RUSKE SLOVO 15

ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ ВИШОЛ НОВИ МАК

РОК LXXVI ЧИСЛО 15 (3884) НОВИ САД, 10. АПРИЛ 2020.

Видруковане и треце тогорочне число младежского часопису МАК, а будзе поставене и на сайту „Руского слова” у пдф формату на линку https://issuu.com/mak.magazine/docs/mak_3_web_369f511b0b69b8

У марцовским виданю „У фокусуˮ терашня епидемия Ковид-19 и позарядови стан у нашей держави. У рубрики „Маков колажˮ читаче можу пречитац розгварку зоз Андрею Берич хтора самостойно розвива свой бренд у козметики, а рубрика „Швет и технолоґия” представя наруцани и нєповязани факти хтори интересантне пречитац. На бокох спортскей рубрики представени рибар Стефан Бранкович. „Кинотекаˮ пише о филму „Knives outˮ, а у „Власним печацуˮ проза автора под псевдонимом Бачи Дюра з Керестура и фотоґрафиї Патрика Костелника. Р. Дж.

Фотоґрафия: 0186P

Фотоґрафия: 0101P

Фотоґрафия: 0211N

Даєдни фотоґрафиї обявюємє вецей раз, понеже за нїх дотераз нєт нїяки податки.

ОГЛЯДНУЦЕ НА ПРЕШЛОСЦ

Фото: Иван Сабадош

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

оволуєме читачох новинох „Руске слово” же би помогли препознац особи на старих фотоґрафийох. Пре точне идентификованє особох на сликох, хтори маю окремну музейну вредносц, потребна помоц од ширшей явносци. Шицки фотоґрафиї настали у дакедишнєй фотоґрафскей роботнї Бруґошових у Руским Керестуре. Кажду фотоґрафию ше подпише зоз одредзену шифру, та кед же препознаце даєдну, лєбо вецей особи на фотоґрафиї, модлїме Вас же бисце явели до Заводу на число телефона 021/548-421, лєбо на мейл: zavod.rusini@gmail.com.

П

ШЛЇДУЮЦЕ ЧИСЛО „РУСКОГО СЛОВА” ВИДЗЕ 24. АПРИЛА, ЯК ДВОЧИСЛО

■ ХРИСТОС ВОСКРЕС!

ЗМИСТ

ВИНЧОВАНКА

ПОЧИТОВАНИ ЧИТАЧЕ, ВИНЧУЄМЕ ВАМ ВЕЛЬКОНОЦНИ ШВЕТА ■ Тижньовнїк 6–7. Позарядови стан у Сербиї и критични период епидемиї

■ Нашо места 8–11. Актуалносци у борби процив корони на локалним уровню

■ Економия 12–13. Державна потримовка привреди

■ Култура и просвита 16–19. Настава „на далєкосц” – виволанє за шицких учашнїкох

■ Мозаїк 20–21. Младежска емисия по руски „АЛТ шоу” на габох Радиo Нового Саду

■ Людзе, роки, живот 22–23. Наш госц꞉ Славимир Славе Шанта зоз Коцура

■ Духовни живот 28. Активносци Каритасу у нововербаскей парохиї

■ Информатор Фото: А-М. Рац

30–34. Мали оглашки и In memoriam

Шлїдуюце число „Руского слова” видзе 24. априла, як двочисло

■ Спорт 36–34. Лєтня Олимпияда пре пандемию будзе нарок

■ Интермецо 38–39. Горуци тепши Насловни бок꞉ Писанки Автор фотоґрафиї꞉ Иван Сабадош

* ”РУСКЕ СЛОВО” – гласнїк по руски * Виходзи каждого пиятку * Снователь Национални совит рускей националней меншини * Видава НВУ ”Руске слово”, Нови Сад * Перше число вишло 15. юния 1945. року у Руским Керестуре * Адреса: НВУ ”Руске слово”, Булевар ошлєбодзеня 81/VII, 21000 Нови Сад * Редакция: одвичательни редакторe/ки – Олена Планчак-Сакач, Ясмина Дюранїн, Микола М. Цап, Микола Шанта * редакторе/ки рубрикох – Мирон Горняк-Кухар, Александар Паланчанин, Мартица Тамаш, Славица Фейса, Вероника Вуячич * новинаре/ки – Мария Афич, Влада Дїтко, Сандра Саламун, Андреа Медєши, Оля Русковски * лекторка – Блажена Хома-Цветкович * ґрафична редакторка – Люпка Цвеїч * ґрафични дизайнерки – Мария Гудак, Таня Салонтаї * Телефони: 021/6613-697, 021/6624-708, 021/6623-076; 021/6621-433 * Телефакс 021/528-083 * Предплата за цали рок: у жеми 1 500 динари, а у иножемстве 100 евра * Жиро-рахунок Banca Intesa a.d. Beograd 160-923244-82 * Девизни рахунок 160-0050870024999-53 * Рукописи ше нє враца * Друкує Друкарня ” Maxima graf” Петроварадин * E-mail: redakcija@ruskeslovo.com * Web site: www.ruskeslovo.com * YU ISSN 0350-4603 * COBISS SR-ID 15915778 * Друковани тираж 2 000 *

Директор др БОРИС ВАРҐА *** Главни одвичательни редактор ИВАН САБАДОШ

2 РУСКЕ СЛОВО

10. АПРИЛ 2020.

ВЕЛЬКОНОЦНА ВИНЧОВАНКА

ШВЕ ТЛО ВОС КРЕ СНУ ТО ГО СПАСИ ТЕ ЛЯ Г

осподь Бог и того року сподобел нас славиц Воскресенє Христово – вельке и радосне швето. Того року славиме тото швето оставаюци у своїх домох пре надзвичайни причини, та, заш лєм, вони нє годни зацмиц значенє того швета. Швето Воскресеня Христового вельке, бо пременєло историю цалого швета и ошвицело цмоту яка завладала у свидомосци людзох. А радосне є прето, же ошлєбодзело людски род од терхи гриха и од його траґичних пошлїдкох. У Воскресеню цала сущносц християнства, бо воно доказ того же Исус Христос – Син Божи и Спаситель людского роду. Прето нєт векшого, радоснєйшого и славнєйшого швета, як швето Христовей Пасхи, Його Воскресеня, нєт анї велїченственших словох од вельконоцного привиту: Христос Воскрес! У тих словох уткана вира мученїкох, яки одважно подношели муки и церпеня, и ишли на шмерц. У тих словох жива сила, з яку святи чудотворци виздравйовали хорих. През два тисячи роки стотки тисячи святих беру на себе сладке ярмо Воскреснутого Христа (Мт. 11, 29-30) зоз виру и прешвеченьом же їх духовни подвиги нє даремни. Маюци таку вельку хмару шведкох (Юд. 12,1) и виповедаюци слова „Христос Воскрес!” – и ми ше наполнюєме з радосцу. После свойого Воскресеня Христос ше указал женом мироносицом и гуторел им – „Радуйце ше!” (Мт. 28,9). Тота поволанка нєшка унапрямена ґу шицким нам. Радуйме ше, бо Господь церпел, умар и воскрес пре нашо спашенє. Воскреснути Господь зоз своїм Воскресеньом отворел нам дзвери воскресеня и живота вичного. Сущносц пасхалней радосци нє лєм у тим же Воскресенє Христово ошлєбодзело людски род од терхи гриха и шмерци, алє и у прешвеченосци же Вон вилїчел людску природу. Воскреснути Христос, як дакеди своїм ученїком, так и нєшка нам нє престава ше обявйовац на нєвидими способ. Приходзи до каждей людскей особи, Вон дурка на дзвери людского шерца, до каждого унапрямює свойо живе слово. А наш задаток почуц Христа, стретнуц ше зоз Нїм, одухотвориц и пременїц наш живот. Христос вше порихтани виявиц ґу нам свою безконєчну любов так, як ю указал на крижу збойнїкови: „Нєшка будзеш зо мну у раю!” (Лк. 23,43). Вира до Воскреснутого Христа помага нам пременїц кажди смуток и жаль на радосц и надїю. Там дзе приходзи шветло Воскреснутого Спасителя, там настава будзенє до нового живота и вичней радосци. Пасха Христова ше од10. АПРИЛ 2020.

