ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО
ГЛАСНЇК ПО РУСКИ
ВИШОЛ НОВИ МАК
РОК LXXVI ЧИСЛО 19 (3888) НОВИ САД, 8. МАЙ 2020.
Видруковане априлске число младежского часопису МАК, а поставене є и на нашим сайту у пдф формату. „У фокусуˮ пречитаце упечатки Деяна Павловича о карантину у студентским доме пре Ковид-19. У рубрики „Упечаткиˮ Виктор Хрин представел рижни файти нєшкайшей музики, а у „Куцику совитохˮ пише як можеце квалитетно препровадзиц час у изолациї, док у „Швету науки и технолоґиї” як ше треба справовац же бизме защицели планету. На бокох „Алт шоуˮ рубрики представени млади музичар Марко Шош з Дюрдьова, а у „Власним печацуˮ поезия Жарка Остоїча и проза Себастияна Нярадия. Р. Джуджар
Даєдни фотоґрафиї обявюємє вецей раз, понеже за нїх дотераз нєт нїяки податки.
ОГЛЯДНУЦЕ НА ПРЕШЛОСЦ
Фото: Мария Афич
ЦЕНА 30 ДИНАРИ
Фотоґрафия: 0242P-B1630
Фотоґрафия: 0293P
Фотоґрафия: 0267P
оволуєме читачох новинох „Руске слово” же би помогли препознац особи на старих фотоґрафийох. Пре точне идентификованє особох на сликох, хтори маю окремну музейну вредносц, потребна помоц од ширшей явносци. Шицки фотоґрафиї настали у дакедишнєй фотоґрафскей роботнї Бруґошових у Руским Керестуре. Кажду фотоґрафию ше подпише зоз одредзену шифру, та кед же препознаце даєдну, лєбо вецей особи на фотоґрафиї, модлїме Вас же бисце явели до Заводу на число телефона 021/548-421, лєбо на мейл: zavod.rusini@gmail.com.
П
■ НАЙЛЄПШЕ НА
ШВИЖИМ ВОЗДУХУ
2 РУСКЕ СЛОВО
8. MАЙ 2020.
ЗМИСТ
УВОДНЇК Пише: Олена ПЛАНЧАК-САКАЧ,
заменїца главного одвичательного редак тора
■ Тижньовнїк 5. Почало виплацованє стипендийох Националного совиту Руснацох
■ Нашо места 9. Отримана схадзка Скупштини општини Шид
■ Економия 12–13. Керестурски привреднїки у позарядовим стану
■ Руске словечко 14–15. Андрей, Ваня и Иван Балїнтово зоз Дюрдьова
■ Култура и просвита 16–17. Младежска мишана шпивацка ґрупа коцурскей „Жатви”
■ Мозаїк 20–21. Школярски искуства зоз онлайн наставу
■ Людзе, роки, живот 24–25. Нашо госци꞉ Снежана Бесерминї и Мома Сотирович
■ Духовни живот 26. У Керестуре Кирбай будзе без вашарскей часци
■ Информатор
28–32. Мали оглашки и In memoriam
■ Спорт 36–37. Треци полчас꞉ Мирослав Виславски, спортиста зоз Нового Саду
■ Интермецо 38–39. Горуци тепши Насловни бок꞉ Шестрички ше бавя у керестурским парку Авторка фотоґрафиї꞉ Мария Афич
ОБРАЗОВАНЄ – CONDITIO SINE QUA NON Образованє барз важна орґанизована активносц у каждим дружтве, окреме нєшка кед швидки технолоґийни розвой примушує шицки ґенерациї на перманентну едукацию под час цалого роботного вику. Образованє важни ресурс у постиндустрийним дружтве, воно облапя комплетну дружтвену заєднїцу, бо од нього директно завиши економия и єй розвой, як и розвой дружтва у цалосци у шицких його сеґментох. Кельо образованє важне, знали ище стари народи Єгиптянє, Греки и Римянє, а знали то и нашо предки, хтори такой по приселєню до Бачкей, пред трома виками, будовали перше церкву и школу. Нєшка, у чаше пандемиї, школа ше о барз кратки час преселєла до виртуалних просторох и школяре наставу провадзели прейґ ТВ платформи, а комуникацию зоз своїма наставнїками витворйовали прейґ дружтвених мрежох. Тота система ученя на далєкосц префункционовала лєм за даскельо днї, цо барз кратки час, гоч з початку було и проблеми. Од штредку марца наставнїки вредно креирали и реализовали наставу на далєкосц, а нїхто ше им анї нє опитал чи маю потребну опрему, рахункар, таблет, телефон и интернет, цо нєобходна опрема за атипични условия роботи хтори застали наставнїцки кадер, у найвекшей мири нєпорихтаних же би у кратким чаше постали педаґоґове у виртуалним просторе. Така иста технїчна опременосц була потребна и школяром. З оглядом на тоту нову ситуацию хтору превозиходзели индивидуално, знаходзаци ше, наставнїки нашо героє, та кед зме кажди вечар кляпкали медицинскому фаху, хтори пожертвовно ратовал животи людзох, ми тиж кляпкали и їм, наставнїком, на пожертвовним доприношеню же би школяре нє страцели драгоцини час и закончели школски рок на час. Родичи и фах спозорюю же образовни процес под час пандемиї нє бул безплатни и нє бул єднак доступни шицким школяром, та прето, пре очежани условия роботи на далєкосц, у хторих ше по першираз нашли и знаходзели, школяром треба олєгчац законченє того школского року. Вшелїяк же у пандемиї найважнєйше зачувац животи и здравє людзох, же така ситуация нє лєгка нї за кого, же зме ше шицки у нєй нашли аd hoc и нє порихтани, вимага од компетентних же би добре одвагали арґументи за и процив малей матури. На наймладших, на „мали” плєца нє треба здрильовац вельку одвичательносц, треба им оможлївиц же би цо безбольнєйше зоз дзецинства прекрочели до швета одроснутих, а одвичательносц их ту и так чека през цали животни вик.
* ”РУСКЕ СЛОВО” – гласнїк по руски * Виходзи каждого пиятку * Снователь Национални совит рускей националней меншини * Видава НВУ ”Руске слово”, Нови Сад * Перше число вишло 15. юния 1945. року у Руским Керестуре * Адреса: НВУ ”Руске слово”, Булевар ошлєбодзеня 81/VII, 21000 Нови Сад * Редакция: одвичательни редакторe/ки – Олена Планчак-Сакач, Ясмина Дюранїн, Микола М. Цап, Микола Шанта * редакторе/ки рубрикох – Мирон Горняк-Кухар, Александар Паланчанин, Мартица Тамаш, Славица Фейса, Вероника Вуячич * новинаре/ки – Мария Афич, Влада Дїтко, Сандра Саламун, Андреа Медєши, Оля Русковски * лекторка – Блажена Хома-Цветкович * ґрафична редакторка – Люпка Цвеїч * ґрафични дизайнерки – Мария Гудак, Таня Салонтаї * Телефони: 021/6613-697, 021/6624-708, 021/6623-076; 021/6621-433 * Телефакс 021/528-083 * Предплата за цали рок: у жеми 1 500 динари, а у иножемстве 100 евра * Жиро-рахунок Banca Intesa a.d. Beograd 160-923244-82 * Девизни рахунок 160-0050870024999-53 * Рукописи ше нє враца * Друкує Друкарня ” Maxima graf” Петроварадин * E-mail: redakcija@ruskeslovo.com * Web site: www.ruskeslovo.com * YU ISSN 0350-4603 * COBISS SR-ID 15915778 * Друковани тираж 2 000 *
Директор др БОРИС ВАРҐА *** Главни одвичательни редактор ИВАН САБАДОШ
8. МАЙ 2020.
РУСКЕ СЛОВО 3
ТИЖНЬОВНЇК ЕПИДЕМИЯ ВИРУСУ КОРОНА У СЕРБИЇ
УТАРГОВАНЄ ПОЗАРЯДОВОГО СТАНУ Понеже епидемиолоґийни указателї иду на лєпше, Влада Сербиї у согласносци зоз републичним Штабом за сперанє оберацей хороти Ковид-19 предложела утаргованє позарядового стану у держави. У медзичаше, од 4. мая важа значно олєгчани рестриктивни мири
Н
асампредз, од 4. мая обновени медзиме сни и гайзибански транспорт, а у Новим Садзе и городски явни превоз. По сле фризерских салонох, отворени и пого сцительни обєкти и фитнес клуби, а по нєдзелї найскорей почню робиц и вельки тарґовински центри. Дзецински заградки тиж буду отворени, алє ше родичом препоручує най дзеци, кед же то можлїве з оглядом же ше заняти врацаю на роботни ме ста, цо длужей останю дома. Источашнє, найскорей будзе обновени и авио-транспорт. Медзитим, за шицки тоти услуги и дїялно сци важа ясни и прецизни превентивни мири особней и явней безпечно сци – нєобходне тримац физичне одстоянє, ношиц маску и рукавици, а у обєктох обовязни дезобариєри, и дзе можлїве, физична бариєра медзи особами. ПРАВНИ И ПОЛИТИЧНИ РАМИК
Фото: В. Вуячич
Ґу тому, предсидатель Републики Сербиї Александар Вучич прешлого викенду наявел же на Дзуря по старим календаре, 6. мая будзе утаргнути позарядови стан хтори пре опасносц од ширеня вирусу корона преглашени 15. марца на териториї цалей держави. Вон надпомнул же епидемиолоґийна служба одскорей согласна з таку одлуку, кед же у одредзеним часовим интервалу на дньовим уровню число новоохорених нє будзе векше як пейц одсто тестираних особох, цо мож толковац же епидемия и ситуация коло хороти Ковид-19 у Сербиї под контролу. Понеже по урядових податкох Министерства здравя, ширенє вирусу корона на националним уровню
4 РУСКЕ СЛОВО
уж єден час указує таки тренд, початком тижня Влада републики Сербиї предклад о утаргованю позарядового стану послала на одлучованє Народней скупштини, хтора го розпатрала на зашеданю 6. мая. Перши проґнози, кед пре корону уведзени позарядови стан були, же тирвац будзе по конєц мая. Нєобходно мац на розуме же формалне утаргованє позарядового стану ма насампредз правне и политичне значенє. Конкретно, будзе мушиц буц утаргнути полицийни час и колективна забрана рушаня, буду ше мушиц отвориц гранїци за путованя и транспорт, а Войско Сербиї поцагнуте зоз задаткох у обласци нукашнєй безпечносци. Конєчно, здобудзе ше условия же би бул предлужени предвиберанкови процес, а после сходу державного верху з представителями парламентарних политичних партийох наявене же общи виберанки у Сербиї буду 21. юния. Медзитим, як спозорюю лїкаре, и попри утаргованя позарядового стану, покля у держави формално нє утаргнути стан епидемиї вирусу корона, односно оберацей хороти Ковид-19, шицки други превентивни здравствени и гиґиєнски мири буду и муша важиц. Розлику мож толковац лєм у ступню обовязносци – розказ чи препорученє, а наисце лєм на гражданох будзе векша индивидуална одвичательносц же би ше их притримовали и так чували себе и других. Здогаднїме же ше по препорученю Шветовей здравственей орґанизациї, епидемия урядово закончує кед 14 днї нєт реґистровани нови случаї охореня. ВИПИТОВАНЄ КОЛЕКТИВНОГО ИМУНИТЕТУ Источашнє, Кризни штаб и национални епидемиолоґийни служби почали активно сци коло виробку студиї колективного имунитету на Ковид-19 у Сербиї чийо резултати би мали буц познати по конєц рока. Планує ше поробиц широку анализу здравственого стану жительства хтора облапи 17 тисячи дисперґованих поєдинцох, же би ше утвердзело процент особох хтори без симптомох „прелєжали” тоту оберацу хороту. Кед же тот процент будзе вецей як 60 одсто, будзе потвердзени природни колективни имунитет у популациї. Конкретно, то значи же ше у шлїдуюцих можлївих епидемийох корони, лєбо у евентуалней другей габи тей чечуцей, нє обчекує можлївосц експлозивного, одно сно швидкого и масовного ширеня хороти. Розумлїве, фаховци надпоминаю же то наукови статистични модел, а нєприємни одступаня у реалним живоце нє виключени, алє помогнє же би ше унапредзело и ефикаснєйше орґанизовало роботу здравственей системи и будуцого вакционованя жительства.■ Пририхтал И. С. 8. МАЙ 2020.
tiznjovnjik@ruskeslovo.com
НАЦИОНАЛНИ СОВИТ РУСНАЦОХ
ПОЧАЛО ВИПЛАЦОВАНЄ СТИПЕНДИЙОХ Як од 4. мая попущени рестриктивни мири пре епидемию Ковиду 19 у велїх сферох явного живота и роботи, ознова почала робиц и канцелария Служби Националного совиту Руснацох у Руским Кере стуре. Тих дньох до Совиту сцигли и перши дотациї од держави, коло 2,5 милиони динари, понеже и виплацованя пенєжу нє було под час позарядового стану и епидемиї. Роботни час Служби Совиту як и скорей, од 8 до 16 годзин, а заняти доступни и на познати телефони Совиту 025/705-222 и 705-333, чи мейл адресу rusovit@mts.rs. Но, поправдзе поведзено, а то визначує и єден зоз занятих и предсидатель Вивершного одбору Желько Ковач, Служба цали час у позарядовим стану була дежурна и доступна на телефони и мейли, алє по препорукох з Канцелариї за людски и меншински права, роботи були зведзени на минимум. Тото цо було поробене у тим периодзе то же отримани електронски схадзки Одбору за културу, Роботного цела за младеж и Вивершного одбору, и давало ше думаня на проєкти котри сцигли до Покраїни. Так отворени и конкурс, одно сно явна поволанка Желько Ковач младим за финансованє їх проєктох и активносцох у тим року, и тот конкурс предлужено тирва по 15. май. Активносци Совиту тераз поруша и уплацени средства. – Важне же нам тоти средства уплацени, и на рахунок Совиту сцигло вєдно коло два и пол милиони динари и то марцовска мешачна рата зоз Канцелариї за людски и меншински права Влади Републики Сербиї, и два квартални рати зоз покраїнского Секретарияту за образованє, управу, предписаня и национални меншини – национални заєднїци. То нам вельо олєгчало же можеме шлєбоднєйше виплацовац тото цо заплановане. То, насампредз, пенєжи за стипендиї школяром и студентом у тим школским року, дацо зме уж и уплацели, а будзе ше патриц здогонїц мешачну динамику виплацованя т. є. повиплацац и заостати мешаци. Друге цо зме уж почали виплацовац то пенєж за роботу 11 подручним канцеларийом Националного совиту. И попри тим же и вони у предходним периодзе позарядового стану пре епидемию нє робели, алє рахунки за режиї (интернет, струя) сциговали так же тоти порядни тро шки год ни ви ми риц – потол ко вал пред си дате ль Вивершного одбору Желько Ковач и здогаднул же, як познате, Национални совит своїм 11 подручним канцеларийом у руских штредкох обовязни виплацовац по 9 000 динари за 10 мешаци у єдним року.
М. Афич
8. МАЙ 2020.
STANOVISKA Пише: Mирон ДЖУНЯ, публициста
ТРОМЕ КАТОНАЦИ ПОД ЧЕРЕШНЮ ,,И цо вец да робиме кед же потвердзуєце же будзе войни?” – драмски затримуєм дих з моїма обахтанима Лиманками дас рок и дацо назад, над питаньом котре поставели сушедовим, занятим у державним войску. Обезпечене наєстку, а води поготов як одвит, тото цо ше кончи остатнїх тижньох, ми здабе праве на то же ше напевно обчековало, кед же нє и знало и рихтало таке дацо. Нє паметам же анї єдно чудо за мойо пол вика живота, та анї бомби ‘99.-ого, саботирало три ярнї швета: Вельку ноц, 1. май, Кирбай. Часи таки. У карантину медиї погашени, дружтвени мрежи редуковани. Чита ше Йоаново откровениє, загадка/тайна Сфинґи и подобна митолоґийна литература. О електронских поняцох, як Кабал, 5Ґ, адренохром и подобней обсценей лексики, волїм затераз нє, най ше народ нє страши. И так обчекуєм най ше шицко вишвици наиходзацих тижньох, кед же нє и дньох. Мойо становиско у началє – менєйвецей идентичне як и гевтей дохторки, нєзависней посланїци, винєшене у Скупштини пред 1. майом – суґеруєм послухац. Пачи ми ше тото подзелєнє на ,,предлужени руки глїбокей держави” и ,,патриотох”. Овечки у блаженим нєзнаню дочекую свойо ,,5 минути слави” перформуюци на касох и на чолє шора нас маскираних шведкох, з нагоди дутянских набавкох. А я у своєй дезертерскей мриї, як катона на Косове у цеку Милошевичового герканя псох войни на Ґазиместану гинто, запрепасцени же яки його метастазирани потвори жию у (моєй) паскудней паралелней дїйсносци. И же як поцешим приятельох знємирених з счарнєтима политичнима хронїками, цо ше обаваю же виглаша примушуюце, обовязне вакцинованє и з тим чипованє. Дзе ше скриц – бо и да сом сцекол, общи проблем би ме як так, ниа, здогонєл. Дзе скапали героє, чи патриоти? Индикативно, нєшка-ютре Дзень побиди над фашизмом, алє ми пригоднєйше, понеже зме тиж вочи керестурского Кирбаю, а тото пишем у циню церковней турнї – висловим фразу гевтого, по чиїм канону и приятим сакраменту ше декларуєме: ,,най вам будзе по вири вашей”. Дзекуєм цимборови за идею за наслов (парафраза насловного есею з Тамашовей ,,Потїхи природи”). #еростанатос #медведзнадзверох #пришолчортпосвойо Становиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово”
РУСКЕ СЛОВО 5
НАШО МЕСТА MИРИ ПОЗАРЯДОВОГО СТАНУ НА ЛОКАЛНИМ УРОВНЮ У НОВИМ САДЗЕ
ЖИВОТ ШЕ НОРМАЛИЗУЄ Живот у Новим Садзе ше помали враца до нормали, на стан яки бул пред епидемию. Од пондзелку и у тижню почню робиц погосцительни обєкти, явне транспортне подприємство, оводи... Од пондзелку, 4. мая, у Новим Садзе почало робиц Городске явне подприємство за превоженє путнїкох, медзигородски транспорт путнїкох. Путнїкох ше превожи по соботовим розпорядку превоженя и то у трох зменох: од 5,00 до 8,59 годзин рано, од 13,00 до 16,59 пополадню и од 21,00 до 22,59 годзин вечар. Як сообщене, у периодзе хтори нє назначени, автобуси нє буду исц. До автобуса можу войсц лєм путнїки хтори почитую мири хтори одредзела Влада Републики Сербиї. То значи же путнїки муша мац защитну маску и рукавици, а до автобуса ше уходзи лєм на преднї дзвери и то „єден по єден” путнїк, а виходзи ше зоз автобуса на други дзвери. Путнїки длужни отримовац предписане розстоянє, а у автобусох єст одредзени места дзе мож шедзиц. Розумлїве, путнїки муша мац важаци карти. Мешачни предплатни карти за май могло купиц тиж так од пондзелку. Подобни правила важа и у медзимесним и гайзибанским транспорту. Истого дня отворени погосцительни обєкти, алє ше и роботнїки и госци муша притримовац предписаних мирох защити. У Здруженю погосцительох Нового Саду потолковане же госци муша прейсц през дезинфекцийну бариєру котра
може буц мокра або суха, а на уходзе до обєкту, або до тоалету, муши стац дезинфекцийне алкоголне средство. Предписане же у завартим просторе на єдного госца муши буц 3,5 квадратни метери и єдно место Фото: В. Вуячич за шедзенє, а на отвореним на єдного госца 2,5 квадратни метери и єдно место за шедзенє. На месце на котрим госц шедзи муши буц дезинфекцийне алкоголне средство за руки. Госци нє муша мац рукавици и маски кед єдза и пию. Кед слово о занятих, обєкти муша мац дезобариєри на персоналним уходу, уходу до продукцийней часци и на виходу до часци дзе госци. Робу котру прияли, роботнїки муша дезинфиковац и попирскац зоз дезинфекцийним алкоголним средством. Роботнїки муша мац защитни маски и рукавици, обуй муша дезинфиковац, а униформи муша буц вирайбани на 90 ступнї и випейґлани. Од пондзелку почало робиц и Явне комуналне подприємство „Паркинґ сервис”, хторе паркиранє превозкох наплацує на шицких означених зонох у городзе, як и на завартих паркинґ просторох. Од идуцого тижня, 11. мая, буду отворени и оводи у Новим Садзе. Як виявел городоначалнїк Милош Вучевич, оводи буду робиц на найлєпши можлїви способ. Обезпечени змоцнєни мири защити за дзеци и воспитачки, а у ґрупи буду найвецей дзешецеро дзеци. Тиж так почнє робиц и централна кухня за оводашох. А. П.
