ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО
ГЛАСНЇК ПО РУСКИ
У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ, КОЦУРЕ И ДЮРДЬОВЕ ОБЛЇВАЛО ШЕ ДЗИВЧАТА, АЛЄ И ХЛАПЦОХ
РОК LXXIV ЧИСЛО 15 (3780) НОВИ САД, 13. АПРИЛ
■ ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ: РИЗНИЧОВА ФАМЕЛИЯ ЦЕНА 30 ДИНАРИ
Фото: М. Зазуляк Гарди, М. Джуджар С. Саламун З. Колєсар
Фото: Вероника Вуячич
ОГЛЯД НУ ЦЕ НА ПРЕ ШЛОСЦ
Фотоґрафия: 0714P оволуєме читачох новинох „Руске слово” же би помогли препознац особи на старих фотоґрафийох. Пре точне идентификованє особох на сликох, хтори маю окремну музейну вредносц, потребна помоц од ширшей явносци. Шицки фотоґрафиї настали у дакедишнєй фотоґрафскей роботнї Бруґошових у Руским Керестуре. Кажду фотоґрафию ше подпише зоз одредзену шифру, та кед же препознаце даєдну, лєбо вецей особи на фотоґрафиї, модлїме Вас же бисце явели до Заводу на число телефона 021/548-421, лєбо на мейл: zavod.rusini@gmail.com.
П
■ ПРЕСЛАВЕНА ВЕЛЬКА НОЦ
БУДЗЕНЄ ШЛЇДУЮЦЕЙ ҐЕНЕРАЦИЇ Пише: Иван КАНЮХ, член Роботного цела за младеж Националного совиту Руснацох
По конєц рока требали би буц отримани виберанки за не цело за младеж ше намага за собу охабиц и єден тирнови зволаня националних совитох меншинских заєднї- ваци шлїд, та зме и тот остатнї рок нашого мандату поцох у Републики Сербиї. На нїх годни участвовац лєм швецели упознаваню младежи зоз нашима институцияособи уписани до Окремного виберацкого списку ми и їх уключованьом до истих, бо так можу будовац (ОВС). Зоз добродзечним уписованьом до ньго, у рами- драгу до витворйованя своїх идейох и дац свойо векше кох нашей рускей заєднїци достава ше єдно зоз основ- доприношенє у креированю будучносци рускей заєднїци. них гражданских правох котре нам ґарантує Устав. То Праве прето, у сотруднїцтве зоз телевизийну Редакцию право виберац и буц вибрани на виберанкох за Нацио- програми на руским язику Радио-телевизиї Войводини, нални совит Руснацох, цо представя перши крочай у да- робиме на правеню промотивного видео знїмка котри шицким заинтересованим за уписованє до ОВС-у, значи льшим и векшим активизме у рускей заєднїци. Прецо то важне за младих, то питанє котре Роботне це- и младим и старшим, укаже хто, дзе, кеди и як ше може ло за младеж Националного совиту Руснацох од 2015. уписац и витвориц тото свойо гражданске право. До знїманя того видео знїмку року, односно одкеди є у зме уключели и младих тим зволаню, жадало За нас у Ро бот ним це лу уж ве ль ка по би да же зме звонка нашого Роботприблїжиц нашей младежи. Зоз власного иску- зоз нашу самостойну роботу младих мотивовали ного цела котри потества можем повесц же же би за початок отверали и поставяли питаня, раз мали и нє мали нагоду упознац ше зоз наалє и сами пробовали дойсц до одредзених перше цо младим придзе шу роботу, понеже то на розум кед слово о тей информацийох котри их интересую, проєкт котри праве ма теми то поняце: „политиа дотикаю ше шицких нас задаток прешириц ка” за котру, нажаль, вяидею ак ти ви зма насамжу рижни неґативни припредз при мла дих. З огля дом на то то же мла ди нє шка од кмети. Праве прето зме од самого початку своїх активносцох интензивно робели зоз младима же бизме им по- найвчаснєйших рокох живота поставаю диґитално питолковали же „политика” нє вше вязана за поняца котри смени, промотивни видео знїмок на котрим тераз робиме праве задумани же би ше го промововало на дружтвеим перши приду на розум. Приоритет нам бул указац им же у наших институцийох, них мрежох и интернету прето же на тот способ кажде яки ґод да су, єст людзох котри им жадаю помогнуц, ко- ма можлївосц гоч кеди и гоч дзе достац информациї котри ту праве пре нїх, а нє обратно, и прецо важне отри- три му потребни. Тиж так, понеже жиєме у чаше швидмац таких людзох у наших институцийох у часох котри ких медийох и информацийох, мерковали зме и на тото пред нами. Тиж так, нєпреривно зме их на рижни спосо- же би видео у цо кратшим чаше през слику и звук на би одшмельовали же би писали проєкти и толковали им креативни и едукативни способ представел заинтересоже то орудиє зоз котрим, попри тим же нє буду приход- ваним шицко цо треба же би знали. зиц до ситуацийох же зоз своєй кишенки муша виплациц Вшелїяк же активизем гоч якей файти мож водзиц и даяку активносц котру жадаю орґанизовац, можу наисце звонка институцийох и гоч якей финансийней потримовки и витвориц красни резултати. Медзитим, за препорушац и пременїц дацо у своїм месце и окруженю. З оглядом на тото же кажда ґенерация младих ма свой менки и активносци котри жадаме витвориц на єдним окремни способ комуникованя, одлучели зме зоз млади- висшим уровню мушиме роздумовац и активовац ше ма витвориц єден нєформални и особни контакт у пред- тиж на єдним висшим уровню. ставяню важносци уписованя до ОВС-у, алє и самей Попри розвиваня особних знаньох, искуствох, познанулоги и значносци Националного совиту и Роботного ствох и приятельствох, розвиванє активизма при нашей цела за младеж. Прето зме по наших местох, насампредз младежи може буц барз добра одскочна деска у їх уклюу Руским Керестуре, Коцуре, Новим Садзе и Дюрдьове чованю до велїх других орґанизацийох и здруженьох орґанизовали роботнї и презентациї дзе млади мали на- звонка нашей заєднїци, з оглядом на факт же велї нашо году директно нам поставиц питаня и дознац цо их ин- млади пре дальше школованє одходза до векших местох дзе у рамикох векшей заєднїци можу пренайсц рижни тересує, або дознац тото цо по тераз нє знали. Гоч сом приємно нєсподзивани зоз заинтересованосцу други места за витворйованє своїх интересованьох. За младих за тоти теми, источашнє сом и нєприємно нє- нас у Роботним целу уж велька побида же зме зоз нашу сподзивани же и попри скоро 20 рокох иснованя Нацио- самостойну роботу младих мотивовали же би за початок налного совиту як нашей найзначнєйшей институциї, отверали и поставяли питаня, алє и сами пробовали доуровень информованосци наших людзох о його инґерен- йсц до одредзених информацийох котри их интересую, а цийох, капацитетох, можлївосцох и значносци за нашу дотикаю ше шицких нас. ■ Становиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє заєднїцу барз нїзки. Же би ше таки стан пременєл, Роботвше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово”
2 РУСКЕ СЛОВО
13. АПРИЛ 2018.
УВОДНЇК
ЗМИСТ Пише: Иван САБАДОШ, главни одвичательни редактор
■ Тижньовнїк 4–5. Мири наталитетней политики у Републики Сербиї
■ Нашо места 8. Покраїнски секретар за енерґетику, будовательство и транспорт у Шидзе
■ Духовни живот 12–15. Велька ноц преславена у наших парохийох
■ Мозаїк 16. Ивана Чордаш, талантована шпивачка и будуца новинарка
■ Култура и просвита 20–21. Вельконоцни концерт КУД „Тарас Шевченко” з Дюрдьова
■ Економия 22–23. Синиша Мали зоз Коцура на валалє розвива свой аґро-бизнис
■ Людзе, роки, живот 26–27. Нашо госци: Ризничово зоз Словениї
■ Информатор 32–35. Мали оглашки и In memoriam
■ Спорт 38–39. Резултати наших фодбалских клубох Насловни бок: Велька ноц у Коцуре Авторка фотоґрафиї: Вероника Вуячич
ОД КОНЦА ҐУ ПОЧАТКУ Национални совит Руснацох на своїм зашеданю концом марца прилапел финансийни и програмни плани роботи за тот рок. Кед шицко будзе исц по планє, то би требал буц остатнї сет таких документох хтори приноши тото зволанє Совиту, понеже ше його штиророчни мандат закончує на єшень. То значи, найкратше поведзено, же ше насиґурно зна цо Совит будзе робиц по конєц мандату, и кельо за тоти активносци будзе пенєжу. На фахових роботних целох Совиту тераз остава конкретизовац тоти плани у окремних „ресорох” и дїялносцох за хтори им зверени компетенциї. Дзепоєдни з нїх то уж зробели, други то поробя пошвидко, та бизме у доглядни час уж требали достац и тоти информациї, як и даяки биланс їх штиророчней роботи. Кед би ше уж тераз требало одлучиц цо найважнєйше цо зробене у предходним периодзе, то вироятно запровадзованє конкурсох и проєктного типу финансованя. Насампредз, ту обласц култури, як и обласц роботи з младима. Медзитим, витворйованє зарисованих планох нє єдине цо остало поробиц по конєц мандату Совиту и його целох. Єднак вельки задаток и обовязка и пририхтац заєднїцу за наступни виберанки. Ище влонї на яр з ресорного министерства хторе задлужене за обласц сполньованя людских и меншинских правох було наявйоване же по порядни термин за виберанки нових националних совитох будземе мац комплетну нову законску реґулативу з тей обласци, присподобену ґу европским нормом и нашим практичним потребом. Тот процес затераз пожнї – циркулую даскельо роботни верзиї, нариси и предлоги нових законских ришеньох у обласци виберанковей процедури и компетенцийох националних совитох як ношителя меншинскей културней автономиї, алє ище нєт досц информациї же би ше могло формовац даяке кредибилне становиско чи процес идзе у добрим напряме, чи нє. Гоч шицко цо на концу будзе стац у тих законох барз важне и зоз формалного и зоз практичного аспекту сполньованя меншинских правох, можебуц ше уж тераз найбаржей треба фокусовац на питанє водзеня Окремного виберацкого списку – чи то будзе ствар особного (само)опредзелєня и мотивациї поєдинца же би ше уписал, чи робота компетентного державного орґану по службовей длужносци, а на основи податкох зоз Єдинственого виберацкого списку. Обидва приступи маю свойо основи и добри боки, алє мушиме благочасово знац же за хтори ше держава одлучела як єдини, же би ше з нього могло „вицагнуц” найвецей. Найгорше будзе кед пре дачию нєажурносц ришенє останє на пол драги, бо вец така будзе и робота.
* ”РУСКЕ СЛОВО” – гласнїк по руски * Виходзи каждого пиятку * Снователь Национални совит рускей националней меншини * Видава НВУ ”Руске слово”, Нови Сад * Перше число вишло 15. юния 1945. року у Руским Керестуре * Адреса: НВУ ”Руске слово”, Булевар ошлєбодзеня 81/7, 21000 Нови Сад * Редакция: одвичательни редакторe Борис Варґа, Ясмина Дюранїн * редакторе/ки рубрикох – Мирон Горняк-Кухар, Александар Паланчанин, Олена Планчак-Сакач, Славица Фейса, Ана Маркович * новинарке/ки – Мария Афич, Влада Дїтко, Сандра Саламун, Златко Колєсар, Марина Джуджар * язична редакторка – Блажена ХомаЦветкович * технїчна редакторка – Люпка Цвеїч * редакторки фото и компютерского обробку – Вероника Вуячич, Мария Гудак, Таня Салонтаї * Телефони: 021/6613-697, 021/6624-708, 021/6623-076; 021/6621-433 * Телефакс 021/528-083 * Предплата за цали рок: у жеми 1 500 динари, а у иножемстве 100 евра * Жиро-рахунок Banca Intesa a.d. Beograd 160-923244-82 * Девизни рахунок 1600050870024999-53 * Р у ко п и с и ше нє враца * Д ру ку є Д ру ка р н я graf” П е т р о ва р а д и н * ”Maxima E-mail: redakcija@ruskeslovo.com * Web site: www.ruskeslovo.com * YU ISSN 0350-4603 * COBISS SR-ID 15915778 * Друковани тираж 2 000 *
Директорка МАРТИЦА ТАМАШ *** Главни одвичательни редактор ИВАН САБАДОШ
13 АПРИЛ 2018.
РУСКЕ СЛОВО 3
ТИЖНЬОВНЇК ТИРВА КАМПАНЯ ЗА ЗВЕКШАНЄ НАТАЛИТЕТУ У СЕРБИЇ
ЧИ З ПЕНЄЖОМ МОЖ „ДОВОЛАЦ” БЕБИ?
Пише: Сенка НАДЬ
Сербия спада до державох зоз найстаршим жительством, чия штредня старосц 42,9 роки, а число жительох ше од 2006. по 2017. рок зменшало за дацо вецей як 350 000 особи. Число умартих вельо векше од числа народзених, а пре панїку хтору спричинєла статистика, Влада Сербиї порушала кампаню за звекшанє наталитету
П
ерши крочай була Явна поволанка за виробок слоґанох хтори буду хасновани за промоцию мирох популацийней политики зоз цильом порушованя наталитету у Сербиї. Резултати обявени штредком фебруара и такой виволали оштри реакциї людзох, окреме женох. Слоґани „Рађај, не одгађај!”, „Доста речи – нек’ закмечи!“ найвецей споминани и скорей же виволали контра-ефект, як цо мотивовали людзох же би ше одлучели на преширйованє фамелиї. Гоч визначене же виробок слоґанох лєм початок кампанї и нє єдна є зоз мирох за порушованє наталитету, людзе ше нє одупарли од чишлєня цо шицко треба обезпечиц же би ше здобуло условия народзиц и одховац дзецко. ФИНАНСИЇ МАЮ ВЕЛЬКУ УЛОГУ У ПЛАНОВАНЮ ФАМЕЛИЇ Влада Сербиї препознала же терашнїм и будуцим родичом треба векша финансийна помоц, та штредком марца 2018. року прилапела Стратеґию за порушованє наталитету хтора предвидзує значне звекшанє финансийней потримовки за перше, друге, треце и штварте дзецко за дзеци котри народзени од 1. януара 2018. року. За перше дзецко родичи буду доставац по 100 000 динари, а за друге дзецко ше два роки будзе доставац по 10 000 динари мешачно, за треце дзецко 12 000 динари мешачно и то 10 роки. За штварте дзецко родичи буду доставац 18 000 динари мешачно тиж 10 роки.
4 РУСКЕ СЛОВО
– Циль тих мирох то ублажованє економскей цени подзвигованя дзецка, ускладзованє роботи и родительства, очуванє и унапредзенє репродуктивного здравя, ришованє нєплодносци, популацийна едукация и активованє локалней самоуправи – сообщела министерка без портфелю задлужена за демоґрафию и популацийну политику у Влади Сербиї Славица Дюкич Деянович. Окрем економского моменту, за подзвигованє дзецка потребне створиц и условия за живот. Прето ше велї млади „ламу” медзи животом у варошу и на валалє. Силвана Медєши и єй супруг ше нашли праве у такей ситуациї же им пре дзеци було лєпше жиц у валалє, алє ше, кед дзеци подросли, опредзелєли заш лєм врациц до варошу. – Кед зме достали перше дзецко бивали зме у Новим Садзе и нє мали зме свой квартель. Понеже зме жедлярели, було нам чежше ускладзиц трошки хтори вимагала єдна беба, а пошвидко пришла и друга. Було ми чежко буц сама зоз такима малима дзецми. У будинкох и квартельох ше часто нє мож спратац зоз кочиком, а даґдзе анї нєт лифти. Понеже зме у тот час у Новим Садзе нє мали нїкого же би нам помогнул и причувл дзеци, преселєли зме ше до Руского Керестура. Там зме бивали штири роки и було нам вельо зґоднєйше зоз нїма. У валалє зме мали вецей простору прешейтац ше и по дворе, дзеци мали векшу шлєбоду – гвари Силвана Медєши. Того року могли купиц квартель, та ше пре практични причини опредзелєли врациц до варошу. Дзеци уж векши, 13. АПРИЛ 2018.
tiznjovnjik@ruskeslovo.com
а Силвана у Новим Садзе стаємно занята, та тераз нє муши длуго путовац на роботу. – Тераз єдно дзецко ма пейц, а друге шейсц роки и думам же им з часом будзе потребне дацо вецей од того цо валал понука, а верим же би, гоч як познєйше, пришли до варошу школовац ше. Варош понука вельо можлївосци, наприклад вжиме зме приходзели до Нового Саду на корчолянє, потим до Театру младих на дзецински професийни представи и дзеци були одушевени – бешедує Силвана. ПРИВАТНА ОВОДА – ДРАГША У розгваркох зоз родичами и парами котри нє маю дзеци дознаваме же за одлуку о формованю фамелиї найвекши уплїв маю на першим месце финансиї, алє и будучносц дзецка. – Нє питанє чи ти достанєш тоти 12 000 лєбо кельо, алє будучносц того дзецка у Сербиї. Чи зме го годни вишколовац, направиц чловека з нього. Кед ми кажди мешац рахуєме чи годно виплациц рахунки и нормално жиц, як зме годни поднєсц ище и трошки за мале дзецко, а окреме док би рушело до школи. Цени кнїжкох барз вельки, а да нє рахуєме ище и другу опрему за школу – гвари млада собешеднїца котра жадала остац анонимна. Покля ше у валалох нє часто случує же овода ма лїстини чеканя, у варошу то єден зоз вельких проблемох, понеже у державних оводох нєт места, та родичи примушени уписовац дзецко до приватних, дзе за єдно дзецко мешачно потребне видвоїц просеково 25 000 динари. – Контактовали зме рижни приватни оводи и векшина кошта коло 200 евра за єдно дзецко, а за друге 160 евра. Город Нови Сад софинансує пребуванє у приватних оводох за цо видвоює 8 000 динари по дзецку. Воно драгше од державней, алє нам одвитує же у оводи можу остац и цали дзень кед потребне, уча язики, ходза на плїванє, балет, спорт, цо бим иншак мушела доплацовац, та би даяк на исте вишло – гвари Силвана. ДЗЕЦКО АЖ ПОСЛЕ 30. РОКУ Еманципованє женох и свидомосц же жена ма право одредзиц кеди жада и чи жада мац дзецко, спричинєло пре-
13. АПРИЛ 2018.
менки у наталитету. Пре студиї и планованє кариєри, вше векше число женох планує мац дзеци аж по сле свойого 30. , та и 35. року, а зменшує ше число гевтих котри по ставаю мацери на до 24-ох рокох. Статистика указує же ше за 10 роки поцагла штредня старосц родичох котри до станю перше дзецко. Так, штредня старосц хлопа кед до станє перше дзецко ше поцагла зоз 29 (2006. року) на 31 (2016.) рок, а штредня старосц жени кед перши раз по станє мац ше поцагла зоз 26 на 28 роки. Окрем економских условийох, за наталитет ключни и системи вредно сцох хтори присутни у держави и при
НЕҐАТИВНА СТАТИСТИКА И ПРИ РУСНАЦОХ По остатнїм попису хтори у Сербиї окончени 2011. року, Руснацох у Сербиї єст 14 246, цо за 1 659 менєй у одношеню на прешли попис зоз 2002. року. Причина же ше зменшало число Руснацох то, насампредз, мало народзених, висельованє, асимилация и умеранє. Число дзецох ше зменшує, а рошнє число старих и витримованих.
