Issuu

НОВОСАДСКИ САЛОН КНЇЖКОХ

ВИДАНЯ И НА РУСКИМ ЯЗИКУ

РОК LXXI ЧИСЛО 16 (3625) НОВИ САД, 24. АПРИЛ 2015. РОКУ

■ БУНТОВНЇЦКА

Всоботу, 18. априла, на Новосадским сайме отворени 21. Медзинародни салон кнїжкох и 20. Вистава уметносцох „Арт Експо”. На Салонє кнїжкох участвую литературни творителє, видавательни, образовни и медийни хижи, а представени найновши виданя з белетристики, популарней, фаховей и науковей литератури, виданя за ученє странских язикох, литература за дзеци, рижни приручнїки. На заєднїцким штанду видавательох на язикох националних заєднїцох Покраїнского секретарияту за културу и явне информованє виложени и виданя на руским язику. Дружтво за руски язик, литературу и културу свойо виданя представело вовторок, 21. априла, у рамикох Координацийного одбору дружтвох за язики, литературу и културу. НВУ „Руске слово”, промоцию виданьох мало штварток, 23. априла, а так и Завод за културу войводянских Руснацох В. В.

ЖЕНСКА УМЕТНОСЦ

Фото: Лю. Дудаш

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

■ 47. ДРАМСКИ МЕМОРИЯЛ ПЕТРА РИЗНИЧА ДЯДЇ

ВОЧИ 70-РОЧНЇЦИ НОВИНОХ „РУСКЕ СЛОВО”

„РУСКЕ СЛОВО” И РУСКИ НАЦИОНАЛНИ ИНТЕРЕС вельки новини то гевти новини хтори порихтани обявйовац и тексти зоз котрима ше нє складаю. Гоч руска заєднїца уж децениями ма и друковани и елекПосле седемдзешат рокох виходзеня новинох „Руске сло- тронски медиї, вона, пре їх подиходзенє ма паланкову свиво”, шлєбодно мож повесц же вони представяю руске на- домосц котра застарана же цо поведза людзе вше кед дахто циoналне и явне добро од окремного значеня за руску на- викрочи зоз привидного консензуса шицких о шицким, ционалну заєднїцу у Сербиї. Гоч за його концепцию, змист, мож повесц же анї нєшка нє ма такволани руски явни протехнїчну ушореносц, обсяг итд. одвичательни конкретни стор. Там дзе ше шеє илузиї же ше шицки складаю зоз тилюдзе, Руснаци их доживюю як цошка цо припада шицким ма цо правя новини и дзе ше иншаке думанє априори преим. Прето вони прешвечени же их маю право читац зоз глашує за єрес, там явни простор нє постої. У озбильним скептичносцу и буц строги ґу новинаром и редактором. професийним новинарстве тоти цо иншак думаю нїяки нє Од „Руского слова” ше обчекує же би шмело и безкомпро- чудовиска чийо арґументи треба напредок иґноровац, а їх мисно у каждей ситуациї заступало и бранєло руски наци- зоз явного медийного простору послац же би свойо станоонални интереси. То, розуми ше, нє мож робиц зоз препи- виска викладаю у карчми, лєбо на пияцу. Явни простор сованьом записнїкох зоз схадзкох, часто стерилних орґанох правя, а постояци цивилизую, новини и медиї у хторих єст и целох зараброваних до бирократских процедурох и об- места и за позицию, и за опозицию, односно и за гевтих терхованих зоз малогражданску престрашеносцу од шиц- других, без огляду чи у питаню политика, даяки питаня од кого. Треба укладац векши усиловносци же би ше прейґ явного значеня, култура, просвита, информованє, церква... зложенших новинарских формох и зоз написами рижних Кед нє виражую прешвеченє же и гевти други у дачим руских интелектуалцох у новинох обрабяло найзначнєйши маю право, алє зоз цензуру завераю медийни явни про питаня руского националного и явстор, новини и медиї вообще Гоч за його концепцию, змист, технїчну ного живота. У своєй улоги чувара и правя медведжу услугу и инушореносц, обсяг „Руского слова” заступнїка рускосци, новини нє моформованю, алє и розвою плужу оставац на описованю подїйох одвичательни конкретни людзе, Руснаци их рализма и демократиї у заєднїдоживюю як цошка цо припада шицким им хтори ше збуваю на подручох живоци у хторей дїйствую. та заєднїци за хтори у одредзеней „Руске слово” остатнїх мешамири задлужени Национални совит (култура, просвита, ин- цох направело вельки крочаї у пременки и злєпшаню визуформованє) и на комуналних питаньох на хтори у нєшкай- алного випатрунка новинох. У тим поглядзе ювилей дочеших часох зведзени овласценя орґанох локалних самоупра- кує зоз наисце сучасним форматом и форму новинох. Медвох, прето же вец найважнєйши еґзистенциялни питаня ма- зитим, змист новинох нє достаточно провадзел огромни териялного розвою и живота народу вообще, оставаю за- пременки яки ше збули у дружтвеним амбиєнту, та нови нєдзбани, а за нїх, як ствари стоя уж вецей як двацец роки, дружтвени плурализем нє вихасновани за правенє отворесудьбоносно вязана перспектива нашого народу. них плуралистичних новинох обрацених насампредз ґу Як єдини друковани медий по руски, „Руске слово” треба младей ґенерациї образованих Руснацох. Руска заєднїца у же би обезпечело простор за витворйованє шлєбоди беше- Сербиї нєшка ма вецей як 1 500 високообразованих членох дованя у явним живоце рускей заєднїци. То, медзи иншим, хтори треба же би були найважнєйша цильна ґрупа читачох значи же у нїм треба же би було места за арґументовану будуцого „Руского слова”. критику руских явних особох, орґанох, целох, институций- Медзитим, високообразовани Руснаци интелектуално нє ох и других субєктох националного и явного живота рускей инфериорни у одношеню на актуалну новинарску ґарнитузаєднїци. Шлєбоди бешедованя нєт там дзе нє мож повесц ру „Руского слова” и прешвечени сом же нє приставаю анї и написац тото цо ше гевтим на хторих ше одноши нє пачи, на соцреализем у фарбох, анї на демонстрациї наводней лєбо цо вони нє жадаю. „Руске слово” у мено новинарско- новинарскей супериорносци без покрица. Применююци го кодекса, ушорйовацкей политики, лєбо редакторскей сучасни новинарски стандарди, зоз ушорйовацку политику цензури нє може онєможлївйовац критичне явне слово на котра нєзависна од владаюцих партийох, Националного сорахунок руских и других явних особох. Позната ствар же виту, рижних руских опцийох и од церкви, без керованя нєзґодних темох и без нєобяшнююцей селекциї темох и людзох, без керованя принципиєлней полемики, залапююци найширши теми зоз сучасного живота и будучносци нашей заєднїци, на рахунок заступеносци историї, прешлосци и традициї, по моїм прешвеченю зоз „Руского слова” мож направиц новини котри Руснаци у будучносци буду ище вецей читац. Попри тим, „Руске слово” треба же би було єден зоз найважнєйших процивнїкох дзелєня Руснацох по шицких основох и же би постало єден зоз найважнєйших субєктох твореня динамичней и толерантней ровноваги медзи шицкима рускима националнима, вирскима, политичнима, локалнима и другима опциями. Тим цо правя новини треба же би було ясне же им гевти шмелши Руснаци дакеди пригваряю лєм прето, же любя „Руске слово” и навияю за ньго.■ Пише: Михайло КАТОНА, дипл. инж.

2 РУСКЕ СЛОВО

24. АПРИЛ 2015.

ЗМИСТ

УВОДНЇК Пише: Олена ПЛАНЧАК-САКАЧ, редакторка рубрики Култура и просвита

■ Тижньовнїк 4–5. Диялоґ – держава и национални совити 6–7. Конференция о меншинских язикох у новим медийним окруженю

■ Нашо места 8–9. Надополнєня за одводньованє 11. Еколоґийна акция у Коцуре

■ Економия 12. Трибина о польопривреди у Вербаше 13. Ярня шатва на шидским подручу

■ Култура и просвита 14–21. Драмски мемориял Петра Ризнича Дядї 22. „Яр Мафтея Виная” у Суботици

■ Литературне слово 17–20. Тема – Бунтовнїцка женска уметносц. Илустрациї: К. Ґшвенґ

■ Людзе, роки, живот 24–25. Владимир Павлович, колекционер з Нового Саду 26–27. Фельтон – Ґу ювилeйней рочнїци „Руского слова” (6)

■ Духовни живот 28–29. Наша тема – Монашески живот и наш живот 29. Зоз наших парохийох

■ Информатор

30–32. Оглашки и In memoriam

■ Спорт 34–35. Футсалер зоз Вербасу – Дражен Арваї 35. Фодбалски лиґи На насловним боку – Зоз представи „Врацим ше по вашо души”. Автор фотоґрафиї – Любомир Дудаш Инґе.

БЕЗ КАТАРЗИ НЄТ ТЕАТРА Драмски исновац значи почац жиц у єдним одредзеним чаше и просторе, хтори нас поволую войсц до ньго и на хвильку забуц свойо реалне иснованє. Тот театрални амбиєнт препознаваме як амбиєнт за акцию, хтора ше нє пририхтує и контемплує, алє ше случує ту, тераз, у тей хвильки пред нашима очми, у театре. Тоту енерґию хтору може витвориц и преляц на публику єдна театрална представа, филмска уметносц, хтора свою уметнїцку дїю застанови у єдней хвильки и вше ю повторює на исти способ, нє „украдла” од театра, гоч театру одвжала публику. Прето театер тирва и нєшка. Театер иснує од давен давна и у далєкей прешлосци вон исновал як корективни фактор у дружтве. Здогадуюци ше старей греческей драмскей литератури у хторей витворена „Антиґона”, хтора парадиґма за анґажовани театер, бо вона гварела нє цалому швету, вона порушуюца точка єдного нового рушаня, єдного нового попатрунку на иснуюцу реалносц. У тей драми пред нашима очми ше народзує нови космос, нова констелация гвиздох, нови простор, нови час, як нови попатрунок на швет. Представа зоз хтору зме отворели 47. Драмски мемориял Петра Ризнича Дядї „Береме ше, так нам и треба”, як професийни проєкт нашого Театра витворени у сотруднїцтве зоз КУД „Жатва”, охабела упечаток же тота представа вецей „забава” як уметнїцка представа. Нє можем ше одняц од упечатку же свадзба як мотив нательо присутна у руским милєу и през театер и през фолклор. Седемдзешатих, осемдзешатих, дзеведзешатих рокох Руснаци мали и аванґардни театер. Здогаднїме ше лєм яки консеквенци зношел Миронь Канюх зоз драмским текстом „Велька птица”. Правда же театер драга уметносц и же и у култури нєшка велька безпенєжносц, алє кед нєт пенєжи твориц институцию театра при Руснацох, бо реално ми нє маме анї можлївосц рочного репертоарa, анї публику, (за публику ше боря и вельки театри у городох), заш лєм зоз помоцу хтора сцигує од войводянскей Влади, Руснаци можу витвориц на рочним уровню єдену театралну представу на високим уметнїцким уровню. Професийни проєкт нє муши нужно подрозумйовац и професийних ґлумцох, бо ґлума може буц иманентна и тим хтори ше за ню окреме нє школовали, алє вшелїяк подрозумює анґажованє професийного режисера и текст хтори актуални за нєшкайши час у хторим жиєме. Кед нєт катарзи у театре, пре хтору зме нароком пришли до театра, вец нєт анї театра.

* ”РУСКЕ СЛОВО” – гласнїк по руски * Виходзи каждого пиятку * Снователь Национални совит рускей националней меншини * Видава НВУ ”Руске слово”, Нови Сад * Перше число вишло 15. юния 1945. року у Руским Керестуре * Адреса: НВУ ”Руске слово”, Булевар ошлєбодзеня 81/7, 21000 Нови Сад * Редакция: заменїк одвичательного редактора – Олена Планчак-Сакач; редакторе/ки – Михайло Симунович, Дюра Винаї, Мирон Горняк-Кухар, Михайло Зазуляк, Александар Паланчанин, Олена Планчак-Сакач, Славица Фейса; новинаре/ки – Мария Афич, Влада Дїтко, Мая Зазуляк, Ана Маркович, Иван Сабадош, Танита Ходак * Язична редакторка – Блажена Хома-Цветкович * Лекторка – Ясмина Дюранїн * Подобови редактор – Любомир Сопка * Технїчна редакторка – Люпка Цвеїч; компютерски обробок – Вероника Вуячич, Мария Гудак, Таня Салонтаї * Телефони: 021/6613-697, 021/6624-708, 021/6623-076; 021/6621-433 * Телефакс 021/528-083 * Предплата за цали рок: у жеми 1 500 динари, а у иножемстве 100 евра * Жиро-рахунок Banca Intesa 160-923244-82 * Девизни рахунок Raiffeisen BANK a.d. Београд 26 5100000002458904 * Рукописи ше нє враца * Друкує Друкарня ” Maxima graf” Пет роварадин * E-mail: ruske.redakcija@gmail.com * Web site: www.ruskeslovo.com * YU ISSN 0350-4603 * COBISS SR-ID 15915778 * Друковани тираж 2 300 *

Direktorka MARTICA TAMA[ *** Odvi~atelqni redaktor dr BORIS VAR]A

24. АПРИЛ 2015.

РУСКЕ СЛОВО 3

ТИЖНЬОВНЇК НАЦИОНАЛНИ СОВИТИ, СЕРБИЯ

ДИЯЛОҐ НЄОБХОДНИ ЗА Пишу: Сенка НА ДЬ Ана МАРКОВИЧ

На двох сходох прешлого тижня у Беоґрадзе бешедовало ше о витворйованю правох националних меншинох и проблемох зоз хторима ше у тей мисиї стретаю їх национални совити. Як значна обласц хтору треба лєпше реґуловац визначене информованє на язикох националних меншинох и промовованє националного идентитету, хтори явносц видзи у праву на службене хаснованє язика

ого року интензивована комуникация медзи державу и националнима совитами националних меншинох, та ше часто орґанизує конференциї и схадзки на хторих ше бешедує о витворйованю правох националних меншинох у Сербиї и злєпшованю їх положеня. Прешлого тижня у Беоґрадзе отримани два таки сходи: у Хижи людских правох, а у организациї Беоґрадского центра за людски права и асоцияциї „Урбан Ин” бул округли стол о улоги националних совитох националних меншинох у витворйованю права на службене хаснованє язика и писма, на хторим спред Националного совиту Руснацох бул член Одбору за службене хаснованє язика и писма Деян Загорянски. Друга подїя було явне слуханє з тему „Робота и функционованє националних совитох националних меншинох” У Скупштини СерПредставителє Националних совитох у Скупштини Сербиї биї, на хторей були ношителє виберанкових лїстинох котри вошли до националних совичел проблем координациї локалних самоуправох и нацитох и предсидателє националних совитох. Од седем лї- оналних меншинох, односно же би у явних установох нє стинох хтори вошли до Националного совиту Руснацох лєм требали, алє и мушели буц заняти припаднїки нациприсуствовали пецеро представителє: Олена Папуґа, оналних меншинох у зависносци од проценту жительох Наташа Макаї-Мудрох, Микола Шанта, Желько Ковач и одредзеней националней меншини у общей популациї. Йовґен Мудри. Циль обидвох сходох бул упознаванє – Наприклад, кед у єдней општини маме єдну профепредставительох Влади Сербиї зоз роботу и проблемами сийну културну институцию, Дом култури и библиотеку, националних совитох, понеже питанє правох национал- апеловал сом же би у тих институцийох процентуално них меншинох будзе значне за Сербию у процесу пре- були заступени шицки припаднїки заєднїцох хтори жию гваркох о приступаню до Европскей униї. У тим шветлє, на тим терену у проценту кельо их єст. То значи, кед у констатация же комуникация медзи державу и нацио- Доме култури у Вербаше єст трицец занятих, а Руснацох налнима совитами злєпшана достава полне значенє, по- єст 10 одсто, вец би по тей лоґики у Доме култури тренеже диялоґ ма смисла лєм кед обидва страни видза вла- бали буц тройо Руснаци заняти. У библиотеки у Вербасни интерес же би у нїм участвовали. ше, наприклад, нєт анї єдна особа хтора зна руски язик – гвари Шанта. КАЖДЕ МА СВОЙО БРИҐИ На сходох припаднїкох националних совитох акцент дати на векшу координацию медзи нїма, насампредз Кажда национална меншина ма специфични проблеми препознац заєднїцки проблем и вєдно „наступац” прето хтори значни єй припаднїком. Наприклад, румунска на- же так годни вецей посцигнуц. ционална заєднїца як проблем визначує же єй по рестиШанта визначел же у малей мири присутна сензибитуциї нє врацени маєток хтори им припада, а водзаци лизация векшинского народу спрам иснованя и ришовапроблем Ромох розшатосц тей заєднїци по цалей Сербиї, ня проблемох меншинских заєднїцох. Чуло ше прешвеча нїґдзе нє достаточна орґанизованосц. Вшелїяк, соци- лїви тони же национални заєднїци жию у своїх ґетох, а ялна загроженосц велькей часци ромскей популациї та- векшинска сербска заєднїца у своїм. ка же у тей ситуациї чежко роздумовац и о националних – Ми жиєме єдни коло других, а нє єдни з другима и проблемох. могло би повесц же тот проблем потрафя шицких. То би О проблемох Руснацох бешедовал подпредсидатель ришовац вироятнє прейґ образовней и информативней националного совиту Микола Шанта, дзе окреме визна- системи – гвари Шанта.

4 РУСКЕ СЛОВО

24. АПРИЛ 2015.

ТИЖНЬОВНЇК И ЕВРОПСКА УНИЯ

КВАЛИТЕТ МЕНШИНСКИХ ПРАВОХ На основи зауваги представителя албанскей националней меншини же вони на РТС-у нє маю змисти на мацеринским язику, отворена дискусия и на тему функ циї яв но го сер ви су. Ра дио те ле ви зия Сер биї (РТС) и Радио телевизия Войводини (РТВ) явни сервиси хтори треба же би були наменєни шицким гражданом, а єдна з обовязкох им и емитованє змистох на язикох националних меншинох. ЛЄПШЕ ИНФОРМОВАНЄ ПРОЦИВ СТЕРЕОТИПОХ Тоту функцию тераз окончує лєм РТВ, хтори ма телевизийни и радийски програми на 10 язикох националних меншинох. РТС нє ма анї єдну емисию у хторей ше национални меншини можу информовац на своїм язику. Емисия „Граждан“, хтора ше емитує на РТС-у то, у ствари, емисия о националних меншинох, а нє за национални меншини, у хторей вони часто приказани стереотипно – Роми худобни и нє маю можлїво сци школовац ше и нормално жиц, словацки жени у широких сукньох лєм шпиваю, приклад подобних поверхових интерпретацийох меншинского корпусу у Сербиї. На схадзки у Народней скупштини догварене вимагац же би ше на РТС-у направело емисию, одно сно емисиї хтори буду ушорйовац припаднїки националних меншинох на мацеринским язику. О приватизациї медийох и значно сци средствох явного информованя ше бешедовало и на Округлим столє о улоги националних совитох у витворйованю права на службене хаснованє язика и писма. Циль округлого стола бул запровадзованє диялоґу медзи националнима совитами, державнима орґанами и орґанизациями цивилного дружтва о улоги, значно сци и виволаньох националних совитох у витворйованю права меншинох на самоуправу у култури, образованю, информованю и службеним хаснованю язика и писма. Влонї отримани виберанки за национални совити и їх конституованє, алє и предстояци вименки Закона о националних совитох у часци котра ше одноши на овласценя совитох, накладаю же нєобходне анализировац дотера-

шню роботу совитох, алє и улогу держави кед слово о витворйованю права на службене хаснованє язика и писма. Деян Загорянски спред НС Руснацох бешедовал о цалосним положеню рускей националней меншини у Войводини. – Направел сом паралелу зоз другима националнима совитами и їх проблемами и задовольни зме же ше можеме похвалїц зоз високим уровньом активносцох, же зме афирмовани и маме високи уровень витворених правох. Наглашел сом и проблем асимилациї жительства, потим проблемох коло иснованя оддзелєньох у основних школох и предшколских установох на руским язику у дзепоєдних наших местох, та актуални процес приватизациї локалних медийох хтори у своєй програмскей шеми маю програму на руским язику, з окремним акцентом на информативну програму – потолковал Загорянски. ЦИЛЬ УЧАСТВОВАЦ У ЗАКОНОДАВНИМ ПРОЦЕСУ

Автономна покраїна Войводина у Европи позната по мултинационалносци и вецейязичносци, а окреме по уваги хтору Покраїнска власц пошвецує националним меншином, док у остатку Сербиї национални меншини розшати и подложнєйши асимилациї. Желько Ковач, хтори присуствовал на явним слуханю „Робота и функционованє националних совитох националних меншинох“ гварел же Национални совит Руснацох и попри проблемох зоз хторима ше зочує – єден зоз лєпше орґанизованих у Сербиї. – Мойо замеркованє на тим сходзе було же национални совити хторим шедзиско у Войводини вельо лєпше орґанизовани и лєпше функционую од гевтох чийо шедзиско у Централней Сербиї, як цо наприклад болгарски, влашски, албански и бошняцки. Як приклади лєпше орґанизованих националних совитох ше указали мадярски, словацки, румунски и руски – заключує Ковач. Директорка Канцелариї за людски и меншински права Сузана Паунович на тей конференциї гварела же Канцелария ма барз добре сотруднїцтво з националнима совитами, а наглашела и же ше вше векшу увагу пошвецує националним совитом, та того року з буджета Сербиї видвоєне 245 милиони динари, а то вецей як прешлого року. Заєднїцке заключенє хтори препознали учашнїки беоґрадских сходох з обидвох странох же члени националних совитох знаю цо им найвекши проблеми у роботи и функционованю, та треба же би ше уключели до пририхтованя вименкох и дополнєньох Закона о националних совитох националних меншинох.■ У „Хижи людских правох” о службеним хаснованю язика и писма

24. АПРИЛ 2015.