ДОНАЦИЯ ВЕРБАСКОМУ ҐЕРОНТОЛОҐИЙНОМУ ЦЕНТРУ
ЗАЩИТНИ ШМАТИ ШИЦКИМ ЗАНЯТИМ
Фото: www.vrbas net
6 РУСКЕ СЛОВО
Ґеронтолоґийни центер у Вербаше 29. априла нащивел министер за роботу, занятосц, борецки и социялни питаня Зоран Дьордєвич. З тей нагоди вон директорки тей Установи Радмили Мусич подаровал вредну донацию – тирваци защитни шмати за шицких занятих котри у контакту з тима котри ту змесцени. Министер Дьордєвич визначел же вербаски Ґеронтолоґийни центер єдна зоз штирох установох за змесценє у Войводини чийо заняти добродзечнє прилапели буц у самоизолациї, вєдно зоз хаснователями Установи.
Вони дежураю два тижнї у континуитету, же би на тот способ зачували здравє шицких котри зме сцени у Ґеронтолоґийним центру. – Нє мож висловиц подзековносц котру чувствуєме пре закладанє директорки Мусич и шицких занятих у тей Установи же би зачували тих котри ту змесцени од вирусу корона. Дзекуєм шицким на пожертвовней роботи и почитованю шицких инструкцийох котре предписало компетентне министерство – гварел министер Зоран Дьордєвич. О. Р. 8. MAЙ 2020.
mesta@ruskeslovo.com
МИРИ ПОЗАРЯДОВОГО СТАНУ НА ЛОКАЛНИМ УРОВНЮ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ
ВАШАРСКА ЧАСЦ КИРБАЮ НЄ БУДЗЕ Вашарска часц Кирбаю у Руским Кересуре, на соботу, 9. мая, нє будзе, а за вирних анї духовна часц у катедралней церкви, цо значи же Служба Божа будзе на тот дзень, алє лєм прейґ Фейсбуку
Я
к дознаваме у керестурскей Месней заєднїци вонкашня, лєбо вашарска кирбайска часц, цо значи рижни забавни бависка за наймладших и тарґовецки тезґи, нє будзе пре позарядово мири и епидемию Ковида 19. ̶ Гоч, як наявене, будзе утаргнути позарядови стан и полицийни час, ище вше на моци остава забранєне зберанє людзох до векших ґрупох, цо би на Кирбаю нє могло обкеровац, та гоч би людзе ношели и маски и рукавици. Ґу тому, отримованє вонкашнєй часци Кирбаю подрозумює же Месна заєднїца мешац и пол пред тим муши поднєсц окремни елаборат за заверанє улїчкох, ту єст процедури зоз полицийну управу у Кули и Зомборе, та за тото тераз нєт часу, а до вчера ше, так по-
У ОПШТИНИ КУЛА ЄСТ 19 ИНФИЦИРОВАНИХ По информацийох зоз урядового сайту о епидемиї Ковиду 19 Министерства здравя, у општини Кула на дзень 5. мая зазначени 19 инфицировани особи зоз вирусом корона. Од општинох заходнобачкого округу, Кула найзагроженша кед слово о вирусу, окрем Зомбора дзе єст 32 случаї инфекциї, у општини Апатин 3, а Оджак 2 особи. У Руским Керестуре по нєурядових информацийох општини ище од скорей єдна хлопска особа була позитивна на вирус и лїчи ше у КБЦ Нови Сад, а єст ище єдна женска особа хторей нєдавно потвердзени позитивни тест, док контролни указал одсуство вирусу. У валалє у самоизолациї тераз єст лєм дас пейц особи котри були у контакту зоз спомнутима особами. Коло 30 особи хтори пришли зоз иножемства були у карантину, а їх самоизолация ше уж закончела.
8. МАЙ 2020.
весц, пре епидемию нїч анї нє могло надалєко плановац ̶ потолковал предсидатель Совиту МЗ Владимир Олеяр. И ПИЯЦ ОЗНОВА РОБИ У Керестуре од зменшованя безпечносних мирох нове же прешлих дньох отворени кафичи, ресторани, ище пред тим и будки швидкей поживи, фризерски салони, як и шицки три ставяльнї и терховня, а за шицки тоти обєкти исную подобни мири превенциї. Отворени и дзецински парк з бависками, а од прешлей соботи допущене отримац и пияц дзе бул и дотераз, при ЯКП „Руском”. На место дзе ше отримує пияц би ше требали преселїц и свойо продукти предавац и шицки тоти цо предавали у центру валала под час позарядового стану. МАСКИ, РУКАВИЦИ И ДИСТАНЦА Подрозумює ше же на шицких спомнутих местох гражданє муша почитовац здравствени мири хтори ище вше на моци, а то ношенє маскох и рукавицох, поготов у завартих просторийох, як цо погосцительни обєкти, и почитовац социялну дистанцу. Таки мири важа и кед ше хаснує медзигородски транспорт, хтори почал 4. мая, а за Керестурцох то значи же достали и директну линию за Нови Сад рано на 5 годзин и назад до валалу на 15,15 годзин, превожнїка „Шлївич”. Тиж наявене на державним уровню же городски и пригородски транспорт ознова будзе запровадзени од 11. мая. За Керестурцох то значи же теди почина вожиц автобуски превожнїк „Путоказ” у шицких местох општини Кула, а розпорядок воженя на час будзе обявени у медийох.■ М. Афич
РУСКЕ СЛОВО
7
НАШО МЕСТА МИРИ ПОЗАРЯДОВОГО СТАНУ НА ЛОКАЛНИМ УРОВНЮ ОПШТИНА ЖАБЕЛЬ
ПОМОЦ ПРИВАТНЇКОМ
Општина Жабель принєсла Ришенє о помоци привредним субєктом у приватним секторе пре ублажованє економских пошлїдкох котри настали зоз хороту Ковид 19, як и пре очуванє роботних местох. Право на помоц маю привредни субєкти чия робота була цалком онєможлївена, а то: дїялносци ресторанох и погосцительних обєктох и услуги пририхтованя и послужовованя напою, дїялносц фризерских и козметичних салонох, терховньох, фитнес клубох. Як помоц Општина понука безповратни пенєжни средства котри ше достава як продукт: 20 000 динари нето помоци и числа занятих зоз полним роботним часом за чий заробок и надополнєнє заробку поднєшени Образац ППППД за обрахуюци период марец 2020. Условиє котре треба виполнїц то же привредни субєкти, починаюци од 15. марца 2020. року по явну поволанку, нє
зменшовали число занятих за вецей од 10 одсто, нє рахуюци занятих котри зоз привредним субєктом у приватним секторе заключели контракт о роботи на одредзени час пред 15. марцом 2020. року, за период котри ше закончує у периодзе од 15. марца 2020. року по дзень кед тото Ришенє принєшене. Же би Општина Жабель олєгчала и меншим польопривредним продуковательом котри свойо продукти предаваю на пияцох, реґистровани польопривредни ґаздовства буду ошлєбодзени плаценя закупнїни тезґи на пияцох у периодзе од двох мешацох. Погосцительни обєкти котри хасную лєтни заградки, тиж буду ошлєбодзени од закупнїни два мешаци. Формулар котри треба пополнїц, як и шицки други информациї, мож найсц на урядовим сайту Општини Жабель. Л. Кх.
У ДЮРДЬОВЕ
ВЕЛЇ ПОДНЇМАТЕЛЄ ОТВОРЕЛИ СВОЙО ДЗВЕРИ
У Дюрдьове почали робиц фризерски салони, кафичи и ресторани, алє як гваря тоти цо заняти у тих дїялносцох, шицки ше и далєй буду мушиц притримовац одредзених мирох защити. – Почали зме робиц 27. априла и барз зме ше зрадовали тому дню. На нас тот позарядови стан наисце чежко уплївовал, як финансийно так и психично, бо зме звикнути робиц. Пред тим як цо уведзени позарядови стан мали зме вельо заказани муштериї аж по юний, алє зме, нажаль, шицко мушели одказац. Тераз нам ше вони помали врацаю, цо нам мило. Можем повесц же ше людзе притримую мирох хтори компетентни орґани принєсли. Ноша защитни маски и рукавици, до салону нє уходза кед видза же єст вецей як пейц особи, алє єст и таких хтори ше того нє притримую. Наздаваме ше же пошвидко будземе робиц без страху – гварела фризерка Душица Радишич.
8
РУСКЕ СЛОВО
ИНШАКА ПЕРШОМАЙСКА РАДОСЦ Медзинародне швето роботи того року зме преславели на иншаки способ як цо зме потераз звикли. Швето у Дюрдьове преславене так же ше людзе притримовали мирох котри Влада Републики Сербиї принєсла. Пре добру хвилю велї того дня препровадзели дзень вонка, алє у своїх дворох. Зоз приятелями и родзину комуникацию витворйовали прейґ дружтвених мрежох, дакус нєзвичайно, алє иншак нє могло.
Хто люби кафичи конєчно у нїх годзен попиц кафу, лєбо дацо друге. – Нє наздаваме ше велькей роботи такой на початку, бо ше мушиме притримовац мирох, алє нам мило же ше помали швет враца на старе. На каждим столє буд зе стац средство за дезинфекцию рукох, госци буду мушиц шедзиц на одредзеней оддалєносци и будземе водзиц рахунку же би нє було нараз вельо особи нука – гварела власнїца карчми Ирена Михальовски. „Транспорт Жабель” своїх путнїкох будзе превожиц по вименєним розпорядку воженя, а тот розпорядок мож опатриц на їх сайту. Обвисцує ше шицких тих котри хасную мешачни карти же карти за марец буду важиц по 15. май. Л. Кх. 8. МАЙ 2020.
mesta@ruskeslovo.com
СХАДЗКА СКУПШТИНИ ОПШТИНИ ШИД
ВИГЛАСАНИ РЕБАЛАНС БУДЖЕТА На схад зки хтора отримана по швид ким по ступ ку Скуп шти на оп шти ни Шид понд зелок, 4. мая, вигласала ребаланс буджета за 2020. рок. З тоту одлуку вкупни при ходи утверд зе ни на 1 778 340 динари, розходи на 1 770 340, а вкупно розпоред зени средства 1 750 475 динари. До чечуцей буджетней ре зерви опред зелєни 25 милиони динари, а до стаєм-
ОБНОВЕНИ ТРАНСПОРТ Од пондзелку рушел и автобуски и гайзибански транспорт у Сербиї, та так и у општини Шид. „Шидекспрес” рушел з медзигородским транспортом и то до Нового Саду прейґ Сримскей Митровици на 5,35 годзин и 7,30 годзин, а зоз Нового Саду до Шиду, тиж прейґ Сримскей Митровици на 9,54 годзин и на 15 годзин. Тиж рушели и линиї од Шиду до валалох у општини. З Ямени и Вишнїчева до Шиду на 5,55 годзин, а зоз Шиду до спомнутих валалох на 15,10 годзин. З Ердевику до Шиду автобус руша на 6,15 годзин, а зоз Шиду до Ердевику на 15,10. Зоз Шиду до Привиней Ґлави и Моловину автобус руша на 7 годзин и 14,10, а зоз Моловину до Шиду на 7,30 и 14,40 годзин. Автобус на линиї Шид–Илинци–Батровци руша на 6,55 годзин и 14,10, а зоз Батровцох до Шиду на 7,15 и 14,40 годзин. Путнїки муша ношиц защитни маски и рукавици. Од пондзелку рушел и гайзибански транспорт и то зоз Батайници до Шиду на 7,13 годзин, 8,17 и 14,04 годзин, а зоз Шиду до Батайници на 9,59 и 12 годзин. А зоз Шиду до Беоґраду Центер гайзибан руша на 8,29 годзин. Як наводзи подприємство „Сербия воз” путнїцка каса на гайзибанскей станїци у Шидзе роби од 7,30 по 17 годзин, а путнїки тиж муша ношиц защитни маски и рукавици и почитовац розпорядок шедзеня у гайзибану.
ней ре зерви 2 865 000 динари. Як пред прилапйованьом одлуки обгрунтовала Ядранка Недич, руководителька Оддзелєня за буджет и финансиї, тота мира була потребна пре ровнова гу буд же та, од но сно отри мо ва ня чечу цей ли квидно сци, бо пре пандемию вируса корона менши приходи до буджета як цо плановане. Од бор нї ки тиж ви гла сали и одлуку о кредитним задлужованю општини, цо уж ураховане до ребалансу буджета, од 50 милиони динари, а слово о краткотирвацим кредитним задлужованю по 31. децембер 2020. року. Як одборнїком гварела Ядранка Недич, од Министерства финансийох до стате дошлєбод зенє за кредитне задлужованє. Скупштина вигласала и одлуку о максималним чишлє занятих на нєодред зени час у орґанизацийних часцох општини. Як сообщела Бояна Мравик, началнїца Општинскей управи, управа ше одрекла седем роботних ме стох а ме сто нїх одред зене число роботнїкох у ЯКП „Водовод” и „Стандард” хтори робели на одред зени час, або на основи контракту о дочасових роботох, тераз до станю роботу на нєодред зени час. Тиж вигласана и одлука о Дїловнїку о роботи Скупштини општини пре нєпоштредну воєну опасносц, позарядового стану, або позарядовей ситуациї. Уводни обгрунтованя дал Ромко Папуґа, заменїк секретара СО Шид. Вл. Дї.
У КОЦУРЕ
ПОЛЬОПРИВРЕДНЇКИ УШОРЕЛИ ХОТАРСКИ ДРАГИ
Фото: www.vrbas.net
Остатнїх дньох априла була акция ушорйованя хотарских драгох у Коцуре. Польопривреднїки сами орґанизовали тогорочну акцию, хтора була єдна з успишнєйших, бо ше одволали досц учашнїки, а було достаточно трактори и провадзацей механїзациї. Месна заєднїца Коцур и локална са-
8. MAЙ 2020.
моуправа потримали зложносц и заєднїцтво валалчанох. Вецей як 35 польопривреднїки зоз своїма тракторами и машинами вошли до хотара и ушорели драги по котрих доходза до своїх польох кед сезона польопривредних роботох. Як гварел предсидатель Дочасового орґану општини Вербас Милан Ґлушац, локална самоуправа пробує, у складзе зоз своїма можлївосцами, потримац шицких. – Вєдно зоз Месну заєднїцу Коцур општина Вербас обезпечела гориво за тоту акцию. Визначел бим и одличне сотруднїцтво цивилного и явного сектору котре видно и на тим прикладу, як и добре сотруднїцтво зоз Покраїнским секретариятом за польопривреду, з компетентним Министерством за польопривреду и з Владу Републики Сербиї котра през розлични мири помогнє польопривреднїком у їх продукованю – гварел Ґлушац, и додал же у наиходзaцим периодзе плановане длугорочно ришиц проблеми вязани за хотарски драги. О. Р.
РУСКЕ СЛОВО
9
ЕКОНОМИЯ ПИЯЧНИМ ДНЬОМ У ДЮРДЬОВЕ ШЕ ЗРАДОВАЛИ И ПРОДУКОВАТЕЛЄ И КУПЦИ
ХАСНОВИТИ И ФЕЙСБУК ПИЯЦ Пише: Сандра САЛАМУН
Хромишово на час наполнєли контейнери за ґереґи
Гоч од 15. марца преглашени позарядови стан, а пошвидко потим почало предлужованє забрани виходзеня з обисцох, дюрдьовски польопривредни продукователє поряднє окончовали свойо роботи на польох и у заградох и, векшина з нїх питала дошлєбодзенє за рушанє од Министерства польопривреди
П
родукователє чийо продукти були на предай у периодзе кед були заварти пияци, мушели ше научиц на нови способ предаваня и знаходзиц ше. Векшина предавала на интернету и социялних мрежох, а Дюрдьовчанє углавним у Фейсбук ґрупи Пиjаца Ђурђево. Нєдавно утаргнута забрана и пияци почали робиц, а у Дюрдьове ше пияц отримує стреду и всоботу. Главни пиячни дзень собота, стредами єст вельо менєй и тих цо предаваю и тих цо купую, а так ше указали и остатнї два стреди, односно перши два стреди од кеди почали робиц пияци. У Фейсбук ґрупи Пиjаца Ђурђево Горняково предаваю пресаду парадичох Амати и Кристал, пресаду огуркох Дарина и другу пресаду, а уж попредали шицки пресади квеца Волово око. Вецей информациї о їх продуктох мож достац на число телефона 064/460-89-03, або на фиксни телефон 021/270-35-67. Михнякова фамилия предава кожи сир – млади, тварди, окурени и сир зоз чили присмачку, коже млєко и серватку. Вецей информациї мож достац на число телефона 065/838-89-00 при Владови. Михальовскова фамелия у ґрупи предава пресаду парадичох Амате и Волово шерцо, пресаду гибридней бун-
10 РУСКЕ СЛОВО
давки и горкей паприґи, а пресаду огуркох уж попредали. На предай маю и вареней парадичанки, резанки и друге. У чаше позарядового стану удало им ше предавац шицки свойо продукти, понеже маю свою пилярнїцу. У ґрупи були и особи котри правя колачи, торти, даваю рижни услуги, поставяю бехатон цегли, предаваю статок, а дараз мож у нїх поручиц швиже месо зоз швинї, або колбаси. Така ґрупа по тераз нє исновала, и указало ше же є барз хасновита, лєм снователь ґрупи обдумал правило же ше обяви буду сцерац кажди два-три днї, та продукователє муша частейше поставяц свойо оглашки. БОСТАН ПРЕПАДА, ЖИТО ШЕ КРУЦИ Продукователє бостану, фамелия Санї и Миколи Хромиша зоз Дюрдьова, пре позарядови стан нє претарговали свойо обавязки у польопривреди. Робиц з бостаном почали у фебруару, пресаду пестовали на два заводи у контейнерох. Од першей пресади препадла скоро половка, бо було жимно. Жима нє була моцна алє була длуга, та температури нє одвитовали за розвой пресади бостану, гоч и зогривали пластенїк, а попрепадала и на полю. Друга часц преса8. МАЙ 2020.
ekonomija@ruskeslovo.com
ди випатра лєпше, алє ю ище нє садзели на польо, бо то планую аж початком мая. – Виполнєл сом формулар на сайту Министерства польопривреди, до стал число под хторим сом заведзени и на основи того числа и порядного виполньованя роботного налогу сом ше шлєбодно рушал. Нє знам же дахто зоз тим у валалє мал проблем, и же то так функционує чул сом у валалє. Чул сом и же даєдни до стали дошлєбодзенє на мобилни, я го нє до стал – гварел продукователь Микола Хромиш. Вон гварел и же прешлого року хвиля була лєпша, та ше и у тей фази бо стан баржей удал. Пре нєдо статок води иснує ище єдне проблем, а то же черева од системи капка по капку джубу врани и голуби. – Вжиме нє було анї шнїгу, а тераз, до прешлого тижня анї дижджу, та хвиля нє барз вигодна за польопривредни култури. Бостан залїваме зоз систему капка по капку. Жито ше круци, горуцо му и почина ше од долу сушиц. Кукурица и соя нє сходза єднак. Кед пошвидко нє напада досц дижджу нє будзе добре – гварел продукователь Микола Кухар, котри од прешлей сезони бостан продукує и предава на полю, у дюрдьовским хотаре, а при маґисталней драги Нови Сад – Зренянин, при розсаднїку. Дзекуюци тому же од прешлого лєта почали бостан предавац и на мало, Кухарово маю нови порядни муштериї котри од нїх почали бостан куповац на велько.