народу. Пад наталитету зазначели и богати держави, як цо Французка, Италия, Велька Британия дзе, як и у нас, про секова фамелия ма єдно до двойо дзеци, а дзепоєдни пари анї нє жадаю мац дзеци. Процивно тому, велї худобни держави Африки и Азиї нєпреривно маю високи ступень наталитету, цо указує на иншаки системи вредно сци. ДЕРЖАВИ ПОТРЕБНИ ИЩЕ ЄДЕН „БЕЙБИ БУМ” За неґативну демоґрафску слику Сербиї насампредз виновата война 90-их рокох, а потим и висельованє жительства до розвитших европских державох, та до далєкей Канади и Австралиї. Зменшанє числа жительох зазначене у векшей часци Заходного Балкану, нє лєм у Сербиї, гварел за портал „Шлєбодна Европа” виглєдовач у Институту дружтвених наукох у Сербиї, демоґраф Ґоран Панев. – Сербия и Горватска ище под час Юго славиї були подруча зоз нїзким процентом фертилитету, а таки тренд предлужени и тераз. Пре вше менше число бебох по єдней жени, як и векше число людзох котри ше одселєли, як гевтих котри ше приселєли, жительство вше старше – потолковал Панев. Фаховци зоз Институту твердза же нєреални обчекованя же ше у наиходзацих деценийох про секове число народзених дзецох значно звекша, а за Сербию би могло буц ришенє же би, як и держави заходней Европи, по стала миґрацийна жем. После такволаних „бейби бум” ґенерацийох, хтори народзени у периодзе после Другей шветовей войни, 80-их и 90-их рокох пришло до велького зменшаня народзених дзецох, хтори ше од теди ище и зменшує. Тераз жени под час живота народза єдно, евентуално двойо дзеци. Статистики нєвигодни пре причину же окрем нєвелького числа народзених дзецох, припаднїки найчисленших „бейби бум” ґенерацийох старя, а младши ґенерациї континуовано глєдаю лєпши условия живота и опредзелюю ше формовац фамелию у швеце.■
РУСКЕ СЛОВО 5
ТИЖНЬОВНЇК СХАДЗКА ОДБОРУ ЗА ОБРАЗОВАНЄ
И НАДАЛЄЙ ТРЕБА УКЛАДАЦ ДО ДЗЕЦОХ Одбор за образованє Националного совиту Руснацох 5. априла отримал свою порядну 5. схадзку на хторей розпатрал вецей актуални питаня, а принєшени и даскельо заключеня и одлуки. Єдно зоз заключеньох же потребни нови присподобенши учебнїк за виборну наставу
П
редсидателька Одбору Мелания Римар поинформовала о активносцох медзи двома схадзками, а медзи иншим у тей точки ше бешедовало и о нєдавним приходу школярох з наших местох на Драмски мемориял, цо финансує Одбор. И на тот завод тота активносц похвалєна, а як шведоча учительки, дзеци з вельку радосцу и вельким обчекованьом приходза до Керестура. Но, як могло чуц у дискусиї вишли и даяки предкладаня же треба доробиц подробносци у самей орґанизациї же би дзеци мали вецей нагоди бавиц ше, дружиц и так ше и упознавац медзи собу. Пред тим члени Одбору прилапели и записнїк зоз прешлей порядней схадзки и зоз електронских схадзкох. У точки дньового шора, анализи прешлорочней Лєтнєй школи у Попраду, оценєте же вона була успишна, позитивни искуства од дзецох пренєсли и даєдни їх наставнїци хтори членїци Одбору. Попри даяких менших предкладаньох хтори би ище требали злєпшац отримованє школи, Одбор за наступни роки принєсол заключенє и же би родичи школярох минимално участвовали у софинансованю школи, хтору иншак у цалосци финансує Национални со-
СТИПЕНДИЇ И УЧЕБНЇК ЗА ВИБОРНУ НАСТАВУ На пиятей схадзки Одбору єдногласно прилапени и вименки Правилнїка о стипендованю школярох у руским оддзелєню Ґимназиї „Петро Кузмяк”. Вименки ше одноша на тото же би першенство достац стипендию мали школяре хторим Ґимназия була перше жаданє, а котри виполнюю и други потребни условия. Конєчну одлуку о тим питаню принєше Национални совит. У дискусиї о учебнїкох, Одбор принєсол Одлуку же треба зложиц нови учебнїк за виборну наставу. З оглядом на искуства у пракси хтори виноша шицки учительки, и на жаль, факт же школяре хтори виучую руски язик як виборни предмет вше менєй знаю бешедовац по руски, тому би требало прилагодзиц и нови учебнїк, понеже потерашнї „Черешньов квет” скоро же нє можу хасновац пре спомнути факти.
6 РУСКЕ СЛОВО
вит Руснацох. Таке заключенє принєшене на основи того же иншак нє мож винайсц пенєж котри потребни за дньовнїци наставнїком хтори водза дзеци до Лєтнєй школи. Ище прешлого року Одбор за образованє вигласал одлуку же им потребне голєм минималне надополнєнє у форми дньовнїцох, за тоту нє малу одвичательносц и вельки труд, понеже су зоз дзецми 24 годзини, а тиж пририхтую и реализую и викладаня зоз своїх фахох. Но, праве пре нєдостаток пенєжу, тота Одлука по нєшка нє витворена. Бешедуюци о активносцох медзи двома схадзками, члени Одбору дискутовали и о проблему бодованя задаткох на Закончуюцим испиту за осмакох зоз руского язика и його нєусоглашеносци зоз бодованьом тестох на язикох других националних меншинох и векшинского народу, та и з бодованьом тестох зоз других предметох, та поведзене же на тим треба инсистовац при одвичательних. Роби ше о тим же гоч зоз правилнїком предвидзене даскельо задатки у хторих за часточно точни одвити мож достац и пол бода, у задаткох з руского язика составяч нє дава таку можлївосц и зоз тим нашо школяре очкодовани у одношеню на других. На дньовим шоре схадзки було и Стретнуце предшколских дзецох, хторе ше у орґанизациї и финансованю Одбору отримує уж даскельо роки у трох местох дзе єст порядни оддзелєня у дзецинских заградкох, а то Руски Керестур, Коцур и Дюрдьов. На основи потерашнїх искуствох на схадзки Одбору догварене же би ше им пременєло концепцию, та же би дзеци зоз тих местох вєдно пошли на вилєт звонка своїх установох. Коло предшколских дзецох, Одбор тиж одлучел же надалєй будзе финансовац учебнїки за предшколцох лєм у местох дзе то порядни оддзелєня. Члени Одбору поинформовани и коло акредитованя семинарох за просвитних роботнїкох, та за наступни три роки на конкурс за акредитованє послати штири семинари. Три пририхтало Оддзелєнє за русинистику, а єден Национални совит. Резултати Конкурса буду познати по конєц априла. Попри дзевец од тринац членох Одбору на схадзки присуствовали и предсидатель Вивершного одбору НС Желько Ковач и секретар Совиту Таня Арва Планчак.■ М. Афич 13. АПРИЛ 2018.
tiznjovnjik@ruskeslovo.com
STANOVISKA
ПОЛИТИКА У ДЕРЖАВОХ ГОРНЇЦИ ПАРЛАМЕНТАРНИ ВИБЕРАНКИ У МАДЯРСКЕЙ
ОРБАН, СЕРБИЯ И УКРАЇНА Партия Фидес актуалного премєра Виктора Орбана и їх коалицийни партнере зоз Християнско-демократскей народней партиї внєдзелю освоєли скоро 50 одсто гласи
kormany.hu
Виходносц була висока, коло 70 одсто, а Орбанова коалиция освоєла два трецини депутатских местох у парламенту, односно, спрам остатнїх информацийох, 133 зоз 199 местох. Тварда националистична странка Йобик у парламенту освоєла 26 места, док социялисти на трецим месце зоз освоєнима 20 местами. То штварта побида политичней моци на чолє зоз Виктором Орбаном. Першираз вон предводзел Владу концом дзеведзешатих рокох, а у континуитету є на власци од 2010. року. Кампаня владаюцей коалициї пред виберанками була у велькей мири обрацена процив емиґрантох и милиярдера Джорджа Сороса, за котрого власц твердзела же планує до
Мадярскей населїц вибеженцох. Орбан у кампанї вихасновал и коляци дрот зоз котрим оградзел южни гранїци же би вибеженци нє могли войсц до Мадярскей. Гоч Виктор Орбан ма вельку потримовку у своєй жеми, його барз критикую союзнїки зоз ЗАД и ЕУ пре огранїчованє шлєбоди медийох, гражданских правох и пременку Устава. Предсидатель Союзу войводянских Мадярох Иштван Пастор привитал побиду Фидеса. – Барз важне же зме зоз своїма скромнима можлївосцами максимално допринєсли тей побиди. Пред штирома роками започата прогрма економского розвою мадярских заєднїцох звонка матичней жеми, финансийни средства за тоту програму обезпечела Влада Мадярскей. Попри тим, мадярско-сербски одношеня нїґда нє були таки добри як у тим периодзе. Тераз створени условия за предлуженє того сотруднїцтва – гварел Пастор, обявел сайт Маґлочистач. Док побида Виктра Орбана найскорей же будзе мац позитивни уплїв на предлуженє добрих мадярско-сербских одношеньох, источашнє годна мац подли уплїв на мадярско-українски одношеня. Будапешт и Києв прешлого року у септембру пришли до зраженя пре новоусвоєни українски закон о просвити, за котри Мадярска твердзи же огранїчує право освити на мацеринским язику єй дияспори на Закарпатю. Нєпорозуменє медзи Мадярску и Україну почало ище вяри 2014, после анексиї Криму, кед Виктор Орбан глєдал автономию за мадярску заєднїцу у Закарпатскей облаци у України. Б. В./Аґенциї 13. АПРИЛ 2018.
Пише: Мирослав ЗАДРЕПКО, новинар
МИҐРАЦИЯ ИМПОРТ-ЕКСПОРТ
З часу на час дахто спомнє же док мало будземе мушиц увожиц роботнїкох. Програмере нам стандардно дефицитарни и кед бизме их инстант створели 20 тисячи – були бизме на нули, тельо их у тей хвильки хиби. Будователє буду тиж так хибиц, гваря политичаре, а и професийни кухаре випатра же буду дефицитарни, а список ше ту нє закончує. Дахто би подумал же нам наисце так добре идзе же зме викоренєли нєзанятосц, алє правда цалком иншака. Правда же прешлого року зоз жеми пошло коло 32 тисячи людзе и то податок лєм за прешли рок. Медзи нїма 15 проценти високо образованих, як ше гвари, интелиґенция. Кед вам кажди рок пойдзе тельо людзох, вец бисце требали положиц палєц на чоло, добре розштудирац о тим цо вам ше случує у жеми и требали бисце престац бешедовац о тим як нам добре идзе, понеже вас реалносц озбильно демантує. Нє може ме нїхто прешвечиц же дахто идзе зоз тей жеми прето же му нє знам як добре, та ше, сеґинь, идзе трапиц до иножемства. Га, „царе”, идзе прето же нє може скапчац „од першого, по перши”. Идзе прето же там дзе идзе будзе нормално плацени за свою роботу, прето же му ше зґадзело менянє странкох же би затримал роботу, прето же закончел школу и покладал испити, а други купели диплому, лєбо плаґирали дипломски, мастер, лєбо нє дай боже докторску тезу, идзе прето же му нєдобре од бирократиї хтора го кочи кед сце почац даяку свою роботу, идзе прето же нє може чекац „X” мешаци же би сцигол на шор у дохтора и ище „X” мешаци, лєбо роки на операцию, „ЦТ” лєбо маґнет, прето же дзеци лїчиме зоз СМС поруками... могол бим чишлїц до рана. И на шицко тото держава гвари „йой, сташне, будземе мушиц увожиц робтонїкох”, место же би почала ришовац проблеми. Ушор державу, змоцнюй институциї и найважнєйше – дзвигай стандард. Нє значи Перови, Дюрови, а анї мнє нїч кед дахто пове же плаци скочели за нє знам кельо проценти и же нам БДП рошнє як нїґда по тераз, кед я тото нє почувствуєм у бутєлару. И нє ясне ми: прецо би дахто пришол баш до Сербиї робиц? Квитню ружи, чури мед и млєко? Чежко. Кед дахто идзе зоз жеми же би нашол роботу, идзе там дзе му будзе лєпше, а тот дахто кед би сцел присц до Сербиї, вироятно би ше розпитал и яка ситуация у других околних жемох и думам же би му Сербия вообще нє була топ-дестинация, так же и зоз тей ґениялней идеї о увозу роботнїкох чежко же будзе дацо. А тото нас шицко враца на стару народну „кельо пенєжу, тельо музики”. Лєбо, прилагодзене нашей ситуациї – дзвигнї стандард, та ци людзе нє буду одходзиц, а кед баш будзе хибиц роботнїкох, лєгчейше их „прицагнєш”. А нягай ме зоз сказками о БДП-у и рекордних просекових плацох, зоз таку приповедку лєм ше соля рани хтори нє мож з приповедку залїчиц.
Становиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово”
РУСКЕ СЛОВО 7
НАШО МЕСТА ПОКРАЇНСКИ СЕКРЕТАР ЗА ЕНЕРҐЕТИКУ, БУДОВАТЕЛЬСТВО И ТРАНСПОРТ НАЩИВЕЛ ШИД
ПОТРИМОВКА ТРАНСПОРТНИМ ПРОЄКТОМ
Покраїнски секретар за енерґетику, будовательство и транспорт Ненад Ґрбич бул прешлого тижня у першей роботней нащиви општини Шид дзе го приял предсидатель општини Предраґ Вукович зоз сотруднїками. Як после розгваркох гварене новинаром, теми розгваркох були питаня з компетенциї ресорного секретарияту вязани за општину Шид. Секретар Ґрбич з тей нагоди виявел же вон нащивює локални самоуправи же би спатрел їх потреби и дзе ше годно ришиц одредзени проблем або потребу. Насампредз кед слово о енерґетскей ефикасносци, а вец и кед слово о транспортних питаньох. Єдно з питаньох, односно будуцих проєктох, то транспортна обиходнїца коло Шиду. О тим транспортним проєкту ше бешедує можебуц и 30 роки, алє потераз ше нїч нє почало у конкретним витвореню. Терховни транспорт каждодньово преходзи през центер Шиду найчастейше у напряме гранїчного преходу ґу Товарнїку у Републики Горватскей, а потим и ґу гранїчному преходу Принциповец тиж зоз Републику Горватску. Єдно з питаньох було и потреба за ревитализацию и порушованьом транспорта на гайзибанскей драги Шид – Сримска Рача, односно Биєлїна у Републики Сербскей у
Босни и Герцеґовини. Тота гайзибанска драга ма окремне значенє пре повязованє тей часци Сербиї и БиГ, а за шидску општину ма окремне значенє пре блїзкосц будуцей индустрийней зони при Адашевцох. На спомнутей драги давно транспортовали путнїцки и терховни гайзибани, дакеди популарни локомотиви на пару такволани „чира”, як и дизел локомотиви и шинобуси, а вец транспорт скапал и гайзибанска драга ше роками нє хаснує. – Покраїна порихтана помогнуц финансийно зоз 50 одсто субвенциями за обнову драги. Тиж у цеку розгварки зоз „Желєзницами Сербиї” по тим питаню. Вираховане и же би познєйпе локална самоуправа мала обовязку финансовац стаємне отримованє пруґи, а то виноши коло 200 000 динари по длужним километру – гварел секретар Ненад Ґрбич. Предсидатель општини Предраґ Вукович подзековал секретарови Ґрбичови на порозуменю и намаганю ґу финансийней потримовки проєктом хтори значни за општину Шид, а то пошоренє будуцей индустрийней зони при Адашевцох, транспортней обиходнїци и ревитализациї гайзибанскей драги Шид – Сримска Рача. Вл. Дї.
ЯК ЧЕЧЕ РЕҐИСТРАЦИЯ КВАРТЕЛЬНИХ ЗАЄДНЇЦОХ У ШИДЗЕ
СПОЛНЮЮ ЗАКОНСКУ ОБОВЯЗКУ
По нових законских предписаньох, квартельни будинки зоз найменєй трома квартелями длужни реґистровац Квартельну заєднїцу хтора одредзує управнїка хтори ше стара о отримованю будинку зоз нука и з вонка, як и о шицких маєтних питаньох хтори одредзени по закону. Як дознаваме у општинскей Канцелариї за реґистер квартельних заєднїцох потераз реґистровани 44 заєднїци. – У тей хвильки єст можебуц коло 20 вимоги хтори у поступку реґистрованя так же обчекуєме и векше число реґистрованих заєднїцох як по тераз. Вибрани и 34 управнїки квартельних заєднїцох, бо єден управнїк може буц меновани з вецей заєднїцох. З того єден професийни управнїк хторому то єдина робота. Поволую ше и други хтори ище нє придали потребну документацию же би вошли до поступку реґистрованя квартельней заєднїци – наводзи Деяна Манойлович, задлужена за водзенє Реґистра квартельних заєднїцох у општини Шид. Як познате, бивателє маю можлївосц медзи собу вибрац єдну особу хтора будзе управнїк або вибрац професийного управнїка, а у случаю кед же то нє поконча, вец им локална самоуправа одредзує примушуюцого управнїка. Наша собешеднїца надпомина же управнїк нє муши буц зоз того штредку, алє и з другого хтори у реґистру управнїкох и за хторого ше бивателє опредзеля же думаю же ше вон будзе добре старац о їх квартельним будинку и других питаньох.
8 РУСКЕ СЛОВО
Тиж на таки способ до вираженя приходзи и конкуренция медзи управнїками по питаню їх плаценя хто понукнє найлепши условия. У Шидзе нєдавно отримана и трибина на тоту тему на хторей присуствовали управнїки, а фаховци з тей обласци им толковали законски предписаня и проблеми хтори ше зявюю у пракси. Понеже слово о дачим новим у законских предписаньох вязаних за обласц биваня, єст ище досц отворени питаня як шицко тото будзе у пракси функционовац, бо робота управнїкох будзе под контролу як самих бивательох, так и державних орґанох. Вл. Дї. 13. АПРИЛ 2018.
mesta@ruskeslovo.com
СХАДЗКА УПРАВНОГО ОДБОРУ РУСКЕЙ МАТКИ
ЧЕКАЮ ОДВИТИ ЗА ПОДНЄШЕНИ ПРОЄКТИ
Прешлого тижня отримана схадзка Управного одбору Рускей матки, на котрей бешедоване о поднєшених проєктох на вецей конкурси, алє розпатрана и нєточна назва Руского Керестура на мадярским язику котра стої написана на табли на уходзе до валалу Предсидатель РМ Дюра Папуґа поднєсол звит о поднєшених осем приявох зоз проєктами на конкурси локалних самоуправох Кула и Шид, двох секретариятох АП Войводини и Министерства за културу и информованє Републики Сербиї. Потераз одвит достали лєм з општини Кула, одкадз достаню 30 000 динари за Стретнуце поетох 23. септембра Руским Керестуре, а зоз Шиду обчекую же достаню 100 000 динари за треци „Русин филм фест”. Зоз других конкурсох ище вше нєт резултати. Остатнї два роки, РМ при Шветовей ради Руснацох/Русинох/Лемкох (РРЛ), за награду „Василя Турока Гетеша” у обласци култури предкладала визначного руского уметнїка Владу Нярадия, та и того року обновя свойо предкладанє. Дополнєну биоґрафию и предкладанє пошлю по 20. април, а додзельованє тей награди будзе на 10. Медзинародним биєналу лемковскей/русинскей култури 19. и 20. мая у Кринїци, у Польскей. Папуґа поднєсол и звит зоз 3. зашеданя Шветовей ради РРЛ, а предсидатель Форума младих РМ Борис Фейди зоз зашеданя Шветового форуму русинскей младежи, обидва отримани у Бистри у Румуниї од 9. до 11. марца. Источашнє зашедала и Комисия за културу, алє єй член и представителька РМ Саня Тиркайло котра там була, на тот завод нє присуствовала на схадзки УО, та на кратко о тим бешедовал Папуґа. Борис Фейди дипломовани историчар, нови предсидатель Комисиї за историю при Шветовей ради РРЛ. На його предкладанє, на идуцим зашеданю тей Комисиї у маю будзе розпатрана можлївосц видаваня Рочнїка на тему историї Руснацох, по спатраню на Лїтопис Матици сербскей, а зоз цильом же би ше порушало и других же би писали о Руснацох. Прилапене и предкладанє о пририхтованю за одход на 10. Медзинародни биєнале лемковскей/русинскей култури у Кринїци, ище вше нє маю одвит по конкурсу на котри конкуровали з тим проєктом, а за цо вимагали 118 000 динари,
цо би требало покриц трошки превозу на автобусу. Плановане же би ишли осемнацецеро, попри членох УО Рускей матки, буду путовац и члени КПД „Карпати” з Вербасу. Бешедоване и о нєправилней назви Руского Керестура на мадярским язику, котра написана на уходзе до валалу на троязичней табли. Тераз стої назва Бач Керестур, цо и була назва валалу, алє лєм у Першей и Другей шветовей войни. З тей нагоди, а з цильом пременки, пошлю вимоги Совиту Месней заєднїци Руски Керестур, Одбору за урядове хаснованє язика и писма при Националному совиту Руснацох и Совиту за медзинационални одношеня Општини Кула, же би и на мадярским язику стала правилна назва Руски Керестур. Як гварел Дюра Папуґа, назва Бач Керестур асоцира на чежки войново часи и нєприємни ситуациї котри були пошлїдок тедишнєй мадяризациї. Така назва валалу на мадярским язику дефинована и як традицийна назва у покраїнскей одлуки о назвох населєних место, и прето тиж будзе требац реаґовац. Троязични табли би мали стац у шицких населєних местох кулскей општини. У Општини Кула попри сербского язика, урядово ше хаснує мадярски и руски, гоч, нажаль пракса указує иншак, троязични табли поставени лєм у Руским Керестуре. М. Дж.
