Ruske slovo 18

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ

ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО

ЦО ШВИДШЕ ЗБИЦ МЕТУ, А З ВОДУ

РОК LXXIII ЧИСЛО 18 (3731) НОВИ САД, 5. МАЙ 2017.

■ ГОЛОДОМОР У УКРАЇНИ 1932–33. РОКУ ЦЕНА 30 ДИНАРИ

Фото: Ярослав Пап

Фото: В. Вуячич

Коцурски огньогасци ше од першомайского швета активно пририхтую за Майски стретнуца огньогасцох, хторе того року будзе отримане 21. мая, у Пиньвиц. Сениорска женска и хлопска екипа Добродзечного огньогасного дружтва з Коцура будзе участвовац у змагательней конкуренциї у вежби з огньогасну превозку з двома млазами и збиваню мети з воду. В. В.

ОГЛЯДНУЦЕ НА ПРЕШЛОСЦ оволуєме читачох новинох „Руске слово” же би помогли препознац особи на старих фотоґрафийох. Пре точне идентификованє особох на сликох, хтори маю окремну музейну вредносц, потребна помоц од ширшей явносци. Шицки фотоґрафиї настали у дакедишнєй фотоґрафскей роботнї Бруґошових у Руским Керестуре. Кажду фотоґрафию ше подпише зоз одредзену шифру, та кед же препознаце даєдну, лєбо вецей особи на фотоґрафиї, модлїме Вас же бисце явели до Заводу на число телефона 021/548-421, лєбо на мейл: zavod.rusini@gmail.com.

П

ПОМОГНЇЦЕ, РОЗПИТАЙЦЕ ШЕ, ПРЕПОЗНАЙЦЕ!

■ МАЙСКИ ШВЕТА И РОЗВАГИ Фотоґрафия: K006b_0181P

ВАЖНЕ БУЦ КУЛТУРНИ Пише: Борислав САКАЧ, дипл. инж. електротехнїки и директор Хору „Гармония”

Глєдали зме, конкуровали и достали! Нови Сад достал з бо- вєдно и надбудова – култура. Елита, о котрей сом бешедоку Европи можлївосц буц город култури 2021. року. То факт. вал, при векшинскому народу иснує лєм у материялним Перше – то будзе тирвац єден рок. Лєм єден рок! А, култура, смислу, їх „културни” потреби видзиме през тото котри ше то обласц нашого животa котра тирва нєпреривно, уж хто телевизиї найвецей патра и финансую! Но, у Новим Садзе ище вше єст моци же би ше голєм понукло дацо вецей у зна од кеди и будзе и после нас, покля єст людзох. У другей половки ХХ вику ше зявели радио, телевизия и на смислу квалитету и рижнородносци културних продуктох, концу интернет, котри принципиєлно нє принєсли нїч нове, цо нє значи же би нє могло ище вецей. цо зме уж нє видзели, алє нам вошли до обисца. У каждим Прето же у паметаню тих цо росли у городу ище вше жию случаю, патраци так зоз терашнього часу, як хвильково най- слики зоз прешлосци, нє лєгко ше тераз злагодзиц зоз понуквисшого ракурсу на шицки продукти котри нам култура по- нутим змистом и ришенями котри нам понука дньова полинукала, можеме обачиц же вона припадала надбудови, у пер- тика, котра ма потребу и далєй тримац под свою контролу шим шоре елити. Наприклад, же биш читал, мушел ши буц абсолутно шицки явни медиї. Гевто цо ище горше од того, то факт же зоз нашима ценписмени и то була длуги Ми, хтори жиєме у Новим Садзе и Войводини, ище трами котри водза и одчас привилеґия лєм за лучую у нашо мено о меншину. Медзитим, нодакус та уж три децениї плациме найвекшу цену култури, управяю людзе ви дружтвени рухи, а нацентрализациї, а од ровномирного розвою шицких опортунисти котри присампредз економия, укареґионох у держави, лєбо даякого плану, нєт нїч шли зоз малих монокулзали же ше муши подтуралних штредкох, зоз звигнуц общи уровень знаня популациї през образованє, прето же нови технолоґи- своїма талантами, амбициями, алє и фрустрациями и комплексами зоз найчастейше нєадекватну приготовку. Цо ище йни продукти можу хасновац лєм образовани людзе. И так зме сцигли по 2021. рок, рок култури у Новим Садзе. траґичнєйше, вони анї нє жию у городу, алє лєм доходза ту Ми, хтори ше народзели у Новим Садзе и чийо предки тиж робиц, так же нє маю нагоду активнєйше уживац продукти так росли у городу, мали зме нагоду хасновац продукти култури котри ше ту понукаю. Зоз того боку патраци, можем култури цали час у єдним мултикултуралним штредку, пре- повесц же су углавним кратковиди, можебуц нє пре самих то же нас уж вони на тото унапрямовали. То випатрало так себе, алє прето же су нє шлєбодни, бо лєм окончую свойо же зме у обисцу бешедовали по руски, а продукти култури партийски задачи. углавним хасновали на сербским язику. Того зме анї нє бу- Перша диґресия: У цеку ІІ шветовей войни, у британским ли свидоми, алє зме пре вигодни економски живот мали по- парламенту, чий тедишнї премиєр бул Винстон Черчил, нукнути културни змисти, од аматерского, прейґ професи- водзела ше оштра дебата о тим же як змоцнїц финансийну оналного аж по госцованя визначних културних дїячох зоз и воєну моц и зопрец напредованє нацизму. Єден од дискуиножемства. Гевто цо було важне, кажде ше намагал по- тантох предложел же би ше утаргло министерство култури сцигнуц максимум у своїм фаху, бо конкуренция на каждим и на тот способ зашпоровали средства. На тото предкладакрочаю велька, а непотизем и подобни зявеня були ридки и нє, Черчил лєм гварел же кед ше то пороби, вец нєт причидопущени лєм одредзеним ґрупом. Прето материялни стан ни ше бориц и бранїц, бо цо ше вец будзе охраньовац у у городу приоритет, бо на балконох евентуално рошню лєм Британиї! Наша терашня власц барз зменшала средства за мушкатли и нїч вецей; на столє треба у каждей хвильки културу – цо нам то гутори? обезпечиц фалат хлєба, а спортски, културни, духовни и Друга диґресия: Пред 100 роками Нови Сад мал два аеродроми, цивилни и воєни. Тиж так мал два цивилни желєзнїцки други аспекти живота у другим плану, алє су доступни. Од половки осемдзешатих ше обачовал вше векши уплїв станїци и єдну терховну. Були зме у огромней держави котра новей компоненти, окрем економиї – була то политика! мала план и циль, и нє мала политичарох котри були на влаДахто би повед же то так було и скорей, алє цензура була на сци, алє цали час робела на децентрализациї, бо лєм задовотельо моцна и швидка, же до нас сциговали лєм уж филтро- льни гражданє буду дзечнє плациц порцию! Прецо сом то вани вистки, та зме нє мали о чим анї вельо дискутовац, а спомнул? Прето же у тедишнїх економских обставинох у анї роздумовац. Ситуация ше драматично пременєла почат- Сримских Карловцох основана перша сербска ґимназия, у ком дзеведзешатих, кед ше перше пременєла политична, Новим Садзе основана Матица сербска и Сербски народни вец економска, а потим и демоґрафска слика у городу, и нє театер. Ми, хтори жиєме у Новим Садзе и Войводини, ище лєм у городу, алє и у держави. Город постал два раз векши дакус та уж три децениї плациме найвекшу цену централизапо числу жительства и понукал и далєй свойо продукти циї, а од ровномирного розвою шицких реґионох у держави, култури. Медзитим, число конзументох тих продуктох ше лєбо даякого плану, нєт нїч. нє звекшало, алє напроцив, зменшало пре иншаки смаки, Треца диґресия: Важне мац новосадску особну карточку, бо вона доказ же особа отвореного, щирого духа котра ше зна афинитети, менталитети, емоциї... Тота нова компонента, политика, постала доминантна, бо бориц, отримац и затримац у городу, а з другого боку є порихпре нови (за нас) технолоґиї масовних медийох обачене же тана помогнуц каждей другей особи котра ше лєм почина вони маю феноменални уплїв на цалу популацию и прето знаходзиц у таким новим штредку. Важне буц културни.■ ше и дзень нєшка максимално експлоатую. Економия и так новиска висловени у тим тексту виключно авторово була цалком препаднута, а так випатра и нєшка, а зоз ню и нєСта вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово”

2 РУСКЕ СЛОВО

5. МАЙ 2017.

УВОДНЇК

ЗМИСТ Пише: Борис ВАРҐА, одвичательни редактор

■ Тижньовнїк 6–7. Проблем зоз просториями Руснацох у Суботици

■ Нашо места 9. Преслава Першого мая по наших местох 10. Позарядова схадзка здруженя керестурских паприґарох

■ Економия 12–13. Информованє з ЕУ за младих поднїмательох

■ Култура и просвита 15. Док култури и „Байка” у Словацкей 16–17. Днї театра „Владимир Сабо-Дайко” у Коцуре

■ Людзе, роки, живот 20–21. Стретнуце зоз Снежану Штрбац з Коцура 22–23. Юлиян Медєши, майстор за ципеларски машини

■ Мозаїк 26–27. Як зме славели Перши май

■ Духовни живот 28–29. Обнова церкви у Новим Садзе

■ Руске у швеце 30–31. Голодомор у України 1932–33. року

■ Информатор 32–36. Оглашки и In memoriam

■ Спорт 37. Активносци СД „Русин” 38–39. Локални фодбалски лиґи На насловним боку – „Сримски лєс” Автор фотоґрафиї – Ярослав Пап

ФЕЛЬТОНИ, ДОКУМЕНТАРЦИ... За остатнї два роки удало нам ше у „Руским слове” обновиц таки аналитично-хронїчарски жанр як – фельтон. Акцент бул положени на медзинародни и траґични теми. У прешлим чишлє мали зме нагоду пречитац фельтон о траґичней рочнїци акциї „Висла” и страданю нашого народу у Польскей, на Горнїци, о чим ше нє так вельо зна ту, „долу”. У тим чишлє порихтали зме фельтон о Голодомору у України 1932/33. року. Прешлого року зме писали статї, подобни як фельтон, о страданю Руснацох у чаше Першей шветовей войни, Терезину и Талергофу. Тиж так, найвекши фельтон у вецей предлуженьох и зоз вецей провадзацима жанрами, бул о 25. рочнїци страданя Руснацох у Вуковаре, односно у Миклошевцох и Петровцох. Тему котру ше штварцину вику у наших новинох барз поцихучки споминало... Фельтон – єден з найвимагаюцших новинарских жанрох. Обично го пишу ветеранє, або виртуози новинарства, шведкове и актере подїйох. Людзе зоз искуством, у рокох и зоз пирком. Но, у „Руским” фельтон пишу и млади сотруднїки... Фельтон – може постац будова, або материял за будуци науково виглєдованя, прето го нє треба занєдзбац. Пандан фельтону на ТВ и на радию – документарна емисия и репортажа. РТВ ше може цешиц же мал новинара як Михал Рамач, котри през документарци зазначел драматични период розпадованя и транзициї Югославиї. Хибя и документарни емисиї Олґи Карлаварис, чий нєдостаток видно по репризох старих єй прилогох. Алє, прето ту релативно нови мена и теми. Славко Винаї ше зоз одличнима документарцами влапел до историї популарней и рок музики при Руснацох. Хиби и руска архива друкованих фельтонох, авдио и ТВ , репортажох и документарцох. Тераз то у електронскей форми анї нє так чежко направиц. Алє треба часу, волї и сцелосци. Праве така єдна архива будзе мойо особне предкладанє за нову Стратеґию Руснацох 2020–2030. Пишце нам – ruske.redaktor@gmail.com

* ”РУСКЕ СЛОВО” – гласнїк по руски * Виходзи каждого пиятку * Снователь Национални совит рускей националней меншини * Видава НВУ ”Руске слово”, Нови Сад * Перше число вишло 15. юния 1945. року у Руским Керестуре * Адреса: НВУ ”Руске слово”, Булевар ошлєбодзеня 81/7, 21000 Нови Сад * Редакция: заменїк одвичательного редактора Иван Сабадош – редакторе/ки – Дюра Винаї, Мирон Горняк-Кухар, Михайло Зазуляк, Александар Паланчанин, Олена Планчак-Сакач, Славица Фейса, Ясмина Дюранїн; новинаре/ки – Мария Афич, Влада Дїтко, Сенка Надь, Сандра Саламун, Ана Маркович, Златко Колєсар * Язична редакторка – Блажена Хома-Цветкович * Технїчна редакторка – Люпка Цвеїч; компютерски обробок – Вероника Вуячич, Мария Гудак, Таня Салонтаї * Телефони: 021/6613-697, 021/6624-708, 021/6623-076; 021/6621-433 * Телефакс 021/528-083 * Предплата за цали рок: у жеми 1 500 динари, а у иножемстве 100 евра * Жирорахунок Banca Intesa a.d. Beograd 160-923244-82 * Девизни рахунок 160-0050870024999-53 * Рукописи ше нє враца * Друкує Друкарня ” Maxima graf” Пет роварадин * E-mail: ruske.redakcija@gmail.com * Web site: www.ruskeslovo.com * YU ISSN 0350-4603 * COBISS SR-ID 15915778 * Друковани тираж 2 000 *

Direktorka MARTICA TAMA[ *** Odvi~atelqni redaktor dr BORIS VAR]A

5. MАЙ 2017.

РУСКЕ СЛОВО 3

ТИЖНЬОВНЇК ОПШТИНСКА РАДА ШИД

ПОТРИМОВКА ЦЕРКВОМ И ЗДРУЖЕНЬОМ

ОПШТИНА ВЕРБАС

ЛОКАЛНЕ Лєм єдна вербаска фирма достала средства з локалного конкурсу, нєрахуюци одсек суботицкей телевизиї у Вербаше. Векшина пенєжох пошла до других општинох у Войводини

П

Општинска рада у Шидзе, после законченого конкурса, принєсла одлуки о розподзельованю средствох з општинского буджета за вирски заєднїци и здруженя гражданох на подручу шидскей општини. Средства з општинского буджета достали нашо два грекокатолїцки парохиї – Преображеня Господнього зоз Шиду и Архангела Михаила зоз Беркасова, по 50 000 динари. Найвецей средства достала церква „Лазарица” Сербскей православней церкви хтора ище нє закончена (750 000 динари), як и церква у населєню „Восток” тиж у Шидзе, хтора достала 900 000 динари. Православна церква у Бачинцох достала 200 000 динари, а у Ґибарцу 350 000. Словацка євангелистична церква у Шидзе достала 120 000 динари, а иста церква, алє у Вишнїчеве, по тей основи достала 50 000 динари. З буджета потримовку достала и Євангелистично-методистична церква и то 30 000 динари. Општинска рада розподзелєла и средства хтори наменєни здруженьом гражданох. Так Здруженє женох „Бикичанки“ достало 60 000, „Жридло” з Беркасова 100 000, „Радосц” з Бачинцох 50 000, а „Шидиянки” достали 120 000 динари. По одлуки Општинскей ради и Дружтво за руски язик, литературу и културу достанє 25 000 динари, а Здруженє за потримовку родичом дзецох з окремнима потребами, чийо шедзиско у Лєтнєй владическей резиденциї, достало 100 000 динари. Ловарске дружтво „Орел“ з Бачинцох достало 30 000 динари. З тоту одлуку Општинскей ради, вкупно 87 здруженя на подручу шидскей општини достали одредзени средства зоз буджета. Вл. Дї.

орядни Явни конкурс за софинансованє проєктох продукциї медийних змистох пре витворйованє явного интере су з обласци информованя на териториї Општини Вербас за 2017. рок розписани 10. фебруара, а термин за подношенє приявох бул 27. фебруар 2017. року. По явней поволанки сцигли вкупно 13 прияви и то пейц друкованих медийох, штири телевизийни, єден од радио станїци и три проєкти интернет порта лох. Фахова комисия за оценьованє проєктох зашеда ла 22. марца и принєсла предкладанє о розпод зельованю средствох зоз обласци явного информованя. Вкупни средства хтори предложени за розпод зельованє виноша 3 800 000 динари, а дочасови орґан потим принєсол одлуку о розпод зельованю 3 700 000 динарох, та 100 000 динари оста ли нєрозпод зелєни. ДО СУБОТИЦИ ШЕ НАЙВЕЦЕЙ ЗГАРЛО По одлуки тей комисиї и Дочасового орґану, зоз буджета Општини Вербас ше буд зе финансовац седем проєкти зоз обласци явного информованя, а найвецей средства – у вино су од милион и пейцсто тисячи динари до ста ла телевизийна хижа зоз Суботици ТВ „Бачка” за проєкт телевизийного сериялу „ТВ Прозор”. Суботицка телевизия позната як подприємство хторе превжа ло часточку роботнїкох и опреми локалней, державней телевизиї „Бачка”, хтора загашена пред скоро двома роками и тераз ма дїловну єдинку телевизиї знука ЯКП „Комуна лац”. БУД ЗЕ ЗА ДВА ЧИСЛА Од локалних медийних хижох средства до ста ла єдино Аґенция за видаванє новинох и веб порта ла „Бачка прес – Око нас” за новини „Бачка прес”, хтори маю и тексти на руским язику. За проєкт „Хронїка Вербасу”

4 РУСКЕ СЛОВО

5. МАЙ 2017.

ТИЖНЬОВНЇК ПОДЗЕЛЄЛА СРЕДСТВА ЗА ПРОЄКТИ ЗА ИНФОРМОВАНЄ

ИНФОРМОВАНЄ ЗВОНКА ЛОКАЛУ? тота аґенция поглєдова ла милион динари од вкупно милион и 250 тисячи кельо вкупна вредносц проєкту, опред зелєне им тристо тисячи динари. – Нєзадовольни зме, вшелїяк. Тоти 300 тисячи нам до статочни за мешац и два числа хтори у тим период зе видрукуєме, а цо буд земе зоз шицкима другима числами? Нажа ль, пенєж гражданох Вербасу за їх информованє пошол у найвекшей мири до рукох медийох зоз других, векших городох. За даєдни медийни хижи, як цо повед зме „Бриф медия” зоз Петроварадину, хтора до ста ла милион динари, нє чули анї искуснєйши, старши новинаре, а поготов нє гражданє Вербасу. Нє знам кельо нам таке информованє потребне, кед Вербащанє анї нє знаю за тоти веб порта ли, а вельке питанє и кельо вони годни обєктивно информовац гражданох нашей општини – гваря у „Бачка пре су”. ПЕЙЦ ПРОЄКТИ СЦИГЛИ З БЕОҐРАДУ Ин те ре сант не же аж пе йц про єк ти сци гли зоз Бе о ґ ра ду. Од то го, три до ста ли сред ства, а єден з нїх по знати но ви ни „Ин формер”, хто ри за про єкт „Води те ль през го роди – Упо зна й це Вер бас” до стал сто ти ся чи ди на ри, а те льо до ста ли и но ви ни

5. МАЙ 2017.

„Серб ски Те ле ґ раф” за про єкт „Вер бас – Пра ве ин формо ва нє”. Ин тер нет пор тал „Сер бия Да нас”, тиж зоз Бе о ґ ра ду, за про єкт „Наш Вер бас” до стал сто ти ся чи ди на ри. Фахова комисия за оценьованє проєктох робела у со ставе: предсидатель комисиї Катарина Филипович, заменїк предсидателя Владимир Павлович и член комисиї Владимир Йованович. У їх сообщеню, хторе ше наход зи на интернет порта лу Општини Вербас,

КОМУ КЕЛЬО? Милион динари доста ла „Бриф медия” зоз Петрова ра ди ну за про єкт ин тер нет порта лу под на зву „Наш Врбас”, а телевизия „Делта” зоз Нового Саду доста ла средства од шейсцсто тисячи динари за телевизийни проєкт информованя зоз Вербасу у своїх програмских змистох.

