парохийох у валалє. Особи хтори

З НАГОДИ 250-РОЧНЇЦИ ГРЕКОКАТОЛЇЦКЕЙ ЦЕРКВИ У КОЦУРЕ

ОТВОРЕНИ САЙТ НА ИНТЕРНЕТУ

дали помоц зазначени до теки и им окреме дзекуєме. Найвецей назберане помоци у облєчиве, а єст и средства за особну гиґиєну и конзервованей поживи – виявела Буилова. Волонтерки помоц, на два заводи, зберали цали дзень, лєбо частейше по догварки зоз валалчанами. Помоц ище вше мож придац до просторийох Каритасу, контактуюци пред тим Марию Буила, лєбо други два волонтерки. Т. Х. 22. МАЙ 2015.

Грекокатолїцка церква у Коцуре однєдавна представена и на интернету. З нагоди 250-рочнїци Грекокатолїцкей церкви у Коцуре пред даскельома днями отворени сайт цекрви и мож го нащивиц на адреси: kocurskacerkva250.com. Сайт ище вше у фази виробку, та нє функционую шицки його мениї, алє уж мож опатриц слики у ґалериї, лєбо 3Д знїмок нукашньосци и вонкашньосци церкви, чийо вирабянє оможлївело ЙКП „Информатика” зоз Нового Саду. 3Д знїмок коцурскей церкви перши знїмок такей файти єдней грекокатолїцкей церкви медзи Руснацами. На сайту тиж так мож превжац поволанку за преславу ювилея хтори будзе означени 28. и 29. авґуста, и можлївосц уключованя парохиянох до програми през рижни музично-уметнїцки аспекти. Мож опатриц и основни податки о церкви, як цо адреса, числа банковного рахунку и контакт телефони. Т. Х.

РУСКЕ СЛОВО 25

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ

Прабаби

ДЮРА ПАП (1945–2015) Зохабел ши нас занавше, алє и далєй будзеш жиц кажди дзењ зоз нами у наших шерцох. Супруга Мария и дзивки Ясмина и Анамария зоз фамелиями ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ

ДЮРА ПАП (1945–2015) з Ветернику

ЦИЛИ ЛЕНДЄР

Єй праунук Иван Лендєр ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ

ДЮРОВИ ПАПОВИ (1945–2015) з Ветернику

Дня 15. мая 2015. року занавше престало дуркац шерцо мойого милого сина. Памятку на ньго вично будзе чувац мац Леона Папянкова зоз Руского Керестура Спочивай у мире Божим!

Дня 15. мая 2015. року преселєл ши ше до вичносци. Зохабел ши нас жалосних. Спочивай у мире и най ци будзе лєгка жем! Твой брат Янко Папянков зоз супругу Марию и дзецми: Славку, Мирком и Томиславом зоз Нового Саду

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 25. мая наполня ше 15 роки як нас занавше зохабела наша мила мац, швекра и баба

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 15. мая 2015. року у 70. року живота зохабел нас наш колеґа, длугорочни новинар и редактор „Руского слова”

ИРИНА ГОРНЯК народзена Салонтаї (1929–2000) Роки преходза, а красни памятки на вашу любов и доброту вично будземе чувац у наших шерцох. Дзивка Мария, жец Юлин и унука Саня Спочивайце у мире Божим!

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ

ДЮРОВИ ПАПОВИ – Папянковому (1945–2015) Од нини Дротаровей и шестринїцох Меланки, Натки и Сенки зоз фамелиями Спочивай у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Прешли уж штири смутни роки як нас зохабела наша мила мац, супруга, баба и швекра

ДЮРА ПАП (1945–2015) з Ветернику НАТАЛИЯ ЖИЛНИК народзена Стрибер (1941–2011) з Нового Саду

Памятки на тебе вично будземе чувац. Єй наймилши

26 РУСКЕ СЛОВО

Вично нам останю красни памятки на ньго Колектив НВУ „Руске слово” Спочивай у мире Божим!

22. МАЙ 2015.

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 10. мая 2015. року занавше нас зохабел наш мили оцец, дїдо и прадїдо

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 18. мая занавше нас зохабел наш мили дїдо

НА ЗДОГАДОВАНЄ Прешол уж рок як нас занавше зохабел наш мили брат и бачи

ЙОВҐЕН ШПРОХ (1929–2015) з Вербасу Памятку на ньго буду чувац дзивка Гелена, унуки Дюра и Ерика з фамелиями и фамелия Ушяк Спочивайце у мире Божим!

ЮЛИЯН РАЦ (1926–2015) з Руского Керестура Зоз любову, почитованьом и подзековносцу дїдови од Оксани, Дарка и Меланки Спочивайце у мире Божим!

ВЛАДИМИР ЧИЗМАР (1937–2014) з Руского Керестура Його милу подобу и доброту навики буду чувац його шестра Маря Накичова зоз дзецми и андя Натала Чизмарова зоз дзецми Спочивай у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 22. мая наполня ше два роки як нас зохабел

Дня 5. юния наполнї ше смутни рок як нас зохабел и пошол до вичносци

МИРОН ЧИЗМАР (1931–2013) з Руского Керестура Памятку на ньго чуваю супруга Леона, син Мирон зоз супругу Винку, їх дзецми и унучатми

МИХАЙЛО ЧИЗМАР (1955–2014) з Руского Керестура Ожалосцени мац Леона, брат Мирон зоз супругу Винку зоз дзецми и унучатми Спочивайце у мире Божим!

НА ЗДОГАДОВАНЄ

ИНФОРМАТОР

OGLA[OVANW 021/6613-697, 021/ 6624/708 e-mail: ruske.redakcija@gmail.com

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 23. мая 2015. року наполнї ше смутни рок як нас занавше зохабел наш мили

ВЛАДИМИР ЧИЗМАР (1937–2014) з Руского Керестура Нїґда го нє забуду супруга Мария, син Владо, дзивка Мена зоз супругом Миколом и унуки Моника и Ванеса Спочивайце у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 22. мая 2015. року наполнєли ше два смутни роки як нас занавше охабел наш супруг, оцец и дїдо

ЙОВҐЕН ҐОҐА (1941–2013) з Дюрдьова З почитованьом и любову памятку на ньго навики чуваю супруга Люпка, син Звонко, нєвеста Саня и унукове Владимир и Иґор Най спочива у мире Божим!

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 1. априла наполнєли ше 20 Дня 13. мая наполнєли ше 20 роки як нас зохабела мац, баба роки як нас зохабел оцец дїдо и прабаба

СЕНКА МОЛНАР народзена Провчи (1942–2013)

Прешли два смутни роки, як сом остал без моєй милей шестри. Памятку на ню чува брат Мирослав зоз фамелию Спочивай у мире Божим!

22. МАЙ 2015.

ИРИНА ЕРДЕЛЇ (1912–1995)

ЯКИМ ЕРДЕЛЇ (1910–1995)

Памятку на нїх чуваю їх наймилши: дзивка Мелана, жец Дюра, унуки Мижо, Ґенка, Гена и Душан, та праунуки Иґор, Дарко, Александра, Ивана, Предраґ и Слободан Вичная памят!

РУСКЕ СЛОВО 27

ИНФОРМАТОР ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Моєй милей супруги котра ме зохабела 17. мая у своїм 77. року живота

МАРИЯ ПАСТЕРНАК (1938–2015) з Руского Керестура

МАРИЯ ПАСТЕРНАК народзена Штранґар (1938–2015) з Руского Керестура Зоз любову и почитованьом паметац будзем наш заєднїцки живот. Навики ожалосцени супруг Михал Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 24. мая и 27. юния наполнї ше рок як занавше пошли до вичносци

ФЕБРОНА КОЛБАС народзена Чордаш (1949–2014) зоз Бачкей Тополї

ЙОВҐЕН КОЛБАС (1949–2014)

Їх любов и доброту у найкрасших памяткох будзе чувац у своїм шерцу їх Русинка Маря Спочивайце у мире! НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 30. мая наполнї ше рок як нас занавше зохабел наш мили супруг, оцец и дїдо

ВЛАДИМИР ГАРВИЛЬЧАК (1954–2014) Зоз любову и почитованьом памятку на ньго у своїх шерцох вично буду чувац його наймилши: супруга Мария, син Владимир зоз супругу Геленку, дзивка Валерия и унучата Теодор и Кристина Спочивайце у мире Божим!

МЕЛАНА ВИНАЇ (1936–2014) з Руского Керестура Ти мамо, будзеш вше у наших шерцох. Супруг Любо, син Любо зоз фамелию и дзивка Златка зоз фемелию Спочивай у мире Божим!

о явним увиду, явней презентациї и явней розправи Студиї о преценьованю вплїву проєкта на животни штредок No{itelq prowkta “Tеленор” д.о.о., Младежских бриґадох, Нови Beo}rad, podnwsol vimogu za даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву na `ivotni {tredok prowkta baznej stan<ci mobilnej telefoni< “NS-Спенс”, na katasterskej parceli ~islo 893, K.O. Нови Сад I I, Gorod Novi Sad. Podatki i dokumentacix zoz vimogi no{itely

28 РУСКЕ СЛОВО

Дзекуєме вам за вашу нєсебичну любов, пожертвовносц и помоц. Навики вас будземе чувац у своїх шерцох дзивка Геленка, жец Славко, унука Андрея зоз супругом Слободаном и унука Арияна зоз Джолейом, зоз Канади Спочивайце у мире Божим! ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Нашей милей сушеди

МАРИЇ ПАСТЕРНАК (1938–2015) з Руского Керестура

З любову и почитованьом дзекуєме вам за вашу нєсебичну любов и потримовку. Вашо сушедово Томово: Таня, Зоран, Бета и Лора Спочивайце у мире Божим!

