ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ
ГЛАСНЇК ПО РУСКИ
,,БАМБИ” ПРЕСЛАВЕЛ РОДЗЕНИ ДЗЕНЬ
РОК LXXV ЧИСЛО 15 (3832) НОВИ САД, 12. АПРИЛ 2019.
■ МЕДЗИОКРУЖНЕ ЗМАГАНЄ ЗОЗ РУСКОГО ЯЗИКА У КОЦУРЕ ЦЕНА 30 ДИНАРИ
ши . Медє Фото: А
Фото: И. Папуґа
Фото: Андреа Медєши
У КОЦУРЕ БУЛА НАГОДА И ЗА ЗМАГАНЄ, И ЗА ДРУЖЕНЄ
Фотоґрафия: 0206N
Фотоґрафия: 0201N
ОГЛЯДНУЦЕ НА ПРЕШЛОСЦ
У про єк ту иден ти фи ко ва ня осо бох и подї й ох зоз склє ня них плочох фото ґ ра фох Будин ски зоз Руско го Ке ре стура, котру орґ а ни зує За вод за кул туру во й водян ских Русна цох (ВР), а котри уж длуг ши час обя вй о ва ни на остат нїм бо ку но ви нох „Руске сло во”, потреб на век ша по моц шир шей яв но сци. Велї од обявених фотоґрафийох уж идентификовани, алє о даєдних потераз зазначене барз мало податки. На Фейсбук боку Заводу за културу ВР до окремного албуму положени тоти фотоґрафиї, та ше модлї шицких котри дацо знаю о особох,
подїйох, часу, обставинох, обичайох, облєчиве и инши податки хтори вязани за тоти фотоґрафиї же би ше явели. Явиц ше мож прейґ порученя на Фейсбуку або коментару на фотоґрафиї, на имейл zavod.rusini@gmail.com лєбо на телефон 021/548-421. Кажда информация значна. Дзекуюци фотоґрафийом хтори настали у фотоґрафскей роботнї Будинскових, а котри диґитализовани на склєняних плочох, зачува ше шведоченє о живоце людзох и подїйох и велїх податкох цо припадаю културно-историйному скарбу Руснацох на тих просторох.
■ „БАМБИ ФЕСТ” У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ
СТАНОВИСКА ЧЛЕНОХ ОДБОРОХ И РОБОТНИХ ЦЕЛОХ НАЦИОНАЛНОГО СОВИТУ РУСНАЦОХ
МАТИЦА СЕРБСКА 15, НАМ ГЛАВНИ ЗАДАТОК Пише: Йовґен МУДРИ, предсидатель Роботного цела за нєрухомосци У прешлим зволаню, Национални совит Руснацох купел ша медийна хижа преселєла до своїх просторийох у Футожскей хижу у Новим Садзе, у улїци Матици сербскей 15. Хижа ку- 2, а Завод за културу войводянских Руснацох же би ше преселєл пена з намиру же би ше ю адаптовало и реконструовало, же би до Матици сербскей 15. Конєчно, витворенє того плану и найше пременєло єй намену зоз бивательного до дїловного про- значнєйши задаток Роботного цела за нєрухомосци. Медзитим, стору, а за потреби Заводу за културу войводянских Руснацох. по його реализованє, пред нами ище будзе проблеми и виволаня. Хижа збудована так же забера цалу парцелу и у структури Городска управа за будовательну жем и инвестициї, 13. марца ма два квартелї. Векши квартель, поверхносци 73 квадратни того року послала нам обрахунок Обрахунок ма вецей таблїчки, метери, купел Национални совит, а менши квартель, вельки медзи иншим: єдна ше одноши на обрахунок Городскей будоваколо 55 квадрати, у приватней власносци Янка Надя зоз Ру- тельней жеми, а друга на конверзию бивательного простору до ского Керестура. Тот квартель ма подквартельоша зоз бивате- дїловного. По тей методолоґиї, Национални совит би Городскей льним правом, та го нє мож хасновац. управи требал уплациц 1.803.495,51 динари. Референтови ГоКонцом децембра 2016. року Завод за културу войводянских родскей управи представене же ше наш будуци дїловни простор Руснацох подписал контракт зоз проєктантску фирму „Констар” нє будзе видавац и же нє ма профитабилни характер – Ту будзе зоз Нового Саду, же би направела идекултурна установа – Завод за културу йни проєкт и на тот способ вошла до Национални совит, зоз преселєньом войводянских Руснацох. Медзитим, процедури доставаня будовательней гварене нам же Закон „културу” як таЗаводу за културу до Матици дозволи на адреси Матици сербскей 15 ку нє препознава, а методолоґия пласербскей, риши и преселєнє„Руского ценя за шицких иста. По уплацованю у Новим Садзе. Удало ше укнїжиц у каслова” до своїх просторийох. тастру и пиньвицу хтора нє була упиназначених средствох, можеме обчекоНаша национална заєднїца пришла вац же достанєме будовательну дозвосана, а предмет є у адаптациї. Завод за урбанизем вимага же би ми, односно лу у Матици сербскей и потим зме годґу концу першей фази ришованя руска заєднїца, були власнїки цалого ни преберац дальши активносци. єдного общого цилю хтори себе обєкту на тей парцели, односно обиОбчекуєм же дальши крочаї коло зарисовала пред трома роками, двох квартельох. Розумлїве, кед держа- и муши буц порихтана одрекнуц ше тей теми превежнє Национални совит ва дава пенєжи, вона вимага же би маи у своїм плану роботи и трошеню фила єдного партнера, же би маєтно- дачого же би тот циль и витворела нансийних средствох за 2019. рок, правни одношеня були ясни и „чисти”. опредзелї 1.803.495,51 динари и на тот У тим цилю, Национални совит зоз Надьовима направел и ове- способ предлужи процес ришованя статусу Завода за културу рел предконтракт о купованю другого квартеля на спомнутей войводянских Руснацох, як його снователь. Тиж, поможе и „Руадреси за 14.000,00 €, покля ше нє здобуду условия и достанє скому слову” хторе ше ма преселїц до своїх просторийох у Фусредства од Покраїнского секретарияту за културу, як нам обеца- тожскей 2, та так престанє плациц подквартелїну у „Дневнику” не. Тот предконтракт у хторим ше спомина же маме у плану ку- хтора векша од милион динари рочнє. Наша национална заєднїпиц другу часц хижи зме приложели до документациї доруче- ца пришла ґу концу першей фази ришованя єдного общого циней Заводу за урбанизем, же бизме указали же зме у намирох лю хтори себе зарисовала пред трома роками, и муши буц поозбильни, и так лєгчейше достали будовательну дозволу. рихтана одрекнуц ше дачого же би тот циль и досягла. Наглашуєм же у фебруару того року Надьових у Руским КеЗложиме ше же „Руске слово” и Завод за културу войводянрестуре нащивела делеґация Националного совиту. Намира ских Руснацох, ключни институциї за будучносц Руснацох. То була обвисциц их же ше нє одустава од подписаного Контрак- културни добра од общого руского интересу и як таки, окреме ту о купованю їх квартеля и же ше го купи док ше здобудзе су значни за дальше иснованє рускей заєднїци. По мом думаусловия, цо нам обецане у Покраїнским секретарияту за кул- ню, требало би же би тото було приоритет у одношеню на туру. После догварки зоз Надьовима, вони подписали нову со- шицко друге цо вязане за финансиї. гласносц и Контракт о уступаню заєднїцких просторийох. Як резиме, здогаднєм читачох же предсидатель Покраїнскей Як уж спомнуте, хижа ма два квартелї, а ма и заєднїцки просто- влади, пан Иґор Мирович у Суботици, з нагоди преславйованя риї. Зоз Надьовима ше дзелї два заєднїцки просториї – пойд и пи- Националного швета Руснацох, обецал нам, же кед достанєме ньвицу. Направена согласносц зоз Надьовима же ше мож преши- будовательну дозволу, АП Войводина опредзелї средства за риц на цали пойд и на цалу пиньвицу, односно Контракт о уступа- адаптацию и реконструкцию будинку у Матици сербскей у Ноню зоз хторим Надьово уступели заєднїцки просториї же би була вим Садзе. У Покраїнским секретарияту за културу нашей деокончена пренамена зоз заєднїцкого простору до дїловного хтори леґациї обецани средства, вкупно 1, 8 милиони динари, за рише злучи ґу нашому уж купеному простору. На тот способ, як цо и шованє одношеньох медзи „Руским словом” и Заводом за кулплановане у идейним проєкту, достати єден цали дїловни простор туру войводянских Руснацох. Тоти средства послужа за купохтори облапя пиньвицу, прижемє и пойд и вон ма вєдно 242,13 ква- ванє другого Надьового квартеля, як уж спомнуте. дратни метери. Тот простор годзен цалком сполнїц потреби Заводу Значи, тераз приоритет шицких приоритетох же би Нациоза културу войводянских Руснацох, цо нам бул и циль. нални совит уплацел 1.803.495,51 динари Городскей управи за Свойочасово, Завод за културу войводянских Руснацох зоз будовательну жем и же би конєчно у дальшей процедури, засвоїх средствох адаптовал просториї „Руского слова” у будинку почали роботи у Матици сербскей 15, у Новим Садзе. ■ у Футожскей улїци дзе му тераз шедзиско. Понеже „Руске слово” Становиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє траци дїловни простор у будинку „Дньовнїка”, план же би ше навше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово”
2 РУСКЕ СЛОВО
12. AПРИЛ 2019.
ЗМИСТ
УВОДНЇК Пише: Иван САБА ДОШ, главни одвичательни редактор
■ Тижньовнїк 4. Подписани покраїнски контракти о софинансованю националних совитох
■ Нашо места 8. У Кули отримани Саям обезпечованя роботи
■ Економия 14–15. Продукция присмачкових рошлїнох у Дюрдьове
■ Духовни живот 16. Сход особох пошвецених Богу у Руским Керестуре
■ Култура и просвита 18. У Коцуре отримане 10. Медзиокружне змаганє зоз руского язика
■ Дикица 22–23. Чи стареєм, чи шалєєм...
■ Людзе, роки, живот 26–27. Стретнуце: Дохторка Леона Иван зоз Дюрдьова
■ Информатор
30–35. Мали оглашки и In memoriam
■ Спорт 38. Отримана Рочна скупштина коцурского ШК „Омладинєц”
Насловни бок: Керестурски оводарци отримали „Бамби фест” Авторка фотоґрафиї: Андреа Медєши
АФИРМАТИВНА АКЦИЯ У морю проблематичних ситуацийох, стресних хвилькох и подлих висткох хтори нам творя и компликую каждодньови живот и роботу, дараз ше случи нєобчековани, а насушно потребни оддих, павза и виривок часу цалком иншаки од спомнутей палети шивих тонох. Остатнї тематични „Широки план” о образованю по руски хтори колеґове зоз Рускей редакциї Радио-телевизиї Войводини пририхтали з нагоди предстояцого упису першокласнїкох бул праве таки златни момент. Добри, одмерани и кредибилни собешеднїки/ци зоз шицких сферох образованя по руски; учительки, наставнїци и универзитетски професоре, вредни и успишни школяре чийо награди и резултати на школских и звонкашколских змаганьох рижних уровньох чежко и попровадзиц, „алумнисти” керестурскей Ґимназиї, медзи хторима маме и медзинародно припознатих фаховцох, шицки на свой способ и зоз власного угла представели числени компаративни предносци школованя на руским язику. Окреме важне же поставени задаток – афирмованє руского школства, витворени звонка стереотипу. Без патетичних, яйкаюцих тонох хтори, видзи ше ми, частейше одбиваю нєодлучних родичох потенциялних школярох руских оддзелєньох як цо их стимулую же би свойо дзеци уключели до тей нашей приповедки. Тиж так и без елитистичного самохвалошпиву з другого боку, до хторого ше часто знаме зошлїснуц як „народ найписменши”, цо у чаше и дружтве девалвованих вредносцох, оспорених авторитетох, спорних компетенцийох и фалшивих дипломох частейше водзи ґу таблоидному неґативному публицитету, як цо є щиро привитане и припознате. Ґу тому, суптилно вихабене и обєктивно ключне, алє у тим контексту нєпотребне випоминанє ткв. „институцийней потримовки”. Єст на анґлийским вираз же „Нє можеш победзиц образованє”. У сущносци, зводзи ше на факт же, гоч як обрациш, за добрих школярох вше єст будучносци и перспективи. Нашо школи, думам же ше кажде могол прешвечиц, продукую добрих школярох. А далєй, як ше гвари, лєм нєбо и гвизди гранїца.
* ”РУСКЕ СЛОВО” – гласнїк по руски * Виходзи каждого пиятку * Снователь Национални совит рускей националней меншини * Видава НВУ ”Руске слово”, Нови Сад * Перше число вишло 15. юния 1945. року у Руским Керестуре * Адреса: НВУ ”Руске слово”, Булевар ошлєбодзеня 81/VII, 21000 Нови Сад * Редакция: одвичательни редакторe – Славица Фейса, Ясмина Дюранїн, Микола М. Цап, Микола Шанта * редакторе/ки рубрикох – Мирон Горняк-Кухар, Александар Паланчанин, Мартица Тамаш, Олена Планчак-Сакач, Вероника Вуячич * новинаре/ки – Мария Афич, Влада Дїтко, Сандра Саламун, Златко Колєсар, Марина Джуджар * лекторка – Блажена Хома-Цветкович * ґрафична редакторка – Люпка Цвеїч * ґрафични дизайнерки – Мария Гудак, Таня Салонтаї * Телефони: 021/6613-697, 021/6624-708, 021/6623-076; 021/6621-433 * Телефакс 021/528-083 * Предплата за цали рок: у жеми 1 500 динари, а у иножемстве 100 евра * Жиро-рахунок Banca Intesa a . d . B e o g r a d 160-923244-82 * Девизни рахунок 160-0050870024999-53 * Рукописи ше нє враца * Д ру ку є Д ру ка р н я graf” П е т р о ва р а д и н * ”Maxima E-mail: redakcija@ruskeslovo.com * Web site: www.ruskeslovo.com * YU ISSN 0350-4603 * COBISS SR-ID 15915778 * Друковани тираж 2 000 *
Директор др БОРИС ВАРҐА *** Главни одвичательни редактор ИВАН САБАДОШ
12. АПРИЛ 2019.
РУСКЕ СЛОВО 3
ТИЖНЬОВНЇК ПОКРАЇНСКА ВЛАДА И НАЦИОНАЛНИ СОВИТИ
ПОДПИСАНИ КОНТРАКТИ ЗА СОФИНАНСОВАНЄ ПОРЯДНЕЙ ДЇЯЛНОСЦИ У шедзиску Покраїнскей влади вовторок, 2. априла, шветочно подписани контракти о софинансованю порядней дїялносци Националних совитох националних меншинох у Войводини
К
вартални контракти о софинансованю подписали представителє, предсидателє 17 Националних совитох и подпредсидатель Покраїнскей влади и покраїнски секретар за образованє, предписаня, управу и национални меншини – национални заєднїци Михаль Нїлаш. То го ро ку за ак тив но сци и функ ци о но ва нє на ци о нал них со ви тох хто ри ре ґ и стро ва ни на те ри то риї АП Во й води ни зоз по кра їн ско го буд же та ви дво є не 60,1 ми ли он ди на ри. Пе нєж под зе лє ни на осно ви Скуп штин ских од лу кох и од лу кох Вла ди АП Во й води ни, по двох кри те ри ю мох – чи сле но сци за єд нї ци хто ру од ред зе ни со вит за сту па, и об ся гу ви тво ре них ак тив но сцох у шти рох обла сцох за хто ри со ви ти ком пе тент ни. Сред ства ше як и по те раз упла цує квар тал но, а то та пер ша тран ша у тим ро ку. – Вецейрочна пракса додзельованя пенєжу за реализацию рочней активно сци Националних совитох меншинох, доказує опредзелєнє Покраїнскей влади за очуванє и унапредзенє положеня националних заєднїцох у АП Войводини. Источашнє то указує и на закладанє Секретарияту за образованє, предписаня, управу и национални меншини на промоциї и унапредзеню меншинских правох през числени конкурси хтори Секретарият розписує каждого року – гварел Михаль Нїлаш. Вон надпомнул же Секретарият активно участвує у провадзеню имплементациї Акцийного плану за ви-
АКТИВНОСЦИ НА ЛОНЬСКИМ УРОВНЮ Контракт о софинансованю порядней и розвойней дїялносци Националного совиту рускей националней меншини подписал предсидатель Борислав Сакач. – Подписованє контрактох, як и потераз, пожнї. Требали буц подписани на початку рока, та би совити мали менєй бриґи кед слово о порядних активносцох. Ґу тому, сума хтору зме достали зменшана и остава нам наздавац ше же, як надпомнул секретар Михаль Нїлаш, розлика будзе надополнєна и же зме годни робиц по динамики яка була и потераз – гварел предсидатель Борислав Сакач.
4 РУСКЕ СЛОВО
творйованє правох националних меншинох, одно сно участвує у по ступку приношеня вименкох и дополнєньох закона хтори од велькей значно сци за корпус меншинских правох. У проце су унапредзеня положеня припаднїкох националних заєднїцох, як надпомнул Нїлаш, улога совитох ма вельке значенє. Таку позицию ре сорни Секретарият препознал и доказал насампредз же одлуки хтори приноши резултат консулатацийох и совитованя зоз националнима совитами. По кра їн ска вла да ка ждо го ро ку со фи нан сує по ряд ни и ро зво й ни ак тив но сци на ци о нал них со ви тох на ци о нал них мен ши нох хто ри ре ґ и стро ва ни у Во й води ни. По сле ви бе ран кох на почат ку но вем бра пре шло го ро ку чи сло со ви тох звек ша не за ище два на ци о нал ни со ви ти – ру си й скей и по ль скей на ци о нал ней мен ши ни. Як над пом нул под пред си дате ль По кра їн скей вла ди Ми ха ль Нї лаш, су ма опред зе лє них сред ствох подоб на як и пре шло го ро ку, алє пре два но ви ре ґ и стро ва ни на ци о нал ни со ви ти буд зе да кус мен ша. Змен ша ня буду на до пол нє ни по окон че ним ре ба лан су буд же та и зоз ре зер вних сред ствох. Спомнута сума од 60,1 милион динари подзелєна по одлукох и контрактох. Спрам того, мадярски национални совит до стал 24,194 милиони динари, словацки 6,43, румунски 4,174 милиони, горватски 4,145 милиони, ромски 3,584 милиони. Наш Национални совит по контракту за финансованє порядней дїялно сци до стал 3 073 000 динари.■ А. Паланчанин 12. АПРИЛ 2019.
tiznjovnjik@ruskeslovo.com
КОНВЕНЦИЯ О ЕЛИМИНОВАНЮ ШИЦКИХ ФОРМОХ ДИСКРИМИНОВАНЯ ЖЕНОХ (CEDAW)
ТЕКСТ ДОСТУПНИ И ПО РУСКИ
Канцелария за людски и меншински права Влади Републики Сербиї котра компетентна за запровадзованє Конвенциї за елиминованє шицких формох дискриминованя женох (CEDAW), цали текст Конвенциї преложела и на 16 меншински язики – румунски, руски, македонски, мадярски, чески, албански, босански, чарногорски, горватски, словацки, болгарски, ромски, бунєвацки, українски, влашски и нємецки. Текст по руски доступни на сайту Националного совиту Руснацох Преклад на меншински язики поробени зоз цильом же би бул розумлїви и доступни шицким гражданом Републики Сербиї, односно як наклада Конвенция шицким гражданом державох котри єй подписнїки. Сербия членїца спомнутей Конвенциї од 12. марца 2001. року, а на основи того поряднє подноши периодични звити о єй запровадзованю. Делеґация Сербиї котру предводзела директорка Канцелариї за людски и меншински права Сузана Паунович концом фебруара представела Штварти периодични звит о запровадзованю Конвенциї у Зєдинєних нацийох у Женеви. У диялоґу зоз делеґацию Сербиї участвовали 23-ойо експерти CEDAW Комитету, а Пауновичова медзи иншим визначела же Сербия потераз посцигла значни резултати и же сполнєти 71 одсто препорученьох Комитету Конвенциї. Надалєй, потолковала же ше активно роби на обезпечованю роботних местох окреме за жени, направела огляднуце на реформу образовенй системи, як и реформи социялних даваньох. Цо ше дотика обласци борби процив насилства над женами, делеґация Сербиї представела резултати у периодзе од рока и пол од примени Закона о зопераню насилства у фамелиї. Дежави членїци Конвенциї прилапели обовязку же би у одвитуюцих правних актох потвердзовали принцип родней ровноправносци, односно же би направели адекватни правни рамик, у законох, стратеґийох и пракси. Документ Конвенциї дефинує дискриминованє женох, вообще яке виключованє, односно огранїчованє, загро-
жованє, лєбо онєможлївйованє витворйованя гражданских, политичних, економских, културних лєбо гоч котрих людских правох пре припадносц одредзеному полу, без огляду на фамелийни статус. Вшелїяк, же за жени од окремного значеня же би витворйовали подполно исти права як и хлопи, як по питаню обезпечованя роботи, у явней сфери живота, же би нє були дискриминовани прето же су мацери, односно лєм прето же су жени. На националних совитох остава же би зоз текстом Конвенциї подробнєйше упознали шицких своїх членох, же би го промововали на адекватни способ и же би цалосни текст бул доступни на їх сайтох, цо як дознаваме, будзе нєодлуга реализоване при Националному совиту Руснацох. М. Дж.
СОВИТ ЕВРОПИ
ЗЛЄПШАЦ ОБРАЗОВАНЄ НА МЕНШИНСКИХ ЯЗИКОХ
Министерски комитет Совиту Европи зоз шедзиском у Стразбуру поволал Сербию же би помогла и злєпшала образованє меншинох на мацеринским язику, бо постої застараносц пре релативно високи праги при формованю меншинских оддзелєньох, преноши портал „Майнорити нюз”. У своїм звиту, у хторим сумироване применьованє Европскей повелї о реґионалних, лєбо меншинских язикох, як и о запровадзованю препорукох хтори у предходним периодзе дати власцом у Сербиї, Совит Европи припознал напредо12. АПРИЛ 2019.