стої звит o каждим потриманим проєкту и у нїх ше углавним навод зи же „проєкт подобни же би витворел явни интерес у обласци явного информованя.” Коми сия пре патра ла до кумен та цию, ро зро бе носц буджета и трошки, алє и идеї и цилї проєктох. Як причини прецо даєдни други проєкти нє прешли углавним ше навод зи общи и спе ци фич ни ци лї про єк ту, унапряменосц на цильну ґрупу, як и технїчни гришки у розробки проєкту и идейох. Факт же век ши на пе нє жох зоз ло кал но го кон кур су по шла до дру гих оп шти нох у Во й води ни, та аж ми ли он и пол до Суботи ци, ми ли он и ше йсцто ти ся чи до Но во го Са ду и Пе тро ва ра ди ну, а три сто ти ся чи фирмом з под ру ча Бе о ґ ра ду. Мед зи тим, оста ва и пи та нє пре цо дру ги ло кал ни медиї нє кон ку рую за тоти сред ства и як ше нам слу чує же на вер ба ски кон курс сциг ню два нац про єкти за ин фор мо ва нє Вер ба щ а нох, алє зоз Но во го Са ду, Бе о ґ ра ду и Су бо ти ци, а лєм єден уря до во зоз Вер ба су. Нє ма ме ло кал ни медиї, чи су нє за ин те ре со ва ни кон ку ро вац? Буд зе то вец ло кал не ин формо ва нє, чи буд зе ин формо ва нє о ло ка лу? ■ А. Лендєр

РУСКЕ СЛОВО

5

ТИЖНЬОВНЇК ДРУЖТВО РУСНАЦОХ У СУБОТИЦИ

ЧЕЖКО РОБИЦ ЯК ПОДКВАРТЕЛЬОШ

Пишу: Иван САБАДОШ Михайло ЗАЗУЛЯК

Кажди рок потераз руске дружтво хторе було домашнє Централней преслави Националного швета Руснацох у Сербиї, после його отримованя достало тото цо му найпотребнєйше за лєпшу и лєгчейшу роботу. Будуцому домашньому – Дружтву Руснацох у Суботици, уж даскельо роки найпотребнєйши власни просториї

Д

ружтво Руснацох у Суботици того року нє ма власну адресу. Пре административни обовязки ґу АПР и други потреби реґистроване є на приватней адреси, а роби як подквартельош у шедзиску суботицкого Здруженя Македонцох „Илинден”, дзе отримує проби, трима свой маєток, костими и инструменти. Як толкує предсидатель Дружтва Иван Гарди, просториї хтори Дружтву додзелєл Город Суботица були у барз подлим стану, девастовани, скоро же то були лєм голи мури, та су концом прешлого року врацени. – Простор хтори нам влонї додзелєл Город у Улїци Милоша Обилича бул на добрей локациї, мал добру квадратуру и вигодни розпорядок просторийох за нашо потреби, алє бул цалком запущени. Експерт за оценьованє оценєл же би до адаптованя требало уложиц коло осем тисячи еври. Гоч то вельки пенєж, Дружтво дацо зашпоровало з дотациї хтору доставаме од Националного совиту Руснацох, а дацо назберане з приватних дотацийох, та бизме мали за початок роботох. Медзитим, нє могли зме нїч почац, бо зме нє достали урядово дошлєбодзеня за будовательни роботи. Понеже ше квартелїну муши плациц без огляду чи ше простор хаснує чи нє, а у Суботици є висока, окреме за нєпрофитне здруженє як нашо и мали зме плациц шейсц тисячи динари мешачно, цо вецей од половки дотациї хтору доставаме од

КОНЦЕПТ – Суботица би мала буц остатнє место дзе будзе отримана централна шветочносц Националного швета Руснацох по старим концепту, кед кажди рок бул други домашнї. Найважнєйше же зме вше после швета достали дружтвено и национално активнєйшу руску заєднїцу у тим штредку, а руским дружтвом и Руснацом остало и дацо тирваце. Наприклад, после Централней преслави у Бикичу тераз маю обновени Дом култури, купени мобилияр, дружтво ма нове облєчиво за фолклор, обявена моноґрафия валалу... Медзитим, подєднак важне же и векшински народ, як и други з хторима Руснаци вєдно жию, на Националним швету маю нагоду лєпше нас упознац, а нам вец лєгчейше сполнїц законски права хтори локална самоуправа ма ґу националним заєднїцом хтори жию на єй териториї – винчує заменїк предсидателя Националного совиту Руснацох Йовґен Мудри и гвари же гоч пошвидко будзе пременки у концепту преслави Националного швета Руснацох, тоти принципи би нє требало меняц.

6 РУСКЕ СЛОВО

Националного совиту, одлучели зме врациц просториї Городу и чекац нови. Проблем же у Суботици єст барз мало городского дїловного простору хтори одвитуюци и предвидзени за здруженя з обласци култури, и шицок є видати – гвари Гарди и надпомина же Дружтво уж длугши час вимага приєм при чолнїкох суботицкей локалней самоуправи же би ше тот проблем ришело. МОТИВАЦИЯ НЄСТАВА И нє лєм Дружтво Руснацох у Суботици ма проблем дойсц до чолнїкох Городу, алє и Национални совит Руснацох, потвердзує нам предсидатель Вивершного одбору НС Желько Ковач. – Накадзи ше видзело яки простор достати и цо шицко там треба поробиц, з НС зме ше намагали витвориц приєм при городоначалнїкови Суботици, медзитим, на два-три нашо дописи, а ище на вецей телефонски поволанки, наша вимога нє вислухана и до нєшка нє маме одвит же би ше тот проблем розришело и обезпечело други простор. Дружтво саме нє мало потребни пенєж за адаптованє, а ґу тому, и Комисия за дїловни простор Городу Суботица, односно єй експерти, концом юлия прешлого року нє припознала шицки потребни роботи у тих достатих просторийох, о чим маме и службени допис. А требало вельо поробиц, нє лєм водовод и канализацию, та електро-роботи, цо припознате, алє аж и дзепоєдни векши будовательни роботи, бо предходни хаснователь шицко поодношел. Пробовали зме ше порадзиц о ткв. „пребиваню” за адаптованє у плаценю кириї, алє городска самоуправа то нє вжала до огляду. Мали зме намиру, сцели зме пойсц порадзиц ше, бо то єдно з наших активних дружтвох, гоч и дакус менше по своїх капацитетох, алє робя, участвую на наших фестивалох, зазберую Руснацох, робели и на виучованю руского язика з дзецми... Медзитим, ниа, дзень-нєшка нам ше нє удало пойсц до локалней власци – гвари Желько Ковач. Попри порядней роботи, Суботичанє отримую Културну манифестацию „Яр Мафтея Виная”, а домашнї су и турниру у одбойки на писку у рамикох Спортских бавискох „Яша Баков”. Но, пре тоту ситуацию з простором тераз активна лєм Шпивацка ґрупа Дружтва Руснацох, подаєден рецитатор, а нє так давно Суботичанє мали и квалитетну Драмску 5. МАЙ 2017.

ТИЖНЬОВНЇК секцию, поставяли замерковани представи за одроснутих, а окреме були успишни з представами за дзеци. Медзитим, то бул час кед шедзиско Дружтва було у Штросмаєровей улїци, у просторе з хторого мушели висц понеже є врацени по Закону о реституциї. Гоч благочасово, вєдно з НС Руснацох, порушали крочаї же би ше нашло други адекватни простор, Дружтво без своєй вини нєшка подквартельош. – То нам тераз вше векши проблем, бо без своїх просторийох барз чежко позберац Руснацох у Суботици коло Дружтва. Млади нє приходза, а мотивацию за роботу траца и члени и руководство Дружтва, та роздумуєме на яки способ предлужиц роботу и орґанизованє – спозорює Иван Гарди, насампредз же Суботица у януаре 2018. року ма буц шлїдуюца домашня Централней преслави Националного швета Руснацох. ПОЖНЇ ОРҐАНИЗАЦИЙНИ ОДБОР Ситуацию компликує и тото же ище нє маме формовани Орґанизацийни одбор преслави, у хторим централну позицию ма Завод за културу войводянских Руснацох. Як гварела о. д. директора Заводу Ивана Дудаш, свидоми су того пожнєня, цо по єй думаню одраз и терашнєй ситуациї у Заводзе, вязаней за пременки Управного одбору. – Дакус нєзавидна ситуация и з Дружтвом Руснацох у Суботици, и у Заводзе, алє рахуєм же того мешаца рушиме и з пририхтованями за орґанизованє Националного швета. Як и дотераз, Завод обезпечи потребни пенєж за Централну преславу, будзе то з финансийним планом за 2018. рок, алє и з тогорочного мож опредзелїц одредзени початни средства за тоту наменку – гвари Дудашова. Заменїк предсидателя Националного совиту Руснацох Йовґен Мудри шейсц роки за шором бул у орґанизацийних одборох за централну преславу „Дня Руснацох” у наших штредкох и з власного искуства гвари же то обсяжна робота до хторей уключени велї актере, та би уж требало почац пририхтованє. – Скорейши роки зме таки час звичайно уж мали орґанизацийни одбор, у хторим попри директора Заводу за културу войводянских Руснацох, як институциї хтора ношитель пририхтованя Централней преслави, и представителє Националного совиту, локалного руского дружтва и локалней самоуправи. Наздавам ше же после схадзки НС, хтора ма буц штредком мая, уж превежнєме конкретни крочаї и за Суботицу. Насампредз, треба бешедовац з представителями суботицкей локалней самоуправи, же би ришело проблем зоз шедзиском Дружтва Руснацох, а потим и о самей шветочносци – гвари Мудри. По його словох, представителє Городу Суботици ше нє одволали на поволанку на Централну преславу нашого Националного швета у Бикичу, цо скорей вше була нагода за перши контакт з локалну самоуправу на чиїм подручу шлїдуюци домашнї преслави, алє на остатнєй манифестациї суботицких Руснацох „Днї Мафтея Виная” уж нєурядово бешедоване о орґанизациї Централней преслави у Суботици. Окреме важне же начално єст можлївосц же би програми Централней шветочносци були отримани и у репрезентативней сали Городскей хижи, алє би то цо скорей и формално утвердзиц – гвари заменїк предсидателя Националного совиту Руснацох Йовґен Мудри. Як и спомнути собешеднїки, и Желько Ковач визначує же ше уж муши почац з пририхтованьом преслави нашого швета, алє и ришованьом простору за Дружтво, но ище вше найвекши проблем заказованє схадзки з чолнїками локалней самоуправи у Суботици и пойсц на тоту першу, у тим случаю ище и важнєйшу пораду. – На нас, на Совиту же бизме то поробели. На яки способ то будзе, тераз нє знам, алє ше покончиц муши цо скорей – визначел на концу Желько Ковач.■ 5. МАЙ 2017.

STANOVISKA Пише: Мария ПЕРКОВИЧ, новинарка и активистка

ДЗЕНЬ ПОБИДИ Лєм дас тидзень пред 9. майом, дньом хтори ше уж децениями, насампредз у Европи, означує як здогадованє на єдну з ключних подїйох историї двацетого вику – побиду над фашизмом, у Новим Садзе тримани парастос фашистичному идеолоґови Димитрийови Льотичови. То лєм єдна у шлїду подїйох у хторих держава Сербия, як и СПЦ, регабилитую фашистох и релативизую историю. Медзитим, поправдзе повесц, Дзень побиди ше лєгко, и без огляду на локални ревизионистични обставини, ище осемдзешатих рокох прешлого вику, а од 1985. року и урядово, трансформовал до Дня Европи. Подлога бул рост правоориєнтованих политичних моцох (епоха Реґан-Тачер) и криза европскей повойновей социялдемократиї, а на другим боку Перестройка и конєц Варшавского пакта. Ґлобални подїї хтори ше на нашим просторе манифестовали през крах социялистичней Югославиї и пошлїдково граждански войни. Повесц же антифашизем виключно тема и задаток лївоориєнтованих, у гражданским милєу нє наиходзи на потримовку. Нїби, то би мала буц цивилизацийна мисия цалого идеолоґийного спектра. Медзитим, праве подїї з конца прешлого и першей децениї того сторочя указую же то наисце так. Рост правоориєнтованих моцох у Европи оможлївел же Дзень побиди по стал пре слава Униї за челїк и углє, з хторей настала нєшкайша ЕУ. Побида над фашизмом дрилєна до другого плану, та мож пошвидшац розточованє европскей социялдемократскей ери, на хасен капиталу, а на чкоду роботи. У нас то ище очигляднєйше – регабилитованє четнїцтва служи за ре ставрованє капитализму по сле препасци социялизма. Марґинализовани фашизем яки ше стрета у ЕУ, лєбо розбуйдошени яки маме у постсоциялистичних жемох, та и на просторе бувшей Югославиї, директно роби на хасен капитализму. – Хто нє бешедує о капитализму, най будзе цихо и о фашизму, написал давно, медзи двома войнами, Макс Хоркгаймер. Значи, фашизем нє ексцес двацетого вику, алє конєчна консеквенца капиталистичней системи формованей на приватним власнїцтву и тарґовищним змаганю, а подпомогнутей з национализмом и милитаризмом. Лєм лївоориєнтовани спозорюю на тоту вязу и условеносц. Прето кажде слабенє лївоориєнтованих то нова нагода за капитализем и модернєйши фашизем, а кажди їх рост гартушени з фашистичнима мирами капиталистичних моцох. Од державних вдереньох, хунтох и диктатурох, по ярнї револуциї. Значи, кажде хто ше заклада за капитализем, у єдней хвильки будзе мушиц бранїц фашизем. Кажде хто антифашиста, муши буц и процив капитализму. Становиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово”

РУСКЕ СЛОВО 7

НАШО МЕСТА ОТРИМАНА СХАДЗКА СО ШИД ПО ШВИДКИМ ПОСТУПКУ

ЗЛЄПШАЦ СОЦИЯЛНУ РОБОТУ За о. д. директора меновани доктор правних наукох и одборнїк СПС Деян Лоґарушич

П

решлого пиятку отримана нова схадзка СО Шид по швидким поступку, а на вимогу Општинскей ради, з трома точками дньового шора. Схадзка зволана пре розришованє длужносци директорки Центра за социялну роботу Драґани Шинка, бо лєм тидзень пред тим, на порядней схадзки СО, нє прилапена програма роботи тей социялней установи за тот рок. Уводни слова дал Небойша Илич, помоцнїк предсидателя општини задлужени за социялну политику. Илич визначел же Шинкова нє запровадзовала плански активносци спрам програми роботи за 2016. и 2017. рок, насампредз же нє орґанизовала службу хижней помоци и хижного допатраня. Тиж, зауважене єй же ше нє остарала обезпечиц и лиценцу за тоту роботу за установу и за овласцени особи у установи. У розправи хтора потим отворена, за слово ше явела Наташа Цвєткович, одборнїца опозицийней СДС и дакедишня предсидателька општини, хтора наглашела же право владаюцей коалициї же би розришела директорку Центрa за социялну роботу. – Медзитим, нє ясне ми и питам ше чи директорка нательо мушела буц „очарнєта”, а могло ше то зробиц и на гуманши способ. Прецо требало зволовац схадзку по швидким поступку кед ше то могло покончиц и на порядней схадзки. У Центрe за социялну роботу нє лєгко робиц и то знам, кед я була предсидателька општини, бо и теди було проблеми. Требало би пременїц закони о социялней защити же би ше социялна помоц праведнєйше розподзельовала. А будуцому директорови Деянови Лоґарушичови жадам щесца у роботи и же би вон виправел тото цо нє зробела потерашня директорка – гварела одборнїца Наташа Цвєтко-

8 РУСКЕ СЛОВО

вич, хтора после гласаня напущела схадзку СО. Владаюца коалиция з 28 гласами була за розришенє директорки, а три гласи опозицийних одборнїкох (ДС, СДС и ЛДП) були процив. Такой после розришованя, меновани нови окончователь длужносци директора Центра за социялну роботу, а то доктор правних наукох Деян Лоґарушич, актуални одборнїк одборнїцкей ґрупи Социялистичней партиї Сербиї (СПС).

КОНТРАКТ О ҐАЗИФИКАЦИЇ Зоран Семенович, заменїк предсидателя општини Шид одборнїком поднєсол информацию о заключованю Анекса два контракта о дїловно-технїчним сотруднїцтве на ґазификациї општини. Вон визначел же остава же би ґазовод бул повязани з маґистралним ґазоводом у Сримскей Митровици и же по штредок 2018. року буду окончени формални и правни роботи по питаню ґазификациї хтори почали ище 2011 року. Семенович додал же ґазификация општини стратеґийна одлука и розвойна шанса за прицагованє инвеститорох.

Кратку биоґрафию Лоґарушича представел тиж Небойша Илич, и надпомнул же покраїнски Секретарият за социялну политику и демоґрафию дал согласноц же би Лоґарушич бул о. д. директора Центра за социялну роботу. Илич одборнїком гварел же на подручу општини була запровадзена служба помоци и допатраня у хижох дзекуюци, як гварел, напруженьом и закладаню локалней самоуправи же би ше вихасновали средства по проєкту. После менованя на функцию, з бешеднїци одборнїком и явносци ше озвал и сам Лоґарушич хтори гварел же функция на хтору є меновани нє барз подзековна пре вельки потреби худобних людзох и стараню о миґрантох, насампредз їх дзецох. – Такой порушам активносци же би установа достала лиценцу за окончованє роботи помоци у хижи и хижного допатраня и лиценци за окончовательох тей активносци. Тиж, покончиме и ревизию хасновательох социялней помоци, орґанизуєме едукациї за занятих з наздаваньом же як ше привредна активносц у општини будзе розвивац, же будзе менєй потреби за социялну помоц – гварел Лоґарушич.■ Вл. Дїтко 5. МАЙ 2017.

НАШО МЕСТА ПРЕСЛАВА ПЕРШОГО МАЯ ПО НАШИХ МЕСТОХ

СКРОМНО НА ВИЛЄТОХ По трaдициї, Швето роботи по наших местох означене у природи на вилєтох, у рамикох фамелиї, родзини або приятельох. Приємна слунечна хвиля, оможлївела же би младши ище вечар пред шветом заберали места у лєшикох и лєсох и рана дочекали у природи РУСКИ КЕРЕСТУР У Руским Керестуре Швето роботи означене з розвагу, алє и роботно. На популарних керестурских вилєтних местох – у лєшику, коло малого озера и на базену було наисце вельо вилєтнїкох, а шатри вилєтнїкох и огнї за роштиль, паприґаши у котлїкох, лєбо рожень могло видзиц и на других местох коло беґелю и коло старого беґелю. На спомнутих местох ЯКП „Руском” пред шветом покошело траву и пошприцовало од клїщох. Школяре за Перши май камповали и по даскельо днї, углавним на менєй обачлївших местох, а на пририхтаних местох за вилєт було Керестурцох рижних ґенерацийох. Єдзенє з роштилю и паприґаш з котлїка пахли и з велїх обисцох у валалє, так же праве на 1. май, пондзелок, велї вихасновали за друженє з родзинами, приятелями и сушедством. Вилєтнїки у лєшику ше могли повожиц и на єднозапраги предсидателя Конїцкого клубу „Русин” Желька Папуґи. Медзитим, гоч то було швето роботи и пошвецене правом роботнїкох, велї на тот дзень робели – скрацено, лєбо и цали дзень у предавальньох, у розсаднїку младнїкох, а велї Керестурци пририхтовали поля за пошвидке пресадзованє паприґи.

Попри на беґелю, „вилєти” правени и у коцурских обисцох, дзе ше зоз сушедами и приятелями тиж пражело месо на роштилю. Велї Коцурци през шлєбодни днї, лєбо на сам 1. май, одпутовали до других местох, векшином на Палич, до Карадьордєва, лєбо на Фрушку гору. ШИДСКА ОПШТИНА На подручу шидскей општини Швето роботи означене скромно, алє весело на вилєтних место, як и у обисцох. По традициї, найвецей вилєтнїкох було на Фрушкей гори – на „Лїповачи”, у Воєней установи при Моровичу, та у Ердевику и на других местох. Рихтало ше векшином роштиль и паприґаши у котлїкох, алє нє було и прашата, лєбо баранчата на рожню як дакеди. На „Лїповачи” була и вашарска часц з ринґишпилами и тезґами з бависками за наймладших. Велї днї швета препровадзели у своїх домох, дзе тиж рихтали паприґаши у котлїкох, лєбо роштиль. Як то по традициї, Бикичанє вечар пред шветом з лєса принєсли и закопали ткв. „майово древо”, хторе зрубу на Русадля.■ М. Дж., З. К. и В. Дї.