У Хромиша на бостану
КАЖДЕ ШЕ ПРИЛАГОДЗЕЛ ЯК ЗНАЛ И МОГОЛ Шведкове зме же у предаваню желєняви, як и овоцох у позарядовим стану найвецей профитовали дутяни и пилярнїци, док продукователє були загамовани, мушели ше сами знаходзиц у тарґовини, а у тим им очежовали накупци котри им часто збивали цену. У Дюрдьове ше у чаше позарядового стану овоц и желєнява швидко розпредавали, окреме пред викенд, гоч у даєдних дутянох обачлїво звекшана цена. Супружнїки Янко и Луция Буїла жию у Новим Садзе, алє и у Дюрдьове, дзе у загради пестую присмачково рошлїни и желєняву. Робиц у загради почали як и каждого року, концом фебруара, зоз пририхтованьом рошлїнох котри одпорнєйши на нїзши температури. Як ше отворели пияци, так свойо продукти Янко почал ознова виношиц на Лимански пияц до Ново-
Продукти Буїлового ґаздовства ознова мож купиц на Лиманским пияцу у Новим Садзе
8. МАЙ 2020.
го Саду, на тезґу число 68. Рошлїни ше добре розвиваю, а єдино цо нє добре же даскельо тижнї були заварти пияци, та свойо продукти предавали так як могли. – Пласман бул загамовани. Поряднє сом одвожел тото цо нам поручовали до Нового Саду. З часом сом мал вше вецей наручени продукти, та сом голєм нє мушел исц пре менше количество. Муштерийом сом явял од кельо по кельо годзин будзем на паркинґу опрез нашого будинку. И так сом ше знаходзел. Предавал сом и по Фейсбуку у ґрупи Limanska pijaca – Novi Sad, а до пилярнїцох сом нє понукал. У тей ситуациї ище и добре випадло, половку зме предали, а друга половка препадла. Муштериї ше барз обрадовали же починаю робиц пияци и гваря же лєпши продукти на пияцох як у дутянох – гварел Янко Буїла котри пред позарядовим станом поряднє на пияцу, каждей соботи и нєдзелї, предавал свойо продукти. Тераз як ше ознова отворели пияци предава их пиятками. Лимански пияц роби од седем рано до двох пополадню, односно пейц годзини менєй як у часох пред позарядовим станом. Кед почала забрана роботох на пияцох Буїлово нє могли зменшац продукцию, понеже вчасну желєняву и присмачково рошлїни теди уж були розсадзени и у розвою. Исто так нє можу надополнїц анї страцени заробок. На предай маю вчасну желєняву – желєну шалату, ретхвочки, блитву, келерабу, раштан, „зелє”, а пошвидко будзе и вецей присмачково рошлїни котрим за розвой треба цеплота. На щесце, и польoпривредни роботи и предаванє польопривредних продуктох може почац так як функционовало и скорей, а нове искуство предаваня польопривредних продуктох прейґ интернету годно вихасновац и далєй. ■
РУСКЕ СЛОВО 11
ЕКОНОМИЯ ПРИВРЕДНЇКИ З РУСКОГО КЕРЕСТУРА
ЕКОНОМИЮ ТРЕБА ОЗНОВА ПОРУШАЦ После вецей як шейсц тижньох од преглашованя позарядового стану у Републики Сербиї, помали приходзи до попущованя мирох забрани, а з тим ше и вше векше число роботнїкох враца на свойо роботни места
Я
к ше фирми и роботнїки орґанизовали у прешлих периодох позарядового стану, як ше прилагодзели ґу новим обставином, и цо планую далєй, дознали зме од даскелїх керестурских привреднїкох хтори уж роками успишно дїлую. Єдни од нїх то и фирма „Електромонтажа” хтора ше занїма зоз електро-инсталацийнима роботами, а хтора ма 13 занятих. Совласнїк фирми Дюра Планчак о искустве у позарядовим стану гвари: РОБЕЛО ШЕ И ДОК ТИРВАЛ ПОЗАРЯДОВИ СТАН – Мали зме таки роботи дзе нє було вельо людзох на єдним месце, та зме могли нормално робиц. Проблем було путованє на терен, понеже зме пре забрану рушаня часто нє могли шицко поробиц так як було виплановане, алє ше робота розцагла на вецей днї, а тиж ше вельо часу страцело и на чеканє у шорох кед требало купиц дацо у предавальньох. Зоз роботу предлужуєме далєй, алє тото цо зме потераз робели, то робота хтору зме себе обезпечели ище прешлого року, та думам же пошлїдки пандемиї почувствуєме аж познєйше. Ми робиме за даскельо вельки подприємства у Новим Садзе, Сенти, досц завишиме од „Апатинскей пивари” хтора меняла даяки свойо плани, та кед ше случи же тоти фирми буду менєй инвестовац, лєгко ше годно случиц же будзе почежкосци дойсц до роботи – толкує Планчак. Фирма „Mix Music Company” власнїка Слободана Костича зоз Руского Керестура, хтора ше занїма зоз предаваньом музичних инструментох и провадзацей опреми, ма занятих пецерих роботнїкох, а свою робу под час позарядового стану випоручовали прейґ курирских службох.
12 РУСКЕ СЛОВО
– Маме обєкти за предаванє на мало у Беоґрадзе и у Новим Садзе и отамаль вовторок и штварток випоручована роба на адресу купцох, а у Руским Керестуре нам предаванє на велько, та зме оталь робу кажди дзень випоручовали зоз курирскима службами. Таки бул способ роботи у позарядовим стану. Робу зме посилали до иножемства, а случело ше же праве пред преглашованьом позарядового стану зме мали векше число набавеней роби, гоч у сущносци, роба ишла нормално кед доручоваче робели – приповеда Костич. КОНКУРОВАЛО ШЕ И ЗА СРЕДСТВА ЗА МИНИМАЛНИ ПЛАЦИ Початком априла принєшена Програма економских мирох хтори би помогли занятим же би затримали свойо роботи и доставали плаци, а їх роботодавательом олєг-
8. МАЙ 2020.
ekonomija@ruskeslovo.com
чали дїлованє. О хаснованю таких способох помоци наш собешеднїк гвари: – Кед у питаню помоц од Влади Републики Сербиї, приявели зме ше на конкурси за доставанє минималних плацох за три мешаци, поставел сом и даяки питаня прейґ мейла на єден конкурс у вязи досц вигодних кредитох, медзитим, по нєшка сом нє достал одвит. Но, вшелїяк увидзиме цо будзе далєй. Предлужуєме з роботу поряднє, робиме кажди роботни дзень, од 10 по 16 годзин и так будзе док ше нє преглаши конєц позарядового стану – закончує власнїк фирми „Mix music company” Сободан Костич. Од початку п р е гл а ш о в а н я позарядового стану даєдни фирми цалком застановели продукцию, даєдни ю зменшали, алє бизовно же будзе требац часу економию ознова порушац. Зменшане поглєдованє за їх роби почувствовал и власнїк фирми „V&S nameštaj” Валентин Бурчак, чия фирма ше занїма зоз продукцию плочастого и тапацированого меблю. – У нашей фирми маме 12 заняти особи, маме два салони, єден у Кикинди и єден у Апатину, а треци салон маме вєдно зоз тапетарию „Мая” у Зренянину, власнїка Александра Кочиша. Нєдавно нам отворели салон у Кикинди хтори бул заварти пре позарядови стан, та обчекуєме злєпшанє цо ше дотика роботи. Салон у Апатину нам робел, його держава нє заварла, а мали зме и даяки порученя хтори зме мушели одробиц же бизме випочитовали муштериї на час, а шицко, розуми ше, зоз мирами осторожносци. Сама продукция и пласованє роби ишла очежано, та зме робели по потреби, три, штири днї до тижня. Заинтересованосц купцох за робу була менша, алє обчекуєме же ше пошвидко шицко враци до нормалного стану, окреме тераз кед нам отворени и салон у Кикинди – гвари Валентин Бурчак, власнїк фирми „V&S nameštaj” з Руского Керестура. За помоц од 30 000 динари по роботнїкови хтору обезпечує держава у наиходзацих трох мешацох за микро и мали подприємства и поднїмательох, опредзелєли ше велї, та медзи нїма и горе спомнути фирми. Як наявел министер финансийох у Влади Републики Сербиї Синиша Мали, за вецей од 1,1 милион занятих, хтори од держави достаню три минимални заробки у вкупней вредносци од 750 евра, виплацованє почнє 7. и 8. мая.■ Андреа Медєши 8. МАЙ 2020.
У СРИМЕ НАПАДАЛО ПРАВЕ КЕД ТРЕБА
ДИЖДЖИ „ЗЛАТА ВРЕДЗА” После длугшого сушного периоду остатнї дижджи барз знача житу хторе достава класки и почина налївац зарно, олєйовому репченю, алє и ярнїм рошлїном – кукурици, сої и слунечнїку, а тиж и рошлїном у заградох, як и овоцнїком и винїцом Парасти ше складаю же барз добре же дижди концом прешлого тижня падали сциха, и прето лєпше намочели жем як кед би одразу ляло, або бул запор. Медзи задовольнима польопривреднима продукователями и Никола Стоєцки зоз Шиду, хтори гвари же дижди „злата вредза” и барз хасную шицким рошлїном, вшелїяк и кукурици, хтору вон пошал у оптималним чаше, 7. априла. – Влонї на тим полю була соя и жем добре порихтана зоз єшеньским ораньом, а потим зоз завераньом бразди зоз шатвопририхтовачом, цо барз Никола Стоєцки
СТУДНЇ ПРЕСУШУЮ Прето же нє було шнїгу през жиму и дижджу од початку яри, влаги нє лєм же нєт у жеми, алє ше то одражело и одсуство води у студньох. Никола Стоєцки нам гвари же у його шовґра Карола Шустера, блїзко при потоку Шидина, дзе терен досц нїзки, и уровень води у студнї наисце барз нїзки и лєм цо води нєпресушели. Подобна ситуация и на другим краю Шиду, дзе висши терен, та и Янко Ждиняк, продукователь лїсковцох, хтори их залїва зоз систему „капка по капка” гвари же ше и у його студнї вода поцагла.
значне бо ше на тот способ зачувало влагу. Пред ораньом сом вєшенї руцел 200 килограми по гольту штучного гною „три шеснацки”, потим, кед сом заверал бразди, ище 100 килограми „уреи”, а кед будзем парац кукурицу вец руцим ище 100 килограми „кану” – гвари Никола Стоєцки и визначує яке значне кед ше добре пририхта поля за шатву, бо ше на тот способ оможлїви и добре напредованє рошлїнох. Кед кукурица пошата, було у жеми влаги и була одвитуюца температура жеми, так же о 12 днї кукурица зишла, добре напредує и формує моцну кореньову систему. Стоєцки далєй гвари же нє кукурицу процив коровча нє третировал зоз хемийнима препаратами такой после садзеня, а анї пред тим як зишла, прето же дума же би ше таке пирсканє нє удало, прето же єст мало дижджу. – Кед же убудуце и будзе дижджу теди кед го будзе требац, верим же кукурица вец будзе добре напредовац и обчекуєм одлични урожай, а чутки годни буц красни и богати зоз зарном, так же на єшень будзе цо виламац – гвари на концу Стоєцки. Вл. Дїтко
РУСКЕ СЛОВО 13
РУСКЕ СЛОВЕЧКО
Число 29
Ушорела: Славица Фейса
АНДРЕЙ, ВАНЯ И ИВАН БАЛЇНТОВО ЗОЗ ДЮРДЬОВА
ПРЕЗ БАВИСКО ШЕ И УЧА У фамелиї Балїнтових нїґда нє допито, а окреме од кеди ше престало ходзиц до школи и до забави, а родичи на роботу. Шицки дома, та ше часто вєдно бавя, цала фамелия, и у тим уживаю, а найбаржей троме браца: Андерей (8), Ваня (6) и Иван (2) Пише: Сандра САЛАМУН
Є
дна з предносцох вельочисленей фамелиї тота же ше дзеци можу вєдно бавиц, а троме Балїнтово браца маю ище єдну предносц – же им мац Ясна воспитачка хтора креативна и вше порихтана орґанизовац им рижни едукативни змаганя и бависка. Оцец Владимир параст котри хлапцом дава роботи на дворе, у загради и на полю. Любопитлїви, вредни и шмели, хлапци свой шлєбодни час найволя препровадзовац вонка. Любя пойсц и до прабаби, баби и дїда, бавиц дзецински шах, бавиц ше з Уно картами, рисовац, бавиц кошарку, та и заметац двор, або помогнуц оцови же би пренєсол чутки. Вони од рана до вечара здумую рижни интересантносци и вше нови бависка. ТРОМЕ КУХАРЕ Троме браца барз любя правиц и печиц колачи и то им узвичаєне, а понеже ше любя ставяц, здумали таке же кед дахто страци у даєдним од заєднїцких бавискох, ма задаток порихтац колачи за шицких у обисцу. Нєдавно пра-
14 РУСКЕ СЛОВО
вели кекси з кокосом. Рецепти нє тая, та нам виволали цо за спомнути кекси потребне: 210 ґр мараґрину, 150 ґр муки, 50 ґр кокосу, 115 ґр цукру, 1 ложичка есенциї ванелиї и цифровани отрушинки за декорацию. А, ниа, як их треба порихтац: до ванґлочки положиц марґарин и цукер, замишиц, потим доложиц есенцию ванелиї и кокос, та заш замишиц, а вец помали докла8. МАЙ 2020.
slovecko@ruskeslovo.com
Андрейов рисунок
дац муку потамаль док цесто нє будзе мегке и кус лїпкаце. З цеста треба направиц вальок и резац го на фалатки. Андрей их мерал на килашох же би були єднаки, Ваня их шулькал до отрушинкох, а Иван их прицискал зоз погаром. Кекси треба печиц на 220 ступнї од 5 до 7 минути. – Вше ше намагам розподзелїц им обовязки так же би каждому його робота була интересантна и прилагодзена роком. Рано Андрей перше пороби домашню задачу, а вец по їх жаданю або ше бавя, або дацо робя. Учим их най знаю же кажду награду муша заслужиц – гварела мац Ясна. ЧАСТО БАВЯ ФАМЕЛИЯРНИ КВИЗ Шицки троме браца барз любя експериментовац, а окреме су задовольни кед после їх роботи видно резултати. Раз так посадзели пасулю. Поряднє ю допатрали, алє и поровновали зоз посадзену пасулю у баби. Нєпреривно ше випитовали чом нє єднак рошнє... Вечар пред спаньом любя єдни другим читац приповедки, або бавиц фамелиярни квиз о общим знаню.
СУПЕРГЕРОЙ” ЗАСТАНОВЕЛ ВИРУС ” А єдна з Андерйових найлєпших роботох виложена на Фейсбук профилу дюрдьовскей основней школи. Кед ше пред двома мешацами престало ходзиц до школи пре вирус корона, Андрей бул инспировани и самоинициятивно нарисовал малюнок з приповедку у котрей вон супергерой котри застановел тот вирус. У приповедки указал же барз добре позна велї держави и городи у швеце. – Одпутовал сом на одпочивок до Италиї, перше сом пошол до Риму и у єдним ресторану сом єдол пицу и припатрал ше на Колосеум, а вец сом пошол обисц и Криву турню у Пизи. Нараз сом обачел Корону и влапел ю до огромного балону же би ше од нєй людзе нє обрали – гварел Андрей. И вон ше люби бавиц з обидвома братами, алє и бешедовац на телефон зоз товаришами зоз класи, а окреме кед ше змагаю у заєднїцких видео-бавискох на телефону. Дома шицки троме крашнє препровадзую час, алє припознаваю же им уж хибя їх товарише зоз школи и забави, та лєдво чекаю же би их ознова поволали. Балїнтово браца ходзели и до центру Никола Тесла у Новим Садзе дзе научели о велїх интересантносцох, та ше наздаваю же пошвидко предлужа и там ходзиц, учиц ше и бавиц.■
– Барз ше любим бавиц з Иваном и Андрейом. Найволїме правиц хижу з вельких Леґо коцкох и превожиц пакети у прикочу. Любим и кед вєдно правиме колачи, а тато и я их найволїме коштовац. През дзень ше часто вожиме на бициґлох, одвежеме ше дакеди и до поля, а найволїме ше спущовац зоз брещка – гварел Ваня, котрому тиж интересантне з братом Иваном бавиц ше на полицайох и огньогасцох, а з Андрейом ше змагац у рижних бавискох. 8. МАЙ 2020.