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 21. мая наполнєл ше смутни рок як нас занавше зохабела наша мила супруга, мац, баба и прабаба

Gorodska uprava za za|itu `ivotnogo {tredku Gorodu Novogo Sadu na osnovu ~lena 20. Zakona o precenqovanx vpl<vu na `ivotni {tredok (“Slu`beni gla{n<k Republiki Serbi<”, ~islo 135/04 i 36/09) obyvxw

OBVISCENW

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Нашей милей мацери и баби хтора нас занавше зохабела 17. мая

* дзе цо будзе * ЦАЛОВЕЧАРШИ КОНЦЕРТ У КЕРЕСТУРЕ

OGLA[OVANW 021/6613-697, 021/ 6624/708 e-mail: ruske.redakcija@gmail.com

prowkta mo` vidzic u prostorijoh Gorodskej upravi za za|itu `ivotnogo {tredku Gorodu Novogo Sadu, Ul<ca Rumenacka 110, Novi Sad, robotni dn< od 10 do 15 godzin по 22. юний 2015. року. У складзе зоз членом 6. Правилнїка о поступку явного увида, презентациї и явней розпрваи о студиї о преценьовню вплїву на животни штредок (“Slu`beni gla{n<k RS”, 69/05) заинтерсованих орґанох, орґанизацийох и явносц под час тирваня явного увида можу поднєсц зауваги и думаня на студиї о преценьованю вплїву у писаней форми Городскей упрви за защиту животного штредку. Явна розправа и презентация отрима ше 23. юния 2015. року, у просторийох Городкей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Руменацка 110, Нови Сад з початком на 12 годзин.

На нєдзелю, 24. мая 2015. року, музично-фолклорни секциї Дома култури у Руским Керестуре отримаю цаловечарши концерт народних танцох и шпиванкох. Концерт почнє на 20 годзин, а уход 100 динари. ***

КОНЦЕРТ АНСАМБЛА „ШИНЯВА” ЗОЗ СЛОВАЦКЕЙ

Културно-уметнїцке дружтво „Жатва” на нєдзелю, 24. мая до Коцура привита го сцуюци фолклорни ансамбл „Шинява” зоз Снїни, Словацка. „Шинява” з тей нагоди нєдзелю вечар у Доме култури у Коцуре отрима цаловечарши концерт. Концерт почнє на 20 годзин, а уход ше нє будзе наплацовац. 22. МАЙ 2015.

ИНФОРМАТОР MALI OGLA[KI DIHTOVANW oblakoh i dzveroh zoz neopren-}umu. Telefon: 063/8238-767. PRAVIME po meri roletni i garmonikovo dzveri. Tel: 063/8238-767 i (025) 58-27-710. *** PREDAVAM rezanu ydl>nu po specifikaci> z prevo`enqom, kubni meter 185 evra i lati 5h3 dlu`ni meter 0,32 evra. Telefon: 021/6350–088; 060/6350–088 od 7 do 21 godzin. Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основи члена 10. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок (“Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

ОБВИСЦЕНЄ о поднєшеней вимоги о повтореним поступку о потреби преценьованя вплїву застатого стану на животни штредок проєкта Ношитель проєкта “TЕЛЕНОР” д.о.о., Младежских бриґадох 90, Нови Беоґрад, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї “НС Клиса 3”, на катастерскей парцели число 84/1, К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110, Нови Сад, роботни днї од 10 до 15 годзин. Шицки заинтересовани, у чаше 10 днї од дня обявйованя того обвисценя, можу дац свойо думанє у писаней форми на адресу Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду.

Pokra<nski sekretariyt za urbanizem, budovatelqstvo i za|itu `ivotnogo {tredku, na osnovi ~lena 10. Zakona o precenqovanx vpl<vu na `ivotni {tredok (“Slu`beni gla{n<k Republiki Serbi<”, ~islo 135/04) obyvxw

OBVISCENW

o поднєшеней вимоги за одлучованє о потреби precenqovanя vpl>vu na ìvotni {tredok Ношитель проєкта Карин Комерц МД д.о.о. зоз Ветернику, улїца Живорада Петровича чс. 8, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта „Баґерованє ричного наносу зоз корита рики Дунай од км 1264+000 до км 1265+000, на часци к.п. чс. 4268 КО Ветерник СО Нови Сад и од км 1268+400 до км 1269+400, на часци к.п. чс. 6690 КО Футоґ СО Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта можу ше достац на увид у просторийох Pokra<nskogo sekretariytu za urbanizem, budovatelqstvo i za|itu ìvotnogo {tredku, Bulevar Mihajla Pupina 16, Novi Sad (prièmw, kancelariy ~s. 39). Шицки зainteresovanи u ~a{e 10 dn< od dny obyvjovany togo obvisceny, moù dostavic svojo dumanw u pisanej formi na adresu Sekretariytu.

22. МАЙ 2015.

КОНКУРС за одобрoванє ґаранцийох за обезпечованє кредитох хтори наменєни за финансованє набавки новей енерґетски ефикасней опреми и опреми хтора нєобходна за хаснованє обновююцих жридлох енерґиї 1. Основни циль видаваня ґаранцийох то творенє предусловийох за лєгчейши приступ ґу кредитним линийом дїловних банкох, привредним дружтвом (микро, малим и штреднїм), поднїмательом и реґистрованим польопривредним ґаздовством, пре обезпечованє финансийних средствох хтори хибя за финансованє набавки енерґетски ефикасней опреми и опреми хтора нєобходна за хаснованє oбновююцих жридлох енерґиї. 2. Право участвовац на Конкурсу маю привредни дружтвa (микро, мали и штреднї), поднїмателє и реґистровани польопривредни ґаздовства, хтори виполнюю шлїдуюци условия: 1. Привредни дружтвa (микро, мали и штреднї) и поднїмателє Дїловне шедзиско на териториї Автономней Покраїни Войводини; Потримани проєкт муши буц реализовани на териториї АП Войводини; Остатнї два позитивни финансийни звити; Же подношитель вимаганя дїлує найменєй 3 роки або припада ґрупи повязаних правних особох хтори дїялносц окончую вецей як 3 роки, дзе вимаганє може поднєсц лєм єдна зоз правних особох хтору ше, на основи позитивних законских предписаньох, трима за повязану правну особу; Нєт досцигнути нєвимирени обовязки ґу Банки и Фонду; Порядна кредитна история; Иншаки минимални условия хтори дефиновани з актами дїловней политики Банки и Фонду. 2. Физични особи – ношителє реґистрованих фамелийних польопривредних ґаздовствох, муша виполньовац и шлїдуюци минимални условия: Место биваня на териториї Автономней Покраїни Войводини; Менєй як 70 роки живота на дзень одплацованя остатнього ануитета. 3. По тим конкурсу ше будзе ґарантовац за кредити хтори одобрени за финансованє набавки енерґетски ефикасней опреми и опреми хтора нєобходна за хаснованє обновююцих жридлох енерґиї, з тим же банка може, у складзе зоз свою дїловну политику, контрактовац же ше до 25% средствох кредиту може хасновац за додатни трошки хтори директно повязани з финансованим проєктом. Под енерґетски ефикасну опрему ше подрозумює опрему хтора доприноши зменшаню трошеня енерґиї за минимално 20% и хтора доприноши зменшаню емисиї CО2 за минимално 20%. Кед ше у рамику єдного кредиту финансує вецей розлични мири енерґетскей ефикасносци, кажда мира, односно опрема хтору ше финансує муши витвориц шпорованє минимално 20%. 4. По тим конкурсу ґаранциї ше будзе видавац на суму до 80 % вкупного поглєдованя банки по кредиту (главне длуство звекшане за порядну камату и евентуалну зацагуюцу камату), хтори одобрени под шлїдуюцима условиями: 1. Кредити у ЕВР Сума одобреного кредиту: у складзе зоз кредитну способносцу, од минимално ЕВР 5.000,00до максималноЕВР 250.000,00 у динарскей проциввредносци по штреднїм курсу НБС на дзень пущаня кредитудо обтоку; Термин одплацованя кредиту: до 7 роки; Ґрейс период: до 12 мешаци, хтори уключени до термину одплацованя кредиту (камату ше обраховює и наплацує у цеку ґрейс периода); Номинална каматна стопа: фиксна до 5,95 % або пременлїва до 5,95%+6Мeuribor; Участвованє: у складзе зоз дїловну политику банки; Пущанє кредиту на хаснованє: окончує ше з упла-