КОЦУР Медзинародне швето роботи, 1. май, Коцурци, як кажди рок, препровадзели коло беґелю, дзе места за вилєт вибрали ище пред шветом. На гаци коло беґелю камповали углавним школяре и младеж, а було и старших.

5. МАЙ 2017.

РУСКЕ СЛОВО 9

НАШО МЕСТА ПОЗАРЯДОВА СХАДЗКА ЗДРУЖЕНЯ ПАПРИҐАРОХ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

ДОГВАРЕНА МИНИМАЛНА ЦЕНА НАДНЇЦИ Управни одбор Здруженя паприґарох „Капсикум анум” на инициятиву своїх членох зволал позарядову схадзку штварток, 27. априла, же би ше оформело єдинствену цену роботней годзини за наднїчарох

Н

а початку схадзки член Управного одбору Здруженя паприґарох Владимир Варґа винєсол информациї о рижних конкурсох субвенционованя за польопривреднїкох, та и за заградкарох. Предсидателька Здруженя Душица Орос представела можлївосци колективного осиґураня паприґи котре би було туньше у одношеню на поєдинєчне самостойне осиґуранє. ҐРУПИ РОБОТНЇКОХ ЗОЗ ДРУГИХ МЕСТОХ Схадзка насампредз отримана же би ше шицки догварели о цени роботней годзини за наднїчарох. – До Здруженя ше потераз явели даскельо векши ґрупи роботнїкох, котрим треба понукнуц єдинствену цену, як цо то поробене у Деспотове, Ґосподїнцох, Вайскей и других местох. Нїґдзе цена роботней годзини нє векша як 180 динари, та нєт причини за звекшанє котре вони питаю, правдаюци векшу цену з драговима трошками и наднїцу за бриґадира. Цену маме ми одредзиц, а нє поштреднїки – гварела Оросова. Принєшена одлука же минимална цена роботней годзини за наднїчарох будзе 175 динари, цо 1 400 динари за 8 роботни годзини, плус драгово трошки и услуга бриґадира. З таку цену ше услови шицких цо ше понукаю, кед прилапя тоти условия, та их вец и оглаши Здруженє паприґарох. НАДНЇЦА БУДЗЕ 1 400 ДИНАРИ

Вовторок, 2. мая, паприґаре ше зишли знова на заєднїцкей схадзки членох и бриґадирох котри приводза роботнїкох до Керестура. На тей схадзки потвердзене тото цо догварене прешли раз. З таку цену роботей годзини ше зложели и три бриґадирки, єдна з Керестура и два з Вербасу.

СУБВЕНЦИЇ ЗА НАВОДНЬОВАНЄ Покраїнски конкурс за субвенционованє системох за наводньованє, як и конкурс за безповратни средства за пластенїки отворени по 31. май, та треба примерковац на термин конкурованя. – Ище вше нє потвердзене чи будзе и єшеньски конкурс за исти средства, з оглядом же тераз мож конкуровац лєм з рахунками од 1. януара того року – гварел Варґа.

10 РУСКЕ СЛОВО

– Наисце було чежко посцигнуц компромис, на першей схадзки зме мали пораду з членами, алє зме наишли на нєпорозуменє з боку бриґадирох. Орґанизовали зме заєднїцку схадзку, на котрей було вельо членох, та и питаня и коментари за бриґадирох. Заш лєм, на концу зме ше догварели – виявела предсидателька Здруженя паприґарох „Капсикум анум” Душица Орос.

КОНКУРСИ МИНИСТЕРСТВА ПОЛЬОПРИВРЕДИ Попри покраїнских, мож конкуровац и на републични конкурси за купованє новей механїзациї и опреми за наводньованє котри отворени по 1. юлий, а мож конкуровац з рахунками од 16. октобра 2016. року. Розписани конкурс субвенционованя купованя нових тракторох моцносци до 100 KW, а отворени є по 19. май. Нове на републичних конкурсох то же потвердзенє о нє конкурованю на даєден спомедзи покраїнских конкурсох вецей нє потребне прикладац з документацию, прето же ше тераз тоти информациї розменює по службеней длужносци.

Наднїца за роботнїка у паприґи тераз 1 400 динари за 8 годзини, а на тоту цену потребне додац и цену превозу и услугу бриґадира. Медзитим, вкупни трошок зоз шицкима трошками нє шме буц векши як 215 динари за годзину. У случаю же ше роботу претаргнє пре диждж, обраховює ше годзина по 175 динари, а плаци ше полну цену превозу. Услугу бриґадира ше вше рахує як дупла наднїца. Медзитим, догварене же нє може єден бриґадир наплацовац свою полну услугу на вецей местох, алє лєм єдну котру ше дзелї пропорцийно на шицких роботнїкох и ґаздох у котрих робя. ■ М. Джуджар 5. МАЙ 2017.

НАШО МЕСТА ОШ „БРАТСТВО ЄДИНСТВО” КОЦУР

ШКОЛЯРЕ ПОПОРАЄЛИ БЕҐЕЛЬ Школяре пиятих класох з Еколоґийней секциї у ОШ „Братство єдинство” у Коцуре прешлого штвартку, 27. априла, вочи вилєту за Перши май попораєли терен коло беґелю, а у тей роботи помогли им Еколоґийни рух Вербасу, Месна заєднїца Коцур и ЯКП „Комуналєц”. На акциї, попри коло 50 школярох були и волонтере, котри покошели терен коло беґелю, а школяре позберали шмеце, заметали и одпад поруцали до одвитуюцих контейнерох. Роботна акция орґанизована же би школяре практично спознали значенє чуваня природи, у чим и сами участвую, визначел предсидатель Еколоґийного руху Ратко Дюрдєвац. – Роботна акция була предлуженє едукациї котру зме мали на тему „Урбаней култури и чуваню водох”, дзе зме приповедали о важносци чуваня природи, желєней поверхносци, як у своїм дворе так и на улїци, а ту, на беґелю, зме и зоз словох прешли на дїла. Роботнїки МЗ Коцур покошели траву, а школяре потим зберали шмеце, и можем повесц же, нажаль, було барз вельо шмеца – визначел Дюрдєвац. Еколоґийни рух Вербасу тоту, алє и подобни акциї отримує у рамикох порядней кампанї „Отримованє урбаней култури, звекшованє свидомосци” и едукациї при дзецох и гражданох о чуваню животного штредку. Пред саму акцию пораєня коцурского беґелю, школяром отримана роботня о чуваню животного штредку,

о тим же треба дзвигнуц главу, замерковац шмеце коло себе, розликовац ушорену од нєушореней природи и на прави способ реаґовац на таки зявеня. Тото цо можу сами зробиц за природу, же би зробели, а тото цо нє можу, же би знали кому ше треба явиц и хто таки проблем може ришиц – чи то родичи, наставнїки чи Месна заєднїца. По законченю роботней акциї, роботнїки зоз ЯКП „Комуналєц” однєсли полни мехи шмеца на одпад, желєна поверносц на беґелю коло гектар и пол остала чиста. Акцию потримали ЯВП „Води Войводини” и подприємства „Карнекс” и „Суноко”. З. Колєсар

МО ПЕНЗИОНЕРОХ КОЦУР

ПРЕДЛУЖЕНЕ УШОРЙОВАНЄ ПРОСТОРИЙОХ Члени Месней орґанизациї (МО) инвалидних и других пензионерох у Коцуре, прешлого штвартку вихасновали красну хвилю и предлужели зоз ушорйованьом своїх просторийох – малтеровали фасаду и уход до двора, хтора познєйше будзе и обилєна. – Нє можеме зробиц шицко одразу, понеже нє маме тельо пенєжу, алє куспокус робиме кельо можеме и провадзиме проєкти на котри можеме як здруженє конкуровац и наздаваме ше же зробиме тото цо зме и плановали за тот рок – визначела предсидателька МО инвалидних и других пензионерох Андя Хромиш. У планє положиц ґелендери за рампу пре лєгчейши уход инвалидох до своїх просторийох, дзе будзе приключена и вода до шанку, алє тоти роботи буду покончени накадзи ше за нїх обезпечи средства. Терашнї роботи финансує Општина Вербас, по проєкту. З. К. 5. МАЙ 2017.

РУСКЕ СЛОВО 11

ЕКОНОМИЯ ИНФОРМОВАНЄ ЗА МЛА ДИХ ПОДНЇМАТЕЛЬОХ И МАЛИ И ШТРЕДНЇ ПОДПРИЄМСТВА

ПОТРИМОВКА ЗА ПОЧАТОК И МОЦНЄНЄ БИЗНИСА Пише: Мирон ГОРНЯК КУХАР

У Стартит центру у Новим Садзе представени проєкти Еразмус за младих поднїмательох и Европскей поднїмательней мрежи, хтори ше реализує у рамикох КОСМЕ програми, цо заєднїцки орґанизовали ЕУ-инфо поинт Нови Сад, Универзитет у Новим Садзе и Дїловни инкубатор Нови Сад

У

полней сали Стартит центра заинтересованим за обласци аґроиндустриї, информацийни технолоґиї, туризем и културу, бешедовали проф. др Воїн Шенк, Мария Станчу Миросавлєв, Весна Рашкович Депалов, Владимир Никич и Наташа Вуйнович Седлар. За конкретни проєкти треба контактовац з тима представнїками зоз Стартит центра. Циль стретнуца бул даванє информацийох младим поднїмательом о можлївосцох, концепту и вигодносцох приступа ґу новому тарґовищу, о потенциялних нагодох за сотруднїцтво з иножемнима партнерами, цо олєгча порушованє нового, лєбо моцнєнє уж постояцого подприємства. Од 2013. по 2016. рок, з помоцу Европскей поднїмательней мрежи подписани коло 140 дїловни контракти, орґанизовани 125 подїї и уключени 2 500 клиєнти. ПОМАГАЮ ИСКУСНИ ФАХОВЦИ – Єст нас коло двацец фаховцох хтори сцеме информовац заинтересованих и унапредзиц дїлованє – гварел у своєй уводней бешеди др Воїн Шенк. – Помагаме поднїмательом же би направели, написали свой профил, цо чежко, и же би були компатибилни з одредзенима стандардами, алє вец можу сотрудзовац зоз цалим шветом. Мария Станчу Милосавлєв надпомла же Европска поднїмательна мрежа найвекша на швеце – у 60 державох

12 РУСКЕ СЛОВО

ТРЕБА БУЦ КОНКУРЕНТНИ Весна Рашкович Депалов потолковала накратко крочаї як ше роби. – Перши крочай у конкретним бизнису то заинтересованосц за дацо и дакого. Ми помагаме у отвераню контактох, потим двоме поднїмателє витворюю директни контакт. Важне буц конкурентни, и чи дацо лєм понукаце, чи и глєдаце. Перше контактуйце з нами, же бисце нє трошели час. Источасно у цеку витворйованя цильох, учи ше и як ше то роби. Проєкти будземе писац вєдно. Значи, на початку маме стретнуце, потим комуникацию заинтересованих поднїмательох, а потим валидацию, на яки способ ше будзе робиц. Треба мац вельо сцерпеня и мотивациї же би ше достало и витворело конкретни контракт – надпомла Депалова.

швета ма 600 институциї, 4 000 локалних експертох и базу 15 000 профилох (дїловних понуканьох) як потенциялних сотруднїкох. На тих просторох координатор им Привредна комора Сербиї. Же би ше одредзене подприємство уключело до тей мрежи, муши мац свой профил, а же би дакого контактовало, треба же би глєдало интересантного сотруднїка. През приклад о представяню и дїлованю єдного нашого студия за правенє компютерских бавискох, Наташа Ву5. МАЙ 2017.

ЕКОНОМИЯ йнович Седлар гварела же креативцом у тим подприємству Европска поднїмательна мрежа помогла же би ше унапрямели на фонди котри им дали потримовку. О конкретизованю сотруднїцтва бешедовала и Весна Рашкович Депалов. – Треба присц ґу нам, шеднуц, побешедовац и повесц цо одредзена компания, фирма, подприємство, ма понукнуц на тарґовищу, можебуц идею и з ким би могло сотрудзовац у Европи и швеце – потолковала Депалова. – Ми обезпечуєме директни контакти медзи заинтересованима боками. Пред тим, треба формовац свою презентацию, односно профил свойого дїлованя. У списку, бази профилох, важни змист, односно зоз чим ше подприємство занїма, а нє мено. У препатраню понукнуцох за сотруднїцтво мено фирми анї нє видно, його ше увидзи после заинтересованосци за одредзену дїялносц – гварела Весна Рашкович Депалов. По єй словох, треба научиц як контактовац. НАГОДА ЗА ПЛАЦЕНЕ ПРЕБУВАНЄ У ИНОЖЕМСТВЕ Владимир Никич поинформовал присутних о проєкту Еразмуса за младих поднїмательох (младих по стажу у

Наташа Вуйнович Седлар

ДЕРЖАВА ДОДЗЕЛЮЄ СРЕДСТВА Концом априла медиї обнародовали же Министерство привреди Сербиї обявелo явну поволанку за додзельованє безповратних средствох од 567,7 милиони динари за набавку опреми за мали и штреднї подприємства. – То ище єдна мира з хтору порушуєме розвой малих и штреднїх подприємствох – гварел министер привреди Ґоран Кнежевич и додал же того року за тоту наменку предвидзени 18,2 милиярди динари, з чого коло 7,7 милиярди безповратни средства. Министер визначел же 2016. рок бул „Рок поднїмательства”, хтори прероснул до „Децениї поднїмательства”, бо циль Влади же би ше привредни розвой фундаментовало на малих и штреднїх подприємствох хтори у цалосним бруто-домашнїм продукту (БДП) участвую з 50 одсто и з два трецини занятих у Сербиї. Привреднїком тераз доступни 164,7 милиони еври вигодних кредитних средствох, а обецани и нови 150 милиони еври. У 2016. року було 2 703 вецей микро, мали и штреднї подприємства и поднїмательох як у 2015. року.

проф. др Воїн Шенк

под нї мате ль стве). Тот про єкт у Сербиї иснує уж штири роки. Вон оможлївює плацене усовершованє (за основ ни тро шки) да ґд зе у Европи, кед ше ма план як стартовац бизнис. Наприклад, орґанизує ше и плаци поднїмательови же би од єдного до шейсц мешаци пребувал у иножемней компаниї при искусному поднїмательови, же би зберал искуство и дацо и зробел. Єст штири крочаї – апликованє, повязованє заинтерсованих, правенє контракта, други пририхтованя и пребуванє у иножемстве. Добре то-

ЕВРОПСКА ПОДНЇМАТЕЛЬНА МРЕЖА И ЕРАЗМУС

ВАЖНОСЦ СОЦИЯЛНОГО ПАРТНЕРСТВА И ДИЯЛОҐА

Европска поднїмательна мрежа ма циль помогнуц виглєдовацким ґрупом и малим и штреднїм подприємством у Сербиї же би витворели контакти зоз потенциялнима партнерами у жеми и иножемству и успишно конкуровали за розвойни проєкти, як и за други форми комерциялного сотруднїцтва. Єй услуги безплатни. Подробнєйше ше мож информовац на http://een.ec.europa.eu. Еразмус младим поднїмательом дава можлївосци професийного вецеймешачного безплатного усовершованя у иножемних подпиємствох за младих поднїмательох (до 3 рокох иснованя подприємства) и нєзанятих. Тиж, подприємства хтори исную длужей як 3 роки, можу буц домашнї поднїмательом з Европи. Вецей информациї мож достац на адреси http://www.erasmus-entrepreneurs.eu.

Окрем сотруднїцтва медзи подприємствами, у жеми и иножемстве, важни и социялни диялоґ и партнерство. Так концом априла заменїк ґенералного секретара Европскей конфедерациї синдикатох зоз шедзиском у Бриселу, Петер Шерер, гварел же жеми у Европи у хторих социялни диялоґ добре функционує и дзе ше уважує социялних партнерох, вельо швидше виходза зоз кризи. У Европи тераз вецей як 30 милиони людзох робя за плацу од хторей нє мож жиц.

5. МАЙ 2017.

то же нє треба вельо документациї, и нє глєда ше подробно рахунки же дзе потрошени до стати пенєж за пребуванє у иножемству. Вельо ше идзе на довириє, алє єст и контроли же чи сце че сно приявели свойо податки и чи сце че сно анґажовани у поднїмательним сотруднїцтве.■

РУСКЕ СЛОВО 13

КУЛТУРА И ПРОСВИТА УПИС ДО ПЕРШЕЙ КЛАСИ ОШ „ПЕТРО КУЗМЯК” У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

ЗА ТЕРАЗ ЛЄМ ЄДНО ОДДЗЕЛЄНЄ

Прешлого тижня, 27. и 28. априла, до першей класи Основней школи „Петро Кузмяк” у Руским Керестуре, за школски 2017/18. рок уписани 26еро дзеци, цо по терашнїм законє будзе достаточно лєм за єдно оддзелєнє. До першей класи ше уписали дзеци народзени од 1. марца 2010. по 28. фебруар 2011. року, хтори закончую Предшколску пририхтуюцу програму у дзецинскей заградки „Цицибан” ПУ „Бамби” з Кули. Як визначую у Управи Школи „Петро Кузмяк”, по терашнїх законских предписаньох єдно оддзелєнє може мац найвецей до 30 школярох, цо значи же кед єст лєм єден школяр вецей мож оформиц два оддзелєня. Понеже до першей класи за идуци школски рок уписани 26-еро школяре, будзе лєм єдно оддзелєнє першей класи место звичайно двох, гоч ше подобна ситуация, т. є. єдно оддзелєнє у керестурскей Школи першираз случела пред трома роками, а то пре таке число народзених дзецох. Понеже Министерство просвити предложело вименки закона по хторих би оддзелєнє було лимитоване з 24-ма

школярами, у Школи ше наздаваю же кед би тото предкладанє було прилапене, и з терашнїм числом уписаних школярох могли би оформиц два оддзелєня. М. А.

ПЕРШОКЛАСНЇКИ У ШИДСКЕЙ ОПШТИНИ

КАЖДЕ МЕСТО БУДЗЕ МАЦ ШКОЛЯРОХ На подручю шидскей општини до першей класи у школским 2017-2018. року буду уписани вкупно 344 першокласнїки. Обачлїве же того року у каждим месце будзе першокласнїкох, бо ше знало случовац прешлих рокох же у дзепоєдних менших валалских штредкох анї нє було школярох уписаних до першей класи.