У ОПШТИНИ ВЕРБАС
ПРОТОКОЛ О СОТРУДНЇЦТВЕ НА ПРЕВЕНЦИЇ ОД НАСИЛСТВА Општина Вербас и шицки главни институциї и установи подписали Протокол о медзисекторским сотруднїцтве на превенциї и защити дзецох од насилства, злоставяня и занєдзбаваня. Таки Протокол обезпечи условия за ефикасну роботу каждого актера хтори роби на унапредзеню превенциї и защити дзецох од насилства. Протокол ше одноши на защиту дзецох у шицких штредкох, у фамелиї (биолоґийней, хранїтельскей..), у уста13. АПРИЛ 2018.
новох дзе дзеци пребуваю у кратшим або длугшим периодзе, на драже, спортских, забавних и других збуваньох, у диґиталним просторе и других местох дзе ше дзеци находза. Предсидатель Општини Милан Ґлушац визначел же єден з цильох Протокола и унапредзенє швидкосци поступаня у ситуацийох защити дзецох през осиґуранє координованого и услоглашеного поступаня шицких субєктох хтори участвую у защити дзецка, односно шицких подписнїкох Протоко-
ла. Вон додал же окремна увага будзе на дзецох з чувствительних ґрупох. Протокол подписали представителє општини Вербас, Центру за социялну роботу, Основного суду Вербас, Основного явного тужительства Вербас, Полицийней станїци Вербас, Общого шпиталю Вербас, Дома здравя „Велько Влахович”, Предшколскей установи „Бошко Буха”, шицких основних и стреднїх школох и Червеного крижу Вербас. А. М.
РУСКЕ СЛОВО
9
НАШО МЕСТА „ЦИФРОВАНИ ЯБЛУКА” ПО ДРУГИ РАЗ НА СЦЕНИ
МАЛИМ ҐЛУМЦОМ БУЛО ЛЄГЧЕЙШЕ
Пред керестурску публику була одбавена по други раз дзецинска предства „Цифровани яблука” Ивани Деспотович по мотивох приповедки „Яблуко” Драґа Лукича, у режиї Ксениї Бодянец а котру прирхтала дзецинска ґрупа Драмского студия „Арт”. За осемнацчлени ґлумецки ансамбл тото дїло перше сценске анґажованє, у новей ґенерациї керестурских наймладших ґлумцох од першей по штварту класу наступели Емина Бики, Андреа Надь, Алексей Роман, Дарио Кишюгас, Яна Варґа, Филип Илич, Емина Няради, Филип Ноґо, Сташа Малинович, Юлияна Бодянєц, Матея Папуґа, Анита Чизмар, Ана Ґовля, Ема Живкович, Мартина Еделински, Сара Боцка, Патрик Варґа и Аня Симич. Репризне виводзенє було лєгчейше за ґлумцох, цо могло обачиц по опущеншей атмосфери и шмелших наступох, а то було видно ище од самого початку кед ше ґлумци представяли з виреченьом хто цо люби. Представа гутори о безконєчней моци природних силох, як цо то витор котри з причину прави шора, покля ше нє запровадзи доброту.
У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ НА ГИПОДРОМЕ ”ЛЕЇ”
ПОСАДЗЕНИ СКОРО 300 ДРЕВКА
У Руским Керестуре, на Гиподроме „Леї” всоботу, 7. априла, члени Конїцкого клубу „Русин” посадзели скоро 300 древка найвецей сибирского бресту, а дакус и баґрени. У акциї участвовали коло 15 активни члени Клубу на чолє зоз предсидательом Жельком Папуґом, хтори практично лєм загартали древка до дзирох хтори правели зоз вартачку и трактором цо за тоту нагоду пожичел Иґор Рац, власнїк подприємства „Комфорт”. Як дознаваме од предсидателя Папуґи, древка за садзенє им помогло набавиц Здруженє спортских рибарох „Коляк” хторе их достало од „Лєсарского ґаздовства” Зомбор зоз хторим рибаре роками сотрудзую. Нови древка на Гиподроме „Леї” посадзени на месце дакедишнього лїпового лєшику хтори пре дотирвалосц древох вирубаних пред вецей роками. М. А.
10 РУСКЕ СЛОВО
Витор источашнє и наратор котри водзи цалу представу, а реаґує у хвилькох кед нє идзе по драги доброти. У приповедки штири яблука котри роздул витор глєдаю найлєпши особи котри би их требали поєсц, бо сон каждого яблука же би го поєдла добра особа. Преплєтаю ше ту и подоби зоз дзецинских сказкох, алє яблука поєдли брацик и шестричка зоз реалного швета. Тото виводзенє провадзело солидне число публики шицких ґенерацийох, у Велькей сали рускокерестурского Дома култури були пополнєти скоро половка местох, цо менєй од премиєрного виводзеня кед були и школяре вєдно зоз учительками. Текст представи преложел Владимир Бодянец, суфлерки и инспициєнтки були Марина Надь и Ивана Планчак, костимоґраф Таня Орос, музични сотруднїк и тон-майстор Михайло Бодянец, майстор шветла Сашо Палєнкаш, виробок маскох Тияна Бандич Сопка, а сценски майстор Мирон Хрин. М. Дж.
У ОШ „БРАТСТВО ЄДИНСТВО” У КОЦУРЕ
НЄШКА ЧЕЖКО ОТРИМАЦ ШКОЛЯРОВУ УВАГУ У коцурскей ОШ „Братство єдинство” наставнїцки кадер бул вредни и под час розпусту, та прешлей стреди, 4. априла, у Школи бул орґанизовани семинар под назву „Настава унапрямена на школяра”. На семинару водителька семинару Драґана Малешевич присутним наставнїком, наставнїцом, учительом и учительком коцурскей Школи бешедовала на котри способ треба прицагнуц и отримац увагу школяром котри у чаше мобилних телефонох, таблетох, компютерох и дружтвених мрежох зоз котри-
ма рошню и о котрих роздумую и под час настави. У нєшкайших часох така файта преподаваньох наисце хасновита понеже способносц отримованя уваги часто тирва лєм тельо, кельо тирва клип на Ютюбу, а то коло 3 минути. Наставнїцки кадер през тот семинар достал хасновити совити як злєпшац квалитет настави и пренєсц знанє школяром. З. К. 13. АПРИЛ 2018.
mesta@ruskeslovo.com
ВЕЛЬКОНОЦНИ АКТИВНОСЦИ У ОПШТИНИ ЖАБЕЛЬ
РИЖНИ КРЕАТИВНИ РОБОТНЇ
З нагоди Велькей ноци и того року на вецей заводи за наймладших у Дюрдьове и Ґосподїнох, алє и у других местох општини, орґанизовани рижни креативни роботнї. Општинска народна бибилиотека „Велько Петрович” зоз Жаблю по дзевяти раз у своїх про сторийох за наймладших орґанизовала креативну роботню „Вельконоцни мриї” на котрей прикрашова ли вайца. Роботнї отримани у шицких штирох библиотекох у општини. У Дюрдьове участвова ли дзеци з другей кла си Основ ней школи „Йован Йованович Змай”, мед зи нїма и
школяре з руского оддзелєня учительки Меланиї Саламун. З дзецми робела и домашня, библиотекарка Мая Дорокази. Вицифровани писанки од Велького пиятку прикрашую авзлоґ тей библиотеки, а авторе найлєпших до стали членску карточку за єднорочне хаснованє кнїжкох зоз библиотеки. Кре ативни роботнї ре ализовани дзекуюци сотруднїцтву ОШ у местох општини, Центру за социялну роботу Жабель и спонзором. Окрем роботнї у библиотеки, за наймладших Ґосподїнчанох у їх Основней школи „Жарко Зренянин” прешлого
ОБЛЇВАНЄ У ДЮРДЬОВЕ
ПООБЛЇВАНИ ЯК СЕБЕ ПОЖИЧЕЛИ
Дюрдьовчанє и того року предлужели обичай облїваня, а дзекуюци красней хвилї облївали нє лєм з квецом и воду, алє и з воду з кабла. На Шве тли понд зе лок, Други дзень Велькей ноци, хлапци и леґинє облївали дзивчата и дзивки, а вони их ютредзень на Треци дзень Велькей ноци облївали так як себе задлужели, алє вше то и кущик вецей. Леґинє по облїваню углавним ходзели пешо, а гевти младши, як и дзивчата, углавним на прикрашених бициґлох з 13. АПРИЛ 2018.
пахнячку у рукох або квецом за ухом и з руксаками на хрипце. Прето ше през тоти днї у валалє могло чуц ве сели гласи, шпиванка и музика. Тому обичаю ше нє радую лєм младши, алє и старши котри любя же тот красни обичай нє занєдзбало. Прето ґаздинї у обисцох дзе доходза облїваче и облївачки дзечнє порихтаю красни дарунки, рижнофарбово писанки и сладки лакотки. С. С.
тижня, седми раз по шоре отримани Вельконоцни вашар. На нїм школяре предавали свойо ручни роботи на тему найвекшого християнского швета. Предавали вицифровани писанки и кошарки за нїх, винчованки и колачи. У прешлим тижню була ище єдна креативна роботня у шицких ОШ у општини, реализовала ю Општина Жабель. У рамикох проєкта „Школама у походе” школяре прикрашовали вайца на тему – мойо место и моя општина. Вистава и вибор найкрасших писанкох будзе на пондзелок, 16. априла на 12 годзин, у святочней сали Општини Жабель. С. Саламун
ОБЛЇВАЧЕ У КОЦУРЕ
ШКОЛЯРЕ ЧУВАЮ ТРАДИЦИЮ На Други и Треци дзень Велькей ноци у Коцуре, хлапци и хлопи облївали дзивчата и жени и процивно. Хвиля, на щесце, потримала облївачох, та даєдни дзивчата после облїваня були цалком мокри, а вец ютредзень врацали пожичене. Трецого дня Велькей ноци кед пришол шор же би дзивчата врацели пожичене, хвиля ше дакус
погубела, алє заш лєм було ситуациї у котрих ше хлапци, после єдного облїваня, мушели попреблєкац до сухого. Облїваче и облївачки по валалє ходзели на оквицених бициґлох, а могло видзиц и даєден коч зоз запрагнутима коньми. Каждого року вше менєй єст старших, односно младих котри ходза у ґрупох по облїваню, та тота красна традиция найвецей жиє при школярох котри з рока на рок нащивюю товаришох и товаришки и радую ше тому красному обичаю. З. К.
РУСКЕ СЛОВО 11
ДУХОВНИ ЖИВОТ
ХРИСТОС ВОСКРЕС! КОЦУР
ПОШВЕЦЕНА 331 ПАСКА На Шветли пондзелок, владика кир Георгий Джуджар, вєдно зоз парохом о. Владиславом Рацом, о. Яковом Куличом, о. Яковом Новаком, о. Данилом Задрепком и о. Михайлом Шантом служел шпивану Службу Божу и вирним у казанї поручел же на яки способ ше жиє на жеми, таке будзе и воскресенє после шмерци. – Славме побиду живота над шмерцу и шветла над цмоту. Пасха значи преход и ми славиме преход зоз шмерци до живота. Радосц нєшка источасно и вична, бо Исус воскреснул зоз мертвих же би и ми зоз нїм воскресли – поручел владика. Владику на початку Служби зоз рецитацию привитали виронаучни дзеци, котри му з тей нагоди уручели и корпочку з квецом. На Перши дзень Велькей ноци, було три Богослуженя, а по дополадньовей Служби, коцурски парох о. Владислав Рац вєдно зоз капеланом о. Данилом Задрепком, о. Яковом Куличом, о. Михайлом Шантом и о. Яковом Новаком, у полней церковней порти пошвецели 331 кошарки з пасками, а Коцурци у красним чишлє пришли швециц пасхалне єдзенє. Служба Божа и пошвецанє паскох внєдзелю служена и у Новим Орахове и у Савиним Селу, дзе о. Данил Задрепко пошвецел 7 кошарки. Служби Божо з мированьом у Коцуре и у Савиним Селу були ютредзень, на Шветли пондзелок. На Вельки пияток, 6. априла, церква була полна, понеже числени вирни Коцурци пришли ховац Христа. Вечар була и Дзевятнїца до Божого милосердия и Єрусалимска утриня (Плач мацери Божей).
На Вельку соботу (на дзень цихей молитви), на 21 годзин було Вельконоцне всеночне, односно вечурня зоз Службу Василия Велького и обход коло церкви. На Други дзень Велькей ноци, вечар у дзецинскей Служби, виронаучни дзеци, котрих пририхтали вироучителька Ксения Бесерминї и ш. Михаїла Воротняк, пририхтали кратку драмску сличку на тему Велькей ноци и през рецитацї и шпиванки приказани шицки єдла котри ше на Вельку ноц кладзе до кошарки за пошвецанє.. Велька ноц преславена и у православней церкви Успения Пресвятей Богородици, дзе парохиянє пришли велїчац Христово воскресенє на Службох Божих, а тидзень пред тим, у церкви означена „Врбица”, дзе парохиянє достали пошвецени багнїтки. З. К.
ВЕРБАС
ЦЕРКВИ БУЛИ ПОЛНИ И у обидвох вербаских парохийох, Покрова пресвятей Богородици у Старим Вербаше и Святого Владимира у Новим Вербаше, внєдзелю преславена Велька ноц. На пошвецанє пасхалного єдзеня у Новим Вербаше принєшени 109 кошарки, у Змаєве 20, а у Старим Вербаше 70 кошарки. Церковни порти були полни з дзецми, парохиянами, и їх госцами хтори пришли з найблїзшима преславиц Пасху. Парохове о. Алексий Гудак и о. Иґор Вовк на Службох пречитали Вельконоцну винчованку преосвященого владики Георгия Джуджара и винчовали шицким парохияном Швето. Як шицких присутних здогадли паноцове, Исус на тот дзень дал живот за нас, а верх шицкого Исусова любов, хтори док го мучели глєдал од Оца нєбесного най би им пребачел. Пондзелок у обидвох вербаских церквох було мированє вирних. А. М.
12 РУСКЕ СЛОВО
13. АПРИЛ 2018.
duhovni@ruskeslovo.com
ВОИСТИНУ ВОСКРЕС! ДЮРДЬОВ
ШВЕТО ПОЛНОТИ ЖИВОТА
На Вельки пияток на Богослуженьох у Дюрдьове вирни ше здогадовали на Христово церпенє и умеранє на крижу. На 9 годзин були Царски часи, на 15 годзин Вечурня Исусового хованя у котрей було вельо вирних хтори участвовали у святочним обходу коло церкви зоз плащанїцу котру ношели парох о. Михаил Холошняй и о. Борис Холошняй. Плащанїцу з намальованим Исусовим целом потим положели до гроба, а шицки присутни у обходу коло оквеценого гроба циловали ю. Вечурню Исусового хованя служел о. Борис Холошняй котри теди у казанї гварел же Бог постал чловек же би людзом указал як далєко вон може пойсц у своєй любови ґу чловекови. Вон нє лєм же вжал себе наш людски жемски живот, алє и умар з нашу чловеческу шмерцу. Исти дзень на 18 годзин було надгробне бдиниє, Єрусалимска утриня. На Вельку соботу, од 8 по 10 годзин була нагода за споведз, на 10 годзин Служба Божа св. Василия Велького, а на 22 годзин Воскресна утриня зоз святочним обходом коло церкви. Внєдзелю, 8. априла, на Перши дзень Велькей ноци на 10 годзин була Литурґия св. Йоана Златоустого котру предводзел о. Борис Холошняй, а сосолужел
о. Михаил Холошняй. Апостол пречитал Андрей Барна, котри шпивал и провадзел Службу вєдно зоз Хором „Розанов”. Отец Борис у казанї повинчовал Вельку ноц и визначел же воскресенє Исуса Христа швето полноти живота, бо вон нє воскренул назад до нашого нєсовершеного жемского живота, алє започал нови живот котри превозиходзи наш, и прето го ми нє можеме похопиц. На Служби покресени пецеро дзеци зоз Дюрдьова – Яна Мартинович од оца Бориса и мацери Милеви, браца Стефан и Андрей Ґнип од оца Иґора и мацери Ванї, Алекса Пекалич и Анастасия од оца Александра и мацери Сладяни.
– Швето славиме, бо Исус Христос шицким котри до ньго веря обецал тот исти живот. Нєшка зме у Служби мали кресценє, так же мож повесц же славиме початок нового живота у двох смислох, у тим смислу же тоти котри покресецни почали свой нови живот котри по Христу, а славиме и обецанє нам за початок нового нєбесного живота котри Исус Христос започал зоз воскресеньом – гварел о. Борис. Пасхални кошари полни з писанками, шунку, колбаску, сирцом, паску, хрином, маслом, колачиками и квецом, по Служби були пошвецени у парохийним дворе, котрих и того року було вельо. На Други и Треци дзень Велькей ноци Служби були на 10 годзин, а на 18 годзин Вечурня. На Други дзень було и мированє. Службу служел о. Борис котри мировал шицких присутних, а члени Церковного одбору за нїх порихтали проскурки. У прешлим тижню шицки вирни дюрдьовскей парохиї од пондзелку по штварток мали нагоду висповедац ше пред Службу Божу котра була вше на 18 годзин. Штварток дополадня були висповедани стари и нєрухоми особи. С. С.
ҐОСПОДЇНЦИ
РАДОСЦ ЗА ЦАЛИ ЖИВОТ У церкви Святого архангела Михаїла у Ґосподїнцох на Вельки пияток на 13 годзин була Вечурня хованя Исусового, а внєдзелю, 8. априла, на Вельку ноц на 12 годзин Служба, после чого пошвецени кошари з пасхалним єдзеньом. Служби служел о. Борис Холошняй, а шпивали члени фамелиї Холошняй. У казанї о. Холошняй гварел же по шицких писаньох як Исус Христох воскреснул, можеме замерковац же ше вшадзи гутори же, тоти цо го видзели, або ше позлєкали, нє препознали го, або думали же им ше привидзує. – Євангелисти сцели повесц же Христос воскреснул до єдного другого живота. Ми, християнє, мушиме знац же воскресенє анї нє врацанє до жемского живота, анї нє повторйованє того живота, алє початок єдней новей стварносци. Прето швето Христового воскресеня полне радосци, бо преславюєме живот у його полноти – гварел у казанї о. Борис. 13. АПРИЛ 2018.
На Перши дзень Велькей ноци була красна хвиля, та по Служби кошари з пасхалним єдзеньом пошвецани у парохийним дворе. На Други и Треци дзень Служби були тиж на 12 годзин. У тижню за нами и у тей церкви було нагоди за споведанє, а тиж так и старих и нєрухомих особох. С. С.
РУСКЕ СЛОВО 13
ДУХОВНИ ЖИВОТ
ХРИСТОС ВОСКРЕС! ОПШТИНА ШИД
КРАЧАЙМЕ ПО ХРИСТОВЕЙ ДРАГИ
У шицких штирох грекокатолїцких церквох у шидскей општини торже ствено пре славене найвекше християнске швето – Велька ноц зоз Бого служенями и молитвами на чесц воскре снутого Исуса Христа. У церкви у Шид зе Бого служеня служени на Вельки штварток, потим на Вельки пияток, кед було и хованє Христово з покладаньом плащанїци, потим всоботу, а тиж и през шицки три днї швета. Внєд зелю, на Перши дзень Воскре сеня на шветочней Служби Божей було надосц вирних, окреме младих, а парох о. Михйало Режак з тей нагоди пречитал Вельконоцну винчованку апо столского еґзарха за грекокатолїкох у Сербиї кир Георгия Джуд жа ра и додал же шицки треба же би шлїд зели Христову драгу, бо ше вон жертвовал за людски род. У церковней порти потим бул обряд пошвецаня кошаркох з пасхал ни ма єдла ми и з тей нагоди поБАЧИНЦИ швецени коло 40 кошар ки. На Дру ги дзе нь шве та було мированє, а Служба божа була и на Треци дзень швета. Торже ствено було и у церкви у Бачинцох, дзе па рох о. Дар ко Рац рано на Ве ль ки пи я ток служел Утриню зоз 12 Євангелиями, на БИКИЧ 15 годзин було хованє
Христово и поклада нє пла щ а нї ци. Всоботу рано служена Єрусалимска утриня, на 10 годзин Служба Богоявлєня, а на 21 годзин Саночне (Васи ли й о ва Служба зоз Вечурню). На Перши дзень ШИД шве та внєд зе лю рано на шейсц годзин була Воскре сна утриня, а на 10 год зин шве точ на Служба Божа зоз пошвецаньом пасхал но го єдла. У цер кви було коло 50 вир них и по швецени 16 кошарки. Дру го го дня швета по сле Слу- БЕРКАСОВО жби Божей було и мированє. И нашо вирни у Беркасове и Бикичу тиж торже ствено означели Вельку ноц. Вирних на Бого служеньох було у вецей як звичайно. Парох о. Владимир Еделински Миколка у Бикичу служел Службу Божу внєд зелю на осем год зин, а потим пошвецел коло 30 кошарки з пасками. Потим Служба Божа була у Беркасове на 10,30 год зин, потим пошвецанє паскох и з тей нагоди пошвецени 11 кошарки. На Други дзень швета було мированє, а по традициї и благо слов гробох. Перше на теметове у Беркасове на 14 год зин, а потим истого дня на 15 год зин на теметове у Бикичу. Вл. Дї.