РУСКЕ СЛОВО 5

ТИЖНЬОВНЇК ДВОДНЬОВА КОНФЕРЕНЦИЯ О МЕНШИНСКИХ ЯЗИКОХ У НОВИМ МЕДИЙНИМ ОКРУЖЕНЮ

ДИҐИТАЛИЗАЦИЯ МУЛТИКУЛТУРАЛНОСЦИ

Фото: Т. Ходак

Пише: Ясмина ДЮРАНЇН

У медийним смислу, тот рок то рок транзициї, бо Медийна стратеґия Републики Сербиї важи до 2016. року, кед шицки предвидзени закони и предписаня муша буц и запровадзени. У шветлє диґитализациї як часци сету медийних законох, медиї на язикох националних меншинох, як и локални медиї хтори информую и на язикох меншинох, нашли ше пред спокусу. Як ше меншински медиї знайду у нових обставинох, бешедовало ше на дводньовей конференциї у новосадским Студию ”М”

Новим Садзе, 16. и 17. априла, отримана дводньова конференция на тему: „Язики диґиталней будучносци – меншински язики у новим медийним окруженю”. Як наглашели скоро шицки учашнїки, факт же тоту конференцию орґанизовали Орґанизация за безпечносц и сотруднїцтво (ОЕБС) и Радио-телевизия Войводини (РТВ), хтора емитує програми на 10 язикох, праве место на хторим треба бешедовац о информованю на меншинских язикох и о процесу диґитализациї хтори ше тераз одбува у Сербиї. Бешедовало ше и о сету медийних законох хтори принєшени прешлого року (Закон о диґитализациї електронских медийох, Закон о явним информованю и Закон о явних медийних сервисох), та одгуки о їх применьованю и тераз могло чуц. Конференция мала обдумани седем панел-дискусиї на хторих активно участвовали представнїки власци од републичного по локални уровень, як и представнїки националних совитох, медийних хижох хтори робя на меншинских язикох, як и представнїки медийох зоз Словениї, Турскей, Словацкей и Чарней Гори. Конференцию отворел Державни секретар у Министерствe култури и информованя Републики Сербиї Саша Миркович хтори визначел значносц сходох на хторих ше вєдно дискутує о медийох и медийних законох, як и о значносци диґитализованя телевизийного сиґнала у нашей жеми. У тим смислу и медиї на меншинских язикох буду робиц у кус иншаких рамикох, бо ше з процесом диґитализациї отвори и нови диґитални платформи. Тот рок то рок транзициї за медиї, бо придзе до редефинованя медийного простору, а вше актуалнєйше и проєктне финансованє на хторе ше скоро шицки муша звикнуц, бо по 1. юлий держа-

6 РУСКЕ СЛОВО

ва муши „висц” зоз медийох, а вони ше муша уписац до реґистру явних медийох. Слово мал и Славиша Ґруїч, Покраїнски секретар за културу и информованє АП Войводини хтори, бешедуюци о положеню медийох у покраїни, потолковал же локални и

РЕДЕФИНОВАЦ СВОЙО ПОЗИЦИЇ Покраїнски секретар за културу и информованє АП Войводини Славиша Ґруїч обрацел увагу меншинским медийом же, гоч способ їх финансованя нє будзе пременєни, вони ше буду мушиц прилагодзиц тарґоСлавиша Ґруїч вищу, а змисти хтори продукую буду мушиц понукац на ширшим медийним просторе. – То ше окреме одноши на друковани медиї, та им препоручуєм же би пробовали на иншаки способ приступиц ґу хасновательом прейґ нових диґиталних медийних платформох, авдио и авдиовизуелних змистох. Тоти медиї у окреме чежким положеню пре мале число хасновательох и зужени маркетинґ простор, а покраїна як їх финансиєр пробує финансийно потримац и роботу їх интернет виданьох, сайтох и новинских аґенцийох, бо и покраїна и медиї муша редефиновац свойо положеня. 24. АПРИЛ 2015.

ТИЖНЬОВНЇК реґионални медиї, хтори емитую програми на меншинских язикох, ше годни зочиц зоз велькима почежкосцами у дальшей роботи пре спомнуту приватизацию и диґитализацию. Вони пре векши простор емитованя (локални медиї пре моцнєйши диґитални сиґнал постаню, у ствари, реґионални), буду мац и векши видатки за одредзени такси, а програму буду мушиц прешириц и злєпшац єй квалитет и кадровску структуру, за цо треба видвоїц значни средства. Вони и далєй годни прейґ проєктох конкуровац за средства од Покраїни, алє проєкти буду мушиц заступац явни интерес националних меншинох, културу, информованє и шицко друге цо помага у очуваню идентитета єдней меншини. ИНТЕҐРАЦИЯ НАСПРАМ АСИМИЛАЦИЇ Медиї у каждим дружтве, та и у нашим, окремна полуга медзи державу и єй жителями, а у одношеню на меншински заєднїци, медиї маю найважнєшу улогу у интеґрациї одредзеней меншини наспрам єй асимилациї. ОЕБС прешлого року запровадзел два Питальнїки – єден бул упутени националним совитом, а други медийом на меншинских язикох. Розпатраюци резултати тих Питальнїкох, констатоване же ше и национални совити и медиї складаю зоз одреднїцу же найлєпши способ очуваня информованя на язикох меншинох то финансованє зоз буджета Републики Сербиї хтора и ґарант за сполньованє правох на квалитетне информованє на язикох националних меншинох. Два боки ше зложели и у тим же найвекши проблеми у тей обласци то нєдостаток прецизно ушорених системох стабилного финансованя меншинских медийох, нїзки кадрово потенцияли, нєодвитуюци змисти и стара технолоґийна опременосц. У Питальнїку ше дошло и до податкох же ушорйовацка политика на язикох националних меншинох под уплївом националного совиту хтори му снователь прейґ актуалних политичнох случованьох, а уплїв водзацих политичних странкох на информованє видно прейґ финансованя з локалних буджетох. Спред РТВ присутних привитал директор Срдян Михайлович и директор Радия Нови Сад Йожеф Клем, зоз вецейдецнийного искуства роботи РТВ на вецей язикох наглашел три задатки хтори обезпеча нєзавадзане информованє на 10 язикох хтори РТВ нєпреривно пробує сполнїц – идентитет (информованє у служби очуваня националного идентитета), интеґрация (у медийней сфери меншини нє шму буц марґинализовани, а нє шму буц анї заварти до себе) и иновация (у каждодньовей роботи применьовац сучасни технолоґиї). По його думаню, информованє на язикох меншинох ма будучносц, алє кед ше нє будземе твардо тримац за очуванє тради-

24. АПРИЛ 2015.

ЄСТ МЕСТА ЗА НЄЗАВИСНИ ПРОДУКЦИЇ Йожеф Клем, директор Радия Нови Сад, виявел же у сполньованю обєктивного информованя и то нє лєм на язикох националних меншинох, барз вельку улогу маю и нєзависни продукциї: – РТВ ма законску обовязку же би 10 одсто програми була витворена у нєзависней продукциї. Прешлого року на векшинскей програми зме мали 0,56 одсто, а на меншинских язикох коло 2 одсто. Дзекуюци тому же зме концом прешлого року розписали конкурс за нєзависни продукциї, тот процент вецейнїсто звекшани. По нових предписаньох, нєзависна продукция ше тераз вола европска нєзависна продукция, бо участвую и европски продуценти, а до тих законских 10 одсто мушиме дойсц поступнє, а нє одразу. Зоз руску националну меншину маме барз добре сотруднїцтво, а окреме роками зоз НовинЙожеф Клем ску аґенцию „Рутенпрес”. цийних формох новинарства и конзервативних новинарских шемох, алє кед ше будземе закладац за нєпреривне злєпшованє информованя зоз хаснованьом нових технолоґийох. У ВОЙВОДИНИ ЛЄПШЕ ЯК ИНДЗЕЙ И док ше у Войводини на РТВ емитує програми на 10 язикох, а векшина ма и свойо друковани виданя, РТС, як явни сервис шицких гражданох Сербиї, окрем емисиї „Граждан”, анї на радию анї на телевизиї нє ма емисиї на язикох меншинох. Представнїк Нєзависного дружтва новинарох Войводини Недим Сейдинович бешедовал о термину досцигнутих правох националних меншинох и пробовал дойсц до одвиту, чи то привилеґия елитох же би мали медий у своїх рукох, чи право на стаємну роботу у явних установох, чи то право меншини на професийне и обєктивне информованє. Тиж, и чи медий котри нєкомуникативни и инструментализовани з боку националного совиту може обєктивно информовац припаднїкох своєй заєднїци, та чи ше можу меншински новинаре професионализовац у обставинох кед ше професийне новинарство ридко стрета и у векшинскей заєднїци. Вон визначел и проблем у запровадзованю медийних законох хтори маю дуалну систему, бо за векшински медиї важа єдни предписаня, а за меншински други. Тото цо Сейдинович окреме визначел то же би меншински медиї у информованю, а держава у имплементованю, мушели робиц на интеркултуралносци. Мултикултуралносц то стан, а интеркултуралносц процес хтори помага у очуваню идентитета єдней заєднїци, алє и комуникациї зоз другима заєднїцами з хторима жию, у чим медиї маю барз вельку улогу. Прави нариси медийней драги по хторей би требало исц у тей швидкей диґиталней ери представели госци на конференциї зоз других державох – Словениї, Турскей, Словацкей и Чарней Гори. Вони дали приклади медийного здружованя по националней, родней, лєбо ґеоґрафскей основи. Кажди з тих медийох ше у даєдней фази своєй роботи зочел зоз финансийнима проблемами, бо ше вони витримую зоз проєктох, алє интересантне тото же теми о хторих вони информую читачох углавним нє маю политични тон, алє то теми зоз ширшого дружтвеного дискурсу. Спред Националного совиту Руснацох на конференциї участвовала Анамария Ранкович.■

РУСКЕ СЛОВО

НАШО МЕСТА НАДОПОЛНЄНЯ ЗА ОДВОДНЬОВАНЄ НА ОСНОВИ КАТАСТЕРСКИХ

ОДВОДНЬОВАНЄ НЄПОПУЛАРНА Пишe: Дюра ВИНАЇ

Уж треци тидзень гражданом на адреси сцигую ришеня з Министерства финансийох – Порцийней управи о надополнєню за одводньованє на основи польопривредней и будовательней жеми за прешли два роки

оз ришенями о надополнєню за одводньованє за 2013. и 2014. рок на катастарски приходи, на основи польопривредней, алє и будовательней жеми, перши ше стретли Новосадянє. Без наяви и толкованя на їх адреси сцигли ришеня у котрих єдине цо було яснето же яку суму ше муши виплациц у термину 15 днї од доставаня ришеня. Гевто друге нє було ясне. Окреме же члени єдней фамелиї зоз истим маєтком до стали розлични ришеня. Лєбо их ище вше нє достали, алє им у Порцийней управи гуторели же най их обчекую тих дньох.

ПРИЗАБУТИ ЗАКОН О ВОДОХ Одвит зме поглєдали у порцийней управи, и одвит котри зме чули такой зоз дзверох – рахунок ше муши плациц у термину од 15 дньох, а после ше можеце жалїц. Односно, можеце ше такой жалїц алє шори у Катастру и Порцийней управи Нового Саду пребарз длугоки же би ше достало одвит, а нє ище и виправело евентуални гришки на котри ше документовано указує. Медзи иншим, ришеня сцигую и на мена покойних, на стари адреси, на давно одцудзени маєтки. У Порцийней управи зме дознали же тоти цо плаца порцию на жем, вони одводньованє уж виплацели, алє першираз ришеня доставаю на будовательну жем. Вони ше одноша на лоньски и на позалоньски рок. Цо найинтеренсантнєйше и збунююце, сам Закон о водох принєшени ище 2010. року, дополньовани 2011., алє ришеня мировали и нє посилало ше их нїґдзе. Зявели ше аж тераз, гоч нїкому нє ясне прецо. Надополнєнє реґуловане зоз Законом о водох и плаци ше за ушоренє

РУСКЕ СЛОВО

Вода у орачей жеми ище нє одцекла

режиму води и жеми на мелирацийним подручу. То надополнєнє за одводньованє звишку води зоз системох за одводньованє. Тото надополнєнє плаци „власнїк або хаснователь польопривредней, лєсовей, городскей або будовательней жеми”. Тота обовязка ше нє одноши на жем котра ше находзи под будинком, значи котра ма вецей поверхи. То гутори член 171 Законох о водох. Но, член 170 истого Закона о водох, гвари же ше надополнєне плаци за будовательну жем, лєм кед на тей парцели нє вибудована система за одводньованє атмосферских водох.

ПЛАЦИЦ У ТЕРМИНУ ОД 15 ДНЬОХ Понеже жем под будинком нє облапена, очиглядне же власнїки або хаснователє квартельох достали ришеня за жем, заградки коло будинкох, а дзе нєт атмосферскей канализациї. Або, таки зме одвит могли нагаднуц, понеже и за тоту нєясносц одвиту нєт. Ришеня котри доставени обязнїком, креировали на основи Дирекциї за води Сербиї зоз Беоґраду, а на основи податкох Катастру. Водопри-

ПОТРЕБНЕ ПОТОЛКОВАЦ ОДЛУКИ На схадзки Скупштини Сербиї Олена Папуґа порушала питанє наплацованя одводних водох. – У Закону о водох, у пасусу два, точка три члена 170, Закон предписує же ше надополнєнє нє наплацує власнїком квартельних просторох, кед одводньованє водох зробене зоз систему атмосферскей канализациї. Попри тим, на тото ришенє нє дошлєбодзена жалба, алє ше обовязнїкох упутює на водзенє управного спору того ришеня, и з тим ше викладаю додатним и нєпотребним трошком судских поступкох, кед сцу оспориц ришенє котре нє засноване на закону. Питам ше Министерству финансийох – чом?

вредни орґанизациї тот пенєж достаню аж док им Порцийна управа, одно сно Министерство финансийох, уплаци присцигнути пенєж цо сцигол на їх рахунок. У Порцийней управи Сербиї то так толкую – Порцийнна управа роби обрахунок за задлужованє гражданох 24. АПРИЛ 2015.

NA[O MESTA ПРИХОДОХ

ПОРЦИЯ за физични особи, односно хасновательох тих парцелох. Тераз у цеку уручованє ришеньох за надополнєнє жеми зоз 2013. року и польопривредне, лєсове и будовательне за 2014. рок. Суму уписану до тих ришеньох обвязнїк длужни плациц у термину од од 15 дньох. Надополнєня ше нєпоштредно злїваю на рахунок водопривредних подприємствох котрим дїялносц одводньованє. Кед би гражданє знали на цо ше точно троши пенєж котри плацели вироятно би лєгчейше прилапели тоту обовязку – гвари професор Економского факултету у Беоґрадзе др Миливой Арсич. Вон надпомина же би обовязнїки котри плаца надополнєнє требали почувствовац лєпши и квалилтетнєйши услуги котри плацели.

НЄЯСНИ АБО НЄЛОҐИЧНИ РИШЕНЯ Док зме чекали у Катастерским заводзе у Новим Садзе чули зме рижни случаї. Жена котра жиє у ґарсонєри 30 квадрати у вельким солитеру, достала плациц 230 квадратни метери и квиту на 700 динари. Понеже слово о солитеру у котрим єст вецей як 50 квартелї, зоз сушедами ше позгваряла и видзели же шицки достали ришеня на исту квадратуру будовательней жеми. Лоґика би накладала же би ю дзелєли шицки власнїки або хаснователє будинку. Нєясносци єст барз вельо, а прави одвити ридко хто зна повесц, окреме на нєясни и нєлоґични одлуки у ришеньох. На шалтерох, дзе ше звичайно доставаю информациї, службенїки нє знали дац одвит. Знали лєм потвердзиц одлуку котра написана у ришеню – порцию ше муши плациц. У каждим случаю, у тей безпенєжносци то ище єдно одберанє од, и так охудобнєтого народу. ■ 24. АПРИЛ 2015.

„ДНЇ ТЕАТРА” У КОЦУРЕ

ДНЇ ПОШВЕЦЕНИ ДЮРОВИ МАКАЙОВИ „Днї театра” у Коцуре були пошвецени Дюрови Макайови, коцурскому визначному ґлумцови и режисерови, котри того року означує 40 роки театралней творчосци, 45 роки роботи у култури и 60 роки живота, а през три днї манифестациї приказани шейсц зняти представи хтори Дюра Макаї режирал з коцурскима аматерами Днї театра отворени 17. априла у Доме култури, а програму отворела предсидателька Етно клуба „Одняте од забуца” и длугорочна Дюрова колеґиня Аранка Медєши, котра пречитала його биоґрафию. Вона отворела и виставу фотоґрафийох през котри приказани Макайов живот и робота у култури. – Дюрова робота и доприношенє барз важни за културни живот Коцура, нє лєм за театер, алє и за Дюра Макаї свойо рочнїци означел зоз снованє Етно клубу, а приятелями на сцени окрем роботи у театре, вон шпивал и танцовал, и водзел кон- кед зме були младши и робели, алє то феранси на рижних манифестацийох. нє значи же моя робота у култури преВельо того зме робели вєдно, алє часто станє, бо мам дзеку робиц и далєй – праве вон бул инициятор велїх проєк- гварел Макаї. През „Днї театру” публика мала натох. Думам же после Владимира СабоДайка, цо ше дотика значносци у кул- году одпатриц проєкциї шейсц предтурним живоце Руснацох у Коцуре, ставох котри режировал Дюра Макаї. Перши дзень манифестациї означели Дюра Макаї наисце найважнєйша осодва проєкциї представох у його режиї ба – гварела Медєшова. Ювилеї Дюрови повинчовал и пред- „Франтовнїца” и „Святко и Меланка”, сидатель Рускей матки и предсидатель други дзень були проєкциї „Поп Чира Шветовей ради Руснацох/Руси- и поп Спира” и „Мистер долар”, а панох/Лемкох Дюра Папуґа и подзековал траче мали нагоду здогаднуц ше хто шицко ґлумел у тих представох и виму на доприношеню рускей култури. Дюра Макаї, окрем дїлованю у теа- дзиц же велї ґлумци-аматере предлутру, режиї и ґлуми, танцовал у фол- жели роботу у рускей култури. Треци „Днї театру” закончени внєклору, а єден є зоз сновательох Етно клубу „Одняте од забуца” у котрим єд- дзелю, 19. априла, зоз двома проєкцияна часц скарбу нашей историї, а донє- ми представох „Зла жена” и „Ожалодавна бул и предсидатель Етно клубу. сцена фамелия”. По законченю проєкцийох Аранка Макаї потераз ґлумел у пейцох, а режирал вецей як 20 представи и визна- Медєши заварла „Днї театра” у Коцуре. – Нашо представи тирваю, и бавиме чел же ма чесц же участвовал у твореню историї културного живота Русна- их и по осем роки, а кед то нє мерадло квалитету, вец цо инше? Най бизме и цох у Коцуре. – Мило ми и чесц ми же сом бул далєй пестовали театралну уметносц, часц театралного живота Коцурцох, борели ше за наш руски народ и най биже тоти представи котри зме вєдно по- зме почитовали театер так як го почитує робели и през тоти три вечари одпа- и Дюра Макаї – закончела Медєшова. Т. Ходак трели як проєкциї врацели ме до часох

РУСКЕ СЛОВО

НАШО МЕСТА ДЗЕЦИНСКИ МАСКЕНБАЛ МНРО У КОЦУРЕ

МАСКИ ЗА ДОБРУ ЗАБАВУ

Дзеци з окремнима потребами пооблєкани до маскох

Дзеци з окремнима потребами при коцурскому Каритасу, всоботу мали маскенбал хтори зоз нїма орґанизовали їх воспитачка Марґарета Фаркаш и волонтерки Мария Буила и Сладяна Крнетич. На друженю и маскенбалу коцурски дзеци привитали и здруженє МНРО „Хижка” зоз Вербасу. – Таки стретнуца маме часто, бо дзецом то наисце барз значи, и вше єст даяки цикави теми. Медзитим, маскенбал у коцурским Каритасу зоз нашима дзецми отримани першираз, и думам же є удатни. Ту єст коло трицецеро дзеци, и шицки ше крашнє дружиме – гварела Фаркашова. Маски дзеци порихтали сами, лєбо им помогли воспитачки, та на маскенбалу були и гусар, и циґанка, и индиянєц, и кловн и други. Дзеци ше на стретнуцу дружели и танцовали уживаюци у нєкаждодньовей атмосфери. Т. Х.