цованьом на рахунок предавача на основи предрахунку, по урядовим штреднїм курсу НБС на дзень пущаня средствох одобреного кредитудо обтоку або на рахунок клиєнта з обовязним наменковим провадзеньом; Одплацованє кредиту: по виходзеню ґрейс периода: – у єднаких мешачних ануитетох/ратох за подприємства и поднїмательох, – у єднаких мешачних, тромешачних и полрочних ануитетох/ратох, за реґистровани польопривредни ґаздовства; – Одплацованє кредиту ше окончуєу динарскей проциввредносци ЕВР по штреднї курсу НБС на дзень одплацованя; Надополнєнє Банки за обробок кредитного вимаганя максимално до: 1% од суми одобреного кредиту, єдноразово напредок; Надополнєнє за скорейчасове одплацованє:0%; Надополнєнє за мониторинґ: 0 %. 2. Кредити у РСД Фонд будзе одобровац ґаранциї и за кредити одобрени у динарох у складзе зоз дїловну политику банкох. 5. Средства обезпеченя шорового врацаня досцигнутих обовязкох ґу Банки и Фонду шлїдуюци: бланко власни вексли; овласценя директного задлуженя; содлужнїцтво повязаних особох; особна вексла снователя/власнїка; гипотека 1. шора на польопривредней жеми без терхи, у минималним одношеню у вредносци 1:1,3 на одобрену суму кредиту (главнїца кредиту) або гипотека 1. шора на квартельно/дїловним обєкту у минималним одношеню 1:1,5 на одобрену суму кредиту (главнїца кредиту), конституована на хасен Банки (главне длуство звекшане за порядну камату и евентуалну зацагуюцу камату) и на хасен Фонду (главне длуство звекшане за порядну камату и евентуалну зацагуюцу каматуяк и за надополнєнє за видаванє ґаранциї), а у зрозмири з процентом ґарантованя або гипотека 1. шора на польопривредней жеми у минималним одношеню 1:1,3 або на квартельно/дїловним обєкту у минималним одношеню 1:1,5 на одобрену суму кредиту (главнїца кредиту), без терхи, конституована на хасен Фонду (главне длуство звекшане за порядну камату и евентуалну зацагуюцу камату як и за надополнєнє за видаванє ґаранциї) и гипотека 2. шора на польопривредней жеми у минималном одношеню 1:1,3 або на квартельно/дїловним обєкту у минималним одношеню 1:1,5 на одобрену суму кредиту, конституована на хасен Банки (главне длуство звекшане за порядну камату и евентуалну зацагуюцу камату). 6. Провизия за видаванє ґаранциї виноши 0,5 % рочнє од номиналней суми ґаранциї и плаци ше скорей видаваня ґаранциї. Кажда наступна провизия ше обраховює рочнє, у периодзе од 01.-15.09. чечуцого року, на остаток ґарантованого длуства и плаци ше у чаше 10 дньох од дня приманя обрахунку – фактури. На мено покрица трошкох запровадзованя Конкурса, учашнїк Конкурса уплацує 6.000,00 динари на чечуци рахунок Фонду число: 160-118074-98. Конкурс остава отворени док ше нє вихаснує ґарантни потенциял. Вимаганє за одоброванє кредиту и ґаранциї з докуметацию ше подноши у шицких дїловних єдинкох Банкох, на териториї АП Войводини, хтори зоз Фондом заключели спорозуменє о дїловним сотруднїцтве. Нєподполни и нєблагочасни вимаганя за одоброванє кредиту и ґаранциї ше нє будзе розпатрац. Додатни информациї мож достац роботни дзень у Ґаранцийним фонду АП Войводини у Новим Садзе, Гайдук Велькова 11 (Мастер-центер Новосадского сайму) и на телефони: (021) 489-37-00, як и у шицких дїловних єдинкох банкох хтори зоз Фондом заключели Спорозуменє о дїловним сотруднїцтве. Текст Конкурса, нєобходна документация хтору ше приклада ґу Вимаганю, документация хтора нєобходна за снованє гипотеки, список обласцох хтори ше будзе кредитовац и список Банкох кредиторох обявени на сайту Ґаранцийного фонду АП Войводини www.garfondapv.org.rs.

РУСКЕ СЛОВО 29

ИНФОРМАТОР

Gorodska uprava za za|itu `ivotnogo {tredku na osnovi ~lena 29. pasus 1. Zakona o precenqovanx vpl<vu na `ivotni {tredok (“Slu`beni gla{n<k Republiki Serbi<” ~islo 135/04 i 36/09), obyvxw

OBVISCENW

o prinw{enim ri{enx u povtorenim postupku же potrebne precenqovanw vpl>vu застатого стану на животни штредок o precenqovanx обсягу и змисту Студиї о преценьованю vpl>vu na ìvotni {tredok проєкта базней станїци mobilnej telefoni> “NS Телеп 2” No{itelq prowkta “TELENOR” d.o.o. Novi Beo}rad, Mlade`skih bri}adoh 90, podnwsol tomu or}anu vimogu za odlu~ovanw o potrebi precenqovany vpl<vu застатого стану na ìvotni {tredok prowkta baznej stan<ci mobilnej telefoni< “NS Телеп 2” u ul<ci Ґорана Ковачича число 22, na katasterskej parceli ~islo 5930, K.O. Нови Сад II, Gorod Novi Sad. Posle zaprovadzenogo postupku, Gorodska uprava za za|itu ìvotnogo {tredku dny 7. мая 2015. roku prinwsla ri{enw у повтореним поступку ~islo VI-501-8/11, è potrebne precenqovanw vpl<vu zastatogo stanu na ìvotni {tredok i o odredzovanx obsygu i zmistu Studi< o precenqovanx vpl<vu na ìvotni {tredok prowkta baznej stan<ci moblinej telefoni< “NS Телеп 2”. Z cilqom obviscovany zainteresovanej yvnosci tekst ri{eny obyvxw {e u calosci: Gorodska uprava za za|itu ìvotnogo {tredku, na osnovi ~lena 10 pasus 4 i 5. Zakona o precenqovanx vpl<vu na ìvotni {tredok (“Slu`beni gla{n<k RS”, ~s. 135/04 i 36/09), ~lena 232. pasus 2. Zakona o ob|im upravnim postupku (“Slu`beni novini SRX” ~islo 33/97 i 31/01 i “Slu`beni gla{n<k RS” ~islo 30/10) i ~lena 11., 34. i 36. Odluki o Gorodskih upravoh Gorodu Novogo Sadu (“Slu`beni novini Gorodu Novogo Sadu”, ~islo 52/08, 55/09 i 11/10, 39/10, 60/10 i 69/13), postupaxci po vimogi no{itely prowkta “TELENOR” d.o.o. Novi Beo}rad, Mlade`skih bri}adoh 90, za odlu~ovanw o potrebi precenqovany vpl<vu zastatogo stanuna ìvotni {tredok prowkta baznej stan<ci za mobilnu telefonix “NS Telep 2”, u povtorenim postуpku prino{i

RI[ENW 1. Utverdzuw {e è za prowkt baznej stan<ci mobilnej telefoni< “NS Telep 2” u ul<ci Ґорана Ковачича 22, na katasterskej parceli ~islo 5930, K.O. Нови Сад II, Gorod Novi Sad, no{itely prowkta “TELENOR” d.o.o., Mlade`skih bri}adoh 90, Novi Beo}rad, potrebne precenqovanw vpl<vu zastatogo stanu na ìvotni {tredok. 2. Odredzuw {e è No{itelq Prowkta Studix o precenqovanx vpl<vu na ìvotni {tredok za prowkt baznej stan<ci mobilnej telefoni< “NS Telep 2”, u ul<ci ]orana Kova~i~a ~islo 22, na katasterskej parceli ~islo 5930 K.O. Novi Sad II, Gorod Novi Sad, u poglydze obsygu i zmistu, virobi u skladze zoz ~lenom 17. Zakona o precenqovanx vpl<vu na ìvotni {tredok i Praviln<kom o zmistu studi< i Praviln<kom o zmistu studi< o prеcenqovanx vpl<vu na ìvotni {tredok (“Slu`beni gla{n<k RS”, ~islo 69/05). Studiy o precenqovanx vpl<vu na ìvotni {tredok treba mac okreme {l<duxce: – }rafi~ni i tabelarni prikaz prerahunku intenziteta EM zarjovany predmetnej baznej stan<ci i kumulativnogo efekta ked è {e nahodzi bl<zko drugih isnuxcih prowktoh zoz istima lwbo podobnima efektami (baznej stan<ci, radio i TV dava~e) u krugu polupre~nika 300 m; – programa provadzeny vpl<vu na животни штредок у складзе зоз Законом о защити од нейонизуюцих зарйованя (“Slu`beni gla{n<k RS”, ~islo 36/09) и важацима предписанями хтори реґулую тоту обласц; – мири хтори обезпеча же управянє зоз одрутками будзе у складзе зоз Законом о управяню зоз одрутками (“Slu`beni gla{n<k RS”, ~islo 36/09 и 88/10); – мири защити од можлївих нєщесцох и мири за одклоньованє пошлїдкох у случаю нєщешлївих ситуацийох; – предвидзиц способ поступаня и мири хтори ше предвежню у случаю вимесцованя и як престанє робиц обєкт.