бува през историю и, попри шицких моцох зла, добро вше победзує. У дньох випробованя зєдиньме ше у витирвалей и нєпреривней молитви, благаюци од милосердного Бога ласку витирвалосци у чаше випробованьох, и за преставанє иснуюцей епидемиї. Того року, пре надзвичайни обставини, нє годни зме вжац активну учасц у торжествох Воскресеня Христового. Кед нашо церкви, гоч отворени – останю празни, вежнїме духовну учасц, духовно ше зєдиньме у спасенних подїйох Страсного Тижня, а вец и у радосци Пасхи Воскресеня Христового зоз прешвеченьом же после церпеня и страсцох приходзи славне и радосне Воскресенє. Най на таки способ радосц Христовей Пасхи войдзе до каждого нашого дому и до шерца каждого з нас, а найбаржей до бидних, церпяцих, хорих и осамених, до шицких тих котрим потребна увага и потримовка. Воскреснути Господь най нам помогнє надвладац почежкосци и зла терашнього часу, и утвердзи у нас надїю до побиди добра над злом и правди над нєправду. Радосна и блага вистка Христовей Пасхи, най войдзе до каждого з нас и наполнї нас з правдиву радосцу, яку дарує лєм Воскреснути Господь. + Георгий, Владика

ХРИСТОС ВОСКРЕС! – ВОИСТИНУ ВОСКРЕС! РУСКЕ СЛОВО 3

ТИЖНЬОВНЇК

4 РУСКЕ СЛОВО

10. АПРИЛ 2020.

tiznjovnjik@ruskeslovo.com

РОБОТНЕ ЦЕЛО ЗА МЛА ДИХ НАЦИОНАЛНОГО СОВИТУ РУСНАЦОХ

КОНКУРС ЗА МЛА ДЕЖСКИ ПРОЄКТИ

Роботне цело за младих Националного совиту Руснацох розписа ло конкурс за софинансованє младежских проєктох у рускей заєднїци. Теми проєктох нє строго одред зени, алє препоручене же би були з обласцох култури, информованя, образованя и службеного язика и писма, цо компетенциї меншинскей културней самоуправи. З проєктами можу конкуровац млади од 15 до 35 роки, а у єдним проєкту муша участвовац найменєй три особи. Як и потераз, проєкти муша буц приявени спред даєдного формалного здруженя, културно-уметнїцкого дружтва, лєбо нєвладовей орґанизациї. „Кед маш идею як унапред зиц дацо у твоїм краю, як ришиц даяки проблем, витвориц потребу хтору ма твоя заєднїца, лєбо єдно ставно обдумаш добри спо соб на хтори ти и екипа препровад зице шлєбодни час, вец конкурс за младежски проєкти у рускей заєднїци права ствар за тебе!” – порученє з хторим Роботне цело за младих поволує заинтере сованих же би конкурова ли. Конкурс отворени по 15. май, а до конца юния би ма ло буц познате як розпод зелєни средства. Плановани активно сци би треба ли буц закончени по 15. децембер того року. З оглядом на Позарядови стан у Републики Сербиї, Роботне цело за младих Националного совиту Руснацох у тексту конкурса дава и препорученя за вецей практични диґитални алати и платформи хтори апликантом можу помогнуц же би робота на проєктох була практична и ефикасна. При я ви тре ба по си лац на име йл rcm ladez@gmail.com, а текст конкурсу мож опатриц на сайту НС Руснацох, и у рубрики Информатор. Я. Дю.

STANOVISKA

Пише: Каролина ДЖУДЖАР, професорка руского язика

ШВЕТЛА, КАМЕРА – ЗНЇМА ШЕ! У Сербиї, у марцу, започала нова „ера” у образованю. По першираз на телевизиї ше зявели учительки котри отримали наставу за школярох основней школи на телевизийней програми. И так започала нєзвичайна (нє)каждодньовосц. Зоз таким типом настави ше нараз мушели зочиц шицки: и школяре, и просвитаре, а боме и родичи. Шицко було зорґанизоване нагло, алє ше на концу концох указало же є удатне, и цо найважнєйше – же є интересантне школяром. Видзиц свою учительку, наставнїцу на телевизиї як виклада годзини, то нє каждодньовосц. У тим, анї Руснаци нє винїмок. Накадзи настал позарядови стан и престала порядна настава, наша школа ше такой зорґанизовала виртуално, та прейґ вайбера и ґуґл учальнї предлужена настава. Держава ше остарала же би и меншински заєднїци мали нагоду презентовац мацерински язик прейґ медийох. Годзини були знїмани у керестурскей школи „Петро Кузмяк”. Тото подняце Школа витворела по налогу Министерства просвити у сотруднїцтве зоз Радио-телевизию Войводини, а зоз координацию Националного совиту Руснацох. У реализованю такей файти настави участвовали учительки од першей по штварту класу и наставнїци котри викладаю руски язик у висших класох основней школи. Понеже сом була єдна з нїх, можем пошведочиц же стануц опрез камери наисце нє шицко єдно. Тримац годзину без школярох, у празней учальнї, без повратней информациї, наисце чежко. Наша робота вязана за директну интеракцию зоз школярами та мож точно видзиц по школярох як чече годзина, чи треба повториц дацо, або на иншаки способ потолковац. Видзи ше вираз на твари школяра, та и тота файта нєвербалней комуникациї барз важна же бизме ше сами могли преценїц же як вообще чече годзина. Саме знїманє подрозумює и трему, заш лєм нам то нєприродни обставини. Ми нє ґлумци и нє звикнути зме на камери. Поведзене нам же бизме задумали же школяре у учальнї. То просто нє мож вивесц так, як кед би школяре були наисце присутни. З оглядом на тото же нас шицких тота ситуация нєсподзивала, нє сцели зме школяром направиц дацо нєзвичайне, алє ше намагац же би ше им тота файта стресу цо менєй рефлектовала на каждодньови живот. Так годзини були обдумани як кед би настава анї нє була претаргнута, робело ше на класични способ. У нєшкайшим чаше школяром доступни сучасни технолоґиї, а гварим, Школа орґанизовала и ґуґл учальню, та вец питаня мож поставиц там, цо ше настави дотика. Думам же настава на далєкосц одлични поцаг, прето же така форма настави сама по себе ма свойо предносци. Постої одложене патренє кед школяр нє сцигнул дацо записац, або ше прислухал, або дацо нє зрозумел. Значи, мож павзирац або врациц знїмок назад, та повториц. Найважнєйше у тим шицким нє страциц дзеку и мотивованосц. Понеже ше тото шицко роби на уровню меншинскей заєднїци, на хасен би було кед би шицки ровноправно участвовали. Маме три школи дзе ше настава одвива на руским язику, та би ше могол тот „проєкт” ровноправно одвивац и у других руских школох, односно як у Керестуре, так и у Коцуре, и у Дюрдьове. Понеже зме шицки у истей „мачанки”, зоз добрим сотруднїцтвом и колеґиялносцу, вєдно предрилїме и тото прейґ глави. Становиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово”

10. АПРИЛ 2020.

РУСКЕ СЛОВО 5

ТИЖНЬОВНЇК ПОЗАРЯДОВИ СТАН У РЕПУБЛИКИ СЕРБИЇ

ПРИРИХТОВАНЄ ЗА КРИТИЧНИ ПЕРИОД ЕПИДЕМИЇ

През викенд на моци була абсолутна забрана рушаня за шицких. Гоч анї нєт конкретни наяви, вироятно же тоту рестриктивну миру будзе повторйовац кед епидемиолоґийна ситуация так будзе накладац

цилю защити од швидкого ширеня оберацей хороти Ковид-19, Влада Републики Сербиї попри уж важацих предписаньох, запровадзела нови мири з хторима ше жада зменшац можлївосц контакту гражданства з вирусом. Забранєне затримованє вецей як двох особох на явним месце. Тоти мири ше нє одноша на здравствених роботнїкох и тих чия службена робота вимага рушанє. Цалком забранєна робота шицких обєктох и дїялносцох хтори подрозумюю блїзки физични контакт, як цо то фризерски и козметични салони, фитнес клуби, терховнї и подобни дїялносци. Принєшена и одлука же ставяльнї и автомат клуби можу свою дїялносц окончовац виключно електронски. Як символични акт пиєтету и солидарносци, Влада одлучела же би застави на шицких институцийох и надалєй були спущени на пол копиї. Нови мири ше одноша и на обряд хованя на хторим нє шме буц вецей як дзешец особи, а препоручена физична оддалєносц медзи присутнима муши буц випочитована. Ґу тому, апеловане на вирски заєднїци хтори то уж скорей нє зробели, же би нє зазберовали вирних покля тирва епидемия. АБСОЛУТНА ЗАБРАНА ПРЕЗ ВИКЕНД

Попри порядного каждодньового полицийского часу од 17 пополадню по 5 годзин рано, прешлого викенду шицким гражданом од соботи од 13 годзин по пондзелок по 5 годзин рано було забранєне рушанє, односно на моци була абсолутна забрана рушаня. Гоч урядово особи зоз републичного Кризного штабу затераз стримани коло проґнозох чи тота мира постанє порядна, чи убудуце будзе запровадзована по потреби, односно кед так будзе накладац епидемиолоґийна ситуация, мож обчековац же то бул свойофайтови тест пред наступни швета. Конкретно, у мешацу пред нами аж три викенди маю буц шветочни – Велька ноц по новим календаре, потим по старим, а вец и Перши май, цо шицко традицийни и узвичаєни нагоди за сходзенє фа-

ТЕСТ САМОПРЕЦЕНЬОВАНЯ Гражданє Сербиї сами можу поробиц тест самопреценьованя на Ковид-19, а система функционує на бази єдноставного улоґованя зоз особним числом здравственого осиґуранїка и числа здравственей карточки. Тест мож отвориц на урядовим сайту www.covid19.rs Циль тей системи зменшац гужви и чеканє, и пошвидшац процес лїченя. Резултати ше автоматично будзе посилац на роботни лїстини лїкарох до Ковид-19 амбулантох хтори формовани при домох здравя наменєних лєм за пациєнтох зоз симптомами коронавирусу. Гражданом там будзе окончена дияґностика, вимерана горучка, преверена крев, буду висликовани на рендґен апарату и достаню лїкарово думанє зоз совитом цо маю далєй робиц.