РУСКЕ СЛОВО 15
КУЛТУРА И ПРОСВИТА МЛАДЕЖСКА МИШАНА ШПИВАЦКА ҐРУПА КУД ЖАТВА” ЗОЗ КОЦУРА ”
КЕД ШЕ РОБИ З ОШМИХОМ НА ТВАРИ – УСПИХУ БУДЗЕ
У Коцуре уж полни трицец роки функционує Културно-уметнїцке дружтво Жатва”. ” зох котри У нїм вше було вельо танцу, вельо шпиваня, музики, вельо активних младих люд ту пестовали свою любов ґу тим файтом уметносци. Тото Дружтво облапяло фолклорни ґрупи, тамбурови оркестер, жридлову шпивацку ґрупу, як и други рижни секциї, алє однєдавна Жатва” богатша за єдну нову ґрупу зоз котру ше окреме цеши ” – Младежску мишану шпивацку ґрупу Пише: Оля РУСКОВСКИ
И
дея за формованє Младежскей шпивацкей ґрупи у рамикох КУД ,,Жатва” настала вєшенї 2018. року. Порушователь тей идеї бул Марко Буила, чия задумка була же би на гушлї провадзел дзивчата у Женскей шпивацкей ґрупи. Медзитим, идея ше з часом меняла и конєчна верзия була Мишана младежска шпивацка ґрупа, чий формални состав формовани на яр 2019. року. Ґрупа нєшка ма єденац членох, єденац млади особи, котри попри активного шпиваня, и на други рижни способи уключени до културного живота того малого валала. Як гваря члени шпивацкей ґрупи, од самого початку мали идею и жадали робиц зоз фаховцами, у чим им руководство ,,Жатви”, на чолє зоз предсидательом Дружтва Миколом Шантом, помогло. Контактовали Агнету Тимко Мудри, хтора дзечнє пристала робиц зоз нїма, и щесцу тих младих людзох у тей хвильки нє було конца. Перши наступ им бул на Фестивалу рускей култури ,,Червена ружа” у Руским Керстуре 2019. року, дзе ше публики представели зоз писню ,,Кед я ишол през тот лєс”. Потим шлїдзел наступ на ювилейней 40-тей ,,Коцурскей жатви”, а истого року у авґусту победзели на Фестивалу жридлового шпиваня „Най ше нє забудзе” отриманим у Дюрдьове. На тим фестивалу фахови жири одлучел же писнї котри одшпивала Младежска мишана шпивацка ґрупа з Коцура, ,,А мой мили з лєса идзе” и
16 РУСКЕ СЛОВО
,,Мила моя, мамко”, на найлєпши способ потвердзели же жридлове шпиванє ище вше жиє медзи Руснацами, и же ше традицию чува и почитує. ШПИВАЛИ И У ЛЬВОВЕ У УКРАЇНИ Концом авґуста члени КУД „Жатва” зоз Коцура участвовали на трецим Медзинародним фолклорним фестивалу „Орнаменти Фест” у Львове у України дзе ше зоз писнями представели и нашо млади. У октобру шлїдзело госцованє у Индїї на Манифестациї ,Днї українскей култури” дзе ознова указали свойо квалитети. Писнї їх дзвонких гласох нє виостали анї на Културней манифе стациї ,,Ко стельникова єшень” у програмох отриманих у Коцуре и Руским Керестуре. Єден зоз визначних наступох тей коцурскей ґрупи младих було госцованє у студию РТС на Кошутняку, у Беоґрадзе, дзе знїмали прилог за емисию ,,Шицки нашо Крачуни”, котра була емитована на Першей програми РТС у децембру. У тей емисиї, котра представяла крачунски обичаї числених националних заєднїцох котри жию у Войводини, вони мали чесц и нагоду представиц нашу руску заєднїцу зоз одшпивану коляду. По словох шицких членох тей шпивацкей ґрупи, сотрудзую и зоз КУД ,,Завичайно врело” з Коцура, та вєдно 8. МАЙ 2020.
kultura@ruskeslovo.com
участвовали у орґанизациї и наступели на тогорочним Крачунским концерту у януару у коцурским Доме култури. А госци були и на Святосавским концерту котре ,,Завичайно врело” орґанизовало концом истого мешаца. З вельким ошмихом и пиху споминаю наступ на тогорочним ювилейним 30. Фестивалу новей рускей народней шпиванки ,,Ружова заградка”, за котри ше шицки зложели же им була наисце велька чесц наступиц. У змагательней часци ше представели зоз шпиванку ,,Млади дзивки”, а у ревиялней одшпивали веселу писню ,,Розмария и лелия”. Як гваря, за наступ на визначним Фестивалу ше рихтали два мешаци, а за тоту нагоду достали помоц, та ушили и єднаки облєчива. З часом котри препровадзели вєдно на пробох, наступох и путованьох, млади у тей шпивацкей ґрупи, окрем добрих сотруднїкох, постали и добри приятелє. – Дружиме ше часто и досц часу препровадзуєме вєдно, и кед зме нє у активносцох вязаних за нашу шпивац-
Дарина Михняк Иван Буила
Мелания Мали
Мариєта Новак
Єлена Чордаш
Марко Буила Марина Тодич
ку ґрупу. Пиєме кафу, ту зме вше кед дакому треба помогнуц, лєбо вислухац, а вєдно зме и у радосних хвилькох и на преславох родзених дньох. Гоч тераз, пре запровадзени позарядови стан, нє можеме отримовац проби и видзиц ше особнє, вше зме у контакту и дружиме ше прейґ дружтвених мрежох. Щесце же єст така можлївосц, та ше зидземе на видео-поволанку и часто ту вєдно и зашпиваме – з ошмихом бешедую коцурски млади. З вельким нєсцерпеньом чекаю же би ше шицко врацело до нормалного стану, же би предлужели робиц, шпивац, дружиц ше, алє и путовац. ДАСКЕЛЬО СЛОВА О КАЖДОМУ Члени Младежскей мишаней шпивацкей ґрупи, котрих окрем младосци, таланту и красних гласох, краши и мудросц, схопносц, доброта, як и велї други квалитети то хлапци Марко Буила, Роберт Байор и Иван Буила, и дзивчата Настася Сакач, Наташа Тамаш, Дарина Михняк, Єлена Чордаш, Таня Буила, Мариєта Новак, Марина Тодич и Мелания Мали. Марко Буила, котри и иницировал формованє младежскей шпивацкей ґрупи, школяр штвартей класи Ґимназиї ,,Петро Кузмяк” у Руским Кере стуре на общим напряме на руским язику, а планує ше уписац на Педаґоґийни факултет. Як гвари, одмалючка барз люби музику. – Участвовал сом на рижних фестивалох и манифестацийох, а попри шпиваня, танцуєм и у фолклорней секциї. Закончел сом и Основну музичну школу у Вербаше и граєм на гушлї. Щиро можем повесц же сом барз задо8. МАЙ 2020.
вольни и щешлїви як наша шпивацка ґрупа роби и функционує, и же кед прейдзе позарядови стан, лєм прелужиме з писню и пробами там дзе зме ше застановели. Роберт Байор школяр осмей класи Основней школи у Коцуре, а як гвари, зоз шпиваньом и активнєйшим участвованьом у КУД ,,Жатва” почал пред кус вецей як роком. – Гоч сом наймладши у нашей ґрупи, крашнє сом ше уклопел и до роботи, и до дружтва. Наисце уживам у каждей хвильки нашого друженя, алє и у наших шпиваньох и путованьох. Иван Буила треци хлопски член ґрупи, студент Технолоґийного факултету у Новим Садзе. – Ище док сом ходзел до стреднєй школи, шпивал сом у Новосадским хору. Любов ґу музики котра ше зявела, предлужела ше и тераз зоз шпивацку ґрупу, а верим же анї нє престанє. Настася Сакач студент Универзитета у Новим Садзе, на Филозофским факултету, напрям за социялну роботу.
Роберт Байор Настася Сакач
Наташа Тамаш
Таня Буила
Як гвари, любов ґу музики чувствує од кеди зна за себе. – Длуго сом член ,,Жатви”, почала сом шпивац ище як мала. Нєдавно сом ше уключела и до фолклорней ґрупи, и барз ми мили шицки тоти активносци. Вєдно зоз шпивацку ґрупу сом дожила велї красни хвильки, а и вельо койчого научела. Наймилше ми кед ше после пробох останєме дружиц. У таких хвилькох ше шицки лєпше упознаме, зблїжуєме, а вше ту народзели и рижни интересантни нови идеї. Наташа Тамаш школярка першей класи Стреднєй медицинскей школи у Новим Садзе, напрям фармацеутски технїчар. Любов ґу писнї и танцу Наташа чувствує одмалючка. – Одмалючка сом активна у коцурским Културноуметнїцким дружтве, шпивам, а и танцуєм у фолклорней ґрупи. Попри тим, закончуєм Основну музичну школу и граєм на клавиру. Уживам у шицких пробох, наступох, алє ми барз мили и путованя и шпиваня у драже. Дарина Михняк школярка другей класи Стреднєй медицинскей школи у Новим Садзе, напрям стоматолоґийна шестра, а планує ше и уписац на студиї студиї з медицини. – У културним живоце Коцура сом уключена одмалючка, шпивам, танцуєм и ґлумим. Закончела сом и Основну музичну школу у Вербаше дзе сом грала на клавиру. Щиро можем повесц же музика и шпиванє моя велька любов. Єлена Чордаш тиж школярка Стреднєй медицинскей школи у Новим Садзе, напрям педиятрийска шестратехнїчар. – До фолклорней ґрупи сом ше уключела ище як мала, а познєйше сом почала и шпивац. Барз вельо красни
РУСКЕ СЛОВО 17
КУЛТУРА И ПРОСВИТА хвильки сом дожила и през шпиванє, як и през наступи и путованя. Шицко то принєсло нови искуства и охабело ми лєм красни упечатки. Таня Буила студент биохемийного инжинєрства на Универзитету у Новим Садзе. – Попри факултету, любим учиц нови язики и путовац. Любим музику и шпиванє, а проби зоз шпивацку ґрупу нє видзим як обовязку, алє як задовольство, прето же з каждей проби ми шицки видземе нашмеяни. Мариєта Новак, попри шпиваня, и студент права. – Любим шпивац, любим ше дружиц з людзми з нашей ґрупи. Шлєбодни час пополнюєм и зоз
УДАТНЕ СОТРУДНЇЦТВО – Приϵмно ме нϵсподзивала поволанка зоз КУД „Жатва” же бим робела зоз Младежску мишану шпивацку ґрупу и потримала їх жаданϵ за збогацованьом репертоару котри мали. За кратки час, створене удатне сотруднїцство котре резултовало зоз численима шпиванками. Перши наступи вязани за Фестивал „Червена ружа” у Руским Керестуре, Фестивал, „Жатва” у Коцуре , котри за ґрупу були значни и стимулативни, бо виволали красни упечатки при публики. Зоз вельким ентузиязмом и анґажованосцу, збогацовали зме репертоар и нϵ чудне же їх музикалносц и вокална порихтаносц наградзени на Фестивалу „Най ше нϵ забудзе” у Дюрдьове, зоз першу награду фахового жирия. Окрем того, шпивацка ґрупа мала чесц наступиц на 30. Фестивалу „Ружова заградка” зоз двома шпиванками, цо верим же им занавше останϵ як красна памятка. Тото цо краши членох шпивацкей ґрупи, то велька дзека, упартосц и насампредз, їх поϵдинϵчни вокални схопносци. Кед ше уложи труд и випочитуϵ таки щири намаганя младих и сцелих аматерох, вец резултати нϵвиостаню, алϵ напроцив, така заϵднїцка робота принϵше красни плоди – гварела Агнета Тимко Мудри.
тренираньом фитнесу. Барз ми мило же сом часц такей ґрупи яка наша. Марина Тодич школярка трецей класи Карловацкей ґимназиї, напрям французки язик. Одмалючка є активна у културним живоце свойого валала. – Барз любим патриц филми, и плануєм робиц дацо споза камери. Граєм на клавиру, танцуєм у фолклору, а ходзим и на хор. Уживам у друженьох и путованьох, а наступ и путованє до України ми остали у окреме красним здогадованю. Мелания Мали млада наставнїца биолоґиї и физики у коцурскей Основней школи. – Як мала сом постала член ,,Жатви” дзе сом танцовала и шпивала. Дружтвена сом и барз ми мили тоти млади людзе з ґрупи, як и цала робота. Наисце маме барз красне товаришство.■
18 РУСКЕ СЛОВО
ПРЕ ПАНДЕМИЮ ОЗНАЧОВАНЄ СТОРОЧНЇЦИ КПД „ДЮРА КИШ” У ШИДЗЕ ПРЕЦЕРПИ ВИМЕНКИ
ЮВИЛЕЙ ЗАВИШИ ОД СИТУАЦИЇ Кед би нє було пандемиї вируса корона и позарядового стану, у КПД „Дюра Киш” у Шидзе уж у першей половки мая почали би пририхтованя за означованє ювилея 100рочнїци од снованя Дружтва (1920–2020). Цо шицко плановане, бешедовали зме зоз Златком Маньком, предсидательом Дружтва, хтори нам представел цо перше зоз змистох плановане. Алє такой додава же после утаргованя позарядового стану Управни одбор Дружтва розпатри шицки плановани змисти и динамику, та будзе принєшена одлука хтори змисти ше витворя и одредзи датум отримованя. Сторочнїца Дружтва вельки ювилей и єст барз вельо цо повец о роботи и представиц ю, та зме ше прето опредзелєли же би були отримани вецей тематични змисти од яри по позну єшень. Тераз нам остава шицко анализовац и видзиц чи зме годни сполнїц цо плановане –гвари предсидатель Манько. Означованє ювилея мало започац зоз представяньом обичайох при Руснацох зоз преподаванями фаховцох, виставу фотоґрафийох и експонатох, як и БУДЗЕ ВИДАТА И МОНОҐРАФИЯ сценским приказом обичайох хтори би мали виОзначованє ювилея будзе провадвесц члени Драмскей секзиц и видаванє моноґрафиї. Плановане же би на єшень була видата циї Дружтва як знїмок Руперша кнїжка моноґрафиї хтора об- скей свадзби, а хтору Друлапи час од снованя Дружтва 1920. жтво виведло у маю 2004. року по 1945. рок. Тиж предвидзене року. Шлїдуци змист хтори плановани у маю би отримац и промоцию моноґрафиї.. була история Руснацох у Шидзе и препатрунок роботи Дружтва од 1920. року по нєшка. Тиж би були виложени фотоґрафиї як свидоцтво историйних хвилькох и дипломи и припознаня хтори достати. Єден зоз значних змистох би мала буц презентация роботи фолклорней секциї зоз викладанями фаховцох зоз видео записами танцох, як и вистава фотоґрафийох и документох о роботи фолклорней секциї. Окремни змист предвидзени и за презентацию музичней и шпивацкей секциї, їх робота, фотоґрафиї, инсерти зоз наступох, виривки зоз фестивалох „Мелодиї Руского двору”, як и зоз видатого ЦД хторе Дружтво видало 2007. року, а плановани и наступи терашнїх шпивацких ґрупох. Драмска секция би ше остарала за презентацию драмскей творчосци зоз фотоґрафиями и документами и виривками з представох, а за фалат Франкенштайн єст видео записи. Тиж нє забута анї спортска секция хтора би у сотруднїцтве зоз Спортскима бависками „Яша Баков” орґанизовала спортске стретнуце, а тиж и представела свойо активносци. Окремну презентацию мала би и литературна и рецитаторска секция зоз читаньом поезиї и виставу фотоґрафийох, а штредком новембра планована Шветочна академия зоз додзельованьом припознаньох як законченє преслави означованя ювилея. Вл. Дїтко 8. МАЙ 2020.
kultura@ruskeslovo.com
НАГРАДЗЕНА КОЦУРСКА ОСНОВНА ШКОЛА
СЛУНКОВО ЗАРЇ ИНТЕРЕСАНТНИ МАЛИМ НАУКОВЦОМ Конкурс ,,Два твари слунка” запровадзує ше по други раз у рамикох едукативней кампанї ,,Защита за шицких” за основни школи на териториї Републики Сербиї, котри орґанизую Еуцерин Сербия и Фонд Б92, з потримовку Министерства просвити, науки и технолоґийного розвою и Министерства здравя Републики Сербиї. Кампаня ,,Защита за шицких” з боку обидвох Министерствох препозната як кампаня од националного значеня, а основни циль єй звекшац свидомосц о одвичательним справованю на слунку. Учителька Миряна Бокан зоз Основней школи ,,Братство єдинство” у Коцуре прешла он-лайн едукацию и з тим здобула право участвовац на конкурсу, вєдно зоз своїма школярами. – През едукацию сом дошла до информацийох як подзвигнуц свидомосц при дзецох и їх родичох о потреби одвичательного справованя на слунку и защити од слунка. Вельо сом научела о тей значней теми, як и о озбильносци пошлїдкох котри видлїви аж познєйше и то сом пренєсла своїм школяром. Обдумали зме креативну годзину и активносци, и конкуровали на уровню Републики Сербиї – визначела учителька Миряна. Од шицких роботох котри сцигли з цалей держави на тему ,,Два твари слунка”, жири вибрал двацец школи котри буду наградзени з УВ индикатором, а робота коцурских школярох III 2 класи єдна з нїх.
Як гварела учителька Миряна, школяре зоз свою креативносцу, ориґиналносцу и порозуменьом теми заслужели тоту вредну награду котра будзе на хасен цалей школи и околїска. З помоцу индикатора, дзеци годни у каждей хвильки дознац уровень зарйованя, з кратким толкованьом цо одредзени УВ индекс представя, же би ше на тот способ научели чувац док пребуваю на слунку. УВ индикатор будзе випоручени и поставени аж док за тото будзе условия, з оглядом на актуалну ситуацию пре пандемию вируса корона. О. Р.
БЛЇЖИ ШЕ КОНЄЦ ШКОЛСКОГО 2019/2020. РОКУ
ОН-ЛАЙН НАСТАВА ПО КОНЄЦ МАЯ Законченє того школского 2019/20. року, т. є. закончене он-лайн настави у основних и штреднїх школох у Сербиї наявене же будзе до конца мая. Школяре ше нє буду врацац до учальнох, єдино тоти цо зосцу виправиц оцени то годни у школох початком юния. Так нєдавно наявел сам министер просвити Младен Шарчевич у медийох, гоч урядовей информациї на сайту Министерства просвити, науки и технолоґийного розвою по час писаня того тексту, нє було. Урядово информациї о тим нє сцигли ище анї до школох, цо дознаваме од директорки Основней и штреднєй школи „Петро Кузмяк” у Руским Керестуре Хелени Пашо Павлович.
По тиж медийских виявох министра Шарчевича, конєчна одлука о отримованю Закончуюцого испиту ище нє принєшена, а будзе завишиц од епидемиолоґийней ситуациї. Но тото цо о отримованю малей матури за школярох осмей класи министер наявел то же будзе у юнию, отримана у физичним просторе зоз безпечнима мирами социялней оддалєносци, алє и о тим школи ище чекаю урядово упутства. Студентом ше семестер закончує штредком мая, а покладац испити годни уж концом мая и у юнию. М. А.
IN MEMORIAM
ВЛА ДИМИР ВИСЛАВСКИ (1934 – 2020)
Початком прешлого тижня у Коцуре, пондзелок, 27. априла, у 87. року живота упокоєл ше Владимир Виславски, векшини жительох того места познати як длугорочни директор валалскей школи. Живот прежил у Коцуре. На чолє Основней школи ,,Братство єдинство” у Коцуре Виславски бул у периодзе од 1977. по 1993. рок. Под час його директорскей роботи, школски будинок котри ше етапно будовало достал свой терашнї випатрунок 1987. року. Два роки пред тим, 1985, школа достала и нови будинок, физкултурну салу, дзекуюци праве директорови Виславскови. У чаше кед бул єй управнїк, коцурска Основна школа ше у своєй воспитно-образовней роботи афирмовала у месце, алє и ширше, з участвованьом на фестива8. МАЙ 2020.
лох, смотрох, стретнуцох и змаганьох. За таку роботу, котру надпатрал и водзел директор Виславски, и школа, алє и наставнїки и школяре достали вельке число припознаньох. Шицки валалчанє, як и дакедишнї и терашнї заняти у тей образовней установи, буду паметац його подобу, алє и його вельке закладанє и ентузиязем у роботи котру окончовал з вельку любову. У милих здогадованьох Владимира буду чувац и супруга Радойка, дзивка Тат`яна и унучата Михайло и Єлена, и жец Мирослав и унукове Владан и Небойша. Владимир Виславски поховани на коцурским теметове вовторок, 28. априла. Пре позарядови стан и полицийни час, на остатню драгу го випровадзела лєм його найблїзша фамелия. О. Р.