OBGRUNTOVANW No{itelq prowkta “TELENOR” d.o.o. Novi Beo}rad,

30 РУСКЕ СЛОВО

Mlade`skih bri}adoh 90, podnwsol 6. януара 2011. року tomu or}anu vimogu za odlu~ovanw o potrebi precenqovany vpl<vu застатого стану na ìvotni {tredok prowkta baznej stan<ci mobilnej telefoni< “NS Телеп 2” u ul<ci Ґорана Ковачича число 22, na katasterskej parceli ~islo 5930, K.O. Нови Сад II, Gorod Novi Sad. Податки о проєкту, за хтори поднєшена вимога, одношели ше на тресекторну антенску систему хтора будзе мац 3 панел антени типа Kathrein K739636, по єдна на каждим секторе за витворйованє системи GSM 900 и 3 панел антени типа Kathrein K742213 po wdna na kaждим секторе за витворйованє системи UMTS. Konfi}uraciy primodava~a baznej stan<ci za sistemu GSM 900 4+4+4 a za UMTS 1+1+1. Anteni unaprymeni zoz azimutami 90 stupn<, (sektor 1), 210 stupn< (sektor 2) i 330 stupn< (sektor 3). U skladze zoz Zakonom o precenqovanx vpl<vu na ìvotni {tredok, o podnw{enej vimogi obviscena yvnosc z ogla{ovanqom u sredstvoh yvnogo informovany i MZ “Bratstvo-Telep”. Na podnwшenu vimogu зa одлучованє о потреби преценьованя вплїву застатого стану на животни штредок, у законским терминє nw doru~eni dumany zainteresovanih or}anoh, or}anizacijoh i yvnosci. Gorodska uprava za za|itu ìvotnogo {tredku дня 30. юния 2011. року принєсла Ришенє число VI-501/8/11, зоз хторим утвердзела же нє потребна преценьованє вплїву на животни штредок за предметни проєкт. У складзе зоз Законом о преценьованю вплїву на животни штредок, о принєшеним ришеню обвисцена явносц прейґ оглашованя у средствох явного информованя и МЗ “БратствоТелеп”. На тото Ришенє Весна Куртеш, як заинтересована явносц, виявела жалбу Покраїнскому секретарияту за урбанизем, будовательство и защиту животного штредку, прейґ того орґану 15. юлия 2011. року. Покраїнски секретарият за урбанизем, будовательство и защиту животного штредку принсло ришенє число 130501-1718/2011-02 од 12. авґуста 2011. року зоз хторим понїщел ришенє Городскей управи за защиту животного штредку число VI-501-8/11 од 30. юния 2011. року и предмет врацел першоступньовому орґану на повторени поступок и одлучованє, указуюци же у уводу ришеня Городскей управи за защиту животного штредку вихабене зоз хторих одредбох виходзи овласценє заменїка началнїка за приношенє и подписованє ришеня. Gorodska uprava za za|itu ìvotnogo {tredku у повтореним поступку дня 14. сепетембра 2011. року принєсла ришенє число: VI-501-8/11 у хторим у складзе зоз упутством другоступньового орґану, утвердзела правну основу за подписованє ришенє зоз хторим наведзене у уводу ришеня, а зоз хторим утвердзене же за проєкт-радио базней станїци станїци за мобилну телефонию “НС Телеп 2” нє потребне преценьованє вплїву на животни штредок. У складзе зоз Законом о преценьованю вплїву на животни штредок, о принєшеним ришеню у повтореним поступку, обвисцена явносц прейґ оглашованя у средствох явного информованя, МЗ “Братство-Телеп” и Весна Куртеш. На тото ришенє Весна Куртеш дня 22. септембра 2011. року виявела жалбу Покраїнскому секретарияту за урбанизем, будовательство и защиту животного штредку. Дня 24. октобра 2011. року Покраїнски секретарият за урбанизем, будовательство и защиту животного штредку принесол ришенє число 130-501-1718/2011-02 зоз хторим одбил жалбу Весни Куртеш на ришенє Городскей управи за защиту животного штредку число: VI-501-8/11 од 14. септембра 2011. року, як нєосновану. Процив Ришеня Покраїнского секретарията за урбанизем, будовательство и защиту животного штредку число 130-501-1718/2011-02 од 24. октобра 2011. року порушани управни спор по тужби Куртеш Весни зоз Нового Саду. У Управни споре, по тужби Весни Куртеш зоз Нового Саду, улїца Милана Савича число 8, хтора заступана по полномоцнїку Милошу Стояновичу, приправнїку зоз адвокатскей канцелариї, адвоката Николи Стевановича зоз Нового Саду, улїца Павла Симича число 5, Управни суд, оддзелєнє у Новим Садзе, зоз свою пресуду III-5 У.13200/11 од 13. марта 2014. року тужбу уважел, понїщел ришенє Покраїнского секретарията за урбанизем, будовательство и защиту животного штредку число: 130-501-

2186/2011-02 од 24. октобра 2011. року и врацел предмет надпатраюцому орґану на повторене одлучованє. Дня 8. мая 2014. року, Gorodska uprava za za|itu ìvotnogo {tredku достала Ришенє Покраїнского секретарияту за урбанизем, будовательство и защиту животного штредку число: 130-501-2186/2011-02 од 6. мая 2014. року зоз хторим ше понїщує ришенє Городскей upravи za za|itu ìvotnogo {tredku Городу Нового Саду число VI-501-8/11 од 14. 09. 2011. року и предмет враца першоступньовому орґану на повторени поступок и одлучованє. У наведзеним ришеню Покраїнского секретарияту за урбанизем, будовательство и защиту животного штредку дати упутства за поступанє першоступньовому орґану. На основи того упутства, Gorodska uprava za za|itu ìvotnogo {tredku дня 30. мая 2014. року, под числом: VI-501-8/11 обрацела Городскей управи за инспекцийни роботи, Обласц инспекциї за защиту животного штредку зоз Вимогу за доручованє податкох зоз хторим глєдане же ше доручи шлїдуюци податки: Хтора система на предметней парцели була предмет инспекцийней контроли 2010. року, потим од кеди ше тота система хаснує и у хторей фази инспексийски поступок, односно чи є и як закончени. Городска управа за инспекцийски роботи, Обласц инспекциї за защиту животного штредку, Оддїл за защиту животного штредку дня 10. юния 2014. року, доручела допис число XIV-501-1237/10 зоз хторого ше нє могло видзиц на хторого ше оператера одноша податки о антенох з оглядом же су на предметней локациї инсталовани системи двох оператерох. Пре тоту причину, Gorodska uprava za za|itu ìvotnogo {tredku гварела Городскей управи за инспекцийни роботи, Обласц инспекциї за защиту животного штредку зоз новим дописом число: VI-5018/11 од 24. юния 2014. року, зоз хтори глєдане доручованє додатних податкох и то же одвит на питанє: Хтора система на предметней парцели була предмет инспекцийней контроли 2010. року, потим одкеди тота система на хаснованю и у хторей фази инспекцийни поступок, односно чи є и як є закончени, уподполня зоз податками хтора од тих двох станїцох (“ТELENOR” d.o.o., “Телеком Сербия” а.д. була предмет инспекцийного надпатраня (єдна лєбо обидва) и же би доручела фотокопиї актох зоз хторих ше точно видза характеристики базней(их) станїца(ох) а пре дальше водзенє поступку. Городска управа за инспекцийски роботи, Обласц инспекциї за защиту животного штредку, Оддїл за защиту животного штредку дня 9. юлия 2014. року доручела допис число XIV-501-1237/10 од 8. юлия 2014. року, у хторим були додатни податки по Вимоги Gorodskей upravи za za|itu ìvotnogo {tredku зоз фотокопию Звиту о випитованю уровня викладаня людзох високофреквентних електромаґнетних польох, Идентификацийние число звиту: 2502/13/271-МК, од 22. марта 2013. року, хтору виробел Институт “Ватроґаз”. З оглядом же тот орґан зоз дорученей документациї видзел нєпоклапянє податкох у Звиту о випитованю уровня викладаня людзох високофреквентних електромаґнетних польох, Идентификацийне число звиту: 2502/13-271-МК, од 22. марца 2013. року и у Фаховей оцени обтрехованя животного штредку у локалней зони базней станїци мобилней телефониї “НС Телеп 2” число 1420 зоз фебруару 2011. року хтору виробела акредитована Лабаратория “Кonsing” зоз Беоґраду (хтора першобутна поднєшена зоз вимогу) упутени допис число VI-501-8/11 од 25. юлия 2014. року зоз хторим од ношителя проєкта “ТELENOR” глєдане же би доручел податкох о характеристикох жридла базней станїци хтора поставена на антенским слупе на предметней парцели, пре нєдвосмислове утвердзованє актуалного стану на терену. Ношитель проєкта “ТELENOR” d.o.o. дня 19. авґуста 2014. року доручел податки о антенох хтори тераз инсталовани на предметним слупе.

22. МАЙ 2015.

ИНФОРМАТОР

На основи анализи доручених податкох, тот орґан дня 11. септембра 2014. року од ношителя проєкта глєдал же би поставел нову Фахову оцену обтерхованя животного штредку хтора виробена за базну станїцу хтора поставена на предметней локациї у чашє од 60 днї од дня приєма вимоги. Предметну вимогу ношитель проєкта приял 15. септембра 2014. року. Дня 14. новембра 2014. року, ношитель проєкта “ТELENOR” d.o.o. тому орґану доручел фахову оцену обтерхованя животного штредку у локалней зони базней станїци мобилней телефониї “Телеп 2” число звиту 1510/14-271 AP, хтору виробел Институт “Ватроґаз” зоз Нового Саду. Дня 18. новембра 2014. року кед ше набавело документацию хтора нєобходна за одлучованє о вимоги за одлучованє о повтореним поступку о потреби преценьованя вплїву застатого стану на животни штредок проєкта базней станїци “НС Телеп 2” u ul<ci Ґорана Ковачича число 22, na katasterskej parceli ~islo 5930, K.O. Нови Сад II, Gorod Novi Sad, нo{itelя prowkta “TELENOR” d.o.o., Mlade`skih bri}adoh 90, Novi Beo}rad, обвисцена явносц прейґ оглашованя у средствох явного информованя, МЗ “Братство-Телеп” Покраїнски секретарият за урбанизем, будовательство и защиту животного штредку и Весни Куртеш. На поднєшену вимогу за одлучованє у повтореним поступку о потреби преценьованя вплїву застатого стану на живтони штредок, у законским чаше думанє доручела и Весна Куртеш. У думаню хтору доручела Gorodskей upravи za za|itu `ivotnogo {tredku Весни Куртеш, дня 3. децембра 2014. року, наведзене же ше вона нє склада же би ше вимога “TELENOR” d.o.o. вжала до поступку одлучованя и же глєда же би ше одруцела як нєшорови, бо у документациї хтора доручена явносци на увид нє поступено у складзе зоз шицкима вимогами хторе наложел Управни суд у Пресуди III-5 У. 13200/11 од 13. марта 2014. року. У наведзеним думаню далєй ше наводзи же вона дума же ше у документох хтори доручени находза ше податки хтори нє зробени виродостойно, односно наведзене же ше у документох хтору доручел ношитель проєкта “TELENOR” d.o.o. находза ше и податки за базну станїцу хтора у власнїцтве “Телеком Сербия” а.д. хтора ше находзи на антенским слупе, а мушел ше вжац до огляду и кумулативни ефект обидвох базних станїцох, при чим власнїцтве “Телеком Сербия” а.д. нє потвердзела точносц податкох за єй базну станїцу. Тиж так, у дорученим думаню Весни Куртеш наводзи ше же ше на склада же ше наведзена вимога за одлучованє вежнє до поступку, “TELENOR” d.o.o. доручел Фахову оцену обтерхованя животного штредку и Звита зоз мераня орґанизациї хтора нє овласцена за тоту роботу, односно, по їх наводзеньох, зоз документох доручене Ришенє Покраїнского секретарията за защиту животного штредку и отримуюци розвой число: 119-501-00134/2010-04 од 10. марца 2010. року за “Институт Ватроґаз” д.о.о., и же вона дума же то два розлични фирми. Дня 5. децембра 2014. року Весна Куртеш доручела у мено шицких подписаних вимогу за одклоньованє шицких базних станїцох зоз предметних слупох, зоз надпомнуцом, же у каждим другим доме, чийо члени подписани у вимоги, присутне канцероґене охоренє и же у остатнїх 4-5 рокох звекшана смертельносц од истих. Тиж так, наведзене же ше указую и други аномалиї у здравствених стану людзох, як и животиньох, домашнїх любимцох, и же после збераня здравственей документациї шицких охорених (и умартих) надпатраюци орґан будзе обвисцени. Городска управа за защиту животного штредку у повтореним поступку дня 12. децембра 2014. рокупринєсла ришенє число VI-501-8/11 же потребне преценьованє вплїву застатого стану на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС Телеп 2”. U skladze zoz Zakonom o precenqovanx vpl<vu na `ivotni {tredok, o podnw{enej vimogi obviscena yvnosc z ogla{ovanqom u sredstvoh yvnogo informo-