СРИМСКА МИТРОВИЦА
МЛАДИ СТРАЖАРЕ ПРИ ИСУСОВИМ ГРОБЕ
Вирни Сримскей Митровици ше за Пасху порихтали у красним чишлє, котри ше висповедали, а вец после покладаня плащанїци до гробу – прешираз
14 РУСКЕ СЛОВО
даскельо першопричашнїки зоз старшима ветеранами чували Божи гроб аж до раншого Богослуженя внєдзелю, на саму Пасху на 5 годзин рано. По обичаю, шицки 16 стражаре ше окреме споведали всоботу на 15 годзин. Праве тоти дзеци були и найодушевенши, а их родичом було чудне же як достоїнствено ставали оддодня же би уж на 4 годзин рано пришли чувац стражу и витримали цали дзень зме-
нююци ше медзи собу кажди 15 минути. Воскресна утриня почала внєдзелю на 5 годзин, после Утринї була Служба, а аж на концу пошвецени коло 110 кошарки. На 11 годзи була друга Служба на котрей було и мированє, а дзецом ше под зелєло червени писанки котри офарбели родичи стражарох. Вирних було аж и зоз далєкого Прхова, зоз Латярку, Шашинцох и Индїї. Вл. В. 13. АПРИЛ 2018.
duhovni@ruskeslovo.com
ВОИСТИНУ ВОСКРЕС! НОВИ САД
МАМЕ НОВИ И ВИЧНИ ЖИВОТ – Церква слави найвекше швето – воскресенє Господа нашого Исуса Христа. Пасха то преход израїлского народу зоз рабства до обецаней жеми. У Новим завиту, Пасха то преход зоз жеми до нєба, бо Христос станул зоз гроба на нови и вични живот – гварел апостолски еґзарх за грекокатолїкох у Сербиї кир Георгий Джуджар на Перши дзень Велькей ноци на Архиєрейескей Служби Божей у Новим Садзе у полней церкви, а сослужел парох о. Юлиян Рац. По владикових словох, воскресенє чежко похопиц у катеґорийох нашого розума, алє Божа шветлосц нам дава надїю. – Найвекше чудо то же Син Божи станул з гроба и воскреснул. Дар воскресеня треба прияц, вериц зоз шерцом и жиц. Людзе хтори добре робели воскрешню на вични живот з Богом, а хтори робели зло – на суд – надпомнул кир Георгий. Владика у Новим Садзе предводзел и Вечурню Исусового хованя и Воскресну утриню у присустве велїх вирних. М. Г. К.
КУЛА
НОВЕ ОРАХОВО
ВИРА ДО ВОСКРЕСНУТОГО НАЙВЕКШИ СКАРБ
БУЛИ И ПАРОХИЯНЄ З БАЧКЕЙ ТОПОЛЇ
Фото:„Ридне слово”
Вирни у Кули и єй филияли у Крущичу, у вельким чишлє, внєдзелю преславели Вельку ноц. Як звичай у тей парохиї, перша Пасхална утриня и Пасхална св. Литурґия зоз пошвецаньом кошаркох була на 5 годзин рано, а Пасхална Служба Божа зоз пошвецааньом кошаркох була и на 10 годзин. Обидва Бого служеня служел капелан о. Платон Салак ЧСВВ, док у Крущичу св. Литурґию и пошвецанє паскох, внєд зелю на 8,30 год зин служел парох о. Дамян Кича ЧСВВ. На шицких Службох пречитана владикова Вельконоцна винчованка. На Други дзень Пасхи по Служби Божей на 9 годзин було мированє и традицийни Вельконоцни концерт хтори пририхтали члени домашнього КУД „Иван Сенюк”. У церкви дзеци рецитовали писнї о Велькей ноци, а старша шпивацка ґрупа одшпивала даскельо воскресни шпиванки. У церковней порти була и друга часц Вельконоцного концерту, дзе танєчнїки фолклорней секциї виведли даскельо танци. И на Треци дзень Пасхи, Литурґия служена на 9 годзин, а на вечар на 17 була бечурня. Традицийно велї парохиянє приходза до церкви на Вельки пияток и соботу поциловац плащаницу и помодлїц ше пред Божим гробом. М. А. 13. АПРИЛ 2018.
У Новим Орахове у церкви Христа царя внєдзелю, 8. априла, преславена Велька ноц. Служба Божа була на 7,30 годзин, а служел парох о. Владислав Рац. Богослуженє почало зоз читаньом вельконоцней винчованки нашого владики кир Георгия Джуджара. По Богослуженю пошвецени 5 кошарки з пасхалним єдзеньом, а на концу було мированє. На Служби були и парохиянє з Бачкей Тополї. Лю. Р.
БЕОҐРАД
ВЕЛЇ ВИРНИ ПРИШЛИ ПЕРШИРАЗ У Беоґрадзе вирни преславели найвекше швето – Пасху у вельким чишлє, медзи котрима було аж 10 нови особи. Медзи найвизначнєйшима особами, Вельку ноц пришли преславиц амбасадор України у Сербиї Олександер Александрович зоз супругу Надїю, други секретар америцкей амбасади Кристофер зоз супругу, троїма дзецми и родичами зоз Америки, др Михайло Балич, як и дзепоєдни нови вирни Руснаци и Українци. У преполней каплїци, у котрей було коло 60 особи, пошвецени 36 кошарки, а после Воскресней Утринї и Служби Божей, домашнї парох о. Владислав Варґа шицких помировал. Вл. В.
РУСКЕ СЛОВО 15
МОЗАЇК РОЗГВАРКА ЗОЗ ИВАНУ ЧОРДАШ
ТАЛАНТОВАНА ШПИВАЧКА И БУДУЦА НОВИНАРКА Ивана Чoрдаш зоз Нового Саду закончела основну и штредню музичну школу у Новим Садзе, а на академских студийох нє предлужела студирац музику, алє ше опредзелєла за журналистику на Филозофским факултету, тиж у Новим Садзе Пишe: Лидия КОСТЕЛНИК
М
ладей шпивачки музика була у шерцу одмалючка понеже є окружена зоз музично талантовану фамелию. Свою музичну кариєру почала у другей класи основней школи кед ше уписала до Основней музичней школи ,,Йосип Славенски” у Новим Садзе. Так почала грац и на гармоники. По законченю основней музичней школи, Ивана ше уписала и до штреднєй музичней школи ,,Исидор Баїч” тиж у Новим Садзе. Зоз здобуваньом основного знаня музики, Ивана наступела на ,,Червеним пупчецу” 2007. року дзе першираз почувствовала сцену и станула за микрофон. Як гвари, мала вельку трему, алє як з часом наступала так ше од нєй и ошлєбодзела. З роками було видно вельке напредованє Чордашовей, та єй остатнї наступ на ,,Червеним пупчецу” принєсол награду за найлєпшу интерпретацию, текст и аранжман. На ,,Червеней ружи” ше два раз змагала, а нєодлуга ю волали и на ,,Ружову заградку”. Велька чесц кед ме волаю же бим участвовац на ,,Ружовей заградки” то ми бул найвекши сон бо ту шпива моя тета, а тиж и велї нашо познати шпиваче. Мило ми же вєдно зоз нїма дзелїм сцену и же ме шицки почитую як интерпретатора. Думам же видзели у мнє талант, бо нє може кажде шпивац на єдним зоз наших найвекших фестивалох, и витримац шицки проби и знїманя. Дакус було напарто, алє заш лєм ми мило же сом член того Фестивала. Наисце любим сцену, любим камери так же ше на бини чувствуєм як дома – гвари Ивана.
ЛАУРЕАТ ЗОЗ ГАРМОНИКИ У першей класи основней музичней школи чекало ю и перше змаганє зоз гармоники на хторим завжала високе друге место. Ивана зоз часом напредовала у граню та так у пиятей класи основней музичней школи
16 РУСКЕ СЛОВО
грала у оркестру гармоникашох на єдним медзинародним змаганю у Пули дзе завжали завидни лауреат у своєй катеґориї. Тоти награди нє єдини, на каждим змаганю Ивана достала даєдну зоз перших трох местох. Преширела свой талант зоз гармоники и на клавир, на хторим дзечнє грає дома кед ма шлєбодного часу.
НОВИНАРСТВО ЯК ДРУГА ПОЛОВКА ШЕРЦА После успишно законченей основней и штреднєй музичней школи, Ивана роздумовала о своїх будуцих сферох живота и одлучела же ше нє предлужи образовац зоз музику. На закончуюцим року у штреднєй музичней школи похопела же би ше у будучносци любела занїмац зоз новинарством, гоч єй музика завше останє у шерцу. Прешлого року уписала ше на Филозофски факултет на оддзелєнє за медийни студиї. Одразу ,,уплївала” до габох новинарства, и як гвари, перши испитни рок успишно прешол и може повесц же обачела даяки подобносци медзи музику и новинарством, а то же треба буц креативни. Попри креативносци, тиж мушиш буц и сконцентровани. Кед у музики напишеш погришну ноту, цала мелодия нє ма смисла а так и у новинарстве кед напишеш єдно погришне слово цали контекст виреченя ше губи, а з тим и меня. Новинарство зоз мойого боку барз урбанизоване и нїґда нє допите. Комуникация барз важна, а з оглядом на тото же я комуникативна особа, мнє нїч нє пада чежко – толкує Ивана. Однєдавна постала и нова членїца радио-емисиї за младих ,,АЛТ шоу”. Мило єй же ю дзечнє прилапели у тиму, екипу ма супер, помагаю єдним другим, ,,ускакую” кед єст одредзени почежкосци и тримаю ше як єдна ґрупа.
Нова сом у тей цалей приповедки, алє ше помали знаходзим. То ми як даяка пракса дзе ше намагам свойо знанє зоз факултета пренєсц на емисию. Зоз даєднима стварами сом була и скорей упозната, як наприклад монтиранє емисиї у програми хтори сом обрабяла у штреднєй музичней школи и упознала ше зоз нїма скорей. Дакус ше обавам кед мам робиц интервю, алє шицко ше зоз часом превозидзе – задовольна Ивана. Свидома є же зоз факултетску праксу муши прейсц шицки медиї, алє себе у будучносци скорей видзи на телевизиї як на радию бо спомла же люби камери а и дума же то медий хтори найбаржей вимага у хторим би ше раз два знашла. Плани за убудуце єй вшелїяк закончиц академски студиї и пойсц на мастер студиї. Зоз мастером сце злучиц свойо два любови, а то музика и медиї, та ше опробує на Академиї уметносцох. То єй терашнє думанє хторе, як гвари, зоз часом студираня ше можебуц и пременї. – Мой хоби то вшелїяк шпиванє бо сом вецей нє у музичней школи, алє кед мам шлєбодного часу самоинициятивно граєм и шпивам дома, попри читаня кнїжкох, ученя и найважнєйше – робеня на себе. Кед бим нє мала потримовку од родичох и леґиня у шицким цо робим, сиґурно бим нє була така успишна як цо сом була потераз – закончує Ивана. ■ 13. АПРИЛ 2018.
АНКЕТА: ню велїм то а їв л б о о п є ц. Ходзен за Вельку но й а ч и б о и ш с йи найкра чи тот обича е ш е м з и л а Пит нєшка жиє Златко Рац, Руски Керестур – Того року зме першираз ходзели по облїваню як фолклораше у народним облєчиву и на коньох по даяких наших старих обичайох. А дзивчата були так обляти, як заслужели Оливера Пап, Дюрдьов: – Приходза ме облївац хлапци зоз дружтва, родзина, тато, брат и дїдо. Я тераз нє ходзим по облїваню, алє кед сом була младша, дзечнє сом ходзела пооблївац моїх товаришох. Пачи ми ше тот обичай и же ше отримує у нашим валалє, алє думам
Фото: Саша Палєнкаш
же скорей могло видзиц вецей хлапцох и дзивчата же ходза по облїваню. Велька ноц за мнє вельке швето и любим го препровадзиц зоз свою фамелию. Иван Молнар, Дюрдьов: – Одмалючка ходзим по облїваню зоз своїма товаришами. То єдна красна нагода нє лєм же бизме ше зишли, алє и же бизме пообиходзели нашо товаришки котри даєдни можебуц и нє видзиме часто. То наисце єден красни обичай и намагаме ше кажди рок випочитовац го. Кед зме були младши облївац ме приходзели и мойо товаришки, алє тераз то остало лєм на нас, леґиньох. Звонимир Русковски, Руски Керестур – То перши рок же зме ходзели по облїваню на коньох, пооблєкали зме ше до облєчива и облївали дзивчата. Желько Папуґа нас вожел на коньох, а облївали зме културно. Л. Костелник и Т. Салаг
НАШО МАСТЕРАНТИ
Мено и презвиско: Борис Барна Датум народзеня и место одрастаня: 24. авґуст 1993. рок, Руски Керестур. Здобути ступень, напрям, обласц: Мастер професор физичного воспитаня и спорта. Тема мастер роботи и датум мастерованя: Повязаносц морфолоґийних характеристикох и моторичних способносцох при дзецох младшого школского возросту. 28. марец 2018. рок. Основни студиї (Факултет, Универзитет): Факултет спорта и физичного воспитаня, Универзитет у Новим Садзе. Штредня школа: Основна и штредня школа зоз домом школярох ,,Петро Кузмаяк” у Руским Керестуре. Роботне место: Сотруднїк у настави на катедри Антропомоторики, Факултет спорта и физичного воспитаня у Новим Садзе. Тренер у Малей школи спорта ,,Скочко” у Руским Керестуре. Награди и специялизациї: Награда за найлєпшого студента факултета на основних студийох, стипендия Фонду за млади таланти ,,Доситея”, стипендия Фонду за стипендованє и порушованє напредованя даровитих студентох и младих наукових роботнїкох, стипендиста Универзитета Нового Саду, стипендиста Министерства просвити, стипендиста општини Кула Язики: Руски, сербски и анґлийски. Интересованя и гобиї: Фолклор, гранє гармоники, воженє бициґли, пребуванє у природи, науково виглєдованя. Контакт: bokibarna@yahoo.com Плани за будучносц: Фахово и особнє ше усовершовац, учиц язики и путовац.
13. АПРИЛ 2018.
РУСКЕ СЛОВО 17
КУЛТУРА И ПРОСВИТА У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ РЕПРИЗНО ВИВЕДЗЕНИ „КОВАЛЄ”
„КОВАЛЄ” БУЛИ РОЗБАВЕНШИ Михала Варґу, Ксениї Макаї Орос и Любомира Дудаша, виволали гласни шмих и аплаузи публики и на отвореней сцени. Гоч комедия, „Ковалє” попри шмиху зохабели при публики и заштудираносц, понеже скрива глїбоку вецейпасмовосц и животну драму трох ковальох – Шваба, Серба и Руса, хтори у форґове войни постали нєприятельски вояки, а живот им фарсично попреплєтал судьби и потомство. У реализациї тей представи помогли и суфлер Таня Арва Планчак, костимоґраф Таня Орос, майстор звука: Владимир Бесерминї, майстор шветла Желько Пашо и бински роботнїк Дюра Хома. Проєкт софинансовали Покраїнски секретарият за културу, явне информованє и одношеня з вирскима заєднїцами як и Национални совит рускей националней меншини. М. Афич
Пред домашню публику у Руским Керестуре, 7. априла РНТ „Петро Ризнич Дядя” репризно виведол свойо найновше витворенє представу „Ковалє” Милоша Николича у режиї, адаптациї и прекладзе Владимира Надя Ачима, хтори обдумал и сценоґрафию и вибрал музику. Велька сала Дома култури була окрем перших шорох и на тот завод полна, як и на премиєрним виводзеню тей представи на отвераню нєдавно отриманого 50. Драмского мемориялу Петра Ризнича Дядї. Гоч була реприза, представу провадзело вельке число керестурскей публики хтора мала нагоди патриц убавенше и динамичнєйше виводзенє „Ковальох”, як на премиєри на Драмским мемориялу. „Ковалє”, як комедия диялоґу, а менєй ситуациї, та успишни бависка зоз словами барз чежкого тексту, алє искусних Дядьових ґлумцох Емила Нярадия,
IN MEMORIAM
ЛЮБКА СЕҐЕДИ ФАЛЦ Учителька и поетеса (1932–2018)
Вовторок, 10. априла, на свой родзени дзень, упокоєла ше руска учителька и поетеса Любка Сеґеди-Фалц. Любка Сеґеди Фалц, народзена 10. априла 1932. року у Петровцох, дзе закончела штири класи теди основней пучкей школи. Штири класи ґимназиї и малу матуру закончела у Вуковаре, а учительску школу у Осиєку. Уж зоз 18 роками почина робиц на Овчари, дзе започина писац и поезию. Як учителька робела у Миклошевцох и Петровцох, а потим длугчи час жила и робела у Дреновцох. Як єденацрочне дзивче пошла зоз своїх Петровцох и зоз собу однєсла вельку любов котру уляла до писньох. Перша єй збирка писньох Подоба з далєка вишла 1975. року, друга Класки друкована 1999. року, а пририхтала и збирку Шерцо на червеним партку. Любка Фалцова була вельки почитователь рускей шпиванки и култури. У часописох, новинох, календарох
18 РУСКЕ СЛОВО
и антолоґийох видруковани єй вецей як 250 писнї. Добитнїца є награди „Александра Духновича” за руску литературу. Титулу лауреата и награду достала 2006. року у Кринїци на штвартим Биеналу русинскей/лемковскей култури, за кнїжку поезиї Класки. Була єден од сновательох Дружтва „Руснак”, його перши, а потим почесни предсидатель, а тиж и перши член Ради Шветового конґресу Русинох/Руснацох/Лемкох з Републики Горватскей. По конєц свойого живота жила у Винковцох. Була и длугорочни член Дружтва за руски язик, литературу и културу, хторе єй з нагоди 70-рочнїци од народзеня 2002. року орґанизовало литературне стретнуце у Новим Садзе (теди КПЗ Войводини) кед о єй литературней творчосци бешедовали Штефан Гудак, Дюра Латяк и Наталия Канюх, писателє зоз Нового Саду. Добитнїк є Припознаня Дружтва зоз меном учителя Осифа Фа (Руски Керестур, 2015). И. П.
13. АПРИЛ 2018.
kultura@ruskeslovo.com
УСПИШНИ РОК ВЕРБАСКОГО УМЕТНЇКА ВЛА ДИ НЯРА ДИЯ
МАЛЮНКИ ЗБОГАЦЕЛИ ВЕЦЕЙ ҐАЛЕРИЇ У ЖЕМИ – Красне чувство кед кажди дзень тисячи людзе видза и уживаю у моїх подобових роботох – гварел Владо Няради
З
а подобового уметнїка Владу Нярадия з Вербасу прешли рок бул окреме успишни, понеже його роботи сцигли на вельо нови места, односно ґалериї у жеми. – По конкурсу Министерства за културу Републики Сербиї, одкупена моя подобова робота „Ruthenian” хтора ше тераз находзи у власнїцтве Заводу за културу войводянских Руснацох, а Заводу сом подаровал ище даскельо свойо подобово роботи. З моїма роботами збогацена и стаємна постановка Сучасней ґалериї уметносци у Кучеву и леґат Милича од Мачви у Крушевцу – гвари на тот завод Няради, а од влонї ше його роботи находза и у задужбини Бори Латиновича у Кули и Етно клубу „Одняте од забуца” у Коцуре. Його дарунок, збирка малюнкох, оплеменєл и ентериєр Дома здравя „Велько Влахович” у Вербаше. АКЦЕНТ ДАЛ ЗЯВЙОВАНЮ НА ЗНАЧНИХ ВИСТАВОХ
– Прешлого року сом нє викладал самостойно, понеже сом акцент дал на оплеменьованє мойого роботного и животного ентериєру дзе сом убудовал свойо уметнїцки схопносци през мозаїки и други визуални вирази, як и на зявйованю на значних виставох у нашей жеми и иножемстве – визначує уметнїк хтори ше под час 2017. року зявел на 25 виставох хтори представяю подобову творчосц найлєпших уметнїкох Сербиї, як цо то Салон у октобру, Децембарски салон, Єшеньска вистава членох Здруженя подобових уметнїкох Сербиї (УЛУС), Биєнале акварелу у Беоґрадзе, Скулпторе Сербиї 2017, и других значних подобових збуваньох. Няради ше частейше почал зявйовац на виставох зоз скулптуру, та так настал и його нови циклус з назву „Моя библиотека”. – Случовало ше и же ше мойо роботи источашнє находза у штирох найзначнєйших ґалерийох у Беоґрадзе, як цо то Павильон Цвиєта Зузорич на Калемеґдану, Ґалерия здруженя подобових уметнїкох Сербиї, Ґалерия Синґидунум и Ґалерия Проґрес у Кнез Михайловей улїци у Беоґрадзе. А мушим ше похвалїц и же велька часц моїх роботох после тих виставох нашла свойо место у приватних колекцийох у нашей жеми и иножемстве – визначел з тей нагоди маляр. 13. AПРИЛ 2018.