6 РУСКЕ СЛОВО

мелийох и масовне стретанє людзох. Понеже медицински фаховци з обласци епидемиолоґиї од початку епидемиї вируса корони спозорйовали же найкритичнєйши период, по динамики тей оберацей хороти чий спричиньовач ше так лєгко преноши, будзе праве мешац, мешац и пол од першого случая, мира повтореней абсолутней забрани рушаня у такей ситуациї була би розумлїва и обчекована. Додатни

Фото: pixabay

У

арґумент за таку можлївосц и спозореня хтори на вецей заводи повторели чолнїки обидвох секторох Кризного штабу процив корони, политичного и здравственого, же ше превентивни мири хтори обовязни за шицких гражданох, нажаль, нє почитує у достаточним обсягу же би були сиґурно ефикасни. Як приклад наводзи ше статистика динамики охорйованя и числа новообраних пациєнтох хторих у Сербиї на дзень заключованя тексту було вецей як два и пол тисячи, и хтора указує же вирус циркулує у популациї и шири ше и попри забрани рушаня. Гоч каребни мири строги и применюю ше, реалносц гутори же ше нє мож опрец лєм на совисц и одвичательносц гражданох, алє нєобходни и формални рестриктивни предписаня. Абсолутна забрана рушаня особох старших од 65, односно 70 роки, наводзи ше як приклад єдней з перших общих превентивних мирох хтора запровадзена такой кед ше преглашело позарядови стан, понеже тота возростна ґрупа у числу охорених нє заступена у таким високим проценту як у дзепоєдних других державох дзе нє запровадзени селективни мири. У вязи права старших согражданох же би раз до тижня виходзели з изолациї пре одход до предавальнї лєбо апатики, Кризни штаб Републики Сербиї пременєл термин, так же прешлого викенду купованє потребох старши од 65 роки могли покончиц всоботу од 4 по 7 годзин рано у напредок одредзених обєктох. Тота мира превжата же би була у складзе з общу забрану рушаня през викенд, односно же би тоти цо заняти у предавальньох внєдзелю могли остац дома. КРАТША ИЗОЛАЦИЯ ЗА ДЗЕПОЄДНИ ПРОФЕСИЇ З оглядом на специфични потреби яки терашня ситуация надрилює, Кризни штаб и Влада Сербиї одлучели же за одредзени занїманя обовязна хижна самоизолация будзе 10. АПРИЛ 2020.

tiznjovnjik@ruskeslovo.com

тирвац 14 днї, место 28 як за общу популацию, а то ше одноши на здравствених роботнїкох, чуварох у гарештох, як и припаднїкох Министерства нукашнїх дїлох и войска. Як сообщене, з тоту одлуку ше нє загрожує здравє припаднїкох тих професийох, алє ше превентивне предлуженє хижней самоизолациї на нїх нє будзе одношиц. Свойо роботни задатки припаднїки тих службох буду окончовац зоз полну защитну опрему и їх здравствени стан ше будзе порядно провадзиц. Тота окремна мира ма практичну причину у факту же слово о дефицитарним и нєобходним кадру за запровадзованє превентивних, здравствених и безпечносних мирох у спераню епидемиї оберацей хороти Ковид-19, односно же би тот персонал нє виоставал зоз роботних задлуженьох длужей як нєобходне. Конкретна потреба за ню спричинєна з фактом же у остатнїм, штвартим тижню епидемиї почало роснуц число хорих медзи здравственима роботнїками, хторих затераз єст кус менєй як 10 одсто медзи шицкима обранима. Попри очиглядних ефектох на здравє поєдинца, то як пошлїдок ма и обовязне изолованє других членох колектива пре можлїви контакт и преношенє инфекциї. Кед же ше и нє обрали, тоти роботнїки ше годни скорей врациц на роботне место там, дзе су найпотребнєйши. Подобна ситуация и кед слово о Войску Сербиї, насампредз Першей бриґади жемового войска. Припаднїки тей єдинки участвовали у обезпечованю гранїчних преходох и приєму гражданох Сербиї хтори ше врацали з иножемства док державни гранїци були ище отворени, и тераз, и у дзепоєдних касарньох єст охорених. Як дополнююцу миру превенциї, МУП часц составу трима на рочним одпочивку и звонка служби, як евентуалну резерву.

ПЕРШИ ПОХОРЕНИ НА НОВОСАДСКИМ САЙМЕ Приєм перших пациєнтох хтори инфицировани зоз вирусом корона, а хтори маю лєгчейшу клинїчну слику, до дочасового шпиталю у гали 1 Новосадского сайма, почал пондзелок, а затераз у тим просторе змесцене вецей дзешатки особи. Тих пациєнтох зоз обисцох дзе були у обовязней изолациї екипи Швидкей помоци превезли до дочасового шпиталю. Новосадски саям, гала 1 комплетно опремена за змесценє пациєнтох зоз лєгчейшима симптомами. У обєкту поставени тисяч посцелї, опремени и вецей туш-кабини, тоалети, телевизори, интернет конекция... Город Нови Сад обезпечел шицку потребну опрему, окрем посцельох котри обезпечело Войско Сербиї. На опреманю обєкта були анґажовани волонтере, припаднїки Войска и Штаб за позарядово ситуациї Городу Нового Саду. За пациєнтох змесцених на Сайме обезпечени и медицински надпатрунок, а за костиранє задлужени Студентски центер у Новим Саду. Городоначалнїк Нового Саду Милош Вучевич надпомнул же кед условия буду вимагац ище вецей посцелї за змесцованє хорих, опремени буду и спортска гала СПЕНС, а опция и же би ше опремело гали у Футоґу и на Сланей бари. Вучевич наявел же пошвидко будзе представени пакет локалних економских мирох хтори буду ключни за помоц новосадскей, та и войводянскей и сербскей привреди. У Новим Садзе, наприклад, буду зменшани цени закупу дїловного простору на СПЕНСУ и на новосадских пияцох. Єдна од понукнутих мирох будзе и тота же закупци годни плациц трошки за дїловни простор у тим року, алє зоз вельким попустом. Тоти мири буду уплївовац на зменшанє буджета, алє ше зачува роботни места. А. П. 10. АПРИЛ 2020.

Кед слово о здравственим аспекту борби з епидемию Ковид-19, з Института „Батут” Кризному штабу препоручене, а така одлука и урядово принєшена, же ше убудуце пациєнти з лєгчейшу клинїчну слику лєбо без симптомох нє годни лїчиц, т. є. мировац у домашнєй изолациї, алє обовязно у наменских дочасових шпитальох хтори формовани у Беоґрадзе, Новим Садзе и Нишу. На тот способ олєгча ше надпатрунок хорих у режиму изолациї, як и робота здравствених службох. До поступку одкриваня лєбо елиминованя сумнї на вирус корона уключени и служби примарней здравственей защити. Так, особи котри маю благи симптоми респираторней инфекциї, як цо то мала горучка и драпанє у гарлу котре тирва даскельо днї, треба же би ше явели свойому вибраному лїкарови, котри после препатрунку утвердзи чи треба робиц анализи, а потим чи потребна госпитализация. Кед же ше сумня на вирус корона, дальшу старосц о пациєнтови пребераю ткв. Ковид-амбуланти и подручни инфективни клинїки. Гоч наявене масовне тестиранє популациї на корону, з намиру же би ше хороту одкрило у вчасней фази и зопарло єй ширенє, ище нє запровадзене у жаданим обсягу, референтни лабораториї унапредзели капацитети и обрабяю вецей як тисяч прикладнїки тест-материялу на дзень. ДЕЗИНФОРМАЦИЇ ЗНЄМИРЮЮ ЯВНОСЦ Влада Сербиї прешлого викенду принєсла Одлуку о информованю явносци у периодзе епидемиї Ковид-19, по хторей право давац информациї маю лєм члени державного Кризного штабу. Мира ушлїдзела понеже ше на дружтвених мрежох почали шириц рижни нєточни информациї хтори часто приходза, як гварела премиєрка Ана Брнабич, зоз локалних кризних штабох, од городоначалнїкох, од хто зна кого у локалу. Як гварела, циль тей одлуки же би ше охранєло гражданох, медицинских роботнїкох и фамелиї, од фалшивих вистох и нєпреверених информацийох хтори загрожую приватносц, лєбо знємирюю явносц. После реакциї медийних здруженьох и на вимогу предсидателя Александра Вучича, тота мира швидко поцагнута. Ана Брнабич гварела же Сербия зробела шицко же би гражданє були информовани точно и благочасово и же би анї єдна информация нє була скрита од явносци, алє одлука поцагнута же би ше нє „руцело цинь на шицко на чим держава усиловно робела”. Премиєрка Брнабич спозорела же пре поцагованє тей одлуки держава вельо вецей часу препровадзи у борби зоз фалшивима вистками, хтори ше каждодньово пласує. Зявенє фалшивих висткох оштро осудзел и Поверенїк за информациї явного значеня и защиту податкох о особи Милан Маринович. Вон апеловал на гражданох най вистом зоз дружтвених мрежох нє веря безрезервно, алє же, кед маю можлївосц, дошлєбодзую преверйованє їх правдивосци. Зоз ширеньом фалшивих висткох ше нє роби добре нашим гражданом, алє ше лєм шири панїку и то у моменту кед гражданє уж досц напарти прето же церпя числени огранїченя як пошлїдок запровадзованя мирох з боку компетентних у ситуациї хотра виволана зоз пандемию коронавирусу, сообщел Поверенїк. Векшина релевантних новинарских здруженьох придружели ше апелу за сперанє фалшивих висткох, алє зоз спозореньом же централизованє информованя нє ришенє у борби процив дезинформацийох. Пририхтали И. С./Я. Дю.