22. МАЙ 2015.

vany, MZ “Bratstvo-Telep”, Покраїнски секретарият за урбанизем, будовательство и защиту животного штредку и Весна Куртеш. На тото ришенє Весна Куртеш дня 31. децембра 2014. року, виявела жалбу Покраїнскому секретарияту за урбанизем, будовательство и защиту животного штредку у хторим предклада же би ше вимога вируцела пре причину же нє окреме доручени звит о випитованю чийо ше резултати указую у дорученей фаховей оцени обтерхованя животного штредку та онєможлївене же би ше утвердзело подполни и точни стан о реализованим випитованю. Дня 27. фебруара Покраїнски секретарият за урбанизем, будовательство и защиту животного штредку принєсол Ришенє число 130-501-33/2015-02 зоз хторим ше понїщує ришенє Городксей управи за защиту животного штредку число VI-501-8/11 од 12. децембра 2014. рокуй и предмет враца першоступньовому орґану на повторени поступок и одлучованє. У наведзеним ришеню Покраїнского секретарияту за урбанизем, будовательство и защиту животного штредку дати упутства за поступанє першоступньовому орґану, та од ношителя проєкта глєдане 12. марца 2015. року под числом VI-501-8/11, же би доставел Фахову оцену хтора будзе виробена на основи валидного звиту о мераню, маюци у оглядзе и шицки други инсталовани системи осталих оператерох на предметним слупе, у шицким по упутстве Покраїнского секретарияту за урбанизем, будовательство и защиту животного штредку зоз Ришеня число 130-50133/2015-02 од 27. фебруара 2015. року зоз хторим уважена жалба Весни Куртеш. Дня 2. априла 2015. року ношитель проєкта доручел Фахову оцену обтерхованя животного штредку у локалней зони базней станїци мобилней телефониї “НС Телеп 2”-ВИМЕНКИ И ДОПОЛНЄНЯ, число звиту 1510/14-271 АP I/D, хтору виробел „Институт Ватроґаз” зоз Нового Саду за хтору доручени Звит о випитованю уровня викладаня людзох високофрекветним електромаґнетних польох , зоз знаком АТC-a, идентификацийне число звиту 1510/14-271 AP L. Дня 2. априла 2015. року по дорученей документациї нєобходней за одлучованє о вимогу за одлучованє о повтореним поступку о потреби преценьованя вплїву застатого стануи на животни штредок проєкта базней станїци „НС Телеп 2” у улїци Ґорана Ковачича число 22, на катестерскей парцели число 5930 К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад, ношителя проєкта „TELENOR” d.o.o., Младежских бриґадох 90, Нови беоґрад обвисцена явносц у средствох явного информованя, МЗ „Братство-Телеп” и Покраїнски секретарият за урбанизем, будовательство и защиту животного штредку. На поднєшену вимогу за и одлуованє у повтореним поступку о потреби преценьованя вплїву застатого стану на животни штредок, у законским чаше нїхто нє доручел думанє. Зоз окончованьом увида до податкох о базней станїци за хтори виробена Фахова оцена обтерхованя животного штредку у локалней зони базней станїци за хтори виробена Фахова оцену обтерхованя животного штредку у локалней зони базней станїци мобилней телефониї “НС Телеп 2”-ВИМЕНКИ И ДОПОЛНЄНЯ, число звиту 1510/14-271 АP I/D, тот орґан утвердзел же ше роби тросекторней антенскей системи оператера “TELENOR” d.o.o. хтора роби у двох обсягох и то GSM900 и UMTS. За GSM900 поставени антени К739634, а за UMTS обсяг антени К742213 хтори розпоредзени по азимутох 90 ступнї (сектор I) 210 ступнї (сектор II) и 330 ступнї (сектор III). Титли за GSM900 mehan<~no/elektri~no -1 ступнї/6 ступнї, -3 ступнї/6 ступнї и -3 ступнї и 6 ступнї, а за UMTS 0 ступнї/4 ступнї, 0 ступнї/3 ступнї и 0 ступнї/ 3 ступнї RBS типа BTS3900А, за GSM900 конфиґурация примодавача 4+4+4, за UMTS 3+3+3, респективно по секторе. Базна станїца мобилней телефониї “НС Телеп 2” ма ефективно визарйовану моц за систему GSM900 од 993,3 W (сектор 1), 993,3 W (сектор 2), и 993,3 W (сектор 3), и ефективну визарююцу моц за систему UMTS од 3598,5 W (сектор 1), 3598,5 W (сектор 2) и 3598,5 W (сектор 3). Тиж так у рамику Фаховей оцени обтерхованя животного штредку у локалней зони базней станїци мобилней телефониї “НС Телеп 2” число звиту 1510/14-271 AP обробене и кумулативне дїйство зоз базну станїцу оператера “Телеком Сербия” а. д., чия базна станїца поставена на истим слупе. При тим за прерахунок хасновани шлїдуци податки припадаюцей базней станїци опаратера “Телеком Сербия” а. д.: Антенска система тросекторна зоз антенами типа Kathrein 742241 (I, II и III сектор) за GSM900, GSM1800 и UMTS розпоредзени су по азимутох 0,1 ступень, 112,3 ступнї, и 221,6ступнї, респективно по скеторох. Тилтох антенох mehan<~no/elektri~no 0 ступнї/7 ступнї, 0 ступнї/5 ступнї и 0 ступнї и 6 ступнї, а за

GSM900, за систему GSM1800 тилти 0 ступнї/7 ступнї, 0 ступнї/7 ступнї и 0 ступнї/ 6 ступнї за систему UMTS 0 ступнї/4 ступнї, 0 ступнї/4 ступнї и 0 ступнї/ 4 респективно по секторох. Тип BS за GSM900, GSM1800 и UMTS Ericsson 6102. Koнфиґурация канала 4+4+4 ступнї за GSM900 4+4+4, за GSM1800 и 1+1+1 за UMTS. Вкупна визарююца моц зоз антенох (ERP) за GSM900 1538,5 W по секторе, GSM1800 1086, 58 W по секторе, а за UMTS 415,91 W по секторе. Же би ше кумулативне дїйствованє обидвох базних станїцох на предметней локациї вжало дорозпатраня на адекватн способ, Городска управа за защиту животного штредку окончела увид до службових податкох на предмет хтори ше водзи пред тим орґаном под числом VI-501-38/15 a одноши ше на базну станїцу мобилней телефониї„НС Телеп 2”-НС48, НСХ48, НСУ 48 на катастерскей парцели число 5930, К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад, ношителя проєкта “Телеком Сербия” а.д. Зоз поровнованьом податкох хтори дани у Фаховей оцени обтерхованя животного штредку у локалней зони базней станїци мобилней телефониї число звиту 0212/14-270 АP, Фаховей оцени обтерхованя животного штредку у локалней зони базней станїци мобилней телефониї-ВИМЕНКИ, число звиту 0212/14-270 АPВИМЕНКИ и Фаховей оцени обтерхованя животного штредку у локалней зони базней станїци мобилней телефониї-ВИМЕНКИ 2 число звиту 0212/14-270 АP-ВИМЕНКИ, хтори виробела акредитована лабаратория за випитованє Институт „Ватроґаз” акредитацийне число 01-173 зоз податками зоз Фаховей оцени обтерхованя животного штредку у локалней зони базней станїци мобилней телефониї „НС Телеп 2” ВИМЕНКИ И ДОПОЛНЄНЯ число звиту 1510/14-271 АP I/D, тот орґан утвердзел утвердзел же ше податки о антенох, кабинетох базних станїцох, азимутох и конфиґурация каналох, поклапаю у обидвох документох, та тот орґан дума же кумулативне дїйство обидвох жрислох на предметной локациї вжате на одвитуцюци способ до огляду. Po rozpatranx vimogi no{itely prowkta ipodatkoh o lokaci<, harakteristikoh i preceni mo`l<vogo vpl<vu navedzenogo porwktuna ìvotni {tredok, a maxci u oglydze è radio bazna stan>ca ma efektivnu definovanu moc vek{u od 250 W i moè mac zna~ni vpl<v na ìvotni {tredok – to~ka 12. pasus 13. Telekomunikacijni obwkti mobilnej telefoni< (bazni radio stan<ci), L<stina II Uredbi o utverdzovanx L<stini prowktoh za htori obovyzne precenqovanw vpl<vu i L<stini prowktoh za htori mo` vimagac precenqovanw vpl<vu na ìvotni {tredok (“Slu`beni gla{n<k RS”, ~islo 114/08, tot or}an u skladze zoz ~lenom 10. pasus 4. Zakonu o precenqovanx vpl>vu odlu~el è potrebne precenqovanw vpl>vu prowktoh na ìvotni {tredok. Zoz ~lenom 10. pasus 5. Zakona o precenqovanx vpl<vu na ìvotni {tredok, predpisane è z odluku htora utverdzuw è nwobhodne precenqovanw vpl<vu prowkta na ìvotni {tredok, kompetentni or}an moè odredzic i obsyg i zmist studi< o precenqovanx vpl<vu, co u tim slu~ax i zrobene. Okrem rozpatrany intenzitetu vpl<vu (htori viraèni zoz efektivnu moc zarjovany baznej stan<ci), kompetentni or}an u konkretnim slu~ax rozpatrel i tirvanw vpl<vu, a to è bazna stan<ca predstavy kontinualne `ridlo zarjovany. Primenxxci na~ala prevenci< i ostoro`nosci (~len 9. pasus 1. podto~ka 2. Zakona o za|iti ìvotnogo {tredku – “Slu`beni gla{n<k RS” ~islo 135/04, 36/09 – dr. zakon, 72/09 – dr. zakon i 43/11 – odlika US) zoz htorima {e vimaga è ka`da aktivnosc mu{i buc planovana i zaprovadzena na sposob è bi bul co menwj rizi~ni za zdravw ~loveka, zoz Studix nwobhodne dokazac è za prowkt budu primenwni najlwp{a dostupna tehn<ka, tehnolo}iy i oprema. Maxci u оглядзе {icko navedzene, a okreme specifi~nosc lokaci< (gusto naselwna bivatelqna zona i bl<zkosc dzecinskih y{elqkoh), nwobhodne virobic dokument z htorim analizuw i ocenxw kvalitet komponentoh ìvotnogo {tredku na odredzenim prostore, medzisobni vpl<v postoycih i palnovanih aktivnoscoh i utverdzux usloviy i miri za zoperanw zmen{anw i odklonqovanw ~kodl<vih vpl<voh na ìvotni {tredok yk i miri u slu~ax nw|esca i obezpe~ic provadzenw vpl<vu `ridla zarjovany, a to mo` obezpe~ic viklx~no zoz Studix o precenqovanx vpl<vu na ìvotni {tredok, htoru bi trebalo virobic z multidisciplinarnim fahovim timom. Pouka o pravnim l<ku: Prociv togo ri{eny mo` {e àl<c Pokra<nskomu sekretariytu za urbanizem, budovatelqstvo i z|itu ìvotnogo {tredku, 15 dn< od dny priwmu ri{eny, prej} togo or}anu. Zainteresovana yvnosc moè viyvic àlbu prociv togo ri{eny u terminw 15 dn< od dny jogo obyvjovany u sredstvoh yvnogo informovany, prej} togo or}anu.