ванє у обласци наставнїкох и видаваня учебнїкох. Совит Европи похвалєл и напредованє у радио и те-
левизийних емисийох и числених културних активносцох на меншинских язикох, алє надпомнуте же приватизация локалних сервисох зменшала обсяг емитованя емисийох на язикох националних меншинох. Попри тим, дати и препоруки за змоцньованє хаснованя шицких реґионалних, лєбо меншинских язикох у судству и управи, промовованє свидомосци и толеранциї у сербским дружтве ґу меншинским язиком и култури як состойней часци нашлїдства Сербиї. Я. Дю.
РУСКЕ СЛОВО 5
ТИЖНЬОВНЇК ПРЕД УПИСОМ ПЕРШОКЛАСНЇКОХ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ
ПОСЛЕ ПЕРШЕЙ АНКЕТИ ШИЦКИ РОДИЧИ ШЕ ОДЛУЧЕЛИ ЗА РУСКЕ ОДДЗЕЛЄНЄ У просторийох Месней заєднїци, на инициятиву Општини Кула 3. априла отримани сход з родичами дзецох з мишаних малженствох о можлївосцох отвераня оддзелєня першей класи зоз сербским наставним язиком у Основней школи „Петро Кузмяк”, а пред уписом хтори почал 1. априла. Сход отримани такой потим як школа окончела прелиминарне анкетованє родичох будуцих першокласнїкох початком тижня, дзе нє було заинтересованих родичох за тоту можлївосц Пише: Мария АФИЧ
Н
а сходзе од поволаних 10-ерих родичох були присутни штверо, присутни бул предсидатель Општини Дамян Милянич, предсидатель Совиту МЗ и секретар Владимир Олеяр и Михайло Сабадош, предсидатель МО СНС Иґор Фейди, а спред Школи директорка и секретар Хелена Пашо Павлович и Михайло Надь. Понеже од 1. априла, одкеди урядово почал упис дзецох до першей класи основних школох у Сербиї, а як поведзене на сходзе и прето же од того року першираз електронски упис, керестурска Школа того дня, родичох 32 будуцих першокласнїкох обвисцела о тей новини. Родичи теди виполнєли формулари у хторих ше шицки, до єдного, вияшнєли и за руски наставни язик, т. є. же сцу же би им дзецко хторе ше ма уписац до першей класи наставу слухало на руским язику. Як виявел на сходу секретар керестурскей Школи Михайло Надь, на основи тей анкети видно же за першу класу єст од спомнутого числа, 29-еро дзеци Руснаци, двойо сербскей националносци и єдно дзецко з ромскей националней заєднїци. Присутни родичи ше пре тоти факти питали орґанизатором яки смисел того сходу кед ше зна як ше вияшнєли, и же у тим були сиґурни и ясни, медзитим, предсидатель Општини дал одвит же нє знал резултат тей анкети, алє як уж спомнуте, же би ше потримало родичох хтори ше можебуц унїмаю вибрац сербски язик праве
МЕНЄЙ ДОКУМЕНТАЦИЇ ЗА ЕЛЕКТРОНСКИ УПИС – Тераз перши рок же електронски упис, и то родичом будзе олєгчане, понеже два документи менєй маю принєсц до школи. Кресцене писмо и место пребуваня ми електронски превежнєме, а родичи маю принєсц лєм Потвердзенє о законченей предшколскей програми, лїкарске уверенє и доказ о старательству. Упис школярох будзе после Кирбаю, 13–15. мая, и теди ше родичи ознова можу вияшнїц и за наставни язик. Тото прелиминарне вияшньованє зме отримали, бо зме сцели видзиц чи вообще єст условия и дзеци за отверанє оддзелєня по сербски, а и треба нам за информацийну систему за набавянє учебнїкох – потолковала директорка керестурскей Школи Хелена Пашо Павлович.
6 РУСКЕ СЛОВО
пре мале число дзецох. Єден родитель бул окреме револтовани же су з таку поволанку як мишани малженства на одредзени способ видзелєни и означени, та же на тот сход требало поволац шицких родичох. Директорка Школи одвитовала же Школа тоти активносци потримує єдино з цильом же би ше указало чи вообще єст условия за отверанє сербского оддзелєня, прецо и поволала родичох чийо би дзеци потенциялно могли вибрац сербски наставни язик, а нє же би вец Школа и вона особнє були обвиньовани же то нє допущую. Окреме же, як визначела директорка, таки тенденциозни написи було нєдавно и у дзепоєдних новинох на сербским язику. Як виявел предсидатель Општини, тема сходу була поинформовац родичох же свойо уставне и законске право школованя на мацеринским язику можу витвориц и у тим штредку, же Општина то потрима. – Тота тема, отверанє сербского оддзелєня була отворена у предходней розгварки и нашей нащиви кере стурскей Школи. Понеже то законска и уставна можлївосц хтора нїґда нє була у питаню, теди зме бешедовали чи за то єст можлїво сци, и чи єст волї за таке дацо. Розуми ше же то було прилапене, та зме ше тераз пред уписом и з боку општини, а и я особнє, сцели уключиц до тей приповедки. Сцели зме винєсц становиско же гоч би було и менєй дзеци як законски предвидзене, а то 15 школяре за єдно оддзелєнє, кед же од родичох хтори би ше за тото оддзелєнє опредзелєли, даєдни прето мали даяку дилему, сцели зме повесц же би их то нє гамовало при опредзельованю. Ми як општина и спрам Министерства про свити потримаме тоту инициятиву, гоч би було и менєй дзеци як зоз законом предвидзене. Познате же у векшини подобних ситуацийох, у вецей штредкох, Министерство було досц флексибилне, 12. АПРИЛ 2019.
tiznjovnjik@ruskeslovo.com
та зме у таким позитивним контексту нєшка сцели о тим побешедовац и у Руским Кере стуре. – виявел за „Руске слово” предсидатель Општини Кула Дамян Милянич.Чи сербске оддзелєнє буд зе отворене чи нє, як заключене на тим сход зе, завиши єдино од того чи ше за тото вияшня родичи. Гоч ше уж о тим вияшнєли на анкети, конєчну свою одлуку даю на самим упису своїх дзецох хтори у кере стурскей школи традицийно буд зе од 13. по 15. май. Як могло заключиц з ре акцийох учашнїкох тей схад зки, по сле нєй оста ло вецей питаня як одвити. Тогорочна инициятива за отверанє сербского оддзелєня нє перша, а анї є нє спорна, алє ше на основи шицкого здобува упечаток же ше ю „на силу” форсира. У Сербиї Устав обезпечує каждому школованє на мацеринским язику, кед сполнєни законски предусловия. За Руснацох у Руским Кере стуре, основна школа хтору основа ли пред вецей як 260 роками найтвардейше отримує национални идентитет и свидомосц. Источашнє, нє треба забуц же скоро поряднє, мед зи найлєпшима школярами кере стурскей школи и дзеци хторим руски язик нє мацерински, цо потверд зує же интеґративни проце си у образо-
ИНИЦИЯТИВА И ПРОЦЕДУРА Здогаднїме, о сербским оддзелєню у Руским Керестуре ознова ше почало бешедовац после нащиви представительох кулскей локалней самоуправи керестурскей Основней школи и ґимназиї зоз домом школярох „Петро Куззмяк” з нагоди Дня мацеринского язика у фебруару того року. На роботней схадзки дзе попри руководства Школи присутни були и чолнїки Националного совиту Руснацох, тему теди порушали предсидатель Општини Кула Дамян Милянич и општински просвитни инспектор Зоран Ракич. И теди директорка Школи потолковала же законска процедура прецизна, а школа обовязна дошлїдно ю почитовац, а конєчну одлуку приноши ресорне Министерство, дзе медзи основнима критериюмами праве резултати анкетованя родичох. ваню успишни у обидвох напрямох. Пред даскельома роками, на схад зки Активу директорох школох Општини Кула, з покраїнским секретариятом за образованє, директорка кере стурскей школи винєсла праве тот факт. Як и факт же пракса указа ла у Дюрдьове и Коцуре, дзе ше вод за як нашо руски школи, дзе настава од давна була на руским язику, руски оддзелєня ше поча ли драстично зменшовац, та и утарговац, на хасен сербских оддзелєньох. Праве прето же ше и родичи Руснаци опред зелєли за сербски наставни язик думаюци же дзеци зоз школованьом на мацеринским язику дацо траца. Но, познате же билинґвалносц лєм богат ство, а приклади и наших звичайних, и високообразованих люд зох тото кажди дзень потверд зую.■ 12. АПРИЛ 2019.
STANOVISKA Пише: Мария ПЕРКОВИЧ, новинарка и активистка
НАДНЇЦА ЗА СТРАХ Тих дньох держава наявела оштри обрахунок зоз „фалшивима хорованями”, явни вивершителє маю полни руки роботи, засипани зоз 300 тисячи налогами за примушуюце наплацованє длуствох (розумлїве од роботнїцкей класи), катастер и поштаре штрайковали, Город Нови Сад утаргнул персоналних асистентох особом з инвалидно сцу, премиєрка скоро модлї за пребаченє же нє виведла полицайох на гражданство... Уж по става допите здогадовац же нас час вше баржей здабе на антиутопиї Хакслия и Орвела, алє пошвидшанє и интензивованє систематичного репре сивного насилства над нєшкайшим чловеком яґод кед би нас директно дрилєло до приповедки канского побиднїка з 1953. року, нєшка филмского класика „Наднїца за страх” Анрия Жоржа Клузоа. Роботнїцтво криминализоване, як и штирме филмски шофере. Понеже су нє у синдикату, безкрупулозна нафтна компания их анґажує превесц експлозивни нитроґлицернин дзешка у южноамерицким пралєше. Паметам, кед сом уж досц наро сла же бим розумела „Наднїцу за страх” и його глїбоку критику капиталистичного ушореня, як сом почитовала шмели ґест главней гвизди филма Ива Монтана, хтори нє пристал же би ше филм знїмал у Шпаниї дзе теди бул ище живи и здрави каудильо Франциско Франко и його фашистични режим. За розлику од тих дакедишнїх неоколониялних банана-републикох, у Сербиї заправо нєшка анї нєт синдикати хтори би охраньовали роботнїцки права. Дзека власнїкох капиталу чий єдини циль профит, по става леґислатива, а жалїц ше нєт кому. Длуство од 30 тисячи динари ґу даєдному комуналному подприємству чловека може охабиц без закрица над главу. Лєм ше шорую фляши з нитроґлицерином хтори можу кажди час бухнуц, и то нє на камиону у дзивини за шветом, як у спомнутим филму, алє про сто до твари роботнїцкей класи. Условия роботи, нєсиґурне положенє роботнїкох, одказ лєбо гашенє роботного ме ста хторе у каждей секунди виши над над главу, доведли до того же ше наисце зарабя „наднїца за страх”, а нє плаца. Плаца и роботне ме сто лєм еуфемизми за количе ство пенєжу и опис роботох хтори маса примушена прилапиц и робиц у страху. Бо роботодаватель сво и свя, вон „дава хлєб”, вон „обезпечує проґрес и стандард”, гоч знаме же його капитал найчастейше лєбо резултат однїманя дружтвеного маєтку, кед є „домашнї поднїматель”, лєбо предходного однїманя ре сурсох даґдзе ширцом швета, кед же є иножемни инве ститор... Живот по стал борба за голе отриманє, и то у 21. вику, у чаше кед зме кадри по слац робота на Марс. Становиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово”
РУСКЕ СЛОВО 7
НАШО МЕСТА САЯМ ОБЕЗПЕЧОВАНЯ РОБОТИ У КУЛИ
ИНТЕРЕСОВАНЄ ЗА НЄМЕЦКИ WITZENMANN” ” На Сайму обезпечованя роботи, котри прешлого тижня
отримани у сали Мадярского културного центру „Непкер”, коло 30 роботодавателє представели свойо понуканя, а найвецей були зоз Кули, Зомбора и Беоґраду Саям и того року орґанизовала општина Кула и кулске оддзелєнє Националней служби за обезпечованє роботи (НСЗ) филияли у Зомборе, хторе представял директор Секула Танєвич. Як директор визначел, сайми за обезпечованя роботох окреме важни, прето же су прави указатель стану на тарґовищу роботи; кельо роботодавателє заинтересовани примяц нових роботнїкох и хтори їх понукнуца, а з другого боку, кельо гражданє мотивовани и активни у ришованю проблема нєзанятосци. На сайме ше глєдало коло 400 роботнїкох, рижних образовних профилох, а найвецей шиваче, скравци, вожаче, роботнïки у погосцительстве, роботнїки у продукциї, маґационере, майстрове, роботнїки на лоґистики, роботнїки у месней индустриї, та и електро и машински инженєре. Медзи нєзанятима, найвекше интересованє виволала нємецка компания „Witzenmann” хтора ше занïма зоз продукованьом флексибилних часцох за автомобилску индустрию, а хтора у першим року планує заняц коло 100 роботнïкох у погону у Кули. Зоз Керестура роботу понукали фирми ,,Юарбис” и ,,Comfort style”, а єден з роботодавательох на тогорочним Сайме бул и Михайло Тиркайла, инженєр з Руского Керестура, чия фирма за рахункари и рахункарски инженєринґ уж 18 роки иснує на тарґовищу. – Млади, нєзаняти людзе, нєшка маю надосц алтернативи, як цо одход до иножемства, до векших городох, лєбо до иножемних фирмох хтори ше зявюю на наших просто-
рох, и ту настава велька конкуренция. У нашей фирми, поведзме, робота нє серийного карактеру дзе лєм виполнїш норму и за тоту норму достанєш одвитуюцу плацу. У нашей фирми єст єдна стартна плаца, хтору роботнїк ма, чи ма роботи, чи нє, и ма одредзени надополнєня през його анґажованє, обсяг роботи, и през саме знанє хторе вон понука тей фирми. Я, поведзме, глєдам електротехнїчарох лєбо електроинжинєрох, а то роботи хтори вимагаю озбильного роботнїка, витирвалого и порихтаного на едукацию и усовершованє. Но, нажаль, думам же млади людзе нєшка преважно унапрямени на даяки швидши заробок хтори можу достац у иножемстве, та гоч буду робиц даяки роботи хтори вообще нє у їх фаху – гварел Тиркайла. На евиденциї Националней служби за занятосц у Кули, тераз ше находза 3 500 людзе, найвецей зоз закончену основну, або штредню школу. Ан. М.
ОПШТИНСКЕ ЗМАГАНЄ ЗОЗ ТРАНСПОРТА У КУЛИ
КЕРЕСТУРСКИ ШКОЛЯРЕ ОЗНОВА НАЙЛЄПШИ
На Општинским змаганю зоз технїчного образованя под назву ,,Цо знаш о транспорту”, найлєпши резултати посцигли керестурски школяре ОШ ,,Петро Кузмяк” зоз наставнїком технїчного Зденком Шомодїйом. Змаганє було 7. априла у ОШ ,,Иса Баїч” у Кули, а школяре керестурскей школи посцигли значни успих нє лєм у поєдинєчней, алє и у ґрупней катеґориї. Поєдинєчне змаганє ше отримало у трох катеґорийох, у трох возростних ґрупох, а у каждей катеґориї ше окреме змагали по 14 хлапци и 14 дзивчата.
8 РУСКЕ СЛОВО
Медзи хлапцами у наймладшей А катеґориї (7–9 роки) 2. место освоєл Матей Макаї, а змагал ше и Марко Колошняї, док при дзивчатох 2. место освоєла Хана Семан, а 3. место припадло Лани Шомодї. У Б катеґориї (10–12 роки) медзи хлапцами, 2. место завжал Алекса Ґолубович, а змагал ше и Стефан Колошняї. Медзи дзивчатами найлєпша була Даница Плавшич зоз освоєним 1. местом, а 2. место припадло Елени Шомодї. У Ц катеґориї (13–15 роки) 3. место завжал Ґлориян Штранґар, а участвовал и Андрей Дудаш, док при дзивчатох 1. место освоєла Уна Планчак, а 3. место припадло Хелени Новта. Окрем поєдинєчного змаганя, школярох ше бодовало и вєдно, а на основу вкупного збиру тих бодох, ранґує ше и школи. Так, диплому за найлєпши пласман достала ОШ ,,Петро Кузмяк”, 2. место завжала Школа ,,Иса Баїч” зоз Кули, а 3. место припадло Основней школи ,,Петефи Бриґада” тиж зоз Кули. На Окружне змаганє, хторе ше отрима 11. мая у кулскей Основней школи ,,Иса Баїч”, пласовали ше школяре зоз Б и Ц катеґориї – Алекса Ґолубович, Даница Плавшич, Елена Шомодї и Уна Планчак. Ан. М. 12. АПРИЛ 2019.
mesta@ruskeslovo.com
У ОПШТИНИ ВЕРБАС
ОТРИМАНА 50. МАНИФЕСТАЦИЯ „ЦО ЗНАШ О ТРАНСПОРТУ” У орґанизациї Општини Вербас, Со ви ту за без печ носц транспорту, АМС, Аґенциї за безпечносц транспорту, а у сотруднїцтве зоз Полицийну станїцу Вербас и шицкима школами општини Вербас, внєдзелю у Вербаше отримана ювилейна, 50. манифе стация „Цо знаш о транспорту”. Домашня тогорочней манифе стациї була ОШ „Петар Петрович Нєґош” зоз Вербасу, а централна подїя була отримана на городскей площи на котрей ше дзеци зоз шицких школох општини Вербас змагали у воженю бициґли. Присутних привитали предсидатель Општини Вербас Милан Ґлушац и його заменїца Миляна Штулич котри визначели значносц манифе стациї, насампредз пре єй едукативни характер, понеже безпечносц у транспорту єдна од найважнєйших животних лекцийох.
Пред початком змаганя у схопним гонєню бициґлох присутним уручени подзекованя, одно сно тим особом котри участвовали у орґанизациї, як и учительом, наставнїком и представительом школох котри дали доприношенє же би ше манифе стацию „Цо знаш о транспорту” отримовало каждого року. З. К.
МЕСТО ВЕНЦА
ЙОАКИМ НА ДЬ (1961–2019)
У своїм 58. року живота, 7. априла, нєсподзивано ше упокоєл Йоаким Надь, вельо роки активни у политичним и дружтвеним живоце валала и општини и длугорочни секретар Месней заєднїци Руски Керестур. Надь народзени 16. априла 1961. року у Руским Керестуре, дзе закончел основну школу. Школованє предлужел у Суботици, дзе закончел штредню и висшу школу у будовательним фаху и достал диплому будовательного инжинєра нїзковибудови. Як омладинєц велї роки бул активни у младежскей орґанизациї свойого валалу, а єден мандат и предсидатель Младежскей орґанизациї општини Кула. Єден кратши час мал приватну будовательну фирму, а 2000. року ше уключел до демократских пременкох як активни член Демократскей странки спред хторей єден мандат од 2000. по 2004. рок бул керестурски одборнїк у СО Кула. За секретара керестурскей Месней заєднїци бул вибрани 1. септембра 2005. року и тоту длужносц окончовал два и пол штиророчни мандати. На тей длужносци заслужни є за велї капитални инвестициї у валалє – початок вибудови спортскей гали, реконструкцию водоводней мрежи, початок ґазификациї, запровдзенє пилот-пошоре-
12. АПРИЛ 2019.
ня за воду, у його мандатох заменєне и осучашнєне улїчне ошвиценє, почало орґанизоване виношенє шмеца з камионом, купени баґерчок, почало ушоренє мосцикох и цалей атмосферскей канализациї, з асфалтом прецагнути комплетни найкритичнєйши улїчки, як и драга до хотара ґу Червинки, и ище вельо того. Зоз снованьом ЯКП „Руском” 2013. Надь прешол за руководителя продукцийно-услужного сектору дзе водзел велї роботи. Од початку того року як фаховец постал член Општинскей ради Општини Кула, дзе окреме бул задлужени на роботох коло будуцей фабрики води у Керестуре. Попри числених дружтвених активносцох, Йоаким Надь бул и ремеселнїк, познати майстор за древо. Бул ожєнєти зоз педиятром др Весну Еделински зоз хтору маю двойо дзеци. Попри тим же бул добри и пожертвовни оцец, тиж скромни и вредни на своїх професийних обовязкох, окреме одвичательни, як руководитель тактични, благи и добри колеґа. Йоаким Надь 8. априла поховани на керестурским теметове. Вичная му памят! М. А.
РУСКЕ СЛОВО 9
НАШО МЕСТА ПРЕДСИДАТЕЛЬ ОПШТИНИ ЖАБЕЛЬ ЧЕДОМИР БОЖИЧ О НОВИХ ТЕХНОЛОҐИЙОХ
УНАПРЕДЗЕНЄ КОМУНИКОВАНЯ И ДЇЛОВАНЯ
Предсидатель Општини Жабель Чедомир Божич початком априла бешедовал за дїловни маґазин „CORD” о унапредзеню дїлованя зоз хаснованьом нових технолоґийох, цо обявене на сайту www.zabalj.rs. Одвитуюци на питанє у хторих обласцох планую унапредзенє, Божич акцентовал модернизацию општинскей управи з розличнима диґиталнима алатами хтори оможлївюю лєгчейшу роботу службенїком и доступносц информацийох од явного значеня. – Кед слово о електронскей управи, интеґровали зме єдинствени софтвер до нашей урядовей веб платформи хтори оможлївює гражданом же би були у директней комуникациї зоз предсидательом општини, як и зоз шицкима оддзелєнями општинскей управи, же би ше проблеми гражданох, як и розлични административни питаня ришовало цо ефикаснєйше, швидше и концизнєйше – гварел Божич. По його словох, же би лєпше функционовала Општинска рада, а на основи Статута Општини, дизайновани сайт хтоти ше виключно одноши на роботу Општинскей ради, орґанизацию електронских схадзкох
и правенє єдинственей електронскей бази материяла хтори ше одноши на правни акти, активносци и други информациї хтори нєобходни за функционованє вивершней власци. Тиж, службенїки Општини Жабель порядно одходза на розлични едукативни семинари у домену обласцох хтори окончую и так модернизую свойо знанє и применюю у роботи. На концу прешлого року у Сербиї цалком запровадзена еЗУП информацийна система у цалей держави, односно уключованє локалних самоуправох до тей системи. На питанє яки бенефити гражданє Општини витворюю дзекуюци черанки податкох по службеней длужносци, предсидатель Божич одвитовал: – Тота информацийна система значна за нашо ефикаснєйше функционованє прето же ше черанку податкох шицких орґанох явней управи запровадзує електронски, цо вельки крочай у автоматизованю административних поступкох. Нашо гражданє єдноставнєйше и без чеканя у шорох можу реґуловац свойо обовязки у административним смислу. М. Г. К.