РУСКЕ СЛОВО 7

НАШО МЕСТА МИРИ ПОЗАРЯДОВОГО СТАНУ НА ЛОКАЛНИМ УРОВНЮ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

АКЦИЯ РУСКОМ” Роботнїки ЯКП „Рускомˮ зоз Ру- ” у порти, опрез шицких локалох,

ского Керестура у прешлих трох тижньох активно дезинфиковали явни поверхно сци, установи и улїчки. Зоз розпущенїну на бази хлору, а зоз цильом зопераня зявеня и ширеня вируса корона, ЯКП „Рускомˮ поряднє дезинфикує поверхно сци опрез ПУ „Бамбиˮ, опрез пошти, банки, апатикох, у парку, опрез Месней заєднїци, Дома здравя, Школи, Дома култури и других явни установох, а потим дезинфикована и нукашньосц явних установох, як и найфреквентнєйши места и поверхносци у Руским Керестуре. Так и того и прешлого тижня роботнїки „Рускомˮ-у зоз волонтерами, предлужели дезинфиковац валал. Поробени третман у церкви,

БЕЗПЛАТНИ СРЕДСТВА

Од конца марца гражданом Руского Керестура безплатно доступне средство за дезинфекцию, хторого ище вше єст. Средство на бази хлору, а препоручує го Шветова здравствена орґанизация як бизовне у зопераню ширеня вируса корона. По словох директора ЯКП „Рускомˮ, Иґора Фейдия, дезинфекцийне средство розблажене у одношеню 1 наспрам 30, так же на 50 литри хлору достате 1 500 литри тей розпущенїни. Дезинфекцийне средство, праве прето же є розблажене, може служиц и за дезинфикованє рукох, а тиж и за третированє твардих поверхносцох. Фейди визначел же ше уж перши дзень одволали коло 50 жителє, а потераз прешло коло 1 500 литри того средства. Вон надпомнул и же пензионером хтори нє шму виходзиц, и у тим можу помогнуц їх младши, а особи хторим помагаю волонтере, можу ше на нїх волац и за тоту потребу. Дезинфекцийне средство мож превжац од 8 по 12 годзин у просторийох ЯКП „Руском” у Улїци М. Тита 59. Ан. М. / М. А.

8 РУСКЕ СЛОВО

дезинфиковани парки, пошта, Дом здравя, центер, базен и улїчки у валалє, а акция окончена зоз помоцу двох тракторох, огньогасного камиону, атомизерох и пирскачкох. Кажди даскельо днї ше дезинфикує шицки улїци у валалє, док ше явни обєкти и установи дезинфикує каждодньово. По словох директора „Рускомˮ Иґора Фейдия, попри роботнїкох того подприємства, од окремней помоци и волонтере хтори каждодньово вредно робя, а хтори ше понукли помогнуц у тим позарядовим стану. Занятим у подприємстве „Рускомˮ, у акциї дезинфикованя улїцох у валалє помага и Добродзечне огньогасне дружтво. Ан. М.

ПАКЕТИ ПЕНЗИОНЕРОМ И ЗАГРОЖЕНИМ Од 7. априла, у Руским Керестуре почало дзелєнє пакетох помоци зоз основнима животнима продуктами, за пензионерох чийо приходи менши як 30 000 динари. Порихтани 664 пакети, а дзелєли их керестурски волонтере. Кажде хто приме пакет треба же би подписал же го превжал. Секретар Месней заєднїци Михайло Сабадош замодлєл шицких гражданох же би мали порозуменя за волонтерох, та помоц сцигнє за каждого. Командант Штабу за позарядово ситуациї општини Кула Дамян Милянич виявел же помоц будзе реализована зоз двох часцох. У першей фази буду додзелєни пакети з поживу, а потим за одприлики 20 днї, и друга часц тей помоци будзе подзелєна. Кед у єдним обисцу єст двох пензионерох зоз приходами меншима як 30 000 динари, тоту помоц достаню обидвойо. За тото Општина Ку-

ла видвоєла 12 милиони динари як помоц тей катеґориї. Општинска орґанизация Червеного крижа Кула, од стреди 8. априла, почала дзелїц пакети социялно загроженим гражданом зоз шицких местох кулскей општини. У тей катеґориї гражданє зоз стаємнима приходами социялней пенєжней помоци за трох або вецей членох, и гражданє цо без приходох пре настату кризну ситуацию. Пакети дзелєни у просторийох Червеного крижа Кула, од стреди 8. априла, од 8 по 12 годзин. Ан. М.

10. АПРИЛ 2020.

mesta@ruskeslovo.com

МИРИ ПОЗАРЯДОВОГО СТАНУ НА ЛОКАЛНИМ УРОВНЮ У ПРЕДАВАЛЬНЬОХ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

КУПОВАЦ ЛЄМ КЕД БАРЗ НУЖНЕ

Тих дньох, у шицких обєктох за предаванє на мало у Руским Керестуре после першей габи купованя кед ше правело залихи, на полїчкох єст шицкого, як и пред пан-

демию вируса корона. Запровадзени санитарно-гиґиєнски мири защити, заняти ноша маски и защитни рукавици, а дезнификованє цалого обєкта, окреме пулта, окончує ше голєм два раз у змени. У обєктох, у зависносци од їх поверхносци, огранїчене число муштерийох, а обовязне и тримац розстояня голєм два метери. Тарґовкинї у керестурских предавальньох гваря же векшина гражданох тераз уж освидоменша, та ноша защитни маски, док ше рукавици ище вше менєй ноши. Хвалї ше и людзох хтори зоз списками намирнїцох приходза до предавальнї, понеже, як гваря, нє треба кед ше нє муши правиц гужву и длуго ше затримовац у обєкту. Праве пре превентивни мири зопераня ширеня вируса, апелує ше на гражданох же би до предавальньох ходзели лєм теди кед то наисце нужне. Ан. М.

И У ДОМЕ ЗДРАВЯ У КУЛИ КОВИД-19 АМБУЛАНТА

ПРЕПАТРУНКИ ПРИБЛЇЖЕНИ ГРАЖДАНОМ

Гражданє хтори чувствую симптоми подобни як при корона вирусу, од 1. априла треба же би ше явели до найблїзшого Дома здравя у своєй општини до окремних респираторних Ковид-19 амбулантох. Така амбуланта отворена и у Доме здравя у Кули. Тоту вистку пренєсол державни секретар здравя Берислав Векич, хтори потолковал же вецей нєт потреби же би гражданє волали на окремни телефон хтори Министерство здравя пред тим наменєло за борбу процив вируса корона. Тераз у шицких Домох здравя оформени окремни респираторни амбуланти хтори приму каждого хто почувствує сумнїви симптоми и там будзе препатрени. Тоти амбуланти, як наявене, робя од 7 до 22 годзин, а нє будзе проблем пре полицийски час, бо гражданє хтори там були, буду мац о тим и документацию. У Доме здравя у Кули тиж отворена Ковид-19 амбуланта, а хто ма потребу перше може наволац на число телефона 064/849-2467. Жителє Руского Керестура попри до Кули, тиж ше можу явиц и до своєй Здравственей амбуланти кед же обача даяки симптоми, а насампредз горучку. Як виявела руководителька амбуланти др Златана Надь, за тераз нє було анї подозриви случаї инфицировани зоз вирусом корона. Амбуланта тераз роби кажди дзень лєм у єдней змени, од 7 до 13 годзин, бо ше указало же длужей нєт потреби, и пре полицийски час, а и прето же Керестурци векшином терапию поконча прейґ телефона, як и кед им треба даяки совит, або консултациї. Пациєнти хтори маю даяку хронїчну хороту зоз своїма лїкарами специялистами у других здравствених центрох можу волац тиж на телефон, кед же им потребна порада або терапия, потолковала др Надьова. М. А. 10. АПРИЛ 2020.

У КОЦУРЕ

АКТИВ ЖЕНОХ У АКЦИЇ Членїци Активу женох КУД ,,Жатваˮ зоз Коцура тих дньох ше орґанизовали и почали шиц защитни маски. У акциї участвовали предсидателька Активу Коцана Колєсар, як и членїци Мария Малїк, Єлена Шанта, Мария Дудаш-Фейса, Лїля Скубан и Серафина Киш. Волонтерка Марґарета Фаркаш помага шиц маски, алє и однєсц их каждому кому потребне. – Затераз зме ушили вецей як 200 маски, а порадзели зме ше же будземе шиц покля єст потреби. Волонтерка однєсла маски до Месней заєднїци, Ґеронтолоґийного центру, до валалских дутянох, на бензинску пумпу, а хто жада маску, може нам ше явиц. Маски памучни, та их мож хасновац вецей раз, лєм их треба вирайбац, осушиц и дезинфиковац з пейґлу – гвари Коцана. Предсидателька и членїци донирали шицок потребни материял за защитни маски, а потребни им лєм еластични ґумки котри нє мож тераз набавиц та, як визначела Колєсарова, кед их дахто жада подаровац, най з ню контактує. О. Р.