РУСКЕ СЛОВО 19
МОЗАЇК ОНЛАЙН НАСТАВА И ПРИМАЦИ ИСПИТ
Пишу: Тамара САЛАҐ и Лидия КОСТЕЛНИК
Позарядови стан и пандемия вируса корона претаргла порядну наставу у шицких школох у нашей держави. Школярох у основних и стреднїх школох чека покладанє закончуюцого и матурского испиту, а того школского року ше школяре вецей нє буду врацац до школских лавкох. Розпуст почнє док ше закончи порядна настава, хтора пре позарядови стан була онлайн. З Министерства просвити наявени и вименки хтори вязани за закончуюци испит понеже нєт тромешачя. Оцени ше будзе заключовац у маю, а тоти хтори зосцу виправиц даєдну оцену, годни у юнию индивидуално присц до школи
О
д другей половки марца настава у основних и стреднїх школох ше реализує помоцу рижних платформох на интернету, лєбо як є популарно наволана – онлайн настави. Питали зме ше школяром осмих класох як ше пририхтую за испит хтори означи конєц основношколского и початок стредньошколского образованя, а матурантом як рихтаю матурски роботи и чи роздумую о упису на факултет. Филип Будински, Руски Керестур, VIII класа, Основна школа ,,Петро Кузмяк”: – Маме шицки годзини на телевизиї по сербски, окрем руского язика, цо подобне як на правей годзини у школи. Мнє барз хиби школске друженє и барз ми ше идзе до школи. Наставнїки нам посилаю прейґ Ґуґл учальнї домашнї задатки, а маме и онлайн наставу кед приповедаме зоз наставнїками прейґ ,,Zoom” апликациї. Мож попровадзиц онлайн наставу, алє би то могли лєпше поробиц, часто нє розумиц цо ше приповеда, лєбо нє видно цо написане на табли. Пририхтуєме ше и за примаци испит так же нам наставнїки посилаю задатки зоз збирки. На интернету єст сайт „Tesla edu” дзе кажди школяр достал свою лозинку, прияви ше на сайт и так роби тест. Я задовольни як сом поробел пробни тест, дацо сом знал, дацо нє. Думам же нєт смисла робиц примаци испит онлайн, алє нє мам нїч процив и кед будзе так. Думам же то нє препреченє же бим ше уписал до жаданей школи.
20 РУСКЕ СЛОВО
Лука Кухар, Дюрдьов, VIII класа, Основна школа ,,Йован Йованович Змай”: – Я нє провадзим на тельо годзини на телевизиї, алє сом каждодньово у контакту зоз наставнїками, а найвецей зоз нашу класну. Годзини нам ше виклада прейґ телевизиї, а хто нє провадзи, од наставнїкох достава обласц, або лекцию хтору треба пречитац. Доставаме и задатки, лєбо вежби хтори кед поробиме посиламе наставнїком же би преверели цо зме научели. Мож попровадзиц на тот способ годзини, алє лєпше сом розумел и поряднєйше учел кед зме ишли до школи. Школске друженє ми барз хиби, алє шицко надополнїме док тот позарядови стан прейдзе. Наставнїки задаваю и домашнї задатки, а робиме и контролни и писмени задатки, з тим же теди маме точно одредзени час кеди почина и кеди ше закончує. Пробни тести зме робели три днї. Видзел сом як то шицко випатра и цо можем обчековац. Я нє барз задовольни як сом поробел тести, алє наиходзаци примаци испит поробим вельо лєпше. Звикол сом ше на онлайн наставу, любел бим кед би и конєчни примаци испит тиж бул онлайн. Думам же би врацанє до школских лавкох лєм пре испит бул за шицких нас вельки стрес. Тота ситуация би нє требала буц вельке препреченє же бим ше уписал там
дзе сцем, аж и кед би ше спрам дотерашнього успиху бодовало за упис до стреднєй школи, кажде од нас одприлики зна цо би сцел и дзе би ше могол уписац и яки му реални шанси же би бул прияти до жаданей стреднєй школи. Андрей Русковски, Коцур, VIII класа, Основна школа ,,Братство єдинство”: – Годзини у нашей школи ше порядно отримує, а випатраю исто як и кед зме у школи, лєм же зме дома, нє маме коло себе товаришох, цо з єдного боку и добре, прето же ше баржей можеме фокусовац и роздумовац о лекциї. Наставу мож и так провадзиц, алє мнє лєпше кед ше ходзи до школи. Теди ше видзим и зоз своїм дружтвом, а тераз то нє можем. Домашнї задатки нам задаваю прейґ годзинох на телевизиї, алє и нашо наставнїки нам задаваю прейґ Ґуґл учальнї. Задатки нє чежки, алє их маме вельо. Контролни и писмени задатки випатраю подобно, лєм же их тераз з дому робиме, та маме кеди роздумац и маме мир и цихосц. За примаци испит ше рихтам на рижни способи, и прейґ годзинох на телевизиї, и з наставнїками, алє и сам робим задатки. Думал сом же примаци испит будзе вельо чежши.
8. МАЙ 2020.
mozajik@ruskeslovo.com Марко Буила, Коцур, IV класа Ґимназиї ,,Петро Кузмяк” у Руским Керестуре: – Онлайн настава у нашей школи випатра так же кажде учленєти до Ґуґл учальнї, а у тей учальнї маме шицки предмети и професоре нам задаваю домашнї задатки, або нам поведза най одпатриме лекцию на телевизиї. Цо ше дотика домашнїх задаткох, тераз нам задаваю кус менєй як на початку, цо нам и одвитує, бо було наисце чежко Катарина Недич, Коцур, VIII класа, Основна школа ,,Братство єдинство”: – Понеже нє ходзиме до школи и нє маме пририхтуюцу наставу, рихтам ше дома сама и робим задатки зоз збиркох за примаци испит. Наставнїки нам помагаю и толкую цо нам нєясне, а даєдни нас прейґ Ґуґл учальнї и здогадую на обласци хтори зме робели од пиятей класи. На пробним закончуюцим испиту тести зоз математики и мацеринского язика нє були барз чежки, гоч з мацеринского була облапена и ґраматика и литература. Найчежши ми бул комбиновани тест, можебуц прето же облапени вецей предмети, та єст и вецей материї. Заш лєм, думам же од шицкого найвекши проблем бул праве у сайту на хторим ше покладало тести. На сайту тести робели шицки школяре осмих класох зоз Сербиї, та вироятно бул преобтерховани. Длуго ше мушело чекац после каждого питаня, а даєдни школяре нє могли анї войсц на сайт. У чеканю же би сайт преробел чече час, а концентрация за ришованє задаткох швидко опадує. Плануєм ше уписац до ґимназиї, а з резултатом пробного испиту сом задовольна, алє часу за рихтанє по малу матуру ище єст. О. Р.
шицко посцигнуц. Контролни задатки зме, затераз, нє мали вельо, а кед зме мали, робели зме их так же нам професоре поставели контролни задаток до учальнї и потим зме го робели за час хтори бул предвидзени. Писмени задатки зме робели подобно як и контролни. Настава у школи и живи контакт з професорами ми баржей одвитує як онлайн настава, и наисце ми барз хиби дружтво, интернат, а и школа. Затераз ше ище вше нє зна чи будзе закончуюци испит, алє нам професоре посилаю материял же бизме го обробели кед же би случайно було матури. Примаци испити за факултети, кельо я знам, гварели же буду, та ше пририхтуєм. Особнє я, думам же сом нє нательо очкодовани кед слово о примацим испиту за факултет, прето же там дзе ше жадам уписац нєт окремни пририхтованя, та ше можем и дома рихтац. Мария Барна, Дюрдьов, IV класа Стреднєй економскей школи ,,Светозар Милетич” у Новим Садзе: – Годзини нам розпоредзени исто як и кед зме ходзели до школи, лєм же зме нє огранїчени з часом. Тоти годзини хтори зме мали, маме и тераз, лєм углавним, вше пополадню. Професоре нам пошлю материял за ученє, а учиме и прейґ „Google clasroom” платформи и прейґ мейлох и вибер ґрупох. Кажди професор вибрал способ хтори му ше видзи же є найлєгчейши и найлєпши. Зоз даєдних предметох маме вецей учиц, зоз даєдних менєй, та то вец придзе на исте, як и кед зме у школи. Онлайн наставу мож провадзиц,
8. МAЙ 2020.
алє щиро, моїм товаришом и мнє було лєгчейше у школи. Лєгчейше слухац лекцию док шедзиш у школскей лавки, як кед нам лєм пошлю презентацию, або лєм сущносц лекциї. За примаци испит ше сама пририхтуєм, алє так сом и плановала. Думам же тота ситуация нє будзе препреченє же бим ше уписала на факултет хтори жадам, алє обавам ше же можебуц будзе моцнєйша конкуренция на примацим испиту, прето же тераз шицки маме вецей часу за ученє. Тереза Будински, Руски Керестур, IV класа Ґимназиї ,,Петро Кузмяк” у Руским Керестуре: – Нашо годзини у тей хвильки випатраю досц гаотично. Професоре нам углавним, даваю писац реферати и правиц презентациї, алє єст и таких цо нам поведза же най провадзиме „РТС Планету” и вецка ше дальша робота базує на одпатреним. Приклад єдней годзини може буц филозофия, дзе нам професорка прейґ Ґуґл учальнї посила цали тидзень презентациї и вец на концу тижня постави питанє, а ми даваме одвити и пишеме свойо думаня. Матурску роботу робиме зоз жаданого предмета, та зме у контакту зоз менторами. Тим цо вибрали математику, лєбо анґлийски язик, професоре прейґ спомнутей учальнї посилаю задатки за вежбанє. Ми, як руске оддзелєнє, маме покладац и руски язик, та зме ше догварели з професорку же хтори дїла можебуц буду на матурским испиту, а на нас ше стої пречитац их и порихтац ше. Онлайн наставу мож провадзиц, алє завиши од школяра и од предмета. Приклад, поведзме, математика, физика велїм зна буц проблем. За факултет на хтори ше жадам уписац ше рихтам так же робим задатки зоз збирки хтору видал факултет ище скорей як цо преглашени позарядовани стан. Друженє нам шицким барз хиби! Тераз, як матуранти, жадаме ше дружиц, а док кажде пойдзе на свой бок, док почню роботи, факултети, питанє чи зме ше шицки ище годни позберац. Очиглядне же ше на нови способ школованя млади швидко звикли и же ше прилагодзели ґу онлайн настави. Одредзену материю добре звладали и з помоцу сучасней технолоґиї. Медзитим, позарядови стан и школярох нагнал до изолациї, та младим хибя парняки з лавкох и друженя.■
РУСКЕ СЛОВО 21
ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ НАШО ГОСЦИ: СНЕЖАНА БЕСЕРМИНЇ И МОМА СОТИРОВИЧ
КЕД ЦИ КРАСОТА НАПОЛНЇ ДУШУ
Пише: Мария АФИЧ
У тих нєзвичайних часох кед зме пре пандемию примушени буц у изолациї, без виходзеня, без путованьох a часто и у поцерпаньох, мило ше здогаднуц на красни памятки. На тот завод зме то зробели зоз Снежану Бесерминї и єй супругом Момом Сотировичом. Снежана керестурска дзивка, а потим уж велї роки зоз супругом Момом постала Беоґрадянка. Однєдавна ю ознова стретаме у єй родним валалє
Т
ПОВЯЗАЛО ИХ „РУСКЕ” Остатнї, можебуц, и вецей як 10 роки Снежана и Мома були предплацени и на „Руске слово”. Раз им поштар принєсол новини нє з їх меном, алє якейшик другей особи хтора бивала просто їх будинку. Снежана дошла до телефона, а то була тиж Рускиня, шестра нашого владики, та ше так и стретли и упознали. Стретали ше и на нашей Служби Божей у Беоґрадзе, дзе нашо собешеднїки тиж одходзели кед мали можлївосци.
22 РУСКЕ СЛОВО
у пришла нєдавно ґу хорей мацери, та и после єй „одходу” остала чекаюци супруга хтори од юния будзе пензионер. Вони и далєй планую живот на релациї Керестур – Беоґрад. Як приповеда Снежана, єй супруг одпочатку барз полюбел наш валал, поготов тополї, тоти цо були на Вельким шоре пред обисцом єй родичох, и на беґелю дзе дзечнє ходзел лапац риби. И нєшка их спомина яки були красни и барз му хибя. А и єй, як гвари, нє було чежко звикнуц ше oзнова на валалски живот после велького Беоґраду. Гвари же як кед би дзешка була и врацела ше дому, так ше чувствує, а у родним валалє ужива ховац квеце. Снежанова хижа точно просто будинку дакедишнєй рускей Ґимназиї, у хторей и вона була школярка. Понеже того року 50-рочни ювилей Ґимназиї, здогадли зме ше и на тот период Снежанового живота. – Я була друга ґенерация тей Ґимназиї котра 1970. року отворена як оддзелєнє вербаскей. Гвари ше же кажди початок чежки, та так було и нам. Спочатку велї предмети були по сербски, док помали нє приходзели и професоре Руснаци, Мудри за математику, Тамашова за хемию, Бушов за биолоґию, Пап за историю... Руски язик нам преподавал професор Юлиян Рамач, а тиж зме нє мали анї учебнїки, та зме барз вельо мушели писац до текох, а ґрадиво було наисце обсяжне. Були зме добре дружтво, попри Керестурцох пришли ту до интернату и Руснаци зоз Коцура, Петровцох, Миклошевцох и шицки зме ше крашнє дружели. Кед сом пошла студирац политични науки до Беоґраду, паметам же сом перши два роки закончела дзекуюци ґимназийскому знаню, и лєм кус тото знанє требало дополнїц – здогадує ше наша собешеднїца. На студийох стретла и Мому
зоз хторим ше и побрали, а вон бул Беоґрадян, та там остали и жиц и робиц, вона донєдавна у єдней банки. ДОЖИЦА З ДОЛЇНИ КРАЛЬОХ Понеже нє мали дзеци, були шлєбоднєйши през викенди обиходзиц и сам Беоґрад, Нови Сад, познєйше шицки манастири на Фрушкей гори зоз чим були одушевени. А вец ше случело же помали рочни одпочивки препровадзовали и на плажох. Єдного року надумали пойсц до Тунису, теди популарней дестинациї, алє уж нє було места та им препоручели Єгипет. Пошли и нє побановали, т. є. одушевели ше, та шейсц роки за шором одходзели до Гурґади. – Нє мож описац дожица кед видзиш Луксор, Карнаки, Долїну кральох, пирамиди, музей и Каиру и предмети зоз Тутанкамоновей крипти, видзиц його златну маску, коч, папучи, аж и препарирани птици, огромну потьку, пшичка, шицко як да тераз порихтане, а прешли телї вики – одушевени були нашо собешеднїки. Гоч вше мушели пойсц у найгоруцшим авґусту, Снежана памета же ше „ратовала” зоз ґамиловим кислим млєком котре єй було окремни деликатес. Барз любела коштовац и єгипетску кухню зоз моцнима присмачками... И там дожили красоту у змесценьох прекрасних готелох, плажох... 8. МАЙ 2020.
ljudze@ruskeslovo.com
– Найчастейше зме ше згваряли по русийски, бо Єгиптянє барз любя Русиянох хтори им збудовали брану на Нилу, аж и у школи од першей класи уча їх язик ̶ здогадує ше Снежана. До Єгипту одходзели док нє пришла „арабска яр” и политични пре мен ки. Пре то од лу че ли на щ и виц Италию. Першираз випадло же Снежана сама прейґ туристичней аґенциї пошла єден викенд до Фиренци, одушевела ше, а кед слики поуказовала свойому супругови, нє треба ло вельо же би за шлїдуюци рочни лєтнї одпочивок нащивели Венецию, Сан Джеминьоно, Сиєну, Пизу, алє до Фиренци ше цалком залюбели. МУЗЕЙ НА ОТВОРЕНИМ – Фиренца нас одушевела, упознали зме єй историю, дознали ище вецей о богатих фамелийох Медичи, о визначних Фирентинцох, нє треба анї приповедац о Микеландєлови, Дантеови, о прекрасних зданийох, площох, церквох, палатох, уметнїцких дїлох, о музею фодбалу... Цали город як музей на отвореним. Раз зме нароком єден викенд у новембру пошли нащивиц Ша ґ а ло ву ви ста ву хто ра го сцо ва ла у Фиренци, и одушевели ше, поготов зоз його Розпяцом. Тото дожице нє мож описац, а єден рок видзели зме и Далийову творчосц – приповеда Снежана. А вец на шор пришол и Рим, бо наисце там водза шицки драги.
8. МАЙ 2020.
– После трох нащивох тому велькому прекрасному городу, гварели зме же вецей нїч нє мушиме видзиц у живоце од тих красотох. Гоч зме ше, поправдзе, тераз рихтали пойсц опатриц виставу дїлох славного Рафаела. У Риме тиж сама красота, Ватикан, од Сикстинскей каплїци, до скулптури Пиєти, хтора така прекрасна и жи во пи сна. Кед на ню патриш маш чувство же лєм раз ше и вона на це обраци. У Риме нас одушевели велїчезни палати на каждим углє, полни з уметнїцкима дїлами, пар ки, окре ме нас оду ше вел парк ружох, Пантеон, церкви, поготов Санта Мария Маджоре. Барз ми мило кед сом видзела же зоз тей церкви до нашей Водици принєшена цегла. Одушевена сом була и зоз їх сладоледом, джелато зоз вашильцу бул обовязни, тиж и їх колачи. А удало ми ше купиц и красни шмати на попустох. И у Италиї ше нашо собешеднїки згваряли по русийски, бо там жию велї найбогатши Ру си я нє, хто ри окре ме за лю бе ни до Фиренци, як дакеди и писатель Достоєвски цо там жил, брат цара Николая кед раз пошол остал там жиц до конца як дипломата, та и парк збудовал... А могло би чишлїц гоч докля. У свойо и у мено свойого супруга котри пре полицийни час нє сцигол до Керестура, Снежана заключела же им путованя оплеменєли живот. – Як гвари мой супруг, гоч зме вше обидвойо любели уметносц, тота красота хтору описац нє мож, нательо ше нам уцагла под скору, же ю глєдаме вшадзи коло себе. Так зме вло нї були оду ше ве ни и зоз Руским двором у Шидзе и з манастиром Привина Ґлава. Дай Боже, док ситуация допущи, же би зме ище пошли опатриц Рим, гоч и у нас єст цо вид зиц – заключела Бесерминьова. ■
НАЙМИЛШЕ ИМ... – Фиренца нам барз красна обидвоїм, Мома ма свою облюбену площу, я там и клянки сликовала, бо су тиж уметнїцки дїла, одушевел нас готел „Париз” хтори цали омальовани. А такой ступци и Рим. Мома там найволї улїчочку Марґута, там саме квеце, хижи познатих, а уметнїки на драже предаваю свойо дїла. Там ма и облюбени кафич хтори тиж цали омальовани. Мнє у Риме наймилша фонтана „Пчолка” на площи Барбарини дзе жила єдна барз богата фамелия. Зоз каждей фонтани у Риме вода фантастична, и лєм ю зме и пили – гвари Снежана.