Няради прешлого року два тижнї пребувал и у Амстердаму у Голандиї, дзе каждодньово нащивйовал музеї и упознавал ше з уметносцу Ван Ґоґа, Рембранта, Салвадора Далия, Бенксия, Ендия Варголи и других уметнїкох, а за тот час направел и вецей тисячи фотоґрафиї хтори тиж так буду представени явносци єдного дня. Теди намальовал и даскельо нови роботи, з нового циклусу хтори наволал „Амстердамски заводнїци”, а хтори остали у даскелїх колекцийох у Голандиї. Окрем того, понеже єдна зоз порядних Нярадийових активносцох и рихтанє школярох за примаци испити, шицки школяре хторих прешлого року рихтал положели примаци испити за уметнїцки школи и академиї уметносцох. Ґу тому, и перше виданє часопису „Шветлосц” у фарбох збогацене и зоз репродукциями Нярадийових подобових роботох, цо за уметнїка тиж велька чесц. И У ТИМ РОКУ ВЕЛЬО ПРЕД НЇМ – У тим року сом уж мал даскельо вистави, обчекуєм Майску виставу у Беоґрадзе, виставу рисункох у Скопю у Македониї, Exlibris у Праги у Ческей, миниятури у Арґентини, миниятури у Горватскей. Окрем того, чека ме и ушорйованє екстериєру мойого уметнїцкого ателєа –заключує вербаски уметнїк, хтори у уметносци препровадзує вецей як дзешец годзини дньово, та то дава и резултати, а же його робота ма успиху, потвердзує и одлука Управного одбору Рускей матки же би за тот рок бул предложени за лауреата награди з обласци култури „Василя Турока Ґетеша” зоз Сербиї, хтору додзелює Шветова рада Русинох/Руснацох/Лемкох. ■ А. Маркович
РУСКЕ СЛОВО 19
КУЛТУРА И ПРОСВИТА РОЧНИ ВЕЛЬКОНОЦНИ КОНЦЕРТ КУД „ТАРАС ШЕВЧЕНКО” З ДЮРДЬОВА
ПРЕМИЄРНО НОВИ ТАНЦИ Културно-уметнїцке Дружтво „Тарас Шевченко” з Дюрдьова ма длугу традицию пестованя нашого скарбу, а за кажди рочни Вельконоцни концерт премиєрно виведзени нови танци, шпиванки, рецитациї, музични нумери и драмски слички, скечи. Прето кажди тот концерт вше барз нащивени
Т
радицийно на Перши дзень Велькей ноци, внєдзелю вечар, 8. априла, члени Културноуметнїцкого дружтва „Тарас Шевченко” з Дюрдьова пред полну вельку салу Задружного дому отримали Вельконоцни концерт. У богатей и рижнородней програми наступели члени шицких секцийох Дружтва, та их нащивителє мали нагоду видзиц крашнє зачесаних и поприбераних у прекрасним народним облєчиве рижних фарбох. Члени наймасовнєйшей фолклорней секциї виведли нови и обновени танци медзи котрима и руски танци з Войводини, Горнїци, Словацки танєц и танци зоз Сербиї зоз пиротского округу, з Димитровґраду. – Барз ме приємно нєсподзивала масовносц учашнїкох на бини. Рочни концерти биланс єднорочней роботи, почина ше од наймладших по найстарших. Ми ту тото шицко и поступно видзели. Указало ше же виводзацка фолклорна ґрупа указала гевто найлєпше и поровнує ше з нашима найудатнєйшима ансамблами. Окреме сом приємно нєсподзивани з облєчивом танєчнїкох, бо танци виводзени у адекватней шмати – гварел Дюрда Латяк госц на концерту. Публика мала нагоду послухац инструментали оркестри, виводзенє шпиванкох и нумерох з розличнима инструментами и розличним числом шпивачох и солистох. Медзи интересантнєйшима бул дует Константина Чордаша котри зоз свою дзивку и єдину госцинску на кон-
МАСОВНОСЦ И НА БИНИ, И У ПУБЛИКИ Концерт отворел у мено домашнїх госцох привитал Мирослав Чакан, а присутни були о. Борис Холошняй, о. Михаил Холошняй, посланїца у Народней скупштини Олена Папуґа, предсидатель Општини Жабель Чедомир Божич, предсидатель Скупштини Општини Жабель Радован Чолич, член Општинскей ради Општини Жабель задлужена за културу Нерима Шовлянски, предсидателя НСР Славко Рац, директорка НВУ „Руске слово” Мартица Тамаш и предсидателька Совиту МЗ Душанка Джамбас, як и представителє валалских дружтвох и здруженьох.
церту Андреу Шошдеан зоз Уздину виведли шпиванки на руским язику „Ми нє забудземе”. – Нє знам бешедовац по руски, алє ми нє було чежко научиц слова писнї. Виписане ми як ше вигваря и так сом научела. Мило ми же сом участвовала на тим концерту – гварела Андееа Шошдеан, котра по походзеню Румунка и котра ходзи до штреднєй музичней школи. Нащивителє могли чуц велї руски шпиванки, як и рецитациї у виводзеню младших членох Дружтва котри ше того року пласовали на покраїнску и зонску смотру. Скеч „Сваха и сват” и того року виведли члени драмскей секциї, Оля Балїнт и Тара-
20 РУСКЕ СЛОВО
13. АПРИЛ 2018.
kultura@ruskeslovo.com
са Чапка. Вони франтовали поровнуюци нєшкайши и дакедишнї часи, та гварели же ше им видзи же младеж нє будзе ходзиц по облїваню, алє ше буду медзисобно облївац прейґ мобилного. Шицки секциї указали же ґлени активни у шицких возростох и добре функционую, цо зоз аплаузами потвердзели патраче и визначни госци. – Осем роки провадзим роботу наших Дружтвох и можем визначиц же найлєпши од шицких наших ансамблох дюрдьовски. Можеме ше цешиц у таким цаловечаршим концерту, алє и з тим цо Руснаци на тих просторох можу представиц нє лєм себе, алє и других – гварел Славко Рац, предсидатель Националного совиту Рускей националней меншини. Орґанизатор Вельконоцного концерта Управни одбор Дружтва, а помогли му Општина Жабель, Национални совит Руснацох и Завод за културу войводянских Руснацох. – Чесц ми же сом присуствовал на концерту. Було барз приємно видзиц добру орґанизацию и красне виводзенє шицких учашнїкох. Мило нам же Руснаци час нашей општини – гварел Радован Чолич, предсидатель Скупштини Општини Жабель.
Предсидатель УО КУД, Мирослав Такач задовольни зоз тим же презентована робота Дружтва чийо секциї робя поряднє, алє и зоз їх масивносцу, бо найчисленши секциї тоти у котрих наймладши члени Дружтва, дзеци зоз оводи, та по студентох и заняти млади особи. У Дружтве дїлую и старши возрости, як и пенизонере. Наймладших танєчнїкох и дзецински фолклор за наступ пририхтала Тамара Салаґ зоз Марию Хромиш. Пририхтуюци и виводзацки фолклор Микола и Саня Хромиш, соло шпивачох Сенка Станкович, оркестер Срдян Цуцич и Михал Лїкар, а рецитаторох Яким Гарди. Сценоґрафию прилагодзели дзивки зоз виводзацкей фолклорней ґрупи. Драмску сличку и конферансу написал Яким Чапко, а програму водзели Кристина Горняк и Тарас Чапко.■ С. Саламун 13 AПРИЛ 2018.
ЗОЗ СХАДЗКИ УО ДОМА КУЛТУРИ РУСКИ КЕРЕСТУР
ВИТВОРЕНЕ И ВЕЦЕЙ ЯК ПЛАНОВАНЕ
Управни одбор Дома култури Руски Керестур прилапел Звит о роботи и Финайсийни звит тей Установи у прешлим 2017. року, на схадзки отриманей 5. априла, хтору водзела предсидателька УО Биляна Ковачевич. Звити поднєсол директор Дому култури Йоаким Рац и констатовал же обсяг роботи тей Установи подобни як и скорейших рокох, и углавним у рамикох планох, а рижни активносци секцийох шицко вєдно було 76, попри го сцованьох и других програмох цо отримани у Доме култури. Но зоз препатраньом активносцох хтори витворели аматере у шейсц секцийох — Драмски студио „Арт”, Хорска, Рецитаторска секция, Оркестри, Фолклор и Шпивацки ґрупи хтори векшином подзелєни по трох возростох — дзеци, млади и старши, видно же дзепоєдни активносци було и вецей як плановане. Так, на приклад, Оркестра мала 17 наступи вецей, хор 13 раз вецей наступел, а найвецей, аж 30 раз вецей наступели ґрупи шпивачох. У 2017. року найуспишнєйши на висших смотрох и фестива-
лох були рецитаторе, хтори дошли прейґ зонскей, на покраїнску а єден рецитатор и на републичну смотру, як и театер дзе обидва ґрупи сцигли по покраїнски уровень. Так и Дзивоцка шпивацка ґрупа, а по зонски Хлопска жридлова шпивацка ґрупа и Тамбурова оркестра. Но уж роками присутни тренд зменьшаня числа членох у секцийох, а найвекше зменьшанє було праве у 2017. року. Так же у шейсц секцийох влонї були активни шицкого 276 особи од дзецинского по старши возрост, а то за 39 мєнєй як було рок пред тим. Причина то и менше число дзецох, менша заинтересованосц за аматеризем, алє и миґрациї, одно сно одход членох до иножемства. По Финансийним звиту Дом култури у 2017. року розполагал и потрошел 7 581 000 динари и за програмски активносци и за три фестивали хтори орґанизує, а то средства зоз шицких трох уровньох – з Општини, Покраїни и Републики, окрем тих хтори за фестивали опредзелює наш Национални совит. М. Афич
РУСКЕ СЛОВО 21
ЕКОНОМИЯ КОЦУРЕЦ СИНИША МАЛИ СЦЕ ОСТАЦ У ВАЛАЛЄ И РОЗВИВАЦ СВОЙ БИЗНИС
НАЙВАЖНЄЙШЕ УЛОЖИЦ СВОЙ ТРУД ДО РОБОТИ
Пише: Златко КОЛЄСАР
К
оцурец Синиша Мали ма нєполни 23 роки, пред штирома роками почал розсадзовац и предавац древо пауловниї, котре дзекуюци йому, през рижни еколоґийни секциї посадзене на вецей локацийох у Коцуре и околїску. – Древо пауловниї сом почал розсадзовац 2014. Пре економску ситуацию и заробок млади часто одходза до векших року, крашнє то шицко рушело, було препрече- варошох, а Коцурец Синиша Мали праве у валалє уж роками розвива ня як и у каждей роботи, свой особни бизнис зоз котрим ма намиру уключиц и младих алє тераз сом у єдней у Коцуре же би ту и остали константи и трудзим ше розвиц и други бизнис – гвари Синиша. – Древко пау- продукти квалитетни, а слабо их єст у маркетох и менловниї сом наисце досц промововал и заробел сом зоз ших предавальньох, та верим до тей идеї. Свидоми сом його предаваня, алє нє можем повесц же сом вельо про- же младим чежко порушац дацо сам, алє я пробовал, видзим же мож, нє лєгко, алє мож, та барз жадам и друфитовал, кед патрим же кельо сом уложел. Предавам саднїци прейґ ин- гих уключиц до своєй роботи кед ю дакус розвиєм – тернету и то найчастейше на- твердзи Синиша. велько, та вец цена менша, алє млади сом, нє мам ище МЛАДИ ТРЕБА ЖЕ БИ ХАСНОВАЛИ фамелию, та шицко цо зароСУБВЕНЦИЇ ДЕРЖАВИ бим, зда ше ми за трошок и за
розвиванє бизнису на котри ше тераз вецей базуєм – роздумує Мали. Синиша пенеж котри заробел зоз пауловниї сце унаприямиц на статкарство, односно на козарство. Його родичи дас пред децению почали тримац кози, а вон сце прешириц тото стадо и розвиц бизнис зоз козарства. – Плануєм розвиц тот бизнис и уключиц до ньго младих, понеже верим же мож Фото: В. Вуячич профитовац зоз тей роботи. Синиша сце заинтересовац Тарґовище нє пре засицене и других младих у Коцуре зоз кожима продуктами, та єст за свою роботу места за роботу. Коже млєко и
22 РУСКЕ СЛОВО
Понеже Синиша студира на польопривредним факултету у Новим Садзе, вельо того може применїц зоз кнїжкох, люби ше едуковац, а провадзи и конкурси за младих з котрима наша держава стимулує младих же би сами порушали свою роботу. – Гоч яки пенєж дава держава, то треба вихасновац. Поведзме, пошвидко Покраїна розпише конкурс за младих ОД ПАУЛОВНИЇ НЄТ КОНСТАНТНИ ПРИЛЇВ ПЕНЄЖУ – Пауловнию пласуєм до розсаднїкох зоз котрима мам сотруднїцтво, предавам ю директно тим цо ю сцу посадзиц, алє найвекши проблем же нє мам константни прилїв пенєжу, а вшелїяк бим сцел мац. Ю ше садзи два раз рочнє и теди ше углавним добре зарабя – гвари Синиша. 13. АПРИЛ 2018.
ekonomija@ruskeslovo.com
польопривреднїкох на котрим понука коло 12 000 евра за порушованє бизнису у тей обласци, а и Польска амбасада розписала конкурс за змоцньованє польопривреди и очуванє животного штредку на валалє – толкує Синиша. – На тот конкурс зме конкуровали прей коцурского здруженя „КУМ” и кед нам прейдзе тот проєкт, достанєме пенєж за будованє просторийох за преробок млєка до продуктох зоз млєка. То лєм початок и сцеме активовац младих же би ту нашли роботу – планує Мали.
АЛПСКИ КОЗИ ДАВАЮ КВАЛИТЕТНИ ПРОДУКТИ Коло 50-60 кози потребни же би штирочлена фамелия могла жиц зоз продукциї млєка и продуктох зоз млєка. Синиша Мали ма потераз 20 старши гарла, 14 у процесу матиченя и 6 алпски и били кози. Алє, у будучносци планує фундаментовац роботу лєм на алпски кози и били, котри даваю моцни кощата и квалитетне полномасне млєко.
Мали ма потераз 20 старши гарла, 14 у процесу матиченя и 6 алпски и били кози
ЗДРУЖЕНЄ ПАПРИҐАРОХ „КАПСИКУМ АНУМ” З РУСКОГО КЕРЕСТУРА
НАЩИВЕЛИ ЗАДРУҐУ У КАРАВУКОВЕ Керестурски паприґаре вше заинтересовани за одход на фахово екскурзиї, понеже то нагода видзиц иншаки способи продукциї и дознац дацо нове и цо мож применїц у власней продукциї котру треба унапрямовац ґу иновацийом Члени Здруженя паприґарох „Капсикум анум” зоз Руского Кере стура початком априла нащивели Землєдїлску задруґу (ЗЗ) „Аґродунай” у Каравукове на поволанку директора Польопривредней фаховей служби у Зомборе Владимира Сабадоша, котри заступнїк и предсидатель Управного одбору спомнутей Задруґи. Вєдно зоз Сабадошом, паприґарох приял и директор Задруґи Стеван Станойкович. ЗЗ „Аґродунай” тераз єдна з найуспишнєйших у заходнобачким округу, а пред осемнац роками була у предликвидациї, занїма ше зоз статкарством, овоцарством и продукцию нашеньских културох. У своїм составе ма центер за дорабянє польодїлских и заградкарских културох, та аж и поверхносци засадзени зоз тополями, та прето є єдна з ридких котра ше занїма з лєсарством на тих просторох.
– У будучносци ше будзем базовац же бим тримал алпски кози и таке стадо. Прето сом купел и уматиченого французкого увозного алпского козака, та била коза уж окоцела чисте алпске кожще – гвари Синиша.
СРЕДСТВА ГЛЄДА НА КОНКУРСОХ Доганска индустрия „Филип Морис” у рамикох конкурса „Активуй ше за роботу” стимулує младих зоз 10 000 доларами же би порушали роботу, а Синиша конкуровал и на тот конкурс. ВАЖНИ ОКРЕМНИ РЕЖИМ ПРИКАРМЙОВАНЯ
Наш собешеднїк Синаша Мали гвари же стереотип о тим же коже млєко шмердзи и ма нєприємни смак панує прето же велї кози у валалє єдза шицко, та вец таке и млєко. – Тримам ше того же кози тиж треба же би мали окремни режим прикармйованя, та кед буду мац квалитетне костиранє и млєко и продукти зоз млєка буду квалитетни – потолковал Мали.
– Плануєм прешириц роботу, зоз пенєжу котри, наздавам ше, ту достанєм, понеже ми прешол тот бизнис план, та жадам направиц амбалажу и даяки свой бренд и продукт котри будзе защитнїк продукциї моєй млєкарнї – гвари Мали и додава же вше треба напредовац. Нє досц лєм тримац кози и предавац млєко и сир у валалє и на пияцу, алє треба ше пребиц на пияц и прешириц свойо тарґовище. ■ 13 АПРИЛ 2018.
Керестурски паприґаре мали нагоду видзиц дїялносц задруґи и їх биланс. Попри тим нащивели и овоцнїк черешньох поверхносци 10 гектари на Боґоеєве котри у составе Задруґи, чия цала продукция ше вивожи до Русиї. Сабадош зоз сотруднїками отримал и кратке викладанє о темох за цо ше интересовали Керестурци, найвецей бешедоване о рижних способох продукциї у польопривреди и резултатох зоз їх оглядних польох, а паприґаре ше окреме интересовали за Покраїнски конкурси. М. Дж.
РУСКЕ СЛОВО 23
ЕКОНОМИЯ КВЕЦАРСТВО НА ПОЛЬОПРИВРЕДНИМ ҐАЗДОВСТВЕ ГРУБЕНЬОВИХ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ
ПОЧАЛИ ЗОЗ 150 МЛАДИМА МУШКАТЛАМИ
У квецарстве ружи квитню, алє у живоце, нє вше. Тоту файту польопривредней продукциї держава нє препознала як перспективну, субвенциї скоро же анї нє мож витвориц, понеже нєт катеґориї за квецарох. Грубеньово ше пренашли, знаходза ше на рижни способи, и помали розрабяю фамелийну роботу
У
дворе фамелиї Шандора и Даяни Грубеньових пахнє кветови полен ище од капурки. Такой мож обачиц и заквитнути пластенїки у загради, а у пластенїку Шандора, котри рихта квеце за пияц, коло нього забегую двоме хлапци, шейсцрочни Ерик и штиророчни Оскар, а супруга Даяна чува наймладшого члена Алберта, котри ма три тижнї. Скорей як цо ше опробовали озбильнєйше у квецарстве, Грубеньово садзели и познату керестурску паприґу, а зоз квецом роботу розпочали 2011. року кед посадзели лєм єшеньски ружи, як их нєшка воламе хризантеми. – Хризантеми зме садзели два роки, та аж потим зме ше почали занїмац зоз ширшу продукцию квеца. На нагварянє купцох и товаришох зоз пияцу, опробовали зме пестовац и ярнє квеце. Почали зме зоз скромним числом, 150 младима мушкатлами и кущик дробного квеца. Тей истей яри зме барз швидко розпредали нашо квеце, та сом докупйовал, понеже сом мал розробене место и стаємни муштериї на пияцу – толкує Шандор. РОБОТА ПРЕЗ ЦАЛИ РОК Тераз ґаздую зоз трома пластенїками, а маю под аренду ище два загради до котрих садза хризантеми кед им потребни векши простор. У єдним пластенїку пестую и прекрасни кали котри предаваю як резани квет. У шицких пластенїкох розцагал сам зогриванє, дзекуюци чому
УКЛАДАНЯ ВЕЛЬКИ, СУБВЕНЦИЇ НЇЯКИ – Нашеня за квеце релативно драги, а потим и сама продукция. На пластенїкох хаснуєме по два найлони, єден нукашнї и вонкашнї, а помедзи нїх воздушни простор. На субвенциї од держави нє рахуєм. Квецарство нє спада анї до єдней катеґориї котру ше субвенционує у польопривреди, а значна би була потримовка кед ше купує субстрат – гвари Шандор Грубеня.