СОТРУДНЇЦТВО МЕДЗИ ЕКОЛОҐАМИ И ЯКП „СТАНДАРД” У ШИДЗЕ

ЯКП „Стандард” нам дало мехи и рукавици, а тиж и превозку хтора назберане шмеце превезла на депонию до Шиду – гвари Деян Булатович, предсидатель ПО Желєнєй еколоґийней партиї. Вон додава же партия з помоцу ЕУ обезпечела и даскельо тисячи младнїки хтори посадзени у вецей городох Войводини, а 1 000 младнїки америцкей тополї наменєни опЗ єдней од прешлих акцийох ушореня штини Шид, а буду их садзиц побрежя Босуту роботнїки ЯКП „Стандард”. – Єдну часц нґула, Куковци, Ердевик и Вашица. младнїкох по- Потераз зме добре сотрудзовали зоз садзиме як за- „желєнима” и наздавам ше же так щиту од витру будзе и у будучносци, на хасен грау населєню жданом – гвари Милена Петко, котра Восток у Ши- задлужена за желєнїдло у ЯКП дзе, а єдну „Стандард”. Петко додава же спомнуте подпричасц посадзиме як защиту ємство вєдно з комуналним подприколо депониї ємством зоз Сримскей Митровици шмеца на ви- уключене до прейґгранїчного соходзе зоз Ши- труднїцтва зоз Жупаню у Горватду. Часц млад- скей, а прейґ ЕУ. Наздава ше же од нїкох достаню ЕУ достанє окремну превозку, таи Месни заєд- кволани „боб-кет”, за отримованє нїци Бачинци, побрежя и подобни роботи. Вл. Дї. Беркасово, БиМладнїки тополї ше посадзи у Шидзе и местох општини

Желєна еколоґийна партия-Желєни и Явне комуналне подприємство „Стандард” у Шидзе приклад доброго сотруднїцтва о защити и пестованю животного штредку. Прешлей соботи спомнута партия орґанизовала роботну акцию ушореня побрежя Босуту на виходзе з Батровцох, ґу гранїци з Републику Горватску. – Пред даскельома роками дакедишня „дзива” депония шмеца загарнута зоз глїну. Но, прешлей яри, кед уровень Босута бул високи, жем ше поцагла и одкрила шмеце. Пластику и други одрутки зме позберали а

10 РУСКЕ СЛОВО

24. АПРИЛ 2015.

NA[O MESTA ПЕНЗИОНЕРЕ УШОРЮЮ НОВИ ПРОСТОРИЇ

Всоботу члени Месней орґанизациї инвалидних и других пензионерох у Коцуре отримали роботну акцию ушорйованя своїх нових просторийох хтори нєдавно купели. Акция отримана з цильом же би просториї на єшень були порихтани за хаснованє. Предсидателька Орґанизациї Андя Хромиш гвари же коло ушорйованя просторийох єст досц роботи, а розполагаюци пенєж при концу. – Нєшка зме заплановали пообивац влажни мури, и задовольна сом кельо ше члени одволали на акцию. На просторийох потребне видвоїц и санитарни ґузел, пременїц уходни дзвери хтори у подлим стану, полїпиц цегелки, омалтеровац и подобне. Понеже зме з пенєжом при концу, сцела бим поволац шицких хтори нам можу и жадаю помогнуц, чи у пенєжу, чи у материялу, же би нам ше явели и помогли привесц и тоту роботу ґу концу – гвари Андя Хромиш. Планує ше же би орґанизация по преселєню до нових просторийох, окрем канцелариї, мала и просторию за друженє, стретнуца женох хтори ше занїмаю зоз ручни-

Пензионере активно уключени на ушорйованю своїх просторийох

ма роботами, а потребни и маґазин за поживу хтору поряднє набавяю за членох и других валалчанох. Як толкує Хромишова, важне же тото цо реновираю конєчно наисце їх, а зоз добру дзеку и тоти просториї помали достаню свою конєчну форму. Т. Ходак

У НОВИМ САДЗЕ

ОШ „БРАТСТВО-ЄДИНСТВО” КОЦУР

УШОРЙОВАНЄ ПАРОХИЙНОГО БУДИНКУ

ШКОЛЯРЕ УШОРЕЛИ БЕҐЕЛЬ

Мала, алє вредна и ефикасна екипа на соботовей акциї

Всоботу у Новим Садзе отримана роботна акция ушореня парохийного дома, на чолє зоз парохом о. Юлияном Рацом и предсидательом Церквоного одбору Мирославом Грубеньом. Обнавяло ше часц патоса у кухнї и лїпело цегелки, зняти стари тапети и порихтани мури за билєнє. Як гварел Мирослав Грубеня, ушорює ше кухню, салу за виронауку и конк хторих хасную шицки, а источасно и кухню, вельку хижу и купатило за дзияка. – Познєйше ше будзе будовац уход до паноцового квартеля. Єст ище вельо роботи. Облаки вшелїяк треба остругац, пременїц, лєбо реновираац. Цо ше дотика старого будинку на углє улїцох Йована Суботича и Войводи Бойовича, з оглядом на тото же є од окремного историйного значеня и под защиту держави, з тей нагоди ше нє роби на тей часци. Лєм ше офарби облаки – потолковал Грубеня. М. Г. К. 24. АПРИЛ 2015.

Школяре висших класох Основней школи „Братство єдинство” прешлого штвартку участвовали у еколоґийней акциї и пошорели обидва боки побрежя беґелю ДунайТиса-Дунай, и ґу Вербасу, и ґу Савиному Селу. У акциї участвовали коло 50 школяре и дзепоєдни їх наставнїки, а ґу школяром ше придружели и члени коцурского Добредзечного огньогасного дружтва. Вони зберали мехи зоз одпадом и однєсли их на депонию. Општина Вербас дала Шмеце зоз беґелю пенєж за опрему, односно спаковане до мехох за 47 пари роботних рукавицох, коцурска Месна заєднїца дала 100 мехи за пет амбалажу и 5 000 динари за ошвиженє учашнїкох, Драґан Рашета, „Супермикс” и Михайло Варґа-Пеле дали материял за пасулю а наварел ю Микола Горняк Кулька. Акцию котру орґанизовала Школа потримало и ЯВП „Води Войводини”, а по законченей роботи учашнїки ше предлужелии дружиц на Пелетовим салашу. З. К.

РУСКЕ СЛОВО 11

ЕКОНОМИЯ У ВЕРБАШЕ ОТРИМАНА ТРИБИНА О ПОЛЬОПРИВРЕДИ

АНДРЕЙ И ВЛА ДИМИР ТАМАШОВО О АКТУАЛНИХ РОБОТОХ У ХОТАРЕ

У КПД „Карпати” у Вербаше прешлого тижня отримана трибина о актуалних роботох у польопривреди, о хторих бешедовали польопривредни инженєре Андрей и Владимир Тамашово. На щ и ви те ль ох на тим сход зе привитал предсидатель Дружтва др Деян Загорянски, а Тамашово бешедовали о третированю рошлїнох, обовязних пирсканьох, уплїву тогорочней хвилї на рошлїни и садзеню, а акцент бул на защити од хоротох и чкодлївцох. – Роботи на польох уж навелько актуални, цо ше дотика садзеня, слунечнїк уж закончени, кукурицу ше почало садзиц, як и сою, а актуални и жита, котри ше третирує процив коровчох. У одношеню на прешли рок хороти нєт вельо, алє би их нє требало занєдзбац. По календаре ше можебуц дакус и пожнї, алє од температури жеми завиши кеди ше почнє садзиц – визначел Владимир Тамаш.

Цо ше дотика овоцарства, Андрей Тамаш визначел же веґетация рушела, а после орезованя главна робота у овоцнїкох защита од хоротох и чкодлївцох. Андрей додал же, понеже будзе и дижджу, у тей фази третированє муши буц поробене так як треба та и резултати буду лєпши. Присутни були барз заинтересовани за тему, та поставяли питаня, а найвецей о тим же як ше треба бориц процив дзепоєдних инсектох чкодлївцох, процив хоротох рошлїнох и овоци, розпитовали ше о препаратох, о тим кеди треба руцац гной коло рошлїнох, и глєдали рижни други совити од польопривредних фаховцох. А. М.

САЯМ ГОРТИКУЛТУРИ, ЕТНО-ДЕТАЛЬОХ И РУЧНИХ РОБОТОХ У ҐОСПОДЇНЦОХ

БУДЗЕНЄ ЕКОЛОҐИЙНЕЙ СВИДОМОСЦИ

краски за обисце. Потим моНа тогорочним Сайме гортикулгли опатриц виставу котру тури, етно-детальох и ручних ропририхтали школяре ґосподїнботох, хтори всоботу, 18. априла скей Основней школи, учаотримани у дворе и голу ОШ ствовац у еколоґийним квизу, „Жарко Зренянин” у Ґосподїнцох, провадзиц дефиле домашнїх були виложени рижни ручни роживотиньох и ище вельо интеботи, велї файти рошлїнох до чересантносци. репчка и до двора, и прикраски з Манифестация урядово отворециклованого материялу. рена з програму у хторей учаШколяре зоз шицких штирох ствовали КУД зоз цалей општиОсновних школох и дзецинских ни, медзи котрима КУД „Тарас заградкох зоз Општини Жабель Шевченко” зоз Дюрдьова и под час Сайма участвовали на чиКУД „Дєрдан” зоз Ґосподїнцох, слених едукативних роботньох и Саям того року преширени зоз проєктом спортски здруженя и школяре у културно-уметнїцкей програми. „За чистейши и желєнши школи у Войводини” зоз школох зоз општини. Треци Саям, котри и надалєй ма Саям орґанизовани дзекуюци доброму сотруднїцтву исти циль – подзвигнуц свидомосц дзецох о значносци очуваня животного штедку, того року преширени зоз ґосподїнскей ОШ и їх Еко-здруженя „Баґрен били” копроєктом „За чистейши и желєнши школи у Войводини” три и зачатнїк того Сайма, як и потримовки Покраїнского секретарияту за образованє, предписаня, управу и начий ношитель ґосподїнска ОШ. У рамикох проєкта школяре участвовали у велїх креа- ционални меншини – национални заєднїци и Општини тивних роботньох, на котрих учели о рециклованю, ха- Жабель, алє и спонзорох зоз валалу и околїска. С. Барань снованю того материялу и научели правиц рижни при-

12 РУСКЕ СЛОВО

24. АПРИЛ 2015.

ЕКОНОМИЯ ЯРНЯ ШАТВА НА ШИДСКИМ ПОДРУЧУ

ЦУКРОВА ЦВИКЛА СЛАБО ЗИХОДЗИ

могла го пребиц –застарано приповеда Никола. Гварел и же кед найпознєйше по 25. април цукрова цвикла нє зидзе як би требало, будзе мушиц зоз шатво при рих то вачом прейсц прейґ цалей поНикола Михняк, польопривреднїк зоз Шиду верхно сци и потим посадзиц даяку вчасну кукурицу. Така опция будзе остатня, бо то, вец, направи утрати и додатни трошки укладаня. Наш собешеднїк и прешлого року мал цукрову цвиклу, и без огляду на проблеми коло одредзованя нєчистоти и одкупней цени, заш лєм на концу бул задовольни зоз заробком и прето одлучел и тей яри законтрачиц продукцию цвикли у Землєдїлскей задруґи „Аґроном” з хтору роками успишно сотрудзує. Михняк тей яри, 15. априла посадзел и 3,5 гольти сої и 2,5 гольти кукурици и тоту продукцию такой финансовал з власней кишенки. Сою и кукурицу уж третировал глїбоко з гербицидами. Продукция драгша як прешлорочна, а тоту констатацию подкрипює з податком же кельо нашенє коштало влонї, а кельо того року. ОБОВЯЗКИ ҐУ ДЕРЖАВИ – Влонї за мещок кукурици з 25 000 зарна хтоТих дньох парасти и шицки власнїки нєрухомосцох, достали ре мало двойнїсту защиту требало заплациц 4 ришеня од Министерства финансийох, Порцийней управи – Фи- 300 динари. Тей яри за исти мещок требало дац лияли Шид з одредзенима финансийнима обовязками надопол- 4 200 динари без спомнутей защити. Кед ше ґу нєня за одводньованє за 2013. и 2014. рок за будовательну и поль- тому дода фляшку средства за защиту зарна хтоопривредну жем. Спомнути длуства шицки муша виплациц за ра кошта 530 динари, видно подрагшенє. Дзе 15 днї, бо у процивним буду одредзени законски камати. ище гной, гориво и гербициди. З помоцу „НИС” Як уж скорей нависцене, штредком мая шицки достаню и карточки гориво туньше два-три динари, алє тих ришеня од Локалней порцийней администрациї у Шидзе з фи- дньох нам пришли и „звекшани” ришеня за порнансийнима обовязками за тот рок. цию на жем – надпомина Михняк. Вл. Дїтко

По податкох општинскей Канцелариї за польопривреду на подручу шидскей општини закончена шатва цукровей цвикли. Од планованих 850 гектарох цвикли, пошате на 749 и то 250 гектари на польох польопривредних задруґох и подприємствох и 449 гектари на индивидуалним секторе. За други ярнї рошлїни чия шатва ище тирва, спомнута канцелария ище нє ма податки о пошатих поверхносцох. Познате, заш лєм, же ше з меркантилну кукурицу посадзи 16 948 гектари, нашеньску кукурицу 125, зоз сою 10 917 гектари и з доганом 600 гектари. Медзи польопривреднїками хтори на час пошали цукрову цвиклу и Никола Михняк зоз Шиду, хтори 23. марца пошал пейц гольти цукровей цвикли у часци хотара „Бармач”. Медзитим, нашенє подло зиходзи, та то бриґа нє лєм Михнякови, алє и другим продуковательом. – Польо було добре порихтане и шатва на час покончена, медзитим, по сле того були моцнєйши дижджи и горнє, поверхове пасмо, ше запекло, можебуц и єден центиметер – гварел Никола Михняк. – Ключки нашеня на векшей поверхно сци нє годни пребиц тото тварде пасмо. Бриґує и коровчe хторе почало ро снуц. Тераз ше наздавам же у идуцих даскелїх дньох спаднє диждж хтори пасмо розмегща и же ключки виду зоз жеми. Бул сом на полю, та кед сом розгарнул жем, коло ключки ше направело як круг под тим поверховим пасмом, а нє

ЄҐРИЧКА У ЖАБЛЮ И ҐОСПОДЇНЦОХ

БУДЗЕ УШОРЕНА ЗА РЕКРЕAЦИЮ И КУПАНЄ

У Войводини рика, ричка и бара Єґричка ше находзи у штирох општинох, медзи нїма и Општина Жабель, односно Жабель и Ґосподїнци. На єдним месце у Жаблю, дзе є преширена до бари з правого боку мосцика ґу Чуроґу є ушорена, отримує ше и порибює, та ту мож лапац риби. Такой обок, з правого боку того истого мосцика, почало ше ушорйовац за купалїще, место за одпочивок и рекреацию. Плани єст и за Єґричку у Ґосподїнцох котру ше тиж длуго нє ушорйовало, скоро вецей як 50 роки. Пред мешацом ше почало преглїбйовац за метер и вимульовац 375 метери длужини и ширини коло 70 метери корита. Муль ше вируцує до такволаних касетох, котри на побережю, та ше воду вицадзує назад до Єґрички, а муль остава на побрежю, котре ше по законченю роботи вировна и ушори. Роби ше з малим плївним баґером, бо вода у тей часци барз плїтка. Прето робота спомалшена, 24. АПРИЛ 2015.

алє баґер роби по дванац годзини седем днї у тижню, а проґнози таки же будзе тирвац по конєц юния. У цеку пририхтованє проєкта за ушорйованє побрежя тей часци Єґрички и заплановане посадзиц желєнїдло, покласц лавки, гомбалки и друге за рекреацию и одпочивок. Општинска управа и Месна зєднїца Жабель порушали тоти пременки, же би ше тот красни простор вихасновало и за преслави и манифестациї котри потераз були на нєвигодних местох у Жаблю. Иснує план же би ше того року пречисцело и Єґричку у Ґосподїнцох, гварел Боро Милич, член општинскей ради Општини Жабель, котри вєдно зоз членом Владимиром Чонкичом, спред Општини провадзи тоту инвестицию. Инвеститор роботох МЗ Жабель, а средства достати од закупу польопривредней жеми од општини, бо их мож хасновац за преглїбйованє каналох. С. Барань

РУСКЕ СЛОВО 13

КУЛТУРА И ПРОСВИТА 47. ДРАМСКИ МЕМОРИЯЛ ПЕТРА РИЗНИЧА ДЯДЇ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

И ГУМОР И ГОРОР У Руским Керестуре, пияток вечар, 17. априла, почал 47. Драмски мемориял Петра Ризнича Дядї и будзе тирвац до соботи, 25. априла. З оглядом же на тей найвекшей смотри нашого театру участвую и ансамбли зоз Републики Горватскей и Републики Словацкей, вон того року достал и медзинародни характер. Тогорочни Мемориял отворел Мирослав Васин, подпредсидатель Покраїнскей влади и секретар за привреду, обезпечованє роботи и ровноправносц полох

иро слава Васина и публику перше привитал директор Дома култури Йоаким Рац Мими, наглашуюци же през 47 роки на Мемориялу виведзени вецей як 400 театрални представи по руски, а вецей як 100 на язикох других националних заєднїцох. Подпредсидатель Васин присутних привитал у мено Покраїнскей влади и пренєсол почитованє и потримовку отримованю Фестивала и од єй предсидателя др Бояна Пайтича. Васин поетски визначел же смисел иснованя Покраїнскей влади войводянска мултикултуралносц и мултиетнїчносц, чий важни сеґмент и руска национална заєднїца. Влада прето потримує и театри на язикох националних заєднїцох, та як снователь и Руского народного театра „Петро Ризнич Дядя” финансийно му помага у своїх можлївосцох, тераз то рочнє за єдну представу. – Було би то вшелїяк ище богатше кед би, як и други локални самоуправи и тутейша локална самоуправа превжала свою улогу у финансованю материялних трошкох того театра. Прето же лєм зоз заєднїцким стараньом и локалних, и покраїнских, и републичних орґанох по сцигнєме пе стованє богатства розлич-

но сцох националних заєднїцох хтори творя Войводину и Сербию. Я вам дзекуєм же даваце свойо доприношенє такей Войводини и зоз тим фе стивалом – заключел подпредсидатель Миро слав Васин. М. А.

ВИСТАВА МАСКОХ И ЖВЕРАТКА

Пред шветочним отвераньом 47. Драмского мемориялу Петра Ризнича Дядї у голу Велькей сали Дома култури отворена вистава з меном „Маски и жвератка” Милоша Лишанина Пифкия, а отворел ю наш визначни подобови творитель и критичар Владо Няради з Вербасу. Спред домашнїх шицких привитал режисер Владимир Надь Ачим, а представяюци виложену колекцию маскох Лишанина, Няради насампредз здогаднул на функцию маски од прапочатку часу хтора виполньова-

14 РУСКЕ СЛОВО

ла чловеково жаданє пременїц свой випатрунок, лєбо здобуц надприродни моци. – При роботох Милоша Лишанина маска мотив у його подобовим виразу и комуникация з материялом з хторого є направена. То у основи природни материял, древо, чийо часци Милош углавним находзи у природи... Зоз своїм специфичним виразом и порученьом припатрача уводзи до швета ґротески, а маски дарує духовни моци... хтори припатрачови даваю чувство континуитета, вязи терашньосци зоз прапочатком часу – визначел у своїм огляднуцу на виложени роботи Лишанина Владо Няради. Сам автор Маскох подзековал на привиту и наглашел же то лєм часц його колекциї маскох хтори представяю подоби котри ше находза коло нас. Вон тиж гварел же є задовольни и же и надалєй предлужи твориц у Керестуре чий житель постал однєдавна. Ту ше преселєл з родного Ужица, дзе є народзени 1958. року. Студирал литературу у Беоґрадзе. Поезию и прозу обявйовал у литературней периодики („Видици”, „Поля” „Кнїжевна реч”...) Орґанизовал два подобово колониї и велї вистави и литературни вечари. Од 1994. року викладал на вецей самостойних и колективних виставох. М. А. 24. АПРИЛ 2015.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА 47. ДРАМСКИ МЕМОРИЯЛ ПЕТРА РИЗНИЧА ДЯДЇ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

КЕД РУШИ НАСПАК Руски народни театер „Петро Ризнич Дядя” и КУД „Жатва” – Коцур, Ян Лазорик „Береме ше, так нам и треба” у режиї Силвестера Дорокхазия, сотруднїк режиї Владимир Надь Ачим Свадзебни обичаї части мотив при Руснацох и у музики, и у фолклору, та и на дескох хтори живот знача. Представа „Береме ше, так нам и треба” зоз хтору отворени тогорочни Драмски мемориял Петра Ризнича Дядї гумористична, а збуванє лоцироване до прешлосци и бешедує о питанкох, рускей свадзби и руских свадзебних обичайох у окремней ситуациї кед млодята уж чекаю дзецко. Питанки здабали на єднанку же цо попри дзивки родичи даю як тал, алє ше чежко було порадзиц, бо жем теди було чежко дац, окреме кед фамелия нє була маєтна, а мала вельо дзеци. У представи з часци указани руски обичаї, а врачанє єдней Ромкинї вилєт до даяких других обичайох.