У КОЦУРЕ
ПРИРИХТОВАНЯ ЗА ШВЕТО
НОВА ДРАЖКА ОПРЕЗ ПОШТИ
ПАСКИ ЗOЗ КОЦУРА НА ВАШАРЕ У КЕРЕСТУРЕ
Опрез Пошти у Коцуре прешлого тижня нову дражку вибетоновали роботнїки будовательного подприємства „Меґа инженєринґ” зоз Вербасу, а роботу финансовала општина Вербас. Општина каждого року у єдним валалє у општини бетонує поверхносц 100 квадратни метери, а того року, могла вифинансовац бетонованє лєм 60 квадратни метери. Понеже дражка опрез Пошти у Коцуре була у найподлєйшим стану, одлучене вибетоновац праве тот простор. З. К.
У просторийох коцурского Каритасу, 4. априла, з нагоди велького християнского швета Велькей ноци, волонтерки котри поряднє ходза до Каритасу орґанизовали друженє на котрим вєдно пекли и украшовали паски. Роботню на котрей жени правели паски орґанизовала шестра Михаїла Воротняк и на тот завод ше пекло у двох ґрупох, рано и пополадню, та напечене вецей як 60 паски. Волонтерки коцурского Каритасу их предавали на Вельконоцним вашаре котри внєдзелю отримани у Руским Керестуре, а тиж их буду предавац и на Вельконоцним вашаре у Коцуре, котри будзе на соботу, 13. априла.
З. К.
10 РУСКЕ СЛОВО
12. АПРИЛ 2019.
mesta@ruskeslovo.com
АКТИВНОСЦИ МЕСНИХ ЗАЄДНЇЦОХ У ОПШТИНИ ШИД
КЕЛЬО БУДЗЕ У КАСИ, ТАКИ БУДУ ПЛАНИ Скупштина општини Шид нєдавно прилапела Програми роботи и финансийни плани шицких 19 Месних заєднїцох на подручу општини. Пред тим, концом фебруара отримани виберанки за нови Совити МЗ и вибрани нови руководзаци и тераз остава лєм витвориц цо плановане. Кельо будзе витворене, найвецей завиши од средствох хтори МЗ маю на розполаганю. Шид як город ма статус єдней МЗ и уж даскельо роки нє ма жридлово средства у каси, бо стари самодопринос вицекол, а нови нє запровадзени. Активносц МЗ Шид директно ше финансує зоз општинского буджета. По плану за 2019. рок хтори винєсол Милан Ґербер, нововибрани предсидатель Совиту МЗ, плановани средства 4 761 880 динари. Од активносцох, сце ше предлужиц роботи на отримованю потоку Шидини у цеку през Шид. Влонї вичисцене дно у длужини коло 400 метери, од улїци Янка Чмелика по Святого Сави. Роботи би требало предлужиц, бо цек потоку през город коло 900 метери у длужини дзе дно и боки бетоновани. Тиж плановане и отримованє желєних поверхносцох у городзе. У Бачинцох у тим року рахую на 4 940 000 динари. З того 3 140 000 динари достаню зоз општинского буджета, а 1 800 000 динари власни средства зоз самодоприносу. По словох Дьордя Стевича, предсидателя Совиту МЗ, планує ше пораєнє депонийох шмеца, отримованє каналох и билєнє МЗ. Тиж у плану и ушоренє простру опрез памятнїка борцом у центру валала, отримованє желєних поверхносцох, вибудов дражки ґу Шиду як и на теметове, а у сали будинку Дома култури пременїц електро инсталациї.
Центер Беркасова
У Беркасове рахую на 4 980 000 динари зоз хторих 2 820 000 динари зоз општинского буджета, а 2 160 000 динари зоз месного самодоприносу. По словох Ненада Видовича, предсидателя Совиту МЗ, предвидзени активносци вичисцованя каналох и пораєнє дзивих депонийох шмеца, монтированє етажного зогриваня у валалскей амбуланти и санитарного ґузла у пошти. Запланована и капура и ограда на православним теметове. Кед слвоо о МЗ Бикич, у тим року плановани средства 2 374 000 динари зоз општинского буджета. Самодпринос у тим валалє вицекол 31. децембра 2015. року, а нови нє запровадзени. По словох Деяна Бобаля, предсидателя Совиту МЗ, активносци буду унапрямени на отримованє желєних поверхносцох, теметова, каналох у валалє и одклоньованє „дзивих” шмецискох. Вл. Дї.
У НОВИМ САДЗЕ
ЕДУКАЦИЯ ЗА ПОМОЦ У СТРЕСУ После уж вецейрочного запровадзованя тренинґох и преподаваньох о цалосним приступу ґу здравю, у рамикох Екуменскей инициятиви женох зоз Горватскей, предлужени проєкт „Дотик надїї” у Новим Садзе, од 5–7. април у методистичней церкви. Як гварела учашнїца на тим сходзе Блаженка Хома-Цветкович, пообщено поведзене, слово о едукацийней програми оздравеня од особних покалїченьох.
12. AПРИЛ 2019.
– Програма наменєна членом и членїцом здруженьох вирских заєднїцох и поєдинцох хтори збераю и даваю потримовку особом хтори ше зочую зоз хороту, стресом пре рижни причини, нукашнїма и вонкашнїма покалїченями. То перша у циклусу нових роботньох, хтори ше отрима на три раз – потолковала Блаженка. На роботньох заступени штири тематски цалосци: перша то Цалосни приступ ґу здравю, потим Оздравенє през пребачованє, Покалїчени помагач, и штварта то Правда, милосердиє и мир як елементи помиреня. У методолоґиї роботи по роботньох применює ше интерактивни приступ и ученє на принципох ученя одроснутих, а походзи ше од того же кажди чловек представя значни потенциял. Зоз потримовку тренера, роби ше у менших ґрупох пестуюци креативносц. Учашнїки були зоз Горватскей и Сербиї, зоз рижних вирских заєднїцох, заходного и восточного обряду, зоз Римокатолїцкей Церкви, Православней, Грекокатолїцкей, проте стантских Церквох, хлопи и жени, а медзи нїма седем грекокатолїки зоз Нового Саду, Беоґраду, Коцура и представнїки Каритасу. О. Л. Р./М. Г. К.
РУСКЕ СЛОВО 11
ЕКОНОМИЯ ПОЛЬОПРИВРЕДНИ РОБОТИ НА ПОДРУЧУ ОПШТИНИ ШИД
ПОЧАЛА ЯРНЯ ШАТВА Хвиля на початку априла звичайно одредзує початок ярнєй шатви на польох, хтори парасти пред тим порихтали зоз жимским ораньом. З оглядом на пременлїву хвилю, а ище вецей пре нєдо статок влаги, бо длугши час нє було дижджу, аж тих дньох, штредком априла, шатва ярнїх польопривредних културох уходзи до полного розмаху. Найзаступенши польопривредни култури у Општини Шид и тей яри буду кукурица, соя и слунечнїк. Нащива хотару у Шидзе и Беркасове прешлого тижня указала же поля порихтани за шатву, штучни гной розруцани и на дзепоєдних польох трактори зоз шеячками уж садзели кукурицу або сою. У беркасовским хотаре зме, по слунечней хвилї з вельким витром, застановели Воїна Степанчевича хтори праве намесцал шеячку, же би почал
ПОНУКАНИ ПАСОВИСКА Од актуалносцох з польопривреди призначуєме же отримани други круг лицитованя державней польопривредней жеми по програми з прешлого року. Як дознаваме у Општинскей канцелариї за польопривреду, понукане коло 1 700 гектари, углавним менєй прицагуюци поверхносци, преважно пасовиска. Дознаваме же у Бачинцох вилицитоване польо од 1,5 гектари, у Ґибарцу 1,9 гектари и у Адашевцох 1,5 гектари, по цени од 11 800 по 16 668 динари по гектаре.
сад зиц кукурицу. Кратко нам лєм гварел же гоч у жеми нєт досц влаги, витор ище и висушує поверхносц, а вон одлучел почац шац бо ма досц поверхносци, хтори порихтал за ярню шатву и, як гвари, шицко треба на час поробиц. Тиж додал же ше наздава же спаднє и добри диждж цо допоможе же би нашенє зишло. Подобнє роздумує и Златко Манько, хтори нам гварел же у жеми єст дакус влаги, а и вон ше тиж наздава же будзе дижджу, та гвари же нєт цо чекац. Посадзел два гольти кукурици и три гольти сої. Додава же помогнул по садзиц колеґови кукурицу и слунечнїк и же тераз годзен шеячку одложиц под шопу, най чека по нову шатву. И Никола Стоєцки прешлого пиятку, пред тим як почало падац пополадню, пошал гольт сої. Гварел нам же нє сцел чекац диждж же би зашал сою и додава же лєпше же би зарно було у жеми, а нє у мещку. Вл. Дї.
НОВЕ У ОЗЗ „КОЦУР”
ЗАДРУҐИ ВРАЦЕНА ЖЕМ
После вецейрочней „борби” на суду даскелїх упартих Коцурцох, дакедишня коцурска Основна землєдїлска задруґа (ОЗЗ) „Коцур” виборела ше же би ше єй назад врацело коло 65 гектари жеми, котру члени задруґи пред даскельома децениями куповали од звишку пенєжу. Задружну жем держава пред 10 роками дала на хаснованє Општини Вербас, котра ю вец давала под аренду, а тих дньох Коцурци достали Одлуку зоз Суду же жем їх и же надалєй вони буду управяц зоз ню, гварел предсидатель Скупштини ОЗЗ „Коцур” Здравко Фаркаш. – Дзешец роки општина Вербас хасновала тоту жем, котру нашо дїдове як члени Задруґи куповали. На щесце, ми маме папери же жем припада Задруґи и тераз кед зме ю врацели, орґанизовали зме Скупштину на котру зме поволали шицких членох задруґи, котрих єст 41, же би ше вияшнєли хто жада обрабяц тоту жем. Oсмеро члени Задруґи ше вияшнєли же тоту жем сцу робиц, та зме ю подзелєли на єднаки часци. Понеже тераз яр, а даєдни поверхносци зашати ище вєшенї, Управни одбор принєсол одлуку же би ше хаснованє задружней жеми плацело 250 евра по гектаре, до єшенї – гвари Фаркаш. Управни одбор и Скупштина Задруґи, на чиїм чолє Здравко Фаркаш, вибрали Срдяна Мунича за окончователя длужносци директора. Управни одбор ма пейцох членох и то:
12 РУСКЕ СЛОВО
Микола Колєсар – предсидатель и члени Владо Олеяр, Серафина Клашня, Миле Черан и Михайло Михняк. Коцурска задруґа реґистрована у АПР-у, алє урядово нє роби, понеже ма вельо нєришени барз важни проблеми, Здравко Фаркаш пре котри нє може функционовац. – Ми ознова, накадзи зме назад достали тоту жем, оформели орґани Задруґи, Скупштину и Управни одбор и намагаме ше здобуц средства за роботу, аж вец мож бешедовац дацо о роботи. Задруґа ма и длуства зоз предходних деценийох и будземе патриц пренайсц одвичательних котри направели тоти длуства, а вец их и правно „гонїц” же би ше тот пенєж врацело до Задруґи, так же пред нами ище вельо роботи, алє перши крочай направени – гвари Фаркаш котри зоз позитивним становиском патри до будучносци у котрей би Задруґи мали буц врацени ище 20 гектари жеми, а задруґаре ше наздаваю же то годно буц по конєц рока. З. К. 12. АПРИЛ 2019.
ekonomija@ruskeslovo.com
У ПРИВРЕДНЕЙ КОМОРИ ВОЙВОДИНИ
ОТРИМАНИ ДЇЛОВНИ ФОРУМ ЗОЗ ФРАНЦУЗКУ
У Привредней комори (ПК) Войводини 8. априла отримани Дїловни форум зоз Французку, на хторим участвовали представнїки вецей як сто привредних субєктох и институцийох двох державох. Циль отримованя Форума унапредзенє економского сотруднїцтва Французкей и Републики Сербиї, през звекшанє тарґовинскей черанки, пренаходзенє нових дїловних партнерох и информованє привреднїкох о можлївосцох сотруднїцтва. Предсидатель ПКВ Бошко Вучуревич гварел же ше Форум отримує як резултат инициятиви Покраїнскей влади и ПКВ и Привредней комори (ПК) „Вал д’Оаз” зоз часци Париза и других французких приятельох. Вон гварел и же у 2018. року вкупна вонкашньотарґовинска робна черанка зоз Французку виношела 1,1 милиярду еври и же є звекшана за 6,6 одсто у одношеню на 2017. рок, а робна черанка АП Войводини и Французкей у 2018. року була 340 милиони еври. Предсидатель Покраїнскей влади Иґор Мирович гварел на Форуму же єст вельки потенцияли за унапредзенє сотруднїцтва АП Войводини зоз французкима реґиями.
– З оглядом на потерашнї позитивни искуства и на моц французкей привреди и нашо добри привредни потенцияли, очекуєм же велї догварки зоз того форуму буду конкретизовани, на хасен привредох обидвох державох – гварел Мирович. У французкей делеґациї, попри представнїкох ПК „Вал д’Оаз” и Розвойней аґенциї „Вал д’Оаз” и Привредна комора Паризу, були и еминентни французки привреднїки зоз 15 компанийох. Департман Вал д’Оаз часц реґиї Паризу, у хторей ше находзи и аеродром Шарл де Ґол, а Покраїнска влада и ПКВ маю подписани Спорозуменя о медзиреґионалним сотруднїцтве зоз Департманом, односно зоз ПК „Вал д’Оаз”. Представени компаниї хтори продукую електромаґнетни вентили, ґвинти (нарезки), термопластични черева, хтори управяю зоз водоводну мрежу, гидрауличну опрему, защиту од огньох, продукцию фляшох за ґаз, вентилацийнима системами, випущованьом одрутних водох, як и компаниї за авдиовизуалну продукцию и дистрибуцию. М. Т.
ПРЕД НОВУ ПАПРИҐАРСКУ СЕЗОНУ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ
О СЕЗОНСКИХ РОБОТНЇКОХ И СУБВЕНЦИЙОХ Здруженє паприґарох „Капсикум анум” з Руского Керестура, 4. априла орґанизовало сход на тему приявйованє сезонских роботнїкох и актуалних субвенцийох у польопривреди. Сход бул наменєни членом Здруженя и другим заинтересованим, бул крашнє нащивени. Понеже ше приблїжую сезонски роботи у паприґи, тє. єй пресадзованє, паприґаре по законскей Уредби буду мушиц приявйовац сезонских роботнїкох, а на сходу винєшени информа-
12. АПРИЛ 2019.
циї о трох способох як то мож окончиц. Приявиц роботнїкох до порцийней управи може сам продукователь прейґ интернету, потим тоту роботу може звериц аґенциї, або же би му дахто треци покончел. Понеже ше керестурски аґенциї нє подняли таке робиц, по словох предсидательки Душици Орос, Здруженє нашло вербаску аґенцию „Верба” хтора ше опредзелєла за тоту услугу. Представителька тей аґенциї представела свойо анґажованє у поступку приявйовя роботнїкох и же го будзе наплацовац – на дзешец роботнїкох як полну осемгодзинову дньовнїцу. Практично виходзи же за єдного роботнїка попри наднїци котру достава, ґазда хтори го анґажує ма ище видвоїц 303 динари як порцийне надополнєнє, и ище 160 динари кед хаснує услугу аґенциї.
Як поведзене, наднїца тераз на початку роботней сезони виноши 200 динари на годзину, а чи будзе векша, завиши од самих ґаздох. Зоз пороснуцом цени наднїци, такой будзе звекшана и цена услуги аґенциї. На сходзе було бешеди и о актуалних державних субвенцийох, о чим продуковательох поинформовал Владимир Варґа. Од покраїнских субвенцийох як визначел, тераз мож конкуровац єдино за млади ґаздовства власнїкох од 18 по 40 роки. Субвенциї хтори мож достац виноша до 90 одсто инвестициї без ПДВ-а, а шицки други поєдиносци мож насц на сайту Покраїнскей влади. На републичним уровню субвенциї буду розписани штредком рока и буду ше одношиц и на примарну польопривредну продукцию т. є. за купованє машинох и преробйовацки капацитети, а конкуровац годни и младши и старши продукователє. М. А.
РУСКЕ СЛОВО 13
ЕКОНОМИЯ ПРОДУКТИ З ПЛАСТЕНЇКОХ У ДЮРДЬОВЕ
Пише: Сандра САЛАМУН
ПРИСМАЧКОВО РОШЛЇНИ ВШЕ ПОПУЛАРНЄЙШИ Янко Буїла з Нового Саду пред вецей як двома децениями врацел ше робиц до родного Дюрдьова и вихасновац ресурси валала. Уж вецей як децению шеє и садзи присмачково рошлїни котри у себе маю лїковити состойки и вше су популарнєйши на нашим тарґовищу. У тей роботи нашол особну и финансийну сатисфакцию, провадзи тренди и барз ше заинтересовал за шицки прикмети рошлїнох котри пестує
Б
Буїлово сами рихтаю пресаду за желєняву и присмачково рошлїни
14 РУСКЕ СЛОВО
уїлово маю тезґу на Лиманским пияцу у Новим Садзе и там поряднє предаваю свойо продукти. З початку предавали домашнї вайца, потим вше вецей желєняви, а остатнї дзешец роки лєм вчасну желєняву и з векшого присмачково рошлїни котри вше популарнєйши, окреме при младшей популациї. Купци почитую їх роботу, понеже їх продукти вше крашнє умити, педантно порихтани и поскладани. Таке и на їх роботним месце, у загради, пластенїкох и месце дзе селектую и чисца продукти. Пестовац нєкаждодньови, менєй заступени, алє вше популарнєйши рошлїни нє чежко, алє одбераю вельо часу, пошведочел їх придукователь Янко Буїла. Вони му интересантни и нєвичерпне су жридло здравих и хасновитих материйох. Єден є з двох котри на Лиманским пияцу ма таки продукти. Стаємно пестує лїковити рошлїни и з рока на рок ше указує и потвердзує цо популарне и кельо чого ше глєда. У роботи му найвецей помага супруга Луция. У обисцу у Дюрдьове у двох заградох на поверхносци од пол ланца ма три пластенїки, єден розсаднїк и простор под отвореним нєбом дзе
пестує свою пресаду. Роботи єст кажди дзень, прето є каждодньово у загради дзешец мешаци у року, кажди дзень просеково по дзешец годзини. Припознава же то вельо часу, алє звикнути є робиц и максимално ше закладац за свойо. – Барз сом полюбел пестовац присмачково рошлїни. Маю лїковити прикмети котри почитуєм, а ридко хто их пестує. Акцент давам на рошлїни котри мож хасновац у каждодньовим костираню на вецей способи. Селен, майоран, вашилєц (босиляк), корияндер и, наприклад, рукола барз интересантни и вше су популарнєйши – гварел продукователь Буїла. Тоти рошлїни мож єсц сирови, варени, алє и осушени як додаток ґу єдлом або их мож пиц як чай. У загради пестує вецей як трицец сорти вшелїяких рошлїнох и вецей як двацец пейц сорти вчасней желєнєви. ТОГО РОКУ СЕЗОНА ПОЧАЛА СКОРЕЙ Роботи у пластенїкох того року почали скорей як влонї, а пририхтовац жем почало 12. АПРИЛ 2019.