РУСКЕ СЛОВО 9

НАШО МЕСТА МИРИ ПОЗАРЯДОВОГО СТАНУ НА ЛОКАЛНИМ УРОВНЮ ПОДМИРЕНОСЦ З ОСНОВНИМА ПОТРЕБАМИ У ДЮРДЬОВЕ

НАЙГЛЄДАНШИ БУЛИ МАСКИ И АЛКОГОЛ

Основни животни артикли, дзе єст вецей приватни менши и векши маркети у местох општини Жабель, потераз було достаточно. Концом марца и початком априла у дутянох зоз поживовима артиклами обток дакус опаднул, а у здравствених апатикох найвецей ше глєдало продукти котри уж длугши час дефицитарни у цалей Сербиї. Гражданє почитовали препоручену медзисобну оддалєносц док чекали у шоре до дутяну и апатики, кажди пияти або шести граждан Дюрдьова ношел маску, як єден од способох защити од ширеня вирусу, а ище менєй було таких цо ношели защитни рукавици. У апатикох у општини Жабель нє було бриґи зоз нєдостатком лїкох. Алє апатики були дефицитарни зоз средствами за дезинфекцию, та тоти средства за руки, як и защитни рукавици, могло купиц лєм з часу на час. Кед слово о защитних маскох у апатикох, концом марца у апатики у Дюрдьове, Ґосподїнцох и Жаблю, могло их купиц по сто динари. У Дюрдьове апатика „Янкович” роби од седем рано до пол пиятей пополадню и у нєй могло купиц найвецей пейц маски, а апатика „Гиґия” ро-

би од осем рано по штернац годзин пополадню и у нєй могло купиц найвецей три маски. Анї єдна од спомнутих апатикох нє плановала орґанизовац окремни термин у котрим старши, котри у карантину, годни присц и купиц лїки. Як гварели, таке ше затераз нє указало як потребне, понеже старшим помагаю волонтере котрих зорґанизовала Општини Жабель, а котрих старши волаюю до општинского кол-центру. С. С.

ШТАБ ЗА ПОЗАРЯДОВО СИТУАЦИЇ ОПШТИНИ ЖАБЕЛЬ

НОВИ САД

КАЖДОДНЬОВА ЗАЩИТА ДРАЖКОХ

ОДЛОЖЕНЕ ПЛАЦЕНЄ РАХУНКОХ „ИНФОРМАТИКИ”

На позaрядовей схадзки Штабу за позарядово ситуациї Општини Жабель, котра отримана прешлей стреди, першого априла, заключене же почнє порядне дезинфикованє дражкох у центру населєних местох Општини Жабель, по хторих ше найвецей ходзи. Општински Штаб док тирва позарядова ситуация, з цильом же би ше застановело ширенє епидемиї Ковид 19, каждодньово од 17 по 19 годзин будзе дезинфиковац часци дражкох у центру валалох на главних улїцох. У месце Жабель: дражку у Улїци Николи Тесли од будинку Општинскей управи Жабель, по будинок Оддзелєня за инспекцийни роботи, та од Оптики „Тешин” по будинок Штреднєй школи „22. октобер”, и драги од пекарнї „Буки”, а тиж и дражки по церкви и коло нїх. У Ґосподїнцох: од будинку ОШ по дутян „Ґомекс” и улїци од амбуланти Дома здравя Жабель по православну церкву. У Дюрдьове: у улїци Краля Петра Першого од пошти ґу дакедишнєй

10 РУСКЕ СЛОВО

ветеринарскей станїци, паралелно з обидвох бокох улїци. У Дюрдьове по урядових документох з дезифекцию занєдзбана часц дражкох у Улїци Краля Петра Першого, од пошти у центру ґу Шайкашу дзе єст вецей дутяни, апатика и пекарнї. Прето, одлучене же ше и тоту часц дезинфикує. Важне же би ше поряднє дезинфиковало дражки у центру дзе найвецей приходза гражданє. За дезинфекцию улїцох Штаб обезпечел єденац защитни шмати и пирскачки од по дзешец литри, як и гориво у вредносци двацец штири тисячи динари. Дражки буду дезинфиковац огньогасци зоз добродзечних огньогасних дружтвох. Власнїки тарґовецких предавалньнох маю обовязку же би голєм раз на дзень дезинфиковали дражки опрез своїх дутянох, а о тим их ма обвисциц комунална инспекция. Кед же спомнутим власнїком треба дезинфикацийни средства, можу их достац од Штабу на число телефона 064/8679178. С. С.

Рахунки за комунални и други услуги хтори наплацує ЯКП „Информатика”, а хтори сцигню под час позарядового стану, Новосадянє нє муша плациц до 2021. року. Городоначалнїк Нового Саду Милош Вучевич наглашел же то форма помоци гражданом Нового Саду прето же под час позарядового стану велї остали без приходох, лєбо им зменшани заробок. Як гварел городоначалнїк Вучевич, на рахункох за марец, як и шицких других хтори сцигню под час позарядового стану датум виплацованя будзе писац 31. децембер 2020. року. За длуство ше нє будзе раховац камату. Городски штаб за позарядово обставини розказал же ЯКП „Паркинґ сервис” Нови Сад нє будзе наплацовац паркиранє превозкох на териториї Городу Нового Саду у периодзе од 6. по 12. април 2020. року. Потераз, спрам предходного розказу Штаба, паркиранє нє було наплацоване у периодзе од 28. марца по 5. април 2020. року. А. П. 10. АПРИЛ 2020.

mesta@ruskeslovo.com

МИРИ ПОЗАРЯДОВОГО СТАНУ НА ЛОКАЛНИМ УРОВНЮ У ШИДСКЕЙ ОПШТИНИ ПРЕВЕНТИВНИ МИРИ ШЕ ПРЕДЛУЖУЄ

ДЕЗИНФИКОВАНИ ШИЦКИ МЕСТА У Штабу за позарядово ситуациї, командант Зоран Семенович визначел же векша дисциплина и почитованє превентивних мирох Влади Сербиї на валалох, як у самим Шидзе

П

Фото: ПР општина Шид

ре зоперанє ширеня вируса корона у шидскей општини дезинфиковани Шид и шицки валали, дзекуюци помоци подприємствох хтори зоз тракторами и атомизерами попирскали улїци, односно явни поверхносци. Волонтере Штабу за позарядово ситуациї каждодоньово доступни гражданом на число телефона 712 122, же би були на услуги купиц хлєб, поживу, або лїки особом старшим од 65 роки, хтори нє шму виходзиц зоз своїх обисцох. Спомнути телефон ма три виходни линиї и дакеди треба причекац же би ше волонтере явели, понеже завжати шицки три линиї. ЄСТ ФАЛШИВИ ПОВОЛАНКИ Командант Штабу Зоран Семенович спозорел же єст и фалшиви поволанки на спомнуте число, цо оценєл як гамованє запровадзованя мирох и додал же ше шицки телефонски поволанки знїма и вони оставаю призначени и же би процив нєсовисних гражданох могли буц порушани одредзени санкциї. Додал и же 15 особи буду процесуовани пре потупенє самоизолациї, або потупеня полицийней годзини. Народна кухня Червеного крижа роби поряднє и рихта роботни днї варени полудзенки за 350 хасновательох у Шидзе, а гевтим хтори нє годни присц по полудзенок, Червени криж одноши дому. Планована и дистрибуция пакетох за 3 475 пензионерох хтори маю пензиї менши як 30 000 динари, а средства за тоту намену обезпечела АП Войводина. Пакети буду додзелєни и коло 500 найхудобнєйшим жительом по критериюмох хтори ше утвердзи у сотруднїцтве зоз Центром за социялну роботу, Националну службу за обезпечованє роботи и Червеним крижом. Тоти пакети нє за особи хтори у Шидзе хаснователє Народней кухнї. Дом здравя тиж орґанизовал роботу 24 годзини спрам мирох роботи у позарядовим стану, а за шицки информациї треба поволац на телефон 712 522. Кед слово о питаньох зоз компетенциї полициї, треба поволац Полицийну станїцу на число 7123 222. Семенович гварел и же општина Шид спрам числа жительох ма векше число особох у самоизолациї як даєдни векши општини, алє то пре тото же ше општина Шид

МИҐРАНТИ У ЦЕНТРОХ На подручу општини у трох прилапююцих центрох єст 2 050 миґрантох. Як гварел Зоран Семенович, центри обезпечує Войско Сербиї, миґранти нє годни виходзиц вонка и у центрох им ше оможлївює шицко цо им потребне. На услуги им и волонтере Червеного крижа хтори им приноша додатно дацо зоз предавальньох, або цо им уж потребне, а нє маю.

10. АПРИЛ 2020.