РУСКЕ СЛОВО 23
ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ 90 РОКИ ОРҐАНИЗОВАНЕЙ ДЇЯЛНОСЦИ И РОБОТИ ОГНЬОГАСЦОХ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ (I)
ЗАЧУВАЦ ЛЮДЗОХ, ОХРАНЇЦ МАЄТКИ Пише: Любомир ДУДАШ
Од кеди чловечество спознало огень, од теди важело же „Огень добри слуга, алє зли пан”. Шицки ше мушели того тримац нє лєм пре власне добро, алє и добро цалей заєднїци на шицких уровньох. Таки начала тирваю виками и буду тирвац зоз новима людзми и новима досягами у науки и технолоґиї…
П
ВЕЛЬКИ ЧКОДИ Чкоди од огня були вельки и части. На наших просторох найвекши огнї були у Зомборе 1826. року кед згорели 120 обисца, и у Сивцу кед 1856. року згорели хижи у седем улїцох. Чкоди и искуства научели людзох же так далєй нє мож буц сиґурни и почало ше орґанизовац добродзечни огньогасни дружтва ширцом жеми.
24 РУСКЕ СЛОВО
роцивогньова защита настала ище у Старим Римским царстве кед згорел будинок у котрим чувани записи о попису порциї гражданох... Од теди ше почало применьовац мири процивогньовей защити. Почало, як часи накладали, зоз обовязним обезпечованьом достаточних количествох писку, гордовох з воду и лопатох… То була єдна з перших мирох у борби процив огня, а од теди почало и будованє преградних мурох пре векшу безпечносц и зменшованє можлївосцох ширеня огня. Перши з модерних мирох процивогньовей защити зявели ше у Европи, Анґлиї и Нємецкей. Перши огньогасни дружтва формовани коло 1700. року, кед уж було и пумпи за воду и огньогасни кочи котри цагали конї. Кед слово о законох на просторе Сербиї, уж ше у Законїку цара Душана спомина охрана од огня, а потим и 1834. року кед княз Милош зоз Законом ушорел одредби о орґанизованю гашеня огньох и превентивни мири котрих ше шицки мушели притримовац. ЦАРСКИ ПРАВИЛНЇКИ На наших просторох, перши закони о защити процив огня настали у часох царици Мариї Терезиї. Перше було реґуловане зоз Законом же комини муша буц муровани зоз цеглох, односно твардого материялу котри ше нє може запалїц. Попри безпечного биваня, окреме осторожно ше мушело поступац у косидби. У нашим окруженю цар Франц Йозеф, Ференц Йошка, як го нашо звичайни людзе волали, найдлуговичнєйши нашлїднїк царици Мариї Терезиї, видал „Правилнїк о процивогньових мирох” котрого ше при-
меньовало у Царству. Правилнїк подзелєни на штири глави: 1. Як зопрец вибухованє огня? 2. Як на час загашиц огень котри ше уж влапел? 3. Як найшвидше и найлєпше збиц огень котри бовчи? 4. Як одклонїц чкоди, пошлїдки, после гашеня огня? Зоз истим правилнїком реґуловани и шлїдуюци процивогньово мири: – Хижи муша буц закрити зоз черепом – Збудовану хижу мож хасновац аж кед то допущи коминяр
Факсимил першого боку Записнїка о снованю Добродзечного огньогасного дужтва Руски Керестур
– У кухньох и просторийох зоз огнїском патос нє шме буц древени – Нїяка добудов ше нє шме окончовац без допущеньох власцох – Огень и куренє нє допущени у хлївох, гамбарох и шопох – Витрион, олєй , фирнайз и подобне ше муши тримац у окремних просторийох – Од обовязки гашеня огня нїхто нє ошлєбодзени – Студнї муши мац кажде обисце, а муша буц исправни и доступни 8. МАЙ 2020.
ljudze@ruskeslovo.com
– У шицких местох муша буц орґанизовани огньогасни служби котри буду мерковац на запровадзованє спомнутих одредбох и законох, алє, вєдно зоз шицкима гражданами котри тиж маю обовязку чувац и мерковац на обисца и на кажде зявенє нєконтролованого огня… УРЯДОВИ КЕРЕСТУРСКИ ЗАПИСНЇК ЗОЗ 1929. РОКУ У Руским Керестуре формованє Добродзечного огньогасного дружтва почало на вимогу гражданох хтору послали Општини Кула 1929. року. Вимога нє була одобрена, покля Дружтво нє набавело и обезпечело двоступньову пумпу капацитету 500 литри у минути, а котру на колєсох, або кочу могли цагац конї и обслуговац ю штирме огньогасци. Мушело ше обезпечиц и два гордови од по тисяч литри води на колєсох котри тиж могли цагац конї. Керестурци котри мали конї, у случаю нєпоштредней опасносци од огня, мушели их уступиц огньогасцом за потреби гашеня. Теди найвекшу опасносц були закрица зоз наду и средства за ошвицованє, лампаши, витрионово лампи, каганци, швички и инше. О цалосней потерашнєй роботи Союзного добродзечного огньогасного дружтва у Руским Керестуре, найвецей гутори урядови документ записани дня 20. октобра 1929. року о формованю Дружтва. Павлович Никола, др Леви Макдар, др Наливайко Андрей, Ґаталинац Стеван, Джуня Дюра, Джуджар Михайло, Радванї Филип, Джуня Михайло, Симунович Янко,
Дудаш Йовґен, Рац Михайло, Пашо Яким, Катона Петро, Фа Кирил, Джуня Владо, Папуґа Яким, Шпрох Йовґен, Еделински Онуфри, Хофман Янко, Няради Мирослав, Колошняї Ґабор, Грубеня Владимир, Горняк Кирил, Мудри Яким, Бучко Елемир, Бодваї Микола, Папуґа Йовґен, Мудри Яким, Дудаш Мефтод, Ґаднянски Єфрем и Райх Бела зишли ше же би орґанизовали Союзне Добродзечне огньогасне дружтво, понеже ше зоз його орґанизованьом почало ище 1926. року на инициятиву Миколи Павловича, качмара, алє успиху нє було. З єдного боку прето же нє назберане достаточне число членох, а зоз другого прето же сама Општина нє мала позитивне думанє о снованю Дружтва. Павлович Микола, качмар, вшелїяк думал же Дружтво треба основац и од 1926. року укладал шицки моци же би то було витворене, та, конєчно, и то пришло. Шлїдзи список од трицец єдного члена, утемелїтеля Дружтва на дзень формованя зоз їх занїманями и функциями у Дружтве. Визначене и же Джуджар Михайло и Радванї Филип допомогли формованю Дружтва зоз по 250 динари, та ше их рахує и як утемелїтельох вєдно зоз Дионизийом Папом, тарґовцом котри нє на списку, алє припомогнул у снованю зоз дарунком од 500 динари. После окончених нєобходних роботох почало зберанє добродзечних прилогох нєобходних за обезпечованє опреми, алату и прибору, як и шматох. После окончованя тих роботох заключене же капитал Дружтва виноши 1 427 динари и 50 пари. ■ (Предлужи ше)
Зоз преслави 75. рочнїци ДОД-а. Найвецей поваги ше и тераз дава на роботу зоз наймладшима
8. МАЙ 2020.
РУСКЕ СЛОВО 25
ДУХОВНИ ЖИВОТ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ
МОЛЕБЕНИ ДО БОГОРОДИЦИ НА ФЕЙСБУКУ Мешац май у Католїцкей Церкви пошвецени Пречистей Дїви Мариї, у нашей Церкви ше у маю кажди дзень служи молебени до Пресвятей Богородици, а пред тим ше модлї и молитву Ружанца, пацеркох. У терашнєй ситуациї позарядового стану, кед пре здравствено-безпечносни мири забранєни бого служеня у наших церквох, молбен до Богородици, од 1. мая у Керестуре кажди вечар од 18 годзин ше модлї у манастирскей каплїци шестрох служебнїцох и директно ше го преноши на Фейсбук боку Katedrala sv Nikolaja. Шестри и шпиваю молебен у хторим ше модлї за шицки намиреня вирних у тей позарядовей ситуациї, а на концу молебена вше пречитана и молитва до Мариї Водицовей, понеже там нашо єдине єй святилїще. Молитву Ружанца т. є. пацеркох у маю, Марийовим мешацу, вирни поволани модлїц ше у своїх домох, на цо з окремним писмом поволал цалу Католїцку Церкву и папа Франциско. Текст папового писма на горватским язику мож найсц и на фб боку Беоґрадскей надбискупиї. М. А.
КИРБАЙСКА СЛУЖБА ЛЄМ ОН-ЛАЙН Гоч у тим тижню наявене утаргованє позарядового стану и полицийного часу, нашо церкви т. є. богослуженя ище вше оставаю заварти за вирних, а пре ище вше тирвацу забрану збераня людзох у векших ґрупох. Прето, як прешлей нєдзелї на он-лайн Служби Божей наявел парох о. Михайло Малацко, и наиходзаци Кирбай нашей Катедрали св. оца Миколая, хтори 9. мая, будзе специфични, т. є. лєм у духовним зєдинєню вирних у своїх домох, а прейґ Фейс бук преношеня кирбайскей Литурґиї хтора будзе на 10 годзин. Най здогаднєме, Служби Божо прейґ Фейс буку преноши ше каждей нєдзелї.
КАРИТАСОВО ХИЖНЕ ДОПАТРАНЄ У ШИДЗЕ
ОСОБОМ У ПОТРЕБИ ВШЕ ТРЕБА ПОМОЦ двох наших хасновательох и з нїма бешедуєм прейґ телефона. Найчастейше то старши особи хтори жию сами, бо им дзеци нє можу присц, бо су у другим варошу, або держави и им барз значи кед их наволам. Питам ше им як су, цо им потребне, давам им информациї на їх питаня, опитам ше им и же чи достали помоц у пакетох, яке им здравє и подобне – гвари Евґения Данчо. Данчова додава же слово углавним о особох хтори нє маю и нє знаю хасновац компютер, та им и тота помоц прейґ телефона барз значи, бо им то гутори же дахто на нїх дума и стара ше о їх потребох. Углавним слово о вирнїкох шицких конфесийох, та ше побешедує и о духовних, односно церковних темох. Гвари же людзе воля побешедовац з даским кого познаю и хто им приходзел до обисца, як з нєпознатима, бо вец часто нє маю довирия до нєпознатих. А єй колеґиня Дубравка, понеже ше може шлєбодно рушац кед то дошлєбодзене, особом у потреби пойдзе до предавальнї купиц цо им треба, або дацо найнужнєйше пороби у обисцу, почитуюци шицки мири охрани од вируса. На таки способ Служба Каритасу и у таких нових нєзвичайних условийох дава вельке доприношенє у каждодоньовим живоце їх хасновательох. Вл. Дї. Дубравка Мохнацки
Од початку епидемиї вируса корона и преглашованя позарядового стану у держави, Служба хижного допатраня Каритасу у Шидзе предлужела и далєй роботу, алє ю присподобела ґу новим условийом и потребом. О старих особох ше стараю два ґеронтоґаздинї – Евґения Данчо и Дубравка Мохнацки. З оглядом на тото же Евґения ма вецей як 65 роки и спрам предписаньох нє могла виходзиц зоз обисца окрем кед то дошлєбодзене, вона нашла иншаки способ и роботу окончовала з дому. – Орґанизовали зме ше так же я, практично з дому, давам психолоґийну потримовку. Звичайно наволам по
Евґения Данчо
26 РУСКЕ СЛОВО
8. МАЙ 2020.
duhovni@ruskeslovo.com
ПРИГОДНИ МОЛИТВИ
ЩИРА ЛЮБОВ ДО БОЖОГО МИЛОСЕРДИЯ
Отец Владислав Варґа у кризней ситуациї вирним препоручує модлїц молитву зоз 1978. року котра наменєна праве тим котри ше нє можу причащац, а сцели би прияц Живого Бога под видом Св. Причасци. Паноцец Варґа препоручує и другу молитву до Мариї у котрей ше модлї за очуванє од вирусу. ДУХОВНЕ ПРИЧАЩАНЄ Яке то „Духовне Святе Причастиє”? То щире жаданє прияц Исуса Христа кед пре дацо нє мож присц до церкви. Треба ше добре порихтац, покаяц ше зоз щиру любову до Божого милосердия, а нє пре страх од карох за грихи, буц у стану пошвецуюцей ласки Божей и обновиц у себе виру, надїю и любов, жаль и покуту. На таки способ можеме Исуса примац кажди дзень и Вон наисце духовно приходзи до нашей души и приноши нам вельо Божо ласки. МОЙ ИСУСЕ Молитва: Мой Исусе, верим же ти присутни у Пресвятей Тайни Евхаристиї. Любим Це понад шицко, моя душа тужи за Тобу. А прето же Це нє можем тераз прияц у Пресвятей Евхаристиї, прето гоч лєм на духовни способ придз до мойого шерца. Облапям Це так як кед биш уж бул у мнє и зєдинюєм ше цалком зоз Тобу. Нє допущ же бим ше дакеди одучел од Тебе. Исусе, мойо найвекше
Фото: В. Вуячич
У тей ситуациї велї вирни нє можу пойсц до церкви прияц Св. Причасц и вимодлїц молитви. Прето ше нашим священїком людзе явяю за духовну помоц и молитву котра би була прикладна у пандемиї вирусу корона
Добро и моя сладка Любови, облап и запаль мойо шерцо, же би воно цале занавше горело за Тебе. (З молитвенїка „В гору пиднесим серця”, Вуковар, 1978). МАРИЯ ОШВИЦУЄ ДРАГУ Друга пригодна молитва у чаше пандемиї вируса корона (написал папа Франциско): Maрийо, Ти вше ошвицуєш нашу драгу и поставаш на нєй знак спашеня и надїї. Мати Божа, ми ше уповаме на Тебе, бо Ти виздравенє хорих. Ти була блїзко под крижом и видзела боль Исуса, алє ши затримала моцну виру. Ти знаш нашо потреби. Ми вериме же одвитуєш на нашо молби же бизме, подобно як у Кани галилейскей, могли радосно славиц и радовац ше, кед ше закончи час випробованя (спокуси). Мати Божей Любови, помож нам зрозумиц волю Оца Нєбесного и зробиц шицко тото цо нам накаже, як у Кани галилейскей. Бо Исус вжал на себе нашо страданя и ноши нашо страхи же би нас приведол през криж до радосци воскресеня. Глєдаме притульку у Тебе и Твою охрану, Пресвята Мати Божа. Нє одбий нашо молитви, окреме у чаше кед зме у чежких випробованьох (спокусох), алє нас ошлєбодз од каждей нєбезпеки, окреме од вируса корона, котри загрожує животи велїх, о славна, о благословена Дїво Мариє! Я. Дю/М. Г. К.
СРИМСКА МИТРОВИЦА
ГУМАНИ ДОНАТОРЕ И ВОЛОНТЕРЕ Парохиялни Каритас у Сримскей Митровици од 27. априла по 4. май подзелєл пакети помоци дванац фамелийом у Старей Бинґули, Латярку, Сримскей Митровици, Руми и Ириґу. До акциї ше уключели шесцеро волонтере медзи котрима млади Александер Ляхович, Марина Канюґа, Неґован Пелич и Ярослав Варґа, як и старши Емил Мельник и Ана Ляхович, котри однєсли помоц у поживи у вредносци коло 3 000 динари по пакету. Помоц прияли три мацери котри ше сами стараю о своїх дзецох, пейц особи хлопи, медзи котрима найстарши 99-рочни, а без пензиї, єден котри ма карцином, єден гендикеповани, єдна
8. МАЙ 2020.
особа ментално очкодована и други нєзаняти. Волонтере обишли и два старши жени котри жию сами и маю лєм минималну пензию, а нєсподзиванє було вельке, бо векшина з нїх нє уключени до помоци котру держава дава, або ю ище нє достали. Прето то за нїх була велька помоц, алє и вельке прешвеченє же хтошка на нїх дума и же су нє сами. У тей акциї углавним слово о членох парохиї Возне сения Го споднього, а тих дньох ше уключели и други донаторе котри зоз власнима средствами сцу участвовац у гуманосци. о. В. В.
РУСКЕ СЛОВО 27
informator@ruskeslovo.com ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 1. мая 2020. року нас занавше зохабел у своїм 83. року живота
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 1. мая 2020. року упокоєл ше наш мили шовґор и кум
ЛЮБОМИР НАДЬ (1938–2020) з Руского Керестура
ЛЮБОМИР НАДЬ (1938–2020) з Руского Керестура
Занавше останєш у нашим паметаню. Ожалосцена супруга Маря хтора пожила з нїм 60 роки у малженстве и ожалосцени син Любо Вичная памят!
Останєш занавше у наших шерцох и паметаню. Ожалосцени – нина Мелана и кумче Виктория з Любляни Вичная памят!
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 1. мая 2020. року нєсподзивано нас занавше зохабел наш мили бачи и кум
СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 3. мая наполнєли ше 40 днї як нас занавше зохабела наша мила мац, баба, прабаба и чукунбаба
ЛЮБОМИР НАДЬ (1938–2020) з Руского Керестура Памятку на його доброту навики будземе чувац. Славко и Мелания Надьово и Оленка Гудакова з фамелию Спочивайце у мире Божим!
ХЕЛЕНА ЛАЦКО – СИВЧОВА (1930–2020) з Руского Керестура Занавше останєш у наших шерцох. Здогадованє на це навики буду чувац твойо наймилши – дзивка Оленка и жец Дюра Дудашово з фамелию Спочивай у мире Божим!
СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ На супруга
ЯНКО ФЕЙДИ (1934–2006) з Руского Керестура
Роки преходза, а смуток вше ту. Красни памятки на ньго навики будзе чувац супруга Амалия Фейди Спочивай у мире Божим!
28 РУСКЕ СЛОВО
СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 13. мая наполнї ше жалосни рок як нас занавше зохабела наша мила мац, баба и прабаба
Дня 9. мая наполня ше 9 жалосни роки як нас занавше зохабел наш мили оцец, дїдо и прадїдо
ЯКИМ ОРОС МАРИЯ ОРОС (1932–2011) народзена Сопка з Руского Керестура (1933–2019) Памятку на їх любов и пожертвованє навики чуваю синове Яким, Любомир и Славко зоз своїма фамелиями Най спочиваю у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ
ЯНКО ФЕЙДИ (1934–2006) з Руского Керестура Мили наш оцец, памятку на тебе у своїх шерцох и думкох навики будземе чувац – син Владимир зоз супругу Славку и унукове Иґор и Александар Спочивай у мире Божим!
8. MAЙ 2020.
informator@ruskeslovo.com СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 6. мая наполнєли ше 40 смутни днї як нас занавше зохабел наш мили
ЯНКО ГУДАК (1942–2020) з Руского Керестура „У доме Оца мойого єст вельо биваня и кед пойдзем и приготовим вам место, знова придзем и вежнєм вас ґу себе, же би и ви були там дзе яˮ (Йоан 14, 2-3) Супруга Татияна, дзивка Ґабриєла зоз супругом Петром, дзивка Дария з унуку Ґабку и син о. Алексий Гудак Вичная памят! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 11. мая 2020. року наполня ше штири роки як ше до вичносци преселєла наша мила мац, баба и прабаба
ЕВҐЕНИЯ ҐЕНКА ПАПУҐА народзена Папуґа (1938–2016) зоз Бачинцох Памятку на ню зоз любову и почитованьом чуваю дзивка Мартица, жец Владимир Тамаш, унук Андрей и унука Ана зоз супругом Мирославом Варґом и дзивку Катарину, нєвеста Геленка и унукове Ярослав з Душицу и Иґор Папуґа Спочивайце у мире Божим и най Вас ангели чуваю! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 8. мая наполнєли ше 15 смутни роки як вецей нє з нами
АГНЕТА НЯРАДИ народзена Фейди (1962–2005) з Коцура Мила шестро, памятку на це вично будземе чувацу наших шерцох и думкох – брат Владимир зоз супругу Славку и синами Иґором и Александром Фейдийово Спочивай у мире Божим!