ekonomija@ruskeslovo.com
ше уж концом фебруара. Буїлово зашали перше тоти рошлїни хтори одпорнєйши на жимнєйшу климу, а гевти цо воля цепле, як цо наприклад вашилєц, селен, парадичи, огурки и паприґа, нєдавно посадзели до малих контейнерох. Концом марца почало пририхтованє жеми за пресаду и допатранє пресади котру ше пошвидко почнє пресадзовац до жеми. Од вчасней желєняви перши на предай буду вчасни ретхвочки, котри ше будзе винїмац уж у другим тижню априла. Потим азийски беби микс, сорта желєней шалати котру ше зрезує зоз ножнїчками по сам корень. Хаснує ше ю сирову, як желєну шалату и у тим миксу єст дзевец сорти котри маю розлични випатрунок и фарбу. Муши ше ю осторожно умивац и пририхтовац же би ше ю нє виламало, бо би на тих местох почарнєла. Тоту шалату пред штирома роками першираз коштовал у Америки. Барз му ше попачела, купел шаце и од теди му ше удава пестовац ю у своїм пластенїку у Дюрдьове. Пред конєц сезони у маю будзе мац вашилєц и селен. Найновше у понукнуцох цо ма то файта нєгоркей белавей парадичи, а кед є випохована ма смак билого месо з кури. У тей роботи найважнєйша и найпотребнєйша физична робота, а находзенє репроматериялу и продукция, поровнуюци з роботу, єдноставни и лєгки. – Найпотребнєйша робота з руками, за пририхтованє и чисценє рошлїнох. Кажде лїсце ше муши влапиц до рук, умиц, очисциц и адекватно поскладац. Помалки почина дозревац ориґано, мента, чарни и били влашац и друге, та пошвидко будзе вельо роботи. На пияцу всоботу и внєдзелю предаваме швижо нарезану желєняву и присмачково рошлїни. Пребна ми додатна помоц котру чежко найсц, а у тей роботи ми найвецей помага супруга Луция – гварел Янко Буїла. Вон гвари и же у тей роботи важне провадзиц календар розвою рошлїнох и же ше дзекуюци тому йому
12. AПРИЛ 2019.
удава максимално вихасновац свойо капацитети, а интернет му значне жридло информацийох. Репроматериял найвецей поручує зоз Америки, Голандиї, Нємецкей и Япону. – Найвецей хаснуєм шаца зоз иножемства, понеже нашеньска роба за тоти рошлїни, котри ми пестуєме у нас, ище нє на уровню як у даєдних других, за тоти рошлїни розвитших державох. Важне добре прештудирац пред тим як цо ше дацо нове посадзи, бо нє шицки рошлїни за нашу климу – гварел продукователь Янко Буїла. АМЕРИЦКИ ШАЛАТИ ГО БАРЗ ИНСПИРОВАЛИ Роботи у загради єст през цали рок а влєце, кед найлєпши час за рочни одпочивок, роботи єст найвецей. Прето жиму, а найчастейше у януару безецую за рочни одпочивок. Вжиме Янко зоз супругу Луцию путую ґу дзецом до Маямия у Америки. Там ше одпочиваю, алє находза и инспирацию за дальшу роботу. – Инетерсантне же Американци баржей почитую и вецей єдза желєняву. У Маямию єст шалата „бари” дзе шицки возрости шедню вєдно одпочинуц и поєсц шалату. У нас таке нєт. У нїх желєнява драга, овоц кущик туньша, а месо тунє. Цалком иншак як у нас. За шицко цо сом там коштовал и пачело ми ше, такой сом глєдал купиц нашенє – гварел продукователь Янко Буїла. Здогадує ше же у прешлим року єшень була суха, а єдна часц лєта дижджовна. Рошлїном нє хибело тельо води кельо их требало щициц од чкодлївцох у екстремних количествох, од рошлїнових ушох, шмердзацих бубох и златицох. Ґу тому требало водзиц рахунку зоз чим, и у котрим периодзе ше пирска, яки период каренци, бо даєдни рошлїни треба порихтац за предай на пияцу. – Млади людзе глєдаю нови ствари, з нїма барз любим сотрудзовац. Сучаснєйши су и любопитлївши, а старши ше углавним тримаю трох присмачкових рошлїнох, а то петрушка, целер и копер – гварел Янко. Прето вон дзечнє совитує як тоти сучасни рошлїни мож найлєпше порихтац и поєсц. Свидоми є же здравє уходзи на уста и же барз важне цо уношиме до орґанизму и тото знанє преноши и на свойо муштериї.■
СОВИТИ И РЕЦЕПТИ ОД ЯНКА БУЇЛИ Рошлїна чубра барз добра присмачка у варених єдлох. Вона була тайомна присмачка у п обиднїцким ґулашу на прешлорочней дюрдьовскей Ґулашияди. Ма смак як попер и мацерова душичка. Рецепт за премасцованє риби або меса за роштиль пред печеньом – у ступки потлучиц лїсточка зоз розмариї и додац даскельо ложки маслинового олєю и даскельо струча цеску. Шалвия єдна з найздравших рошлїнох на Балкану. За длугши живот треба пожувац и прелїґнуц єдно лїсце. Природни є антибиотик, як и ориґано. Буїлово уж длуго нє хасную веґету, алє здравшу варияну, селен, котри ма исти таки смак, котрому додаю морску або гималайску соль. Квашне „желє” у себе ма вельо желєза. Ма смак як лимун, добре є як додаток до шалати за особи котрим ше нє препоручує хасновац есенц. Корияндер ма специфични пах, хасновити є за очисценє од чежких металох и отровох.
РУСКЕ СЛОВО 15
ДУХОВНИ ЖИВОТ СТРЕТНУЦЕ ОСОБОХ ПОШВЕЦЕНИХ БОГУ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ
РИЖНИ ПОВОЛАНЯ – ИСТИ ЖИВОТ Коло 70 особи, Богу пошвецени у рамикох Конференциї монаше ства Републики Сербиї, стретли ше на духовней обнови у Руским Керестуре у манастире ше строх СНДМ всоботу, 6. априла. На стретнуцу бул и кир Георгий Джуджар, представнїки нунциятури зоз Беоґраду и Богу пошвецени особи коло 20 рижних монашеских и трецих чинох, як и волонтере котри помагали коло орґанизацийом. Тема стретнуца була „Рижни поволаня – исти живот”, а преподаванє на тему „Живот у Пресвятей Тройци” отримал керестурски парох о. Михайло Малацко. После роботи по ґрупох на котрих розпатрани актуални питаня, предводзени зоз шестрами СНМД котри ношели образ блаженей Йосафати Гордашевскей, шицки присуствовали на Служби Божей котру служел кир Георгий, а сослужели 15 священїкове рижних конґреґацийох. То друге стретнуце новооснованей Конференциї Богу пошвецених особох Сербиї, основаней на инициятву беоґрадского надвладики монс. Станислава Хочевара, одвичательного за монашески чини. Законченє стретнуца було у Водици дзе ше после уводного слова, розпатраня, клєчаня пред Св. Тайнами присутни розишли до своїх заєднїцох. Окремне на стретнуцу було присуство ше строх монахиньох рижних конґреґацийох. Найинтере сантнєйши и пре випатрунок и пре чин котрому припадаю, бу-
ли три мисионерки катехетки малей Тере зиї од дзецочка Исуса, котри пребуваю у нунциятури. Иншак, тот чин основани на Филипинох и пошвецени су катехет скей дїялно сци. Єдна зоз нїх шестра Пенка родом зоз Болгарскей, котра постала член того чину кед ше пошла школовац за катехету до Луґана, дзе ходзели и шестри мисионерки. Там були два роки, упознала ше зоз нїма и їх роботу, а понеже вше окреме любела малу Терезку, попри можлївосци вибрац кармелску духовносц котра завартейшого типу, вибрала пойсц ґу людзом и окончовац катехетску дїялносц и пойсц на Филипини. Було наисце окремне видзиц священїкох, монахох, монахинї и членох трецих чинох рижних конґреґацийох як вєдно участвую, сотрудзую на стретнуцу и вєдно ше модля у Катедралней церкви св. Отца Миколая и у Водици. О. Ж.
У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ
ОТРИМАНИ ВЕЛЬКОНОЦНИ ВАШАР У орґанизациї парохийного Каритасу, внєдзелю, 7. априла, отримани Вельконоцни вашар, на хторим були двацец викладаче, одлична нащивеносц и предаванє, а назберане и 3 500 динари добродзечного прилогу. На Вашаре мож було купиц рижни ориґинални ручно виробени вельконоцни прикраски, насампредз писанки, паски, колачи, природни яблукови есенц хтори сами справели предавали млади Каритасово волонтере и по-
16 РУСКЕ СЛОВО
добне. Викладаче окрем з Керестура традицийно були и з Коцура, Кули, Вербасу а першираз и зоз Пиньвиц, попри поєдинцох викладали и жени з коцурского Каритасу, як и домашнє Здруженє „Байка”. Вашар отримани у красним амбиєнту велькей Виронаучней сали хтору члени Церковного одбору праве пред тим обилєли зоднука, а звонка положена фасада. По словох координаторки парохийного Каритасу Ясмини Надьовей, вашар бул успишни, понеже ше вельо тарґовело, а мал и гуманитарни характер, бо оможлїви помогнуц и другим. Добродзечни прилог з вашара наменєни людзом у потреби и будзе похасновани за наиходзаце швето Пасху хтори ше доложи ґу пасхалному єдзеню котре ше будзе даровац фамелийом у потреби. У тей акциї участвую парохиянє хтори пасхалне єдзенє можу принєсц до Каритасу на Вельку соботу од 13–14 годзин, паноцец го пошвеци, а волонтере порозноша по обисцох. М. А. 12. АПРИЛ 2019.
duhovni@ruskeslovo.com
ПРЕПОДАВАНЄ О. ДР ЯКОВА КУЛИЧА У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ
ПОРИХТАЦ ШЕ ДУХОВНО ЗА ПРЕСЛАВУ Преподаванє о значносци преслави святочного преглашеня Епархиї отримал о. др Яков Кулич, у преполней Каритасовей сали у Руским Керестуре всоботу, 6. априла. Преподаванє орґанизоване же би ше ошвижело при вирних историйни датуми з нашей прешлосци по тот значни чин у вирским живоце Руснацох. Драга по преглашенє Епархиї нє була лєгка анї за владикох, священїкох, а анї за вирних грекокатолїкох. Як визначел о. Кулич, велька одвичательносц на Керестурцох котри буду домашнї преслави. Надпомнул и значносц же кир Георгий Джуджар меновани за епарха Епархиї св. Миколая у Руским Керестуре. – Керестурци, маце вельку обовязку, маце ше вельо модлїц, бо ваш парохиялни храм святого Отца Миколая вибрани за Катедралу, за мено нашей Епархиї. Чи нашо предки, кед будовали тоту церкву, думали же будзе така преславена? Порихтайце ше духовно, нє лєм материялно, зоз молитву дочекайце май. Най то нє будзе лєм материялна подїя, алє духовне дожице, провадзене зоз вашу молитву. Можебуц зме числено менши, худобнєйши, алє духовно пред очми Господа зме вельки. Епархия вимодлєни дарунок, вимодлєне припознанє шицким вирним. Подзекуйце за тото припознанє – гварел о. Кулич. О. Михайло Малацко на концу подзековал о. Куличови и додал:
– Царство Нєбесне ше народзи з малого нашеня. Владика ма чесц нє по тим кельо ма людзох, алє по тим же є пастир, и исти є пастир чи ма 20, чи 2 овци. Владика Няради гуторел же таки мали заєднїци як ми можу постац приклад вельким. Прето тото мале заренко важне. Ми нє мушиме вироснуц до велького древа, нє муши нас буц на милиони, можеме вироснуц духовно. И прето важне присц на тоту преславу, най будзе видно же ми тото любиме. И попри тим же нам чежко, же маме вельо роботи, придзме. Най дзеци бегаю по порти, най видно же маме младих. Станьме конєчно як народ Божи там дзе треба же бизме станули – акцентовал о. Малацко. После преподаваньох о. Кулича у Коцуре, Новим Садзе и Кули, штварте преподаванє було у Керестуре, а предстоя ище преподаваня у Старим Вербаше, Шидзе и Дюрдьове. О. Ж.
У СРИМСКЕЙ МИТРОВИЦИ
ПОМОГЛИ БЛИЖНЇМ ДОСТАЦ СТРУЮ През цали пасхални Пост шицки нашо парохиї порушовали даяки менши або векши акциї, а до стали и мали каритасово шкатулочки же би кажди вирни през пост до нїх дацо уруцел, здогадуюци ше Исусових словох „Мнє ши то зробел”. У Сримскей Митровици порушана акция беруци озбильно слова священїка о. Олега Кобеля „Парохия
У обисцу Михайла Гаврилюка
12. АПРИЛ 2019.
котра нє ма социялни инициятиви то мертва парохия!” Прето, познаваюци чежку ситуацию парохияна Михайла Гаврилюка котри уж два роки вєдно, зоз хору жену, нє маю струю у обисцу, а то значи анї телефон, паноцец и вирни им ришели помогнуц. Початне длуство було коло 20 000 динари, алє кед назберана приблїжна сума, возпо ставело ше же длуство наро сло на скоро 40 000 динари. Вирни ше дали до акциї, а нєдо статок, коло 10 000, пожичене зоз церковней каси. Активиста парохийного Каритасу Фечко Канюґа виплацел шицке длуство, а ЕПС такой уключел струю, без надополнєня. Домашнї себе нє можу вериц же им по сле двох рокох ознова швици у обисцу, же ше годни орайбац, телефоновац... Радосц Михала и супруги превелька же би виражели тото цо чувствую, а парохиянє ше цеша же зробели зоз парохиї праву живу заєднїцу, у хторей кажди ближнї заслужує людске до стоїнство и живот до стойни чловека. о. В. В.
РУСКЕ СЛОВО 17
КУЛТУРА И ПРОСВИТА У КОЦУРЕ ОТРИМАНЕ ДЗЕШАТЕ МЕДЗИОКРУЖНЕ ЗМАГАНЄ ЗОЗ РУСКОГО ЯЗИКА
НАШО ШКОЛЯРЕ УКАЗАЛИ И ДЗЕКУ И ЗНАНЄ На Републичне змаганє, хторе ше отрима 25. мая тиж у Коцуре, пласовали ше 18 школяре седмих и осмих класох, дзевецеро зоз порядней и исте число зоз виборней настави
У
Основней школи „Братство єдинство” у Коцуре всоботу, 6. априла, отримане 10. Медзиокружне змаганє зоз руского язика и язичней култури за школярох од пиятей по осму класу. На змаганю участвовали 48 школяре зоз 11 наших местох, зоз порядней настави змагали ше 30 зоз трох наших школох – зоз Коцура, Руского Керестура и Дюрдьова. Зоз школох дзе ше руски язик учи як виборни предмет участвовали 18 школяре зоз осем наших местох – Нового Саду, Ґосподїнцох, Сримскей Каменїци, Вербасу, Кули, Савиного Села, Бачкей Тополї и Шиду. Змагательох и госцох на змаганю привитала Ирина Папуґа зоз Дружтва за руски язик, литературу и културу, котра визначела же од того року до орґанизациї уключели млади кадри.
РЕЗУЛТАТИ ЗОЗ ВИБОРНЕЙ НАСТАВИ
– Од того року тести пририхтую нови члени, односно професор др Юлиян Рамач, котри велї роки пририхтовал тести предложел же бизме уключели и младших, та так за тото змаганє тести пририхтали професорки Мелания Сабадош и Мария Стрибер – визначела Папуґова. Директорка ОШ „Братство єдинство” Славица Байор и наставнїци котри були дежурни того дня школяром по-
РЕЗУЛТАТИ ЗОЗ ПОРЯДНЕЙ НАСТАВИ Перши места завжали: Емина Бики V-1 и Ґлориян Штранґар, VI-1 зоз ОШ „Петро Кузмяк” Руски Керестур, Ксения Вереш, VI з ОШ „Йован йованович Змай” Дюрдьов и Катарина Недич, VII-1 и Катарина Кулич, VIII-1 зоз ОШ „Братство єдинство” Коцур. Други места завжали: Лео Бесерминї V-1 и Марина Медєши, VI-1 ОШ „Братство єдинство” Коцур, Хелена Новта VI класа и Милица Малинович, VII класа ОШ „Петро Кузмяк” Руски Керестур, Мария Горняк, VIII класа ОШ „Йован Йованович Змай” Дюрдьов. Треци места завжали: Анита Чизмар, V класа ОШ „Петро Кузмяк” Руски Керестур, Мартина Уйфалуши, V-1 и Катарина Ґайдош, VII-1, Михаела Горняк, VII-1 и Наташа Тамаш, VIII-1 ОШ „Братство єдинство”, Марина Барна VI, ОШ „Йован Йованович Змай” Дюрдьов.
18 РУСКЕ СЛОВО
Перши места завжали: Мирослава Колошняї, V класа ОШ „Светозар Милетич” Вербас, Мария Жирош, VI класа ОШ „Иса Баїч” Кула, Михайло Ковач, VI класа ОШ „Светозар Маркович Тоза” Нови Сад, Маша Джуджар, VI класа ОШ „Дюра Даничич” Нови Сад, Иван Катона, VII класа и Михаило Пап, VIII класа ОШ „Коста Трифкович” Нови Сад, Драґана, Иванов VII класа ОШ „Жарко Зренянин” Ґосподїнци. Други места завжали: Лара Сопка, V класа ОШ „Иса Баїч” Кула, Давид Гирйоватий, VI класа ОШ „Бранко Радичевич” Шид, Лана Горват, VI класа ОШ „Чаки Лайош” Бачка Тополя, Иван Сеґеди, VII класа ОШ „Светозар Милетич” Вербас, Фиона Грубеня, VII класа ОШ „Иван Ґундулич” Нови Сад, Ана Чизмар, VIII класа ОШ „20. октобер” Вербас. Треци места завжали: Никша Йоксович, V класа ОШ „Петефи бриґада” Кула, Наталия Жирош, VII класа ОШ „Иса Баїч” Кула, Альоша Дюранїн, VII класа ОШ „Йован Йованович Змай” Сримска Каменїца, Боґларка Ґере, VIII класа ОШ „Чаки Лайош” Бачка Тополя.
жадали вельо успиху на змаганю, а присутних привитала и помоцнїца предсидателя општини Вербас за образованє Даница Парошки котра визначела значносц таких змаганьох и подзековала шицким котри укладаю вельо моци и труду за очуванє мацеринского язика. Мелания Римар, предсидателька Одбору за образованє Националного совиту Руснацох визначела же числени акциї за школярох котри Совит запровадзує през рок резултую, медзи иншим, и з вельким числом приявених школярох за змаганє зоз нашого мацеринского язику. На Републичне змаганє, хторе ше отрима 25. мая 2019. року тиж у Коцуре пласовали ше 18 школяре зоз 7 и 8 класох (9 зоз порядней и 9 зоз виборней настави). Школярох за змаганє у поряднєй настави пририхтали наставнїци Снежана Шанта, Каролина Папуґа, Ксения Шовш, Мария Самарджич, а школярох котри факултативно уча руски язик пририхтали Ана Мария Рац, Славица Мали, Оля Яковлєв, Тамара Хома, Сенка Бенчик, Златица Сивч Здравич и Еуфемия Планкош.■ З. Колєсар 12. АПРИЛ 2019.
kultura@ruskeslovo.com
ОТРИМАНИ XXIV „БАМБИ-ФЕСТ” У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ
НАЙМЛАДШИ ПРИРИХТАЛИ КРЕАТИВНУ ПРОГРАМУ
Наймладши зоз општини Кула и того року преславели родзени дзень Предшколскей установи ,,Бамби” зоз традицийну манифестацию ,,Бамби-фест”, хтора ше отримує уж 24 роки. Медзи нїма и оддзелєнє ,,Цицибан” з Руского Керестура, хторе 4. априла пред полну салу Дома култури, представело свойо точки. На радосней и прекрасней програми, богатей зоз креативнима костимами и сценоґрафию, дзеци вєдно зоз своїма виховательками пририхтали танєчни, сценски и музични точки, як и рецитациї, драматизациї и шпиванки з рухом. Програма почала зоз музичнима точками музичней секциї наймладших хтору водзи Тат’яна Фейди, а потим ше представели и наймладши школяре анґлийского язика хторих пририхтали учительки Теодора Вранєш и Єлена Тошич. Шицки учашнїки були пооблєкани до симпатичних костимох у зависносци од теми, або форми наступу, та ше на сцени зменьовали весели фарби зоз ище веселшима дзецми. – Обєкт „Цицибан” ма у тим року 140 дзеци котри змесцени до 6 воспитних ґрупох. Маме 13 занятих и шицки зме на свой способ участвовали на тогорочним „Бамбифесту”. Од початку рока провадзиме дзеци, ослухуєме їх потреби, жаданя и интересованя, та вец на основу того ше вєдно догваряме коло точкох. З оглядом на тото же векшина дзецох люби и музику и танєц, швидко вивежбали рухи.
Наймладши дзеци, з яшелькох, участвовали на вистави, дзе зоз своїма медицинскима шестрами, виховательками, правели заєднїцки роботи котри познєйше виложели, а кус старши дзеци представели свойо точки на бини, хтори зме нєшка мали нагоду видзиц – гварела вихователька стреднєй-старшей ґрупи Ксения Вучкович. Дзеци за „Бамби-фест” пририхтали виховательки Ксения Вучкович, Оленка Русковски, Мария Дюрчянски и Емилия Костич, конферансу водзела сотруднїца Марина Преґун, а програму збогацели и ґлумци аматере Варґа Яна и Варґа Патрик. Музични сотруднїк програми бул Сашо Палєнкаш, а Дом култури обезпечел салу, хтора була, як и каждого року преполна, зоз одушевену публику. Ан. М.
IN MEMORIAM
МИХАЙЛО ВАРҐА (1952–2019)
Дня 9. априла, по чежкей хороти, у Руским Кере стуре умар Михайло Варґа, наш визначни ґлумец Руского народного театра „Петро Ризнич Дядя”. Народзел ше 17. априла 1952. року у Руским Керестуре. Ту закончел основну школу 1967. року, а школу школярох у привреди 1970. року закончел у Кули. Такой после законченей школи почал робиц перше у приватнїка, вец у Фабрики мебльох „Дрина” у Вербаше. Остатнї 38 и пол рока робел як службенїк у Новинско-видавательней установи „Руске слово” Нови Сад, з роботним местом у Руским Керестуре, и оталь пошол до пензиї. Варґа як омладинєц бул вецей роки активни у Младежскей орґанизациї валала, як член предсидательства, а єден дворочни мандат, 1975/76. року, бул и предсидатель. У тим чаше бул и член Општинского комитету младежи. Були то роки кед Младежска орґанизация була окреме активна и орґанизовала велї активносци у новозбудованим младежским доме. Познєйше Варґа бул активни и у политичним живоце и бул вибрани и до Совиту Месней заєднїци, а донєдавна коло 20 роки окончовал и длужносц секретара Месного здруженя СУБНОР-у. Зоз театралну дїялносцу ше почал занїмац ище як штернацрочни школяр 1966. року. Бавел у театралним фалаце „Дзивче зоз ширками“ Г. К. Андерсена. 12. АПРИЛ 2019.
Перши театрални фалат за старших, у котрим и вон достал улогу, була комедия Жоржа Фейдоа „Пан ловар” у режиї новосадского режисера Михайла Василєвича и його помоцнїка Витомира Бодянца. Од теди Михайло Михал Варґа постал стаємни член Керестурскей сцени АРТ/РНТ „Дядя”, познєйше Руского народного театра „Петро Ризнич Дядя” Руски Керестур, аж по нєшкайши днї. Бул єден з найталантованших ґлумцох, нє лєм у рамикох керестурского театра, алє и у цалей рускей националней заєднїци у нашей жеми. Шведоча то и велї награди и припознаня хтори освоєл за вецей як 50 роки, а спомедзи котрих окреме значни: Златна значка КПЗ Сербиї (1986), Зарї култури КПЗ Кула (1988), а на Союзним фестивалу у Требиню 1990. року є преглашени за найлєпшого ґлумца аматера. Од 1967. по 2018. рок одбавел 41 улогу, а скоро шицки були главни. Попри тим, значне число зоз спомнутих представох було адаптоване и зняте за телевизию, а тиж и за радио. Вецей роки поряднє участвовал у рижних радио драмох за емитованє на руским язику, записаних на маґнетофонску пантлїку, та ше и нєшка репризую. Комеморативна схадзка за Михайла Варґу отримана 10. априла, у Доме култури, а истого дня є поховани на керестурским теметове. Дю. Л./М. А.