14 РУСКЕ СЛОВО

Найвецей буду уписани у Шидзе, вкупно 148 у двох основних школох „Сримски фронт” и „Бранко Радичевич”. Як нам обгрунтоване у Општинскей управи, родичи тераз можу шлєбодно виберац до хторей зоз спомнутих двох основних школох упишу свойо дзецко. Скорей було одредзене по такволаней териториялней припадно сци, односно у хторей часци городу дзецко жиє, та вец и ходзело до школи хтора му блїзша, цо тераз нє случай. У валалских штредкох найвецей першокласнїки буду уписани у Куковцох двацец штверо, потим у Ердевику двацец єдно, Вишнїчеве осемнацецеро, Адашевцох седемнацецеро, Вашици штернацецеро, Ґи-

барцу тиж штернацецеро, Бачинцох тринацецеро, Моровичу дванацецеро, Беркасове єденацецеро, Ямени дзевецеро, Илинцох осмеро, Соту седмеро, Батровцох шесцеро, Бинґули тиж шесцеро, Люби пецеро, Бикичу штверо, а у Моловину тройо, кельо будзе и у Привиней Ґлави. Як нам гварели у Општинскей управи, податки з евиденциї дзецох послати школом хтори потим обвисцую родичох будуцих першокласнїкох и поволую на тестованє. Потим шлїдзи систематски препатрунки и вец, хтори дзеци прейду спомнути препатрунки, уписую ше до першей класи. Лєтня пауза у школох будзе вихаснована и за ушоренє школских будинкох. Уж тераз познате же найвекши роботи буду на адаптованю и ушореню будинка ОШ „Сримски фронт”, хтори ище у марцу нависцел министер просвити Младен Шарчевич, так же школярох 1. септембра дочека ушорени будинок спомнутей школи. Вл. Дї. 5. МАЙ 2017.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ДОМ КУЛТУРИ И „БАЙКА” ГОСЦОВАЛИ У СЛОВАЦКЕЙ

ПРЕДЛУЖЕНЕ СОТРУДНЇЦТВО ЗОЗ КРАЯНАМИ

Музично-танєчни ансамбл Дома култури и членїци Здруженя женох „Байка” з Руского Керестура през першомайски швета госцовали у Словацкей на Фестивалє „Токай у Европи”, односно „Дїдовщина” у Словацким Новим Месце, а ансамбл Дома култури наступел у ище трох местох у Кошицким самоуправним краю

Г

осцованє у Словацкей од 29. априла по 2. май витворене на поволанку орґанизаторох – Општини Словацке Нове Место, алє и Земплинскей Теплици, з хтору Руски Керестур сотрудзує од скорей, и як плановане, под час тогорочней „Червеней ружи” у Руским Керестуре би мало буц подписане и службене Спорозуменє о сотруднїцтве медзи Керестуром и дакедишнїм Керестуром – Земплинску Теплицу. Праве у Земплинскей Теплици, чия старостка Йозефина Угальова була домашня членїцом „Байки”, Керестурци мали перши наступ на тим госцованю и на цаловечаршим концерту, 29. априла, Виводзацки танєчни ансамбл одтанцовал штири хореоґрафиї – „Швитанє”, „Ей, найкрасши венок кед у нїм барвенок”, „Саболчи чардаш” и Шопски танци. Руски шпиванки виведли Дзивоцка шпивацка ґрупа, дуети Дорика Чизмар-Наташа Колєсар, Таня НадьКристина Афич, котри, попри Санї Чапко, мали и шпивацки солистични точки. Шицких провадзел Народни оркестер Дома култури, хтори на концерту и сам одграл Венчик руских шпиванкох. Внєдзелю, 30. априла, часци зоз спомнутого репертоару ансамбл Дома култури представел у двох местох – у Сланским Новим Месце, дзе з трицецминутову програму участвовали на представяню компакт-диску домашнєй шпивацкей ґрупи, и у Чергове, дзе шицки учашнїки горе спомнутого фестивалу участвовали у кладзеню майского древка, дефилеу по месце и кратшу програму. Интересантне же наступ у Сланским Новим Месце Керестурци

5. MAЙ 2017.

зоз Сербиї закончели зоз шпивацку ґрупу з дакедишнього Керестура у Словацкей, односно Земплинскей Теплици, хтора шпивала нашо два композициї – „Били орґони” и „Кед сом вчера вечар”. Як после того госцованя за нашо новини гварел руководитель ансамблу на тим госцованю Сашо Палєнкаш, з истима заєднїцкима точками домашнїх и наших аматерох закончени и наступ Дома култури на Фестивалє у Словацким Новим Месце. Гоч то на перши завод нє було предвидзене, после того як орґанизаторе видзели наступи Керестурцох, ансамбла Дома култури дата окремна чесц же би завар Фестивал „Токай у Европи”, хтори ше вола и „Дїдовщина”, понеже попри домашнїх, на нїм участвую и ансамбли Словацох котри жию поза гранїци Словацкей, а того року були з Мадярскей и з Румуниї. Фестивал у Словацким Новим Месце 1. мая тирвал цале дзень, а його состойна часц бул и Саям традицийних народних ремеслох и виробкох, на хторим роботи своїх членїцох виложело и рускокерестурске Здруженє женох „Байка”. Спред „Байки” у Словацкей були предсидателька Здруженя Славица Катона, єй заменїца Наталия Емейди, Мария Винаї и предсидатель Здруженя ремеселнїкох и приватних поднїмательох Владимир Емейди. На Сайме, на заєднїцким штанду зоз женми зоз Земплинскей Теплици, Керестурски викладали по прикладнїки шицких продуктох „Байки” – ткани и геклани роботи, сувенири и друге, а як гварела Катонова, то була добра нагода и за поровнованє їх роботи з другима и по тим тим наисце можу буц задовольни. Тиж так, задовольни су и з тим першим конкретним сотруднїцтвом витвореним и на тим планє зоз Земплинску Теплицу, а попри Теплици и Сайму, членїци „Байки” нащивели и Кошице. Одход „Байки” до Словацкей финансовала Месна заєднїца Руски Керестур, а Дом култури драгу и осиґуранє за членох свойого ансамблу. Попри спомнутого Палєнкаша, котри пририхтал танєчнїкох, оркестер, Дзивоцку шпивацку ґрупу и соло-шпивачки пририхтал Мирко Преґун.■ М. Зазуляк

РУСКЕ СЛОВО 15

КУЛТУРА И ПРОСВИТА 5. ДНЇ ТЕАТРА „ВЛА ДИМИР САБО-ДАЙКО” У КОЦУРЕ

ҐЛУМЦИ АМАТЕРЕ, АЛЄ НА СЦЕНИ ЯК ПРОФЕСИОНАЛЦИ Прешли викенд у Доме култури у Коцуре означели Днї театру „Владимир Сабо-Дайко”, а окрем приказаних представох, на манифестациї означени и ювилеї наших трох ґлумицох – 40-рочнїца театралней дїялносци Аранки Медєши и Меланиї Макаї и 20-рочнїца театралней дїялносци Даниели Тамаш

Н

а Дньох театру публика у Коцуре мала нагоду одпатриц штири представи, два представи за дзеци, єдну по руски и єдну по сербски, и два представи за старших, тиж єдну на руским, а другу на сербским язику. Попри тим, приказани и два проєкциї знятих представох котри одбавени пред двацец и пред штерацец роками. СКАЗКА О ШАРКАНЬОВИ

Аматерски театер „Бранислав Нушич” Културно-образовного центру зоз Шиду одбавел представу за дзеци „Сказка о шарканьови” у режиї Цветина Аничича. У представи ше дзецом окреме пачели розкошни костими, а тема була борба процив парняцкого насилства и дзецом през рижни акциї приказане же як любов и толеранция можу победзиц шицко. Публика, односно дзеци интерактивно участвовали у представи, а на концу орґанизована свадзба на котру поволани и дзеци зоз публики, котри вихасновали тоту нагоду же би ше фотоґрафовали зоз ґлумцами, односно зоз млоду и млодийом т.є. зоз шарканьом и шмелим витязом. Сала Дома култури у Коцуре всоботу пополадню була полна зоз дзецми котри з одушевийом прилапели представу. ЖАДАМ ШЕ ОШЛЄБОДЗИЦ Всоботу вечар на програми була представа за одроснутих „Жадам ше ошлєбодзиц” у режиї Цвєтина Аничича, Аматерского театру „Бранислав Нушич” Културнообразовного центру зоз Шиду. Тота представа публики требала пренєсц порученє же насилство у фамелиї нє треба церпиц, треба буц шмели и зочиц ше зоз нїм, а тиж так и поглєдац помоц. Тема барз актуална остатнїх рокох и прето є вшадзи добре прилапена, та так було и у коцурским Доме култури. Представа приказує социялни проблем котри потрафел, алє и нєшка потрафя, велї жени. Приповедка поробена по правдивих случованьох насилства над женми котри

забил їх партнер або муж, а режисер жадал приказац же цо би тоти жени нєшка гварели и поручели другим женом, кед би мали нагоду. По словох режисера Цвєтина Аничича тота представа задумана же би була одбавена лєм раз, а приказує ше уж седем роки и зоз ню обишли велї жеми у реґиону. Публика у Коцуре добре прилапела предству, цо було видно и по длугоким аплаузу котри провадзел ґлумцох после поклону публики. ПРИПОВЕДКИ ЗОЗ КОЦКО-ГОРОДУ Трецого дня на Дньох театру „Владимир Сабо-Дайко” у Коцуре приказани два представи. Пополадню була приказана представа за дзеци РКУД „Др Гавриїл Костельник” зоз Кули у режиї Нади Лендєр. После госцованя у Руским Керстуре представа „Приповедки зоз Коцко-городу” приказана и у Коцуре. Дзеци у Коцуре крашнє прилапели представу зоз котру ґлумци жадали дзецом поручиц же нє важне як випатраш, алє цо ношиш у себе и цо можеш таки яки ши дац тим зоз ким ше дружиш. Дїя представи у Коцко-городу у котрим шицко у форми коцкох, а у таким окруженю ше народзело дзивче котре було у форми лабди, та го прето други вишмейовали и нє жадали ше зоз нїм бавиц и дружиц. Дзивче ришело зоз операцию випатрац як и други, алє и так нє було прилапене. Порученє представи же нє шицко у вонкашнїм випатрунку и же каждого треба прилапиц такого яки є. Тиж ше могло видзиц и же дзеци котри нєприлапени у дружтве порихтани на шицко же би то пременєли, алє то ридко кеди мож пременїц зоз пременку физичного випатрунку. БОЖЕСКА НОЦ Манифестацию заварла представа Руского културного центру Нови Сад „Божеска ноц”, у режиї Звонимира Павловича.

16 РУСКЕ СЛОВО

5. МАЙ 2017.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА После єдного року паузи ознова приказана представа „Божеска ноц” котра тераз присподобена за бинске виводзенє, по тераз ше вше виводзела партерно. Дїя ше одвива у єдним кральовстве у котрим ше краль зоз своїма найвирнєйшима пайташами константно опива и на тот способ водзи державну политику. Заплєт настава кед краль дознал же єден з найвирнєйших приятельох написал представу у котрей го вишмеює и же ю виводзел пред людзми котри його политични нєприятелє. Тема представи „Божеска ноц” вше актуална и мож ю присподобиц ґу каждей системи. У представи приказана кральовска система панованя, алє праве ту и мож видзиц же ше у сущносци нїч нє пременєло и же влада вше ма свойо вимаганя котри спольнює прейґ хрибта обичних людзох. Зоз представи мож тиж видзиц же дакеди кральове, а нєшка предсидателє державох, векшину одлукох нє приноша особнє, алє то робя людзе коло нїх и место нїх. У представи то Дурнїло, а у нєшкайшим чаше рижни совитнїки котри стоя з боку, людзе на нїх нє обрацаю увагу. Тиж так, на духовити способ приказане як людзе, котри найблїжей при владарови, йому робя за хрибтом и зрадзую го, а пред нїм ґлумя же су му найвирнєйши.

нашо два ювилантки – Аранка Медєши и Мелания Макаї, теди ище Будински, приказали свой талант и пошвеценосц театру котра тирва и нєшка. – Мойо стретнуце зоз театром почало, тераз уж далєкого 1977. року кед нас младих, на читацкей проби за єдну представу, позберал бачи Владимир Сабо-Дайко. Мнє окреме мило же Днї театру ноша праве його мено, понеже вон вше бул ту за театер, за културу и за нас ґлумцох. Першу ношацу улогу сом достала три роки познєйше, бавела сом Фему у представи „Покондирена тиква”. Означованє 40 рокох роботи у театру ми барз вельо значи, понеже шицки улоги у котрих сом бавела, мойо вельке богатство – визначела Аранка Медєши.

ЮВИЛЕЇ Днї театру „Владимир Сабо-Дайко”, 28. априла, у коцурским Доме култури почали зоз означованьом ювилейох трох наших ґлумицох – 40-рочнїци театралней дїялносци Аранки Медєши и Меланиї Макаї и 20-рочнїци театралней дїялносци Даниели Тамаш. Програму и виставу фотоґрафийох пошвецену спомнутим ювилантком отворел режисер и ґлумец Дюра Макаї, а потим публику и ґлумици чийо ювилеї ше означує, привитал предсидатель Рускей матки Дюра Папуґа, котри визначел и значносц творчосци културного дїяча Владимира Сабо-Дайка, чийо мено ноши фестивал театру у Коцуре. После шветочного отвераня вистави и манифестациї у голу Дома култури, у Велькей сали нащивителє одпатрели проєкциї представох „Виберна” зоз 1979. року, у хторей ґлумели Аранка Медєши и Мелания Макаї, як и представу „Зла жена”, у хторей главну улогу мала Даниела Тамаш, котрим орґанизаторе придали и пригодни дарунки. Вистава фотоґрафийох, костимох и реквизитох зоз представох у хторих бавели коцурски ґлумци у голу Дома култури була отворена по конєц Дньох театру. РЕТРОСПЕКТИВА Числена публика у сали Дома култури уживала здогадуюци ше ґлумцох и особох котри ґлумели у представи „Виберна” котра 1979. року и знята за потреби програми тедишнєй ТВ Нови Сад. Розкошни костими, фризури, познати гласи и млади ґлумци аматере, медзи котрима и 5. МАЙ 2017.

Свой ювилей на Дньох театру означела и Мелания Макаї, котра тиж мала числени улоги на сцени, а и нєшка є у театру. – Мило ми же ше орґанизаторе здогадли тей рочнїци, односно же сом охабела даяки шлїд у театре зоз свою роботу, понеже сом пред штерацец роками крочела на сцену и числени улоги бавела у рижних представох – визначела Мелания Макаї. У представи „Зла жена” ювилантка Даниела Тамаш мала свою першу главну улогу и припознала же єй окреме мило же ше орґанизаторе здогадли и єй творчосци у театру. – Театер моя любов и мой гоби, наисце ми мило и чесц ми же означени и мой ювилей на таки красни способ. Правда же ми ґлумци аматере, и попри театру, маме и главне занїманє, алє на бини даваме шицко од себе же бизме публики пренєсли праве порученє и театру ше даваме як и професионалци – визначела Тамашова. Днї театру „Владимир Сабо-Дайко” орґанизовали Месни одбор Рускей матки Коцур, Етно-клуб „Одняте од забуца” и Културни центер Вербас. Орґанизацию як спонзоре потримали „Супермикс”, Цукрарня „Медено срце”, Маркет „С”, Божо Любоєвич, Серафина Самочета и Радойка Лазор.■ Златко Колєсар

РУСКЕ СЛОВО 17

КУЛТУРА И ПРОСВИТА 49. ФЕСТИВАЛ ПОЕЗИЇ МЛАДИХ У ВЕРБАШЕ

ПОЗНАТИ ФИНАЛИСТИ ФЕСТИВАЛА ПОЕЗИЇ МЛАДИХ Жири 49. Фестивала поезиї младих, зоз хторим предшедал Перо Зубац и члени Иван Лалович и Небойша Деветак, преглашели дзешец младих поетох хтори представя свою поезию на финалним вечаре того фестивалу у Вербаше. На конкурс сцигли роботи 130 кандидатох, а спрам одлуки жирия за финале вибрани: Александер Ґабона зоз Нового Саду, Радован Синджелич зоз Боґатичу, Антонио Карлович зоз Заґребу, Миляна Орашанин зоз Баня Луки, Тамара Крстич зоз Зомбору, Милан Веселица зоз Кули, Шимон Субота зоз Беоґраду, Петар Ракочевич зоз Подґорици, Амина Хрнчич зоз Маґлаю и Душица Мрдєнович зоз Приґревици. Секретар Фестивала поезиї младих, Бранислав Зубович, гвари же тото число кандидатох просекове за остатнї штири-пейц роки. – Число кандидатох нас нє нєсподзивало, алє интересантне же вибрани финалисти у ствари репрезентативни представнїки жемох у реґиону. Того року их будзе зоз

скоро шицких жемох териториї хтора була у дакедишнїм префиксу фестивала – югославянски. После велїх рокох маме младих зоз скоро шицких сушедних жемох, а и представнїка зоз Чарней Гори, цо ми окреме мило. Маме и тих хтори уж були финалисти, цо тиж потвердзенє же зме добри домашнї и же велї поетове любя тот фестивал – гварел Зубович. Фестивал ше отрима у остатнїм тижню мая и будзе мац даскельо провадзаци манифестациї, од хторих єдно змаганє у слем поезиї. На прешлорочним змаганю победзел Мирослав Ковач зоз свою ефектну и моцну поезию, а тренд такей сучасней и суґестивней поезиї треба предлужиц, прешвечени орґанизаторе. На закончуюцим вечаре ше отрима финале на хторим свою поезию буду интерпретовац финалисти. Истого вечара будзе преглашени побиднїк того визначного, културного фестивалу поезиї зоз цалого реґиону. А. Лендєр

ЄДЕНАСТА ТУРНЕЯ ФИЛМОХ „ШЛЄБОДНЕЙ ЗОНИ” У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

НАЩИВЕНОСЦ МАЛА, АЛЄ КАЖДИ ПОЧАТОК ЧЕЖКИ У Майсторским доме у Руским Керестуре од 28. априла, та по нєдзелю, 30. априла, було приказованє пейц документарних и бавених филмох з прешлорочного Фе стивалу „Шлєбодна зона” хтори ше отримує у Беоґрадзе. Перши вечар пред публику була проєкция бавеного филма „Неруда”, у режиї Пабла Лараина, приповедка о поетови, членови чилеанского Сенату котри ше спроцивел диктатури власци, та ризикує власни живот за шлєбоду и роботнїцки права. Соботу

18 РУСКЕ СЛОВО

приказани документарни филм „Под слунком” ческого режисера Виталия Манския и бавени филм у французкоисландскей продукциї „Ефект води”, у режиї Солвеґа Анспака. Нєдзелю остатнього дня були приказани два документарни филми „Любовнїки и деспот” британского режисера Роба Канана, а потим найновши филм славного Вернера Герцоґа о наставаню интернету „Чуйце и почуйце”. Приказованє филмох у Руским Керестуре орґанизоване у рамикох єденастей „Турнеї Шлєбодней зони” по

ме стох у Сербиї, дзекуюци кере стурскому уметнїкови з Ужица Милошови Лишанинови котри мал идею, та шицко и зорґанизовал. – Знам же початок чежки, алє ми будземе упарти, та попробуєме и нарок, озда ше людзе звикню, та будзе вецей нащивительох, филми вибрани спомедзи осем понукнутих, салу и проєктор зме обезпечели безплатно, уход бул шлєбодни – гварел Лишанин. Турнея почала 18. априла, тирва по 19. юний, а вибрани филми з програми „Шлєбодней зони” того року буду приказани у 44-ох местох по Сербиї. Од орґанизаторох з каждого места завиши котри филми буду приказани. – Гей, мало єст публики, а интересантне же пред 1. майом праве у Руским Керестуре приказуєме филм о борби за роботнїцки права. Помали, та розвиєме и таке звикнуце, голєм раз до рока. Най ше здогаднєме же зме дакеди мали и кино у валалє котри бул полни – гварел Владимир Надь Ачим. М. Джуджар 5. МАЙ 2017.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ПРИРИХТОВАНЯ ЗА 56. „ЧЕРВЕНУ РУЖУ”

ПУНА ГОСЦ ТОГОРОЧНОГО ФЕСТИВАЛУ Пре утвердзованє конкретних програмох на манифестацийох тогорочного 56. Фестивалу рускей култури „Червена ружа”, одредзена комисия „Ружи” пообиходзи шицки КУД-и по наших местох, же би потим були познати програмни змисти нашого найвекшого и найстаршого фестивалу, заключене на схадзки його Орґанизацийного одбору, хтора у просторийох Дому култури у Руским Керестуре отримана штварток, 27. априла. Термин отримованя Фестивала и надалєй узвичаєни, од 30. юния по 2. юлий, на отвореней сцени у Школи „Петро Кузмяк” и у Велькей сали Дома култури, медзитим, и того року годно виостац змаганє нових композицийох по руски у забавним духу, понеже на „Ружов” конкурс дотераз сцигли, як поведзене, седем „скици” за забавни шпиванки, та практично єст лєм 2 нови забавни композициї од прешлого року. Ґу тому, и виводзенє нових шпиванкох за дзеци на „Червеним пупчу” за тераз под зна-