Музични точки одграли коцурски гудаци, дзивчата шпивали руски свадзебни шпиванки, та представа у руским народним облєчиве мала богати колорит и одлично обдуману сценоґрафию зоз свадзебнима ручнїками. Заш лєм остал упечаток же гумор бул лїтни, лєм у даскелїх сценох вон заблїснул, а у даєдних бул на гранїци доброго смаку. Нє цалком ясне же цо ше у тей представи сцело вишмеяц, чи руску скупосц, чи нашо свадзебни обичаї, чи проблем же млода уж чека дзецочко. Понеже ше представу виведло уж седми раз, а у Руским Керестуре репризно, у сали було солидне число па-

трачох. За найлєпше ґлумецке витворенє жири публики того першого вечара вибрал Таниту Ходак, хтора у представи бавела два подоби. О. П-С.

О ШТРЕДНЬОШКОЛСКИМ НАСИЛСТВЕ Младежска представа „Врацим ше по вашо души”, у режиї Владимира Надь Ачима, Драмского студия „Арт” Дома култури Руски Керестур Всоботу, 18. априла, на Драмским мемориялє Петра Ризнича Дядї одбавена младежска представа „Врацим ше по вашо души”, у режиї Владимира Надя Ачима, а хтору виведли млади ґлумци з Драмского студия „Арт” Дома култури Руски Керестур.

24. АПРИЛ 2015.

Горор-драма, хтора поробена по мотивох кнїжки Стивена Кинґа „Кери” и филму Лоренса Дикоена, провадзи живот штредньошколки Кери Вайт (Адриана Надь), котру парняки нє прилапюю, а мац єй вирски фанатик и вшадзи видзи грих. Кери ма нєзвичайну моц телекинези – єй думки и чувства ше манифестую у физичним смислу. Кед ю найпопуларнєйши леґинь у школи поволал на матурски вечар, Кери конєчно думала же є прилапена. Медзитим, того вечара є нємилосердно вишмеяна, та ше зоз своїма моцами вимсцела шицким котри ю на даяки способ повредзели. Режисер представи Владимир Надь Ачим виявел же мал потребу ожиц приповедку о штредньошколским насилстве, понеже воно у рижних формох заступене у каждим дружтве и вше є актуалне, чи у америцких, чи наших штреднїх школох. Вон визначел же условия у хторих представа реализована скромни, та є у складзе з нїма и реализована. Тема представи чежка, а ґлумци котри нє маю вельо искуства на сцени, нє могли нательо „ожиц” приповедку кельо би требало, алє увагу публики тримало швидке зменьованє сценох и ефекти хтори хасновани. Представа „Врацим ше по вашо души” у Керестуре виведзена уж треци раз, та було и менєй патрачох. Понеже млади тоту представу бавели вецей раз, участвовали з ню и на смотрох, обачиц же ґлумци „убавенши” як на перших двох наступох у Керестуре. Награду жирия публики за найлєпше одбавену улогу у тей представи достала Адриана Надь. С. Надь

РУСКЕ СЛОВО 15

КУЛТУРА И ПРОСВИТА 47. ДРАМСКИ МЕМОРИЯЛ ПЕТРА РИЗНИЧА ДЯДЇ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

ЧЕЖКО ДО КВАРТЕЛЯ Драмска секция КУД „Яким Гарди” виведла представу Сави Шкобича „Кров понад главу” у прекладзе, адаптациї и режиї Томислава Раца Тота витирвалосц Петровчанох и прейґ театра пестовац руске слово за кажду похвалу, бо познате же и там присутна асимилация и одходзенє младих з валалу, так же су, по тим питаню, як даяка „мала оаза” медзи нашима людзми у Горватскей. Тема представи барз прилагодлїва – доходзенє младей пари до свойого власного закрица над главу, алє на тей драги муша мац „и добри вязи” и моцовац ше з власцу, хтора до їх квартелю безправно уселєла гвизду локалного фодбалского клубу и з норовами людзох, алє и з бирократию, бо кед ше конєчно уселя до квартелю, укаже ше же є нє їх. У представи ґлумя осмеро млади ґлумци, медзи нїма векшина штредньошколци, цо потенциял за далєй, алє можебуц и за одредзене сотруднїцтво и помоц наших театралних фаховцох. У Керестуре було штварте виводзенє тей представи, премиєра у Петровцох була концом марца, а праве дзень пред участвованьом на Мемориялє, Петровчанє всоботу з исту представу були госци и Руснацох у Заґребе.

У представи „Кров понад главу” ґлумя Даниєл Вашаш, Кристиян Медєши, Мая Рац, Денис Гарди, Антун Гарди, Ана Рац, Таня Гарди и Боян Кошутич, котри достал и награду публики за найлєпше одбавену улогу, за улогу Брундаша. Сценоґрафию обдумал Мирослав Лехолат, костими Снежана Лехолат, за шветло задлужени Ґоран Костелник, за музику и ефекти Владимир Дудаш Данко, а суфлерка Таня Гарди. З госцами з Петровцох у Керестуре на Мемориялє були и предсидатель КУД „Яким Гарди” Желько Костелник, та член Совиту за национални меншини РГ и о.д. секретара Союзу Русинох Горватскей и його аниматор култури Звонко Костелник. М. З.

ЛЄГКО НАРОД РОЗПЛАКАЦ, А ЧЕЖКО НАШМЕЯЦ Владимир Балащак зоз Сримскей Митровици виведол свою монодраму „Срим наша хижа”, у продукциї театрох „Ирена Колесар” и „Добрица Милутинович” зоз Сримскей Митровици, а у режиї Драґана Йовичича Йовича

Балащак ґлумел на руским и на сербским язику, а през комични, алє местами и озбильни сцени, представел сримски менталитет, одношеня Сримцох и „додьошох”, а у каждей сцени шпивал сримски писнї и бетярци. Балащак отворено и шмело, на саркастични способ викритиковал и стан у нашей держави, та и медзи Руснацами.

16 РУСКЕ СЛОВО

Публику нашмеял и дочекал ище на уходзе до сали зоз питаньом – „Цо думаце о тим же би Срим бул република, лєбо кральовина?”, а одвити котри знїмал з микрофоном, на нєсподзиванє публики, пущени у єдней пременки сценох. Тиж так, и под час цалей представи мал одлични контакт з публику. Ґлумел даскельо подоби, та бул и хлоп и жена, а гоч векшина сценох комични, швидко и нєобчековано ше трансформовал и до вигваряня озбильних монолоґох. Тоту монодраму Балащак бави по цалим Сриме у нашей и горватскей часци, а гвари же би ю любел вецей бавиц и по наших, руских местох. – Публика вшадзи єднак реаґує, а причина єдноставна – людзе жадни шмиху, бо су преобтерховани з каждодньовима бриґами. Нєшка лєгко народ розплакац, а чежко нашмеяц. У представи приказани правдиви приповедки зоз Сриму, хтори сом два-три роки зберал на громадку од руских и сримских фамелийох. Так настала тота представа, перше на сербским язику, а потим сом ю преложел и на руски язик – гварел Балащак. Гоч руски язик у представи нє бул цалком чисти, заш лєм, публики то нєбарз завадзало, бо преовладал гумор и Балащаков професионализем, а дакус и прето, же зоз тим сцел наглашиц и руску бешеду у Сриме. Балащак у Керестуре потвердзел свою побиду на прешлорочним Руским фестивалу малих сценских формох „Дюра Папгаргаї” у Новим Садзе, дзе достал перше место праве з тим дїлом, а чкода же представу нє провадзело векше число патрачох. Ма. З. 24. АПРИЛ 2015.

АПРИЛ

2015. рок ЧИСЛО 4

ТЕМА – БУНТОВНЇЦКА ЖЕНСКА УМЕТНОСЦ ИНТЕРНЕТ ПОМАГА ПРЕНАЙСЦ НОВИХ АВТОРОХ

„ЛИТЕРАТУРА ПО РУСКИ” – ҐРУПА ХТОРА ОДКРИЛА ВЕЛЇ ПОТЕНЦИЯЛИ

очитовани читаче и читательки „Литературного слова”, пред вами нове число, у хотрим вам можеме представиц авторки хтори зме пренашли зоз наставньом новей ґрупи на Фейсбуку хтора ше вола „Литература по руски”. Тота ґрупа настала концом фебруара того року, уж ма вецей як 200 членох, а у просеку, кажди дзень обяви ше голєм єден твор по руски, цо указує же нови литературни твори нє замарли, лєм нє були нїґдзе обявйовани. Треба наглашиц же тота ґрупа нє пише лєм поезию, алє и други жанри хтори, поведзме, можеме наволац як „фиктивни”, односно, хтори наставаю зоз помоцу нашей мриї. Интересантних авторох и їх твори убудуце будземе пренаходзиц и у тей ґрупи, так же члени можу обчековац же увидза свойо дїла у „Литературним слове”, гоч и ви, хтори сце нє члени виртуалного Фейсбук дружтва, годни сце закукнуц цо ше случує у тей ґрупи. Резултати першого сотруднїцтва зоз интернетом и „Литератуним словом” увидзиме праве у тим чишлє, у хторим будзе представена „бунтовнїцка женска поезия”, а дзепоєдни авторки праве з тей спомнутей Фейсбук-ґрупи. Поп-арт илустрациї, хтори ше цалком уклопюю до тематики, направела уметнїца Кристина Ґшвенґ зоз Вербасу, и кед спатриме тото число „Литературного слова” у цалосци, можеме обачиц же є цалком пошвецене побунєним, односно женом котри порихтани направиц иншаки крочай. Редакция ЛС

Цецилия НАДЬ

БУНТОВНЇЦА Преходзим коло огромного будинку. Порозбивани скла, викривени надписи и рижни порученя увредлївого характеру... Нє поспишує ми ше остац ровнодушна и трацим ше у морю словох... Читам и думки ми ше роя по глави. Вше вецей их єст. Гей, бунтовнїци то зробели. И вец подумуєм... А цо я...? Можебуц и я бунтовнїца. Алє лєм теди, кед себе намалюєм червени ґамби и кед ми ше прикрите жаданє заблїшнє у очох. Писня зоз новей кнїжки „Чаривни нїтки”, з едициї МАКоff 18 24. АПРИЛ 2015.

РУСКЕ СЛОВО 17

ТЕМА – БУНТОВНЇЦКА ЖЕНСКА УМЕТНОСЦ

ТЕМА – БУНТОВНЇЦКА ЖЕНСКА УМЕТНОСЦ Ана РИМАР

Татяна БЕУК ЛАТЯК

ЖЕНА З „ГОРОРУ ЗА ПРИНЦЕЗИ”

*** Прекушела язик же би нє вигварела гевто цо єй видно у очох. Олїзала крев з ґамбох, попачело ше єй. Лєгко крачаюци пошла до нєпознатого.

НА РУБЦУ Нє можем поднєс празни приповедки на рижних глупих темох о котрих нїч нє знаш, алє уста нє завераш, нє преставаш млєц розбиваюци панцирни скла церпеня. Лєдво сом вимодлєла цихосц од це, за даяки будуци часи и даяки други живот.

Емилия ПЛАНЧАК СУБРАМАНИАМ

СУЧАСНА ЖЕНА Еманципована, амбицийна, анґажована виробена, вистата, витрапена... алє нїґда нє победзена Поприберана, нашминкана, напахняцена застарана, замучена, затрацена... алє нїґда нє победзена Образована, талантована, надарена нєпохопена, нєзадзбана, затаєна.... алє нїґда нє победзена Самостойна, одважна, отворена осамена, ожалосцена, поганьбена... алє нїґда нє победзена Витримовна, моцна, виложена огваряна, вишмеяна, поганьбена... алє нїґда нє победзена То наша сучасна жена

18 РУСКЕ СЛОВО

Саманта РАЦ СТОЇЛЬКОВИЧ

ТВОЯ ЕВА Дзивче, дзивка, жена... А ти... обични, найобичнєйши хлоп. Лєм з єдним лїсцом прекрити. З краснима очми, а таки шлєпи. Видзиш лєм тото цо видзиц сцеш. Видзиш лєм дзивче, дзивку... жену. Алє ши ше, вельки чловече, спревед. Нє свидоми цо ци зробела... Дзивче ше у нєй бави, дзивка у нєй заводзи, а жена спреведа. Видзим, смачне ци яблуко хторе ци дала. Лєм кусай, єдз! Можебуц ище дацо порихтала. Дзивче, дзивка... жена! Шлєпого це отровeла. 24. АПРИЛ 2015.

БОРБА ПРОЦИВ СТЕРЕОТИПОХ О ЖЕНИ

оман у приповедкох „Горор за принцези” Александри Живкович вишол 2012. року як додаток часопису МАК. То роман зоз хторим авторка сце указац же жени у дружтве нє муша буц на нїзшим положеню од хлопох. Живковичова нє сце прилапиц улоги и способ справованя хтори ше у дружтве у хторим жиє подрозумюю, понеже би ю то гамовало у витворйованю планох и цильох у живоце. Нє сце жиц як векшина дзивкох, т. є. женох на валалє, хторим найважнєйше же би ше одали и же би були добри мацери и супруги и, нїч вецей од того. Отворено бешедує як вона видзи и доживює швет. На таки способ вона виражує свою моц – же би поведла и дефиновала свойо искуство швета. Язик и справованє героїни шмеле и провокативне, а тиж и способ на хтори описує рижни подїї и ситуациї през хтори сце указац же нє муши буц так як ше у народзе трима же би мало буц. Авторка отворено гутори же є процив стереотипох о родних улогох, а тиж так и о тим як доживює хлопско-женски одношеня. Понеже главна идея кнїжки, як сом уж гварела, указац же жени нє муша буц подредзени хлопом, та чи то у явним, чи у приватним живоце, мож повесц же є инспирована з феминизмом и идеями за хтори ше тот рух заклада. Як твердзи Димитриєвич, феминизм то ученє и дїлованє хторе ше заклада за преширйованє правох и улогох женох у дружтве и цо векшу ровноправносц медзи родами. Розлики у родох нє уродзени, алє су засновани дружтвено и психолоґийно. „За розлику од полу хтори биолоґийна катеґория понеже ше народзуєме як особи хлопского або женского полу, род дружтвена катеґория, бо през процес социялизациї учиме буц жени або хлопи. Учиме яке прикладне справованє, становиска, улоги и активносци и як бизме ше требали одношиц ґу другим. Тото научене справованє твори родни идентитет и одредзує родни улоги.” Праве процив тих узвичаєних и научених улогох жени у дружтве ше Живковичова бори у своїм роману. Вона ше 24. АПРИЛ 2015.

ошлєбодзела од предрозсудкох, традициї и обичайох и на таки способ пробує викоренїц женско-хлопски стереотипи и улоги. Нєженственосц наспрам женственосци, активносц и борба наспрам пасивносци, еґоизем наспрам женскей чувствительносци, и женска шлєбода наспрам єй подредзеносци у малженстве, основни стереотипи хтори Живковичова поґажела. Язик и способ виражованя главней улоги Сакс, односно авторки, нє одвитує стереотипу о женственосци жени. Вона без роздумованя о шицким и о шицких гутори тото цо дума и то без ублажованя. Жена би мала буц пасивна и послухна хлопови т. є. нє може мац свойо думанє. Жена треба лєм же би була добра мац и супруга хтора добре окончує роботи по обисцу. Вона нє треба же би була уключена до явного живота заєднїци у хторей жиє. Борбу процив пасивносци у роману мож препознац и у авторковим одношеню ґу животу, нє лєм ґу хлопови. Вона отворено гутори же сце буц активна у явним живоце. Лапа ше до борби, нє сце пущиц же би єй живот цекол „так як би требало.” Александра Живкович зоз тоту кнїжку сце указац же нє муша шицки жиц по узвичаєних правилох и же найважнєйше стац за своїма одлуками и, на першим месце, витвориц себе. Одлучно указує же нє сце прилапиц стереотипи, ґажи их и указує же нє муша шицки жиц по узвичаєних правилох.

РУСКЕ СЛОВО 19

ТЕМА – БУНТОВНЇЦКА ЖЕНСКА УМЕТНОСЦ

ТЕМА – БУНТОВНЇЦКА ЖЕНСКА УМЕТНОСЦ Ана РИМАР

Татяна БЕУК ЛАТЯК

ЖЕНА З „ГОРОРУ ЗА ПРИНЦЕЗИ”

Емилия ПЛАНЧАК СУБРАМАНИАМ

18 РУСКЕ СЛОВО

Саманта РАЦ СТОЇЛЬКОВИЧ

БОРБА ПРОЦИВ СТЕРЕОТИПОХ О ЖЕНИ

РУСКЕ СЛОВО 19

ЛИ КУ ТЕ ЦИ РАТ К УР НИ

Яким ВИНАЇ

О АВТОРОВИ

ЯКИМ ВИНАЇ – зоз Руского Керестура читательом и читательком младежкого часопису МАК познати през його прикази култних сказкох на модерни способ. Тото цо ше у його модернизованих сказкох розрабя то и критика сучасного дружтва, а автор гвари же найволї писац о „сучасних и дньових дружтвено-политичних ситуацийох, прето же су рижнородни и же их єст аж и превельо.” Абсолвент на Филозофским факултету у Новим Садзе на Катедри за руски язик и литературу гвари же у своїх дїлох найволї хасновац сарказем, сатиру и комедию, и же люби писац и тексти хтори оставаю нєдоповедзени, односно, нєдокончени. Винаї, 29рочни автор, твердзи же му писанє помага же би остал „нормални” и же би „нє бул цихо”. Гоч ше у рускей литератури зявел нєдавно, мотив за писанє му – и же би людзе мали цо читац.

ГЛЄДАЮЦИ СЕБЕ

онагляй! Сцеш схуднуц? Постоя ґалетки и диєти зоз котрима за седем днї страциш 15 кили. Сцеш змоцнїц? Постоя ґалетки и диєти зоз котрима за седем днї затиєш и будзеш мац мускули яґ Шварценеґер! Сцеш змудриц? Е, ту ґалетки и диєти нє помагаю. Шицко на блїск. Кеди зме дошли до того же нам так гори под ногами? Кеди зме допущели же би нам цудзи думаня одредзовали хто зме, цо зме и цо бизме сцели буц? Kед ше питаце малим дзецом же цо би сцели буц док вирошню, доставаце рижнородни одвити запаковани зоз ганьблївосцу и тоту искрочку у очох кед вам на питанє же „а прецо праве тото” одвитує зоз „га так”. Так. Кеди сце себе остатнїраз допущели одвитовац на питанє „прецо” зоз „так ”. Без роздумованя, без розкладаня на найменши часточки, ваганя „за” и „процив”, нє роздумуюци о пошлїдкох свойого одвиту. Нєможлїве. И нє реалне. Прецо? Прето же вони дзеци, нє знаю вони ище же цо значи пошвециц ше дачому. Дзеци наивни, маю єдноставни и наивни думки, думаю же Дїдо Мраз наисце постої и же им Миколай охабя пакецики у обуї. А ми старши, искусни, мудри та знаме же нїч од того нє правда. И кому лєпше? Дзешка яґод кед би ше медзи дзецинством и одроснуцом створела чарна дзира и прелїґла шицко гевто добре цо зоз собу дзецинство ноши. Нєт вецей гевтого же кед цошка наисце сцеш, вец лєм треба же биш верел до того и намагал ше то зробиц. Нєт вецей лєгки и швидки одвити, та анї лєгки питаня. И вец на концу кед дойдзеш до того же сцеш схуднуц, а нє пременїш способ живота, прилагодзиш ше цилю и робиш моцно на тим же биш то досцигнул, гоч кельо часу ци требало. Нач, кед можеш купиц ґалетки.