РУСКЕ СЛОВО 19
КУЛТУРА И ПРОСВИТА О 29. ФЕСТИВАЛУ НОВЕЙ РУСКЕЙ НАРОДНЕЙ ШПИВАНКИ „РУЖОВА ЗАГРАДКА”
РОШТА ЧАСУ ОДМЕРА КВАЛИТЕТ
Пише: Олена Планчак-Сакач
Тогорочни Фестивал указал же руска заєднїца ма богати потенциял у музики, уключени и млади шпиваче, хтори успишно дебитовали на „Ружовей заградки”, а фестивал орґанизує фахови тим людзох на професийним уровню, алє ше ентузиязем нє страцел
Ф ФЕСТИВАЛ РЕВИЯЛНОГО ХАРАКТЕРУ – Дакеди думам же би концепт вообще нє требал буц змагательни, алє ревиялни. Най кажде укаже цо зна и кельо може. А кед би було виводлїве, було би барз добре кед би шицки мали векшу и озбильнєйшу фахову потримовку хтора би цали вечар подзвигла на висши уровень – Олена Пушкаш
естивал новей рускей народней шпиванки „Ружова заградка” того року прешол у знаку 70-рочнїци од снованя Рускей редакциї Радио Нового Саду, кед ше далєкого 1949. року, у новембру, по першираз у етру чула руска бешеда, попри сербского, мадярского, словацкого и румунского язика. З рока на рок, тот Фестивал охабя нови композициї компоновани у народним духу за потреби радийских програмох и тота скарбнїца ше приблїжує уж ґу 400 композицийом. Фе стивал випе стовал як композиторох, так и интерпретаторох, текстописательох и творительох аранжманох, а афирмує и подобових творительох през виставу, хтора ше уж традицийно орґанизує у голу Студия „М” пред самим Фе стивалом. О тогорочним Фе стивалу и упечаткох яки охабел бешедуєме зоз Олену Пушкаш, музичну редакторку класичней музики у Радио Новим Садзе и Миломиром Шайтошом, предсидательом УО Заводу за културу войводянских Руснацох и членом НСР. ТРИ ДЕЦЕНИЇ ЗА РЕСПЕКТ – Єден з найнащивенших и найпопуларнєйших наших руских фе стивалох, „Ружова заградка” и того року виполнєл
20 РУСКЕ СЛОВО
обчекованя своєй вельочисленей публики у сали студия „М”, коло радио и ТВ приємнїкох, як и тих цо тот Фе стивал провадзели прейґ интернету. Характеристика и тогорочного фе стивалу то численосц нових руских шпиванкох хтора мала за резултат „сладки бриґи” членох жирия же би медзи добрима вибрала гевти найлєпши шпиванки хтори публики такой, на перше слуханє, „войду до уха”. И, удало им ше. Од 16 композицийох хтори виведзени того вечара шицким би могло дац епитет найлєпшей. И нє погришело би ше. Медзитим, правила таки же єдна муши буц перша. Случує ше же одлуку жирия нє вше потримує и становиско публики хторе формоване на основи єй смаку. И то розумлїве. Бо, жири спатра вецей параметри єдней композициї, а публика свойо становиско будує на субєктивним дожицу же чи єй композиция шпивлїва, одно сно, чи ше єй пачи, чи нє. У праву и єдни и други, а найповоланша же би дала свойо думанє, то рошта часу. Тоту рошту прешли шицки шпиванки за хтори нєшка тримаме же су народни, гоч ше на початку знало и хто им автор и музики и тексту –гвари Миломир Шайтош. – Свидома сом же ше одо мнє обчекує фахове думанє о Фе стивалу „Ружова за12. АПРИЛ 2019.
kultura@ruskeslovo.com
градка” з оглядом на мою профе сию, алє я тот Фе стивал баржей доживюєм як манифе стацию нашей култури, а нє нателльо як музичну подїю. Вона и обдумана з идею же би ше Руснаци ту виказали у тим цо глїбоко уткане до нашого живота и традициї и же би ше тото чувало през нови ґенерациї и далєй розвивало у нашим духу. И уж ту почина мойо перше питанє за роздумовање – цо то наисце нашо и чи ше добре круциц вше ознова у тим? Одно сно – кељо можеме допушщиц новим трендом и уплївом музики хтора ту коло нас же
моцами хтори ше у остатнїх рокох зявели и зявюю на нашей шпивацкей сцени. Одлични и суптилно дозироване злученє искуства и младо сци. То рецепт хтори вше дава добри резултат. Мож замерковац же ше авторе текстох, без огляду на їх искуство у писаню наменских фе стивалских текстох, одрекли и напущели „нарикацки” стереотипи нєщешлївей любови. Та и кед єст таки тексти, вецей су шмиховального, гумористичного характеру.
– „Ружова заградка” у основи музични вечар, алє кед придзем до Студия „М” я вше подумам же єй велька вредносц тото же дава красну нагоду же би ше людзе з рижних местох нашли, уживали у друженю, шпиваню, то место дзе креативносц мож подзелїц з даским. Людзе лєдво чекаю присц ту и нє таке им важне хто найлєпши, бо то у велькей мири и ствар смаку о хторим ше нє розправя. Нє требало би одбивац нових, младих и нєискусних, алє би им требало помогнуц най ше ту найду и даю свойо доприношенє, бо нас и так єст мало – Олена Пушкаш би вошли до „нашого”. Думам же и тогорочна „Ружова заградка” указала же зме нє барз шмели у модернизациї и видумованю иновацийох, алє ше углавном тримаме преверених матрицох и того цо нам блїзке и познате. Так чуваме традицию, то правда, алє кед вежнєме до огляду же тераз була 29. „Ружова заградка” и же на каждей до станєме одприлики 15 нови шпиванки, вец мушиме припознац же нам ше часто видзи як шицко здабе єдно на друге и по става покус
Гоч вична тема любови и далєй остава доминантна, текстописателє увагу обрацаю и на други аспекти каждодньово сци описуюци животни ситуациї и случованя хтори тиж блїзки сучасному слухачови, пробуюци и удаваюци ше обрациц и затримац му увагу на ве селших и єдно ставнєйших темом. Ту лєм треба буц осторожни же би ше нє пошло до другей крайно сци, а самим тим и до банално сци – визначує Шайтош. – Мнє особ нє за вад за ище єд на ствар кед як фа хо вец слу хам „Ружо ву за град ку” – а то нє ров но прав на
– Кед слово о музичним аспекту шпиванкох виведзених на Фестивалу, треба наглашиц тренд хтори тирва уж длугши час и ма интенцию буц у подполносци прилапени од народу. Остатнїх рокох композиторе вше вецей правя викрок зоз традицийного музичного окруженя и гармонийней структури по хторей руски народни шпиванки длуго були препознатлїви. Можебуц то музичним традиционалистом завадза, медзитим то указатель же ше руска музика розвива и идзе напредок и же нашо композиторе у подполносци овладали и паную зоз хаснованьом музичних етно елементох на сучасни способ. То за кажду похвалу – Миломир Шайтош монотоне. Як музичарка любела бим кед би ту було вецей креативно сци, шлєбоднєйши музични ришеня, даяке нєсподзиванє, а було би крашнє и кед би наступи шпивачох и цали концепт Фе стивала бул баржей у 21. столїтию як цо є тераз, алє знам же то заш вимага вељо векши укладаня и час за пририхтованє, та мушиме буц щешлїви и же яка така „Ружова заградка” у нєшкайшим хаотичним чаше обстала телї роки – так дума Олена Пушкаш. ИСКУСТВО И МЛАДОСЦ ДАВАЮ ДОБРИ РЕЗУЛТАТИ – Гевто цо приємне нєсподзиванє, гоч за того хто „за кулисами” провадзи тот Фе стивал и нє, то значне число младих шпивачох. Треба подзековац и на кажди спо соб помогнуц тим намаганьом руских редакцийох РТВ. Видно же одвичательни маю добру тактику и стратеґию хтора ше базує на по ступней субституциї афирмованих и реномованих шпивачох зоз младима 12. АПРИЛ 2019.
бор ба уча шнї кох за на гра ди. Мед зи авто ра ми и ин тер пре то ра ми єст люд зох хто ри про фе си о нал ци, ро ка ми, на сту паю, ком по ную, за со бу маю ве ль ке ис ку ство, а з дру го го бо ку ту и амате ре з мен ших ме стох хто ри нє маю вя зи з му зич ним би зни сом, нє знаю анї ноти, анї пра ви ла ком по но ва ня, лєм лю бя шпи вац и сце ли би уча ство вац. Нормал не же пер ши од скоча у ква ли те ту кед ре ал но патри це, алє вец як по бид нї кох вид зи ме ско ро вше истих люд зох хто ри глї бо ко у тим шиц ким и блї жей шиц кому цо з тим ид зе. Знам же на гра ди смволич ни, ту ше нїхто нє збо га ци, алє слу чує ше же люд зом нє пра во, чувствую ше под ред зе но, та аж и кон фликт ни си туа циї да кеди на ста ваю. Пре то да кеди думам же би кон цепт во о бще нє тре бал буц зма гате ль ни, алє ре ви ял ни. Най ка жде ука же цо зна и ке льо може. А кед би було ви водлї ве, було би до бре кед би шиц ки ма ли век шу и озби ль нє й шу фа хо ву потри мов ку хто ра би ца ли вечар под зви гла на вис ши уро ве нь – гва ре ла Оле на Пу шкаш. ■
РУСКЕ СЛОВО 21
РОК XXXIX АПРИЛ 2019. число 468 Число ушорел: Любо Инґе Дудаш
ШМИХ З РУСКИХ НОВИНОХ Пририхтал: Дюра Латяк
Ицик нє пахняца водка Учитель вигнал Ицика зоз школи, бо бул барз нєчисти, барз шмердзел, и написал його оцови таку цидулку: „Ваш Ицик нєчисти и шмердзи як швиня“. Други дзень послал оцец Ицика до школи ище баржей замурцавеного и написал учительови так: „Ицик нє пахняца водка, Ицика нє треба нюхац, Ицика треба учиц”.
Потолковал Син: – Апо, цо то причта? Оцец: – Причта, сину мой, єст теди, кед животинї медзи собу розгваряю, наприклад швиня з маґарцом, як я тераз з тобу. (РН ч. 13(333) од 25. марца 1932. р. б. 4.)
ЯКОШ МИ НЄ ЦАЛКОМ ЯСНЕ...
ЧИ СТАРЕЄМ, ЧИ ШАЛЄЄМ? (Єдно з того бим мушел и сам себе припознац)
– Волам ше, та дюґа ше волам, анї ме нє волаю, анї сам себе нє можем, гоч то у терашнїм и можлїве, та можебуц аж и модерне... – Мойо мено... нє почнєм анї так и то лєм прето же паметам, правда зоз прешлого вику, алє ше и наш мили и власни язик, озда, нє пременєл нательо, же ше на улїци крашнє питали и ”Чий ши и як ше пишеш”. Я, напросто, тото и тот цо сом од вше, Иванов, а чи зоз Збегньова, чи зоз Лейох, чи од дакадз индзей, анї нє найважнєйше... – Сцел сом ше лєм випоносовац. Тот язик цо сом од колїски и першого плачу чул, нє розумим и то вше менєй ми идзе до глави. Нє прето же там остало празного, алє прето же го нє розумим, а нє помага анї сушедство, анї словнїк, та анї прекладательни служби, кед же ше то так волалo у тим вику. – Най ми, помали гоч, дацо яснєйше. Слухам тото шкатулку цо по цали днї лєм трепе, шпива и бешедує, а вони ми крашнє гваря же почали роботи на мурованю... та, озда нє! Дакеди ше то красно и ясно гварело лєм же там и там почали набивац хижу, там ю почали муровац, а вец уж цо шлїдзело далєй. На други завод, озда о плацох було, кед исти толкую же плаца тераз, чи бруто чи нето, чи єдно зоз другим, тристо кома... евра.... Наисце нє розумим. Учителька ми ище, слава Богу жива и здрава, а вше нам шицким крашнє и помали толковала же кома то запята, на анґлийским, нє на английским най ше розумиме, а ми оддзелюєме зоз запяту. Думам же ме паметанє, голєм ту служи, лєбо нєшка запяти уж вецей нє у функциї, хто зна? – Но лєдво ме тото и прешло кед... На ютре будзе Скупштина там и там. Ша була и вщера и пред тим, а будзе и надалєй док ю нє прекресца. Но, ту помогол сушед, гвари ми будзе схадзка, а вец и мнє було ясно, но, нє баш цалком и до конца. Гваря – oтрима ше схадзка, а
22 РУСКЕ СЛОВО
мнє учели же схадзка будзе отримана. Озда так було у вику за нами. Сама ше анї нє може, озда анї нє зна, отримац. Яке би то и було, нїґдзе нїкого, алє ше схадзка отримує, а дзе ту людзе? Озда кед ше сама отримує та людзе, чи делеґати, одборнїки, лєбо уж хто анї нє нужни. Паре ми уха, но та то! – Примиря ме пар днї, а вец по старим, хто зна хтори медий... Дал задзекованє”. ” нє! Кед би то було дацо наисце материялне та Та, озда и най бим розумел, алє тото нїяк... Було би крашнє и досц, алє истого дня гваря Млади вше вецей хасную ал” затрацели нам нашо миле когол”... Пать ти, лєм пать, г”, лєбо го престали хасновац, а мнє о тим нє повидо”мели. Скоро нєвоспитано, алє вшелїяк, кед то так, та треба и ширшим народним масом, як дакеди, повесц же то так та най вец будзе гижа чи хижа, хвизда чи гвидза, алє най ше я нє мишам до науки бо єст людзох плацених и за тоти знаня и роботи. Якош ми ше и думки збуртали... Поведзене Тот лєбо ” Гевтот ше обрацел”... Нїяким концом, нє дай, Боже. Озда ше нє обрацел хрибтом, а кед же мал цо повесц та и поведол, гварел лєбо потолковал. Но, кед би ту бул конєц, а думал сом же голєм мацеринску бешеду знам, кед би нє було же ше Тота лєбо Тот оглядли на стан у” ... Я наисце пойдзем од розума... ” Там гварели же ше писня вола Я тебе знам”, алє сом ” далєй нє зачул, роки уж ту, можебуц писня и була по сербски... У глави ми уж бринї, та мам бриґу як дознац о чим слово кед же уж наисце вше менєй того розумим... Пребачце ми, наисце, нє думал сом тельо о тим, можебуц то лєм мнє час так ґажи, а же би ме преґажел, нє дошлєбодзим лєбо нє допущим... Од вше Ваш, Иванов 12. АПРИЛ 2019.
ПРИПОВЕДАЛО ШЕ, ЗАЗНАЧЕНЕ
СУШЕДОМ НЄ ДАЦ ПРИПОВЕДКУ ДО РУК Приповедал, а нє раз, мой познати як то могло попреходзиц вшелїяк кед чловек нє ма годзинку... Стало ше так же на свадзбу сам мушел пойсц уж хто зна прецо. Свадзба длуга, а кед ши уж сам, та найблїзши лєм гудаци, а добре ше познали. Вечера у Мензи на два раз бо, гат, домашнї перше сами вислуговали, а и госцох було надосц, та палєнка зоз попром, та пошпивованє, та шприцер, та чисте... Вец, гвари, док нє зачепели млоду, та дурне, та госцом и приданцом, та домашнїм, а весело... Шицко би добре було и покончене кед би ше око руцело, голєм раз на годзинку, алє теди годзинки були розкош, та були и драги. Но, и розвидньовало ше, алє дзень далєко та на по єдну до Аперитиву, та до Новей, а, поправдзе, нє було то лєм по єдну, скоро як на споведзи мой познати... – Рушел я уж и дому, ша голєм на полудзенок, лєбо скорей на бичак, треба дойсц... а и нєдалєко було обисце. Лєм проблем, гутори вон, нараз през капурку лєбо я, лєбо бициґла, а вєдно нїяк. Раз, други раз, нє идзе. И вец наша твардоглавосц, ша, озда, нє ” дам сушедом приповедку до рук” же, ни-а, заш сушед нє пришол сам” дому. ”
Алє, тото розуму ище вше робело, на як уж було... Отворел я, гвари капуру, двойнїсту, нащежар, та з бициґлу до двора. Поробене. – Завар я, гвари, капуру, бициґли нєт. Чорт най би це однєсол... кед нє з першого, пойдзе з другого, алє бициґла на драже нє останє, та най ше жедза шицки од єду. Други раз капура отворена, бициґлу до двора, опрец ю на ню, капуру заврец и... Купак и чортовска робота, бициґли нєт... – Я ознова на драгу, а там як наврачане, бициґла ознова там, алє и власна супруга уж станута, под конком є и нє вадзи ше, и нє дудре. Ужива... Треци раз, уж добре и швитло, робота наисце покончена зоз першого, лєм тельо же бициґла вецей нє була операна на капуру, алє руцена, зґурнута, далєй, до трави у власним дворе. Углавним, приповеда ше, сушеди о тим нє знали нїч, та нє мали анї о чим бриґу водзиц. Лєм ю нє требало операц на капуру, бо вєдно зоз ню, правда зоз шицку силу, при завераню и бициґла ознова була на драже. Нє першираз, алє, зарека ше познати, теди було остатнїраз. Лєгко то кед проблем спатриш зоз правого боку, чи нє? Иванов
А РОДЗИНА – НЄРОДЗИНА Шедза внєдзелю под хижу сушеди. Коло нїх преходзи якиш челєднїк, та ше озвал ґу нїм: – Дайбоже, добре поладнє. – Дайбоже и вам – одвитую му сушеди цо шедза на драже. – Як же сце родзинко? – озвал ше челєднїк ґу тому цо шедзел на шамлочки. Ша, добре – гвари тот, алє цошка так лєм себе под нос. Кед челєднїк одишол, а сушедa ше му пита: – Добре, яка же ви родзина? – Ша блїзка, преблїзка. Моя баба и його вєдно на слунку задки огривали – одвитує. М. Симунович
Дражки розквитли, пришла яр 12. АПРИЛ 2019.
РУСКЕ СЛОВО 23
ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ СТРЕТНУЦЕ З ОЛЕНКУ ЖИВКОВИЧ ЗОЗ РУСКОГО КЕРЕСТУРА
ВРАЦЕЛА ШЕ НА ДРАЖКИ ПО КОТРИХ КРАЧАЛА Пише: Мария АФИЧ
АКТИВНА И У МЛА ДЕЖСКЕЙ ОРҐАНИЗАЦИЇ – Була сом активна и у Младежскей орґанизациї при Доме младежи и теди зме наисце активно робели, пририхтовали бали, були орґанизовани рижни концерти дзе наступали познати ґрупи тедишнєй Югославиї. Єдна з памяткох такого анґажованя було и участвованє на програми у Кули з нагоди приходу централней Штафети младосци, дзе сом по руски читала порученє штафети, теди то була велька чесц. Випадло же то була остатня штафета, бо Тито пошвидко умар – памета Оленка.
24 РУСКЕ СЛОВО
На праве законченим 51. Драмским мемориялу у Руским Керестуре, аж у трох представох бавели штири особи зоз Живковичовей фамелиї зоз Руского Керестура. У „Потворох” ґлумели брат и шестра Йован и Александра, у дзецинскей главну улогу мала наймладша Ема Живкович, а їх мац Оленка бавела у представи „Гунцут дзивки”. Була то причина нащивиц Оленку и представиц анґажованє єй фамелиї, та и єй самей у рускей култури
О
ленка и єй син Йован на тогорочним Мемориялу достали и награду за найлєпше одбавени улоги. Ґу тому, кед слово о крашнє виповедзеним слову, Йован и Ема ше нєдавно пласовали на покраїнску смотру у рецитованю, но, велї нє знаю же их за тото пририхтує праве їх мац, хтора ше после длугшого часу ознова врацела до Театра. – На сцену сом ше того року врацела по сле двацец осем рокох. Остатня представа у котрей сом участвовала була „Щешлїве кральовство” котру режирал Любо слав Маєра, 1991. року, а вон у кере стурским Театре режирал три представи у котрих сом бавела. Вец сом ше одала, пришли иншаки обовязки и виволаня, та сом нє бавела – почина свою приповедку Оленка. А як то и звичайно, шицко почало у вчасних школских рокох кед єй рецитаторски талант замерковал учитель Владимир Семан.