гранїчи зоз Републику Горватску и Босну и Герцеґовину и же шицки особи хтори штири днї пред уводзеньом позарядового стану були у иножемстве, евидентовани и мушели пойсц до самоизолациї. ЯКП „Водовод” обезпечує порядне подмирйованє з воду, а ЯКП „Стандард” ше стара о гиґиєни городу и благочасовим одвоженю шмеца з обисцох по утвердзеним розпорядку. Обезпечени достаточни количества защитних маскох и визирох, а Штаб єдну часц маскох и визирох донирал Дому здравя у Шидзе и Общому шпиталю у Сримскей Митровици, а хтори Штабу донирала Самостойна скравецка роботня „Чеман” зоз Шиду. ҐЛУМЦИ ПОСТАЛИ СКРАВЦИ Защитни маски почали шиц и ґлумци Аматерского театру „Бранислав Нушич” зоз Шиду. Режисер Цветин Аничич нам гварел же шиваци машини хтори хасновали за шице костимох у представох, тераз вихасновали за шице защитних маскох хтори донирали полициї, здравственим роботнїком, Червеному крижу, а безплатно и гражданом. У медзичаше, у Шидзе призначени перши случай особи позитивней на вирус корона. У Штабе спозорюю же нє поступанє по здравствених предписаньох под час тирваня епидемиї каребне дїло зоз члена 28 Каребного законїка Републики Сербиї. Општина Шид отворела динарски подрахунок консолидованого рахунка трезора число: 840-5057741-33 ОУ Шид – средства донациї за одклоньованє стану епидемиї виволаней з вирусом корона. На тот рахунок пенєжни донациї можу уплацовац правни и физични особи.■ Вл. Дїтко

РУСКЕ СЛОВО 11

ЕКОНОМИЯ ДЕРЖАВА ПОМАГА ПРИВРЕДИ ЗОЗ 5,1 МИЛИЯРДУ ЕВРАМИ

ПРЕЖИЦ И ПРЕДЛУЖИЦ НАПРЕДОК Пише: Мартица ТАМАШ

Програма ма два цилї – помогнуц нашей привреди, окреме приватному сектору же би остал на стабилних ногох, алє и нашим гражданом же би затримали роботни места и плаци. Привреда достанє помоц штредком мая и вец ище у наиходзацих двох мешацох, а гражданє по 100 евра док прейдзе позарядови стан

https://www.mfin.gov.rs/

Е

кономски мири зоз хторима держава помогнє привреди же би ше зменшало неґативни ефекти пандемиї вируса Ковид-19, 31. марца представели министер финансийох у Влади Републики Сербиї Синиша Мали и предсидатель Привредней комори Сербиї Марко Чадеж. Програма економских мирох ма вредносц 5,1 милиярди евра, або 608,3 милиярди динари и як гварел министер финансийох, тоти мири маю два цилї: очувац здобути уровень занятосци и борба за кажде роботне ме сто, як и помоц подприємством хтори набаржей потрафени зоз терашню Синиша Мали и Марко Чадеж ситуацию. – На й век шу тер ху кри зи держава бере на ПКС ПРИЛАПЕЛА се бе, же би при вре да през кризу прешла ПРЕДЛОГИ зоз цо меншима пошлїдками. Циль нам же Предсидатель би привреда дзень после пандемиї предлуПривредней комори жела там дзе станула и же би ше ище Сербиї Марко Чадеж швидше розвивала – гварел Синиша Мали. гварел же держава Мири у штирох ґрупох: порцийна полиприлапела 90 одсто предлогох привреднїтика, директна помоц поднїмательом, покох, здруженьох, тримовка ликвидносци и помоц каждому асоцияцийох и же полнолїтному гражданови после кризи.

програма зачува роботни места, ликвидносц и продукцию у жеми. Контакти за питаня, предлоги и суґестиї привреднїки можу послац на мейл covid19@pks.rs и телефон 0800 808 809. Найновши информациї мож пречитац на www.pks.rs (бок Covid19).

12 РУСКЕ СЛОВО

ПОРЦИЙНИ ОЛЄГЧАНЯ У обласци порцийней политики одклада ше плаценє порцийох и доприношеньох на заробки за приватнїкох под час позарядового стану и то найменєй три мешаци. Одклада ше и плаценє порциї на (хасен) добиток за други квартал, и ошлєбодзує ше од плаценя ПДВ-а шицких хтори ше занїмаю зоз донациями. На тот способ

роботодавци буду виплацовац лєм нето заробки и затримаю (полне) исте число занятих, и зачуваю роботни ме ста. Шицки порцийни обовязки годно ше по сле виплациц на 24 єднаки рати, а найскорей од януара 2021. року. ДИРЕКТНА ПОМОЦ ПОДНЇМАТЕЛЬОМ Директну помоц поднїмательом, паушалцом, микро, малим и штреднїм подприємством значи же три минимални заробки буду виплацени каждому занятому на рахунок. Тим подприємством держава за три мешаци вєдно, за каждого роботнїка, да директно на рахунок вецей як 90 000 динари, цо значи коло 750 еври. Минимални мешачни заробок тераз коло 30 000 динари. У тей ґрупи єст занятих вецей як 900 000 гражданох Сербиї. Помоц од 50 одсто од минималного заробку достаню людзе хторим претаргнуте роботне одношенє у вельких подприємствох. Виплацує ше 50 одсто прето же по Закону о роботи, кед у вельким подприємству достанєце одказ контракта о роботи, дїлодавец ма обовязку виплациц 60 одсто од штреднього бруто заробку у предходних 12 мешацох. Як наявел министер финансийох, тоти средства буду преруцени на окремни рахунок каждого подприємства, хтори вец тот пенєж розподзеля занятим. Привреднїки можу очековац же им держава штредком мая уплаци першу трецину средствох, цо значи перши минимални заробок, у юнию шлїдзи друга, а вец о мешац и треца транша, або остатня трецина од планованих средствох. Тоти мири нє одноша ше на подприємства хтори за вецей як 10 одсто зменшали число занятих, або претаргли дїлованє пред увод зеньом позарядового стану, 12. марца 2020. року. Економска програма будзе финансована зоз трох жридлох и то зоз: резервох буджета хторих єст надосц, зоз буджетних апроприяцийох, як и на домашнїм тарґовищу и зоз 10. АПРИЛ 2020.

ekonomija@ruskeslovo.com

средствами медзинародного капиталу. Учасц явного длуства нє будзе преходзиц 60 одсто БДП. Мали наявел же у явним сектору нє будзе зменшанє плацох и же пензиї сиґурни. На схадзка Координацийного тима за имплементацию Програми економских мирох 6. априла розпатрени отворени питаня, же би одвитуюци правни рамик за запровадзованє мирох бул порихтани до конца того тижня. ПРИВРЕДНЇКИ РОБЯ И У ПОЗАРЯДОВИМ СТАНУ ВОС СИСТЕМА ДОО (VOS-SYSTEM d.o.o) Любки Тиркайла зоз Жаблю, хтора продукує опрему за статкарство, монтажни поцинковани конструкциї, розхладну и вентилацийну опрему, панели за оградзованє, кармилки, поїлки, роби и у позарядовим стану. – Робиме скоро як и по тераз, продукуєме и монтираме нашу опрему. Маме 50 занятих и шицки роботнїки ту, шицки ноша рукавици и маски и обовязна дезинфекция рукох на уходзе. Наш роботни простор вельки, по занятому маме коло 50 квадратни метери, з тим же зме терен зменшали. Нє идземе на дзепоєдни Любка Тиркайла локациї за хтори зме заключели же су ризични, у догварки з тима людзми, хторим зме предали нашо продукти. Конкретно, тото ше одноши на Кикинду, нє сцели зме ризиковац, придзе час кед зме то годни поробиц як швет. На подруча дзе нєт вирусу идземе монтирац нашу опрему. Кед швинярство у питаню ту гиґиєна и защита на барз високим уровню. Нашо роботнїки уходза на фарми дзе ше и иншак барз водзи рахунка о гиґиєни, цо значи же ноша скафандери, маски, рукавици, пригодну обуй и дезинфикую ше и кед уходза на фарму, и кед з нєй виходза. – гвари Любка Тиркайла. Вона гвари же увоз зоз Италиї станул, як и нови проєкти, бо велї плановали дзвигнуц кредити або средства од держави, 10. АПРИЛ 2020.

та вони чекаю. О нових мирох ше информовала на телевизиї и интернету, причека же би видзела як ше имплементую и цо потребне же би ше применєло олєгчаня. – Були нам зоз Општини, принєсли нам по сто пари рукавици и сто маски, пришли видзиц чи робиме. Пременєли зме роботни час, робиме до 3, а соботами нє робиме. Робота нє церпи, ми затераз робиме нормално и наздавам ше же так и останє – гутори Любка Тиркайла. Компания БЕСТ (Best & co international group doo), чий власнїк Силвестер Полдруги, предава польопривредни машини и опрему у Вербаше, дзе ма 1000 м² завартого предайного простору и 4000 м² отвореного предайного простору. – Робиме, алє з вельку осторожносцу, ситуация барз чежка, а найволєли бизме сами функционовац. Предаванє скоро же стануло, так же зме од банки глєдали же би нам одплацованє чечуцих кредитох премесцела за три мешаци. ПоСилвестер Полдруги льопривреда барз важна, алє купцох нєт, бо нєшка продукователь ПОТРИМОВКА заградових рошлїнох нє може предац ЛИКВИДНОСЦИ свойо продукти, а як же вец дацо купи? – Треца мира то гутори Силвестер Полдруги. потримовка ликвидносци Заняти зоз БЕСТ-у иду на теран у пол- и одноши ше на цалу ней защитней опреми, а тих дньох им сци- систему, алє у першим на приватни. гла роба зоз Словениї, машини зняти, алє шоре Уклада ше 2,2 милиярди вожач анї нє вишол з камиона, пре безпеч- еври, од чого 200 носц шицких. У часци дзе аґенциї за кнїж- милиони еври прейґ ководительство и програмованє, нє шму Фонда за розвой. войсц странки, а шицко ше кончи прейґ те- Тоти средства наменєни за отримованє лефона и мейла. ликвидносци и обраПолдруги гвари же у БЕСТ-у робя шицки цаюцих средствох за 19 заняти. поднїмательох. Зоз – Ми нє одпущели нїкого, тераз зме 2 милиярдами держава виплацели плаци, алє за май вироятно бу- привреднїком оможлїви же би вжали тунї дземе хасновац миру з Програми Влади за кредити у банкох, виплацованє минималного заробку. Ми при чим банки нє буду робиме барз вельо зоз людзми зоз швета. мац скоро нїяки ризик, Нашо партнере з Италиї застановели про- бо за нїма стої держава. дукцию, нє пре корону, алє прето же їх до- Штварта мира же ручоваче нє правя часци хтори им випору- после утаргованя чую, та нє маю зоз чим робиц. Раз у єдним позарядового стану моменту то руши, алє то нє будзе дораз, бо держава помогнє полнолїтному треба часу же би ше шицко врацело до каждому гражданови зоз 100 нормалного функционованя. Я думам же еврами у динарскей тот цали рок будзе проблематични. Най- проциввредносци. важнєйше же бизме були живи и здрави. За тото держава Нєшка здравє найвекше богатство – гварел видвоєла 70 милиярди динари з буджета. Полдруги. ■