РУСКЕ СЛОВО 31

ИНФОРМАТОР РЕПУБЛИКА СЕРБИЯ АВТОНОМНА ПОКРАЇНА ВОЙВОДИНА ПОКРAЇНСКИ СЕКРЕТAРИЯТ ЗA ФИНAНСИЇ

На основи члена 2. Одлуки о додзельованю средствох Покраїнского секретарияту за финансиї у 2015. року за учасц у софинансованю проєктох хтори ше финансує зоз фондох Европскей униї („Службени новини АПВ“, число 20/2015) Покраїнски секретарият за финансиї розписує

ЯВНИ КОНКУРС

ЗА ДОДЗЕЛЬОВАНЄ СРЕДСТВОХ ПОКРАЇНСКОГО СЕКРЕТАРИЯТУ ЗА ФИНАНСИЇ У 2015. РОКУ ЗА УЧАСЦ У СОФИНАНСОВАНЮ ПРОЄКТОХ ХТОРИ ШЕ ФИНАНСУЄ ЗОЗ ФОНДОХ ЕВРОПСКЕЙ УНИЇ На основи Покраїнскей скупштинскей одлуки о буджету Автономней Покраїни Войводини за 2015. рок („Службени новини АПВ“, число: 53/2014 и 54/2014-виправок), Финансийного плану Покраїнского секретарияту за финансиї за 2015. рок и Одлуки о додзельованю средствох Покраїнского секретарияту за финансиї у 2015. року за учасц у софинансованю проєктох хтори ше финансує зоз фондох Европскей униї (у дальшим тексту: Одлука), Покраїнски секретарият за финансиї (у дальшим тексту: Секретарият) додзелює безповратни средства у вкупней суми до 200.000.000,00 динари (зоз буквами: двастомилионидинари и 00/100) за учасц у софинансованю проєктох на териториї Автономней Покраїни Войводини (у дальшим тексту: АП Войводина) хтори ше финансує зоз фондох Европскей униї (у дальшим тексту: Проєкт). Додзельованє средствох по тим Явним конкурсу ше будзе окончовац у складзе з Одлуку. I) ПРАВО УЧАСТВОВАНЯ НА ЯВНИМ КОНКУРСУ Право участвовац на Явним конкурсу ма субєкт чийо шедзиско на териториї АП Войводини под условийом же вон контрактови бок на Проєкту, односно же є ношитель Проєкту або партнер на Проєкту и же є нє директни або индиректни хаснователь буджету АП Войводини. Винїмково, кед ше Проєкт финансує у рамикох першей компоненти Инструменту за предприступну помоц Европскей униї, право на додзельованє средствох ма єдинка локалней самоуправи под условийом же пред подношеньом Прияви обезпечи думанє покраїнского секретарияту цо компетентни за обласц на хтору ше Проєкт одноши и же за тоту єдинку локалней самоуправи утвердзена обовязка обезпечованя буджетних средствох у 2015. року, як финансованє националного доприношеня у запровадзованю финансийней помоци Европскей униї. Субєкт може конкуровац лєм за суму средствох хтора му нєдостава у власним буджету за финансованє Проєкту, а нє и буджету инших партнерох на Проєкту. Єден субєкт може конкуровац за вецей Проєкти. За индиректних хасновательох бужету локалней самоуправи прияву подноши компетентна єдинка локалней самоуправи. II) ДОКУМЕНТАЦИЯ ХТОРУ ШЕ ПРИДАВА НА ЯВНИ КОНКУРС Виполнєни формулар Прияви на явни конкурс (у дальшим тексту: Приява) хтори подписала и оверела одвичательна особа; Оверени преклад контракту хтори на сербски язик преложел овласцени судски толмач, зоз хторим ше доказує же Субєкт хтори конкурує за средства контрактови бок на Проєкту, односно же є ношитель Проєкту або партнер на Проєкту, як и оверенипреклад на сербски язик буджету Проєкту и жридлох финансованя хтори прилапело реґула-

32 РУСКЕ СЛОВО

торне цело, а за єдинки локалней самоуправи, зоз члена 3. пасуса 2. Одлуки, думанє покраїнского секретарияту цо компетентни за обласц на хтору ше Проєкт одноши, же за тоту єдинку локалней самоуправи утвердзена обовязка обезпечованя буджетних средствох у 2015. року; Фотокопия формулара Оверени подпис особох цо овлацени за заступанє – ОП формулар; Фотокопия ришеня о порцийним идентификацийним чишлє (ПИЧ); Потвердзенє о вимирених порцийних обовязкох нє старше од 30 дньох хторе видала компетентна Порцийна управа Министерства финансийох Републики Сербиї; Потвердзенє о вимирених порцийних обовязкох нє старше од 30 дньох хторе видала компетентна Локална порцийна администрация. Субєкт хтори нє директни або индиректни хаснователь буджету локалней самоуправи, односно индиректни хаснователь буджету Републики Сербиї подноши и: Оверену фотокопию акта о снованю; Оверену фотокопию потвердзеня о реґистрациї. Єдинка локалней самоуправи зоз члена 3 пасус 2. Одлуки подноши и Оверену фотокопию акта о снованю правней особи цо компетентна за реализацию Проєкту; Оверену фотокопию плану набавки у 2015. року правней особи цо компетентна за реализацию Проєкту. III) КОНКУРСНИ ФОРМУЛАРИ У зависносци од форми орґанизованясубєкт подноши Прияву хтору оверела и подписала овласцена особа на єдним зоз шлїдуюцих формуларох: Формулар П1 – явни подприємства и орґанизациї хтори нєиндиректни хаснователє буджету Републики Сербиї и буджету локалней власци; Формулар П2 – єдинки локалней самоуправи, индиректни хаснователє буджету єдинкох локалней самоуправи як и индиректни хаснователє буджету Републики Сербиї; ФормуларП3 – инши субєкти (здруженя, реґионални розвойни аґенциї и др.); Формулар П4 – привредни дружтва (приватни подприємства); Формулар П5 – нєвладово орґанизациї; Формулар П2-1 – єдинки локалней самоуправи за Проєкт хтори ше финансує у рамикох першей компоненти Инструменту за предприступну помоц Европскей униї. Наведзени формулари приявох и Одлукох, мож превжац зоз интернет боку Секретарияту http://www.psf.vojvodina.gov.rs/Konkurs.html або у просторийох Секретарияту, на адреси Нови Сад, Булевар Михайла Пупина 16, III поверх, канцелария число 1. IV) СПОСОБ ПОДНОШЕНЯ ПРИЯВИ НА ЯВНИ КОНКУРС Явни конкурс ше обявює у „Службених новинох Автономней Покраїни Войводини“ и у дньових, односно тижньових новинохи то на сербским язику и на язику националней меншини – националней заєднїци хтори ше службено хаснує у роботи покраїнских орґанох хтори закрива цалу територию Автономней Покраїни Войводини, як и на интернет боку Секретарияту. Прияву ше подноши у писаней форми у єдним прикладнїку на адресу: Покраїнски секретарият за финансиї, 21000 Нови Сад, Булевар Михайла Пупина 16, з назначеньом: „Приява на Явни конкурс“. Термин за подношенє Прияви почина чечиц наступни дзень по обявйованю Явного конкурса у „Службених новинох Автономней Покраїни Войводини“. Явни конкурс отворени по 31. октобер 2015. року, односно по утрошок средствох яки предвидзени зоз тим явним конкурсом. У случаю же ше средства потроши пред виходз-