– Учитель ме вше анґажовал у школских програмох кед требало дацо рецитовац. О пар роки ме препоручел и до познатей театралней секциї учителя Евґения Медєша хтори барз успишнє робел зоз дзецми. Робели зме представу „Котулько, Мегулько и Нєтак”. Вец ме волал уж як векшу, ходзела сом до дзешатей класи, же бим бавела у дзецинскей представи „Сказка о буквох”, дзе сом була босорка котра помишала букви. Вец пришли младежски представи, у котрих сом у сущносци нє бавела даяки векши улоги, алє сом була у провадзацей екипи – танцовали зме, шпивали... Познєйше, уж як одроснута, кед сом престала студирац, була сом у валалє и анґажовли ме на представи „Женїдба” котру режирал Маєра. Зоз ню зме на Союзним фестивалу аматерских театрох у Требиню достали наисце вельо награди, були зме єден з найлєших театрох у бувшей Югославиї. Паметам же як ґлумци театра ДАДОВ нє могли розумиц як єдна представа зоз провинциї 12. АПРИЛ 2019.
ljudze@ruskeslovo.com
Рускей редакциї Радио Телевизиї Войводини, а Йован студент трецого року Академиї уметно сци у Новим Садзе, драмски департман, напрям – знїманє и дизайн звука. Ема народзена уж у моєй познєйших рокох и тераз є школярка штвартей класи Основней школи Петро Кузмяк, а прешлого року почала свойо тетрални крочаї на дескох. – Интересантне же зме шицОД РЕЦИТОВАНЯ ПО НОВИНАРСТВО ки три бавели босорки, Ема и Оленка ше опробовала и у других фай- я у дзецинских представох, а тох уметносци, почала писац писнї, та у Александра у „Потворох” того седмей класи єй писня „Чом” достала пер- року. Озда маме таки гласи за шу награду на општинским литературним таки улоги, чи цо, а приватно конкурсу. Кед ю там рецитовала замерко- зме нє злобни – предлужує вал то наш Михайло Зазуляк и отворели Оленка о ґлуми алє и о других ше єй дзвери до швета рецитованя. Зазу- конарох уметносци. Шицки єй Оленка зоз фамелию ляк теди оформел моцну екипу рецитато- дзеци и рецитую, а Алексанрох хтори посциговали барз вельки успи- дра ше тиж свойочасово пласовала на Покраїнску смотру. Як млада ґлумица у предхи, аж и на союзним уровню. – Рецитованє остало дзешка моя перша стави „На журки у баби Юли” достала любов, ґлума друга, ту и шпиванє у хору, припознанє за найлєпше одбавену улогу танєц и писанє. Була сом активна 10 роки на Покранїнским фестивалу дзецинскей у фолклорней секциї Дома култури, и барз театралней творчосци. У ОБИСЦУ ДВОЯЗИЧНОСЦ Тераз, як дзеци виросли, Оленки ше вчас сом почала танцовац у виводзацкей ґрупи, од другей класи, кед хореоґраф бул ознова отворели дзвери за власне анґажо– Гоч мой супруг нє наш славни Силвестер Ґача. Мам вельо ванє. За рецитованє пририхтує и свойо Руснак, нашим дзецом красни памятки з наступох и путованьох, а дзеци, а уж даскельо роки рихта и други, у нє завадзало же такой окреме зоз Пироту. Кед сом школованє Школи, вєдно з учительку Наталию Зазуод початку бешедовали предлужела у Карловацкей ґимназиї рок, лякову. Скоро два децениї є активна и у на двох язикох. два сом танцовала и у новосадскей Матки. редакциї Християнского часопису „ДзвоМи ше зоз супругом порадзели же кажде з Мило ми же и мойо старши дзеци анґажо- ни”, а однєдавна волонтерски пише висти нїма будзе на своїм вани у РКЦ-у – задовольна наша собешед- по руски на порталу Радио Зомбор. Пише мацеринским язику нїца. Кед закончела за орґанизатора кул- и писньочки и приповедки за дзеци, поебешедовац, а ми двойо турних активносцох, предлужела студирац зию и прозу за одроснутих, и вельо з того медзи собу по сербски, на рускей Катедри руски и русийски язик, цо роби обявює на Фейсбуку. гоч вон добре зна – Кед ши мац, родитель и кед ше тому алє на жаль, нє сцигла по конєц. Пришла и по руски. Двоязичносц дзецом пошвециш, правда же ше одрекнєш даяодаванка, фамелия... лєм помогла: ких других интересованьох. У єдним пеи у основней риодзе живота сом думала же сом жертвоШИЦКИ ТРИ БАВЕЛИ БОСОРКИ и у штреднєй школи, вала свойо интересованя, бо сом вецей нє а вшелїяк и факултети Оленка ма супруга Петра и маю тройо активна. Алє я нє престала, я свойо интезакончиц по сербски – дзеци – найстарша Александра, уж тераз ресованя розвивала при наших дзецох. За твердзи наша Бучкова бо є одата, роби як новинарка у родичох наисце вельки успих кед видза собешеднїца. же им дзеци успишнєйши од нїх самих и кед тоти дзеци постаню добри людзе котри ширя тоти вредносци котри им родичи усадзели. То награда и теди тот исти родитель нє чувствує же нє виполнєл кариєру, бо ю од себе дал своїм дзецом. И наисце барз важне мац потримовку, а я ю мам од супруга котри нє у тих водох, алє його циха потримовка и дзецом и мнє, барз, барз значи – закончела Оленка.■ Перша представа у хторей ґлумела була лєпша од їх представи, вони ше з тим нє могли мириц. А я у тих представох вельо научела, з оглядом же сом бавела и зоз младшима и зоз старшима нашима ґлумцами, як цо Мижо Варґа, Зазуляк, Белак, Наталия Хома тераз Бодваї, Ксения Бодянец, Витомир, Скубан, Ґача, Янко Рац, Стрибер, тета Афка Рамачова, тета Ганьча Рацова, тета Ганьча Дудашова. Вони наисце були особи котри нїч нє таєли од нас младших, алє нам дзелєли совити, помагали, унапрямовали нас.
12. АПРИЛ 2019.
РУСКЕ СЛОВО 25
ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ СТРЕТНУЦЕ ЗОЗ ДОХТОРКУ ЛЕОНУ ИВАН ЗОЗ ДЮРДЬОВА
Пише: Сандра САЛАМУН
ВИБРАЛА ТОТО ЦО СЦЕЛА, И НЄ ПОБАНОВАЛА
Буц дохторка у Швидкей помоци значи буц сцерпезлїва, алє и добра психолоґиня, особа котра у датим моменту нє дошлєбодзи же би емоциї або прицисок уплївовали на одлуку од котрей часто зна завишиц и дачий живот. У таких случайох ше муши швидко и рационално роздумовац, а при тим буц нашмеяни, позитивни и ґу пациєнтом, и ґу колеґом. Праве така дюрдьовска дохторка Леона Иван
П
Прешлого року завжали треце место у вареню ґулашу на дюрдьовскей „Ґулашияди”
26 РУСКЕ СЛОВО
о законченю Ґимназиї у Новим Садзе Леона Иван зоз Дюрдьова мала жаданє студирац два цалком розлични напрями. Нє могла ше одлучиц, та приємни покладала на двох факултетох, на Правним, а пошвидко и на Медицинским. Була прията на обидва. Теди вжала шицки докумети и уписала ше на Медицински факултет. – Як нєшка паметам тот дзень кед сом на шалтеру на Правним факултету превжала документи, а жени котра там робела було чудне же сом ше опредзелєла за медицину, бо була чежша, и була прешвечена же ше врацим. Но, я од моєй одлуки нє одустала. Нє мала сом дакого на котрого бим ше могла спатрац у тей обласци, вироятно же у мнє „препобело” якеш нукашнє чувство, або то просто так мушело буц. На студийох нє було вше лєгко, алє сом нїґда нє побановала – гварела Леона Иван, дохторка медицини хтора нєшка занята у Доме здравя у Жаблю. Под час школованя и студийох як и велїм студентом и єй була найзначнєйша потримовка родичох. Нєвичерпно ю мала од мацери Лїляни и оца Владимира, и дзекуюци тому нїґда нє подумала дзвигнуц руки од шицкого. Єй щири ошмих и позитивне становиско ґу самому животу ґу людзом коло себе и сцерпезлївосц, помогли єй на студийох, а нєшка у велькей мири и на роботи. Од предметох найволєла психолоґию, як и психиятрию котра нєшка значни елемент у шицких поняцох живота и роботи. – Таки часи пришли же зме нєпреривно под стресом, так же психоорґански хороти односно физични хороти наставаю пре
менталне обтерхованє. Прето барз важне же бизме их на час препознали, бо вони часто замаскирани – предлужує дохторка. ТЕОРИЯ И ПРАКСА ДАКЕДИ БАРЗ РОЗЛИЧНИ Наша собешеднїца уж штири роки роби у Швидкей помоци, стажирала у дюрдьовскей амбуланти, а волонтирала у жабельскей и чуружскей. Приповеда же буц дохторка у Швидкей помоци цалком иншаке як у амбуланти дзе ше на шедзаци бешедує з пациєнтом. – Сама назва – швидка помоц гутори же треба швидко и нагло помагац пациєнтом, а реаґовац змирено. Спочатку ми нє було шицко єдно, теория єдно, а пракса друге, окреме кед ше зна же дохтор остатня карика у реакциї при ратованю пациєнта, бо нас и дохторе общей пракси з амбуланти волаю на интервенциї – толкує дохторка. Задовольна є як ю медицински колектив приял у Дому здравя кед почала робиц, и гвари же наисце мала щесца бо було старших и искуснєйших колеґох котри з ню нєсебично дзелєли свойо искуство. Наша собешеднїца далєй толкує же тота робота тимска и у тиму єдни од других барз завиша. У тиму су тройо – дохтор, медицински 12. АПРИЛ 2019.
ljudze@ruskeslovo.com
технїчар и вожач комбия. И попри тим же дохтор так повесц шеф екипи, вожач и медицински технїчни барз значни и часто єден другому помагаю. На таким роботним месце нєт места за панїку, и шицки муша буц пририхтани змирено реаґовац у гоч котрей ситуациї. – Случує ше же панїка настанє после даваня помоци, бо аж теди поставаме свидоми того цо ше могло случиц. Скоро вше кед ше руша на терен, нє знаме цо нас чека. Транспортни нєщесца окреме знаю буц нєприємни, алє ми ше нє шмеме препущовац емоцийом. У фокусу нам помогнуц особи, з бистру главу и добре реаґовац – гвари дохторка. БУЛА И БАБИЦА
ко на точки живота и шмерци. Порихтали зме ю превесц до шпиталю у Новим Садзе, медзитим, о кратки час, на драже, беба ше народзела. Прилапела сом дзецко, и видзела же нє диха, поробела сом цо було потребне, беба нє реаґовала. Паметам же ми секунди випатрали як годзини, нє одуставала сом, и беба почала плакац – приповеда дохторка Леона о єдним з перших искуствох на роботи котре було источасно, и трауматичне а и барз красне дожиц. Пре таки и подобни каждодньово ситуациї, медицински тим Швидкей помоци у Жаблю ма красну колективну „терапию” котру себе сами зорґанизую. Часто ше оставаю дружиц после роботи. Теди бешедую о ситуацийох у котрих ше нашли, анализую тото цо зробели и на тот способ помагаю єдни другим же би були ище лєпши у роботи. Озда пре таке, а можебуц и прето же ше здали на обичай, дружа ше и часто нащивюю єдни других. Тим котри роби на швета як цо то Нови рок, Крачун, Велька ноц.., вше нащиви других колеґох. За швета часто маю тематски реквизити же би ше орозположели, понеже добре знаю цо може спричинїц нагромадзени стрес. Часто орґанизую заєднїцки путованя и друженя у природи, а понеже шицки любя животинї, у дворе Дома здравя нашли дом и єдному кандурови котрому дали мено Аркадиє. Стараю ше о нїм, а вон им ше вше радує. Ґу тому дохторка Леона ше барз дзечнє одволує буц дохторка хтора провадзи людзох на орґанизованих вилєтох и екскурзийох понеже люби путовац, упознавац нови култури, места и людзох ширцом швета. Донайпосле, вона млада и весела особа котра люби помагац и буц на хасен каждому з нас.■ Дохторки Леони так випатра скоро кажди дзень
На цалу општину, штири места, односно, вецей як двацец тисячи людзох, єст єден тим Швидкей помоци котри роби цали рок 24 годзини. Прето барз нєзґодне кед у исти час маю вецей поволанки за помоц и теди ше муша притримовац приоритетох, гоч то зна буц нєприємно, а часто роботу очежую и сами пациєнти котри нє маю порозуменя. Велї нє сцу чекац у чекальнї у амбуланти при дохторови общей пракси, та накадзи ше амбуланту замкнє, пойду на препатрунок ґу дохторови Швидкей помоци. Таки ситуациї знаю буц нєприємни, окреме кед нє маю порозуменя же медицински тим Швидкей помоци муши пойсц на терен пре ситуацию хтора важнєйша од препатрунка. Но, тото цо наша дохторка нїґда нє забудзе, то єден случай кед почала робиц и кед ше у амбулантним комбию породзела ваготна жена. – Жена нє знала у котрим є мешацу, та анї кеди єй термин же би народзела дзецко, бо нє ходзела на препатрунки. Анї я, а анї медицински технїчар котри теди зо мну робел у змени, нє мали искуства, о породу зме учели, алє лєм теорийно, и познате нам було же кед жена на породу, вона и єй дзец-
12. АПРИЛ 2019.
Тим Швидкей помоци часто дежурни на вельких орґанизацийох и теди себе справя добри штимунґ
СОВИТИ ДР ЛЕОНИ ИВАН Нагли змени рочних часцох наша каждодньовосц и прето барз важне ослуховац свой орґанизем. Кед ше чувствуєме вистато, теди треба одпочинуц и прилагодзиц активносци ґу власним можлївосцом. Хронїчно хори маю слабши орґанизем и швидше реаґую на пременки, та би вони требали поряднє пиц терапию и физично нє вельо робиц. Млади, заш, маю нєздрави звикнуца, пию енерґетски напої, кока колу и часто єдза пицу и сендвичи. Совит шицким – пиц води вецей раз на дзень и єсц швижу овоц и желєняву, варени єдла и юшки. Єдноставне, а барз хасновите!
РУСКЕ СЛОВО 27
ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ ҐУ СТОРОЧНЇЦИ ОД СНОВАНЯ РНПД –
ЗАКЛАДАНЄ ЗА НАРОДНИ ЯЗИК
Пише: Дюра ЛАТЯК
Початки националного будзеня при Руснацох на териториї дакедишнєй Угорскей, особлїво на подручу нєшкайшей Восточней Словацкей и Закарпатскей обласци України, ґу котрим етнїчно припадаю и бачванско-сримски Руснаци, вязани за мено священїка Александра Духновича (1803–1865). Реализовало их у нас Руске народне просвитне дружтво, основане 2. юлия 1919. року у Новим Садзе
У
ж зме писали же на поволанку о. Дюри Биндаса же би ше руски интелектуалци самоорґанизовали, було добре одволанє, а медзи велїма предкладанями Биндас очековал же ше прилапи тото цо вон сам предкладал кед слово о язику – же би ше за литературни язик на котрим би ше публиковало кнїжки и новини прияло тот, котри зажил у каждодньовей медзисобней комуникациї. И ту пришло до розкроку, бо Керестурци були за Биндасов предклад, Владика др Дионизий Няради предкладал галицку верзию українского литературного язика, а Коцурци були за карпаторуски литературни язик. Зоз сновательну схадзку ше одцаговало, та ше Биндас почал обавац же ше цала ствар годна вияловиц. Прето у марцу 1919. року розпосил нове циркуларне писмо, котре ту у тим предлуженю у подполносци цитираме: Тото друге циркуларне писмо указує же Биндас постал централна особа коло котрей ше одвивали пририхтованя за снованє будуцей национално-културней орґанизациї Руснацох у Бачкей, Сриме и Славониї. Нє сиґурни зме же чи, починаюци тоту акцию, Биндас бул того свидоми. Алє, кед „колєсо рушело” – нє шмел ше тей улоги одрекнуц. Добре замерковал Янко Рамач кед констатовал же „медзи своїма сонароднїками (Биндас – зам. Дю. Л.)) нє мал таки авторитет як Гавриїл Костельник, и нє крашела го харизма националного вожда, алє зоз свою витирвалу роботу вредней брамушки з дробнима поцагами будовал значне дїло”2 По своєй натури, випатра, Биндас нє мал лидерски амбициї, алє щедро укладал свойо моци до националного освидомйованя и просвищованя народу котрому припадал. Професия свя-
28 РУСКЕ СЛОВО
Михайло Поливка
щенїка му у тим вельо помагала, бо му уж тот факт ґарантовал довириє вирнїкох. Прето ше у започатей акциї и операл у першим шоре на грекокатолїцке священство, котре було єдине у можлївосци позберац коло себе и орґанизовац своїх вирнїкох у ище вше нєсиґурних часох по законченю Першей шветовей войни, алє нє забувал анї на подпору просвитних роботнїкох. Єден з нїх бул и керестурски управитель школи учитель Михайло Поливка, котри му, медзи иншим, одписал: „Ствар руководзеня у Тебе у найлєпших рукох ше находзи, ми це шицки з радосцу шлїдзиме. Отже роб як найдзеш за найлєпше.”3 Та, заш лєм, сновательна схадзка нє отримана 14. мая (стреду) 1919. року, и попри тим же орґанизаторе мали допущенє од власцох! Варґа наводзи же главна причина тому були слаби транспортни вя1 Писмо спомина о. проф. др Роман Миз у Биндасовей биоґрафиї обявеней у кнїжки Священїки дакедишнього осєцкого викарията, б. 58, и др Янко Рамач у своєй кнїжки На крижней драги, – „Руске слово“ Нови Сад, 2016, б.18-19, а у цалє є обявене у „Шветлосци“ ч. 4/1989, б. 524-525. 2 Янко Рамач: На крижней драги, – „Руске слово“ Нови Сад, 2016, б. 32. 3 Цитат виняти зоз писма М. Поливки Биндасови 13. юния 1919. р, котре обявел проф. Микола М. Цап у своєй статї: Прилоги за историю рускей култури у Югославиї; „Шветлосц“ ч. 4/1980, б. 451.
12. AПРИЛ 2019.
ljudze@ruskeslovo.com
РУСКОГО НАРОДНОГО ПРОСВИТНОГО ДРУЖТВА (VII) „БАЧВАНО-СРИМСКЕЙ РУСКЕЙ ИНТЕЛИҐЕНЦИЇ Штири мешаци преходзи од того часу як сом Вам, любими браца, перше поволанє послал, да ше у новим времену и країни на нови живот и руску просвиту готуємеорґанизуєме. Цеши ме вельо и надїї дава то, же мойо писмо нє було „глас вопиющого во пустинї”, бо сце шицки єднодушно з одушевлєньом прияли мойо поволанє. Указую то велї симпатични писма, цо сце ми их от вшадзи писали, а и мойо нєдавни схацки з интелиґенцию руску у Керестуре и Коцуре. (Дзе зме народ ище на то нє приготовели тераз уж то цо скорей зробиц треба.) Понеже ше у главней нашей идеї шицки злагодзиме, а време и ситуация нашого народу ище ше баржей заплєцує, вибива остатня годзина, да тото цо зме до тераз словом и писмом глашели, – оствариме, з дїлом укажеме, же ше ми сцеме и годни остарац за националну будучносц нашого руского народу. Новородзени держави ше ушорюю а народ у початку револуциї опоєни з демократскима идеями, почина ше трезвиц и мирнєйши – роботни живот започинац. Нужно нам понагляц ше з нашу орґанизацию, бо кед будземе кунктаторски одлагац, годна нам ше робота вияловиц. Прето у догварки з вецей нашима отличнима народолюбцами и у надїї, же шицки на то пристанєце, - берем себе шлєбоду и поволуєм шицких интелиґентних (квалификованих) братох и пп. шестри на територию дежави Югославиї на НАРОДНУ РУСКУ ПРОСВИТНУ ОРҐАНИЗАЦИЙНУ СХАДЗКУ до НОВОГО САДУ и то на дзень 14. мая (стреда) тек. року. Место (хижу) отримованя схацки дозна ше кажди на нашей парохиї, дзе треба праводобно явиц и пре ноцнїк. Модлїм каждого брата-шестру, да приготує скицу (план) друштвених правилох (штатутох) голєм у главних точкох. Крем того будзе бешеда на тей схацки о учебнїкох и язику за нашо народни школи, о календару за 1920. р, о новинкох-брошурох за народ, о интернату за шицких школярох и други нуждни предмети, котри пп. браца-шестри предложа. Тото поволанє писане каждому рускому интелиґентному панови и панї, гоч то на свойо мено нє достанє. Прето Вас шицких модлїм, да єден другому то на знанє даце и каждого одушевице за нашу народну просвиту и красшу будучносц. Схацка будзе допущена от каждей власци и явна будзе. Зидзме ше браца-шестри ЦО У ВЕКШИМ ЧИСЛУ, нє сануйме труд. Бог будзе з нами, кед ше за народ чесно будземе старац! Укажме цалому швету, же и ми нє лєм жиєме алє и зєдинїц ше и робиц знаме! ПОДДУНАВСКИ РУСИНИ ОСТАВТЕ ГЛУБОКИХ СОН!... До братского увидзеня Дюрдьов 31. марца 1919. Дюра Биндас Парох”1
зи4, же ше раховало на гайзибани, алє же путнїцки транспорт бул застановени. Ґу тому, делеґатом зоз Сриму ище вше була потребна официйна препустка, и то – зоз фотоґрафию! Видно то з виривку зоз писма Емила Ґубаша Биндасови, написаного 23. мая 1919. року5, котри глаши: „Барзъ ми мило же безъ нашихъ сримскихъ братохъ ныч ше нье зробело. Ужъ би ихъ теразъ требало опомнуцъ да ше постараю за путни дозволи, котри жупанійски комесаръ видава за други жупаніи, а то годльемъ 2 тижны будзе исцъ горе долу, ґу тому и слика нужна.“ МИХАЙЛО (МИХАИЛ) ПОЛИВКА (1868–1944) учитель, управитель народней школи у Руским Керестуре Народзел ше 10. марца 1868. року у валалє Мала Брежнїца у восточней Словацкей. Учительску школу закончел у Ужгородзе. Перше учительске место му було у Скеушу (нєшка Румуния, дзе му ше 5. фебруара 1900. року народзела дзивка Єлена, позната наша апатикарка и поетеса), алє уж од 1. септембра 1901. року є на служби у Руским Керестуре, дзе остал по конєц живота. Поховани є на керестурским теметове. Зложел перши учебнїки за руски школи: Написал историю народней школи у Руским Керестуре. Наградзени є з Медалю заслужного учителя у Кральовини СГС. Як активни член РНПД-а сотрудзовал у Руским Календаре, у „Руских новинох” и дзецинским часопису „Наша заградка”. Бул почитовани як всестрани културно-просвитни роботнїк и народни предняк, котри од самого початку бул сотруднїк о. Дюри Биндаса у пририхтованю снованя РНПД-а.