РУСКЕ СЛОВО 13

ЕКОНОМИЯ ДОХТОР ВЕТЕРИНАРСКЕЙ МЕДИЦИНИ И ПРОДУКОВАТЕЛЬ ШВИНЬОХ – СЛАВКО ХРОМИШ З КОЦУРА

ИСКУСТВО КОМБИНУЄ ЗОЗ ФАХОВИМ ЗНАНЬОМ На рочним уровню ветеринар у Ветеринарскей служби ,,Миротин вет”, а у своїм обисцу и продукователь, Славко Хромиш випоручи коло 150 викармени швинї, ґу тому, предава и прашата и, як гвари, люби тоту роботу Пише: Оля РУСКОВСКИ

Ш

ицки ґаздовства котри ше занїмаю зоз статкарством, швинярством и польопривреду треба же би були приклад ґаздовства вредних и упартих людзох, котри з дзеку и любову окончую рижни роботи вязани за привредни конар за котри ше опредзелєли. Єдно з таких и ґаздовство дипломованого ветеринара Славка Хромиша зоз Коцура. Славко жиє у Коцуре, ту и одроснул, и як то уж звичайне на валалє – вше бул окружени зоз домашнїма животинями. Одмалючка чувствовал окремну повязаносц зоз нїма, та одлучел и свойо школованє, после основношколского и стредньошколского образованя,

предлужиц у тим напряме. Дипломовал за ветеринара на Польопривредним факултету у Новим Садзе, так же Славко дохтор ветеринарскей медицини. – Заняти сом у Ветеринарскей служби ,,Миротин вет” хтора окончує свою дїялносц у Польопривредним подприємству ,,Сава Ковачевич” АД, односно у роботней єдинки „Статкарство”. Водзим рахунку о рогатим статку – приповеда Славко. Його робота у тей служби, як нам потолковал, облапя шицко цо потребне – од превентиви, дияґностики, до репродукциї коло котрей ма и найвецей обовязки. – Маме рутину по котрей робиме кажди дзень. Препатраме хори крави, оцелєни крави, кед єст целєнє вец и целїме краву, запровадзуєме терапию, алє найдзе ше ту часу и за швидку кафу – з ошмихом предлужує приповедку наш собешеднїк. Славко припознава же є зоз свою роботу задовольни, и визначує же його главни задлуженя то надпатранє тих котри ше занїмаю зоз проблематику вязану за ратици при кравох. ИНТЕРЕСОВАНЄ ЗА ШВИНЯРСТВО

Славко Хромиш

ШИЦКО ФУНКЦИОНУЄ ЯК И У ЗВИЧАЙНИХ ОБСТАВИНОХ Позарядова ситуация, яка тераз запровадзена у цалей держави, як Славко гвари, нє пременєла його роботу дома, коло швиньох. – Затераз нє мам проблеми анї зоз пласманом роби, анї зоз випоручованьом покарми за швинї. Шицко функционує як и у звичайних обставинох, та можем повесц же позарядови стан на мнє нє вплївує – гвари Хромиш.

14 РУСКЕ СЛОВО

Кед слово о ветеринарскей роботи звонка роботного места, Славко нащивює и єдну фарму кравох у Савиним Селу, а помага и приятельом кед им потребна помоц, лєбо даяки совит. За други обовязки у ветеринарским фаху нєт часу, прето же ше Славко уж седем роки занїма и зоз швинярством. – З початку сом робел вєдно з оцом, а пред роком сом отворел свойо ґаздовство котре ше водзи як комерциялне польопривредне ґаздовство. Цалком случайно сом до того вошол, почали зме зоз єдну швиню, вец зме вжали другу, трецу, а тераз мам дзевец прашачки и з нїма ше борим. А можебуц вежнєм ещи даєдну, увидзим – предлужує приповедку Хромиш. Тот млади Коцурец гвари же на рочним уровню випоручи коло 150 викармени швинї, ґу тому, попреда дакус и прашата, а то попри своєй роботи и найвецей кельо може посцигнуц. Нє трима нїяку одредзену расу швиньох, прашачки нє уматичени, алє швинї означени. – Углавним шицко робим сам, од гиґиєни, отримованя, напаваня, до рихтаня самей покарми. Концентрат сам пририхтуєм, и нє купуєм готови мишанїни, алє мам даяки свойо рецепти и так правим покарму. Сотрудзуєм зоз фирму ,,Ґеби” ДОО зоз Чантавиру, їх подружница ,,Субстратум” у Малим Идьошу и вони ме подмирюю зоз шицкима примишками и дакус готову покарму, котру берем за прашата – гвари Хромиш. 10. АПРИЛ 2020.

ekonomija@ruskeslovo.com

За тоту фирму Хромиш гвари же су коректни, и зоз одношеньом ґу купцом, и зоз ценами, каждого штвартку розноша тото цо поручене, а задовольни є и зоз квалитетом. СТАРА ШЕ И О КРАВОХ Гоч му оцец и брат дакеди помогню, о прашачкох и прашатох найвецей ше стара сам. Як гвари, искуство комбинує зоз знаньом котре ма дзекуюци свойому фаху, та так окончує превентивне вакцинованє прашатох сам, котре нє ма вязи зоз тим цо держава предписала пред тим. – Одкеди робим тоту превентиву, можем повесц же вельо менєй мам проблеми. Прашатка здравши, лєпше напредую, та у моїм ґаздовстве тота превентива наисце вредзи. Нє муши значиц же би вредзела у каждим ґаздовстве, алє мнє ше указало як добре. Славко ше зоз польопривреду нє занїма, свою власну продукцию нє ма, алє у сезони купує тоти польопривредни култури, котри у одредзеней хвильки маю найвигоднєйшу цену – кукурицу теди кед ше ламе, жито и ярец кед ше коши и шицко похаснує за свойо потреби. Кед слово о субвенцийох, Славко гвари же пред двома роками перши раз достал даяки пенєж, и то 1 000 динари по швинї. – Кед предаш швинї муши ше зоз ветеринарскей станїци виняц потвердзенє о їх здравственим стану. Швинї муша буц означени, потераз мушели буц и вакциновани од швиньскей чуми, алє ше то тераз уж вецей нє муши. Шицки потребни потвердзеня и формулари овери Републични ветеринарски инспектор, прида ше вимогу и вец аж мож обчековац пенєжи. Нє даяка то сума, алє лєпше и тото, як нїч – щири Хромиш. Од держави мож достац и средства за опреманє фармох, 50 до 70 одсто од цени одредзеней опреми. Алє, як гвари Славко, понеже тоту файту помоци нє сиґурне чи ю достанєш чи нє, за менши пенєж мож найсц опрему увежену зоз иножемства, хасновану, алє очувану, котра

10. АПРИЛ 2020.

ма цалком исти функциї. Тиж мож достац и субвенциї за уматичени прашачки од 15 000 динари, а за купованє рочних швинькох (шудовох) чия цена коло 300 евра мож достац 14 до 18 тисячи динари. Алє, припознава, затераз ше нє упущовал до того, лєм збера информациї. ЦЕНА СТАБИЛНА Славко дума же цена швиньох постава кус стабилнєйша у одношеню на предходни роки. Як гвари, вигодносц за Коцурцох котри ше занїмаю зоз швинярством и тота же у валалє єст два месарнї котри одкупюю швинї – то ,,Супермикс плус” ДОО и ,,Трис”. – У тим рочним периодзе одкупна цена за викармени швинї за кланє од 150 динари, плус ПДВ, думам же барз добра цена. У предходних периодох случовали ше вельки варираня ценох, бо ше цена меняла и по 70, 80 одсто. Увидзиме як ше будзе рушац надалєй. Нє обчекуєм же будзе 200 динари, як цо обчекую даєдни оптимисти, алє нє мушела би буц анї менша як 150 динари. Треба буц реални – визначує Хромиш. Та и попри тим же му дакеди хиби шлєбодни дзень, шлєбодни тидзень, рочни одпочивок (котри нє постої кед ше занїмаш зоз швинярством), Славко гвари же швинї карми, хова, допатра, и шицко окончує зоз добру дзеку. – Можем щиро повесц же я любим тоту роботу коло виховйованя швиньох, нє слово лєм о материялним фактору и хасну. Каждей моєй швиньки я дам мено, шицки ше вони любя и гласкац, на даяки способ су и розмазани. Можебуц то дакому нєпоймлїве, алє мойо ґаздовство так функционує. Мнє насправди животинї и старанє о нїх, на окремни способ, виполнюю – щиро толкує Славко Хромиш, дипломовани ветеринар и продукователь швиньох зоз Коцура. ■

РУСКЕ СЛОВО 15

КУЛТУРА И ПРОСВИТА УЧЕНЄ У ПОЗАРЯДОВИМ СТАНУ

ШИЦКИМ ТО НОВИ ВИВОЛАНЯ

У позарядовим стану уча школяре, алє и їх воспитаче, учителє и наставнїки. Одкеди претаргнута настава у образовних институцийох, шицки котри у системи образованя пред собу маю нови виволаня, а з цильом – нє заоставац зоз ґрадивом Пише: Сандра САЛАМУН