еньом термину зоз предходного пасуса, Секретарият да обвисценє на своїм интернет боку. V) СРЕДСТВА ОБЕЗПЕЧОВАНЯ Субєкт хторому буду додзелєни средства, окрем єдинкох локалней самоуправи, длужен при заключованю контракта доручиц Секретарияту два бланко вексли зоз вексловим овласценьом, уписаним до реґистру Народней банки Сербиї. Кед одобрена сума векша як 650.000,00 динари, а субєкт нє припада явному сектору, односно нє наведзени є у акту Републики Сербиї з хторим утверзени хаснователє явних средствох, место бланко вексли подноши ґаранцию або авалирану векслу дїловней банки у вредносци суми додзелєних средствох, а зоз термином важеня 30 днї од термину законченя Проєкту. VI) ДОДЗЕЛЬОВАНЄ СРЕДСТВОХ Поступок Явного конкурсу запровадзує Комисия хтору формує покраїнски секретар за финансиї (у дальшим тексту: Секретар). Комисия розпатра Прияви у поглядзе виполнєносци условийох сукцесивно по заключенє Явного конкурса, односно по додзельованє цалей суми средствох яки предвидзениз Явним конкурсом. Комисия окончує вреднованє поднєшених Приявох у складзе зоз членом 7. Одлуки, на основи шлїдуюцих критериюмох: Значносц проєкта; Обезпеченосц часци средствох хтори потребни на мено софинансованя Проєкта; Ступень розвитосци єдининки локалней самоуправи на чиєй териториї ше Проєкт реализує; Континуитет у реализациї других Проєктох; Оцена квалитету поднєшеней документациї. Секретарият нє додзелї средства у шлїдуюцих случайох: Кед Прияву поднєшенє овласцени Субєкт; Кед Прияву поднєше Субєкт хтори нєконтрактови бок на Проєкту, односно є нє ношитель Проєкту або партнер на Проєкту, окрем Прияви хтору поднєсол Субєктзоз члена 3. пасус 2. Одлуки; Кед Прияву поднєше Субєкт хтори нє конкурує за средства за софинансованє власного буджету на Проєкту; Кед Прияву поднєше Субєкт хтори нє виполнєл предходни контрактово обовязки спрам Секретарияту; Кед Приява субєкта нєблагочасова; Кед Субєкт нє поднєсол Прияву на утвердзеним формуларе. Секретарият затримує право вимагац од Субєкта хтори поднєсол Прияву, по потреби, додатну документацию и информациї. Комисия пририхтує обгрунтоване предкладанє за додзельованє средствох по Явним конкурсу хторе доручує Секретарови. Секретаро додзельованю средствох одлучує з Ришеньом. Ришенє Секретара конєчне. Секретарият зоз субєктом заключує контракт о додзельованю средствох з хторим ше реґулує права и обовязки контрактових бокох. Секретарият резултати Явного конкурса обяви на своїм интернет боку. Конкурсну документацию ше нє враца. Средства ше будзе додзельовац по шоре приманя подполних Приявох з економских класификацийох по утрошок суми средствох яки плановани за тоти наменки. Шицки детальнєйши информациї мож достац у Секретарияту на шлїдуюци числа телефонох: 021/487-47-20, 021/487-47-26, 021/487-43-27 и 021/457-719, як и по електронскей пошти на email: dragan.buric@vojvodina.gov.rs и miodrag.zakic@vojvodina.gov.rs ПОКРАЇНСКИ СЕКРЕТАР Зоран Радоман, с.р.

22. МАЙ 2015.

СПОРТ У ШИДЗЕ ОТРИМАНИ ШАХОВСКИ ТУРНИР У РАМИКОХ СБ „ЯША БАКОВ”

ПОБЕДЗЕЛИ ПЕТРОВЧАНЄ Екипа Петровцох зоз Републики Горватскей, победзела на шаховским турнире хтори у рамикох 24. Спортских бавискох „Яша Баков” отримани прешлей соботи, 16. мая у Руским доме у Шидзе, а у орґанизациї Културно-просвитного дружтва „Дюра Киш”. На турнире участвовали екипи „Тарас Шевченко” з Дюрдьова, КПД „Иван Котляревски” з Бикичу и домашня екипа КПД „Дюра Киш” зоз Шиду. Шидянє завжали друге место, треци були Бикичанє, а штварти Дюрдьовчанє. Бавело ше по Берґеровей системи – каждe з каждим. После екипного змаганя, отримане и поєдинєчне змаганє по такволаней швайцарскей системи, а перше место завжал Драґан Макивич зоз Шиду, друге Милован Милашинович тиж зоз Шиду, а треце Иван Винтоняк з Петровцох. Петровски шахисти дакеди пред войну бавели за тедишнї Шаховски клуб „Огньогашец” хтори у тедишнї час мал замерковани успихи.

Звонко Салаґ, предсидатель Спортских бавискох „Яша Баков” найлєпшим шахистом додзелєл припознаня, подзекованя и медалї. Салаґ после змаганя гварел же чкода Предсидатель СБ „Яша Баков” же на турнире нє додзелює дипломи участвовали вецей екипи, бо би змаганє було ище квалитетнєйшє. Шидянє ше остарали же би були добри домашнї, а после змаганя и дoдзельованя припознаньох, шахисти ше предлужели дружиц. Вл. Дї.

30 РОКИ ОБУКИ ЗА НЄПЛЇВАЧОХ У ВЕРБАШЕ

ПРИПОЗНАНЄ ЗА УНАПРЕДЗОВАНЄ СПОРТА Тих дньох наполнєли ше 30 роки як Центер за физичну културу општини Вербас домашнї, односно орґанизатор обуки за нєплївачох хтору орґанизує за шицки 9 школи зоз подруча oпштини. За тот час обучене импозантне число – вецей як 20 000 дзеци, Центер на тот способ дал окремну значносц плїваню, а источашнє є єдна з найлєпших спортских орґанизацийох у жеми котра роками одвичательно приступа ґу обуки нєплївачох у своїм городзе – У каждим школским року облапене помедзи 25 и 27 оддзелєня, односно коло 600 дзеци рочнє з шицких oсновних школох з териториї нашей Општини. Одприлики 94 одсто дзеци ту научи плївац. Реализация програми обуки за нєплївачох за єдну ґрупу тирва 15 годзини, односно 3 роботни тижнї, а на концу обуки преверйованє знаня. Найвекшу часц програми финансує локална самоуправа, єден з главних спонзорох були и фабрики „Карнекс” и „Витал” алє и ресорне Министерство и Явне подприємство за превоз путнїкох „Вербас”. Oбука безплатна, фахови тим ЦФК обезпечує безплатну роботу, обезпечени безплатни базен, превоз, дипломи и шицко цо нєобходне – визначел руководитель Секторa за спорт у ЦФК Петар Перович. З нагоди рочнїци, початком мешаца у Новим Садзе на святочней схадзки Союзу спорт за шицких Войводини ЦФК достал найвекше спортско-рекреативне 22. МАЙ 2015.

припознанє за доприношенє у розвою и унапредзеню спорта за шицких у АПВ за 2014. рок. – Kомплетну обуку цали час витворйовали професоре физичного возпитаня, а у тих 30 роки през циклус прешли велї професоре. Перше то були Здравко Бєлица, Вукашин Ґоведарица, вец Катарина Сворцан, Любо Чордаш, Тибор Тот, Милоє Ґлушац, Милош Дяконов, Владимир Секулич и я – гварел Перович. Основни задатки такей обуки викореньованє плївацкей нєписменосци у Општини, вец дзеци котри у психофизичним розвою заостали привесц по ровновагу, и на концу понеже ше обуку витворює у другей класи основней школи кед дзеци у сензитивним розвойним периодзе – змоцньованє їх психофизичних характеристикох. Понеже така обука барз драга, у чежких часох отримовало ше ю з помоцу

Петар Перович: Обучени вецей як 20 000 дзеци

рижних спорозуменьох, а обука шицки 30 роки затримала континуитет. На концу, же би ше тоту драгу активносц тельо децениї отримало, свойо доприношенє през роки дали заняти и директоре ЦФК, локална самоуправа, Явне подприємство за превоз путнїкох, Дом здравя „Велько Влахович”, шицки школи, а дзекуюци сотруднїцтву шицких структурох од дзецох нїґда нє вжати анї єден динар. Обука почина початком и закончує ше концом каждого школского року, а нєшка барз чежко мож пренайсц жителя општини Вербас хтори нє зна плївац. А. Маркович