24 РУСКЕ СЛОВО
зменшал свойо укладаня, а як нам гвари наш домашнї, топи зоз соянку, та през жиму нє ма часу анї оддихнуц. Квецарство значи роботу през цали рок, кущик шлєбодного часу маю влєце, алє и теди потребне залївац квеце котре пририхтую за єшеньску сезону, цо знова завиши од того яке лєто. Продукцию ярнїх квецох починаю ище вжиме, так самостойно орезую младнїки зоз матичних рошлїнох и ожилюю их. Дзепоєдни файти продукую зоз гибридного нашеня котре наисце драге, а єст и таки за котри купую готови младнїки, понеже их нє можу одховац пре специфични условия котри вимагаю, лєбо пре простор. – Младнїки орезуєме лєм за свою продукцию, медзитим, купуєме и од других прето же нє маме шицки фарби яки купци вимагаю – твердзи Грубеня. ВЕЛЬО ЗАВИШИ ОД ХВИЛЇ И квецарство завиши од хвилї, гоч ше им уда одховац квеце на час, покля хвиля нє вигодна же би ше го садзело вонка, потамаль людзе на пияцу нє купую. – Прешлого року зме шицку арвачку розпредали ище у фебруару, а того року ище вше маме з нєй векшу часц. Причина то же бул досц жимни фебруар и початок марца, та нє було условия за садзенє. Тераз помали доходзи за предай беґония, алисиюм, кадифка, петониї, ґербери, винки и друге – гвари наш собешеднїк. Продукую вельо файти квеца, же би кажди купец нашол дацо за себе, алє и сами вони видвоюю мушкатли котри роками найглєданши. З мушкатлох маю вецей файти, од класичних зуналох, цо мож садзиц до жеми, та по цагаци котри прикрашую жардинєри на балконох и терасох. Дакус менєй ше глєда, алє тиж у велїх фарбох и файтох, сурфиниї, котри уж порихтани на предай. ■ М. Джуджар 13. АПРИЛ 2018.
ekonomija@ruskeslovo.com
У ВЕРБАШЕ
ДОНАЦИЯ ЗА ЗДРУЖЕНЄ ПЧОЛАРОХ У сотруднїцтве з Покраїнску владу и подприємством „Евротом” з Руми, за Здруженє пчоларох з Вербасу обезпечена вредна донация лїкох за третман пчолових дружтвох процив варои
В
Фото: vrbas.nes
ароа єдно з найвекших гроженьох у сучасним пчоларстве, а достати лїки за здруженє пчоларох у Вербаше значно защица кошнїци од тей хороти. З тей нагоди о тей теми з предсидательом Здруженя пчоларох општини Вербас Драґолюбом Крстичом приповедали предсидатель општини Милан Ґлушац, заменїца предсидателя Миляна Штулич и член Општинскей ради Мариян Миянович. ОДБИТИ НА КОНКУРСОХ ПРЕ ДРОБНЇЦИ
Пчоларом кажда донация хаснує, Предсидатель Здруженя пчоларох општини Вербас окреме кед нє достаню таки и подобни Драґолюб Крстич зоз представнїками Општини Вербас лїки, на конкурсох. – Я три раз одбити на конкурсох, вше пре дзепоєдни куповал дзепоєдни продукти. За нас пчоларох то буд дробнїци и ствари коло конкурованя хтори, можебуц, зе велька ствар, окреме нам хтори нє маме барз вельо нє були цалком ясно потолковани. Так же тота помоц кошнїци – визначел Славко Барановски, хтори у пчоод Општини барз значи, а у „Евротому” сом и скорей ларстве вецей як децению, и ма вецей як 30 кошнїци.
ПЧОЛАРСТВО У СЕРБИЇ У ЕКСПАНЗИЇ
Фото: В. В.
Пчолараство у Сербиї у експанзиї – виявел заменїк предсидателя Союзу пчоларских орґанизацийох Сербиї Милутин Петрович на Сайме пчоларох у Яґодини. Вон наглашел же, по прешлорочних податкох, у Сербиї на 5,9 жительох приходзи єдна кошнїца. Китаю, наприклад, же би ше виєдначел зоз Сербию, хиби 220 милиони кошнїци. По Петровичових словох, 2014. рок бул найгорши у остатнїх 50 рокох, 2016. рок у остатнїх сто рокох, а 2017. рок ище горши. Прето, найчежше потрафени гевти хтори ше зоз плоларством почали занїмац у остатнїх штирох рокох. Пчоларох Сербиї влонї виратовали Банат и Бачка, дзе плочаре селєли кошнїци на слунечнїкову пашу, а помогли и пажици у брегох.
13. АПРИЛ 2018.
АПЕЛ ЗДРУЖЕНЯ Здруже нє пчола рох Вер бас апе лує на поль о при вред нї кох же би нє пир ска ли овоц у квит ну цу. Пчоларе спозорюю же ше на тот спо соб прави двойнїсту чкоду, бо доказане же пирсканє овоци у квитнуцу нє дава резултати, а на тот спо соб ше знїщує и пчоли хтори главни запрашковаче овоци. – Овоц хтору оплодзели пчоли ма за 30 по 80 одсто векшу родносц. Ґу тому, и Закон о средствох за защиту рошлїнох апсолутно забранює пирсканє рошлїнох под час квитнуца зоз средствами хтори отровни за пчоли. Польопривреднїк одвичательни кед отрує пчоли, и за то плаци надополнєнє тоталней чкоди пчоларови, по 30 тисячи динари по кошнїци – стої у сообщеню Здруженя пчоларох. Тиж, гварене и же кара за третированє з инсектицидами под час квитнуца за физичну особу од 35 по 50 тисячи динари, за поднїмательох од 300 по 500 тиячи динари, за правни особи од 500 тисячи по милион динари. Медзитим, ришенє то анї кара, анї надополнєнє, алє порозуменє медзи польопривреднїками и пчоларами. ■ А. Маркович
РУСКЕ СЛОВО 25
ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ НАШО ГОСЦИ: ФАМЕЛИЯ ПАВЛА РИЗНИЧА ЗОЗ СЛОВЕНИЇ
ОЖИЛИ ПАМЯТКИ НА ДЯДЮ
Пише: Мария АФИЧ
На нєдавно отриманим ювилейним 50. Драмским мемориялу Петра Ризнича Дадї у Руским Керестуре, на отвераню окремне дожице було привитац, та и упознац ше, зоз фамелию Петрового сина Павла Ризнича. Вони з тей нагоди нароком припутовали зоз Чрномелю у Словениї дзе Павле жиє остатнї 50 роки
Я
к Павле визначел у привитним слове на отвераню Меморияла, приведол з тей нагоди шесцерих Ризничових и достал за тото огромни аплауз. То його супруга Цветка, син Александар зоз супругу Барбару и їх дзивочки Ким и Брина. Гоч мено Петра Ризнича Дядї децениями по його вчасней шмерци (1966. року), жиє медзи Руснацами праве по Драмским мемориялу и у мену нашого Театра, нєшкайши младши ґенерациї нє барз знаю о самому Петрови Ризничови, найзначнєйшому театралному творительови при бачванских Руснацох и наставнїкови у першей повойновей рускей Ґимназиї у Руским Керестуре. Ґу тому, Петро Ризнич значни шлїд зохабел и у театралней творчосци у Кули и у Вербаше дзе велї роки жил, и дзе є и поховани. ПЕТРО У КЕРЕСТУРЕ ЖИЛ 15 РОКИ Здогадли зме ше на ньго з його потомками, а то син Павле хтори народзени 1937. року, и його шестра Надя, хтора нажаль, вецей нє медзи живима. Єй потомки жию у Новим Садзе. Як ше Павле чувствовал теди кед керестурска публика и його оцови и присутней Ризничовей фамелиї указала вельке почитованє и чесц, вон гвари: – Замодлєл ме директор Рац най дацо повем на отвераню, гоч я нє даяки бешеднїк. Барз ше радуєм же ту людзе и нєшка чуваю памятку на оца, алє ище баржей тото
26 РУСКЕ СЛОВО
же оцец розвил любов ґу язику и театралней уметносци, углавним, повязал Руснацох вєдно у театру. Я паметам жимски путованя до Дюрдьова, Вербасу, бо оцец вше бул вєдно з людзми. Вше гуторел же най ше тримаю русинского язика. Так же, цешим ше з його роботу, гоч сом теди бул мали, и вон ми теди хибел, бо вельо робел. Но, тераз ми було барз мило. Я вше вец так чувствуєм як да оцец жиє. Нєшка сом нароком облєкол и вишивану машлю хтору ми вишила шестра Надя – приповеда Павле. Спомнул нам з тей нагоди и паметлїве дожице кед оцец у Вербаше под час войни орґанизовал партизански шпиталь, бо бул абсолвент медицини и мал праксу, та и ту робел як лїкар, а и як гирурґ окончел ампутацию ноги єдней жени, Павле нїґда нє забудзе. – Оцец мало бешедовал о своїм прешлим живоце, верим же му було барз чежко и здогаднуц ше, бо як емиґровал нїґда вецей своїх нє видзел, гоч ше спочатку и дописовал з нїма, мал фотоґрафиї, алє вец нє шмел пре Сталїново репресиї. Син од єдней шестри у Ростове бул командант места, и сиґурно би Сталїн то нє витримал нє покарац их же маю дакого у емиґрациї – памета Павле. ВШЕ ГО ЦАГАЛО ДО КЕРЕСТУРА Кус зме поприповедали и зоз Павлетову супругу Цветку хтора Словенка, интересовало нас дзе ше вони нашли. – Павле у моїм месце служел войско, а понеже бул музичар и грал на кларинету, упознали зме ше на єдней 13. АПРИЛ 2018.
ljudze@ruskeslovo.com
програми дзе и ми, як омладинци, участвовали. Випадло так же то було судьбоно сне стретнуце, та зме ше познєйше и побрали и два роки зме и жили у Вербаше – приповеда Цветка хтора досц добре зна и по руски, гоч ше нєодлуга як умар оцец Петро одселєли до Словениї. Павла вше цагало до Кере стура, и донєдавна каждого року го син Александер привожел до його барз до бро го па ри я те ля Владу Мученския. – Кед мама пошла жиц ґу ше стри до Нового Саду, и два раз до рока зме приходзели. Кед умарла, раз до рока, а тераз ме вообще нє цага до Нового Саду, а ту, до Кере стура, барз. И вше ше ми видзи же ту шицки и далєй жию, як теди кед сом отадз пошол – здогадує ше Павле. Гвари же з Кере стура ма барз красни памятки, бо у нїм одро снул, ту ше врацал зоз школи, ма приятельох зоз хторима 50-тих рокох основали и окре стер „Сивґамуриз” з Якимом Сивчом, Владом Ґарднянским, Владом Мученскийом, а о хторим и ми нєдавно писали. Приятельство з Мученскийом и йогу супругу Ирину, дзивку учителя Дудаша з хтору вєдно одро сли у Старей школи, тирва и нєшка. И ПАВЛЕ И АЛЕКСАНДЕР НАШЛЇДЗЕЛИ ДЯДЬОВО УМЕТНЇЦКИ НЇТКИ Павле свой роботни вик у Словениї окончовал у вецей фабрикох дзе робел на финансийох, алє мал у себе и вельку любов ґу музики, уметно сци. – Роками сом гонорарно робел и у музичней школи, аж по пензию, и у локалней телевизиї як знїматель, и то ми барз добре ишло – гвари вон, а його син Александер барз здабе на дїда Петра гоч го, як гвари, нїґда нє упознал.
13. АПРИЛ 2018.
ХТО БУЛ ПЕТРО РИЗНИЧ ДЯДЯ?
– Я ше на род зел два ро ки потим як дї до умар, та сом лєм слу хал о нїм. Аж кед сом бул стар ши ме бар жей за ци ка ве ло цо вон шиц ко ро бел у тих кра й ох. И я уж 25 ро ки ро бим як на став нїк кла ви ра у му зич ней школи, а мам и ло кал ну ра дио-ста нї цу Оде он и ло кал ни веббок, значи ро би ше о меди й ох, и у му зи ки. А Оде он по грече скей ми толо ґ иї значи му зич ни те атер. Ви патра же и ту дї до во шлї ди. У оца и нє шка днь о ва хи жа на ме сце на зоз ме бль ом и дї до ви ма ма люн ка ми, так як була и ту, у Ке ре сту ре – ви волал нам Алексан дер. Гва ри нам же до Во й води ни ско рей ча сто при ход зе ли, а на Ме мо ри я лу бул як вояк у Но вим Сад зе. – Барз ми мило же сом тераз бул ту. Барз крашнє ше чувствуєм и я и шицки мойо. Кед нам Мученски гварел же будзе 50. Мемориял, нашол сом на интернету датум и одлучели зме шицки присц. Видзим кельо бул мой дїдо визначни и почитовани. Павле и Александер своїх домашнїх, Дом култури, поволали го сцовац до Чрномелю на „Юрєванє” найстарши фе стивал фолклору у Словениї, же би як Павле гвари, и там зоз бини виповед „Витайце Кере стурци”.■
Народзени є 28. априла 1890. року у билоруским месце Браслав дзе му оцец робел як економ на спахийским маєтку. Основну школу и ґимназию закончел у українским варощику Бучач. Уписал ше на Медицински факултет у Львове дзе закончел осем семестри. Теди закончел и шейсцмешачни курс уметнїцкей школи (1913). По Першей шветовей войни и револуциї у царскей Русиї нашол ше на боку меньшевикох, зарабровали го билоґардейци, алє заш лєм, як интелектуалєц могол емиґровац и сцигол до Дубровнику дзе тримал же ма свойо коренї. Понеже ту нє нашол свою дальшу родзину зоз ґрупу емиґрантох населєл ше до Вербасу и оженєл зоз учительку Цецилию Шанта. У медзичаше абсолвовал на Правним факултету у Суботици, а од 1945. по пензию 1958. рок жил у Руским Керестуре дзе у Ґимназиї преподавал русийски, подобове и ґаздовство, а у шлєбодним чаше пошвецел ше орґанизованю драмского аматеризма при Руснацох и ширше. И сам бул ґлумец и режисер. (Значни Русини – НАР)
РУСКЕ СЛОВО 27
ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ НАШ ГОСЦ: ТЕОДОР ПАЛЄНКАШ З РУСКОГО КЕРЕСТУРА
ДРАГА БУЛА ДОБРА, БО ВШЕ ДАҐДЗЕ И ОДВЕДЛА
Пише: Любомир ДУДАШ
Теодор Палєнкаш, однєдавна пензионер и вироятно анї сам нє предпоставял, лєбо задумовал, кадзи го шицко одведу його драги, же би ше ознова, пребогати зоз искуствиями здобутима под рижнима нєбами, врацел ту до ровнїни дзе му шицко блїзке и познате...
Т
еодор Па лєнкаш, чийо родичи и найблїзши народ зени по Другу войну були Палїнкашово... Дзеци, обидвоме синове, Сашо и Славко уж до стали презвиско по оцови. Алє цо зоз тим, лєбо од того. Шицки су свойо, зоз полним почитованьом, любову и радо сцу частих стретнуцох. Теодор по народзеню, и по шицких знаних кореньох – Коцурец. Жил вшадзи. У Новей Кули, Савиним Селу (найдлужей), окрем Кере стура, у Заґребу и иножемству дзе пребул на роботох вецей од трох рокох. Иножемство то и Либия, коло два роки, Малта, Алжир, скоро рок, Италия... – Основну школу сом закончел у Коцуре, а штредню у Заґребу, теди зме були єдна держава, и то добра, то лєм требало ценїц и почитовац. Закончел сом тото цо сом и плановал и любел – Електротехнїчну школу, напрям автоматики. Тото сом и найдлужей робел. Алє, гвари сам, було и периоди кед ше робело цо ше лєм сцигло и могло. Паметанє навраца памятки на кулску „Технїку”, ново садску „Победу”, кулску „Шветлосц”, Систему „Дунай–Тиса–Дунай”... Вец го драга одведла до заґребацкого „Монтинґу” и „Братох Кавурич”, тедишнїх индустрийних ґиґантох. ЖИВОТ МА ЧУДНИ РИШЕНЯ Теодор и Зорица пребераю по числених памяткох
28 РУСКЕ СЛОВО
Робота у Заґребу го вязала и зоз животну сопутнїцу Зорицу. Наисце тот живот чудо зоз своїма ришенями 13. АПРИЛ 2018.
ljudze@ruskeslovo.com
каждодньових стварох. Зорица тиж зоз Торжи, Савиного Села, а у Заґребу лєм тельо же ше познали. Зорица пребувала у шестри котра там робела, а Теодор робел и бивал у брата. Цудзина, анї нє така далєка, и концерт Здравка Чолича у Заґребу их повязали занавше и од теди жию свой сон котри принєсол на швет Сашу, а вец Славка. Обидвомоме народзени праве там, у Заґребу. – У школи сом наисце вельо научел, а тедишня система ше намагала же би кажде з добру дзеку предлужел школованє и попри роботи. То наисце давало добри плоди, резултати... – Паметам, здогадує ше Палєнкаш, же зме у Италиї робели за єдну австрийску фирму, кед настал проблем... У мотажи инсталацийох вельких прецекох струї, застали зме пре машину за зогинанє бакарних шинох за струю, котри напавали дальши построєня... Єст таки машини ту и там, алє мало, а тоти цо були у роботи нє були за пожичку. Настала дилема, чи ставац и безпомоцно чекац же би то дахто други ришел, чи уключиц розум и шицки свойо научени и здобути схопносци? – Нормално, колеґа и я ше лапели до роботи и кед ґазда, иншак Австриянєц, пришол, нє верел анї сам себе, анї своїм очом, алє машина робела компликовани задатки у зогинаньох и то лєпше од фабрицких, увозних, лєбо хто зна яких других. Юго славянє теди вшадзи були роботнїки за пиху. Теди нам мало хто верел же зме нє инженєре по школи. Цо пре знанє, цо пре роздумованє, з добру дзеку и нєсебичним закладаньом, алє наисце нас вшадзи ценєли и почитовали, здогадує ше Теодор Палєнкаш. За таку роботу, наш майстор електромонтер до ставал и награди и стимулациї. У роботи сцигло и понукнуце, по контракту, за истого ґазду пойсц робиц до Австралиї. ОДЛУКА СПАДЛА НА КЕРЕСТУР Хлапци були мали, сами зоз мацеру Зорицу, подквартельоше у вельким городу, а драга вола далєй до швета.
Теодор на роботним месце
13. АПРИЛ 2018.
Палєнкашово хлапци док одрастали. Аж и торта мушела буц ґитара
Уж тих рокох за горизонтом вшелїяких национализмох и интересох почали гирмотаня. Цо почац и кадзи рушиц, а перше и перше требало склонїц супругу и хлапцох од наиходзацих злох. Купена хижа у Руским Керестуре дзе Сашо после Заґребу почал ходзиц до пиятей класи. Провадзел го и младши, Славко. Прешло часу, до Керестура пришол и Тодор... Вязи зоз добрима людзми зоз бувшей держави тирваю и нєшка. – Ми през франту вше гуториме же каждому Бог дал розум, алє даєдни нє достали и напрямки за його хаснованє... Гайде ше ти знайдз як ушпиш дзецко котрому сон на очи нє приходзи? Музика ище од пелюхох була у нашим обисцу, гоч дзе зме бивали, и була єдина як и любов, же нїґда нє хибела. За Сашу найдзене ришене – пущиш му єдну ЛП плочу зоз добру музику, (за тих котри нє знаю то перши озбильнєйши ношач звука), и син спал, алє спал лєм тоти пол годзини кельо плоча грала, а вец ознова док старшого сина наисце нє звладал сон... Лєбо, задумай, истого того Сашу од вше интересовала ґитара, а купиц то у тот час було розкош и нєможлїва вариянта... Знаходз ше, алат до рукох, и слухай сина як би то требало випатрац и... ґитара „своєй роботи” грала у його рукох аж и на то. Сашов цали швет и нєшка вязани за музику и творчосц на ґитари. Од Славка и нєве сти Александри маме и унуку, Хелену. Лєдво дочекац же би пришли до нас зоз Зомбора дзе жию, та же би ше и дїдо и баба нарадовали, а вона, заш бачикова, та од нього анї на крочай далєй. А, по шицким, музика и єй завжала добру часц ґенох. Супруга ище роби, а Теодор, Тодор, лєбо лєм Тоша, до пензиї пошол з роботного места як ноцни воспитач у рускокерестурским Интернату. Заслужено, после телїх роботох по швеце, красу живота отримовац у власним обисцу на Малим Збегньове у Руским Керестуре.■
РУСКЕ СЛОВО 29
ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ СТРЕТНУЦЕ З ЙОАКИМОМ МОЛНАРОМ ЗОЗ ДЮРДЬОВА
ДОК СОМ РОБЕЛ, ПРАВЕЛ, БАРЗ СОМ УЖИВАЛ Пише: Сандра САЛАМУН
ПОЦЕШЕНИ Йоаким оцец, швекор и дїдо, а його потомки нашлїдзели його смисел за гумор. Дзивка Сенка и син Синиша, як и унучата Аня, Ваня, Уна и Адриян. Медзи нїма єст и тих котри рушели по дїдових шлїдох, єст добрих шпивачох, бешеднїкох, рецитаторох и ґлумцох, а шицки, алє наисце шицки, маю схопни руки справиц тото цо надумаю. Док унучата були менши, найволєл им рихтац єсц. Нєшка ужива у нїх и їх животних успихох, бо су шицки добри школяре и студенти.