20 РУСКЕ СЛОВО

Число ушорела редакция ЛС: Александра Живкович и Александра Лендєр Илустрациї: Кристина Ґшвенґ 24. АПРИЛ 2015.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА 47. ДРАМСКИ МЕМОРИЯЛ ПЕТРА РИЗНИЧА ДЯДЇ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

МЕДВЕДЗ СЕБЕ ГЛЄДА ЖЕНУ

Дзеци зоз Руского културного центра з Нового Саду одбавели дзецинску драмскобабкарску представу „Медведзова женїдба”, по мотивох приповедки Десанки Максимович, хтору прешпивал Микола Скубан, а у режиї Олї Яковлєв, хтора обдумала и сценоґрафию и костими

Як и за першу дзецинску представу на тогорочним Мемориялу, сала Дома култури була преполна з дзецми, а попри Керестурцох, патрели ю и 50 школяре руских оддзелєньох од першей по штварту класу зоз Коцура и Вербасу зоз своїма учительками, чий приход финансовал Одбор за образованє Националного совиту Руснацох. Мали ґлумци ше одлично знашли зоз текстом хтори написани у стиху, и на симпатични способ представели приповедку хтора ше збува у лєше, дзе себе медведз после жимского сна глєда жену. Представа баржей наменєна младшим ґенерацийом дзецох, алє ю з увагу провадзели и старши патраче. Сценоґрафия и музика були прилагодзени теми, а интересантни костими наисце креативно обдумани, но, можебуц рухи ґлумцох могли буц динамичнєйши. У представи ґлумели дзеци хтори ходза на виучованє руского язика у вецей школох у Новим Садзе, та так Ма-

ВЕЖБАНЄ ЛЮБОВИ Наймладши ґлумци РКУД „Др Гавриїл Костельник” зоз Кули виведли представу Роберта Такарича „Маче, любим це як цо качка люби каче”, у режиї Александри Лендєр з Вербасу, хтора обдумала и сценоґрафию Седемчлена ґлумецка екипа представела сучасну приповедку о початку уходзеня до пубертету, на спо соб хтори прилагодзени и младшим и старшим основношколцом. Сценарио, хтори на руски язик преложела Амалия Ковач, модерни и прилагодзени нєшкайшим

рина Грубеня була конферансиєр, Михаило Пап ґлумел медведза, медведжицу Фиона Грубеня, Николина Миячич була лїшка, Лена Яковлєв вивирка, вовк Лука Вуячич, док заяца ґлумел Альоша Дюранїн. По законченю представи, шицки були задовольни зоз своїм вивидзеньом, а окреме були одушевени же их патрело таке вельке число патрачох. У представи хасновани стихи з писнї Миколи М. Кочиша „Як медведз преспал приход яри”, Мелания Римар написала монолоґи за початок представи и тексти за сонґи, док музику и ефекти поробел Мирослав Пап. Премиєра тей представи була виведзена 16. априла у РКЦ у Новим Садзе. Ма. З. дзецом, а у преполней сали кере стурского Дома култури наймоцнєйши аплаузи були у музичних сценох, а дзеци ше найбаржей шмеяли кед виводзени вежбаня любовних сценох залюбеного Стевици, хторого ґлумел Себастиян Гарди. Жадаюци освоїц Милицово шерцо, хтору ґлумела Лїляна Кнежевич, Стевица здумує рижни спо соби за виявйованє любови, а на концу ше му то по спишує праве пре виреченє – маче, любим це як цо качка люби каче. – Презадовольни сом як зме нєшка одбавели и думам же нам то найлєпше виводзенє потераз. Публика була супер. Нє було ми чежко войсц до улоги. Найбаржей ми помагала режисерка Александра, вона була задлужена за шицко – задовольно гварел Себастиян. Гоч Лендєровей то перша представа хтору режирала, то нє обачиц, напроцив, видно же применєла свойо длугорочне ґлумецке искуство. Амалия Ковачова преложела текст, позберала ґлумцох, вибрала музику, була суфлерка и задлужена за костими. Даєдни ґлумци у представи мали вецей улоги, та так Весна Вонич була Сашка и Мая, Дияна Канюґа мац и психолоґ, Желько Стричко ґлумел Дарка и музичара, Филип Канюґа Ґорана, док Мирослав Стричко физкултурнїка. Музика зоз представи швидко уходзи до ухох, та ю публика и после пошпивйовала, а понеже тота представа наменєна дзецом, даєдни часци сценоґрафиї могли буц цифрованши. То було треце виводзенє наймладших Кулянцох, а режисерка наявела же планую нащивиц и нашо други места. Ма. З. Фото: Дю. Винаї, М. Зазуляк, и Ма. Зазуляк

24. АПРИЛ 2015.

РУСКЕ СЛОВО 21

КУЛТУРА И ПРОСВИТА У СУБОТИЦИ ОТРИМАНА КУЛТУРНА МАНИФЕСТАЦИЯ „ЯР МАФТЕЯ ВИНАЯ”

МЛА ДИ ЧУВАЮ РУСКИ ИДЕНТИТЕТ У Городскей читальнї у Суботици, прешлого пиятку, отримана традицийна Културна манифе стация „Яр Мафея Виная”. Тогорочна културна манифе стация почала зоз виставу фотоґрафийох Марияни Павловичовей з Руского Кере стура, зоз єй кнїжки фотоґрафийох „Проблеми”. Авторку фотоґрафийох представела Мая Зазуляк, одвичательна редакторка часопису МАК. У предлуженю програми, присутних, мед зи котрима бул предсидатель Вивершного одбору Националного совиту Желько Ковач и директор Заводу за културу войводянских Руснацох Серґей Тамаш, привитал предсидатель Дружтва Руснацох у Суботици Иван Гарди. Иван Емейди, подпредсидатель Дружтва пречитал текст о Мафтейови Винайови и здогаднул присутних на живот и дїло Мафтея Виная, наглашуюци же вон бул єден од преднякох котри вдерели фундаменти рускей култури на тих про сторох. Одвичательна редакторка Мая Зазуляк представела мултимедиялни часопис за младих на руским язику МАК хтори виход зи од 1972. року, a хтори видава НВУ „Руске слово”. Виход зи шейсц раз до рока, на кажди два мешаци, а зоз каждим числом виход за и додатки – кнїжки, визуални моноґрафиї, видео DVD, лєбо авдио CD. Сотруднїки часопису млади зоз рижних наши ме стох. У остатнїм чишлє вишла „дво-кнїжка”, та праве на литературним вечаре у Суботици була и єй перша промоция. Авторе Цецилия Надь з Руского Керестура и Михаил Рамач зоз Дюрдьова. Зазулякова представела авторох, котри потим бешедовали о тим як кнїжка настала. Цецилия Надь свойо стихи видала под назву „Чаривни нїтки”, а Михаил Рамач под назву „З молу до дуру”. Млади писателє бешедовали цо их мотивовало же би почали писац, а векшина їх писньох бешедує о любови и чувствох. Цецилия, иншак абсолвент на Одсеку за медийски студиї на Филозофским факултету у Новим Садзе, пречитала даскельо свойо писнї, а Михаил, котри по фаху воспитач, свойо писнї тиж пречитал, алє и одшпивал, провадзаци ше на ґитари. У музичней часци програми участвовали Анамария Колошняї хтору на ґитари провадзел Златко Русковски з Руского Керестура и Марина Роман и Александра Русковски зоз Руского Керестура, котри одшпивали два писнї провадзаци ше на ґитарох. На концу програми директор Заводу за културу войводянских Руснацох Серґей Тамаш придал Иванови Гардийови найновши виданя Заводу. Млади котри участвовали на тогорочней културней манифестациї, вєдно зоз редакторку МАК-у Маю Зазуляк котра обдумала концепцию манифестациї, були праве ошвиженє. Мафтей

22 РУСКЕ СЛОВО

Млади представели свою творчосц

Винай вельо свойого часу и власного закладаня пошвецел праве дзецом и младим, зоз порученьом же би нє забули свой язик и коренї. Того вечара млади дали красни приклад на яки способ то мож поробиц. Представителє Дружтва Руснацох у Суботици нащивели гроб Мафтея Виная и положели квеце у присустве його дзивки Татяни Таґасович. По законченей програми, друженє за шицких учашнїкох и госцох предлужело ше у просторийох Дружтва. И. Гарди

У ВЕРБАШЕ ОТРИМАНИ СЕМИНАР ЗА

ТЕМИ ПРИМЕНЛЇВИ У

У вербаским Готелу „Бачка” прешлого викенду отримани семинар за наших просвитних роботнїкох з назву „Як звекшац ефикасносц и мотивацию за роботу и ученє – рационално-емоцийни приступ”. Семинар ше находзи на списку семинарох у Каталоґу Педаґоґийного заводу Войводини за тот школски рок и ноши 24 боди, а акредитовани є за 30 учашнїкох. Перши дзень Семинару нащивительох привитал предсидатель Вивершного одбору Националного совиту Руснацох Желько Ковач, а Семинар слухали виховательки у предшколских оддзелєньох на руским язику и учителє и наставнїки зоз основних школох у Руским Керестуре, Коцуре, Дюрдьове, Новим Садзе, Шидзе, Сримскей Митровици, Савиним Селу, Вербаше, Кули и Новим Орахове. Теми семинара були увод до теорийного приступу рационално-емоцийно-бихейвиоралней психотерапиї, упознаванє зоз „АБЦ” моделом людского реаґованя, гришками у думаню, асертивносц и комуникацийни схопносци, блокиранє мотивациї, професийни стрес и други хасновити теми. 24. АПРИЛ 2015.

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ПРЕМИЄРА У РУСКИМ КУЛТУРНИМ ЦЕНТРУ У НОВИМ САДЗЕ

У Руским културним центру у Новим Садзе, всоботу вечар, 18. априла, пред красним числом патрачох отримана премиєра представи Танкреда Дорста „Круцина (або курва)” у адаптациї и режиї Звонимира Павловича, а у виводзеню Драмского студия РКЦ з Нового Саду. У препознатлївим манире Павловичовей режиї виприповедана абсурдна и ґротескна фарса о зраженю явного и приватного интересу. Место збуваня спод огромней схили коло котрей ше цага авантуристична и найопаснєйша круцина на швеце, а на самим дну жию двоме браца Рудолф и Антон. Монотони и допити живот прериваю з часу на час нєосторожни вожаче, хтори ше од горе стропощую до бездни, а браца вицагую мертвих и ховаю их на приватним теметове. Цалком случайно до бездни сцигує и началнїк Министерства транспорту др Криґбаум хтори чудом прежиє нєщесце. У нових обставинох наставаю и нови одношеня, фалшиви реторики и иншаки морални попатрунки на швет. У Павловичових представох сцена нє постої, шицко ше случує ту пред нашима очми, на крочай од публики, хтора вєдно зоз актерами представи у тей бездни, на тим шмециску розтрепаних автомобилох, шмециску людского живота, хтори части мотив Павловичових драмох. Звичайни людзе, двоме браца, Рудолф хтори шицко роби зоз руками, прави древени крижи, оправя часци каросериї и предава их, а Антон, углавним роздумує, допатра заградку зоз квецом и обдумує одпитованя за упокоєних.

НАШИХ ПРОСВИТНИХ РОБОТНЇКОХ

КАЖДОДНЬОВИХ СИТУАЦИЙОХ Реализаторки и авторки семинара психолоґинї Милена Опарница и Миряна Тркуля, а з тей нагоди Опарница визначела же семинар обдумани же би ше з наставнїцку популацию, як нєклїнїчну, обробело обласц хтора хасновита и за зменшанє стресу у тей професиї. Семинар орґанизовал Национални совит Руснацох, а предсидателька його Одбору за образованє Мелания Римар визначела же семинари нашим виховательком, наставнїком, учительом и професором барз потребни пре роботу, наменєни су наставнїком хтори робя на руским язику (порядно и факултативно) и Одбор за образованє финансовал змесценє и семинар, а тему вибрали його нащивителє. Упечатки зоз Семинару з нами подзелєли Зденко Лазор зоз Шиду, Ана-Мария Фейса зоз Коцура, Ясмина Бесерминї зоз Коцура хтори визначели же було барз интересантнe слухац преподаваня, же теми прилаплїви и применлїви у каждодньових ситуацийох у просвитней роботи и же шицки учашнїки задовольни и маю позитивни упечатки. А. Маркович 24. АПРИЛ 2015.

Foto: V. V.

ПРЕМЕНКА ЛЄМ ЯК ИЛУЗИЯ

Ґлумци у представи: Иґор Горняк, Борис Фейди и Славко Бучко

Браца хтори сцу лєм прежиц од нєшка до ютра, алє кед ше случи нєщесце, Антон поряднє пише писма до Министерства транспорту, сануюци траґични судьби, алє безуспишно. Кед, заш лєм, сцигнє и тот дзень же до бездни спаднє особнє др Криґбаум и обеца же риши проблем круцини, то ше нє будзе пачиц Рудолфови, бо зрозуми же вец нє буду мац зоз чого жиц, та ришенє пренайду у злодїйстве. Аванґардни и сучасни театер яки пестує Павлович, дзе сценоґрафия минималистична, шицку терху театра на своїх плєцох ношела трочлена ґлумецка екипа. Було ту надосц тексту, хтори ше мушело звладац, а звучни ефекти остали дакус у циню музики, хтора була одлично вибрана, як и спектакуларни конєц, зоз попатрунком на повалу, у символичним смислу зоз попатрунком на горе, на схилу, на лєпши швет, на лєпше ютре. З оглядом на тото же у представи ґлумя лєм хлопи, мож повесц же нєшка транспорт припада и женом, та можебуц хибел и женски аспект у тей представи. Забойство др Криґбаума покус остало у циню музики, зоз хтору ше жадало превозисц досц песимистични попатрунок на чловека, на його потребу нїч нє пременїц, окреме кед му нє одвитує, кед пременка нє на його дробни хасен. Тот попатрунок на горе то и єдина заря оптимизма у тей представи хтора патрача наганя роздумовац о тим як превозисц зраженя явного и дробного, приватного интересу звичайного чловека. Браца Рудолф (Горняк) и Антон (Бучко) ше у представи надбавйовали и були одлични ґлумецки тандем, одлично ше рушали у просторе и одлично винєсли свойо физично чежки улоги, окреме Рудолф у нєпреривним загакованю. Др Криґбаум (Фейди) лєм за ниянсу бул слабши од тандема братох, можебуц и прето же його улога кус менша по обсягу. У представи участвовал трочлени ґлумецки ансамбл, Антон котрого ґлумел Славко Бучко, Рудолф - Игор Горняк, Криґбаум – Борис Фейди. За музику бул задлужени Мирослав Пап, дизайн шветла Ириней Гудак, костими Боґданка Сопка, а асистент режиї бул Ненад Илич. Суфлер була Александра Живкович, сцена и реквизити Неманя Павлович, продуцент Владимир Сивч, а орґанизатор Томислав Горняк. Видео: Nesha and Tibor. О. П-С.

РУСКЕ СЛОВО 23

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ ВЛАДИМИР ПАВЛОВИЧ, КОЛЕКЦИОНЕР З НОВОГО САДУ

ПАСИЯ ХТОРУ НЄ МОЖ ЗАПЛАЦИЦ Пишe: Славица ФЕЙСА

Велї страстни колекционере би ше зложели же пасия, або як би ше поведло – страсц зберац розлични предмети, важне чловекови єднак так як цо и бавиц шах, картац ше, або гонїц швидки авто. Вона одбера час, алє подзвигує адреналин, розодкрива скрити тайни и нє криє задовольство. Кед тота любов тирва шейсц децениї, вона чловека за шицки тоти роки лєм збогацує. Владимир Павлович тому шведок УЧИТЕЛЬ История, гваря – учителька живота, а Владимир бул учитель математики. Його професия, як и професия велїх колекционерох, нє була повязана з його пасию. Перши шейсц роки робел як наставнїк математики у Вербаше, а 1978. року прешлого вику вєдно зоз супругу пошли жиц и робиц до Нового Саду. Познєйше ше Владимир преруцел на информатику и програмованє дзе препровадзел два и пол децениї на РТВ Нови Сад.

24 РУСКЕ СЛОВО

юдзе звичайно почню дацо зберац ище у дзецинстве, та так и наш собешеднїк. Кед ше його фамелия з Руского Керестура преселєла до Вербасу, Владимир бул хлапчик. Бивали нєдалєко од гайзибанскей станїци, дзе кажди дзень преходзели гайзибани на медзинародних линийох. И праве на тих шинох почина наша приповедка. ОЦЕЦ МЕ ПРОБОВАЛ ОДОРВЕЦ – З хлапцами зоз сушедства зме бегали за гайзибанами и зберали тото цо путнїки з нїх вируцовали – шкатулки од циґаретлох и од ширкох. Були вшелїяки, прекрасни, яки теди у нас нє могло видзиц, а ми ше каждей барз радовали – почина

Владимир з памятками на дзецинство. – Моїм родичом ше тото нє спачело. Оцец раз ґу мнє пришол и гварел ми же ми да тисяч динари за килу поштанских маркох. Занємел сом од щесца, бо сом тисяч динари теди нє могол анї задумац. Познєйше сом зрозумел же ме оцец спреведнул, сцел ме одорвец од того прето же ше бал за мнє, алє мнє ше уж теди марки уцагли под скору. Зберал сом вшелїяки, и зоз печацом и чисти, без нього, розпитовал ше о нїх, черал их и куповал. Познєйше сом ше сходзел з филателистами у Вербаше, у Новим Садзе сом мал приятельох филателистох, и нїґда ми нє було чежко шеднуц на гайзибан и пойсц до Беоґраду видзиц яка там ситуация кед слово о маркох – памета Владимир. 24. АПРИЛ 2015.

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ На чисти марки друковани у серийох, Владимир ше предплацел ище у Ґимназиї. И нє куповал лєм єдну серию, алє нє раз и два, та ше з другу могол черац. А кед ше у Павловичових 1974. року народзел перши син, Владимир такой купел серию маркох и за ньго. Так було и кед на швет пришол други син. Каталоґи, албуми, кластери, (нємецки), та з руку вирабяни, шицки вискладани по орманох у Павловичовим обисцу. Ма шицки сериї маркох хтори видруковани у дакедишнєй Югославиї, а вец и Сербиї, ище од перших повойнових рокох з 1944/45. року. Ма аж и гевту югославянску з 1968. року хтора преглашена за найкрасшу марку на цалим швеце. ЛЮБЕЛ СОМ И СТАРИ ПЕНЄЖ Владимирова супруга Мирослава указує окремни албуми зоз животинями, єден албум полни лєм з рибами, алє и други, лєм єй, полни з барз краснима марками на хторих квеце з цалого швета. – Я мам лєм єден, теди кед сом упознала супруга и у тим го потримовала. А кед пришли дзеци, шицко престало – гвари Мирослава, професорка математики, нєшка у пензиї. Павлович нє збера лєм марки, алє и погляднїци и коверти, значки, пиксли и гало карточки. Раз у Мадярскей зоз жеми дзвигнул гало карточку з билима лебедами, першу у його богатей збирки, а уж о рок и у нашей жеми до нїх могол дойсц.

24. АПРИЛ 2015.

НЄ МОЖ ЗНАЦ Любов ґу колекционерству Владимир пренєсол и на обидвох синох. Любел кед при нїх видзел тото у чим и вон уживал. Роки прелєцели, а синове пошли по своїх драгох. Попристановяли ше, старши докторовал на математики, младши информатичар, а информатику закончели и обидва Владимирово нєвести. Лєм нїхто зоз собу нє однєсол албуми и пиксли. Нєшка дїдо Владимир дакеди нароком на столє зохаби отворени каталоґ з марками. Ма трох унукох, та му нє завадза кед го розтрешу. Полїпи го, а у себе дума же гоч ше сином филателия нє уцагла под скору, можебуц даєден з унукох праве у тим будзе на ньго.