РУСКЕ СЛОВО 33

СПОРТ ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА ЗОМБОР

ОПШТИНСКИ ДЕРБИ БЕЗ ҐОЛОХ

ФК „Русин” – ФК „Липар” 0:0 (0:0) Руски Керестур: стадион ФК „Русин”, патрачох 300. Судия: Крстич (Оджак). Жовти картони при Русиновцох достали: Барна, Павлович и Кулич. РУСИН: Ж. Орос, Чапко, Колошняї, Барна, Гарди, Павлович, Кулич, Б. Орос (Чизмар), Дюрич, Бранкович (Катона), Грнчяр (Ланчужанин). У 26. колу ПФЛ Зомбор, фодбалере Русина бавели „реми” у єдним з општинских дербийох процив фодбалерох зоз Липару. Пред початок змаганя дата минута цихосци за Радета Баришича котри бул тренер и у Липару и у Русину. Перши полчас прешол у полунагодох и за єдних и за других. Було даскельо бица на ґол з далєка котри одлични ґолман Орос и Вучинич одбранєли, а єдино бице госцох котре после соло акциї виведол Лалич затресло греду. У другим почасу Русин у єдней хвильки прициснул Липар алє то нє було досц за даванє ґола. И внєдзелю ше на Ярашу назберало вельо публики котра по остатню хвильку, до остатнього судийового писканя, остали навияц наздаваюци ше же Русин да ґол. На тим змаганю Русин бавел слабше як у предходних колох, а Липар „гризол” прето же му боди нєобходни. Русин после 26. кола 7. на таблїчки, ма 36 боди и мож повесц же зоз тим бодом обезпечел оставанє у лиґи, а по конєц остало одбавиц ище штири кола. На нєдзелю Русин госцує у Кляїчеве дзе го дочекує домашнї Кордун. В. Сеґеди

34 РУСКЕ СЛОВО

МЕДЗИОПШТИНСКА ФОДБАЛСКА ЛИҐА ВЕРБАС–ЖАБЕЛЬ–ТИТЕЛЬ

БАЧКА ПОБЕДЗЕЛА НАПРЕДАК ФК „Напредак” – ФК „Бачка 1923” 1:2 (1:2)

БАЧКА: Ґушич, Танасич, Чирин, Павлов, Тривунович, Ерделян, Круль, Дюрдїч, Янкович, Мушицки, Боґданов. До бависка вошли Данґубич, Матич и Шанта, а вишли Круль, Мушицки и Боґданов. У 19. колу Медзиопштинскей лиґи Вербас–Титель–Жабель, прешлей нєдзелї на госцованю у Надалю ФК „Бачка” победзела Напредак зоз 2:1. Напредку ше уж на початку змаганя удало направиц добру акцию у каребним простору Бачкей дзе фаул направел фодбалер Бачкей Тривунович хтори за оштри старт достал жовти картон. З ґолом з досудзеного пеналу домашнї почали водзиц уж у 10. минути. После приятого ґолу фодбалером Бачкей нє требало вельо часу же би виєдначели резултат. Виєдначел го Чирин у 21. минути, а асистовал му Танасич. Други ґол Бачка посцигла у 39. минути кед Янкович асистовал Боґдановому хтори дал ґол зоз оддалєносци од даскельо метерох. Змаганє закончене з резултатом з хторим ше пошло на одпочивок, бо у другим полчасу нє було ґоли.

У тижню за нами бавели и други селекциї Бачкей. Подро сток побед зел Пролетер з Баноштору з 3:0, пионире 2002. рок победзели парнякох з школи фодбалу „Болесников” зоз Нового Саду з 6:2, а пионире 2004. рок победзели ФК „Юниор” з Петроварадину зоз аж 11:1. Шлїдуюце змаганє Бачка бави на нєдзелю на домашнїм терену процив Слоґи з Локу. М. Рамач

ИНТЕРЕСАНТНЕ ЗМАГАНЄ ПРИПА ДЛО ИСКРИ

ФК „Войводина” – ФК „Искра” 3:4 (1:1) Ґоли за Искру: оран Сердар 2, Дь- резултат на 1:1, а же би то нє було шицко у першим полчаше постарал ше знова ордє Бабич и Марян Малацко по 1 Состав: Ступар, Малїк, Дрляча, Да- Зоран Сердар зоз своїм другим ґолом за мир Ґубаш, Дукич, Малеш, Малацко, Искру. Други полчас бул ище интересантнєйДамян Ґубаш, Бабич, Сердар, Ваяґши як перши. У 60. минути Войводина ич. Госцованє у Бачким Ґрадишту за знова поровнала резултат, а после 5 миИскру вше було чежке и Искра там нути и обрацела на 3:2. Радосц домашнїх ридко кеди зазначела прешвечлїву тирвала кратко, лєм 5 минути, понеже Малацко вировнал на 3:3. Кед уж шицки побиду та так було и тераз. Обидва екипи до змаганя вошли барз у публики подумали же ше тото интеремотивовани же би победзели и то ше сантне змаганє закончи зоз нєришеним видзело и на терену дзе ше водзела бор- резултатом, Дьордє Бабич у 88. минути ба за кажду лабду. Медзитим, Искра була дал ґол за Искру и резултат 4:3 и принєтота котра перша дала ґол. Сердар у 15. сол вельку радосц коцурским фодбалеминути вихасновал добру акцию и спре- ром. После того, 19. кола Искра на 4. месце веднул домашнього ґолмана, а домашнїх тот ґол нє потресол та предлужели бавиц на таблїчки зоз 35 бодами. На нєдзелю як и на початку. Таке бависко Войводини Искра у Коцуре будзе бавиц процив екиЗ. Колєсар ше виплацело и у 30. минути, поровнали пи Напредку зоз Надалю. 22. МАЙ 2015.

СПОРТ БОГАТИ АТЛЕТСКИ ВИКЕНД

ДВА УСПИШНИ НАСТУПИ КЕРЕСТУРЦОХ У своєй дисциплини – бежанє на Прешлого тижня отримани два вельки атлетски змаганя – Медзиокру- 100 м, Даяна Сабо освоєла треце межне змаганє (14. мая) и Першенство сто, Антония Монар у скаканю до виСербиї у вецейбою (тробою) за млад- сока освоєла перше место, Валерия ших пионирох (17. мая) у Новим Ковач у скаканю до далєка освоєла Садзе. На обидвох змаганьох участво- друге место. Керестурска штафета вали атлетичаре зоз Руского Кересту- сцигла друга на циль. Екипно, школяре зоз Руского Керера. На Медзиокружним змаганю уча- стура завжали друге место, та ше нє ствовали школяре зоз Южнобачкого пласовали за Державне першенство. У поєдинєчней конкуренциї у диокругу (Нови Сад), Сивернобачкого округу (Сента) и Заходнобачкого сциплини руцанє кулї наступел Иван Будински и завжал перше место, хтоокругу (Руски Кеєрестур). Основну и штредню школу зоз домом школярох „Петро Кузмяк” зоз Руского Керестура представяла дзивчатска екипа Основней школи у составе: Даяна Сабо, у дисциплини бежанє 100 м, Кристина Катона, бежанє на 300м, Екипа тробойцох зоз АК „Русин” Тереза Будински, бежанє на 600 метери, Антония Монар, скаканє до ви- ри, вєдно зоз Антонию Монар, хтора сока, Валерия Ковач, скаканє до далє- тиж була перша у скаканю до висока, ка и Изабела Макаї, у дисциплини ру- виборел пласман за Державне перцанє кулї. У дсициплини штафета 4 х шенство. На Першенстве Сербиї у вецейбою 100 м за Руски Керестур бежали: Даяна Сабо, Кристина Катона, Валерия (тробою) за младших пионирох, хторе отримане прешлей нєдзелї, 17. мая Ковач и Антония Монар.

Антония Монар найлєпша у скаканю до висока

у Новим Садзе, участвовали 9 атлетичаре зоз АК „Русин”. То: Микола Папуґа, Неманя Стойков, Никола Накич, Давид Надь, Деян Надь, Леонтий Сивч, Иван Рац и Тони Пашо. Атлетичаре ше змагали у дисциплинох: бежанє на 60 м, скаканє до далєка и у руцаню кулї (чежини 3 кґ). Од 24 младших пионирох у дисциплини вецебою, зоз АК „Русин” найлєпше ше пласовал Микола Папуґа хтори завжал 11 место у Сербиї. Важне надпомнуц же тото змаганє було моцне насампредз же на нїм участвовали клуби зоз Беоґраду, Земуну... Но, на бодовней лїстини рекорд ище вше трима Иван Будински зоз освоєнима 2 235 бодами, а поставел го пред двома роками. А. П.

ВОЙВОДЯНСКА ШАХОВСКА ЛИҐА ҐРУПА БАЧКА

ДЕРБИ У КОЦУРЕ ПРИПАДНУЛ ВЕРБАЩАНЬОМ Внєдзелю, 17. мая у Коцуре одбавени општински дерби на котрим Омладинєц привитал шахистох зоз Шаховского клубу “Вербас”. Госци зоз Вербасу були лєпши и победзели зоз резултатом 4,5 : 3,5. Нервоза пре нєришени финансиї Шаховского клуба „Омладинєц” одражує ше и на шаховску таблу, а то ше указало и у остатнїм змаганю котре Kоцурци могли достац, понеже по сам конєц мали 22. МАЙ 2015.

СТАНДАРДНО ДОБРИ ТРИО За Омладинєц побиди зазначели Ґоран Попович, Никола Тадич и Споменко Павичевич. Реми одбавел Карло Бала, а свойо партиї страцели Стефан Йока, Миряна Шолая, Владимир Лазор и Ґавра Коларич.

лєпшу ситуацию на табли. На змаганю Миряна Шолая пре даскельо менши гришки котри у шаху знаю буц вельки страцела уж достату партию, док Стефан Йока у кишенки мал реми, алє рушел до нападу та му ше то вимсцело, та и вон на концу страцел партию. После двох одбавених колох Омладинєц ма два страцени партиї. На нєдзелю коцурски шахисти госцую у Растини дзе буду бавиц процив ШК „Полет”. З. Колєсар

РУСКЕ СЛОВО 35

НОЦ МУЗЕЙОХ” ” ЦОМ ПО СЕРБИЇ ШИР

РОК LXXI ЧИСЛО 20 (3629) НОВИ САД, 22. MАЙ 2015. РОКУ

■ ОЗНОВА О ВОДИ

У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

Фото: Танита Ходак

■ ЗАКОНЧЕНИ

82. ПОЛЬОПРИВРЕДНИ САЯМ У НОВИМ САДЗЕ