Варґа у вязи зоз одказованьом сновательней схадзки наводзи и слїдующе: „Понеже 14. мая нє могли присц на схадзку, вона була одказана. Було даґдзе думанє же схадзку треба отримац и без Сримцох, алє Биндас то одбил ”6 Цо вецей, аж и 29. юния 1919. року керестурски парох о. Михайло Мудри пише Биндасови: „...Чкода, же зме на перши мах нье були приправни - бо би ше Сримцох нье мушело буньиц – алье дармо, таки су обставини; тому ньихто нье виновати льем наша горкая доля. Но може будз, же поедни Сримци годни на време прияц глас о обраценю - па приду. Кед нье годни присц – мушиме окончиц сами Бачванє, а вони оздаль льем пристаньу на то.”7■ (Предлужи ше) 4 Дюра Варґа: Початки национално-културного руху при Руснацох
у Югославиї, „Шветлосц“ ч. 4/1989, бок 516
5 Цале писмо обявене у „Шветлосци“ ч. 4/1989, б. 526. 6 Дюра Варґа, исте, бок 516. 7 Дюра Варґа, исте, бок 529.
12. АПРИЛ 2019.
РУСКЕ СЛОВО 29
informator@ruskeslovo.com ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 7. априла занавше нас зохабел наш мили супруг и оцец
ЙОАКИМ НАДЬ (1961–2019) з Руского Керестура Мили Киме и мили тату, бул ши нам найвекша потримовка у живоце, бо ши нєсебично даровал любов, час и цалого себе за красни фамелийни живот. Нїґда нє забудземе твою доброту, мудри слова и нїжносц котру ши уткал до наших шерцох. Твойо наймилши, супруга Весна, дзивка Цецилия и син Давид Спочивай у мире Божим! ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 7. априла 2019. року занавше нас зохабел мой мили и єдини брат
ЙОАКИМ НАДЬ (1961–2019) з Руского Керестура
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 1. априла 2019. року занавше нас зохабела и преселєла ше до вичносци наша мила мац, баба и прабаба
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 1. априла 2019. року занавше нас зохабела наша мила мац, баба и прабаба
КСЕНИЯ ПЛАНКОШ народзена Киш (1944–2019) з Коцура Красни памятки на єй любов и доброту навики буду чувац син Владимир зоз супругу Еуфемию, унуки: Владимир зоз супругу Сандру и малим Марком, Марияна и Александер зоз Руского Керестура Спочивайце у мире Божим!
КСЕНИЯ ПЛАНКОШ народзена Киш (1944–2019) з Коцура Памятку на єй доброту буду чувац син Янко зоз супругу Лїляну, унуки Дарко и Борис зоз дзивочку Валентину зоз Коцура Спочивайце у мире Божим!
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 1. априла 2019. року занавше нас зохабела наша шестра и тета
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 1. априла 2019. року у своїм 75. року живота преселєла ше до вичносци наша мила шестра и тета
КСЕНИЯ ПЛАНКОШ народзена Киш (1944–2019) з Коцура
Мили брату, так ши нас нєсподзивано зохабел. Ми вше будземе думац на це, бо нам барз будзеш хибиц. Ожалосцена твоя шестра Натка зоз супругом Дюром и дзецми Ларису и Мижом, як и унуками Тат’яну и Даниєлку Спочивай у мире Божим!
КСЕНИЯ ПЛАНКОШ народзена Киш (1944–2019) з Коцура Памятку на єй красни слова, щиросц и доброту буду чувац у своїх шерцох шестра Маря зоз дзивку Здену Гардийово зоз Коцура Спочивай у мире Божим!
Нїґда нє забудземе твойо красни слова и доброту велького шерца котру ши дзелєла шицким коло тебе. Твоя шестра Леона зоз супругом Петром и синами Славком и Аленом зоз Австралиї Спочивай у мире Божим!
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 7. априла 2019. року занавше нас зохабел наш мили братняк
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 7. априла 2019. року нєсподзивано нас зохабел наш мили
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 7. априла 2019. року нєсподзивано нас зохабел наш мили
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 7. априла занавше нас зохабел наш мили шовґор
ЙОАКИМ НАДЬ (1961–2019) з Руского Керестура Мили братняку, так ши нас барз нєсподзивано зохабел алє ми вше будземе думац на це. Твойо братняци, Любомир, Владимир, Златко, Зоран, Саша, Мирослав, як и шестринїци Таня, Оля и Наташа Спочивай у мире Божим!
ЙОАКИМ НАДЬ (1961–2019) з Руского Керестура Мили наш Киме, так ши нас вчас зохабел. Ми це будземе паметац и модлїц ше за це, алє нам буду хибиц твойо совити. Навики ожалосцени бачи Дюра и андя Славица Надьово Спочивай у мире Божим!
ЙОАКИМ НАДЬ (1961–2019) з Руского Керестура Мили наш Киме, так нам будзеш хибиц у даяких порадох, алє ми ше будземе модлїц за тебе. Ожалосцени твой бачи Михал и андя Мария Надьово Спочивай у мире Божим!
ЙОАКИМ НАДЬ (1961–2019) з Руского Керестура Чежко забуц твою доброту, красне слово, позитивне становиско и ошмих. Памятку на тебе вично будземе чувац. Саня зоз дзивчатми Валентину и Антонию Спочивай у мире Божим!
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 7. априла занавше нас зохабел наш жец
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 7. априла 2019. року занавше нас зохабел наш мили кум
ЙОАКИМ НАДЬ (1961–2019) з Руского Керестура Нєсподзивано ши пошол и охабел нас у смутку. З любову и почитованьом памятку на це Киме, навики буду чувац родичи Еделинсково, як и баба Феброна Панковичова Спочивай у мире Божим!
ЙОАКИМ НАДЬ (1961–2019) з Руского Керестура Мили Киме, так ши нас нєсподзивано зохабел, алє ми це вше будземе споминац и думац на це. Ожалосцени твой кум Любомир зоз дзивочку Катарину Спочивай у мире Божим!
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 7. априла 2019. року нєспод- Дня 7. априла 2019. року занавше нас зохабел наш мили зивано нас зохабел наш мили
ЙОАКИМ НАДЬ (1961–2019) з Руского Керестура Охабел ши нас, алє ми вше будземе думац на це и модлїц ше за тебе. Ожалосцена Наталия Надьова Спочивай у мире Божим!
30 РУСКЕ СЛОВО
ЙОАКИМ НАДЬ (1961–2019) з Руского Керестура Мили Киме, нєсподзивал ши нас. Будземе паметац твойо поради и порозуменє, а навики будзеш у наших шерцох. Ожалосцени бачи Славо Надьов зоз фамелию Спочивай у мире Божим!
12. АПРИЛ 2019.
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Нашому милому супругови, оцови и дїдови хтори ше 9. априла преселєл до вичносци
МИХАЙЛО ВАРҐА (1952–2019) з Руского Керестура
Од супруги Даринки, сина Мижа, сина Владка зоз супругу Наташу и од його милих унучкох Елени и Надї Вичная памят! ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 9. априла 2019. року зохабел нас наш длугорочни колеґа
МИХАЙЛО ВАРҐА (1952–2019) з Руского Керестура Вично нам останю красни памятки на ньго Колектив НВУ „Руске слово” НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 12. априла наполня ше 12 роки як нас охабел наш дїдо
Дня 26. марца наполнєли ше 5 роки як нас зохабел наш оцец
САША ТОРЖИЧ ЯНКО ТОРЖИЧ (1933–2007) з Руского Керестура (1968–2014) Памятку на нїх занавше буду чувац Ивана зоз Синишом, Александра зоз Борисом и Гена Вичная им памят!
12. АПРИЛ 2019.
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 4. априла 2019. року нас зохабел наш мили оцец и дїдо
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 4. априла 2019. року занавше ме зохабел мой мили супруг
ЯНКО РАЦ (1949–2019) з Руского Керестура Красни памятки на це у своїх шерцох вично буду чувац син Владимир зоз супругу Паулину и твойо унуки Ивона и Николая Спочивай у мире Божим!
ЯНКО РАЦ (1949–2019) з Руского Керестура Нєсподзивано и без слова пошол ши до вичного спокою. Ожалосцена супруга Мария Спочивай у мире Божим!
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 4. априла занавше нас зохабел наш мили шовґор
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 4. априла 2019. року занавше нас зохабел наш мили оцец и дїдо
ЯНКО РАЦ (1949–2019) з Руского Керестура З любову и почитованьом памятку на ньго навики буду чувац Юлин, Олена, Ванеса, Мая и Соня Насциково Спочивай у мире Божим!
ЯНКО РАЦ (1949–2019) зоз Руского Керестура З любову и почитованьом памятку на ньго у своїх шерцох вично буду чувац, син Сашо, нєвеста Весна и унуки Ана, Павле и Иван Спочивай у мире Божим!
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 4. априла 2019. року занавше нас зохабел наш шовґор
ЯНКО РАЦ (1949–2019) з Руского Керестура Памятки на ньго навики будзе чувац Кимо Медєшов зоз супругу и дзецми Спочивай у мире Божим!
OGLA[OVANW 021/6613-697, 021/ 6624/708 e-mail: ruske.redakcija@gmail.com
СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 15. априла 2019. року наполня ше 11 роки як нас занавше зохабела наша мила супруга, мац, баба и прабаба
ДЮРДЇНКА ХОМА (1940–2008) з Руского Керестура
Занавше останєш у наших шерцох. Вично ожалосцени супруг Любомир, син Златко, нєвеста Споменка, унуки Аца и Ана зоз фамелиями и праунуки Александар и Виктор Спочивай у мире Божим!
РУСКЕ СЛОВО 31
informator@ruskeslovo.com СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Наполнєли ше 6 мешаци як нє з нами наша мила мац, баба и прабаба
СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 9. априла 2019. року наполнєли ше 40 днї як нас занавше зохабел наш братняк
ВЛАДИМИР БУДИНСКИ – писатель (1950–2019) з Руского Керестура Памятку на тебе вично буду чувац и здогадовац ше на це твойо братняци Владо и Сашо зоз фамелиями, як и андя Маря Семаново Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 9. априла наполнєли ше 40 днї як вецей нє з нами наш братняк
НАТАЛИЯ РАЦ народзена Надь (1927–2018) з Руского Керестура
Зоз любову и почитованьом памятку на тебе вично чуваю твойо наймилши Спочивай у мире Божим!
ВЛАДИМИР БУДИНСКИ – писатель (1950–2019) з Руского Керестура У красних памяткох навики це буду чувац твойо братняци Михал и Ярослав Бодванского зоз фамелиями Спочивай у мире Божим!
СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ на сина и супруга Вельо роки прешли як сце ме занавше зохабели. Сину мой, Тебе глєдам и оплакуєм 28 роки, а твой тато ше упокоєл пред 25 роками од жалю и болю за Тобу, сину
РОМКО ОЛЕЯР дипломовани економиста резервни капетан I класи (1954–1991)
ЯНКО ОЛЕЯР културни и просвитни роботнїк (1928–1994)
з Руского Керестура Мили мойо – Сказка мойого живота як рика чече, а то зна лєм душа моя. Лєм Бог нєбесни дава ми моци витримац за тоти роки, боль и терху живота мойого. Ви ми були и остали найвекша любов у моїм живоце. Вашо наймилши – мац Ирина Олеярова, син Владимир зоз супругу Марину, унуки Валентина и Николина. Дзивка Наташа зоз супругом Зораном, унуки Андрей и Ивона Вуксаново Свойо унуки дїдо Ромко нє дожил видзиц. Спочивайце у мире Божим!
32 РУСКЕ СЛОВО
12. АПРИЛ 2019.
СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Прешли шейсц жалосни мешаци одкеди ши нас нєсподзивано напущел и пошол до вичносци. Чежки нам живот без тебе. Здогадуєме ше приємних и щешлївих часох прежитих зоз тобу.
СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 13. априла напоня ше шейсц смутни мешаци як нас занавше зохабела наша мила супруга, мац и швекра
ҐИЗЕЛА КИШ (1958–2018) з Коцура З любову и почитованьом, памятки на єй вельку доброту и любов навики буду чувац супруг Любомир, синове Тихомир, Далибор, Микола и нєвеста Ивана Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 20. априла наполня ше два жалосни роки як нас занавше зохабела наша мили супруга, мац и баба
МИХАЙЛО РАМАЧ (1943–2018) з Нового Саду Навше ожалосцени: супруга Ната, син Иван и дзивка Ганча зоз фамелию СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ
НАТА МИЛЮШ народзена Михальовски (1944–2017) з Нового Саду Памятки на ню буду вично чувац єй супруг Миле, дзивка Мира, жец Станко, унуки Марина и Боян Зельковичово зоз Петроварадину Вичная памят, спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Наполнєли ше 17 роки як нас занавше зохабел наш мили оцец, дїдо и швекор
Дня 14. априла наполнї ше смутни рок як нас занавше зохабела наша мила мац, баба и швекра
ИРИНЕЙ РАҐАЇ (1923–1989) з Коцура
АНА САЛАҐ ЙОАКИМ САЛАҐ (1939–2018) (1933–2001) народзена Мигальовски з Дюрдьова Пошол ши пред 30 роками, алє и далєй ши кажди дзень з нами у наЗанавше будзеце у наших шерцох и красни памятки на вас и вашу ших думкох. доброту и пожертвовносц чува син Михал и син Звонко зоз фамелию Супруга Мелания, дзивка Весна, жец Микола и унук Димитрий Спочивайце у мире Божим! Вичная му памят! Дня 11. априла 2019. року наполнєли ше 30 роки як нє з нами наш мили
СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 4. новембра 2019. року наполня ше 25 роки як нє з нами наша мила
Наполнєли ше 13 роки як нє з нами наша мила
МЕЛАНИЯ ФЕЙСА народзена Уйфалуши (1948–2006) з Коцура ПАВЛИНА УЙФАЛУШИ ЯКОВ УЙФАЛУШИ Мила наша мамо, бабо, шестро и народзена Скубан (1920–1989) нино, прешли вельо роки, терхи и (1922–1994) з Коцура болю, як ши нас зохабела и пошла Мили нашо родичи, прешло вельо роки як сце нас зохабели и пошли до до вичносци. Нїґда це нє забуду вичносци, алє вашо дзивки, жец, унуки и праунуки на вас нїґда нє забуду твойо наймиши. Спочивай у мире Божим! Вашо наймилши Спочивайце у мире Божим!
12. АПРИЛ 2019.
РУСКЕ СЛОВО 33
ИНФОРМАТОР СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 9. априла наполнєл ше рок як вецей нє з нами
* дзе цо будзе * дзе цо будзе *
У ШИДЗЕ НА СОБОТУ ТУРНИР У СТОЛНИМ ТЕНИСУ
ЯНКО ФЕЙСА (1970–2018) з Коцура Памятку на ньго будземе ношиц у наших шерцох. Мац Фема и браца Силва и Владо Спочивай у мире Божим!
МАЛИ ОГЛАШКИ НА ПРЕДАЙ хижа у Руским Керестуре зоз локалом, вигодна и за польодїлцох на адреси Маршала Тита 196. Обявиц ше на телефонски числа 025/703-092; 063/8114-307 и 021/705-375 (волац вечар од 19 до 21 годзин).
МАЛИ ОГЛАШКИ ДИХТОВАНЄ облакох и дзверох. Щици од витру, жими, праху, галайку, праху, инсектох. МОНТИРАМЕ: – РОЛЕТНИ – ГАРМОНИКОВО ДЗВЕРИ – ПАНТЛЇКОВО ДЗВЕРИ – МРЕЖИ ОД СУНЬОҐОХ – ВЕНЕЦИЯНЕРИ – ОПРАВКИ 025/5827-710, 060/5088-433
CENOVN>K MALIH I POSMERTNIH OGLA[KOH – mala ogla{ka do 20 slova ko{ta 200 dinari – mala ogla{ka vecej yk 20 slova ko{ta 300 dinari – uramikovani tekst ogla{ki, abo vin~ovanki ko{ta 500 dinari – posmertna ogla{ka na wdno polqo ko{ta 600 dinari – posmertna ogla{ka na dva poly ko{ta 1 200 dinari. Cenovn<k va`i od 1. мая 2015. roku Ogla{ki mo` poslac na mejl office@ruskeslovo.com лєбо ruske.redakcija@gmail i uplacic na rahunok Novinsko-vidavatelqnej ustanovi “Ruske slovo” u banki Inteza ~islo 160-923244-82. Informaci< mo` dostac na telefon 021/ 6613-697.
34 РУСКЕ СЛОВО
У рамикох Спортских бавискох „Яша Баков”, на соботу 13. априла, будзе отримани Турнир у столним тенису у спортскей гали у Шидзе. Екипи котри жадаю участвовац на Турниру треба же би ше приявели орґанизаторови на число телефона 063/347-616 (Иван Папуґа), лєбо на имейл: papiving@sbb.rs. Сход екипох на 8,30 годзин. ***
НА СОБОТУ У КОЦУРЕ БУДЗЕ ВЕЛЬКОНОЦНИ ВАШАР
На соботу, 13. априла, у Церковней сали грекокатолїцкей церкви у Коцуре будзе отримани Вельконоцни вашар. Вашар будзе тирвац цали дзень од 8 рано по 19 годзин. На вашаре викладаче буду предавац прикраски за вельконоцни швета, алє и пасочки, колачи и рижни други потребни ствари за означованє того велького швета. Вашар будзе мац гуманитарни характер, а будзе ше зберац пенєж за помоц за роботу младих у фолклорней и шпивацкей секциї коцурского КУД „Жатва”. ***
У ЗАВОДЗЕ НА НЄДЗЕЛЮ КРЕАТИВНА РОБОТНЯ ЗА ДЗЕЦИ
Вельконоцна креативна роботня за дзеци будзе на нєдзелю, 14. априла на 12 годзин у просторийох Заводу за културу войводянских Руснацох у Новим Садзе у рамикох циклуса роботньох за дзеци. Роботня будзе мац и едукативни характер, понеже дзеци годни дознац дацо вецей о наших обичайох з нагоди того швета. ***
РЕПРИЗА ПРЕДСТАВИ „КЕД ШЕ БОСОРКА ЗАЛЮБИ”
На нєдзелю, 14. априла, Дзецинска ґрупа Драмского студия „АРТ”, Дома култури у Руским Керестуре виведзе репризу театралней представи за дзеци „Кед ше босорка залюби”, Мири Станишев, у режиї Ксениї Бодянцовей. Представу ше будзе бавиц у Велькей сали керестурского Дома култури, почнє на 18 годзин, а уходнїца кошта 200 динари. ***
ПРОМОЦИЯ КНЇЖКОХ МИХАЛА РАМАЧА
На стреду, 17. априла у Центру за културну деконтаминацию у Беоґрадзе будзе отримана промоция кнїжкох Михала Рамача „Дунайска рапсодия” и „Воланє ясних видоглядох”. О кнїжкох буду бешедовац писатель Светислав Басара, новинар Милан Чулибрк, социолоґ Алексей Кишюгас и автор. Центер за културну деконтаминацию находзи ше на адреси Бирчанинова 21, а промоция почнє на 18 годзин. 12. АПРИЛ 2019.
informator@ruskeslovo.com
ВИШЛО ВЕБ-ВИДАНЄ ДРУГОГО ЧИСЛА „ШВЕТЛОСЦИ” Друге тогорочне число часописа за литературу, културу и уметносц „Шветлосц” спатрело шветлосц дня и поставене є на сайту НВУ „Руске слово”. З нагоди 100-рочнїци од снованя Руского народного просвитного дружтва, часопис почина обявйовац серию наукових роботох, з цильом спатраня значеня и улоги тей нашей орґанизациї у розвою култури и очуваню националного идентитета Руснацох Войводини/Сербиї. Як перши прилог, обявена робота др Янка Рамача „Пририхтованя за снованє Руского народного просвитного дружтва”. Друга наукова робота у тим чишлє з обласци язика, автор єй др Юлиян Рамач, а ма наслов „Дїєприкметнїки презента у руским литературним язику (двацети-трицети роки ХХ вику)”. Треца наукова робота у тим чишлє з обласци науки о литератури, автор єй мср Мирослав Кевежди, а ма наслов „Критика романа Панонска потвора Миколи Шанти”. На бокох чечуцей уметнїцкей литератури обявена поезия Владимира Кочиша и проза Янка Павловича, док у рубрики „Зоз шветовей литератури” вишло штерацец друге предлуженє першого интеґралного прекладу Старого завита на руски язик, котри зоз старогреческого преложел др Янко Рамач. Шлїдзи рубрика „Статї и есеї”, у котрей обявена статя Ирини Гарди-Ковачевич „Дванацме пошвецени” и о. Михаила Холошняя – Матїйового „Улога дюрдьовских Руснацох и пароха Дюри Биндаса пред Вельку скупштину присоєдинєня Войводини ґу Кральовини Сербиї 1918. року” „Драмски додаток” виполнює комедия „Гунцут дзивки” Наталиї Уваровей, котру з українского преложел Владимир Надь Ачим. Як остатнї прилог у тим чишлє обявене „Упутство за пририхтованє рукописох за друкованє”, з котрим Редакция поволує на сотруднїцтво з часописом „Шветлосц” през писанє ориґиналних наукових и фахових роботох з обласци филолоґийних, линґвистичних и дружтвених наукох. У „Упутству” ше, медзи иншим, гвари же роботи маю буц пририхтани у складзе зоз медзинароднима стандардами, а публикую ше на шицких славянских и на главних шветових язикох. Термин за придаванє рукописох 30. юний чечуцого року. Число илустроване з малюнками Влади Нарадия. И тото число часописа „Шветлосц”, як и шицки дотерашнї, мож опатриц на адреси: www.ruskeslovo.com/шветлосц. М. М. Ц. 12. АПРИЛ 2019.