Зберал и стари пенєж. Раз ше порадзел з тапетаром Михалом Чапковим же му до албума посклада пенєж так як треба, кед ше и йому уйдзе. – Лєдво сом ше стримал нє вжац му анї єден прикладнїк. Мал барз интересантни пенєж. Преправял кавчи, та у нїх вше понаходзел зацискани и поскривани стари пенєж. Завидзел сом му – гвари Владимир, хтори почитує нумизматику. Виучуюци историйни розвой пенєжу, вельо могол дознац о историї одредзеного часу. Єден з найинтересантнєйших бул пенєж под час шветових войнох. – Цо сом старши, вше сом заинтересованши за историю. Цикави ме, та вец вельо читам о тим – гвари Владимир. И сином приблїжел тото у чим и сам уживал. Його хлапци нє бегали по шинох, алє найволєли зберац пиксли. Каждого лєта кед одходзели до Истри на одпочивок, ставали на векших паркинґох и порозбеговали ше чи нє найду даєдну пикслу хтору ище нє маю у колекциї. Вец их складали до шкатули, и накадзи сцигли на морйо, добре поумивали. Нєшка тоти исти пиксли вискладани на муре у Павловичових – єдни од сокох, други пивски. Супруга Мирослава гвари же добре лєм тото же обисце вельке. Ридко хто збера лєм прето же би зберал. А же би колекционар дознал цо вецей о назбераним материялу, муши пречитац вельо кнїжки и моноґрафиї, дознац коренї и вредносц предмета хтори виглєдує. И часто ше зна случиц же праве тото цо колекционере пренашли, була праве гевта коцочка хтора хибела же би ше ошвицело даєден период з историї. Дзепоєдни предмети колекционерох любели би мац и велї Музеї у своїх збиркох. Но, тото цо за шейсц децениї назберал филумениста, нумизматичар и филателиста Владимир Павлович нє мож заплациц, анї одкупиц. До тих шейдзешат рокох уткани зной, и виглєдованя, и нєсцерпезлївосц и памятки на одпочивок и на вистатосц. А найбаржей, гвари – задовольство, вреднєйше од гоч якого пенєжу.■

РУСКЕ СЛОВО 25

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ

ДВА ЮВИЛЕЇ 70 РОКИ „РУСКОГО СЛОВА“ И 90 РОКИ „РУСКИХ НОВИНОХ“

ҐУ ЮВИЛЕЙНЕЙ РОЧНЇЦИ „РУСКОГО СЛОВА” (6)

ТРИ ФАЗИ ВИХОДЗЕНЯ РУСКИХ НОВИНОХ (ІІ) Скоро осемнац роки виходзели „Руски новини“, и тот период, по месце їх виходзеня, мож подзелїц на три фази. Перша фаза новосадска, кед новини виходза и друкую ше у Новим Садзе, друга фаза дяковскопишкуревска, кед виходза и друкую ше у Бискупскей друкарнї у Дякове, а треца рускокерестурска, кед новини виходза и друкую ше у Друкарнї Руского народного просвитного дружтва у Руским Керестуре

Пише: Дюра ЛАТЯК

а друкарню „Даничич“ друкованє „Руских новинох“ у таким малим тиражу нє була барз профитабилна робота, та ю окончовала теди кед мала на то часу, т. є. кед нє мала у роботи профитабилнєйши публикациї, цо нашим новином нє ґарантовало порядносц у виходзеню. Попри тим, Редакция вше мушела напредок виплациц догварену цену за друкованє каждого числа. После даскелїх числох друкованє превжала друкарня „Натошевич“ др Веселина Дїсаловича, тиж у Новим Садзе. ПРЕМЕНКА ДРУКАРНЬОХ И МЕСТОХ ВИХОДЗЕНЯ „РУСКИХ НОВИНОХ“

У друкарнї „Натошевич“ „Руски новини“ ше друкую аж по 1930. рок (по 19. децембер), а вец ше новосадска редакция га-

„ЗАПОВИДИ“ ЯК РЕКЛАМА Цикаве спомнуц же на яки способ новини рекламовали рочни календар, котри видавало Руске народне просвитне дружтво од 1921. року аж по 1941. рок. У складзе зоз тедишню ушорйовацку концепцию, „Руски новини“, число 50(157) од 23. децембра 1927. року, на 4. боку, обявели слїдующу оглашку: „Дзешец заповиди календарски: 1. Я сом єдини РУСКИ КАЛЕНДАР на 1928 рок, да нє маш других календарох крем мнє. 2. Нє купуй цудзи календари лєм РУСКИ КАЛЕНДАР. 3. Паметай, же би читал лєм РУСКИ КАЛЕНДАР 4. Поштуй РУСКИ КАЛЕНДАР, бо зос нього ше шицкоме доброме научиш и добре ци будзе. 5. Нє подри РУСКИ КАЛЕНДАР, алє го чувай. 6. Нє патри инши календари КРЕМ РУСКОГО. 7. Нє краднї анї нє пожичай од другого РУСКИ КАЛЕНДАР, алє го сам куп. 8. Нє огваряй РУСКИ КАЛЕНДАР. 9. Нє пожадай сушедов календар, алє ше старай да маш свойого. 10. Нє пожадай нїяких инших календарох, котри дахто предава, алє директно бештелуй РУСКИ КАЛЕНДАР од Просвитного дружтва у Р. Керестуре або го куп на твоєй парохиї за цену 15 дин.“

26 РУСКЕ СЛОВО

ши и новини преставаю виходзиц. Редактор Юрий Павич нє бул задовольни зоз пенєжним надополнєньом за ушорйованє новинох и поднєсол задзекованє на тоту длужносц, а чуло ше и пригварки же вон нєеконмично розполага зоз пенєжом, хтори бул наменєни за финансованє новинох. РНПД формовало и окремну комисию котра випитала редакторово дїлованє и утвердзела же пригварки нє були оправдани, но Павич нє одступел од задзекованя. Медзитим, причина гашеню новосадскей редакциї нє було лєм Павичово задзекованє. Криза ше чувствовала уж коло половки 1930. року. По шицким судзаци, основна причина гашеню Редакциї у Новим Садзе була финансийней природи. Уж теди предплата на новини постала „стара хорота“, а добротворох було мало и нє могли покриц звекшани трошки друкованя под час економскей кризи у держави. Анї интензивна кампаня у поволованю предплатнїкох же би вимирели свойо длуства, нє давала жадани резултати. Так у „Руских новинох“ ч. 13(208) од 4. априла 1930. року, такой на 1. боку Администрация новинох обявює оглашу котра глаши: „Наших предплатнїкох модлїме да нам цо скорей пошлю предплату, а длужнїкох опоминаме, да намиря такой свойо длуство. Читац новини а нє плациц то знак нєпросвищеносци.“ На молбу керестурского пароха и предсидателя РНПД-а о. Михайла Мудрого, до кампанї ше уключел и др Гавриїл Костельник, гоч жил у Львове. Вон у чишлє 28(283) од 8. авґуста 1930. року на першим боку у уводней статї под насловом „Пред просвитну схадзку“, т. є., схадзку РНПД-а, медзи иншим, спозорює: „На почат ку на шей ,Про сви ти’ мож ше було бац, як то єден ке ре стур ски ґазда ви по вед: ,Про сви та’ до бра ствар, алє дзе ше нам пи шем нї ци? 24. АПРИЛ 2015.

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ Нєшка после єденац рокох, уж добре видзиме, же тото цо було найчежше, од чого зме ше найбаржей спредз бали, тото нам – голєм дотераз – припадало найлєгчейше. И школски кнїжки написани и календари нам вше полни зос красним читаньом и нашо ,Новини’ вше заполнєти. Пишемнїци ше нашли и шицки таки цо задармо писали, лєм з любови ґу свойому народу. Школски кнїжки и календар осиґурани. Алє нашо ,Новини’ ше лєдво тримаю – дабоме лєм пре пенєжи. Прето на слїдующ ей народней просвитней схадзки треба да баж о тим будзе главна бешеда. Новини нам нє шму препаднуц! Тото нашо ,писмо од родзини’, цо нам кажди тидзень приходзи, то як витор, цо розноши хмари, да пада там, дзе треба. През ,Н о в и н о х’ будземе як през устох. Др Г. Ко стельник“ А такой у слїдующим, 29(284). чишлє др Гавриїл Ко стельник обявює и други напис у котрим апелує на предплатнїкох же би поряднє вимирйовали предплату, же би кажди свидоми Руснак нагварел своїх познатих же би ше и вони предплацели на „Руски новини“. „Нїч нє вредзи – предлужує Костельник – вигварка, же ,Руски Новини’ драги (коштали 2 дин. єдно число – зам. Дю. Л.), же су нє так уредзовани, як би я сцел и т. ин. Худи конь роби худобному таку исту службу як тлусти конь богатому. Цоже знаме почац, кед зме малка гарсц, одорвана од велького руского пня?! Лєм вельки народи можу мац вельки и тунї

У Ґрчкошколскей улїци була друкарня „Даничич” У друкарнї „Даничич” 1919. року друковани глашнїк „Єдинство”, перше як дньово, а вец як тижньово новини. Кед глашнїк престал з роботу (1921. року), друкарня заварта и розпредата новосадским друкаром, и друкаром зоз Зомбора

24. АПРИЛ 2015.

За тоту капуру ше дакеди друковало нашо новини Под назву „Натошевич” хтору подприємству 1908. року дало Учительске д. д., друкарня 1919. року предлужує робиц. Борела ше з материялнима почежкосцами, а после 1926. року ю превжала супруга др Веслина Дїсаловича. Од 1939. року тота друкарня у власнїцтве типоґрафох Коїча, Брежана и Ґолубичния и отримала ше по Другу шветову войну. Була змесцена у дворе, на углє нєшкайшей Пашичовей и Скерличовей улїци

новини. А ми можеме мац лєм таки новини яки маме. Шак и тому ше чудую иньши народи, же ми така гарсцочка, а маме свойо новини.“ ГОЧ ФОНД И ОСНОВАНИ, НОВИНИ ШЕ ПРЕСТАЛО ДРУКОВАЦ Єденаста Главна схадзка Руского народного про свитного дружтва отримана у Коцуре 29. авґуста (дзень по Кирбаю). Медзи иншима точками нашла ше на дньовим шоре и точка „О будучно сци Руских Новинох“. Як дознаваме зоз Звиту зоз „Главного собрания Про свитного длужтва“, обявеного у „Руских новинох“ ч. 32(287) од 5. септембра 1930. року на б. 2, на схадзки прилапени предлог „п. Н. Ороса да ше оснує народни фонд, котри осиґура видаванє ,Руских Новинох’. Же таки фонд и основани, дознаваме зоз познєйших числох „Руских новинох“. Медзитим, 19. децембра 1930. року вишло остатнє число. Вироятно пре досц длугу консолидацию „народного фонду за видаванє ,Руских новинох’“, пришло до гашеня „ново садскей редакциї“ и новини пре стали виходзиц. Прерва тирвала аж по 28. авґуст 1931. року, кед и почина друга, дяковскопишкуревска фаза у виходзеню „Руских новинох“. (Предлужи ше)

РУСКЕ СЛОВО 27

ДУХОВНИ ЖИВОТ МОНАШЕСКИ ЖИВОТ И НАШ ЖИВОТ

НАЙЧЕЖШЕ САМ ЗОЗ СОБУ Foto: ш. Емилия Сабадош

Пише: Мирон ГОРНЯК КУХАР

Треба буц з Богом, алє ше чежко звикнуц на цихосц од каждодньового галайку, а з другого боку, треба послухац и предпоставеного и брата, помогнуц, та и у себе преламац и жертвовац ше – гваря монахи

Церква и манастир у Кули

своїм викладаню концом марца у Новим Садзе о монашеству и Литурґиї, православни єродиякон Єротей Ковиляц зоз святоархангелского манастира у Ковилю, гварел же ище у перших викох после Исуса Христа було людзох хтори ше намагали ґу максимализму у запровадзованю идеалох християнства. Монашески рух почал у штвартим вику у Єгипту, з тим же снователь отшельнїцкого монашества бул св. Антониє, а св. Пахомиє, снователь монашества общежития (у заєднїци). У каждим случаю, як потолковал єродиякон Єротей, монахи прилапели церковни култ як нор-

му и нє сцели претарговац вязи зоз Церкву и литурґийним животом. По углядзе на слова апостола Павла „Модлїце ше нєпреривно”, акцент бул на молитви и читаню псалмох, маюци у оглядзе и мото „Модлї ше и роб”. У першим стадиюму за монашество було характеристичне виходзенє зоз швета (звичайного живота), а у другим стадиюму врацанє монашества до швета, з будованьом манастирох у городох. ЦИХОСЦ И ОСАМЕНОСЦ НЄОБХОДНИ

Нєшка обични людзе углавним занєдзбую церковни, молитвови живот, нє маю часу, та су мало аж и сами зоз собу. МОНАХИ ОДУШЕВЕЛИ Роздумуюци як то у монашестве, єродиПУБЛИКУ У якон Єротей гварел: КАРНЕҐИ ХОЛУ – Монах нє сам, бо є з Богом, алє у одредзеним смислу треба буц сам зоз собу. Хор Святоархангелского манаМонах ма вецей часу як други же би ше стира у Ковилю, вєдно зоз препошвецел самому себе. Цихосц и осамеславеним „Кронос квартетом”, носц нєобходни же би ше досцигло люуспишно, у преполней сали Карбов ґу Богу и ґу себе. Процив неґативПротопсалт єродиякон Єротей неґи хола на Бродвею, 7. марца них страсцох ше треба бориц ище на поу єдней з найпознатших шветових виведол нюйоркску премиєру дїчатку, док ше нє змоцня. Треба ше бориц салох предводзел ла композиторки Александри хор ковильских монахох з їх коренями, зоз думками. Прето монах Вребалов „Звонка нули: цали живот претворює до молитви. 1914–1918”, хторе пошвецене сторочнїци Велькей войни. Одвитуюци на питанє цо найчежше у монашестве, Протопсалт єродиякон Єротей у єдней з найпознатших єродиякон Єротей гварел: шветових салох предводзел хор ковильских монахох хтори – Найчежше сам зоз собу, як цо то и вшадзи, нє лєм шпивал стару византийску церковну гимну „Праведнїка у мо нашестве. ше будзе вше споминац”. Музични критичар „Нюйорк ТаОд єродиякона дознаваме же ше у манастире става ймса” Джеймс Остерайх описал тот наступ хора як „искуна штири годзин, кед ище вше цма, бо ше трима же ство хторе одушевює”. чловек найсобранши вноци и кед цихо. 24. АПРИЛ 2015. 28 РУСКЕ СЛОВО

ДУХОВНИ ЖИВОТ Перши обед на 8 годзин, а вец кажде идзе на свойо задлуженє, лєбо ше занїма зоз теолоґию кед є унапрямени на студиї, и то так до 17 годзин. Од 17 до 18 годзин Вечурня. Модлї ше по шейсц годзини, а у келийох кажде може мац свойо молитвово правила. Шицко орґанизоване и роби ше по благослову иґумена. – През послухносц ми себе нєпреривно здогадуєме чом зме пришли до манастира – заключел монах Єротей. ТРЕБА ПОСЛУХАЦ И ПРЕДПОСТАВЕНОГО, И БРАТА, И У СЕБЕ ПРЕЛАМАЦ Капелан у Кули о. Платон Салак, монах василиян, наглашел же ше чежко звикнуц на цихосц од каждодньового галайку, а треба нам буц з Богом. З другого боку, треба послухац и предпоставеного, и брата, та и у себе преламац и жертвовац ше. Вон дума же векшина животних проблемох наставаю прето же ше людзе нє маю з ким виприповедац и дакого хто би их вислухал. – Велї поцискую тоти потреби, стримую их у себе, алє вец як пошлїдок можу настац психосоматски проблеми и охореня – гвари о. Платон. – Прето добре буц на колективней духовней поради, орґанизованей, окреме за хлопох и за жени. Медзи наймоцнєйшима оружиями сотони, то же би нас заглушел гоч зоз чим (прейґмирне патренє телевизиї, интернета...). Теди зме нє з Богом, дух занєдзбани, а людзе и нє знаю же су у таким стану. Историйно, на тих просторох виру ше занєдзбовало 50 роки и тераз маме пошлїдки. То видно и потим же, наприклад, явносц заинтересована за койдзеяки скандали, огварянє, хто ма яки тайни и так далєй. За духовни живот барз важне причащац ше, то чловекови хиби, алє тота насущна потреба поциснута и занєдзбана у швеце. Пошлїдок, медзи иншим, и тот же людзе маю велї рижни страхи, алє ше найбаржей треба бац од чежкого гриха – наглашел о. Платон. По його словох, нєобходне обрациц увагу и на тото же фамелия барз загрожена. Треба єй помогнуц духовно и у каждим поглядзе, так же треба робиц зоз цалу фамелию, у хторей родичи преобтерховани, а дзеци занєдзбани.■ 24. АПРИЛ 2015.

У НОВИМ ВЕРБАШЕ

ПАРОХИЯ ДОСТАЛА МЕНОРУ У нововербаскей парохиї Св. Владимира прешлей нєдзелї пред Службу Божу пошвецена нова менора. – Благословели зме менору, або седемшвичнїк. Иншак, менора старе хебрейске слово хторе означує седемшвичнїк. Нєшка чежко задумац церкву без єдней менори. По Старим завиту, Мойсей видзел седем пламенї хтори виходзели з єдного швичнїка и то му була Менора пошвецена пред нєдзельову инспирация же би таки исти Службу Божу бул направени – гварел парох нововербаски о. Иґор Вовк. З тей нагоди парох подзековал и Як визначел о. Вовк, добротворе вилївачови Янкови Микитови з Кудали одредзену суму з котру менора ли, котри зменшал першобутну цену купена. Пенєж дала Општина Вер- же би ше виляло менору. бас, а од остатку буду купени два Менора того дня першираз и гореклими за тоту парохию. ла за олтаром. А. М.

У КУЛИ НА ТЕМЕТОВЕ

НА ТОМОВУ НЄДЗЕЛЮ БУЛ ПАРАСТОС

На молитви на теметове вше єст вельо вирних

На Томову нєдзелю, 19. априла на городским теметове у Кули, за шицких покойних грекокатолїкох парохиї св. Йосафата служени Воскресни парастос, як то давна традиция у тей нашей парохиї. Парастос служели домашнї священїки парох о. Виталий Лотоцкий и капелан о. Платон Салак, монахи василиянє, хтори потим благословели и поєдинєчни гроби парохиянох хтори ше упокоєли у прешлим року. М. А.

КАЛЕНДАР ПОДЇЙОХ

ПАЛОМНЇЦТВО ДО САРАЄВА НА СТРЕТНУЦЕ ЗОЗ ПАПОМ Наш Апостолски еґзархат, одн. преосвящени владика Георгий Джуджар иницировал паломнїцтво наших вирних до Сараєва, дзе 6. юния приходзи папа Франциско. На паломнїцтво ше руши вечар 5. юния, и будзе ше на Служби Божей хтору будзе предводзиц папа на стадиону Кошево на 11 годзин, а враца ше пополадню истого дня. Драга будзе коштац коло 20 еври. За драгу нє потребни пасош, алє лєм особна леґимация. На паломнїцтво поволани вирни шицких ґенерацийох зоз шицких наших парохийох. Заинтересовани за путованє треба же би ше цо скорей приявели своїм парохом. М. А.

РУСКЕ СЛОВО 29

INFОРМАТОР

OGLA[OVANW 021/6613-697, 021/ 6624/708 e-mail: ruske.redakcija@gmail.com

ЗДОГАДОВАНЄ НА Нашого милого оца, швекра и дїда

ЮЛИН НАДЬ ДЖАМБАСОВ (1928–2006) Мили наш, прешли уж дзевец роки, а ми и далєй думаме на вашу доброту и вельку помоц. Вично ше будземе здогадовац шицкого доброго. Ваша дзивка Славка, жец Славо и унуки Желько и Нена Спочивайце у мире Божим! НА ЗДОГАДОВАНЄ Нашому милому оцови, швекрови и дїдови

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 23. априла наполнєли ше два жалосни роки як нас занавше напущела наша мила мац, баба и прабаба

МИХАЙЛО ПАП (1943–2014) з Руского Керестура

АМАЛИЯ ФА (1925–2013) Памятку на ню чуваю єй наймилши Спочивайце у мире Божим!

Чежко нам жиц без тебе, нєт вецей потїхи и поради, нам остал лєм боль у шерцу хтори нє мож нї зоз чим пополнїц. Твою любов и доброту нїґда нє забудземе. Твойо дзеци и унуки Спочивай у мире Божим!

НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 20. априла 2015. року наполнєли ше дзешец роки як нас занавше зохабела наша мила мац, швекра, баба и прабаба

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 23. априла 2015. року наполнєли ше осем чежки и жалосни роки як нас занавше зохабел наш мили супруг, оцец и дїдо

ЛЕОНА БУЧКО (1918–2005) з Руского Керестура Памятку на вас чуваю син Яким зоз супругу Наталу и унук зоз супругу и дзецми Спочивайце у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 25. априла 2015. року наполня ше петнац смутни роки як нас занавше зохабел наш мили супруг, оцец и дїдо

ЛЮБОМИР САБО СИТКАРОВ ЯНКО ЦАП (1926–1996) (1943–2000) Мили наш, прешли уж дзеветнац з Дюрдьова роки як сце нє з нами. Ми ище дуНайкрасши памятки на Вас чуваю: маме на вас и нє забуваме вас. Ваш син Славко, нєвеста Славка супруга Мелана, син Янко, нєвеста Злата, унук Борис и унука Ивана и унуки Желько и Нена Спочивайце у мире Божим! Спочиваце у мире Божим! НА ЗДОГАДОВАНЄ Того мешаца наполнєли ше 25 роки як нас занавше зохабел наш мили оцец

ВЛАДИМИР ТИРКАЙЛА (1915–1990) з Дюрдьова З любову и почитованьом памятку на ньго чуваю його синове Владимир, Янко и Любомир зоз своїма фамелиями

30 РУСКЕ СЛОВО

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 20. априла 2015. року наполнєли ше шейсц мешаци як ши зохабел свойо обисце и пошол на вичне спочиванє

МИРОН САЛОНТАЇ (1946–2007) з Коцура З любову и почитованьом памятку на ньго чуваю супруга Серафина, син Мирослав зоз фамелию и дзивка Славица Байор зоз фамелию Спочивай нам у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 23. априла 2015. року наполнєли ше осем роки як нє з нами мой брат

МИРОН САЛОНТАЇ (1946–2007) Мили брату, свидоми зме же роки преходза, алє памятку на твою братску любов и нєсебичносц шицки чуваме у своїх шерцох. Брат Дюра и Босилька, Славко и Таня зоз дзецми, Мария Бауцал и Желько зоз дзецми Спочивай у мире Божим!