30 РУСКЕ СЛОВО
Мож повесц же Йоаким Молнар ма ище єдно мено – Жива, хторе достал по писательови скечох Живи Жежини чийо франти теди були барз популарни. Молнар, гваря, франтовнїк и на оца. До пензиї пошол як санитарни инспектор, гоч є познати по тим же ше вшадзи винайдзе, майстор є вецей ремеслох, алє и добри ґлумец...
У
младосци сцел буц дохтор и закончиц специялизацию на гирурґиї, алє пре животни обставини Йоаким Молнар дипломовал на Висшей медицинскей школи у Беоґрадзе. Пошвидко почал робиц як санитарни инспектор у Општини Жабель, и теди свою длужносц окончовал у шицких штирох општинских местох. Єден час бул аж и директор у Дому за старих у Чуроґу, алє ше о даскельо роки врацел на инспекцийну роботу, у оддзелєню у Новим Сад зе. Отамаль пред двацец двома роками пошол до пенизї. ЦО ВИДЗЕЛ ТОТО СПРАВЕЛ Нємирного характеру, любитель дружтва и бешеди, попри роботи Йоаким вше ище дацо робел на приватно. То вше бул даяки гоби котри прерастал до бизнису. Його любопитлївосц го часто одведла там
дзе вше могол научиц дацо нове. Нє тримало го место, єднак так як и нєшка, прето гвари, нє люби жиму, бо муши шедзиц коло пеца и патриц до „шкатулки”– телевизора. Кед правел хижу поєднал майстра же би му направел капуру, а майстор нє могол лєм присц. Нє дочекал го, превжал инициятиву, накупел апарати и материял и сам справел шицки цо требало. – Попачела ше ми робота, а и ишло ми од рук, та сом почал робиц и до валалу. Пошвидко ше тото ремесло розвило, у валалє робели ище двоме майстрове Ковач и Салак, алє нє робели шицко цо и я – гвари Йоаким Молнар хтори длугши час робел як будовательни шлосер у валалє, правел алуминиюмски капури, мишачки за концентрат, елеватори за кукурицу, шопи, чардаки и други конструкциї зоз желєза. Нє раз було же го даєдна машина зацикавела, 13. АПРИЛ 2018.
ljudze@ruskeslovo.com
та ю сам муши справиц. Так було и з машину за розцагованє найлоновей пантлїки хтору ше хаснує за бо стан. Теди, кед пошол ґу єдном ґаздови же би ошацовал як тота машина роби, єден з наднїчарох франтовал – „нє дай му поопатрац, бо таку исту справи” Так и було. Вєдно з валачаном Михайлом Паповим за три днї справели исту машину котра и нєшка функционує – У таких роботох я ше одпочивал, уживал сом правиц и виглєдовац цо би як и з чим могло зложиц. Нїґда ми нє бул проблем кед сом, так повесц, з першей роботи з варошу сцигол коло трох и такой пошол до роботнї робиц дацо друге. Правел тото цо було актуалне, тото цо го цикавело... Нє знаю велї же по цалей Войводини поставял зогриванє з горилнїками на „лож” олєй, же правел рижни продукти з меса и предавал их по дутянох у Новим Садзе... И МУЗИКА, И ҐЛУМА, А ФРАНТИ ОКРЕМЕ Одмалючка мал притоку ґу музики, та го учитель Дудаш учел грац чело. Ґлумец бул вецей як двацец роки, од основней школи по 1969. рок, кед и достал остатню медзи велїма дипломами за найлєпшого ґлумца на Медзиопштинским змаганю драмских секцийох дзе виступал пред валалским КУД „Тарас Шевченко”. У тим Дружтве бул длуго активни. – Нє шицки знаю же ми мено Йоаким, уж сом ше одвикнул одволовац ше на власне мено, бо ме шицки волаю Жива. Прето велїм нє ясне чи сом Руснак, чи Серб... – гвари Молнар.
Його потримовка – унучата и дзеци
Оцец му тиж бул познати франтош, та го и кед бул осемдзешат пейц рочни волали зруцовац кукурицу, алє нє прето же би робел, алє пре франти. Озда вец и робота швидше ишла. – Док сом бул младши, нє було ми нужно одпочивац ше. Алє и тераз ми найгорше кед нєт роботи, барз ми вец допито и волєл бим дацо робиц – гвари Молнар хтори дзеведзшатих рокох почал обрабяц жем, а тото роби ище вше. Кед о роботи слово, од кеди ше оженєл ище вше нє дзвигнул руки од такей филозофиї живота гоч ше од теди пременєли велї обаставини. Припознава же од шицкого цо сомнуте и нє спомнуте, найволї буц дїдо.■
Люби буц при младих, а и вони любя кед Жива з нїма
13. АПРИЛ 2018.
ЕКСПЕРТ ЗА СТАРОДАВНИ ЄДЛА За Йоакима барз важне добре дружтво и добре єдзенє. Вариц почал ище у штреднєй школи. На велько за дружтво почал пред вецей як штирома децениями, и од теди нє преставал. Найволї печиц месо на роштилю, печиц праше, вариц ґулаш и паприґаш, на квашно юшку, рибову, паприґаш... Од кеди є у пензиї, найчастейше варел пасулю, ґулаш з говедзини и паприґаш. И вше шицко на приятельскей основи. Гоч ма седемдзешат єден рок його роки младим нє завадзаю и часто го волаю на друженя, теди им вон вари. Вари и стародавни єдла, лєм найблїзши знаю яки добри смак целячих хвосцикох у ґулашу, „поховани” преднї швиньски ратички и буяково тетиви з преднєй ноги... Прешлого року у Дюрдьове на Ґулашияди освоєл треце место.
РУСКЕ СЛОВО 31
informator@ruskeslovo.com ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Нашей милей супруги, мацери и баби
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ У смутку и болю занавше нас зохабел наш мили и добри
ВЛАДИМИР МИХАЙЛОВСКИ (1937–2018) з Нового Саду Занавше ожалосцени його супруга Сенка, дзивка Ясна, унука Драґана, праунуки Йована и Величе и жец Иґор ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Милому братови
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 4. априла охабел нас наш добри и почитовани бачи
МАРИЯ БУДИНСКИ (1931–2018) з Нового Саду Занавше заспала 6. априла 2018. року. Красни памятки на єй любов, доброту и позитивну енерґию нїґда нє забудземе. Єй наймилши: супруг Миронь, дзивка Любка, унуки Ана и Лара и жец Миодраґ Вичная памят! ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 6. априла 2018. року занавше нас зохабела наша мила тета Марча
МАРИЯ БУДИНСКИ народзена Сабадош (1931–2018) з Нового Саду Красни памятки на ню чуваю нєвеста Славица Сабадошова зоз своїма дзивчатми Славку и Таню зоз своїма фамелиями Спочивай у мире Божим!
Нашей милей андї
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ
МАРЧА БУДИНСКИ (1931–2018) з Нового Саду Красни памятки у своїх шерцох на ню буду чувац Иринка Дудашова зоз мужом и дзецми, Меланка Ковачова зоз дзецми и Сенка Миячичова зоз дзецми Най спочива у мире Божим!
32 РУСКЕ СЛОВО
ВЛАДИМИР МИХАЙЛОВСКИ (1937–2018) з Нового Саду ВЛАДИМИР МИХАЙЛОВСКИ Пошли сце од нас там дзе нєт бо(1937–2018) лю, жалю и здихованя, алє дзе жиз Нового Саду вот вични. Од шестри Лели и фамелиї Лїля- У смутку Левонка и Олїца зоз нич свою фамелию
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 6. априла зохабела нас наша мила
проф. МАРИЯ БУДИНСКИ народзена Сабадош (1931–2018) Дзекуєме єй за красни хвильки препровадзени вєдно. Сочувствуєме у болю цалей фамелиї. Єй пайташки з дзецинства Мария Чурчич народзена Арт и Ирина Фейса народзена Сеґеди СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 15. априла 2018. року наполнї ше дзешец роки як нас занавше зохабела наша мила супруга, мац, баба и прабаба
ДЮРДЇНКА ХОМА (1940–2008) з Руского Керестура Красни памятки на єй любов и доброту вше буду чувац твойо наймилши, супруг Любомир, син Златко, нєвеста Споменка, унук Аца и унука Ана зоз фамелию Спочивай у мире Божим!
13. АПРИЛ 2018.
informator@ruskeslovo.com Нашому дїдови
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 6. априла 2018. року, у своїм 70. року живота, занавше ше преселєл до вичносци мой мили супруг
ВЛАДИМИР ЕРДЕЛЇ (1935–2018) з Руского Керестура
ВЛАДИМИР КОЛОШНЯЇ (1. IX 1948 – 6. IV 2018) з Руского Керестура
Мили дїду, уж нам хибиш и празне нам место за столом. Тераз можеш и бегац кед сцеш, а ми ше уж увидзиме... Без тебе нам будзе допито. Твойо Ната, Вера, Пера, Дюрдїца, Єлица и Милан Шпи дїду, шпи. Най це ангели чуваю!
Памятки хтори остали после 40 рокох малженского живота занавше будзем чувац у шерцу. Твоя супруга Натка Спочивай у мире Божим!
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Милому оцови, дїдови и прадїдови
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 6. априла 2018. року занавше Дня 6. априла 2018. року, занавше престало дуркац шерцо милого оца нас зохабел наш мили оцец и дїдо и дїда
ВЛАДИМИР ЕРДЕЛЇ (1935–2018) з Руского Керестура Од дзивки Нати, жеца Витомира, унукох и праунукох Спочивай у мире Божим!
ВЛАДИМИР КОЛОШНЯЇ (1948–2018) з Руского Керестура Красни памятки на час хтори зме вєдно препровадзели нїґда нє забудземе. Син Мижо зоз супругу Дияну и дземи Мартину, Емину, Мелису и Лейлу Спочивай у мире Божим!
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 7. априла занавше нас зоха- Дня 1. априла наполнєли ше 23 Дня 13. мая наполня ше 23 роки роки як нас зохабела наша мила як нас зохабел наш мили оцец, бел наш мили брат и бачи мац, баба и прабаба дїдо и прадїдо
ВЛАДИМИРА КОЛОШНЯЯ (1948–2018) з Руского Керестура Будзеш нам хибиц кажди дзень, а твоя любов и доброта и надалєй буду жиц з нами. Дзивка Марина Кршичова зоз супругом Мирославом и сином Матейом Спочивай у мире Божим!
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 6. априла 2018. року занавше нас зохабел
Найкрасши памятки чува шестра, дзивка Мелана Маньошова зоз супругом Дюром, дзивку Гену, сином Мижом и нєвесту Ґенку, жецом Душаном и з унучатми Слободаном, Предраґом, Ивану, Александру, Иґором и Дарком Вичная памят!
ВЛАДИМИР КОЛОШНЯЇ (1948–2018) з Руского Керестура Памятку на ньго занавше буду чувац Мария Арвова зоз супругом Юлином и дзецми Таню, Ясмину и Весну зоз фамелиями Спочивай у мире Божим!
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 7. априла напущел нас наш братняк
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 6. априла 2018. року преселєл ше до вичносци
СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ На нашу милу супругу, мацер и бабу
ВЛАДИМИР ЕРДЕЛЇ (1935–2018) зоз Степановичева Вше останє у наших шерцох. Од його шестринїцох, Ирини Папуґовей, Мелани Симуновичовей, Марї Варґовей з Австралиї зоз їх фамелиями Спочивай у мире Божим!
ВЛАДИМИР КОЛОШНЯЇ (1948–2018) з Руского Керестура З любову и почитованьом памятки ВЛАДИМИР КОЛОШНЯЇ на ньго буду чувац Йовґен Преґун (1948–2018) зоз супругу Илону и дзецми Жель- Од андї Меланки зоз сином Мирку и Єлену зоз фамелиями ком Преґунових Спочивай у мире Божим! Спочивай у мире Божим!
ВЛАДИМИР ЕРДЕЛЇ (1935–2018)
ИРИНА ЕРДЕЛЇ (1912–1995)
ЯКИМ ЕРДЕЛЇ (1910–1995)
з Руского Керестура
13. АПРИЛ 2018.
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Шовґрови
МАРИЯ ГЕРБУТ (1953-2011) зоз Руского Керестура Красни памятки на ню чуваю єй наймилши Вичная памят!
РУСКЕ СЛОВО 33
informator@ruskeslovo.com ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 4. априла 2018. року занавше нас охабела наша мила супруга, мац и баба
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 4. априла 2018. року занавше Дня 10. априла 2018. року наполнєли ше три роки як нас занавше зонас охабела наша мила шестра хабел
АМАЛИЯ БУДИНСКИ (1938–2018) АМАЛИЯ БУДИНСКИ з Ветернику (1938–2018) Красни памятки на нашо друженє з Ветернику будзем паметац. Ожалосцени супруг Дюра, дзеци Ожалосцена шестра Фемка зоз Дюра и Михайло зоз фамелиями фамелию Спочивай у мире Божим! Спочивай у мире Божим!
МИКОЛА ҐОЛУБ (1949–2018) з Вербасу Нїґда це нє забудземе и вично ше будземе здогадовац на твою доброту и любов. Твойо наймилши, супруга Зденка, син Александар, нєвеста Драґана, унуки Ваня и Ема, та шестра Гелена зоз фамелию Спочивай у мире Божим!
НА ЗДОГАДОВАНЄ Мили мойо, шестричко, брату, мамо, бабо, оцец, дїду, мужу и тату
ЄЛЕНКА ГОРНЯК (1947–1951)
ЯНКО ГОРНЯК (1949–1972)
ИРИНА ГОРНЯК (1919–1993)
ДЮРА ГОРНЯК (1916–1997)
Красни памятки у своїх шерцох и молитвох навики чуваю Меланка зоз сином Мирком
СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 29. януара 2018. року наполнєли ше штерацец два роки як нас зохабел наш мили брат и бачи
Дня 19. априла 2018. року наполня ше двацец штири роки як нас зохабела наша мила мац, баба и прабаба
Дня 17. януара 2018. року наполнєли ше пейц роки як нас зохабел наш мили оцец, дїдо и прадїдо
ЮЛИН ПРЕҐУН (1953–2014) Спочивайце у мире Божим! По кра їн ски се кре та ри ят за урбанизем, будовательство и защиту животного штредку, на основи члена 10. Закона о преценьованю вплїву на живот ни шре док („Слу жбе ни новини РС” чс. 135/04) обявює
OБВИСЦЕНЄ
ЯКИМ ДЮРКО (1945–1976)
ГЕЛЕНА ДЮРКО (1926–1994)
ЯНКО ДЮРКО (1923–2013)
з Руского Керестура
Пошли сце нєсподзивано и сциха, остала велька пражнїна у наших шерцох. Памятку на Вас чуваю вашо наймилши Спочивайце у мире Божим!
34 РУСКЕ СЛОВО
o поднєшеним вимоги за одлучованє о потреби виробку студиї о о преценьованю вплїву на животни штредок Ношитель проєкта GEBI д.о.о., зоз Чантавиру, улїца Маршала Тита чс. 46, поднєсол вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта Вибудов силоса за житарки Q=8x800m3 зоз провадзацима обєктами на к. п. 6146/8 КО Бачка Топола-варош. Податки и документация зоз вимоги ношителя проєкта мож достац на увид просторийох Покраїнского секретарияту за урбанизем, будовательство и защиту животного штредку, Булевар Михайла Пупина 16, Нови Сад (прижемє, канцелария ч. 39). Шицки заинтересовани, у чаше од 10 дня од дня обявйованя того обвисценя, мож доставиц свойо думанє у писанєй форми на адресу Секретарияту.
13. АПРИЛ 2018.
ИНФОРМАТОР MALI OGLA[KI
* дзе цо будзе *
СКУПШТИНА РКЦ
У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ предава ше ХИЖА на порти од 4000 квадратни метери , велька заграда и двор зоз чардаком, пейцома кармиками и трома шопами. Опитац ше на тел. 025/704044. *** ПРЕДАВАМ квартель поверхносци 52 квадратни метери, укнїжени, у Новим Садзе у улїчки Омладинскоґ покрета, при станїци и Сайму. Телефон 060/525-0859, е-маил: v. prvanov@gmail.com. *** ДИХТОВАНЄ облакох и дзверох з неопрен ґуму. Щици од витру, жими, праху и шпорує на греяню. Монтираме и оправяме ролетни, гармониково дзвери, пантлїково фиронґи, мрежи од суньоґох. 060/5088433 и 025/5827-710 *** ВЛАГА? Изолуєме влажни хижи. 063/440-470 и 063/102-41-14.
Порядна рочна Скупштина РКЦ, отрима ше на вовторок, 17. априла 2018. року, у просторийох Руского културного центру, Йована Суботича 8 у Новим Садзе. Точки дньового шора буду розпатранє и прилапйованє звитох за 2017. и планох за 2018. рок. Скупштина почина на 19,30 годзин. ***
НА СОБОТУ РЕПРИЗА ПРЕДСТАВИ „БАБУШКА” У РКЦ
На соботу 14. априла 2018. року у просторийох Руского културного центра, Нови Сад, Йована Суботича 8, на 20 годзин, члени ансамбла Драмского студия РКЦ виведу представу „Бабушка” по тексту и у режиї Звонимира Павловича, у котрей автор розпатра ище єден аспект „кафкиянского” гнобеня тоталитарней системи над поєдинцом през форму фалшивих и вимонтираних „процесох”. У представи участвую: Славко Бучко, Марина Хома, Яким Грубеня, Владимир ГарДюра Латяк, Йован Живкович, Ребека Планчак, Ася Папуґа, Борис Фейди, АлександраЖивкович Бучко и Любица Фечо. Музику вибрал Мирослав Пап, а дизайн шветла здумал Ириней Гудак. ***
НА НЄДЗЕЛЮ ГУМАНИТАРНИ КОНЦЕРТ У КЕРЕСТУРЕ
Городска управа за защиту животного штредку на основи члена 29. пасус 1. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї” число 135/04 и 36/09), обявює
ОБВИСЦЕНЄ о принєшеним ришеню же потребне преценьованє вплїву и о одредзованю обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта „Вибудов обєкта – станїци за обезпечованє зоз горивом прижемней поверхносци (П)” у Новим Садзе Ношитель проєкта „BS BLOK 41A” ДОО, Нови Беоґрад, Булевар Зорана Дїндїча 81, Беоґрад, поднєсол тому орґану вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта „Вибудов обєкта – станїци за обезпечованє зоз горивом прижемней поверхносци (П)” у Новим Садзе на катастерскей парцели 7894 КО Нови Сад II, Город Нови Сад. После запровадзеного поступку, Городска управа за защиту животного штредку дня 4. априла 2018. року принєсла ришенє число VI-501163/18 же нє потребне преценьованє вплїву на животни штредок. Увид до предметного ришеня мож окончиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку, Руменацка 110 а, Нови Сад, роботни днї у чаше од 10 до 15 годзин на сайту Городскей управи за защиту животного штредку www. environovisad.org. rs. Заинтересована явносц може виявиц жалбу процив того ришеня у чаше 15 днї од дня його обявйованя у средствох явного информованя, по тим орґану.
OGLA[OVANW 021/6613-697, 021/ 6624/708 e-mail: ruske.redakcija@gmail.com 13. АПРИЛ 2018.
У Велькей сали керестурского Дома култури на нєдзелю, 15. априла, будзе отримани гуманитарни концерт за Наташу Ґайдош. Концерт почнє на 18 годзин, а шицок приход од предатих уходнїцох, котри коштаю 100 динари, буду наменєни Наташи. Наташа Ґайдош чежко покалїчена у транспортним нєшесцу, а дзекуюци добронамирним людзом, средства назберани у гуманитарних акцийох помагаю єй у регабилитациї.