ком питаня, бо по отримованє спомнутей схадзки на конкурс сцигли лєм три нови композициї за дзеци. Праве пре нєдостаток композицийох, на Орґанизацийним одборе порадзене же би конкурс за нови шпиванки бул предлужени по 10. май. На схадзки Орґанизацийного одбору вельо бешедоване и о других музично-фолклорних точкох за „Червене пупче”, „Одгуки ровнїни” и Шветочни концерт понеже, спрам спознаньох, и на тим планє того року маме слабшу продукцию, окрем у даєдних наших КУД-ох. Но, яка „ситуация на терену” будзе познате после спомнутих нащивох орґанизаторох Фестивалу, же би вец програми и концепция тогорочней „Ружи” штредком мая були утвердзени на заєднїцкей схадзки Орґанизацийного и Програмного одбору. Потвердзене же иножемни госц Фестивала будзе професийни и популарни Поддуклянски уметнїцки народни ансамбл (ПУНА) з Прешова, зоз Словацкей. Попри на Шве-

точним концерту Фестивалу, плановане же би ПУНА з цаловечаршим концертом госцовалa и у Новим Садзе цо би, як поведзене, витвориц и у сотруднїцтве з городскима и покраїнскима власцами, маюци у оглядзе подписане Спорозуменє о сотруднїцтве медзи Прешовским самоуправним крайом и АП Войводину. Под час Фестивалу будзе отримани и Медзинародни турнир у одбойки у рамикох Спортских бавискох „Яша Баков”, на хторим буду участвовац екипи з наших местох, як и зоз Словацкей, України и Горватскей. Тиж так, и под час тогорочней „Ружи” би мал буц отримани Керестурски саям у орґанизациї Здруженя ремеселнїкох и змисти за розвагу у дворе Школи „Петро Кузмяк”, у орґанизациї Здруженя младих „Пакт Рутенорум”. М. Зазуляк

IN MEMORIAM

АМАЛИЯ ПАЛАНЧАНИН (1931–2017)

У Вербаше, вовторок, 2. мая, умарла Амалия Паланчанин, єдна з перших учителькох руского язика у Вербаше, а похована є 3. мая, на городским теметове у Вербаше. Амалия Паланчанин, дзивоцке Уйфалуши, народзена у Дюрдьове 1931. року, дзе закончела основну школу, потим була школярка першей рускей ґимназиї у Руским Керестуре, а Учительску школу у Сримских Карловцох закончела 1951. року и перше рок робела у Дюрдьове, у дзецинскей заградки, дзе теди були два оддзелєня – сербске и руске. После преселєня до Вербасу, 1952. року, Амалия Паланчанин шейсц роки робела у оводи, а потим полни трицец роки як учителька у нїзших класох основней школи, перше у ґрупи дзе вєдно були руски и сербски дзеци. Кед достала свою класу и запровадзене виучованє руского язика, учителька Паланчанинова теди мала вецей як пейдзешацецеро дзеци у єдней ґрупи за руски язик. 5. МАЙ 2017.

Окрем по роботи у образованю, Амалия Паланчанин була позната и по красним шпиваню, та ище под час студийох шпивала и знїмала шпиванки у Радио Новим Садзе, познєйше, по пензионованю, шпивала у церковним хору у Старим Вербаше, а тоту притоку ґу шпиваню преношела и на дзеци котри учела. Учителька Амалия виховала велї ґенерациї, преношела на нїх знаня и схопносци, запаметана є як добри педаґоґ, зоз сцерпезлївим приступом ґу шицким дзецом и почитованьом, як ше спрам нєй одношели и школяре и їх родичи. Була супруга нашого познатого, уж покойного дружтвенополитичного роботнїка Владимира Паланчанина, як и мац покойного редактора Рускей редакциї Радио Нового Саду и директора НВУ „Руске слово” Владимира Паланчанина и нашого новинара-редактора у „Руским слове” Александра Саши Паланчанина.

А. Л.

РУСКЕ СЛОВО 19

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ СТРЕТНУЦЕ ЗОЗ СНЕЖАНУ ШТРБАЦ З КОЦУРА

ОД РОБОТИ ШЕ НЄ БОЇ

Пише: Златко КОЛЄСАР

Живот вецейраз нє пита чи чежко, чи мож витримац и як предлужиц далєй, окреме теди кед приноши препреченя котри треба звладац. Тот исти живот учи же ше треба бориц и нє придавац ше. Тото найлєпше зна Снежана Штрбац, мац, и вельки борец, котра и после найчежких хвилькох кед остала без супруга, предлужела фамелийну роботу котру вєдно започали КАЖДЕ МА СВОЙО ПЛАНИ У шицких роботох помагал супруг, а тераз помагаю дзеци, кеди-нєкеди пририхтаю квеце за пияц, поприноша, поодноша, алє вони за роботу у заградкарстве и у тарґовини нєзаинтересовани

20 РУСКЕ СЛОВО

И

у заградкарстве, и у тарґовини робота нє лєгка, и то добре зна кажде тот хто исте роби. Нєт ту кеди за дацо инше, окреме за одпочивок. Роботного часу нєт, нєпреривно ше треба закладац, провадзиц тренди... И робиц, робиц... – Роками пестуєм и предавам квеце, а почали зме тото робиц зоз супругом, перше зоз желєняву, а познєйше зме прешли на квеце. З квецом ше баржей виплацело робиц як зоз желєняву, та сом каждого року садзела вше вецей, гоч робота коло нього вимага вецей часу. Понеже у пластенїку нє маме зогриванє, з квецом починам робиц од марца, та аж по позну єшень – гвари Снежана. А тераз прави час зоз квецом ожелєнїц и прикрашиц заградку, балкони и двори, вшадзи там дзе през лєто мож уживац на отвореним. У Снежановей заградки мож найсц праве такого, дробного квеца як цо беґония, петония, сурфиния.., а ту и мушкатли... Лєм треба робиц.

– Вше ми у шицких роботох помагал супруг, а тераз помагаю дзеци, кеди-нєкеди пририхтаю квеце за пияц, поприноша, поодноша, алє вони за роботу у заградкарстве и у тарґовини нєзаинтересовани. Практично, остала сом сама, гоч мушим повесц, и родичи ми тиж помагаю тельо кельо можу – приповеда наша собешеднїца. КЕД ЄДНА РОБОТА ПРЕПАДЛА, ЛАПАЛИ ШЕ ДО ДРУГЕЙ Снежана Штрбцова добре памета же накадзи ше побрали, и вона и єй Неделько вєдно робели у фамелийним бизнису – у тарґовини. Штернац роки у Коцуре тримали предавальню з вшелїяку робу, мали свой локал и нє мали векши трошки, алє накадзи почала експанзия вельких маркетох и предавальньох, робота вше слабше ишла, та предавальню заварли. Теди предлужели набавяц робу котру предавали на пияцу. 5. МАЙ 2017.

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ – Сцели зме че сно робиц, кажди динар зме держави на час виплацели, алє зме нє мали хасну остац у тей роботи, бо нас вельки маркети загартушели. И якошик, праве теди кед зме заварли предавальню, почали зме з роботу на пияцу, а о рок и зоз квецом – здогадує ше Снежана. Вона на пияцу предава и другу робу хтора углавним у сушедней держави туньша, а котру отамаль, з Мадярскей ту приноши. Так же, кед нє сезона квеца, вец частейше ходзи прейґ гранїци по робу, и наспак, а на пияц ходзи, такповесц кажди дзень. – Тераз ходзим на наш коцурски пияц, потим до Савиного Села, до Силбашу и до Руского Кере стура. Ходзела сом и частейше, алє тераз уж нє можем шицко по старчиц. Интере сантне тото же ше, наприклад, квеце нє предава у шицких ме стох єднак. Даґдзе воля єдну файту, даґдзе другу, та вец уж и сама знам цо и дзе однєшем. Кед поровнам роботу з Мадярскей котру мам през цали рок, и тоту з квецом, з квеца заш лєм векши хасен, алє з нїм и робота векша и напартейша. По сле пияцу ше нє мам кеди одпочивац, бо уж треба залївац, прикармйовац го, и рихтац за пияц шлїдуюцого дня. И так доокола – приповеда Снежана о своєй роботи. ПАТРИ ЛЄМ НАПРЕДОК Снежана остала ґдовица кед єй супруг нагло умар по сле чежкей хороти. Гоч дзеци нє барз заинтере совани за заградкарство и тарґовину, мацери су велька потримовка и велька радосц. – Дала сом им шансу най вибераю, най пробую робиц тото цо жадаю, а робота котру маме ту, вше их чека кед тото надумаю. Синове – леґинє, старши Небойша ма 21 рок, Далибор 18, а дзивка Марина 16 роки. Младши син жиє и роби у Беоґ-

З дзецми ше шицко лєгчйше пребродзи

СОВИТИ – Квеце люби кед ше го допатра, то єдине правило же би воно обстало и напредовало. Без допатраня и пе стованя ридко хторе квеце може буц красне, богато квитнуц и длуго прикрашовац гоч котри простор. Треба и добре вибрац праве ме сто дзе воно буд зе стац – толкує Снежана, вше порихтана и посовитовац.

радзе, задовольни є, старши бул робиц у Словацкей, а планує пойсц до Нового Саду и там найсц роботу. Марина ище ходзи до стреднєй школи, та є ту при мнє – гвари Снежана. У чаше кед ше Снежанов супруг Неделько похорел, цала фамелия преходзела през чежки хвильки. Снежана вельки борец, и у найчежших хвилькох була свидома же окрем потїхи и любови котру єдни другим можу дац, треба и робиц и обстац. – Вше сом ше зочовала з проблемами, и припознавам, було барз чежко, и тераз чежко, алє живот єдна борба и мушиме шицки вєдно дриляц далєй. Робим шицко цо у моєй моци же бим дзецом оможлївела цо лєгчейши днї, же бизме упрекосц шицкому були нашмеяни, а од роботи ше нє боїм – шмело гвари Снежана. ■ На пияцу нєт кеди за фотоґрафиї

5. МАЙ 2017.

БОРБА Фамелия преходзела през чежки хвильки, алє Снежана вельки борец. И у найчежших хвилькох була свидома же окрем потїхи и любови котру єдни другим можу дац, треба и робиц и обстац

РУСКЕ СЛОВО 21

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ ЮЛИЯН МЕДЄШИ, МАЙСТОР ЗА ЦИПЕЛАРСКИ МАШИНИ

И „ҐУЧИ” И „ЛУЙ ВИТОН” ВОН НАДПАТРА

Пише: Александра ЛЕНДЄР

Нє ципелар є, а анї нє шустер, як би гварели нашо стари, та заш лєм, ма вязи и з єдним и з другим. Правда тота же Юлиян надпатра машини италиянских подприємствох у хторих ше правя ципели и патики за познати фирми з Италиї и Французкей

Ю

З ГАДОВЕЙ СКОРИ Правели зме ципели зоз єленьовей скори, алє и зоз гадовей скори, конкретно зоз скори питона – коштала коло 2 700 евра

лиян Медєши з Вербасу знанє на шустерских машинох здобул у дакедишнїм ципеларским ґиґанту з Кули, у „Аски”, дзе робел шейсц роки у погону як електричар, за цо ше у найвекшей мири и школовал. Понеже роботи зоз струю було вше менєй, вше частейше робел на машинох за хторима були шнайдерки. У „Аски” Медєши здобул искуство у пририхтованю машинох за продукованє одредзених часцох обуї, а концом 1998. року ше преруцел до фирми „Родич” дзе петнац роки робел у ИТ сектору. Роботи зоз машинами, алє и програмованє му ше познєйше ище як добре здали кед 2013. року пошол на розгварку до италиянскей фирми „ЕУРОИН”, хтора услужно прави ципели и патики за французки и италиянски познати марки як цо „Луй Витон”, „Ґучи”, „Александер Мек Квин”, „Баленсияґа”... ПАР ЦИПЕЛОХ – ТИСЯЧКА – Спомнуте подприємство нє ма пласман на тим тарґовищу, нам материяли и фурми дизайнерох сцигую зоз Италиї, и ми вец по тих фурмох робиме. У нас ше прави скоро цала ципела, лєм талпи, односно дьони нє лїпиме. Тому подприємству нєпотребна реклама. О нїм, алє и о наших майстрох хтори у нєй робя, баржей бешедую модели

22 РУСКЕ СЛОВО

хтори ше находза на найпознатших модних пистох. То ципели и патики за високу моду. Од кеди я робим нє направели зме анї єден пар ципелох хтора кошта менєй як 700 евра – гвари Юлиян. У подприємству „ЕУРОИН“, хторе ма свойо филияли у Уґриновцох у Сриме, у Фекетичу и Кули, єст коло 700 роботнїкох. Медєши гвари же су окреме добри як поднїмателє, плаца вше на час, аж дакеди и дзень, два скорей. У Фекетичу погон крашнє ушорени, меркує ше на роботнїкох, а вше ше и уклада до преширйованя роботи. Конкурс вше отворени, а по Юлиянових словох, у Кули пошвидко будзе отворени обєкт хтори будзе мац коло 400 занятих. Перши штири роки вон робел у Фекетичу, а пред роком, кед тамтейших майстрох обучел за роботу, прешол до Кули и тераз до старого погону одходзи лєм теди кед треба надпатрац своїх шеґертох. У Кули тераз отримує погон и задлужени є за шицко цо ма вязи зоз струю, механїку, алє окреме надпатра и усоглашує машини за правенє часцох обуї. 5. МАЙ 2017.

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ – Моя робота же бим вєдно зоз технолоґом правеня обуї надпатрал систему як машини буду пошоровани и же бизме кажду добре порихтали. За даєдни машини мушим вельо нового научиц, бо тераз єст и програмерски машини хтори ше точно так намесца же би зробели одредзену часц ципели, та ту треба буц окреме осторожни и точни – гвари Медєши. МАЙСТРОВЕ ЗА ДЗЕШАТКУ За роботу сервисера спомнутих машинох чловек муши мац барз вельо сцерпеня, а Юлиян гвари же тоту прикмету ма. Медзитим, без огляду на швидкосц и велькосц

ЦИПЕЛИ 20 000 ЕВРА! У спомнутим подприємстве шиє ше и ципели по жаданю, так же у єдней сериї єст таки лєм єден пар ципелох. Звичайно ше таки модели правя з руками, односно, робя их єден або двоме майстрове хтори специялно за тото обучени. Часто ше за таки модели хаснує окремна технїка „врнчанє“ зоз хтору ше з руку виписує по скори. Пар виробених ципелох кошта и до 20 тисячи евра.

нових машинох, у тим подприємстве ше досц хасную старши модели машинох, бо ше ридше губя, а и за нїма муши стац чловек, та то єдна сиґурносц вецей. – Правда же у Сербиї нашли туньшу роботну моц, бо Италия у Европскей Униї и там нєт вельо роботнїкох за таку роботу. Медзитим, ми маме наисце вельо квалитетних майстрох хтори одвичательни и способни, и думам же и то пресудне за правенє таких драгих и луксузних ципелох. У Войводини єст вельо добрих ципеларох и шнайдерох, а у нашей фирми шицки майстрове одлични – прешвечени Медєши.

5. МАЙ 2017.

НОРМАЛНЕ ЧИ НЄ? Раз ше у Медєшовим обисцу случело же Юлиян єдному з дзецох порубйовал панталони, а праве у тот час його супруга Даря сцела заквачиц слику на мур. У тей хвильки кед Юлиян шедзел за машину, а Даря коло нього з млатком забивала гвозд, вошол нука сушед. Длуго му толковали же чом им то зошицким нормалне... Вельку увагу ше поклада на точносц у ви ра бя ню моде ла по знатих фирмох. Предносц ше дава квалитету, бо ципела муши буц прецизно зробена, точно по мерадлох дизайну. Гришки ше нє толерую, анї найменши, а кед же ше справя, ципелу ше паре и роби ознова. Як гвари Юлиян, контроли єст барз вельо, алє то и добре. Накад зи ше пороби штири або пейц операциї, шлїд зи контрола, а таки контроли лєм за єден пар ципелох єст голєм штири або пейц. – За познати лоґо „Луй Витона” ше точно зна дзе ше и на хторей часци ципели находза иницияли, а дзе лоґо зоз квециком и тото ше цилює зоз окремну машину, хтора потим чувствительну скору прештригнє на точно одредзеним ме сце – гвари Юлиян и додава же ше ту роби зоз барз драгим материялом, углавним зоз скору, та прецизносц муши буц заґарантована. – Правели зме ципели зоз єленьовей скори, алє и зоз гадовей скори, конкретно зоз скори питона. Паметам же єдна пара таких ципелох коштала коло 2 700 евра – гвари Медєши, а цо найинтере сантнєйше, анї єдна з тих ципелох ше му нє пачи. – То ципели за високу моду и часто су нє по моїм смаку. Нє пача ше ми як фарби наскладани на тих ципелох, барз падаю до оч. Правели зме и ципели хтори коштали прейґ тисяч евра, а я би их нє ношел анї кед би ми их дали задармо – щири Юлиян.■

НЄТ ГРИШКИ За познати лоґо „Луй Витона” ше точно зна дзе ше и на хторей часци ципели находза иницияли, а дзе лоґо зоз квециком и тото ше цилює зоз окремну машину, хтора потим чувствительну скору прештригнє на точно одредзеним месце

РУСКЕ СЛОВО 23

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ ВОЧИ ДЗЕШЕЦРОЧНЇЦИ НОВОСАДСКОГО ХОРУ „ГАРМОНИЯ”

ПРЕЛЄТЛА ДЕЦЕНИЯ

Фото: В. Вуячич

Пише: Славица ФЕЙСА

На инициятиву о. Романа Миза, пред дзешец роками, у Новим Садзе обновене хорске шпиванє. Тоту подїю нєшкайши Хор „Гармония” трима за свой родзени дзень. Означи го з концертом у новосадскей Синаґоґи

Х

орске шпиванє медзи Руснацами у Новим Садзе ма длугу традицию, а за його найплоднєйши роки велї беру давни, седемдзешати роки прешлого вику. Шпивало ше и дзеведзешатих, кед лєм на хвильку ожита тота културна активносц. После того настава длуга пауза. Пред дзешец роками о. Роман Миз надумал тоту паузу претаргнуц, и насампредз пре церковне шпиванє пробовал обновиц хор. З помоцу тедишнєй дириґентки Сузани Ґрос Маркович, отримана перша проба и хор почал жиц. Теди є наволани „Хор церкви св. Апостолох Петра и Павла и РКПД” , а о штири роки меня назву и постава „Гармония”. Ґрос Марковичовей ше удава позберац коло трицец стаємних членох и кед ше зна же векшина члени нє були ГОСЦИ И ДОМАШНЇ музично обраХор на своїх наступох нє раз ма и госцох – соли- зовани, була то стох, а єдна з нїх и Свитлана Декар, примадона пекельна робоСНТ-а. Нєшка Хор „Гармония” ма своїх солистох та, алє полна – Ану Римар и Якима Гаргая. З часу на час хору ше як помоц придружи и Камерни хор „Класика ентузиязму. Уж нова” составени з вибраних членох оперского хора о два-три меСНТ у Новим Садзе, хтори з нагоди ювилея, як и шаци хор мал Свитлана, буду шпивац на концерту. Окрем нїх и свой перши наХлопскей ґрупи, Новосадянє привитаю и Хор „Ро- ступ у Руским Керестуре. Хозанов” з Дюрдьова. ристи шведко-

24 РУСКЕ СЛОВО

ве же було крашнє и робиц, и шпивац, госцовац и путовац. Сузана верела же гармония у живоце барз важна, и так ю и у хору пробовала запровадзиц. Паноцец Миз ше цешел же репертоар вше богатши, а хор квалитетнєйши. Перши наступи памета и Мария Мандич, єдна з хористкох хтора медзи першима зашпивала алтовски часци композицийох. – Вше зме патрели на паноца же цо пове, вон бул перше и єдине мерадло одшпиваного – памета Мария хтора почала ходзиц на хор вєдно зоз своїма пайташками Наталию Еделински, Агнету Маслар, Марию Корманьош... Седем роки Сузана Ґрос Маркович дириґовала з хором, а вец одходзи до иножемства. Гоч було поцерпаня же ше хор годзен розформовац, бо ше и членство помали осиповало, дириґентка Хору Сербского народного театру – Весна Кесич-Крсманович превжала роботу з хором. ШПИВАЮ И МАЛЖЕНСКИ ПАРИ За тоти дзешец роки у хору шпивали и аматере и професионалци, и приятелє и малженски пари, даєдни ше затримали кратши час, други ту од його снованя. Так перши пейц роки у нїм запаметани бри5. МАЙ 2017.