ЦЕНОВНЇК МАЛИХ И ПОСМЕРТНИХ ОГЛАШКОХ – Mala ogla{ka do 20 slova ko{ta 200 dinari – mala ogla{ka vecej yk 20 slova ko{ta 300 dinari – uramikovani tekst ogla{ki, abo vin~ovanki ko{ta 500 dinari – posmertna ogla{ka na wdno polqo ko{ta 600 dinari – posmertna ogla{ka na dva poly ko{ta 1 200 dinari.

Cenovn<k va`i od 1. av}usta 2011. roku Ogla{ki mo` poslac na mejl office@ruskeslovo.com лєбо ruske.redakcija@gmail i uplacic na rahunok Novinsko-vidavatelqnej ustanovi “Ruske slovo” u banki Inteza ~islo 160-923244-82. Informaci< mo` dostac na telefon 021/ 6613-697. 24. АПРИЛ 2015.

ИНФОРМАТОР

* дзе цо будзе * ПРЕДСТАВА „ДУРНЇЛО” У ВЕРБАШЕ На соботу 25. априла на 18 годзин у вербаским КПД „Карпати” го сцує дзецинска представа „Дурнїло” з Дюрдьова. Представу режирал Яким Чапко.

*** ЛИТЕРАТУРНИ ВЕЧАР У КПД „КАРПАТИ” На стреду 29. априла на 19 годзин у просторийох КПД „Карпати” у Вербаше будзе отримани литературни вечар пошвецени дїлу академика Юлияна Тамаша. Академик з тей нагоди будзе промововац вецей свойо кнїжки, а модератор програми будзе Микола Шанта. ***

У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ ДВА ТУРНИРИ У ОДБОЙКИ На соботу, 25. априла, у Школи „Петро Кузмяк” у Руским Керестуре буду отримани два турнири у одбойки, обєдинєни – Медзинародни турнир „Здраво, млади Европи” и Турнир у одбойки СБ „Яша Баков”. На турнире буду участвовац екипи зоз Ужгороду з України, зоз Свиднїку у Словацкей, екипа Руснацох зоз Горватскей, екипа Дружтва Руснацох зоз Суботици, екипа „Папивинґ” з Вербасу и два домашнї екипи ОК „Русин” и екипа Интернату Школи. Сход учашнїкох плановани на 9,30 а потим буду и змаганя.

ПОВОЛАНКА ГУМОРИСТОМ И САТИРИЧАРОМ Орґанизацийни одбор „Коцурскей чутки” поволує гумористох и сатиричарох тих просторох же би вжали учасц на конкурсу Медзинародного фестивала гумора и сатири Коцурска чутка/ Куцурски клип / Kuczorai csutka / Kucura Corncob 2015. Теми: 1. Ґенетска модификация; 2. Шлєбодна. Роботи на сербским, руским або, зоз обезпеченим прекладом, на мадярским язику посилац под шифру на поштову (Дом култури Коцур, Ошлєбодзеня 9, 21466 – Коцур) або е-адресу (fejsam@gmail.com). Свойо идеї креативци можу пренєсц прейґ карикатурох, афоризмох, вицох, гуморескох и сатиричних дїлох, Kонкурс отворени по 15. октобер 2015.

ЯВНА ПОВОЛАНКА Шицким припаднїком рускей националней заєднїци, котри маю даяки кнїжки котри значни за спознаванє руского идентитета, а сцу их подаровац до приручней библиотеки Заводу за културу войводянских Руснацох, можу их придац на адресу: Завод за културу войводянских Руснацох, Футожска 2/3, 21000 Нови Сад. Контакт телефон: 021 548 421, имейл: zavod.rusini@gmail.com директор Заводу за културу войводянских Руснацох, мр Серґей Тамаш 24. АПРИЛ 2015.

Завод за културу войводянских Руснацох ПОВОЛАНКА НА ЯВНУ ТРИБИНУ НА ТЕМУ „ЗАЩИТА РУСКОГО КУЛТУРНОГО СКАРБУ – РЕЗУЛТАТИ И ПЕРСПЕКТИВИ” На пияток, 24. априла на 13 годзин, поволуєме шицких заинтересованих же би у просторийох Заводу за културу войводянских Руснацох у Новим Садзе, Футожска 2/III, присуствовали и участвовали у явней трибини „Защита руского културного скарбу – резултати и перспективи”. Главни питаня трибини буду шлїдуюци: – Кельо потераз зробене у защити културного скарбу рускей заєднїци у Войводини? – На хтори би способ руска заєднїца могла мац хасен од наявйованих пременкох законодавства у обласци защити културного скарбу? – Чи Руски музей и Руски архив можлїви проєкти и як ше их годно витвориц? – Хтори памятнїки култури окреме значни за руску заєднїцу у Войводини? – Цо приоритети у защити културного скарбу при войводянских Руснацох у наиходзацим пейцрочним периодзе? Бешеднїки на трибини буду: проф. др Янко Рамач, порядни професор, Филозофски факултет у НС; Любица Отич, кустос-музейни совитнїк, Музей Войводини; др Йоаким Стрибер, наукови сотруднїк, Централни институт за конзервацию, Беоґрад; др Миряна Джекич, етнолоґ конзерватор, Покраїнски Завод за защиту памятнїкох култури; Саша Сабадош, архивист, Историйни архив Зомбор и Желько Ковач, предсидатель Вивершного одбору НСРНМ. Поволуєме шицких нащивительох же би активно участвовали у трибини з конструктивнима питанями и суґестиями, бо ше на тот способ вшелїяк доприноши даваню одвитох на поставени питаня и практичному ришеню проблемох хтори пред нами.

Gorodska uprava za za|itu `ivotnogo {tredku Gorodu Novogo Sadu na osnovu ~lena 10. Zakona o precenqovanx vpl<vu na `ivotni {tredok (“Slu`beni gla{n<k Republiki Serbi<”, ~islo 135/04 i 36/09) obyvxw

OBVISCENW

о поднєшеней вимоги за одлучованє о потреби преценьованю вплїву застатого стану на животни штредок No {i telq prowk ta “Tелеком Сер бия” а.d., Та ковска 2, Be o} rad, podnwsol vimogu za даванє согласно сци на Студию о преценьованю вплїву застатого стану na ìvotni {tredok prowkta baznej stan<ci mobilnej telefoni< “NS–ШАНТИЧ–НС70, НСУ7” у улїци Булевар цара Лазара73, na katasterskej parceli ~islo 3926/10, KO Нови Сад II, Gorod Novi Sad. Podatki i dokumentacix zoz vimogi no{itely prowkta mo` vidzic u prostorijoh Gorodskej upravi za za|itu ìvotnogo {tredku Gorodu Novogo Sadu, Rumenacka 110, Novi Sad, robotni dn< od 10 do 15 godzin. [icki zainteresovani, u ~a{e 10 dn< od dny obyvjovany togo obvisceny, moù dac svojo dumanw u pisanej formi na adresu Gorodskej upravi za za|itu ìvotnogo {tredku Gorodu Novogo Sadu.

РУСКЕ СЛОВО 31

ИНФОРМАТОР/СПОРТ

Gorodska uprava za za|itu `ivotnogo {tredku na osnovi ~lena 29. Zakona o precenqovanx vpl<vu na `ivotni {tredok (“Slu`beni gla{n<k Republiki Serbi<” ~islo 135/04 i 36/09), obyvxw

OBVISCENW o prinw{enim ri{enx è potrebne precenqovanw vpl>vu и о одредзованю обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву na ìvotni {tredok prowkta baznej stan>ci mobilnej telefoni> “НС-Булевар цара Лазара-НС03, НСХ03, НСУ03, НСЛ03” No{itelq prowkta „Tелеком Сербия” a.d. Takovska 2, Beo}rad, podnwsol tomu or}anu vimogu za odlu~ovanw o potrebi precenqovany vpl<vu na ìvotni {tredok prowkta baznej stan<ci mobilnej telefoni< “НС-Булевар цара Лазара-НС03, НСХ03, НСУ03, НСЛ03” у улїци Булевар цара Лазара число 81, u Новим Садзе, na katasterskej parceli ~islo 3931/26 K.O. Нови Сад II, Gorod Novi Sad. Posle zaprovadzenogo postupku, Gorodska uprava za za|itu ìvotnogo {tredku 16. априла 2015. roku prinwsla ri{enw ~islo VI-501-277/15, è potrebne precenqovanw vpl<vu na ìvotni {tredok i o odredzovanx obsygu i zmistu studi< o precenqovanx vpl<vu na ìvotni {tredok. Z cilqom obviscovany zainteresovanej yvnosci tekst ri{eny obyvxw {e u calosci: Gorodska uprava za za|itu ìvotnogo {tredku, na osnovi ~lena 10. pasus 4. i 5. Zakona o precenqovanx vpl<vu na ìvotni {tredok (“Slu`beni gla{n<k RS”, ~s. 135/04 i 36/09) ~lena 192 pasus 1. Zakona o ob|im upravnim postupku (“Slu`beni novini SRX” ~islo 33/97 i 31/01 i “Slu`beni gla{n<k RS” ~islo 30/10) i ~lena 11., 34. i 36. Odluki o Gorodskih upravoh Gorodu Novogo Sadu (“Slu`beni novini Gorodu Novogo Sadu”, ~islo 52/08, 55/09 i 11/10, 39/10, 60/10 i 69/13), postupaxci po vimogi no{itely prowkta “Tелеком Сербия” a.d. Takovska 2, Beo}rad, za odlu~ovanw o potrebi precenqovany vpl<vu na ìvotni {tredok prowkta baznej stan<ci za mobilnu “НС-Булевар цара Лазара-НС03, НСХ03, НСУ03, НСЛ03”, prino{i

RI[ENW 1. Utverdzuw {e è za prowkt baznej stan<ci za mobilnu telefonix, “НС-Булевар цара Лазара-НС03, НСХ03, НСУ03, НСЛ03”у улїци Булевар цара Лазара число 81, u Новим Садзе, na katasterskej parceli ~islo 3931/26 K.O. Нови Сад II, Gorod Novi Sad, нo{itelя prowkta “Tелеком Сербия” a.d. Takovska 2, Beo}rad, (u dalq{im tekstu No{itelq Prowkta) potrebne precenqovanw vpl<vu na ìvotni {tredok. 2. Odredzuw {e è No{itelq Prowkta, Studix o precenqovanx vpl<vu na ìvotni {tredok za prowkt baznej stan<ci mobilnej telefoni< “НС-Булевар цара ЛазараНС03, НСХ03, НСУ03, НСЛ03”у улїци Булевар цара Лазара число 81, u Новим Садзе, na katasterskej parceli ~islo 3931/26 K.O. Нови Сад II, Gorod Novi Sad, u poglydze obsygu i zmistu, virobku u skladze zoz ~lenom 17. Zakona o precenqovanx vpl<vu na ìvotni {tredok i Praviln<kom o zmistu studi< o precenqovanx vpl<vu na ìvotni {tredok (“Slu`beni gla{n<k RS”, ~islo 69/05)

OBGRUNTOVANW

No{itelq Prowkta “Tелеком Сербия” a.d. Takovska 2, Beo}rad, podnwsol tomu or}anu vimogu za odlu~ovanw o potrebi precenqovany vpl<vu na `ivotni {tredok prowkta – baznej stan<ci za “НС-Булевар цара Лазара-НС03, НСХ03, НСУ03, НСЛ03”у улїци Булевар цара Лазара число 81, u Новим Садзе, na katasterskej parceli ~islo 3931/26 K.O. Нови Сад II, Gorod Novi Sad. Зоз пrowktом pлановане postavynw штиросекторней антенскей системи за обсяг GSM 900 и тросекторней за обсяги GSM1800, UMTS и LTE. На антенских ношачох за перши сектор постави ше панел антена типа К80010486 (за GSM1800 и UMTS), зоз азимутом 50 ступнї, за други сектор постави ше панел антена типа К80010485 (за LTE), a остава иста (за GSM 1800 и UMTS) зоз азимутом 150 ступнї, и за треци и штварти секторпостави ше панел антена типа К80010486 (за GSM 900 и LTE) место иснуюцей антени, зоз азимутом 320 ступнї, а антена К742241 остава иста (за GSM 1800 и UMTS), хтора тераз будзе треци сектор. Антена за треци сектор остава иста APX86-906516L зоз азимутом 235 ступнї. Нова кonfi}uraciy primodava~a baznej stan<ci za sistemu GSM 900 4+8+4+4, za sistemu GSM 1800 4+4+4, за систему UMTS 3+3+3 а за систему LTE budye 1+1+1. U skladze zoz Zakonom o precenqovanx vpl<vu na `ivotni {tredok, o podnw{enej vimogi obviscena yvnosc z ogla{ovanqom u sredstvoh yvnogo informovany i MZ “Иво Андрич” и MZ “.7. юлий”.

32 РУСКЕ СЛОВО

U zoz zakonom predpisanim terminу nw doru~eni dumany zainteresovanih or}anoh, or}anizacijoh i yvnosci. Ношитель проєкта доручел Ришенє зоз хторим ше одобрую Подприємство за телекомуникациї „Телеком Сербия” а.д. Таковска , Беоґрад, хаснованє радио базна станица „Цара Лазара–НС03”, Нови Сад, хтори видало Министерство транспорту и телекомуникация число 351-0200046-1-02/2000-04 од 4. марца 2003. року , як и Контракт о закупр число 17871/2 од 3. децембра 1998. року хтори заключени медзи Квартельним будинку у Новим Садзе, ул. Цара Лазара число 81 и Подприємства за телекомуникациї „Телеком Сербия” а.д., як и Анекс число 9 Конракта о закупе, число 17871/11-98, од 14. юлия 2008. року. Ґу наведзеней вимоги ношитель проєкта приложел Фахову оцену обтерхованя животного штредку у локалней зони базней станїци мобилней телефониї “НС-Булевар цара Лазара-НС03, НСХ03, НСУ03, НСЛ03”число 1811/14-110 AP, Фахову оцену обтерхованя животного штредку у локалней зони базней станїци мобилней телефониї “НС-Булевар цара Лазара-НС03, НСХ03, НСУ03, НСЛ03”-ВИМЕНКИ, число 1811/14-110 AP/ВИМЕНКИ, Фахову оцену обтерхованя животного штердку у локалней зони базней станїци мобилней телефониї “НС-Булевар цара Лазара-НС03, НСХ03, НСУ03, НСЛ03” ВИМЕНКИ 2 число 1811/14/110 AP/ВИМЕНКИ 2 и Фахову оцену обтерхованя животного штердку у локалней зони базней станїци мобилней телефониї “НС-Булевар цара Лазара-НС03, НСХ03, НСУ03, НСЛ03” ВИМЕНКИ 3 число 1811/14/110 AP/ВИМЕНКИ 3, хтору виробела акредитована Лаборатория Института “Ватроґаз” zoz Нового Саду. Бazna stan<ca mobilnей telefoniї НС-Булевар цара Лазара-НС03, НСХ03, НСУ03, НСЛ03” ma vkupnu efektivnu виzarxxcu moc od 250 W на шицких секторох и за шицки обсяги (GSM 900, GSM 1800, UMTS и LTE). Posle rozpatrany vimogi no{itely prowkta i podatkoh o predmetnej lokaci<, harakteristikoh i precenqovanx mo`l<vih vpl<voh navedzenogo prowkta na ìvotni {tredok, a maxci u oglydze, è predmetna radio bazna stan<ca ma efektivnu vizarююцу moc vek{u yk 250 W i moè mac zna~nwj{i vpl<v na ìvotni {tredok-to~ku 12. podto~ka 13. Telekomunikacijni obwkti mobilnej telefoni< (baznej radio stan<ci) L<stini II Uredbi o utverdzovanx L<stini prowktoh za htori obovyzne precenqovanw vpl<vu i L<stini prowktoh za htori mo` vimagac precenqovanw vpl<vu na ìvotni {tredok (“S.G. RS” ~islo 114/08), a tot or}an u skladze zoz ~lenom 10. pasus 4. Zakona o precenqovanx vpl<vu odlu~el è potrebne precenqovanw vpl<vu. Zoz ~lenom 10. pasus 5. Zakona o precenqovanx vpl<vu na ìvotni {tredok, predpisane è zoz odluku zoz htoru utverdzuw è potrebne precenqovanw vpl<vu prowkta na ìvotni {tredok, nadpatraxci or}an moè odredzic i obsyg i zmist studi< o precenqovanx vpl<vu, co u tim slu~ax i zrobene. Okrem rozpatrany intenzitetу vpl<vu (viraèni zoz efektivnu vizarjovanu mocnoscu po{oreny), nadpatraxci or}an u konkretnim slu~ax rozpatrel i tirvanw vpl<vu – bazna stan<ca predstavy kontinualne `ridlo zarjоvаny. Primenxci na~ala prevenci< i predоstro`nosci (~len 9. pasus 1. podto~ku 2. Zakona o za|iti ìvotnogo {tredku (“S.G. RS”, ~s. 135/04, 36/09, 36/09 – dr. zakon, 72/09 – dr. zakon i 43/11 – odluka US), zoz htorim {e vimaga è ka`da aktivnosc mu{i buc planovana и zaprovadzena na sposob è medzi in{im predstavy najmen{i rizik za lxdske zdravw, zoz Studix potrebne dokazac è za predmetni prowkt budze primenwna najlwp{a rozpokladuxca i dostupna tehnolo}iy, tehn<ka i oprema. Maxci u oglydze napredok navedzene, а окреме специфичносц локациї (густо населєна бивательна зона) нєобходнє виробиц документ зоз хторим ше анализує и оценює квалитет творительох животного штредку на одредзеним просторе, medzisobni vpl<v isnuxcih i planovanih aktivnoscoh i utverdzux usloviy i miri za zoperanw, zmen{anw i odklonqovanw ~kodl<vih vpl<voh na ìvotni {tredok yk i mira u slu~ax udesu i obezpe~ic provadzenw vpl<vu `ridlu zarjovany a to {e viklx~no mu{i obezpe~ic zoz Studix o precenqovanx vpl<vu na ìvotni {tredok, htoru bi trebal virobic multidisciplinarni fahovi tim. Na osnovi gore navedzenogo, ri{ene yk u dispozitive. Pouka o pravnim l<ku: Prociv togo ri{eny ношитель проєкта moè viyvic àlbу Pokra<nskomu sekretariytu za urbanizem, budovatelqstvo i za|itu ìvotnogo {tredku u ~a{e 15 dn< od dny primany ri{eny, po tim or}anu. Zainteresovana yvnosc moè обyvic àlbu prociv togo ri{eny u ~a{e 15 dn< od dny obyvjovany u sredstvoh yvnogo informovany, po tim or}anu.

ОПШТИНСКА ФОДБАЛСКА ЛИҐА ШИД

НОВА ПОБИДА БИКИЧАНЬОХ У 18. колу Оп штин скей фодбалскей лиґи Шид, ОФК „Бикич” на го сцованю процив Омладинца у Моловину победзел з минималним резултатом 1:0. У дербию кола у Бачинцох домашнї ОФК „Бачинци” процив водзацого Напредку з Вашици бавел 2:2. Шидска Єднота дома бавела 0:0 процив ОФК „Бинґула”. Зма га нє мед зи Га й ду ком и беркасовским Сримцом одложене. На таблїчки нєт векши пременки. Напредак и далєй перши з 50 бодами, ОФК „Бикич” други з 42, а треци Синдєлич и штварти ОФК „Бачинци” маю по 37 боди. У 19. колу на нєдзелю, ОФК „Бикич” доче кує Єдин ство, Омла ди нєц(М) буд зе ба виц процив ОФК „Бачинцох”, Борец процив Єдноти, а Сримец дочекує водзаци Напредак. Вл. Дї.

MALI OGLA[KI DIHTOVANW oblakoh i dzveroh zoz neopren-}umu. Telefon: 063/8238-767. PRAVIME po meri roletni i garmonikovo dzveri. Tel: 063/8238-767 i (025) 58-27710.

24. АПРИЛ 2015.