НОВИ MAK
Тих дньох вишло марцовске число младжеского часопису МАК, а „У фокусу” му Явна поволанка младим за участвованє на „Червеней ружи”, розгварка зоз фоторепортером Андрейом Папом з Нового Саду, як и зоз фахову руководительку Марию Хромиш з Дюрдьова и шпивачку Дарину Михняк з Коцура. „МАК-ов колаж” представя „Геройох шмеца Руски Керестур”, а рубрика „Здогаднїме ше” пише о Руским народним просвитним дружте. У рубрики „Швет науки и технолоґиї” розгварка зоз студентом докторских студийох и асистентом Иґором Русковсковим з Коцура, а „Спорт и рекреация” упознава читачох зоз младим тренером столного тенису Стефаном Горянком з Керестура. „Алт шоу у МАК-у” пише о музичарки Марини Роман з Керестура, хторей нєдавно вишол перши синґл. М. З. Г.
Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду, на основи члена 29. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює
ОБВИСЦЕНЄ
о принєшеним ришеню же потребне преценьованє вплїву и о одредзованю обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта радио базней станїци мобилней телефониї „НС2323_02 НС_Нови_Сад_Клиса_3” Подприємство „KODAR ELEKTROMONTAŽA” DOO зоз Беоґраду, по овласценю ношителя Проєкта „VIP MOBILE” d.o.o. Милутина Миланковича 1ж, Нови Беоґрад, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта радио базней станїци мобилней телефониї „НС2323_02 НС_Нови_Сад_Клиса_3” у Улїци Сентандрейска драга 147, на катастерскей парцели число 84/1, К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад. После запровадзеного поступку, Городска управа за защиту животного штредку дня 10. априла 2019. року принєсла ришенє число VI-501-137/19 же потребне преценьованє вплїву застатого стану на животни штредок и о одредзованю обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок. Увид до предметного ришеня мож окончиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку, Руменацка 110 а, Нови Сад, роботни днї у чаше од 10 до 15 годзин, на сайту Городскей управи за защиту животного штредку www.environovisad.org.rs. Заинтересована явносц може виявиц жалбу процив того ришеня у чаше 15 днї од дня його обявйованя у средствох явного информованя, по тим орґану.
РУСКЕ СЛОВО 35
СПОРТ ФОДБАЛСКА ПАНОРАМА ОПШТИНИ ШИД
СРИМЕЦ ПОБЕДЗУЄ – БАЧИНЦИ ТРАЦА У 13. колє Општинскей фодбалскей лиґи Шид фодбалере були розположени давац ґоли, та на шейсцох змаганьох дали аж 35. Сримец у Беркасове победзел Ґраничар з Ямени зоз 3:1, ОФК „Бачинци” кед госцовали у Шидзе дожили нове пораженє, бо страцели од Єдноти зоз 4:0. Найвецей ґоли було у Моровичу дзе Єдинство победзело Синдєлич з Ґибарцу з 8:1, а потим у Батровцох дзе домашнї Омладинєц страцел од Напредку з Вашици зоз 7:1. На своїм терену ФК „Ердевик 2017” прешвечлїво победзел Борец з Илинцох 5:0, а у Люби Єдинство победзело ОФК „Бинґула” зоз 4:1. На таблїчки Сримец перши зоз 34 бодами, друга Єднота ма 31, а треци Ердевик 2017 зоз 27 бодами. Єдинство (Лю) штварте зоз 24, Напредак пияти ма 20, а бод менєй Єдинство (М) на шестим месце. Седми Синдєлич зоз 15, осми Ґраничар ма 13 боди кельо и ОФК „Бачинци” на дзевятим и Омладинєц (Б) на дзешатим месце. На сподку таблїчки ОФК „Бинґула” єденаста зоз 11, а остатнї Борец на дванастим месце хтори ма лєм єден бод. У 14. колє на нєдзелю, буду бавиц Напредак процив Сримца, Синдєлич процив Єдноти, а ОФК „Бачинци” дочекую Ердевик 2017. Тиж буду бавиц и Ґраничар процив Єдинства (Лю), ОФК „Бинґула” дочекує Єдинство (М), а Борец дочекує Омладинєц (Б). У 19. колє Медзиопштинскей фодбалскей лиґи Срим,
ОФК „Бикич” дома победзел Младосц зоз Будяновцох зоз 3:0, Гайдук у Вишнїчеве бавел без ґолох 0:0 процив Шумара зоз Оґару. Напредак зоз Жарковца бул лєпши и победзел зоз 1:0 процив Обилича 1993 зоз Куковцох. На таблїчки и далєй перши ФК „Долнї Срим 2015” зоз Печинцох зоз 45 бодами, а шицки три екипи зоз општини Шид у верху таблїчки. Гайдук други зоз 41 бодом Обилич 1993 и попри пораженя затримал треце место зоз 39 бодами, а ОФК „Бикич” штварти зоз 37 бодами. У 20. колє на нєдзелю, Фрушка Гора у Руми дочекує ОФК „Бикич” а у Куковцох будзе дерби медзи домашнїм Обиличом 1993 и Гайдуком з Вишнїчева. Вл. Дї.
ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА НОВИ САД
РОЗПОЛОЖЕНИ ҐОЛҐЕТЕРЕ БАЧКЕЙ ФК „Бачка 1923” – ФК „Омладинєц” (Степановичево) 4:0 (1:0)
Дюрдьов: стадион ФК „Бачка 1923”, патрачох 150. Стретнуце судзел сидия Кампич зоз Нового Саду. Жовти картони у екипи Бачкей достали: М. Маркович и Й. Тривунович. По два ґоли на стретнуцу дали: Душан Тривунович, у 14. и 50. минути, а Єлич у 85. и 87. минути. БАЧКА: Ґлишич, Др. Тривунович, Лю. Тривунович, Деянович, Вуйович (М. Маркович), Роґич (Ми.
36 РУСКЕ СЛОВО
Тривунович), Петрович, Пр. Маркович, Баґич (Солдат), Єлич, Ду. Тривунович. У 18. колу екипа Бачкей после лєпшого бависка прешвечлїво победзела екипу Омладинца. Окреме розположени за бависко бул Душан Тривунович хтори дал два ґоли и два раз асистовал Єличови, хтори тиж дал два ґоли. У 14. минути после класичного контра нападу Петровича, до лабди дошол Душан Тривунович и зоз прецизним бицом звладал госцинского ґолмана. То бул резултат з хторим ше пошло на одпочивок. У другим полчасу екипа Бачкей ище баржей прицисла на ґол Омладинца. Напад бул змоцнєти, бо до бависка вошол Милан Тривунович и то бул прави поцаг тренера Бачкей. Пейц минути од початку другого полчасу, Душан Тривунович ше ознова уписал до лїстини стрилцох после одличного нападу и асистенциї Предраґа Марковича. У остатнїх пейцох минутох, яґод кед би ше госци помирели зоз страценим стретнуцом, а то вихасновали домашнї и дали ище два ґоли. Стрилєц бул Єлич. На нєдзелю екипа Бачки будзе бавиц процив екипи ФК „Индекс” зоз Нового Саду. А. П. 12. АПРИЛ 2019.
sport@ruskeslovo.com
ПОДРУЧНА ЛИҐА СУБОТИЦА
ОПШТИНСКИ ДЕРБИ ПРИПАДНУЛ ИСКРИ ФК „Сутєска” (Бачке Добре Польо) – ФК „Искра” 1:3 (0:2)
Бачке Добре Польо: стадион ФК „Сутєска”, патрачох 400. Стретнуце судзел судия Цветкович (Вербас). Ґоли за Искру дали: Ненад Шанта, Дамян Ґубаш и Зоран Сердар. Жовти картони у екипи Искри достали Дякович и Малїк. Судия дал и єден червени картон бавячови зоз домашнєй екипи. ИСКРА: Калинич, Дрляча, Родич, Сталевич, Дякович, Иван, Малїк, Малацко, Шанта (Ваяґич), Дамян Ґубаш и Сердар. Терашня мотивованосц у змаганьох котри ноша епитет дербия барз часто вельо значнєйша од квалитету процивнїка и нє раз ше случи и же процивнїк котри „на паперу” слабши одбави лєпше и зазначи побиду. Сутєска, екипа котра у стредку таблїчки и на остатнїх пейцох змаганьох зазначела єдну побиду и штири пораженя, та випатрало же Искра лєгко принєше нови три боди до Коцура. Медзитим, прешлого року ситуация була подобна, а Искра праве у Бачким Добрим Полю направела перши кикс пре котри виостала зоз пласману до Войводянскей лиґи. Змаганє у Бачким Добрим Полю почало оштро и твардо на обидвох бокох и одпочатку отворено, а таке бависко оможлївює же би патраче, котрих на тот завод у Бачким Добрим Полю було наисце вельо, видзели вельо шанси на терену. На щесце, Искра випатра научела цошка зоз прешлорочного змаганя, та бавела озбильно и мотивовано од початку змаганя. На перши ґол ше чекало 10 минути кед єдну красну акцию на асистенцию Дрлячи зоз ґолом закончел млади Искрова центарфор Ненад Шанта. Же би Искра змаганє одбавела менєй-вецей розтерховано остарал ше Дамян Ґубаш, котри уж у 15. минути звекшал резултат на 2:0. Коцурци у першим
почаше наисце указали лєпши фодбал, а на одпочивок могли пойсц и зоз прешвечлївшим резултатом, алє Малацково бице застановела греда. Коцурци котри у вельким чишлє полшли потримац Искру и на тим госцованю, були прешвечени же Искра у другим полчаше предлужи зоз добрим бависком и же го рутински приведзе ґу концу. Медзитим, як уж нє раз дотераз Искра други полчас одбавела вельо подлєйше як перши, мож повесц же Сутєска у тим периодзе була лєпша. У другим полчаше обидва екипи мали даскельо шанси за ґол, а Искра у єдним периодзе другого полчасу мала и бавяча вецей понеже єден бавяч домашнєй екипи достал червени картон. Єден период прето же ше пошвидко покалїчел Искров штопер Павле Дякович, а коцурска екипа, пре вельке число и покалїчених, и суспендованих бавячох, вецей на лавки нє мала резерних бавячох котри би могли войсц до бависка, та обидва екипи по конєц змаганя бавели зоз 10 бавячами на терену. У таким бависку ше лєпше знашли домашнї фодбалере котри перши дали ґол и публику на трибинох очековал интересантни финиш змаганя. Медзитим, прияти ґол нє збунєл Искрових бавячох котри такой у першей акциї после приятого ґолу прейґ Зорана Сердара знова мали два ґоли предносци. На концу ше указало же Сердар зоз тим ґолом поставел и конєчни резултат. Искри „на руку” ишло и пораженє Пролетера зоз Равного Села, котри у Нєґошеве стацел зоз 3:2 та Искра тераз ма 5 боди вецей од трецопласованого Пролетера. После 20. кола Искра друга на таблїчки зоз 46 бодами. У шлїдуюцим колу у Коцуре будзе госцовац Напредак зоз Надалю, а змаганє почнє на 16 и 30 годзин. З. К.
СТОЛНОТЕНИСКИ КЛУБ „РУСИН” ЗОЗ РУСКОГО КЕРЕСТУРА
ОДЛУЧЕЛО ИСКУСТВО
У дзевятим колє Заходнобачкей лиґи, Столнотениски клуб „Русин” зоз Руского Кере стура, 6. априла бавел дома у спортскей гали зоз екипу СТК „Домбош” зоз Фекетичу и победзел з резултатом 4:3. За Русин бавели Михайло Сабадош хтори обидва партиї победзел, Матей Сабадош котри од двох партийох єдну до стал, a єдну страцел, Велько Шомодї страцел обидва партиї, а Стефан Горняк бул у резерви. У дублу бавели Михайло Сабадош и Матей Сабадош и єдну партию победзели. Тренер за тото змаганє бул Драґан Ковачевич. Соботове змаганє було досц тварде цо видно и по резултату, а обидва екипи подобного квалитету. Но, за Русинову побиду одлучуюце було искуство Михайла Сабадоша. На шлїдуюцу соботу, 13. Априла, у дзешатим колє Русин госцує у Сербским Милетичу, и за його столнотени12. AПРИЛ 2019.
серох то будзе и остатнє коло у тим першенстве, понеже Русин у 11. колє будзе шлєбодни. М. А.
РУСКЕ СЛОВО 37
СПОРТ РОЧНА СКУПШТИНА ШК „ОМЛАДИНЄЦ”
РУКОВОДСТВО ОСТАЛО ИСТЕ Шаховски клуб „Омладинєц” зоз Коцура внєдзелю, 7. aприла, отримал Рочну скупштину котра була и виберанкова. После законченей Скупштини бул отримани и швидкоцагаюци турнир на котрим участвовали 10 шахисти
Н
а початку Рочней скупштини предсидатель „Омладинца” Янко Бесерминї привитал шицких присутних и визначел же за успишну сезону и добри резултати шицки бавяче котри бавели у предходней сезони буду пригодно наградзени. На дньовим шоре було пейц точки. Предсидатель ШК „Омладинєц” Янко Бесерминї пречитал финансийни звит и звит о роботи клуба у 2018. року, а тиж так присутних здогаднул и на змаганя и турнири на котрих коцурски шахисти участвовали прешлого року. АМБИЦИЇ И ПРОБЛЕМИ Кед слово о финансийох, ШК „Омладинєц” од Општини Вербас вимага 360 000 динари за чечуци рок, а од финансийней можлївосци Општини завиши кельо пенєжи достанє Клуб. На схадзки представени и план за 2019. рок у котрим ше планує оформиц дзецинску шаховску секцию у школи, як и направиц приятельски одношеня зоз шаховским клубом зоз Крупню дзе ше, по законченю полусезони планує пойсц одбавиц приятельске змаганє, тиж так и участвовац у Купу и орґанизовац и традиционални Мемориялни турнир. Окрем того на Рочней скупштини було слова же би ше Клуб помоцнєл и пробовал досцигнуц перше место у шлїдуюцей сезони. – Рок за нами мож оценїц як успишни, понеже зме були у верху таблїчки у першенстве, остали зме у истим составе и то нам затераз найвекше помоцнєнє. Проблеми зоз котрима зме ше зочели того року то проблеми зоз младима и тот проблем ше з рока на рок повторює. Школске першенство у шаху нє отримане прето же ше лєм єден школяр приявел на участвованє и то тото на чим бизме требали найвецей робиц у наиходзацим периодзе. Тиж так, було слова о тим же бизме ше дакус ище помоцнєли понеже, мож привесц єдного доброго бавяча и пробовац нападнуц Другу лиґу. Медзитим, питанє кельо пласман до Другей лиґи потребни, бо там трошки вельо векши, а ми нє
ДВАЦЕЦ РОКИ НА ЧОЛЄ КОЦУРСКИХ ШАХИСТОХ Нови-стари предсидатель Янко Бесерминї кед витрима мандат до конца постанє особа котра була найдлужей на чолє коцурского Шаховского клуба, понеже ше потамаль наполня 20 роки як є на чолє Омладинца.
38 РУСКЕ СЛОВО
маме анї спонзорох, анї можлївосци плациц бавячох, та о тей теми будзе ище бешеди у рамикох Клуба. Окрем того, маме поволанку одбавиц приятельске змаганє зоз шаховским клубом зоз Крупню и на єден способ ше побратимиц з нїма. Шахисти зоз Крупню члени Другей лиґи, а по рейтинґ бодох су лєм дакус лєпши од нас, та би то бул и добри тест – гварел предсидатель Омладинца Янко Бесерминї. ЯНКО БЕСЕРМИНЇ ОЗНОВА ПРЕДСИДАТЕЛЬ Понеже старому руководству вишол мандат тота Рочна скупштина була и виберанкова. После закончених виберанкох вибране нове руководство хторе идентичне як и старе. Предсидатель Янко Бесерминї, подпредсидатель Милован Паунович, секретар Дюра Фейса, касир Миряна Шолая и капитен Споменко Павичевич. У управни одбору члени руководства, Онуфри Макаї, Микола Тамаш, Силвестер Надьфеї и Миле Радакович, а до Надпатраюцого одбору вибрани Миле Дражич и Здравко Штрбац. По законченю Рочней скупштини отримани турнир у котрим участвовали 10 шахисти зоз Коцура и околїска. Перше место освоєл Янко Бесерминї без пораженя зоз 8 поенами, а друге и треце место подзелєли Споменко Павичевич и Ґоран Попович, котри освоєли 7,5 поени. Штварте место освоєл Владимир Лазор зоз 6,5 поенами, пияте и шесте Дюра Фейса и Миряна Шолая зоз 4 поенами, седме и осме место подзелєли Миле Радакович и Милован Паунович зоз 2,5 поенами, дзевяте место освоєл Онуфри Макаї зоз 1,5 поеном, а дзешате место завжал Микола Тамаш зоз 1 поеном. По законченю Рочней скупштини и турнире у шаху, за присутних и учашнїкох на турниру бул орґанизовани заєднїцки полудзенок котри обезпечел Златко Колошняї.■ З. Колєсар 12. АПРИЛ 2019.
sport@ruskeslovo.com
8. КОЛО ТРЕЦЕЙ РУКОМЕТНЕЙ ЛИҐИ СИВЕР” ”
РУКОМЕТАШЕ РУСИНА И ДАЛЄЙ ШОРУЮ ПОБИДИ РК „Русин” – РК „Кляїчево” 31:26 (15:11) У рамикох 8. кола Трецей рукометней лиґи ,,Сивер”, всоботу, 6. априла, у Спортскей гали у Руским Керестуре, рукометаше керестурского Русина победзели екипу зоз Кляїчева, з резултатом 31:26 (15:11). Процив добрей екипи зоз Кляїчева домашнї тим нєпреривно водзел, а на терену ше окреме визначели млади рукометаше Борис Югик (8 ґоли) и Филип Тома (6 ґоли).
Ґоли за Русин тиж дали꞉ Гербут 5, Салак 7, Микита 1 и Мудри 4. После одбавених осем колох, 1. место на таблїчки зоз 14 бодами дзеля екипи ,,Русин” и ,,Зомбор”, а 3. место припада екипи РК ,,Борац” зоз Бачкого Ґрачцу. Шлїдуюце стретнуце Русин одбави на соботу, 13. априла, тиж у домашнєй спортскей гали, зоз Рукометним клубом ,,Сивац 69” зоз Сивцу. Ан. М.
ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА ЗОМБОР
ДОМАШНЇ ЗА НИЯНСУ ЛЄПШИ ФК „Твердиня” (Бач) – ФК „Русин” 2:1 (1:0)
Бач: стадион ФК „Твердиня”, патрачох 200. Судия Н. Манич (Каравуково). Ґол за Русин дал Боян Надь у 47. минути. Жовти картон у екипи Русина достал Малацко. РУСИН: Надь, Гарди, Боян Голик, Боян Надь, Андрей Малацко, Борис Орос, Стефан Кочиш, Маркович, Срдян Дюканович, Боян Бранкович, Реля Ланчужанин, у замени Предраґ Маркович, Кристиян Боднар, Матей Саянкович, Деян Будински. У 20. колє Подручней фодбалскей лиґи Зомбор, всоботу 6. априла, ,,Русинˮ одбавел стретнуце зоз екипу ФК ,,Твердиня” зоз Бачу. Екипа зоз Бачу була праве тельо лєпша од Русина як на концу указал резултат. Перши полчас прешол у кус слабшим бависку и єдней и другей екипи. У дру12. АПРИЛ 2019.
гим полчаше Русиновци забавели лєпше, створели даскельо нагоди зоз хторих реализована лєм єдна. У 47. минути ґол за Русин дал Боян Надь, а ґол за побиду дал бавяч хтори заменєл стрилца першого ґолу, лєм минут познєйше як Русин виєдначел резултат. ФК „Русин” тераз на штвартим месце Подручней фодбалске лиґи Зомбор зоз 34 бодами, а опрез нього екипи: ФК ,,Крила Країни” 36 боди (Бачка Паланка) , ФК ,,Славия” 40 боди (Пиньвиц) и ФК ,,Стари ґрад” 43 боди (Бачка Паланка). Шлїдуюце стретнуце Русин бави на домашнїм терену на Ярашу процив екипи ФК „Славия” зоз Пиньвиц. Будзе то сушедни дерби, та би крашнє було кед би ше вирна русинова публика позберала у цо векшим чишлє. Ан. М.
РУСКЕ СЛОВО 39
ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ
ГЛАСНЇК ПО РУСКИ
,,БАМБИ” ПРЕСЛАВЕЛ РОДЗЕНИ ДЗЕНЬ
РОК LXXV ЧИСЛО 15 (3832) НОВИ САД, 12. АПРИЛ 2019.
■ МЕДЗИОКРУЖНЕ ЗМАГАНЄ ЗОЗ РУСКОГО ЯЗИКА У КОЦУРЕ ЦЕНА 30 ДИНАРИ
ши . Медє Фото: А
Фото: И. Папуґа
Фото: Андреа Медєши
У КОЦУРЕ БУЛА НАГОДА И ЗА ЗМАГАНЄ, И ЗА ДРУЖЕНЄ
Фотоґрафия: 0206N
Фотоґрафия: 0201N
ОГЛЯДНУЦЕ НА ПРЕШЛОСЦ
У про єк ту иден ти фи ко ва ня осо бох и подї й ох зоз склє ня них плочох фото ґ ра фох Будин ски зоз Руско го Ке ре стура, котру орґ а ни зує За вод за кул туру во й водян ских Русна цох (ВР), а котри уж длуг ши час обя вй о ва ни на остат нїм бо ку но ви нох „Руске сло во”, потреб на век ша по моц шир шей яв но сци. Велї од обявених фотоґрафийох уж идентификовани, алє о даєдних потераз зазначене барз мало податки. На Фейсбук боку Заводу за културу ВР до окремного албуму положени тоти фотоґрафиї, та ше модлї шицких котри дацо знаю о особох,
подїйох, часу, обставинох, обичайох, облєчиве и инши податки хтори вязани за тоти фотоґрафиї же би ше явели. Явиц ше мож прейґ порученя на Фейсбуку або коментару на фотоґрафиї, на имейл zavod.rusini@gmail.com лєбо на телефон 021/548-421. Кажда информация значна. Дзекуюци фотоґрафийом хтори настали у фотоґрафскей роботнї Будинскових, а котри диґитализовани на склєняних плочох, зачува ше шведоченє о живоце людзох и подїйох и велїх податкох цо припадаю културно-историйному скарбу Руснацох на тих просторох.
■ „БАМБИ ФЕСТ” У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