8. МАЙ 2020.
СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 6. мая наполнєли ше шейсц жалосни мешаци як нас занавше зохабела наша мила мац, дзивка, шестра и нина
ЯРОСЛАВА СТЄПАНДИЧ народзена Рац (1953–2019) з Руского Керестура Час преходзи, а боль вше векша. Твою любов и доброту навики будземе чувац у наших шерцох. Вше будзеш з нами у наших шерцох и здогадованю. Навики ожалосцени – дзивка Ґабриєла, мац Леона и шестра Марча з фамелию Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 10. мая полнї ше смутни рок як нас занавше зохабела наша мила мац, баба и прабаба
МАРИЯ ХОМА (1942–2019) з Руского Керестура Навики красни памятки на ню буду чувац – син Мижо зоз супругу Славку и дзецми Иваном и Наташу и їх фамелиями; син Дзвоно зоз супругу Александру и дзецми Ваньом и Марґариту з фамелию Спочивайце у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 8. мая наполнєли ше 15 смутни роки як ме занавше зохабела моя мила дзивка
АГНЕТКА НЯРАДИ народзена Фейди (1962–2005) з Коцура Мила дзивко, за собу ши охабела шерцо полне болю и памятки хтори буду вше боляци. Твоя мац, Амалия Фейди Спочивай у мире Божим!
РУСКЕ СЛОВО 29
informator@ruskeslovo.com СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 6. мая наполнєл ше смутни рок як нас занавше зохабел наш мили оцец, супруг и дїдо
НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 25. мая наполня ше 40 смутни днї як нас навше зохабела наша мила
СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 25. мая наполня ше 40 смутни днї як ме занавше зохабела моя мила супруга
МАРИЯ ГОРНЯК (1950–2020) з Коцура Пошла ши так нєсподзивано, а твоя любов и доброта занавше останю у наших шерцох. Найкрасши памятки од забуца буду чувац Мария, Юлин и Саня Спочивай у мире Божим!
МАРИЯ ГОРНЯК (1950–2020) з Коцура Пошла ши так нєсподзивано. За тобу остал вельки смуток и боль. З любову и почитованьом найкрасши памятки будзе чувац супруг Силвестер Спочивай у мире Божим!
НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 25. мая наполня ше 20 роки як нас занавше зохабела наша мила мац, швекра и баба
ЮЛИЯН НАДЬ (1944–2019) з Вербасу З любову и почитованьом навики будземе чувац памятку на час препровадзени з тобу. Занавше це будземе ношиц у своїх шерцох и думкох. Твойо наймилши – супруга Фемка, дзивки Снежана и Драґана, жецове Любо и Славко, як и унучата Дея, Нана, Таня и Дадо Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 6. мая наполнєл ше рок як нас занавше зохабел
ИРИНА ГОРНЯК (1929–2000) з Коцура Роки преходза, а Ваша любов и доброта занавше останю у наших шерцох. Дзивка Мария, жец Юлин и унука Саня Спочивайце у мире Божим!
OGLA[OVANW 021/6613-697, 066/202-414 e-mail: informator@ruskeslovo.com
РУСКИ КНЇЖКИ МОЖ КУПИЦ ПРЕЙҐ ИНТЕРНЕТУ
ЮЛИЯН НАДЬ (1944–2019)
Мили куме, прешол єден жалосни рок без тебе, а тераз лєм остали вични памятки на нашо почитованє и друженє. Барз нам хибиш – кума Оля з фамелию, кумче Саша з Маряну и їх дзеци Давид и Адам Спочивайце у мире Божим!
МАЛИ ОГЛАШКИ ДИХТОВАНЄ облакох и дзверох. Щици од витру, жими, праху, галайку, праху, инсектох. МОНТИРАМЕ: – РОЛЕТНИ – ГАРМОНИКОВО ДЗВЕРИ – ПАНТЛЇКОВО ДЗВЕРИ – МРЕЖИ ОД СУНЬОҐОХ – ВЕНЕЦИЯНЕРИ – ОПРАВКИ 025/5827-710, 060/5088-433
30 РУСКЕ СЛОВО
Интернет кнїжкарня НВУ „Руске слово” оформена у децембру 2016., а початком того рoку достала нови випатрунок. То єдини сайт на котрим прейґ интернету мож купиц руски кнїжки котри видало Видавательне оддзелєнє НВУ „Руске слово”, а котре промовує нє лєм руски язик, кнїжки, алє и руских писательох. У кнїжкарнї у тей хвильки мож купиц даєдну спомедзи 120 кнїжкох у вецей жанрох – поезию, прозу, кнїжки за дзеци, нашо рочни календари, науково-публицистичну литературу и други. Потераз предати вецей як 50 кнїжки на териториї цалей Републики Сербиї, а процес купованя єдноставни – пополнї ше формулар, кнїжки сцигую по пошти, а плаценє ше окончує док сцигню на написану адресу. Нашу интернет кнїжкарню можеце нащивиц кед удуркаце: www.knjizkiporuski.com, а на Фейсбуку ю можеце провадзиц под меном: knjizki po ruski. Я. Дю. 8. МАЙ 2020.
informator@ruskeslovo.com
ЕПИДЕМИЯ ВИРУСА КОРОНА www.covid19.rs МИНИСТЕРСТВО ЗДРАВЯ – ИНФОРМАЦИЇ О ВИРУСУ КОРОНА
064 8945 235
Институт за явне здравє Сербиї „Др Милан Йованович Батут”
011 2684 566
Дежурни линиї (8–22 г) 064 88 11 908, 064 88 11 909, 064 88 11 910, 064 88 11 911, 064 88 11 912, 064 88 11 913, 064 88 11 914, 064 88 11 915, 064 88 11 916 и 064 88 11 917. Психосоциялна помоц и потримовка
0800 309 309
063 7298260 (за дзеци и родичох) 063 1751150 (за старших од 18 роки) Министерство нукашнїх дїлох Информациї о компетенцийох у обставинох епидемиї 011/2741-580 infokoronavirus@mup.gov.rs Тарґовищна инспекция За приявйованє нєпочитованя огранїченя ценох основних поживових, гиґиєнских и медицинских продуктох
011/ 2699-610 (7.30–22 годзин) ЕПИДЕМИОЛОҐИЙНИ СЛУЖБИ За приявйованє подозривосци на инфекцию з вирусом корона, кед ше обача симптоми Институт за явне здравє Войводини 064/8028-894; 064/8028-895; 064/802-88-96 Завод за явне здравє Зомбор 062/1956-866 064/421-58-50 063/468-034 Завод за явне здравє Сримска Митровица 064/8092-911 0648092-938 064/80-92-930 Завод за явне здравє Суботица 064/1009-276 064/80-52-963 КОЛ-ЦЕНТРИ ЗА ПОМОЦ СТАРШИМ ГРАЖДАНОМ У городох и општинох Сербиї отворени колцентри за помоц гражданом у условийох забрани виходу з обисцох старших од 65 рокох, односно 70 рокох. Док тирваю превентивни мири позарядового стану, волонтере старшим гражданом до обисцох буду доручовац основни животни артикли, средства за гиґиєну и лїки. Старши гражданє ше за тоту услугу можу приявиц кажди дзень на шлїдуюци числа телефона:
Город Нови Сад 021/4871-700 (8–22 годзин) Општина Кула 025/724-177, 021/751-157 (0–24 годзин) Општина Вербас 021/706-306 (0–24 годзин) Општина Жaбель 021/210-22-84 (7–18.30 годзин) Општина Шид 022/712-122, 022/712-552 (0–24 годзин) Город Сримска Митровица 022/ 618-276, 064/808-66-88, 064/808-66-89 Опш. Бачка Тополя 064/862-44-73, 064/862-44-75 (7–20 г.) Город Суботица 024/636-136
8. МАЙ 2020.
ДОМИ ЗДРАВЯ Шицки Доми здравя на териториї Републики Сербиї обявели контакт-телефони своїх окремних амбулантох, наменєних за информованє о респираторних проблемох, як и централних амбулантох хтори даваю шицки информациї о роботи ДЗ и других здравствених услугох. Фиксни телефони доступни од 7 до 18 годзин, а мобилни 24 годзини
Дом здравя Нови Сад ОКРЕМНА АМБУЛАНТА (респираторни проблеми, горучка) 021/4879626 021/4879627 021/4879628 021/4879629 021/4879630 021/4879631 ЦЕНТРАЛНА АМБУЛАНТА (други информациї и здравствени проблеми и услуги) 021/4879632 021/4879633 021/4879634 021/4879635 021/4879636 Дом здравя Кула О – 025/711-121 064/84-924-74 025/711-737 025/731-115 064/84-924-73 025/731-121 Ц – 025/703-336 (РК), 025/703-050 (РК) 064/84-924-69 025/721-210 025/729-494 064/84-924-67 Психолоґийне совитовалїще: 064/849 24 57 Дом здравя Вeрбас О – 021/7954-434 062/780-289 064/846-81-05 064/846-81-06 Ц – 021/7954-423 021/7954-458 063/86-070-34 062/780-285 062/780-259 Амбуланта за психолоґийну помоц: 021/7954-485, 021/700-208 (7–15 годзин) Дом здравя Жабель О – 021/831-054 064/805-7-236 063/199-88-06 062/899-26-09 069/274-96-04 Ц – 021/831-054 021/832-927 064/8057-211 Амбуланта Дюрдьов 021/29-39-010, Амбуланта Ґосподїнци 021/836-017 Дом здравя Шид О – 022/712-522 060/712-42-40 Ц – 022/712-522 060/712-42-40 Дом здравя Сримска Митровица О – 022/615-820 064/8770-581 064/8770-563 064/8770576 Ц – 022/615-130 022/615-110 022/615-180 064/8770047 064/8770140 064/8770127 Дом здравя Бачка Тополя О – 024/711-056 064/6591028 064/6591037 065/9616626 Ц – 024/774-199 064/6591081 064/6591003 065/9616632 Дом здравя Суботица О – 065/99185578 065/9185577 065/9185538 024/571-735 Ц – 065/9155534 024/527-956 065/9155537 024/557-154 065/9155539 024/546-237
РУСКЕ СЛОВО 31
informator@ruskeslovo.com
32 РУСКЕ СЛОВО
8. МАЙ 2020.
sport@ruskeslovo.com
АВТО ОБЕГОВАНЯ – ФОРМУЛА ЄДЕН
У ЮЛИЮ, БЕЗ ПАТРАЧОХ, МОЖЕБУЦ Вивершни директор Формули 1, Рос Брон, у Лондону нєдавно виявел же би сезона популарних авто обегованьох Формула 1, могла почац у юлию, алє без публики. Кед би ше стартовало як вон предвидзел, у тей сезони би були отримани 19 обегованя. Медзитим, як надпомнул, було би то вельке напруженє и за орґанизаторох, а ище баржей за вожачох. Насампредз прето же би то бул моцни темпо отримованя обегованьох – три обегованя, вец шлєбодни викенд. З другого боку вельки проблем би бул одход на обегованя хтори ше отримує на авто пистох у цалим швеце, а ище вше нїхто нє може задумац як би обегованя випатрали без публики. Початок сезони би вшелїяк бул на даєдней писти у Европи, алє и тота подїя би була завартого типу, без публики. Брон наглашел же тото ришенє нє найлєпше, алє є вшелїяк Фото: www. formula1.com лєпше як кед би ше обегованя анї нє отримало. Сезона обегованьох Формула 1 требала почац 15. марКед слово о безпечносци, Бром пояшнєл же би ше змаца зоз обегованьом у Австралиї. Пре преглашену пандеганя так орґанизовало же би нє було вельо контакти. На мию, обегованє нє отримане. Потераз одказани дзевец писти екипи би доходзели зоз чартер авио превоженьом, обегованя – у Австралиї, Монаку, Бахреину, Китаю, Виа после того би були превежени по саму писту дзе ше єтнаму, Голандиї, Шпаниї, Азербейджану и Канади. змаганє отримує. Розумлїве ту би шицки були тестирани Перша, по календаре обегованьох, би требала буц отрина вирус корона и преверйовало би ше ступень ризичномана 28. юния – обегованє „Ґран при Французкей”. сци. А. П ТЕНИС ПО ЗАКОНЧЕНЮ ПАНДЕМИЇ
ОДБАВИЦ ЦО ВЕЦЕЙ ТУРНИРИ оддалєни од тениса, здобул веПредсидатель Асоцияциї тениских професионалцох Андреа Ґауденци, нє- ФЕДЕРЕР НАЙУПЛЇВНЄЙШИ льо идеї як би ше тенис ище баржей розвил. Медзитим, у давно виявел италиянским медийом ТЕНИСЕР запровадзованю идейох го веже бешедовал з найпознатшима и найцей ствари зопарли. Його манвекшима тенисерами – Дьоковичом, Спрам анкети хтору запровадзели Надалом и Федерером и шицки ше французки новини „Л’ Екип”, швай- дат почал зоз вельким огньом зложели же кед ше закончи пандемия царски тенисер Роджер Федерер найу- хтори, так повесц, знїщел Аввируса корона, циль одбавиц цо вецей плївнєйши тенисер на швеце, а перши стралию, а потим такой претурнири. Як надпомнул Ґауденци одба- тенисер швета, Новак Дьокович, на глашена пандемия. Як надпомнул комуникация виц цо вецей турнири императив на- трецим месце. Помедзи нїх, на другим сампредз же ше муши зачувац наград- месце, Серена Вилиямс, а на штвар- медзи орґанизаторами вельни фонди, а тиж так и ранґ таблїчку, а тим месце Рафаел Надал. Од активних ких тениских турнирох и данасампредз же би ше публики оможлї- бавячох медзи двацец найлєпшима – лєй подла. Орґанизаторе турвело уживанє и задовольство на хторе Топ 20, ище Енди Марей, а на лїстини нира „Ролан Ґарос”, наглашел звикли. За тераз конкретни датум по- и функционере АТП и ВТА, аґенти и Ґауденца, нє буду зношиц нїядакедишнї тениски шампионє Джон ки консеквенци пре одкладанє чатку турнирского року нє одредзени, Мекинро и Йон Циряк. турнира за септембер. Наявеалє одприлики ше рахує же би турнине же вельки турнир у Франри могли почац концом юния. цузкей будзе отримани о тидҐауденци на функциї предсидателя Асоцияциї од початку рока и такой ше зочел зоз пробле- зень после турнира УС Опен, алє под час Род Лейвер КуА. П. мами. З оглядом на тото же даскельо дзешатки роки бул па. 8. МАЙ 2020.
РУСКЕ СЛОВО 33
СПОРТ ЮВИЛЕЙ: 60 РОКИ РУКОМЕТНОГО КЛУБА „РУСИН” (I)
Пише: Александар ПАЛАНЧАНИН
ПОТВЕРДЗЕНЄ ВЕЛЬКЕЙ УПАРТОСЦИ И ЛЮБОВИ У рамикох Спортского дружтва „Русин”, з початку бул оформени лєм фодбалски клуб, хтори теди у векших местох и городох бул популарни. Аж после Другей шветовей войни було векше интересованє и за други спортски конари, а рукомет достал свойо место хторе з правом заслужує. У Руским Керестуре, рукометни клуб оформени 1960. року, а того року означує 60 роки иснованя
Р
укомет, як спорт, до Руского Керестура сцигол 1946. року. До теди вообще нє бул познати жительом. Перше го почали бавиц дзивчата и нє бавело ше як нєшка. Теди ше волал газена и бавело ше на фодбалским терену. Перши два змаганя хтори дзивчата бавели, победзели. Бавели процив екипи зоз Сивцу, а перше стретнуце на своїм терену победзели зоз резултатом 3:0, а друге у Сивцу зоз 4:0.
ПЕРШЕ МЕДЗИНАРОДНЕ СТРЕТНУЦЕ Перше медзинародне стретнуце Русин бавел 1. мая 1965. процив екипи „Оберешбах” зоз Франкфурту. Бавело ше на терену у Старей школи, було 1 200 патрачох, алє нажаль, Русин страцел зоз резултатом 23:15. На тим вельким стретнуцу за Русин дебитовал Владимир Гербут, хтори дал штири ґоли. Окрем нього бавели: Мудри, Сератлич, Гарди, Фекете, Козар (4), Чакан (3), Ґруїч, Надь (2), Ковач и Сопка. Русин у дружтве найлєпших екипох у Войводини, односно у Войводянскей лиґи, бавел лєм єдну сезону. З вельку любов ґу рукомету, ентузиязмом и дзеку указали же знаю бавиц и же и у будучносци екипа будзе зазначовац замерковани резултати.