СПОРТ/ИНФОРМАТОР МЕДЗИОПШТИНСКА ФОДБАЛСКА ЛИҐА ВЕРБАС–ТИТЕЛЬ–ЖАБЕЛЬ

БАЧКА ПОБЕДЗЕЛА ЄДИНСТВО ФК „Бачка” – ФК „Єдинство” (Бачке Петрово Село) 4:1

БАЧКА: Ґушич, Танасич, Янкович, Курушич, Тривунович, Маркович, Ерделян, Круль, Ґолич, Мушицки и Боґданов. До бависка вошли Дюрдїч и Матич, а вишли Круль и Ґолич. У 15. колу Медзиопштинскей лиґи Вербас–Титель–Жабель, Бачка на госцованю у Бачким Петровим Селу победзела Єдинство з 4:1. Фодбалере Бачкей одбавели ище єдно добре змаганє и указали же тим ма константно форму. Бачка нє понагляла вжац побиду, та могло обачиц вельо опущенше бависко як у дотерашнїх змаганьох. Перши ґол дал Ґолич у 18. минути, а уж пошвидко у 25. минути ґол дал Боґданов. На одпочивок ше пошло з двома ґолами предносци за Бачку, а подобне бависко ушлїдзело и у другим полчасу. У предлуженю змаганя Бачка предлужела доминовац и тримац бависко под контролу. До ґолманского простору високу лабду послал Боґданов, а на правим месце бул Маркович хтори дал ґол з главу у 73. минути. Пошвидко ушлїд зели ище два ґоли. У 80. Минути ґол дал Матич, док уж о минуту домашнї дали свой єдини ґол. У тижню за нами бавели и други Бачково селекциї. Подрсоток победзел Софекс з Футоґу з 4:0. Пионире 2002. рок бавели 1:1 процив Кабелу з Нового Саду. Процив парнякох з Кабелу тиж бавели пионире 2006. рок хтори победзели 5:2, и пионире 2007. рок, хтори страцели 5:2. У шлїдуюцим колу Бачка у Дюрдьове будзе бавиц општински дерби процив Єдинства з Ґосподїнцох хторе ше на таблїчки находзи на другим месце, и ма 6 боди вецей як трецепласована Бачка. М. Рамач 24. АПРИЛ 2015.

Gorodska uprava za za|itu `ivotnogo {tredku na osnovi ~lena 29. Zakona o precenqovanx vpl<vu na `ivotni {tredok (“Slu`beni gla{n<k Republiki Serbi<” ~islo 135/04 i 36/09), obyvxw

OBVISCENW o prinw{enim ri{enx è potrebne precenqovanw vpl>vu и о одредзованю обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву na ìvotni {tredok prowkta baznej stan>ci mobilnej telefoni> “НСАлберта Айнштайна-НС213, НСУ213” No{itelq prowkta „Tелеком Сербия” a.d. Takovska 2, Beo}rad, podnwsol tomu or}anu vimogu za odlu~ovanw o potrebi precenqovany vpl<vu na ìvotni {tredok prowkta baznej stan<ci mobilnej telefoni< “НС-Алберта Айнштайна-НС213, НСУ213”, у улїци Алберта Айнштайна число 44, u Новим Садзе, na katasterskej parceli ~islo 3392/79 K.O. Нови Сад I, Gorod Novi Sad. Posle zaprovadzenogo postupku, Gorodska uprava za za|itu ìvotnogo {tredku 14. априла 2015. roku prinwsla ri{enw ~islo VI-501-322/15, è potrebne precenqovanw vpl<vu na ìvotni {tredok i o odredzovanx obsygu i zmistu studi< o precenqovanx vpl<vu na ìvotni {tredok. Z cilqom obviscovany zainteresovanej yvnosci tekst ri{eny obyvxw {e u calosci: Gorodska uprava za za|itu ìvotnogo {tredku, na osnovi ~lena 10. pasus 4. i 5. Zakona o precenqovanx vpl<vu na ìvotni {tredok (“Slu`beni gla{n<k RS”, ~s. 135/04 i 36/09) ~lena 192 pasus 1. Zakona o ob|im upravnim postupku (“Slu`beni novini SRX” ~islo 33/97 i 31/01 i “Slu`beni gla{n<k RS” ~islo 30/10) i ~lena 11., 34. i 36. Odluki o Gorodskih upravoh Gorodu Novogo Sadu (“Slu`beni novini Gorodu Novogo Sadu”, ~islo 52/08, 55/09 i 11/10, 39/10, 60/10 i 69/13), postupaxci po vimogi no{itely prowkta “Tелеком Сербия” a.d. Takovska 2, Beo}rad, za odlu~ovanw o potrebi precenqovany vpl<vu na ìvotni {tredok prowkta baznej stan<ci za mobilnu “НС-Алберта Айнштайна-НС213, НСУ213”, prino{i

RI[ENW 1. Utverdzuw {e è za prowkt baznej stan<ci za mobilnu telefonix, “НС-Алберта АйнштайнаНС213, НСУ213”, у улїци Алберта Айнштайна число 44, u Новим Садзе, na katasterskej parceli ~islo 3392/79 K.O. Нови Сад I, Gorod Novi Sad, нo{itelя prowkta “Tелеком Сербия” a.d. Takovska 2, Beo}rad, (u dalq{im tekstu No{itelq Prowkta) potrebne precenqovanw vpl<vu na ìvotni {tredok. 2. Odredzuw {e è No{itelq Prowkta, Studix o precenqovanx vpl<vu na ìvotni {tredok za prowkt baznej stan<ci mobilnej telefoni< “НСАлберта Айнштайна-НС213, НСУ213”, у улїци Алберта Айнштайна число 44, u Новим Садзе, na katasterskej parceli ~islo 3392/79 K.O. Нови Сад I, Gorod Novi Sad, u poglydze obsygu zmistu, virobku u skladze zoz ~lenom 17. Zakona o precenqovanx vpl<vu na ìvotni {tredok i Praviln<kom o zmistu studi< o precenqovanx vpl<vu na ìvotni {tredok (“Slu`beni gla{n<k RS”, ~islo 69/05)

OBGRUNTOVANW

movany i MZ “Юґовичево” и MZ “Роботнїцки”. U zoz zakonom predpisanim terminу nw doru~eni dumany zainteresovanih or}anoh, or}anizacijoh i yvnosci. Ношитель проєкта доручел Информацию о локациї за парцелу число 3392/79 К.О. Нови Сад I у Новим Садзе, число: V-353-9/15, oд 12. марца 2015. року, хтору видала Городска управа за урбанизем и квартельни роботи Городу Нового Саду , як и Уґовор о закупе число 25783/1-2014/2 од 24. януара 2014. року, заключени медзи Stojanović pharm d.o.o. Novi Sad и Подприємство за телекомуникациї “Tелеком Сербия” акционерске дружтво Беоґрад. Ґу наведзеней вимоги ношитель проєкта приложел Фахову оцену обтерхованя животного штредку у локалней зони базней станїци мобилней телефониї “НС-Алберта Айнштайна-НС213, НСУ213” число звиту: 2602/15-270 AP, хтору виробела акредитована Лаборатория Института “Ватроґаз” zoz Нового Саду. Бazna stan<ca mobilnей telefoniї ““НС-Алберта Айнштайна-НС213, НСУ213” ma vkupnu efektivnu виzarxxcu moc od 1429,1 W по секторе за систему GSM900 и 1737 W по секторе за систему UMTS. Posle rozpatrany vimogi no{itely prowkta i podatkoh o predmetnej lokaci<, harakteristikoh i precenqovanx mo`l<vih vpl<voh navedzenogo prowkta na ìvotni {tredok, a maxci u oglydze, è predmetna radio bazna stan<ca ma efektivnu zarююцу moc vek{u yk 250 W i moè mac zna~nwj{i vpl<v na ìvotni {tredok-to~ku 12. podto~ka 13. Telekomunikacijni obwkti mobilnej telefoni< (baznej radio stan<ci) L<stini II Uredbi o utverdzovanx L<stini prowktoh za htori obovyzne precenqovanw vpl<vu i L<stini prowktoh za htori mo` vimagac precenqovanw vpl<vu na ìvotni {tredok (“S.G. RS” ~islo 114/08), a tot or}an u skladze zoz ~lenom 10. pasus 4. Zakona o precenqovanx vpl<vu odlu~el è potrebne precenqovanw vpl<vu. Zoz ~lenom 10. pasus 5. Zakona o precenqovanx vpl<vu na ìvotni {tredok, predpisane è zoz odluku zoz htoru utverdzuw è potrebne precenqovanw vpl<vu prowkta na ìvotni {tredok, nadpatraxci or}an moè odredzic i obsyg i zmist studi< o precenqovanx vpl<vu, co u tim slu~ax zrobene. Okrem rozpatrany intenzitetу vpl<vu (viraèni zoz efektivnu vizarjovanu mocnoscu po{oreny), nadpatraxci or}an u konkretnim slu~ax rozpatrel i tirvanw vpl<vu – bazna stan<ca predstavy kontinualne `ridlo zarjоvаny. Primenxci na~ala prevenci< i predоstro`nosci (~len 9. pasus 1. podto~ku 2. Zakona o za|iti ìvotnogo {tredku (“S.G. RS”, ~s. 135/04, 36/09, 36/09 – dr. zakon, 72/09 – dr. zakon i 43/11 – odluka US), zoz htorim {e vimaga è ka`da aktivnosc mu{i buc planovana и zaprovadzena na sposob è medzi in{im predstavy najmen{i rizik za lxdske zdravw, zoz Studix potrebne dokazac è za predmetni prowkt budze primenwna najlwp{a rozpolaгаxca i dostupna tehnolo}iy, tehn<ka i oprema. Maxci u oglydze napredok navedzene, а окреме специфичносц локациї (густо населєна бивательна зона) нєобходнє виробиц документ зоз хторим ше анализує и оценює квалитет творительох животного штредку на одредзеним просторе, medzisobni vpl<v isnuxcih i planovanih aktivnoscoh i utverdzux usloviy i miri za zoperanw, zmen{anw i odklonqovanw ~kodl<vih vpl<voh na ìvotni {tredok yk i mira u slu~ax udesu i obezpe~ic provadzenw vpl<vu `ridlu zarjovany a to {e viklx~no mu{i obezpe~ic zoz Studix o precenqovanx vpl<vu na ìvotni {tredok, htoru bi trebal virobic multidisciplinarni fahovi tim. Na osnovi gore navedzenogo, ri{ene yk u dispozitive. Pouka o pravnim l<ku: Prociv togo ri{eny ношитель проєкта moè viyvic àlbу Pokra<nskomu sekretariytu za urbanizem, budovatelqstvo i za|itu ìvotnogo {tredku u ~a{e 15 dn< od dny primany ri{eny, po tim or}anu. Zainteresovana yvnosc moè обyvic àlbu prociv togo ri{eny u ~a{e 15 dn< od dny obyvjovany u sredstvoh yvnogo informovany, po tim or}anu.

РУСКЕ СЛОВО 33

СПОРТ ДРАЖЕН АРВАЇ – ФУТСАЛЕР ЗОЗ ВЕРБАСУ

СОН КАЖДОГО СПОРТИСТИ Сезона спорта и рекреациї на отвореним почала, а єден зоз спортох котри рекреативци найволя то мали фодбал. Медзитим, кед ше тот спорт дзвигнє на уровень професийного спорта у реґистрованим клубу, вец вон достава назву футсал. Дражен Арваї зоз Вербасу тренира футсал у КМФ „Лєтаци Голандян”, и єден є зоз спортистох хтори дошнїли свой сон – представяц нашу жем у спорту

ед бисце ше опитали дакому на улїци же котри по його думаню найрозширенши колективни рекреативни спорт, одвит би бул кратки –„мали фодбал”. Мож го бавиц на бетону, та є розширени и на валалє, и у варошу, на улїчкох, а през жиму у завартим просторе. Кед слово о професийним малим фодбалу, односно о футсалу, Руснаци и у тим спроту маю спортисту котри ше змага на найвисшим уровню у у Сербиї, а то Дражен Арваї зоз Вербасу котри тренира у КМФ „Лєтаци Голандян”. Арваї почал тренирац вельки фодбал, алє кед почал бавиц футсал, похопел же му тот спорт баржей одвитує.

ЛИҐА З ДЗЕШЕЦ КЛУБАМИ

– Вельки фодбал сом бавел одмалючка, а през лєто и мали фодбал, хтори сом аж и волєл. У Вербаше єст клуб малого фодбалу – „Лєтаци Голандянин”, та сом ше му приключел. Було то пред 10 роками – гвари Арваї. Футсал у Сербиї спорт до котрого ше остатнї роки почало укладац вецей средства як скорей, та заш лєм, то вельо менєй од уровня на котрим ше футсал находзи у Европи и у швеце. У нашей жеми вон ище вше полупрофесийни. Гоч на перши попатрунок випатра же вельки и мали фодбал подобни спорти, у пракси су цалком иншаки, а розлики у бависку вельки. – У футсалу на терену ґолман и штирДражен Арваї ме бавяче котри вельо вецей бегаю як у вельким фодбалу, бо ше швидше бави, єст „лєтаци” вименки – толкує Арваї.

Термин „футсал” скраценє од портуґалских словох „futebol de salao”, односно шпанских „fútbol de sala” хторе значи – „фодбал у дворани”. Перша футсал лиґа Сербиї формована 2006. року, после того як розформовани футсал лиґи СФР Югославиї (1988–1992. рок) и футсал лиґа Сербиї и Чарней Гори (1993–2006. рок). У лиґи єст 10 клуби, а найвецей освоєни титули (шейсц), потераз ма „Економац” и у тей хвильки є перши.

У ФУТСАЛУ ПРЕДСТАВЯЛ СЕРБИЮ

Циль котри ма кажди спортиста то же би єдного дня представял свою жем. Тот циль досцигню лєм дзепоєдни спортисти, а Дражен Арваї єден з нїх. На 11. Шветовим першенстве Универзитетска репрезентация Сербиї у футсалу у полуфиналу бавела процив Портуґала и, нажаль, страцела зоз 7:1, алє єдини ґол у тим дуелу за Сербию дал праве Арваї. – Бавел сом за репрезентацию Сербиї на Универзитетским шветовим першенстве 2008. и 2009. року у Словениї. Тото искуство ми вельо помогло у дальшим бависку, компетентни особи препознали мой талант и достал сом нагоду напредовац у футсалу. Длуго будзем паметац тото чувство кед сом учул гимну нашей жеми – гвари Арваї. Кед бул у найлєпших рокох и у найлєшей форми, Арваї на єдним змаганю барз покалїчел ногу и то го застановело же би посцигнул ище векши резултати у спортскей кариєри. – Кед сом бавел у беоґрадским клубе „Марбо” котри теди бул прешвечлїво найлєпши клуб футсалу у Сербиї, а теди и єдини професийни, на єдним змаганю сом зламал ногу. Оперовани сом. Теди сом бул на верху кед слово о форми, КМФ „Лєтаци Голандян”– Дражен стої пияти з лївого боку бавел сом за репрезентацию, и мал сом

34 РУСКЕ СЛОВО

24. АПРИЛ 2015.

СПОРТ даскельо озбильни поволанки же бим пошол бавиц до иножемства. Но, пре покалїченє мушел сом одсуствовац єден рок, а то за тот спорт, кед ше го бави професийно, барз длугока прерва. Потребне же би прешол длугши час же би ше спортиста врацел до старей форми – гварел наш собешеднїк. ПОТЕРАШНЯ КАРИЄРА Дражен у своєй кариєри бавел у КМФ „Лєтаци Голандян” у Вербаше, КМФ „Марбо” зоз Беоґраду, и КМФ „Бечей”, а тераз є ознова у клубе у котрим почал кариєру. – Єдини озбильни професийни клуб то „Економац” зоз Краґуєвцу и лєм у тим клубу спортисти можу жиц од того цо робя, а вшадзи индзей то так же фодбалере даґдзе робя, та после роботи одходза на тренинґи и на змаганя. З оглядом на тото же яки тот спорт напарти, ясне же вец анї нє мож очековац вельки резултати у футсалу – заключує Арваї. Футсал спорт котри популарни як рекреативни спорт, алє нажаль слаби укладаня держави до того спорту доприноша тому же є нє таки популарни кед сло-

ФУТСАЛ У НАС Дражен Арваї бавел футсал у Универзитетскей репрезентациї Сербиї 2008. року котра ше борела за бронзову медалю, и пласовала до полуфиналу Шветового першенства. До теди то бул найвекши успих Сербиї у историї участвованя на шветовим першенстве у футсалу. Репрезентация Сербиї у футсалу заблїщала и 2012 року кед победзела екипу Єгипту на Шветове першенство на Тайланду.

во о професийним занїманю. То найчастейше и причина же би ше нашо талантовани спортисти цалком пошвецели футсалу и посциговали вельо лєпши резултати.■ Златко Колєсар 24. АПРИЛ 2015.

ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА

РУСИН СТРАЦЕЛ ДОМА ФК „Русин” – ФК „Полєт” 0:2 (0:1)

Руски Керестур: стадион ФК „Русин”, патрачох 250. Судия: Киршнер (Зомбор).Жовти картони при Русиновцох: Чапко, Павлович. РУСИН: Ж. Орос, Чапко, Ланчужанин, Барна, Гарди, Павлович, Кулич, Грнчяр (Катона), Дюрич. Б. Бранкович, Чизмар (Б. Орос). У 22. колу Подручней фодбалскей лиґи Зомбор, Русин страцел дома од Полєту зоз Каравукова. Русин добре отворел змаганє, а перше бице котре достало аплауз на полних трибинох на Ярашу було Чизмарово котре одбранєл ґолман Иванович. Так почало, а госци першу озбилнєйшу контру реализовали. Стошич, їх швидка седмичка Стошич, вибил сам опрез ґолмана Ороса и звладал го. Стошич мал ище єдну нагоду дац ґол, а вец пришло до одлучуюцей хвильки на змаганю. У 45 минути у каребним просторе госцох, од задку покошени Грнчяр, та судия Киршнер оправдано указал на билу точку. Пенал за Русин виведол Гар-

Гарди биє пенал

ди, алє нажаль ґолман Йованович го одбранєл. У другим полчаше Русин прициснул госцох и у чаше найвекших нападох Русина Боянич у 78. минути зоз контри звладал ґолмана Ороса. Внєдзелю Русин бавел слабше як цо бавел у прешлим колу у Кули. И попри тим после законченого змаганя Русиново навияче поздравели бавячох Русина. То бавячом лєм мотив за дальши змаганя. У шлїдуюцим колу Русин госцує у Ґакове, дочекує го домашнї Ґраничар, а змаганє ше будзе бавиц на соботу. В. Сеґеди

МЕДЗИОПШТИНСКА ФОДБАЛСКА ЛИҐА ВЕРБАС–ЖАБЕЛЬ–ТИТЕЛЬ

ИСКРА ПРЕШВЕЧЛЇВА У ЛОКУ

Злога – Искра 0:7 ИСКРА: Медурич, Дамир Ґубаш, лабду, та Зарин звекшал резултат на Зарин, Дамян Ґубаш, Русковски 2:0, а три минути познєйше Крняїч (Вуйович), Ваяґич, Малеш, Малїк, дал и треци ґол за Искру. По шлїдуюци ґол фодбалере Злоги витримали цаКрняїч, Сердар, Бабич (Бурда) Ґоли за Искру: Дамян Ґубаш 2, ли седем минути, а у 15. минути ДаСтанко Зарин 2, Крняїч, Сердар и мян Ґубаш дал свой други, а за Искру штварти ґол. На пияти ґол ше чекало Ваяґич. Фодбалере Искри предлужели зоз лєм два минути, кед Зарин знова дал добрима резултатами у ярнєй часци ґол. После пиятого ґолу Искрово фодпершенства у Медзиопштинскей лиґи балере кус спомалшели темпо и то бул Вербас–Жабель–Титель. Коцурци у резултат зоз котрим ше пошло на одпочивок. Локу наполнєли Злогов ґол. На початку другого полчасу Искра Тренер Искри, Слободан Василєвич, бул свидоми же Искра вельо квалитет- знова доминовала, шоровали ше нагонєйша екипа од остатньопласованей ди, алє ше на шлїдуюци ґол чекало по Злоги, та одлучел дац одпочивок даєд- 65. минуту кед Сердар звекшал резулним бавячом. Накадзи почало змаганє, тат на 6:0. Конєчни резултат поставел указало ше же нє погришел, понеже у Душан Ваяґич дзешец минути пред конєц змаганя. 8. минути уж було 3:0 за Искру. На нєдзелю до Коцура приходзи лиЗлогу нaчал Дамян Ґубаш уж у 3. минути, потим кед домашнї рушели дер на таблїчки, Милетич зоз МошоЗ. Колєсар зоз центру, Искрово фодбалере вжали рину.

РУСКЕ СЛОВО 35

НОВОСАДСКИ САЛОН КНЇЖКОХ

ВИДАНЯ И НА РУСКИМ ЯЗИКУ

РОК LXXI ЧИСЛО 16 (3625) НОВИ САД, 24. АПРИЛ 2015. РОКУ

■ БУНТОВНЇЦКА

ЖЕНСКА УМЕТНОСЦ

Фото: Лю. Дудаш

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

■ 47. ДРАМСКИ МЕМОРИЯЛ ПЕТРА РИЗНИЧА ДЯДЇ