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ лянтни гласи Йосифа Поки, Зденки Орос, ЗДАЛИ ШЕ НА ОБИЧАЙ шестрох Олеяр, двох Єленох, єдней Ґабриєли, Кевеждия и велїх други... Остатнї пеУ Хлопскей шпивацкей ґрупи „Фантє” шпиваю осемцме йц роки у нїм шпивала и єдна Желька, та хлопи – штирме хлопи з „Гармониї” и штирме зоз словенДраґана и ище вше шпива малженска пара ского хору „Кредарице”. Кед треба шпиваю єдним, кед заМатанович. треба – другим... И нє лєм тото. И нашо даскельо хористи, Мария и Велимир (Бука) ше хористом Руснаци, єден час шпивали у „Кредарицох”, та вец и вони приключели пред кус вецей як пейцома вше у „Гармониї” крашнє привитани. роками. Мария од давна шпива у хору, найдлужей була у Хору „Светозар Маркович” хтори бул – Паноцец Миз уж вше надалєко познати по висоридше з нами, похорює... ким ква ли те ту шпи ва ня, Правда, вельо себе кладол док Велимир почал у истим на хрибет док бул ище пахору шпивац аж теди кед рох, старал ше и о нас, та и ше славело його 50-рочнїдзень-нєшка на нас нє зацу. Пошвидко хор пре стал з бува. Тераз нас за рочнїцу роботу. и поновел зоз сукнями. Я Музично подковани, Бука вец тота хтора кончим, виВелимир Матанович нє шпивал у хорох, то, гвари, ХОР берам материял, зволуєм робели його родичи, баба, дїшивачки итд. – приповеда „Гармония” нєшка до.... (його мац позната Мария. ма коло двацец оперска шпивачка Иричле нох хтори два раз на Даво сир МатаноВОЙВОДИНА У МАЛИМ до тижня поряднє вич). ходза на проби. – После бешеди з о. „Гармония”, хор грекокатоНа своїм репертоару Мизом, и Мария и я помаю рижнородни лїцкей церкви и РКЦ-у, и водчали шпивац, озда, дукомпозициї хтори зи ше же є руски хор, гоч у нїм обновюю, и вше мам себе и ґени преролєм трецина Руснаци. Прето є ошвижую з новима бели... А, шпиваме преяк „Войводина у малим”, мулкомпозициями то же любиме, и ниа, ту тикултурална и мултиконфеМария Матанович зме цали час, дружиме сийна, з представителями 11 ше, кеди-нєкеди путуєнационалних заєднїме – гвари Матанович хтори цох. Велїх вецей нєт шпива и у Хлопскей ґрупи, док у хору, алє анї медзи ше Мария стара о иншим, нє нами, а єдна з нїх и менєй важним. спомнута Зденка, по– Муши хтошка превжац на знати Славолюб Косебе членарину, бешедовац и о цич, Мария Кормапроблемох бо, гоч хор ма свойоньош... Останю заго руководителя, указало ше же навше з „Гармонию” то вецейраз нє досц – гвари Мау памяткох, на фотоМария Мандич рия хтора педантно водзи евиґрафийох и знятих денцию о шицким, та аж и о ноЦД-ох... вих женских шматох. „Гармония” нєшка ма коло двацец членох хтори два раз до тижня поряднє ходза на проби. На своїм репертоару маю рижнородни композициї хтори обновюю, и вше ошвижую з новима композициями. Дириґентка Ве сна у „Гармониї” озбильно роби з хористами. Дзекуюци єй богатому искуству як хорского дириґента, педаґоґа и фаховца, алє и шицким хористом, „Гармония” нєшка слави, гоч нє вельки – красни ювилей.■ 5. МАЙ 2017.

РУСКЕ СЛОВО 25

МОЗАЇК ОЗНАЧЕНЕ МЕДЗИНАРОДНЕ

ДРУЖЕНЄ У Перши май, лєбо Медзинародне швето роботи, означує ше каждого року, од 1889. Символизує здогадованє на траґичну подїю, кед медзи роботнїками, котри глєдали лєпши роботни условия, и полицию пришло до зраженя, котре ше закончело зоз даскелїма жертвами. Тото державне швето слави ше у вецей як 80 жемох ПИШУ: Марина БИРКАШ Тамара САЛАҐ Лидия КОСТЕЛНИК

О

значовало ше у форми демонстрацийох на котрих участвовали синдикати и роботни орґанизациї, док нєшка млади славя тот дзень у природи з дружтвом, коло огня дзе ше рихта даяке єдло на роштилю лєбо котлїк. Медзинародне швето роботи установене як знак здогадованя на 1. май 1886. року, кед вецей дзешатки тисячи роботнїки у Чикаґу вишли на улїци, глєдаюци прейґ демонстрацийох лєпши условия за роботу и осемгодзинови роботни час. Од професора историї Деяна Бучка дознали зме же трецого, а окреме штвартого мая на площи Геймаркет, пришло до велького зраженя медзи роботнїками и полицию.

ЯК ШИЦКО ПОЧАЛО Професор Бучко приповеда же ше од 1889. року означує тото траґичне збуванє. За роботнїкох и синдикати тота подїя постала символ подполней нєєднакосци и нєправди капиталистичного дружтва. Зоз другого боку, зоз думаньом же ма одредзени комунистични конотациї, у Зєдинєних Америцких Державох роботнїцки рух ше одрекнул Першого маю и дзень роботнїкох ше означує першого пондзелку у септембру. – Думам же нєшка людзе, а найвецей млади, нє у

26 РУСКЕ СЛОВО

Перши май славели найвитирвалши...

подполносци свидоми прецо ше означує Перши май. Як цо знаме, на наших просторох за Перши май обичай пойсц до природи и порихтац котлїк лєбо роштиль, цо зоз єдного боку и добре прето же то людзом нагода же би ше дакус одпочинули и опущели од каждодньового живота. Алє, зоз другого боку, забуваме же сущносц означованя Першого маю би требало буц и здогадованє на жертви котри припаднїки роботнїцкей класи поднєсли же би ше виборели за свойо векши права – толкує професор Бучко.

И спорт важни

ПЕРШИ МАЙ ШЕ СЛАВИ И ПО ТРИ ДНЇ Дахто волї славиц Перши май дома з фамелию, а любителє природи дакеди ше до авантури упущую и по вецей днї, и о тим нам шведочи Тадей Малацко з Руского Керестура и Невена Тояґич зоз Бачкого Ґрачцу, котра Перши май слави з дружтвом у Руским Керестуре уж шейсц роки, на истим месце. – Перши май то швето роботи кед кажде треба же би ше опущел зоз своїма наймилшима. Углавним

славиме од 31. априла по 2. май. Рихтаме роштиль, пасулю лєбо котлїк. Намагаме ше же би нам кажди рок бул лєпши од прешлого, нїч нє може погубиц нашо друженє, аж анї диждж, бо ше хлапци з дружтва намагаю направиц цо лєпши стрехи кед би спаднул диждж и наисце нам нїч нє хиби – гвари Невена. 5. MАЙ 2017.

МОЗАЇК ШВЕТО РОБОТИ

ПРИРОДИ Тадей Перши май слави зоз пайташами, а пририхтує ше так же чисца место, правя себе ,,хижку”, цагаю струю и розклапяю шатри. – Купуєме себе напой и єдзенє за вецей днї, понеже зме на Беґелю три-штири днї. Рихтаме себе роштиль або котлїк, а тот дзень найволїм препровадзовац коло огня з дружтвом, слухац вибрану музику и приповедац о рижних темох. Кед ми то допиє, идзем опатрац други ґрупи хтори славя Перши май. Кед почнє падац диждж, вежнєме капулячи, кажди пейц-дзешец минути дахто виражи свойо нєзадовольство пре хвилю, и предлужуєме славиц под даяким импровизованим закрицом – толкує Тадей. Заш лєм, славенє нє каждому важне, и на перше место кладзе свойо обовязки. Єлена Дудаш зоз Коцура надумала же нє пойдзе нїґдзе и же останє дома зоз кнїжку.

...алє и наймладши

5. МАЙ 2017.

– Штири днї нє мала ствар и треба их вихасновац мудро, а я надумала же будзем учиц. Правда, дакус єст и одпочивку, алє на першим месце ми ученє – гвари Єлена. Кед була младша, Єлена жадала же би на тот дзень пошла до природи, даґдзе камповац и роштиляц, гоч нїґда анї нє преславйовала

тот дзень так, алє углавним дома правела роштиль зоз родичами. Прето и кед спаднє диждж, вона нє ма бриґу же цо будзе и цо порихта. Уна Молнар зоз Дюрдьова того року Перши май преславела дома зоз дружтвом, дзе порихтали закуску, роштиль, дружтвени бависка и добру музику. – Плановали зме пойсц на Фрушку гору, алє пре хвилю зме ше предумали и одлучели же заш лєм останєме дома. Упозната сом з тим же Перши май означуєме як

Вибрац найсмачнєйше

медзинародне швето роботи, дзень кед ше роботнїки почали бориц за осемгодзинови роботни час през протести синдикату – толкує Уна. Петро Хромиш зоз Дюрдьова нащивел озеро Мутнячу котре ше находзи нєдалєко од Дюрдьова, драгу потамаль прейдзе на трактору зоз своїма товаришами. – Дома порихтаме месо за роштиль и котлїк, береме напой и шицко цо нам потребне, а вчас рано зме рушели на „нашо” место. Завишиме од хвилї, кед будзе красна останєме и камповац, а кед нє, вец ше врациме до валалу, до моєй старей хижи и там предлужиме друженє и роштилянє. Ивана Чордаш зоз Нового Саду Перши май преславює у Каменїцким парку зоз своїм дружтвом. Вона там идзе лєм на єден дзень, а до пририхтованя ше нє миша вельо, то заш лєм охабя хлопом. Позадина приповедки о Першим маю ма смутни характер, и нє треба забувац на єй сущносц. Здогаднуц ше на жертви, дац им чесц, алє и тот нєкаждодньови дзень препровадзиц у дружтве. ■

РУСКЕ СЛОВО 27

ДУХОВНИ ЖИВОТ ОБНОВА У ВИКОВНЕЙ ЦЕРКВИ У НОВИМ САДЗЕ

ДЇЛА И ЛЮБОВ ҐУ СВОЙОМУ Пише: Мирон ГОРНЯК-КУХАР

Нашо грекокатолїцки стари, уж и виковни церкви, красни и функционални, гоч су направени у скромних условийох, алє до нїх уложене вельо роботи, добрей дзеки, схопносци, дари и любови. Владимирова обнова церковних царских дзверох у Новим Садзе, як и велї други роботи, єден приклад тей любови

С

ПОМАГА И У ДРУГИХ ПАРОХИЙОХ Гоч по образованю правнїк, а по професиї новинар, Владимир Римар уж познати як искусни тишлїр и „езер майстор”, та го волаю до других местох и парохийох же би помогнул у даякей роботи. Так го монахиня Ярослава замодлєла же би у Новим Садзе у манастире шестрох служебнїцох направел олтар у форми чаши за причасц, у їх каплїци, цо вон поробел, а потим и наш владика пошвецел тот олтар. Тиж, Владимир у шидскей парохиї мал вельо керамичарски, тишлїрски и водоинсталатерски роботи, а у парохиї у Руским Керестуре и тераз стої и хаснує ше орманчик за матрикули, хтори вон направел.

28 РУСКЕ СЛОВО

екретар Церковного одбору у Новим Садзе Владимир Римар нєдавно обновел и позлацел часци царских дзверох на старим иконостасу у церкви Святих апостолох Петра и Павла, за цо требало вельо схопносци и сцерпезлївосци, у чим му зоз совитами и материялом помогнул искуснєйши о. Михаил Холошняй, управитель парохиї у Ґосподїнцох и капелан дюрдьовски. Фундаменти церкви у Новим Садзе пошвецел крижевски владика Константин Станич ище 11. юлия 1820. року, а будована є 18 роки. И теди ище було роботи у нукашньосци, так же иконостас найвироятнєйше поставени 1847. року. Його древену архитектуру направели браца Маркович, як и у дзепоєдних других церквох, наприклад у православней Успенскей у Новим Садзе. Икони на иконостасу дїло познатого уметнїка Арси Теодоровича (як и у Руским Керестуре, Коцуре и новосадскей Алмашскей церкви). Арса мал ученїка Йована Йовановича, та и його икони єст у нашей церкви у Новим Садзе, цо шицко шведочи о духовних, историйних и уметнїцких вредносцох иконостасу у нашей церкви св. апостолох Петра и Павла. ПОТРЕБНИ СХОПНОСЦ И ДАРИ Дас пред роком и пол було очиглядне же позлацени филиґрански прикраски на царских дзверох, дуборез, резбария и шарки

попукани, розкивани, так же могли спаднуц. Прикраски представяю маслиново лїсца и плоди, як знак привиту Господа Исуса Христа у слави, и то требало оправиц. – Парох новосадски о. Юлиян Рац ше ми опитал же чи их можем оправиц и позлациц, я прилапел и так почала обнова – приповеда Владимир. – Бул сом у Дюрдьове на поради зоз о. Михаилом Холошняйом и вон гварел же помогнє кельо може. Вон уж вецей роки обнавя иконостас у Дюрдьове и ма одредзени материяли, хтори дал и за новосадску церкву. Дал клий – природне лїпкадло, шампаньску крейду, болоньску крейду и жовти и червени полимент, цо оможлївює пасма и подлогу за злато. Значи, вецей пасма єст пред позлату. Шицко то природни материяли. На концу ше наноши ценки златни фолиї – потолковал Римар. Скорей ше од єдного дуката од 3,5 ґрами, 23-24 каратного злата, правело 200-250 фалати фолиї велькосци 8х8 цм. Нєшка ше зоз сучасну технолоґию направи и до 1 000 та ки фо лиї з исто го ко ли че ства злата. 5. МАЙ 2017.

ДУХОВНИ ЖИВОТ З малим количеством злата мож обложиц вельку поверхносц, цо значи и же на иконостасу нєт вельо того драгоциного металу. Одредзене число злата у фолийох за новосадску церкву обезпечел о. др Роман Миз. УМЕТНЇЦКО-РЕМЕСЕЛСКА РОБОТА

ОБЛАКИ ПОЛОЖЕНИ БЕЗ СКЕЛОХ Ище 1994. року, витор розкивал стари облаки на турнї, почали ше вивальовац и могли спаднуц долу. Теди парох новосадски бул о. др Роман Миз, хтори ше опитал Владимирови Римарови же чи их може оправиц, односно направиц нови. Владимир пристал, алє то нє було лєгко, бо облаки стоя коло дзвонох, а турня до крижика висока 36-37 метери. Облаки вельки коло 1,3 метери зоз 2,7 метери и єст их штири коло дзвонох, и ище два додатни. Ри мар штудирал як их за менїц без ске лох, та на думал же их напра ви у часцох, же би их мо гло ви со ко дзвигнуц и монтирац, и од теди там и стоя. – Направел сом облаки спрам потреби и можлївосцох, а у тим ми помагал Владимир Рац, хтори тераз у Канади – виприповедал Владимир. – Бакар за рошти на облакох купени у Беоґрадзе, з тим же на нїх єст и челїчни рошти. Помагали и Владимир Кочиш и Владимир Сакач, так же зме од огньогасцох пожичели паньваши и ременї, пошли горе, познїмали стари облаки и положели нови – здогадує ше Римар. Окрем того, зоз дубовини вон направел и постамент за швичнїки, а зоз баґрену постамент за кивот, олаґовал их, та и вони прикрашую и, дзекуюци йому, служа свою намену у нашей церкви у Новим Садзе.

По Римарових словох, робота з тоту фолия барз „пипава”. Муши ше и осторожно дихац, же би ше нє роздуло фолиї хтори стоя на єленьовей скори. Нє шицко єдно анї у яким трикове ше роби, бо електрицитет може розлєтац и очкодовац ценке злато, хторе вец нє мож позберац. – Нє мог бим робиц без помоци о. Михаила Холошняя – гварел Владимир. – Пред тим требало закончиц тиж зложени тишлїрски роботи, со ставиц розламани часци, дуборези, и направиц нови. Доправени вирезбарени фалатки и направени додатки, же би тримали дуборези. Як потолковал Римар, стару позлату требало зняц, бо була як шмирґла, нє вигладкана и нє могло ю очухац и репаровац. Дим, прах и стара позлата у церкви ше хемийно зєдинєли и тоти поверхносци нє могло очухац же би остало лєм злато. Зато треба ло шицко вистругац, ошкрабац зоз специялним алатом до древа и вец древо позлациц. То уметнїцко-реме селска робота. Дуборез на царских дзверох у Новим Садзе нє плїтки, ма глїбши часци, хтори чежше до ступни инструментом. Шицко треба робиц сцерпезлїво, помали, з вельку прецизно сцу и фахово. Заш лєм, поробене є. За познєйше остало обновиц и позлациц луки на царских дзверох, як и дуборези на бочних дзверох на иконостасу. – До тих крайох пришли худобни людзе, нашо предки, алє сцели мац свою церкву. Кец вони могли у тих скромних условийох створиц цошка вредне, ми треба же би тото и зачували. Шицки тоти роботи би дахто тельо наплацел, же би то наша Церква нє могла плациц. Алє, пришвечело ше же би за Вельку ноц символи привиту и воскре сеня Исуса Христа заблїсли з новим шветлом, и то и направене – заключел Владимир Римар. ПАРОХ НОВОСАДСКИ: БАРЗ ЗМЕ ПОД ЗЕКОВНИ

Парох ново садски о. Юлиян Рац наглашел же церковна заєднїца барз подзековна секретарови Церковного одбору Владимирови Римарови на окремним закладаню у обнови церкви, алє и другим у Церковним одборе 5. МАЙ 2017.