34 РУСКЕ СЛОВО
ГАЗЕНА, А ПОТИМ РУКОМЕТ
Перша ґенерация рукометашох „Русина”
Познєйше, як „мали рукомет”, на терену нєшкайшей велькосци, почало ше бавиц 1952. року, алє його бавенє нє було орґанизоване. Найчастейше го бавели школяре Школи у привреди, док вона у Руским Керестуре робела. Даскельо роки познєйшє – 1958, як пише у историї Клуба, рукомет як нови и вше популарнєйши спорт ше почало озбильнєйше бавиц. Запаметане стретнуце керестурских рукометашох и екипи Тарґовинскей школи зоз Кули, а бавели и зоз екипу Крущичу. У тедишнєй екипи зоз Руского Керестура були: Янко Няради Вукас, Юлин Надь, Юлин Дудаш Чале, Славко Бучко, Звонимир Стрибер, Яким Мудри Смола, Юлин Русковски... Орґанизовано бавиц ше почало 1960. року, а нєодлуга, екипа була у рамикох СД „Русин”. Интересованє за рукомет у Руским Керестуре теди було вше векше, а популарносц рукомету вельо допринєсол наставнїк Михал Рац Пицоль. На яр, 1960. року одлучене же би ше формовало рукометни клуб. Тедишня екипа бавела под меном ДТВ „Партизан” и з тим меном бавел цали рок. Алє од яри идуцого року бавело ше под меном Рукометни клуб „Русин” хторе и нєшка остало. Перше стретнуце, як екипа ДТВ „Партизан” бавене 3. мая 1960. року у Руским Керестуре процив другей екипи Червинки и на
нєсподзиванє победзели зоз резултатом 23:17. Як записане, побида була вивойована дзекуюци велькей дзеки цалей екипи на чолє зоз капитеном Якимом Мудрийом. Друге, реванш стретнуце, одбавене у Червинки и теди екипа зоз Руского Керeстура страцела 26:23. Того року одбавене и Куп змаганє процив кулского Гайдука, алє и тото змаганє Русин страцел зоз резултатом 23:14. Кед ше од єшенї русиновци пласовали до Срезкей рукометней лиґи Зомбор, як пише у историї Клуба, анї єдна нєдзеля нє прешла, а же би ше у дворе у Старей школи нє зишло красне число патрачох. У тим ранґузмаганя керестурски рукометаше длуго були фаворити и водзели главне слово на терену. У першенствених стретнуцох бавели зоз екипами: Червинка II, Младосц зоз Кули и Гайдук II тиж зоз Кули и Истра зоз Кули. Теди победзели лєм екипу Истри. Од яри бависко рушело на лєпше, та на концу першенства, теди уж РК „Русин” завжал друге место на таблїчки. У тей першей змагательней сезони за екипу Русина бавели: Юлин Русковски, Юлин Надь, Михал Рац (хтори бул и тренер), Звонимир Стрибер, Яким Гарди, Юлин Дудаш, Йовґен Гарди, Яким Мудри, Яким Няради, и Юлин Надь. Тренере, лєбо учителє рукомету були Михал Рац Пицоль и Владимир Семан Учо. 8. МАЙ 2020.
sport@ruskeslovo.com
Лиґа була квалитетна и моцна. Теди у тей лиґи бавели екипи Апатину, Оджаку, Сонти, Зомбора, Бачкого Ґрачцу, Колуту, Чоноплї и Кули. У таким дружтве Русин на концу першенства бул у штредку таблїчки. Исти успих повторени и у идуцей сезони, а вец пре реорґанизацию Русин бавел у Новосадскей лиґи. НОВОСАДСКА ЛИҐА Були то нєзабудлїви стретнуца зоз екипами зоз Сенти, Зренянину, Сримскей Митровици, Кикинди... У своєй трецей змагательней сезони Русин зазначовал сами успихи. За керестурских рукометашох сезона у Новосадскей лиґи, була права спокуса. Насампредз прето же то були Керестурцом нєопознати екипи зоз хторима нїґда нє бавели. У першенствох участвовали 16 екипи хтори були подзелєни до двох ґрупох – юговосточней и сиверозаходней. У Сиверозаходней окрем Русина було ище седем екипи: Текстилац зоз Бачкей Паланки, Партизан зоз Бачкого Брестовцу, Партизан зоз Бачкого Ґрачцу, Текстилац зоз Оджаку, Партизан зоз Каравукова и 17. октобер зоз Товаришева. У першей часци першенства Русин страцел лєм од екипи зоз Бачкей Паланки, а у шицких других победзел. Прето змаганє у ярнєй часци и стретнуце зоз екипу Текстилцу зоз Бачкей Паланки було пресудне за освойованє першого места на таблїчки. Русиновим рукометашом ше то удало, бо победзели зоз резултатом 15:14 (8:8). Русин бул перши на таблїчки. У другей ґрупи перше место освоєла екипа РК „Петроварадин”, та тоти два екипи у стретнуцу одлучовали хто будзе шампион Новосадскей лиґи. У тим стретнуцу Русин ище раз потвердзел свой квалитет и победзел зоз резултатом 20:13. Екипу Русина творели: Мркич, Козар, Божович, Дудаш, Мичанович, Надь, Фекете, Бучко, Чордаш, Стрибер, Папуґа, Джуня, Тимко, Шулц, Гарди, Ковач, Сопка... СЕЗОНА ЗА ПАМЕТАНЄ Потим шлїдзели квалификацийни стретнуца за уход до Войводянскей лиґи хтори отримани 26, 27. и 28. юния 1964. року у Старей Пазови. За пласман до висшого ранґу змаганя теди ше борели и екипи: Борац зоз Зренянину, Бачка зоз Суботици и Єдинство зоз Старей Пазови. На тим турниру Русин победзел екипи Бачкей и Єдинства, та на концу мал штири боди и завжал перше место. Бул то найвекши историйни успих РК „Русин” – виборени пласман до Войводянскей лиґи. У тей лиґи ше змагали моцни екипи: Одряд зоз Кикинди, Сента, Гайдук зоз Кули, ЖСК зоз Жаблю, Юґович зоз Катю, Партизан зоз Руми, ЖАК зоз Кикинди, Партизан зоз Сримскей Митровици, Червена гвизда зоз Мокрину, Вулкан зоз Зренянину и Гайдук зоз Чуроґу. 8. МАЙ 2020.
З початку сезони 1964/65. року Русин мал добри ре зултати. У єшеньскей часци одбавел єденац стретнуца од хторих на штирох победзел, єдно було нєришене и шейсц стретнуца страцел. Дали 210 ґоли, а прияли лєм 22 ґоли, цо нєвироятни скор, освоєл дзевец боди и ярню часц Од нїх шицко рушело – вистнїки нового клуба першенства чекал на осмим месце на таблїчки. Яр за Русин нє була така успишна як єшень. Бавели шейсц стретнуца и шицки шейсц страцели, та на концу, гоч лиґа нє була закончена пре епидемию шлїнявки, Русин випаднул и вошол до Другей войводянскей лиґи – сивер. Випадованє РК „Русин” до нїзшого ранґу змаганя, до Другей войводянскей лиґи, нє уплївовало вельо на спортски морал екипи. У єшеньскей часци На рукометним терену ше зявели нови, першенства 1967/68. Русин подполно млади бавяче. доминовал цалком у У новим дружтве, Другей войводянскей першенстве як член лиґи – ґрупа Сивер, як ше указало, за руси- Другей войводянскей новцох була лиґа по мери. У тей лиґи, лиґи – сивер. На окрем Русина бавели екипи: Партизан зоз дванац стретнуцох Зомбора, Баймок, 1. май зоз Бачкей Топлї, Русин зазначел Чонопля, Горґош, Бачки Брестовац, Аґро- дзевец побиди и три пораженя. Ґолґетере строй зоз Оджаку, Бачка зоз Суботици, Русина дали 316 ґоли, Ядран зоз Фекетичу, Динамо зоз Сонти и а прияли 209. З Комбинат зоз Вербасу. осемнац бодами бул Подмладзена екипа Русина, на чолє зоз перши на таблїчки. даскелїма искуснима бавячами зазначела У ярнєй часци першенства Русин добри успих. Русин победзел на пейцох стретнуцох, пейц страцел, а єдно було зоз нє- стартовал кус подлєйше. Страцел ришеним резултатом. У екипи Русина баве- да скельо стретнуца и ли ище: Сопка, Ю. Будински, Гербут, Й. Бу- водзацу позицию на дински, Гарди, Бики, Джуня, Тимко, Стри- таблїчки. Влєце Русин бер, Надь, Мудри, Орос, Козар, Ю. Дудаш, предлужел Сабадош, Жирош, Бучко, Чордаш, Рац... То сотруднїцтво зоз була славна ґенерация рукометашох, хтору екипами зоз Словацкей. У Одави добре запаметали шицки любителє рукомету бавели зоз тамтейшу у Руским Керестуре. Тренер тей екипи бул истоменну екипу и Йовґен Гарди. прешвечлїво У ярнєй часци сезони 1965/66. Русин бавел победзели зоз ище лєпше, та першенство закончел у горнєй резултатом 30:15 (16:6). часци таблїчки. Свойо друге медзинародне рукометне стретнуце у Руским Керестуре бавене 1967. року. Теди Русин бавел процив екипи Спартак зоз Брна, зоз Чехословацкей. Процивнїцка екипа була моцна, та госци на тим стретнуцу победзели зоз резултатом 27:16.■ (Предлужи ше)
РУСКЕ СЛОВО 35
СПОРТ ТРЕЦИ ПОЛЧАС: МИРОСЛАВ ВИСЛАВСКИ, ҐИМНАСТИЧАР И ФОДБАЛЕР ЗОЗ НОВОГО СА ДУ
НЄТ СПОРТА КОТРИ НЄ ПОЗНА
Пише: Сандра САЛАМУН
Спорт полюбел одмалючка. Бул член вецей спортских клубох и вшадзи давал свой максимум, и охабял добри упечаток – доброго, витирвалого и вредного спортисти. Прето анї нє чудне же нє зна точне число дипломох, медальох, припознаньох и погарох
М
ирослав Виславски зоз Нового Саду трицец роки активни у спорту, а же є у тим успишни мож видзиц нє лєм по його физичней схопносци и форми, алє и у тим же од доброго школяра постал добри учитель. Од малючка мал вельо енерґиї, та го родичи вєдно уписали на спорт. На шейсц роки почал тренирац ґимнастику у Соколским дружтве Войводина у Новим Садзе. Як Мирослав гвари, його родичи теди злучели добре и хасновите. МЕДАЛЇ У ВЕЦЕЙБОЮ После мешаца рекреативней ґимнастики преложени є до ґрупи за змаганє у спортскей ґимнастики. На дванац роки достал вецей значни припознаня зоз ґимнастики. – Були то красни часи, бул сом задовольни же вельо того можем поробиц зоз целом и без препреченя правиц рижни фиґури. Мед зи наймилшима припознанями мам шейсц медалї зоз державного першенства зоз вецейбою, як и других ґимнастичних дисциплинох – гварел Мирослав Виславски котри по походзеню Дюрдьовчань.
36 РУСКЕ СЛОВО
По сле вецей рокох у ґимнастики почал бавиц фодбал, же би преширел свойо спортски видогляди. На 18 роки бавел профе сийно у Фодбалским клубу „Младосц” у Апатину у супер лиґи, а по сле осем рокох профе сийну кариєру предлужує у Фодбалским клубу „Пролетер” котри бул у першей лиґи. Закончел ю пред штирома роками. – Кед сом ше врацел до Нового Саду похопел сом же би було хасновите закончиц Факултет за спорт и физичне воспитанє. Уписал сом ше на ньго и остало ми ище даскельо испити. Од початку студийох мушел сом добре балансовац обовязки на факултету и на роботи. Потерашнє искуство и спорти у котрих сом вше уживал, помогли ми же бим закончел студиї, алє и же бим мал добру основу за будуцу роботу – гварел Миро слав котрому спорт животне опредзелєнє, цо заключел пред тим як ше уписал на студиї. Теди почал преглїбйовац свойо знанє и обачовац власни гришки у спорту. – Себе видзим лєм у спорту. Так повесц, окрем спорту ме нїч так нє интересує. На факултету, як и кажди професор физичного воспитаня мушим ше учиц и о других 8. MAЙ 2020.
sport@ruskeslovo.com
спортох, цо хасновите за каждого хто жада буц тренер – гварел Мирослав. ИСКУСТВО ШЕ ЗБОГАЦОВАЛО На факултету ше ознова стрета зоз ґимнастику, а дзекуюци здобутому знаню помага колеґом же би положели испит з того предмету. Теди ше помали и нєсвидомо прихтує за роботу персоналного тренера. Ма искуствия у роботи як фитнес тренер, як кондицийни тренер у Фодбалским клубу „Войводина” за дзеци, тренер ґимнастики и фодбалу за дзеци, и як фитнес тренер зоз применьованьом електростимулациї. Трима поєдинєчни и ґрупни тренинґи. За трицец шейсц роки, кельо нєдавно наполнєл, вельо професийного посцигнул у спорту и, так повесц, одмалючка ма добру кондицию. – Нє знам як ми ше удавало покончиц шицки обовязки, бо спорт була моя цалодньова робота. Остатнї час робим лєм як персонални тренер, а други активносци сом кус положел до другого плану – толкує Мирослав, котри уж три децениї нєпреривно збогацує свойо искуство и дзекуюци тому його тренинґи мултифункционални, злученє вецей спортох и їх елементох. Найважнєше му же би док вежба хасновал цо векше число мускулох. Пре ґимнастику є ище вше еластични, а фодбал му помогнул буц порихтани за длуге беганє, плїванє и друге. Гоч спорт люби и почитує, свидоми є же державна система по тим питаню нє функционує найлєпше, односно же би требало дац вецей уваги спортским роботнїком. – Шицки мойо колеґове свидоми обставинох и прилагодзую ше системи хтора нє реґулована до конца и то нам очежує. Фино ми буц анґажовани на вецей боки, алє то одбера вецей часу, розсипуєм енерґию, алє и то за мнє була школа. З роками сом похопел цо
8. МАЙ 2020.
МРИЯ И ДЗЕКА
сцем, чловек з искуством и з роками змудри – гварел Мирослав котрому ше у живоце, а заш лєм дзекуюци велькей жажди и любови ґу спорту, надовязовали и надобудовали таки животни ситуациї у спорту же тераз, мож повесц, ужива у тим цо посцигнул. Коруна шицкого того нєпреценїве искуство у роботи и тренраню. Одкеди позарядови стан, ма вецей шлєбодного часу, та ма и часу за гобиї. – Однєдавна сом полюбел вожиц ше на моторки, нащивйовац менєй населєни места у Сербиї, любим путовац, а тиж так и вожиц ше на бициґли. У сущносци, кед мам шлєбодного часу намагам ше нє вежбац, алє розбистриц главу, а у природи то мож найлєпше – гварел Мирослав. Гоч ше найволї одпочивац у природи и у цихосци, Мирослав гумана и дружтвена особа. Участвовал у орґанизацийох велїх турнирох у вецей спортох, пред вецей роками у Сриме полнєл мехи за одбрану од вилївох, змага ше у гуманитарних обегованьох и друге. Єден є од орґанизаторох припознатого Мемориялного турниру „Лаза Крстич и Марица Джелетович” дзе ше учашнїки змагаю у ґимнастики и на котрим участвую представнїки велїх жемох, од Южней Африки по блїзши жеми у Европи. Прето анї нє чудне же Мирослав нє ма вельки животни обчекованя, искуство и анґажованосц з нього створели скромну особу, прето нє ма вельки цилї, лєм би єдного дня любел мац свой клуб и то напрям ґу хторому ше намага. По тераз нє банує анї пре єдну свою одлуку и шлєбодно крача напредок ґу витвореню своїх цильох и идеалох.■
На своїм Фейсбук профилу промовує тото цо роби, а його поставени знїмки мотив другим же би вежбали. Мирослав и фахови совитнїк у поживи так же є цалком порихтани помогнуц другим. – Людзе часто думаю же им за вежбанє потребна окремна опрема, алє то нє правда. Найважнєйше мац дзеку, та анї мали квартель нє може буц препреченє. Важне же би ше кажди дзень поробело голєм основни вежби и так ше з часом увидзи же з дня на дзень мож вецей поробиц. Людзе похопя же им ше то пачи, понеже чловеково цело створeне так же би було физично активне. Препоручуєм голєм минимални активносци, бо то здраве и потребне нашому целу, а добре би було голєм ше шейтац. Цело люби буц активне – прешвечени Мирослав хтори шведок же кед ше каждодньово вежба цело звикнє на лученє ендорфину, гормона щесца и з часом вежби постаню цошка цо цело поглєдує, цо му ше пачи. Гвари и же барз важне нє буц строги ґу себе, алє реални, направиц паузу кед є потребна и теди лєгчейше годно буц витирвалши
РУСКЕ СЛОВО 37
ИНТЕРМЕЦО
ГОРУЦИ ТЕПШИ Лїляна Еделински
Орео питка
Потребне: ■ ■ ■ ■ ■ ■ ■
5 вайца 5 ложки цукру 2 ложки муки ложка отрушини ложка ґустину ложка какаоа пращок за печенє
За фил: ■ ■ ■ ■ ■ ■ ■
300 ґрами Орео млєти кекси 200 ґрами марґарину за колачи 200 ґрами мелкого цукру 250 милилитри соку зоз вишнї 2 ванелийово цукри 2 шлаґи за украшованє потрушени Орео кекс
Пририхтованє: Упечиц цесто зоз спомнутих состойкох и док ше хладзи направиц фил. Розпущиц марґарин, умишац го до млєтих кексох у хторих розмишани мелки цукер и ванелийово цукри. Додац сок зоз вишнї и зоз миксером вимишац фил. На охладзену пишкоту премасциц фил, а од горе положиц два витрепани шлаґи. Посипац од горе зоз потрушенима Орео кексами. Смачного!
38 РУСКЕ СЛОВО
8. МАЙ 2020.
rusmak.ruske@gmail.com
ГОРУЦИ ТЕПШИ Силвия Катона
Л Лазанї азанї БЕШАМЕЛ
ЦЕСТО ■ 400 ґр муки ■ 3 вайца ■ 1 ложичка солї ■ 3 ложки маслинового олєю ■ 2-3 ложки води кед же треба Замишиц цесто и пущиц го най одстої пол годзини у фрижидеру. Подзелїц го на два лабди. Кажду лабду розогнац на ценко и порезац на фалатки велькосци одприлики 20x10 цм (у зависносци од велькосци тепшички). Цесточка поскладац на парток най ше суша, а за тот час порихтац болонєзе и бешамел.
Пририхтали: Лю. Цвеїч и Т. Салонтаї
■ 50 ґр масла ■ 4 ложки муки ■ литра млєка Попражиц на маслу муку и усипац цепле млєко. Мишац док нє загушнє. У векшим количеству води вариц (2-3 нараз) цеста 2-3 минути, а вец их усипац до жимней води. Складанє лазанї Лазанї складац до глїбшей тепшички. Тепшичку намасциц з олєйом, а вец до нєй усипац дакус бешамелу же би ше закрил сподок. На бешамел поскладац перше пасмо цеста, на цесто усипац бешамел а на ньго болонєзе. Знова положиц цесто бешамел, болонєзе. Шоровац тоти три пасма, покля ше нє потроши шицко, з тим же цесто муши буц остатнє и муши буц заляте з бешамелом по верху. Барз значне же би було надосц бешамелу и болонєзе сафту же би ше цесто мало у чим увариц. Тиж так, болонєзе би требал буц кус сланши, бо ше до бешамелу нє кладзе солї. Печиц на 200 ступнї 45-50 минути, док ше нє лапи скорка.
БОЛОНЄЗЕ ■ 600 ґр млєтого швиньского меса ■ 3 струча цеску ■ цибуля ■ 4 дл парадичанки ■ 2 дл чарного вина ■ петрушково лїсце ■ вашилєц ■ попер, соль, веґета або подобне Порезац цибулю и попражиц ю на олєю, додац месо и ище кус попражиц, додац парадичанку, порезани цеснок, вино, соль, попер, петрушку, вашилєц и веґету. Вариц дас пол годзини док нє вивре векша часц чечносци, алє нє шицка.
8. МАЙ 2020.
РУСКЕ СЛОВО
39
ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО
ГЛАСНЇК ПО РУСКИ
ВИШОЛ НОВИ МАК
РОК LXXVI ЧИСЛО 19 (3888) НОВИ САД, 8. МАЙ 2020.
Видруковане априлске число младежского часопису МАК, а поставене є и на нашим сайту у пдф формату. „У фокусуˮ пречитаце упечатки Деяна Павловича о карантину у студентским доме пре Ковид-19. У рубрики „Упечаткиˮ Виктор Хрин представел рижни файти нєшкайшей музики, а у „Куцику совитохˮ пише як можеце квалитетно препровадзиц час у изолациї, док у „Швету науки и технолоґиї” як ше треба справовац же бизме защицели планету. На бокох „Алт шоуˮ рубрики представени млади музичар Марко Шош з Дюрдьова, а у „Власним печацуˮ поезия Жарка Остоїча и проза Себастияна Нярадия. Р. Джуджар
Даєдни фотоґрафиї обявюємє вецей раз, понеже за нїх дотераз нєт нїяки податки.
ОГЛЯДНУЦЕ НА ПРЕШЛОСЦ
Фото: Мария Афич
ЦЕНА 30 ДИНАРИ
Фотоґрафия: 0242P-B1630
Фотоґрафия: 0293P
Фотоґрафия: 0267P
оволуєме читачох новинох „Руске слово” же би помогли препознац особи на старих фотоґрафийох. Пре точне идентификованє особох на сликох, хтори маю окремну музейну вредносц, потребна помоц од ширшей явносци. Шицки фотоґрафиї настали у дакедишнєй фотоґрафскей роботнї Бруґошових у Руским Керестуре. Кажду фотоґрафию ше подпише зоз одредзену шифру, та кед же препознаце даєдну, лєбо вецей особи на фотоґрафиї, модлїме Вас же бисце явели до Заводу на число телефона 021/548-421, лєбо на мейл: zavod.rusini@gmail.com.
П
■ НАЙЛЄПШЕ НА
ШВИЖИМ ВОЗДУХУ