CENOVN>K MALIH I POSMERTNIH OGLA[KOH – mala ogla{ka do 20 slova ko{ta 200 dinari – mala ogla{ka vecej yk 20 slova ko{ta 300 dinari – uramikovani tekst ogla{ki, abo vin~ovanki ko{ta 500 dinari – posmertna ogla{ka na wdno polqo ko{ta 600 dinari – posmertna ogla{ka na dva poly ko{ta 1 200 dinari. Cenovn<k va`i od 1. мая 2015. roku Ogla{ki mo` poslac na mejl office@ruskeslovo.com лєбо ruske.redakcija@gmail i uplacic na rahunok Novinsko-vidavatelqnej ustanovi “Ruske slovo” u banki Inteza ~islo 160-923244-82. Informaci< mo` dostac na telefon 021/ 6613-697.
РУСКЕ СЛОВО 35
СПОРТ/ИНФОРМАТОР ЧЕРВИНКА
ВЕЛЬКОНОЦНИ МИНИ-РУКОМЕТНИ ТУРНИР Вельконоцни мини-рукометни турнир отримани всоботу, 7. априла, у Червинки, а медзи 22-ма екипами з околних местох участвовала и рукометна секция Основней школи „Петро Кузмяк” зоз Руского Керестура. Керестурска екипа одбавела штири змаганя од хторих два победзели и то екипи РК „Бачки Моноштор” зоз Бачкого Моноштору, и екипу РК „Унит” зоз Суботици, а два страцели зоз минималним резултатом од рукометашкох ЖРК „Лаки” и РК „Червинка” обидва зоз Червинки. Успих Керестурцох задоволююци, гоч мало хибело, та могол буц и вельо лєпши. Як то обичай, на мини-рукометних турнирох хтори промовую рукомет и спорт вообще, кажди учашнїк почасцени зоз сендвичом, соком, а на тот завод и зоз писанку хтори достали од орґанизатора ЖРК „Лаки”
у сотруднїцтве зоз Рукометнима союзами Войводини и Сербиї. Од РС Сербиї кажда екипа учашнїк на мини-турниру достала по
ПОВОЛАНКА ЗА ВИКЛАДАНЄ НА САЙМЕ У ҐОСПОДЇНЦОХ Тогорочни Саям будзе на соботу, 21. априла, у дворе Основней школи „Жарко Зренянин” у Ґосподїнцох. Будзе мац два часци, виставу на тему гортикултури, етно детальох и ручних роботох котра будзе отворена на 7 годзин. За викладанє на спомнути теми мож ше приявиц и на дзень отримованя при Миодраґови Живковичови на 063/133-43-00. Друга часц Сайма будзе културно-уметнїцка програма котра почнє на 10 годзин у котрей буду участвовац вецей Дружтва.
36 РУСКЕ СЛОВО
два рукометни лабди, а по лабду достали и преглашени найперспективнєйши и наймладши учашнїк Вельконоцного турниру. М. А.
ТОГО ВИКЕНДА БУДУ ДНЇ ТЕАТРА У КОЦУРЕ Н а и ход з а ц о г о викенду, од 13. по 15. април, у Коцуре буду отримани шести по шоре Днї театру „Владимир Сабо-Дайко“ дзе буду приказани шейсц представи. У рамикох тей културней манифестациї буду означени и два ювилеї – 50 роки дїлованя у театру Миро слава Медєша и 50 роки роботи у култури Радойки Лазор. У Доме култури Днї театру буду отворени 13. априла на 20 годзин зоз виставу фотоґрафийох ювилантох, а потим будзе приказана представа „Дзивчатко и жобрак” у продукциї Етно клубу „Одняте од забуца” На соботу, 14. априла, Коцурци буду мац нагоду одпатриц три госцуюци представи. На 14,30 г. будзе дзецинска представа „Планета Но-
рим” котру пририхтало КУД „Тарас Шевченко”, на 15,30 г. наступи Драмски студио АРТ з Руского Керестура з дзецинску представу „Цифровани яблука”, а на 16,30 г. будзе „Нєлапшни Алибаба” у виводзеню КУД „Дюра Киш зоз Шиду. На нєдзелю, 15. априла, знова на сцени буду домашнї ґлумци алє з двома два представами котри и завру тогорочни Днї театру. На 16 г. будзе дзецинска представа „Кудлик Пудлик чека ґазду” котру пририхтали члени КУД „Жатва”, а на 17 г. будзе представа „Лєнїва Марча” у продукциї Етно клубу „Одняте од забуца”. 13. АПРИЛ 2018.
sport@ruskeslovo.com
БОКСЕРСКИ КЛУБ „ЧАРНОК” ЗОЗ ВЕРБАСУ
На Першенству Сербиї у боксу у хлопскей конкуренциї за пионирох, школярох и юниорох, як и за жени шицких возросних катеґорийох, члени Боксерского клубу „Чарнок” витворели вельки успих, односно освоєли два перши места и єдно треце. Вербащанє таки резултати витворели у моцней конкуренциї, дзе участвовали 186 боксере з 52 клубох. Пририхтованя тирвали три тижнї, и вец и резултати пришли, та з тей нагоди Стефан Цамович освоєл злато у конкуренциї юниорох до 54 кґ, Даяна Ґрмуша тиж освоєла злато у конкуренциї женох по 57 кґ, а борба у хторей участвовала преглашена за найлєпшу борбу у катеґориї женох, та вона достала и погар за найлєпшу боксерку. Млади Срдян Видович освоєл бронзову медалю. Як визначел тренер Клубу Иґор Шкундрич, з наступом на Першенству Сербиї „Чарнок” указал же ма вельки по-
Фото: vrbas.net
УСПИХ НА ПЕРШЕНСТВЕ СЕРБИЇ
тенциял, и здогаднул же 2016. року тот Клуб преглашени за найлєпши у Войводини, а влонї и перши клуб у Сербиї по резултатох у женским боксу. На концу, надпомнул и же Вербащанє доказани боксере на подручу Сербиї и дакедишнєй Югославиї. А. М.
ВЕРБАС – ВИБРАНИ НАЙЛЄПШИ СПОРТИСТИ У 2017. РОКУ
НАЙУСПИШНЄЙШИ АМБАСАДОРЕ СВОЙОГО ГОРОДУ
Традицийни награди „Найлєпши спортиста” општини Вербас за витворени спортски резултати у прешлим року на шветочносци достали Деяна Ґрмуша, Урош Митрович, Єлена Мажич, Любо Яловий, ЖОК „Вербас – Медела”, РК „Вербас – Петрол” и Душан Килибарда спорт Срдян Станич и ґенерални секретар Союзу спортох општини Вербас Боян Антонич. – Ви найлєпши амбасадоре општини Вербас на каждим змаганю дзе ше зявице. Лєм ви знаце кельо сце мушели робиц же бисце сцигли по титули и награди, а на наша обовязка же бизме ище моцнєйше потримовали спорт и обезпечовали условия за вашу роботу – гварел Милан Ґлушац винчуюци спортистом на наградох. Почитованє за винїмни резултати виражел и Срдян Станич и додал же 2017. рок бул окреме успишни за вербаски спорт. Даяна Ґрмуша освоєла Поєдинєчно першенство Сербиї у боксу 2017. року, преглашена є за найлєпшу юниорку у катеґориї до 54кґ, и постала член боксерскей репрезентациї Сербиї, дзе є и нєшка. Урош Митрович, школяр седмей класи основней школи, пре свойо винїмни успихи тераз як капитен предводзи репрезентативну селекцию Сербиї у своєй ґенерациї. Фото: vrbas.net
Прешлого тижня у општини Вербас уручени рочни награди за 2017. рок найлєпшим спортистом и спортским колективом, а седем плакети и пенєжну часц награди достали: найлєпша млада спортистка боксерка Даяна Ґрмуша, найлєпши млади спортиста рукометаш Урош Митрович, найлєпши спортски тренер Душан Килибарда, найлєпша спортистка рукометашка Єлена Мажич, найлєпши спортиста кик боксер Любо Яловий, найлєпши женски спортски колектив Женски кошаркашски клуб „Вербас – Медела” и найлєпши хлопски спортски колектив Рукометни клуб „Вербас – Петрол”. З тей нагоди орґанизовани и приєм у будинку општини Вербас, на хторим успишних спортистох привитали предсидатель општини Милан Ґлушац, член Општинскей ради задлужени за
13. АПРИЛ 2018.
Душан Килибарда, тренер хтори и член фахового штабу юниорскей и сениорскей репрезентациї Сербиї, добитнїк вецейнїстих покраїнских и державних припознаньох. Єлена Мажич вецейнїста добитнїца припознаньох за найуспишнєйшу рукометашку Рукометного клуба, а на Купу Войводини хтори нєдавно освоєл вербаски Клуб, Єлена преглашена за найлєпшу бавячку финалного турнира. Уж два роки бави и за репрезентацию Сербиї. Любо Яловий, вецейнїсти найлєпши спортиста општини Вербас, за собу ма вецей як 100 борби, а векшину закончел як побиднїк. Яловий вецейнїсти юниорски и сениорски шампион держави, три раз шампион Балкану, два раз треци на першенстве Европи, ношитель бронзовей медалї на шветових першенствох 2015. и 2017. року, вицешампион швета 2011, шампион швета 2013. року. Добитнїк є и найвисших спортских припознаньох. Женски кошаркашки клуб порядни учашнїк Першей женскей кошаркашскей лиґи Сербиї, найвисшого ранґу змаганя у нашей жеми. Рукометни клуб „Вербас – Петрол” чия сениорска екипа у тей хвильки бави у Супер Б лиґи Сербиї. А. М.
РУСКЕ СЛОВО 37
СПОРТ ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА НОВИ САД
ТРИ БОДИ, ДВА ЗМАГАНЯ ФК „Єдинство” (Руменка) - ФК „Бачка 1923” (Дюрдьов) – 2:0 (1:0) РУМЕНКА: Стадион ФК „Єдинство”, патрачох коло сто пейдзешат. Главни судия Желько Стумпф (Нови Сад), помоцни Филип Сабо (Нови Сад) и Петара Калман (Ветерник). БАЧКА: Иґнїч, Д Тривунович, Лю. Тривунович, Курушич, Данґубич, Пантич, Летич, Маркович, Радин, Ґелич и Цвиїч. Було два замени у другим полчасу, до бависка вошли: Рац у 64. Минуту хтори заменєл Пантича, Вуйович у 88. минути заменєл Цвиїча. Бачково бавяче нє дали анї єден ґол, а достали го у 21. и 75. минути. У 22. колу ярнєй часци змаганя Подручней фодбалскей лиґи Нови Сад Бачка го сцовала у Руменки дзе бавела з тамтейшим ФК „Єдинство” котре пред змаганьом було штварте на таблїчки зоз 36 бодами, цо було тринац боди вецей од Бачки. На змаганю було подзелєни по пейц живти и два червени картони, подєднак обидвом екипом. Як делеґат Деян Чурчич гварел з бависка, у 62. и 86. минути виключени двоме бавяче зоз ФК „Бачка 1923”. Любомир Тривунович пре друге явне опомнуце, нєспортске справованє, а потим пре оштри старт. Потим виключени и Алекса Радин пре вдеренє з локцом у дуелу з процивнїцким бавячом, цо му бул други жовти картон. Бавяч з котрим мал физични контакт, добил директни червени картон, бо Радина вдерел з ногу.
Пред тим змаганьом у 21. колу, стреду 4. априла ФК „Бачка 1923” змагали ше на домашнїм терену з петнастопласованим ОФК „Футоґ ” з Футоґу. Змаганє закончене з прешвечлїву побиду домашнїх 3:0, та Бачка предлужела з трома бодами вецей. По сле тих змаганьох ФК „Бачка 1923” з Дюрдьова ище вше на дванастим ме сце зоз 26 бодами. Шлїдуюце змаганє будзе на нєдзелю 15. априла на 16.30 годзин на стадиону у Дюрдьове кед виго сца ше стопласовани ФК „Младосц” Нови Сад котри ма дзешец боди вецей од Бачки. С. Саламун
ОПШТИНСКА ФОДБАЛСКА ЛИҐА ШИД
НОВЕ ПОРАЖЕНЄ ОФК „БАЧИНЦИ” У 13. колє Општинскей фодбалскей лиґи Шид нє було векши нєсподзиваня. Лидер на таблїчки ФК „Напредак” з Вашици на госцованю у Беркасове победзел Сримец зоз 3:2. Єднота зоз Шиду дома победзела прешвечлїво Єдинство (Лю.) зоз 5:2, а ОФК „Бачинци” страцели на госцованю у Ямени од Ґраничара зоз 2:1. Ердевик 2017 победзел Омладинєц зоз 3:0, Синдєлич з Ґибарцу победзел ОФК „Бинґула” 2:0, а Обилич 1993 победзел на госцованю Єдинство (М.) зоз 3:1. На таблїчки ФК „Напредак” и далєй перши зоз 35 бодами, Обилич 1993 други зоз 31 бодом кельо ма и Ердевик 2017 на трецим месце. ОФК „Бачинци” штварти з 22, Єдинство пияте з 20, а Синдєлич шести зоз 18 бодами. На седмим месце Єднота зоз 17, Сримец осми ма 15, а Омладинєц на дзевятим месце зоз 12 бодами. На сподку таблїчки на дзешатим месце Ґраничар зоз 11, предо-
38 РУСКЕ СЛОВО
статня ОФК „Бинґула” ма дзевец, а остатнє дванасте Єдинство (Лю) зоз лєм єдним бодом. У 14. колє на нєдзелю ОФК „Бачинци” дочекую Синдєлич, Омладинєц будзе бавиц процив Єдноти, а Сримец одходзи на госцованє до Куковцох дзе будзе бавиц процив Обилича 1993. Напредак дочекує Ґраничар, а ОФК „Бинґула” Ердевик 2017. У Люби буду бавиц Єдинство з того валала и Єдинство зоз Моровичу. У 20. колє Медзиопштинскей фодбалскей лиґи Срим , фодбалере ОФК „Бикичу” предлужели успишни початок ярнєй часци першенства и дома победзели Слоґу з Чалми зоз 4:1. Бикичанє на таблїчки на 11. месце зоз 24 бодами. У 21. колє одходза на госцованє до Кузмину дзе буду бавиц процив Ґраничара. Вл. Дї. 13. АПРИЛ 2018.
sport@ruskeslovo.com
ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА СУБОТИЦА
ИСКРА ВЕЦЕЙ НЄ ПЕРША
Искра прешлого тижня одбавела два першенствени змаганя и зазначела єдну побиду и єдно пораженє. Медзитим, пораженє их коштало перше место на таблїчки Прешлей стреди, 4. априла у Подручней лиґи Суботица було одбавене позарядове коло у котрим Искра госцовала у Панониї дзе бавела процив екипи Панония ИМ Тополя и тото змаганє Искра прешвечлїво победзела зоз 6:0. Сам резултат потвердзує же за Искру тото змаганє було як лєгчейши тренинґ, а ґоли на змаганю у Панониї дали Марян Малацко и Даниєл Радулович по 2, а Срдян Юшкович и Стефан Мароєвич по 1 ґол. Внєдзелю, 8. априла, у Коцуре одбавене друге змаганє у котрим Искра дочекала екипу Виноґрадара зоз Гайдукова и гоч ше знало же то будзе чежке змаганє, заш лєм ше очековала Искрова побида, понеже розлика медзи Искру и другопласовану Байшу була лєм два боди и Искра нє мала право на кикс. Искра добре вошла до змаганя и такой на початку мала єдну добру шансу, алє Мароєвич потрафел стативу. Потим Искра предлужела нападац, госци ше добре бранєли и грожели зоз процив нападох. У першим полчаше Искра наисце була лєпша и окрем стативи мала ище даскельо шанси, медзитим резултат остал 0:0. У другим полчаше ше почала чувствовац нервоза у бависку, Искра забавела дакус отворенше, а таке бависко оможлївело госцом же би у процив нападох були вше опаснєйши за Искров ґол. У 55. минути кед шицки на стадиону очековали же домашнї сцигню до жаданого ґолу случело ше цалком процивне, Виноґрадар вихасновал єдну подлу реакцию Искровей охрани и стадион у Коцуре уцихнул. Госци
дали ґол и було 1:0. Намагали ше Искрово бавяче швидко поровнац резултат и вше моцнєйше прицискали госцох, алє вец єден бавяч Искровей охрани направел вельку гришку кед, як остатнї бавяч, почал дриблац и страцел лабду, та нападачови Виноґрадару нє було чежко дац и други ґол. После другого приятого ґолу Искра рушела на шицко лєбо нїч и пошвидко Дамян Ґубаш дал ґол за Искру и резултат бул 2:1 за госцох. До конца публика у Коцуре навияла и давала потримовку бавячом же би вицагли голєм нєришени резултат, алє госци одбранєли свой ґол и однєсли до Гайдукова три боди. После того пораженя Искра вецей нє перша на таблїчки понеже Байша зоз 3:0 победзела екипу Ядрану зоз Фекетичу и пре скочела КОГУЦИКИ ЄДНО ЗМАГАНЄ СТРАЦЕЛИ, Искру на таблїчки, та тераз ма єден бод ДРУГЕ ПОБЕДЗЕЛИ вецей як Искра. Шлїдуюци два кола барз значни за даПионире Искри прешлого тижня були активни и у рамикох Пионирскей льши цек першенства понеже Искру очефодбалескей лиґи одбавели два змаганя. кую знова два чежки змаганя. У шлїдуюШтварток, 5. априла у Србобрану страцели од истоменовей екипи зоз ре- цим колу процив Ядрану у Фекетичу, а зултатом 3:1, єдини ґол за Искру дал Давид Неделькович, а прешлей соботи вец у Коцуре будзе одбавене дерби змау Малим Идьошу победзели домашнї Едьшеґ зоз 4:0. Ґоли за Искру на тим ганє медзи Искру и Байшу. змаганю дали Данило Мезеї 3 ґоли Милорад Ваяґич 1 ґол. З. Колєсар
ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА НОВИ САД
ЗМАГАНЄ ЗАКОНЧЕНЕ ЗА ДЗЕШЕЦ МИНУТИ ФК „Омладинац” (Степановичево) – ФК „Єдинство” 3:0 (3:0)
Степеновичево: стадион ФК „Омладинац”, патрачох 150. Судия: Тепич (Шайкаш). Судия нє мал вельо нагоди пискац и судзиц опомнуца, бо нє подзелєл анї єден картон. ЄДИНСТВО: Василєвич, Илеш, Росич (Крмпот), Чорич, Иґрачев, Дьордєвич, Ковачевич, Жиґич, Малинович, Бубнєвич, Тепич. Домашня екипа Омладинца од самого початку змаганя ришела победзиц. Перши ґол дали у першей минути змаганя кед вихасновали ище нє „зобудзену” екипу Єдинства. Штири минути познєйше одлично одреаґо13. АПРИЛ 2018.
вал бавяч з нападу домашнїх Живкович и дал други ґол. Исти тандем Пецель – Живкович правя ище єдну нагоду хтору схопни Живкович реализовал и ознова ше уписує до лїстини стрилцох. Була то єденаста минута змаганя, а по конєц першого полчасу нє було вельо нагоди. У другим полчасу домашнїм одвитовал резултат и шицки моци були унапрямени на чуванє резултатскей предносци. После того змаганя екипа зоз Ґосподїнцох на седемнастим месце зоз 15 бодами. А. П.
РУСКЕ СЛОВО 39
ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО
ГЛАСНЇК ПО РУСКИ
У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ, КОЦУРЕ И ДЮРДЬОВЕ ОБЛЇВАЛО ШЕ ДЗИВЧАТА, АЛЄ И ХЛАПЦОХ
РОК LXXIV ЧИСЛО 15 (3780) НОВИ САД, 13. АПРИЛ
■ ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ: РИЗНИЧОВА ФАМЕЛИЯ ЦЕНА 30 ДИНАРИ
Фото: М. Зазуляк Гарди, М. Джуджар С. Саламун З. Колєсар
Фото: Вероника Вуячич
ОГЛЯД НУ ЦЕ НА ПРЕ ШЛОСЦ
Фотоґрафия: 0714P оволуєме читачох новинох „Руске слово” же би помогли препознац особи на старих фотоґрафийох. Пре точне идентификованє особох на сликох, хтори маю окремну музейну вредносц, потребна помоц од ширшей явносци. Шицки фотоґрафиї настали у дакедишнєй фотоґрафскей роботнї Бруґошових у Руским Керестуре. Кажду фотоґрафию ше подпише зоз одредзену шифру, та кед же препознаце даєдну, лєбо вецей особи на фотоґрафиї, модлїме Вас же бисце явели до Заводу на число телефона 021/548-421, лєбо на мейл: zavod.rusini@gmail.com.
П
■ ПРЕСЛАВЕНА ВЕЛЬКА НОЦ