и шицким хтори доприноша же би ше Церкву материялно и духовно отримовало и розвивало. – На царских дзверох поробена єдна нєодложна, важна и зложена робота, у чим Владимирови помогнул и о. Михаил Холошняй, та и йому дзекуєме – виявел о. Рац. – Подобно, предстої обнова и на дияконских, бочних дзверкох. Коло церкви и будинкох єст ище надосц роботи. Добре же положени циви за одцеканє води на храму, на чим тиж Римар бул окреме анґажовани, бо требало обезпечиц вельо документи и дозволи од компетентних службох и институцийох. Медзитим, заш лєм маме влагу у будинку церкви, можебуц атмосферску, од вонка, а можебуц и од долу, з оглядом же будинок нє изоловани од влаги. Парохийни будинок стари, та и його треба обновиц – гварел о. Юлиян. По його словох, нєпреривни проблем то и барз фреквентни транспорт, можебуц и найфреквентнєйши у Новим Садзе, праве у улїцох дзе будинки нашей церкви и парохиї, цо виволує очкодованя на тих будинкох.■

РУСКЕ СЛОВО 29

ROK XII

МАЙ 2017 ^islo 31 (133)

ГОЛОДОМОР У УКРАЇНИ 1932–1933

ШТУЧНО ВИВОЛАНИ ГЛАД (I)

Пише: Микола ШАНТА

Глад виволала Комунистична партия на чолє зоз Сталїном, пре жаданє зламац двох вельких нєприятельох комунистичного режиму СССР-а – українске селянство и українски народ

Д

вацети вик за Україну и українски народ бул окреме траґични. Огромна, вецеймилионска маса людзох поумерала з нєприродну шмерцу, або гинула у войнох. То тельо вельо людзох же здравому розуму чежко и похопиц. Найвекши погром за Україну бул Друга шветова война, дзе вецей милиони Українцох гинули у рамикох совєтскей и других присутних армийох, як и у других рижних репресийох. Други вельки погром то штучно виволани глад, такволани Голодомор, 1932. и 1933. року у режиї тедишнєй совєтскей власци. У Голодомору у бувшим СССР-у вимарло коло седем милиони людзох, од чого на териториї України коло штири милиони. Дзепоєдни жридла гуторя же число жертвох було аж до 10 милиони, а же скоро трецина з нїх були дзеци. Найвецей людзох од гладу умерало од фебруара по конєц яри 1933. року. У тим периодзе од гладу умерали 17 особи каждей минути, 1 000 особи каждей годзини, а каждого дня и до 25 000 людзох. Нєставали цали валали. Зоз гладом була залапена цала житородна Україна, окрем Галичини хтора теди ище нє була у составе СССР-а. Ище єден деталь упутює на тото же Голодомор бул злодїйство над Українцами. Глад штучно виволани и у часцох Кавказу, алє лєм у крайох дзе жили Українци. У Голодомору поумерала штварцина жительства тедишнєй України (историйна интерпретация и позберани факти виключно авторово – Ред.). Глад виволала Комунистична партия на чолє зоз Сталїном пре жаданє зламац двох вельких нєприятельох комунистичного режиму СССР-а – українске селянство и українски народ, пише проф. др Янко Рамач у статї „Одгуки терору з гладом у України 1933. року у тедишнєй рускей и українскей преси у Югославиї”. ПРИРИХТОВАНЯ ПОГРОМУ После периоду НЕП-а (Нова економска политика), хтора була актуална у периодзе од 1921. по 1928. рок, и

30 РУСКЕ СЛОВО

у хторим нова совєтска власц дошлєбодзовала обнавянє даєдних елементох капиталистичней привреди, пре злєпшанє економиї, Сталїн 1929. року преходзи на нови курс – комунизем, з цильом же би зоз колективизацию и одбераньом жеми знїщел шлєбодних селянох хтори прето же були економски самостойни и нєзависни, були менєй подложни комунистичней демаґоґиї. Политбиро у децембру 1929. року оперовал зоз числом коло милион селянских ґаздовствох на териториї України, цо виноши пейц до шейсц милиони людзох хторих требало розкулачиц, одняц им маєток, вигнац их до Сибиру до концентрацийних лаґрох, або до роботнїцких населєньох, же би ше зоз кулацку роботу будовало драги и фабрики у тайґох, а же би ше з тим одклонєло найвекше препреченє за ширенє комунизма и русификациї. Українски историчаре твердза же совєтска власц свидомо виволала глад же би ше зменшал политични уплїв України у Совєтским Союзу. У Голодомору вельки утрати прецерпели и други часци Совєтского Союзу, Казахстан и Нємецка Волґа, алє найвецей жертви було праве у України. И прето, кед ше бешедує о Голодомору 1932/33. року, насампредз ше дума на штучно виволани глад на териториї України. Найвецей народу од гладу помарло у нєшкайшей Харковскей, Києвскей, Полтавскей, Сумскей, Черкаскей Днїпропетровскей, Житомирскей, Виницкей, Черниговскей и Одескей обласци, як и у Молдавиї хтора теди була у составе Українскей Совєтскей Социялистичней Републики. Коло 81 одсто вимартого народу були Українци, 4,5 одсто Русиянє, 1,4 одсто Євреє и 1,1 одсто Поляки. Медзи жертвами було вельо и Билорусох, Болгарох и Мадярох. ЗЛАМАНА ПОХРЕБЦИНА УКРАЇНСКОМУ НАРОДУ Квалификованє Голодомору и далєй горуце политичне питанє, а толкованє и опредзельованє спрам того 5. МАЙ 2017.

РУСКЕ У ШВЕЦЕ злодїйства у найвекшей мири завиши од политичних интере сох жемох цо ше опредзелюю спрам русийскоукраїнских одношеньох. Кед ше у тим контексту спатра и нєшкайша война на во стоку України, вец ше ю и лєпше розуми. Українски историчаре обачую же найвекши Голодомор виволани праве на територийох централней України, по долїни рики Днїпро, хтора зоз своїм українским жительством була похребцина українского етно су. Кед ту, на тоту територию по сле Голодомору населєне русийске жительство, нє зоз власну дзеку алє на силу, тото пасмо русийскобешедного жительства нїґда Україну нє чувствовало як свою державу, и їх родолюбиє обрацене ґу Русиї, а нє ґу України. З тим миґрацийним проце сом Україна як етнос подзелєна на „лївобережну” и „правобережну”. Розбита цалосц українского етно су на два половки, з чим би ю у перспективи, спрам задумки стратеґох, нєприятельох України, требало подзелїц медзи околнима державами. У тей дзелїдби би найвекша часц припадла праве Русиї.

ГОЛОДОМОР – ҐЕНОЦИД Парламент України у новембру 2006. року припознал Голодомор як ґеноцид над українским народом. Тоту квалификацию прилапели Андора, Арґентина, Австралия, Азербейджан, Белґия, Бразил, Еквадор, Естония, Ґрузия, Италия, Канада, Колумбия, Летония, Литвания, Мадярска, Мексико, Молдавия, Параґвай, Перу, Польска, ЗАД, Словацка, Зєдинєне Кральовство, Україна, Голандия, Ческа, Чиле, Шпания, Ватикан, Зєдинєни нациї, Влада Европи, Европски парламент, UNESCO.

Профе сор Євген Пащен ко у зборнїку „Ґеноцидне злодїйство тоталитарного режиму у України 1932–1933” дава мена найодвичательнєйших за злодїйство Голодомору: то Йосиф Висарионович Сталїн, ґенерални секретар Совєтскей Комуни стич ней Партиї (большевикох), Лазар Каґ а нович, секретар Централного комитету СKП, Сталїнов сотруднїк, Павел Постиш, други секретар ЦК КП України „зоз окремнима овласценями”, Станислав Косиор, перши секретар ЦК КПУ, Влас Чубар, предсидатель Союзу народних комесарох УССР, тедишнєй українскей Влади, Мендель Гатаєвич, други секретар ЦК КПУ, тиж з „окремнима овласценями”, Станислав Реденс, руководитель ҐПУ УССР и Всеволд Валицки, полноважни представнїк ҐПУ за Україну. Валицки иницировал творенє окремних законох хтори оможлївйовали же би ше по кратким поступку штреляло гладних селянох, або тих цо гладним пробовали доручиц поживу. Шведкове гуторя же ше Валицки визначовал зоз окремним 5. МАЙ 2017.

ентузиязмом у забиваню и знїчтожованю українскей интелектуалней елити. ПРИСИЛНА КОЛЕКТИВИЗАЦИЯ 1929. РОКУ Источасно як рушел ламац селянске українске пасмо, Сталїн нападул на Україну, на єй културу, интелиґенцию. Уж 1929. року режим почал дзвигац обвини процив рижних ґрупох „пре рихтанє українских националистичних заверох”. Явно нападнути найвизначнєйши українски академикове, писателє, линґвисти. У монтираних процесох осудзени, або ликвидовани на тисячи українски интелектуалци хтори були на програми културного українского идентитету и хтори були процив совєтскей большевицкей власци. Сталїн добре знал же перше муши знїщиц интелиґенцию хтора виражовала українску националну свидомосц, та кед нация будзе обезглавена, режим вец прейдзе на конєчни обрахунок зоз українским селянством хторе отримовало нацию. Вельке препреченє у тей намири представяли и українски комунисти, хтори ше упарто борели процив нєреалних вимогох за глєдани квоти жита и нєдосц активно робели на „розодкриваню” кулакох. Почали змени українских комунистох од самого верху. На Трецей всеукраїнскей конференциї Українскей комунистичней партиї у юлию 1932. року указоване же придзе до озбильних нєдо статкох поживи. Даєдни комунисти преношели же ше селянє у дзепоєдних обласцох поно сую же им шицко одняте. Молотов осудзел за антибольшевизем пробованя же би ше за нєуспих обвинєло нєреални плани зазберованя жита и ясно дал знац же „нє будзе попущованя, або колїмбаня по питаню сполньованя задаткох хтори по ставела Партия и совєтска власц”. Попри катастрофалного стану у польопривреди, 1932. року, Сталїн за 44 одсто звекшал обовязну квоту українскей учасци у прино су жита, цо автоматично значело же го нє будзе досц за прекармйованє тих хтори го продукую, бо по тедишнїм закону жито ше зоз колхозох нє шмело дзелїц селяном скорей як цо ше нє наполнї державна квота хтору одредзела влада. Сталїнова одлука и методи хтори хасновал же би ю витворел, осудзели милиони селянох на шмерц од гладу. Руководство Комунистичней партиї, спомогнуте зоз войску и тайну полицию водзели нємило сердну войну процив селянох хтори спочатку одбивали придац жито. Кажде зарно жита зоз селянских ґаздовствох було конфисковане. Гоч хтори хлоп, жена, або дзецко хтори були лапени же одложели гоч лєм гарсц жита вжатого зоз колективней фарми, найчастейше були на ме сту заштрелєни, лєбо виселєни на Далєки во сток, до Сибиру. Гевти хтори нє випатрали досц вигладнєто, були сумнїви же маю скрити резерви. Селяном нє дали же би одходзели до городох и же би ше виратовали. Селянє нє могли висц зоз валалу, а поготов войсц до городу. У городох гладу нє було, бо у нїх тирвала русификация и велї городи початком трицетих рокох уж були населєни зоз русийским жительством хторе тиж на силу присельоване.■ (Предлужи ше)

РУСКЕ СЛОВО 31

НА ЗДОГАДОВАНЄ

ДЕЯН ТАТИЧ (1986–2015) з Коцура

Весели и щири, вше нашмеяни, з новима франтами – таки бул наш Деян. Часто споминаме и здогадуєме ше на часи хтори зме препровадзели вєдно. Твою любов и доброту занавше будземе чувац у наших шерцох. Навики будзеш з нами у наших думкох. Най це ангели чуваю! Сани, Рака, Папи, Чики, Дакич, Копча, Славиша, Чуме, Мичора, Баїч, Буки, Риле, Юрчи, Валєвац, Боске, кума Мира и кум Сале

32 РУСКЕ СЛОВО

5. МАЙ 2017.

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 2. мая 2017. року занавше нас зохабела наша мила мац, швекра, баба и прабаба

Моєй милей шестри

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ

АМАЛИЯ ПАЛАНЧАНИН (1931–2017) з Вербасу АМАЛИЇ ПАЛАНЧАНИНОВЕЙ

Памятку на єй пожертвовносц, доброту и любов у своїх шерцох вично буду чувац син Александар зоз супругу Таню, нєвеста Анґела, унука Кристина зоз супругом Дюрком и дзецми, унуки Андрей и Емил Спочивай у мире Божим!

од шестри Ирини зоз мужом Якимом и сином Борисом зоз фамелию Цапових

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ

Милей тети

АМАЛИЯ ПАЛАНЧАНИН

АМАЛИЇ ПАЛАНЧАНИНОВЕЙ

Уйно, нїґда нє забудземе красни хвильки препровадзени з Вами. Молнарово и Медєшово Вичная єй памят!

од Танї з фамелию СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 2. мая наполнєли ше два роки як нас зохабел наш кум

ДЕЯН ТАТИЧ (1986–2015)

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 4. мая 2017. року наполнєл ше смутни рок як нас занавше зохабела наша мац и баба

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 2. мая 2017. року одпитали зме ше од нашей милей свахи

АМАЛИЇ ПАЛАНЧАНИН (1931–2017) з Вербасу Зоз почитованьом памятку на єй подобу у своїх шерцох буду чувац сватово Андєлия Дєрич зоз дзивками Даницу Ступар и Єлицу Радулович зоз супругом Миодраґом и дзецми

И так ше ми жалосни найлєпше розумиме, кажде у своїм шерцу жалосц ноши, чежку, нєподношлїву, а заш лєм жиєме зоз ню... Гваря же час преходзи, та жаль и боль нєставаю... спреведаю... кажди дзень нам чежше и хибиш нам, а найвецей хибиш кумови Салетови Вше це ше з любову здогадую кумово Меничаниново

АНА ВЕНЧЕЛЬОВСКИ (1922–2016) з Нового Саду Памятку на ню вично буду чувац син Владимир, нєвеста Власта и унука Ивета зоз фамелию Спочивайце у мире Божим!

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 10. мая наполнюю ше пейц роки як у вичносци пребува наш мили брат

НА ЗДОГАДОВАНЄ Наполнєли ше 25 роки як ше упокоєл наш мили супруг, оцец, дїдо и прадїдо

МИХАЙЛО СТРИБЕР (1962–2012) з Руского Керестура

З виру до воскресеня и нового стретнуца, твойо наймилши.

5. МАЙ 2017.

МИКОЛА ХОДАК (1933–1992) з Коцура

Спочивай у мире Божим!

И дзень нєшка нам хиби твоя любов и потримовка. Занавше це буду паметац супруга Ана и синове Микола и Владимир зоз фамелиями Спочивай у мире Божим!

РУСКЕ СЛОВО 33

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Прешли шейсц жалосни мешаци як вецей нє зо мну мой мили супруг

ЛЮБО ВЕНЧЕЛЬОВСКИ (1950–2016) з Руского Керестура

У думкох сом з тобу, алє, заш лєм, цихосц чежка, чеканє даремне. Можебуц слизи даваю даяке олєгчанє, а молитва надїю же спочиваш у мире Божим. Жиєш у моїм шерцу дзе це з любову чувам. Твоя супруга Фемка Спочивай у мире Божим! НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 30. априла наполнєли ше шейсц мешаци як нас занавше зохабел наш мили кум

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Наполнєли ше смутни 40 днї як нас занавше зохабела наша нина

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 30. априла 2017. року занавше нас зохабел наш мили

ИРИНА ДУДАШ народзена Сопка ВЛАДИМИР ДУДАШ – ШТАЦО (1940–2017) (1955–2017) Памятку на ню занавше будзе чувац андя Маря Сопкова з фамелию Твойо братняци и шестринїци з Спочивайце у мире Божим! фамелиями

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 5. мая 2017. року наполнєл ше рок як занавше престало дуркац шерцо нашей милей супруги, мацери, баби и прабаби

ВЛАДИМИР ТИРКАЙЛА (1959–2016) з Руского Керестура

Памятку на його любов и доброту навики буду ношиц у своїх шерцох кумово Хомово: Мирко, Яни, Наталия и Янко Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 2. мая 2017. року наполнєл ше рок як нас зохабела наша мила мац и баба

НАТАЛИЇ БУДИНСКИ (1942–2016) з Руского Керестура

У шерцу будземе вично жалїц за тобу и подзековни зме же ши була наша. Дзивка Лїляна, унука Биляна и унук Александар Спочивай у мире Божим!

Твою любов и доброту занавше будземе чувац у своїх шерцох. Вше будзеш з нами у наших думкох и здогадованьох. Ожалосцени: супруг Леонтин, дзивка Оленка, син Славко и нєвеста Тат’яна, унуки София и Милан, унука Ваня и єй супруг Йовица, унука Даря и Лоґан, унука Оля, и праунуки Мираш и Дуня Спочивай у мире Божим!

СМУТНЕ ЗОГАДОВАНЄ Дня 2. мая 2017. року наполнєл ше рок як нас занавше зохабела наша мила шестра и тета

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 5. мая наполнєл ше єден рок як нас занавше зохабела наша мила шестра и тета

МЕЛАНИЯ ПАНТОВИЧ народзена Ежденци (1933–2016) з Кули

МЕЛАНИЯ ПАНТОВИЧ народзена Ежденци (1933–2016) з Кули

Памятку на це чуваю твойо наймилши, брат Мижо, шестри Хелена, Славица и Натка з фамелиями Спочивай у мире Божим!

34 РУСКЕ СЛОВО

НАТАЛИЯ БУДИНСКИ (1942–2016)

З любову и почитованьом памятку на ню чуваю шестра Марча з дзецми Владимиром и Ясминку и їх фамелиями Спочивай у мире Божим!

5. МАЙ 2017.

НА ЗДОГАДОВАНЄ

МИРОСЛАВ СЕҐЕДИ – МИРЕ (1960–2015) з Дюрдьова Брат Мижо з фамелию

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 9. мая наполнї ше рок як нас занавше зохабела наша мила мац и баба

ИРИНА ПАПУҐА (1947–2016) Памятку на ню чуваю єй наймилши

CENOVN>K MALIH I POSMERTNIH OGLA[KOH – mala ogla{ka do 20 slova ko{ta 200 dinari – mala ogla{ka vecej yk 20 slova ko{ta 300 dinari – uramikovani tekst ogla{ki, abo vin~ovanki ko{ta 500 dinari – posmertna ogla{ka na wdno polqo ko{ta 600 dinari – posmertna ogla{ka na dva poly ko{ta 1 200 dinari. Cenovn<k va`i od 1. мая 2015. roku Ogla{ki mo` poslac na mejl office@ruskeslovo.com лєбо ruske.redakcija@gmail i uplacic na rahunok Novinsko-vidavatelqnej ustanovi “Ruske slovo” u banki Inteza ~islo 160-923244-82. Informaci< mo` dostac na telefon 021/ 6613-697.

Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основи члена 10. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

Покраїнски секретарият за урбанизем, будовательство и защиту животного штредку, на основи члена 10. Закона о преценьованю вплїву на животни шредок („Службени новини РС” ч. 135/04) обявює

о поднєшеней вимоги за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта Ношитель проєкта „Телеком Сербия” а.д., Таковска 2, Беоґрад, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС 147, НСУ147, НСЛ147 НС-ВОЙВОДЕ МИШИЧА”, у Улїци Войводе Мишича число 1, у Новим Садзе, на катастерскей парцели число 685, К.О. Нови Сад II, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110, Нови Сад, роботни днї од 10 до 15 годзин. Шицки заинтересовани, у чаше 10 днї од дня обявйованя того обвисценя, можу дац свойо думанє у писаней форми на адресу Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду.

о поднєшеней вимоги за одлучованє о потреби виробку студиї о преценьованю вплїву на животни штредок Ношитель проєкта ЯВП Води Войводини зоз Нового Саду, Улїца Бул. Михайла Пупина чс. 25, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта Еколоґийне управянє з водами процив екстремних хвильових условийох у прейґгранїчней обласци на к.п. чс. 3938 К. О. Змаєво, к.п. чс. 3475/1 К.О. Сириґ и к.п. чс. 13265/1 К.О. Темерин. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мо достац на увид у просторийох Покраїнского секретарияту за урбанизем, будовательство и защиту животного штредку, Булевар Михайла Пупина 16, Нови Сад (прижемє, канцелария ч. 39). Шицки заинтересовани, у чаше од 10 днї од дня обявйованя того обвисценя, можу доручиц свойо думанє у писаней форми на адресу Секретарияту.

ОБВИСЦЕНЄ

Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основи члена 10. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о поднєшеней вимоги за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта Подприємство „Телелинк” д.о.о. зоз Бееґраду, Младежских бриґадох 65в, по овалсценю ношителя проєкта „VIP MOBILE” д.о.о., Милутина Миланковича 1ж, Нови Беоґрад, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта радио базней станїци мобилней телефониї „НС2306_01 НС_Степановичево”, на катастерскей парцели число 1336, К.О. Степановичево, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110, Нови Сад, роботни днї од 10 до 15 годзин. Шицки заинтересовани, у чаше 10 днї од дня обявйованя того обвисценя, можу дац свойо думанє у писаней форми на адресу Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду.

5. МАЙ 2017.

Городска управа за защиту животного штредку на основи члена 20. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї” число 135/04 и 36/09), обявює

ОБВИСЦЕНЄ

o явним увиду, явней презентациї и явней розправи о студиї о преценьованю вплїву на животни штредок Попдприємство „KODAR INŽINJERING” D.O.O. зоз Беоґраду, по овласценю ношителя проєкта „VIP MOBILE” Нови Беоґрад, Милутина Миланковича 1ж, поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта – радио базней станїци мобилней телефониї „НС2071_01 НС_Нови_Сад_Булевар_ошлєбодзеня”, у Улїци Булевар ошлєбодзеня число 47, на катастерскей парцели 6918, К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, роботни днї од 10 по 15 годзин по 6. юний 2017. року. У складзе зоз членом 6. Правилнїка о поступку явного увиду, презентациї и явней розправи о студиї о преценьовню вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, 69/05) заинтерсованих орґанох, орґанизацийох и явносц под час тирваня явного увиду можу поднєсц зауваги и думаня на студиї о преценьованю вплїву у писаней форми Городскей управи за защиту животного штредку. Явну розправу и презентацию ше отрима 7. юния 2017. року, у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Руменацка 110A, Нови Сад, на 11 годзин.

OБВИСЦЕНЄ

Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основи члена 10. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о поднєшеней вимоги за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта Ношитель проєкта Райко Ивич зоз Катю, Улїца Младена Стояновича число 23, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта „Вибудов продукцийного обєкта поверхносци прижемє и перши поверх (П+1) у хторим ше будзе находзиц административни блок и роботня за продукцию ролетнох, проєдукцийного обєкта поверхносци сутерен и прижемє (Су+П) у хторим ше будзе находзиц роботня за продукцию ролетнох и за преробок пластики зоз бризґаньом и екструзийом и монтажно бетонскей трафостанїци МБТС ЕВ 21а (П)”, у Катю у Улїци Делфи Иванич, на катастерскей парцели число 4766, К.О. Кать, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110, Нови Сад, роботни днї од 10 до 15 годзин. Шицки заинтересовани, у чаше 10 днї од дня обявйованя того обвисценя, можу дац свойо думанє у писаней форми на адресу Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду.

РУСКЕ СЛОВО 35

ИНФОРМАТОР

MALI OGLA[KI ВЛАГА? Изолуєме влажни хижи. 063/440-470; 063/102-41-14. *** DIHTOVANW oblakoh i dzveroh zoz neopren-}umu. Telefon: 063/8238-767. PRAVIME po meri roletni i garmonikovo dzveri. Tel: 063/8238-767 i (025) 58-27-710. *** ПРЕДАВАМ квалитетни пелет, брикети, углє Бановичи, древо у палетох од 1 и 2 кубики. Превоженє и витоварйованє обезпечени. Телефон: 064/26-83-862, Руски Керестур.

* дзе цо будзе *

ПА ЛОМНЇЦТВО ДО ДЯКОВА И ОСИЄКУ Културно-про свитна рада Грекокатолїцкей парохиї св. апо столох Петра и Павла у Новим Садзе орґанизує паломнїцтво до Дякова и Осиєку 13. мая 2017. року. Цена превоза 1500 дин. Приявиц ше мож Гелени Бабич на те ле фон 064/6521262. ***

НА СТРЕДУ ПРОМОЦИЯ РОМАНА ДР ЮЛИЯНА ТАМАША На стреду, 10. мая на 20 годзин, на ладї „Цепелин” у Новим Садзе будзе промоция автобиоґрафского романа „Река Мономах” др Юлияна Тамаша. О живоце и дїялно сци автора буду бешедовац Дьордє Рандель, др Радмила Ґикич Пе тро вич и Ксе ния Ката нич. На промоциї будзе и пригодне шпиванє, а по законченю програми коктел. Уход шлєбодни.

36 РУСКЕ СЛОВО

Городска управа за защиту животного штредку на основи члена 20. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї” число 135/04 и 36/09), обявює

ОБВИСЦЕНЄ

o явним увиду, явней презентациї и явней розправи о студиї о преценьованю вплїву на животни штредок Попдприємство „KODAR INŽINJERING” D.O.O. зоз Беоґраду, по овласценю ношителя проєкта „VIP MOBILE” Нови Беоґрад, Милутина Миланковича 1ж, поднєсол вимогу за даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта – радио базней станїци мобилней телефониї „НС2460_01 НС_Нови_Сад_Братох_Дроняк”, у Улїци Братох Дроняк 13, у Новим Садзе, на катастерскей парцели 10716/11, К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, роботни днї од 10 по 15 годзин по 6. юний 2017. року. У складзе зоз членом 6. Правилнїка о по ступку явного увиду, презентациї и явней розправи о студиї о преценьовню вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, 69/05) заинтерсованих орґанох, орґанизацийох и явносц под час тирваня явного увиду можу поднєсц зауваги и думаня на студиї о преценьованю вплїву у писаней форми Городскей управи за защиту животного штредку. Явну розправу и пре зентацию ше отрима 7. юния 2017. року, у про сторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Руменацка 110A, Нови Сад, на 12 годзин.

5. МАЙ 2017.

СПОРТ КЕРЕСТУРСКИ КАРАТИСТИ

КАДЕТКИНЇ ПЕРШИ НА ДЕРЖАВНИМ ПЕРШЕНСТВЕ буду змагац на Европским Кадетска дзивчатска екипа першенстве спомнутого соКарате-клубу „Русин” з Руюзу, хторе будзе у Суботици ского Керестура освоєла перод 5. по 7. май. ше ме сто на Републичним На Републичним першенпершенстве Шотокан Карате стве у Яґодини Теодор Нясоюзу Сербиї, хторе всоботу, ради у катеґориї надїйох, у 29. априла отримане у Яґодиборбох освоєл перше место, ни, а млади каратисти „Русиа у катеґориї пионирох Ґлону” освоєли и други медалї. риян Штранґар освоєл треНа Републичним першенце место у борбох и у катох. стве Шотокан Карате союзу На найвисшим змаганю у Сербиї участвовали коло 930 держави Шотокан Карате каратисти рижних возростох союзу Сербиї з „Русину” з коло 60 клубох у Сербиї, а участвовали и Мирко Мапобиднїцку кадетску екипу у лацко, Иґор Фейди и Иван борбох творели Сара ПланМедєши у катеґориї когуцичак, Анамария Няради и кох, котри ше екипно змагаМартина Рац. У поєдинєчней ли у катох. конкуренциї кадеткиньох у Теодор Няради освоєл перше место, а Ґлориян Младих каратистох „Русиборбох Сара Планчак освоєла Штранґар треце место ну” за змаганє пририхтал тредруге, Мартина Рац треце место, а Планчакова и Анамария Няради поволани и до ка- нер Михал Орос, а одход на змаганє до Яґодини помогли детскей репрезентациї Сербиї Шотокан Карате союзу и родичи каратистох, на чим им тренер и Клуб окреме М. З. Сербиї, так же ше як члени репрезентациї и поєдинєчно дзекую

У АПРИЛСКИМ МАК-У Априлске число часопису МАК-у вишло, а „У фокусу” му ґлумица Ребека Планчак з Руского Керестура и штверо млади члени музичней ґрупи, як и вельорочна сотруднїца часопису МАК Цецилия Надь з Керестура. У рубрики „МАК-ов колаж” представене „Уфоткаванє”, а у „Упечаткох” дожице з Бриселу керестурскей ґимназиялки Дорис Бучко. И у тим чишлє читачох нашмеє гумористична рубрика „Дньова доза Руснацох”, а рубрикa „Так и нїяк иншак” научи дацо нове. „Швет науки и технолоґиї”, медзи иншим, пише о нових технолоґийох и потенциялох, а „Спорт и рекреация” у априлским чишлє представя бициґлисту Андрея Гирйоватия з Вербасу. Мa. З.

5. МАЙ 2017.

РУКОМЕТНИ КЛУБ „РУСИН”

НА НЄДЗЕЛЮ ПРЕД СВОЮ ПУБЛИКУ

Рукометаше „Русину” з Руского Керестура стреду, 26. априла, у 13. колє змаганьох у Трецей рукометней лиґи Сербиї госцовали у Суботици, дзе од домашнього РК „Спартак Войпут 2” страцели з 29:24, алє „Русин” на тим госцованю нє бул у комплетним составе. Найвецей ґоли за „Русин” у Суботици посцигнул Гербут – 9, Мудри и Шукара дали по 4 ґоли, Слива 3, Боянович 2, Тома и Николич по єден, а попри спомнутих, за „Русин” бавели Планчак и Варґа. Змаганє 12. кола у Бездану 22. априла було одложене пре тедишню подлу хвилю, а шлїдуюце змаганє рукометаше „Русину” бавя на своїм терену на нєдзелю, 7. мая, процив ОРК „Кляїчево” з истоменого места.

У Лиґи младших катеґорийох до 14 роки – ґрупа А, млади рукометаше „Русину” одбавели два змаганя у Приґревици. Од парнякох з Бездану, з РК „Ґрафичар”, страцели з 23:10, а понеже у екипи зоз Србобрану бавели и старши хлапци, службени резултат змаганя бул 10:0 за Керестурцох. На тих змаганьох ше визначели ґолман Новта, як и бавяче Тони Пашо, котри дал 7 ґоли и Давид Надь, котри дал и 1 ґол. За Кере стурцох ище бавели Ковачевич 2, Планчак 1, Бодянєц, Гарди, Зорич 3, Шимек, Стойков 2, Максимович 1, Чордаш. Шлїдуюци турнир за младши катеґориї рукометашох будзе у Керестуре 13. мая. З. Планчак

РУСКЕ СЛОВО 37

СПОРТ АТЛЕТИЧАРЕ З КЕРЕСТУРСКЕЙ ШКОЛИ ШЕ ПЛАСОВАЛИ НА ОКРУЖНЕ ЗМАГАНЄ

НА ОПШТИНСКИМ ПЕРШИ И ДРУГИ МЕСТА Понеже поєдинєчно и екипно освоєли перши и други места, як и їх штафета, шицки єденацецеро атлетичаре з рускокерестурскей Школи „Петро Кузмяк” кельо участвовали на Општинским змаганю основних и штреднїх школох у атлетики, пласовали ше на Окружне змаганє, хторе 12. мая будзе у Зомборе. Општинске змаганє у Червинки отримане 27. априла, змагали ше школяре-атлетичаре зоз шицких школох у кулскей општини, а Керестурци ше змагали у катеґорийох 5. и 6. класи и 7. и 8. класи ОШ, док у скаканю до висока участвовали и два штредньошколки, уж доказана атлетичарка Антония Монар и Андєла Крайнович. Основношколци ше змагали у седем дисциплинох и у шицких освоєли перше лєбо друге

Фото: С. Т.

место, так же ше на Окружне змаганє у конкуренциї 5. и 6. класох у своїх дисциплинох пласовали Алексей Бики, Дарко Надь и Неманя Ковачевич, у конкуренциї 7. и 8. класох Неманя Стойков, Деян Надь, Алекса Шайтош, Никола Накич, Давид На-

ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА ЗОМБОР–БАЧКА ПАЛАНКА

НА НЄДЗЕЛЮ БЕЗ ПУБЛИКИ НА ЯРАШУ У 24. першенственим колє у Подручней фодбалскей лиґи Зомбор-Бачка Паланка рускокерестурски „Русин” внєдзелю, 30. априла, на госцованю у Свилоєве процив домашнього „Тереквешу” страцел аж зоз 5:0. Змаганє у Свилоєве „Русин” одбавел у ослабеним составе, понеже пре калїченя и други при-

38 РУСКЕ СЛОВО

чини нє могли бавиц аж осемцме стандардни першотимци. „Русин” и далєй ма 34 боди и на 6. є месце на таблїчки, а на нєд зелю у Кере стуре го сцує „Полет” зоз Сивцу, алє змаганє будзе бавене без публики, понеже „Русин” покарани з бавеньом двох змаганьох без присуства публики на домашнїм терену. Кара ушлїдзела по сле того як внєд зе лю, 24. апри ла, по сле зма га ня з ФК „Стари Город” з Бач кей Па лан ки, хторе законче не нє ри ше но 2:2, пре нєзадоволь ство зоз судзеньом кере стурска публика вошла на терен. М. З.

дь, Тони Пашо, штафета на 400 метери (Давид Надь, Дарко Надь, Деян Надь и Неманя Стойков), як и спомнути штредньошколки. За змаганє их пририхтала професорка физичного у керестурскей Школи Саня Тиркайла. М. З.

ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА НОВИ САД

БАЧКА НАДБАВЕЛА ПРОЛЕТЕР Бачка – Пролетер 3:1 (2:0)

Дюрдьов: патрачох 100. Судия Пєвац (Темерин). Стрилци: Ерделян у 8. минути, а Деянович у 10. минути. Матич 82. за Бачку, а Крстич у 61. минути за Пролетер. Жовти картони Рац, Пантич, Матич, Данґубич, Балоґ (Бачка), Лукая, Крстич, Єремич (Пролетер). БАЧКА: Калайдїч, Ерделян (Дякович), Данґубич, Курушич, Павлов, Пантич (Балоґ), Рац, Деянович, Матич, Янкович, Маркович (Тривунович). Домашнї рушели моцно, Ерделян зоз вецей як 40 метерох влапел ґолмана „на спаню”, а два минути познєйше и млади Деянович дал ґол. Госци прейґ Крстича и Лукаї мали нагоди же би зменшали резултат, алє Калайджич бул на уровню задатку. У предлуженю резултатску нєизвесносц зоз ґолом госцом принєсол Крстич, алє на доруцованє Дяковича искусни Матич зоз ґолом розпирхнул шицки надїї екипи зоз Баноштору. Т. С./Дневник 5. МАЙ 2017.

СПОРТ МЕДЗИОПШТИНСКА ЛИҐА БАЧКА ТОПОЛЯ-МАЛИ ИДЬОШ-ВЕРБАС-БЕЧЕЙ

ВЕЛЬКИ КРОЧАЙ ҐУ ЦИЛЮ ФК „Младосц Радосц” – ФК „Искра” 0:3

Искра: Ступар, Дрляча (Малїк), Барович, Юшкович, Дамир Ґубаш, Ваяґич, Ери (Колєсар), Малацко, Николич (Иван), Дамян Ґубаш и Сердар. Ґоли за Искру: Дамир Ґубаш, Зоран Сердар и автоґол домашнїх Госцованє у Србобрану велї тримали як єдно од ключних за освойованє першого места на концу сезони и пласмана до висшого ранґу змаганя. Нє тельо пре квалитет екипох, кельо пре подли терен и императив побиди пре котри Искрово бавяче були под прициском, очековало ше винїмково чежке и напарте змаганє Медзитим, тот прицисок ше анї у єдней хвильки нє почувствовал на теренє у Србобрану. Од початку змаганя Искра почала нападац и на перши ґол ше нє чекало длуго. У пиятей минути после єдней красней акциї Николич бил на ґол, а лабда на драги по ґол потрафела єдного бавяча домашнїх и уж на початку було 1:0 за Искру. После першого ґолу, Искра предлужела нападац и була лєпша екипа на терену од домашнїх з Србобрану. Домашнї лєм кединєкеди витворели даєдну полушансу, алє без векшей опасносци по Искров ґол, котра у першим полча-

ше мала ище даскельо вигодни шанси, алє на одпочивок ше заш лєм пошло зоз резултатом 1:0 за Искру.

МИНИ ТУРНИР У ФОДБАЛУ ЗА ПИОНИРОХ Внєдзелю предполадньом у Коцуре бул орґанизовани мини турнир у фодбалу за пионирох. Участвовали старши и младши пионире зоз Коцура, пионире зоз Србобрану и зоз Деспотова. Перше место освоєли старши пионире Искри котри у одлучуюцим змаганю победзели парнякох зоз Србобрану зоз 3:2. Други були пионире зоз Србобрану, треци младши пионире Искри и штварти пионире Бачкей зоз Деспотова.

Други полчас почал тиж зоз лєпшим бависком коцурскей екипи гоч Младосц Радосц у тим периодзе мала єдну вигодну шансу, алє домашнї нападач лабду шутнул прейґ ґолу. После єдного корнеру Дамир Ґубаш бул найвисши у каребним просторе домашнєй екипи и дал ґол котри шицким на стадиону дал на знанє же три боди пойду до Коцура. Резултат могол буц и прешвечлївши, алє Ери нє вихасновал два добри шасни за ґол, та точку на тото змаганє поставел Зоран Сердар у остатнїх минутох змаганя. После 13 одбавених колох Искра и далєй на першим месце на таблїчки зоз 32 бодами. На нєдзелю у Коцуре будзе госцовац екипа Єдинства зоз Бачкого Петрового Села. З. Колєсар

ОПШТИНСКА ФОДБАЛСКА ЛИҐА ШИД

НОВА ПОБИДА БИКИЧАНЬОХ У 17. колє Општинскей фодбалскей лиґи Шид нє було нєсподзиваня. ОФК „Бикич” дома победзел Напредак з Вашици 3:0, а ОФК „Бачинци” тиж дома победзели Єдноту зоз Шиду 3:1. У Беркасове Сримец страцел процив Синдєлича 3:0, Єдинство победзело Ґраничар на його теренє у Ямени 3:2, а ОФК „Бинґула” процив Борца победзела 3:0. Шлєбодни були фодбалере Омладинаца. На таблїчки ОФК „Бикич” перши з 37 бодами, кельо ма и ОФК „Бинґула” на другим месце. Синдєлич треци зоз 33, а ОФК „Бачинци” штварти зоз 31 бодом кельо 5. МАЙ 2017.

ма и Напредак на пиятим месце. Екипи хтори заоставаю за горню часц таблїчки: Єдинство на шестим месце зоз 24 бодами, потим Єднота седма зоз 20, а Омладинєц осми ма 13 боди. Ґраничар дзевяти зоз дзевец бодами, предостатнї дзешати Сримец ма осем, а остатнї єденасти Борец ма лєм штири боди. На нєдзелю у 18. колє Синдєлич будзе бавиц процив ОФК „Бикич”, а Напредак процив ОФК „Бачинци”. Омладинєц дочекує ОФК „Бинґулу”, Борец у Илинцох дочекує Ґраничар, а Єдинство будзе бавиц процив Сримца. Шлєбодна у тим колє екипа Єдноти. Вл. Дї.

РУСКЕ СЛОВО 39

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ

ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО

ЦО ШВИДШЕ ЗБИЦ МЕТУ, А З ВОДУ

РОК LXXIII ЧИСЛО 18 (3731) НОВИ САД, 5. МАЙ 2017.

■ ГОЛОДОМОР У УКРАЇНИ 1932–33. РОКУ ЦЕНА 30 ДИНАРИ

Фото: Ярослав Пап

Фото: В. Вуячич

Коцурски огньогасци ше од першомайского швета активно пририхтую за Майски стретнуца огньогасцох, хторе того року будзе отримане 21. мая, у Пиньвиц. Сениорска женска и хлопска екипа Добродзечного огньогасного дружтва з Коцура будзе участвовац у змагательней конкуренциї у вежби з огньогасну превозку з двома млазами и збиваню мети з воду. В. В.

ОГЛЯДНУЦЕ НА ПРЕШЛОСЦ оволуєме читачох новинох „Руске слово” же би помогли препознац особи на старих фотоґрафийох. Пре точне идентификованє особох на сликох, хтори маю окремну музейну вредносц, потребна помоц од ширшей явносци. Шицки фотоґрафиї настали у дакедишнєй фотоґрафскей роботнї Бруґошових у Руским Керестуре. Кажду фотоґрафию ше подпише зоз одредзену шифру, та кед же препознаце даєдну, лєбо вецей особи на фотоґрафиї, модлїме Вас же бисце явели до Заводу на число телефона 021/548-421, лєбо на мейл: zavod.rusini@gmail.com.

П

ПОМОГНЇЦЕ, РОЗПИТАЙЦЕ ШЕ, ПРЕПОЗНАЙЦЕ!

■ МАЙСКИ ШВЕТА И РОЗВАГИ Фотоґрафия: K006b_0181P