П

реподаваня за основношколцох и штредньошколцох ше отримую на програмох Явного сервису. Школярох преподавателє уча прейґ ТВ и без директней комуникациї. Же би ше лєгчейше учели, школяре ше зоз своїма учителями и наставнїками зоз матичних школох каждодньово радза и информую, а найчастейше по социялних мрежох Виберу и Воцапу, понеже вони найдоступнєйши и найєдноставнєйши за комуникацию. Прейґ тих социялних мрежох доставаю домашнї задатки и на нїх посилаю слику, або знїмок як го поробели. Реализация спорша при гевтих, котри нє маю можлївосц комуниковац на таки способ. Їх розгварки зоз просвитнима роботнїками ше окончую иншак. У ОШ „Йован Йованович Змай” у Дюрдьове, од штиристо шейдзешат двох школярох, двацец двойо нє можу комуниковац як и векшина, та им Школа вишла вочи. Школяре котри нє маю интернет або сучасни телефон зоз своїма учителями и наставнїками комуникую по пошти. Їх класни старшина од наставнїкох, або учительох превежнє потребни материял або ґрадиво, посила педаґоґийному асистентови котри их видрукує и по сила у препорученим писму по пошти. У писму посилаю ище єдно писмо у котрим школяре маю врациц виробени домашнї, а вельо раз ше у писму пита и школски мате-

Рамачово брат и шестра, Борис и Мария, часто ше уча вєдно

риял як цо папери, клайбаси и друге. Тото ше окончує през два тижнї. Поробени задатки дзеци кладу до окремней ладички котра ше находзи на капури будинку ОШ. Потим педаґоґийни асистент сликує материял, посила класним старшином котри прешлїдзую наставнїком або учительом же би препатрели чи добре поробене и у шлїдуюцим допису школяром послаю виправени домашнї задатки, або суґестиї на поробену роботу. – Задовольна сом як ше нашо наставнїки и учителє анґажова ли, маю порозуменя, маме и старших про свитних роботнїкох котри прилапели таку файту роботи. Старши школяре обтерхованши. Велька векшина школярох одвичательно окончує свойо длужно сци, а тоти цо нє окончую о нїх ше стара класни старшина або учитель, док ше о нєпо слушно сци обвисцує родичох – гварела Любица Клепич, директорка ОШ „Йован Йованович Змай” у Дюрдьове, котра од преглашованя позарядового стану превжа ла вод зиц ФБ профил Школи. МАЮ И ЗВОНКА ШКОЛСКИ АКТИВНОСЦИ Окрем порядних годзинох и домашнїх задаткох, просвитни роботнїки дюрдьовскей ОШ своїм школяром задаваю и други креативни активносци. Остатня така активносц була потримовка школярох зоз ОШ „Ретковец” у Заґребу, после марцовского трешеня жеми у котрим велї тамтейши школяре вецей нє маю закрице над главу, а школа зруйнована. Гоч чежки час и за нас шицких, вони нє забули школярох учиц о гуманосци. – Чула сом же ше у тей школи у Заґребе учи и по руски, та сом ше здогадла же би було крашнє же бизме им послали потримовку. Нашо школяре за нїх рисовали, рецитовали на анґлийским, нємецким, руским, сербским

16 РУСКЕ СЛОВО

10. АПРИЛ 2020.

kultura@ruskeslovo.com

язику, грали на инструментох за нїх, а ми з того направели заєднїцки знїмок и послали. Вoни прекрашнє одреаґовали, нєсподзивали ше, и гварели же за таки красни ґест враца з исту миру, алє док ше стабилизує стан у школи – гварела директорка Любица Клепич. На ФБ профилу дюрдьовскей ОШ мож вше пречитац красни слова потримовки школяром и наставнїком, мож видзиц як ше школяре уча, цо робя у шлєбодним чаше, алє и пречитац потребни и важни информациї. ШКОЛЯРЕ ШЕ УКАЗАЛИ ЖЕ СУ ОДВИЧАТЕЛЬНИ Учителька Єлена Кухар учи першу класу руского оддзелєня. Барз є задовольна зоз комуникацию зоз своїма школярами и їх родичами. Маю заєднїцку Вибер ґрупу, на хторей вона своїм школяром на Вибер поздравка петнац минути пред тим як почню годзини и вони ше єй єдно по єдно явяю. – Задатки до ставаю кед ше закончи преподаваня, а дакеди и док тирваю же би могли попровадзиц цо ше од нїх будзе глєдац. Наприклад, кед мали годзину по руски, кед учели двогласни букви, а пред годзину им надпоминам най шицко преписую до теки. Питам ше им чи ше им пача годзини, чи сцигую преписац, и гварим им же кед нє сцигли, нє важне, важне най поробя домашнї задатки и най ми пошлю до Вибер ґрупи же бим препатрела и суґеровала кед треба – гварела учителька Єлена Кухар. Подобну систему роботи ма и учителька Мелания Саламун котра учи школярох штвартей класи у руским оддзелєню. Школяре барз одвичательни и послухни, поряднє посилаю домашнї задатки, активни су у ґрупи и

робя тото цо потребне, понеже даєдни годзини маю и зоз наставнїками. Затераз шицко добре функционує, а наставнїки и учителє зоз Школи дзечнє чераю искуства и помагаю єдни другим. ЛЕГЧЕЙШЕ, АЛЄ И ЛЄПШЕ КЕД ШЕ ВЄДНО УЧИ

Мария Рамач, школярка першей класи руского оддзелєня часто ше учи сама, бо єй родичи теди на роботи. Совисна є, и вредно учи з дому. Окрем родичох помага єй и дїдо, алє и старши брат Борис котри ходзи до штвартей класи. – Нє чежко ми учиц з телевизиї, гоч ми лєпше учиц у учальнї з товаришами и учительку. Барз ми хибя. Кед зме у учальнї вше ше можем опитац кед ми дацо нє ясне, а тото ученє иншаке. Поряднє учим, мам помоц, алє лєдво чекам же бизме ознова почали ход зиц до школи – гварела школярка Мария Рамач чий оцец Славко барз задовольни зоз комуникацию з учительками. – Мария совисна, добра школярка и нє маме проблем зоз ню. Моя супруга Соня и я маме тройо дзеци, та кед придземе дому маме надосц вичитовац порученя же бизме були у цеку, алє и же бизме помогли дзецом у ученю. Мило ми же маме барз добру комуникацию зоз шицкима. Сцем похвалїц нашу школу, нашо учительки, наставнїкох и воспитачки – гварел Славко Рамач, котри задовольни зоз цалу систему того нового образованя, понеже, як гвари, кед вон бул матурант 1999. року у керестурскей Ґимназиї нїхто у цалей держави нє надополньовал страцене ґрадиво. Задовольни є и зоз воспитачку Александру Виславски котра учи наймладшого сина Алексу. Вона своїм дзецом у ґрупох тиж задава домашнї задатки у ґрупох на социялних мрежох, а комуникация фукционує як и при учителькох. Окрем того, кажди вечар, пред том як пойду Колаж потримовки школяром у Заґребу у Републики Горватскей спац посила им зняту приповедку котру вона виприповеда. ■

10. АПРИЛ 2020.

РУСКЕ СЛОВО 17

КУЛТУРА И ПРОСВИТА НАСТАВА У ПОЗАРЯДОВИМ СТАНУ У КОЦУРСКЕЙ ШКОЛИ

ЗАТЕРАЗ ШИЦКО ДОБРЕ ФУНКЦИОНУЄ У нєсподзиваним и новим позарядовим стану и новей ситуациї за шицких у нашей держави нашла ше и Основна школа ,,Братство єдинство” з Коцура. У єй просторийох тиж покончени шицки защитни и превентивни мири за зоперанє ширеня вируса корона

П

– Я школяром посилам задатки и упуто словох о. д. директора школи ства за роботу, а вони ми врацаю резултат Сенки Мученски, шицки заняти своєй роботи прейґ Виберу, цо уключує ше позарядово зорґанизовали у свопоробени лекциї, домашнї задатки, шицїх роботох. ко цо робене писмено. А посилаю ми и – Оформели зме он-лайн Ґуґлвидео-знїмок або авдио-знїмок як читаю, учальню и шицки учителє и нарецитую. Затераз сом задовольна з таку ставнїки ше зоз своїма школярами роботу – визначела учителька Славка. повязали на тот спо соб, док даєдни По словох наставнїци Весни Раґаї-Цап, функционую и прейґ Вибер ґрупох, ко тра класна школяром осмей класи русколєбо по мейлу. Було и ситуациї же го оддзелєня, шицки дзеци добри, вредни и даєдни родичи нє мали условия, та за до вольни з таки способом роботи. зме по догварки порихтали друко– Велька то пременка и за школярох, и вани материяли хтори им одвичатеза нас наставнїкох, алє настава у Ґуґлльни зоз школи однєсол на адре су, учальнї наисце барз добре функционує. Сенка Мученски, же би їх дзецко могло сполньовац Млади колеґове ше у тим о. д. директора свойо обовязки. Можем барз добре знаходза, можеповесц же затераз настабуц старшим бул кус прова у позарядовей ситуаблем, гоч ми шицки прешли циї добре функционує – през даяки обуки у вязи диґгварела директорка. италней писменосци, алє ту Як визначела, шицки вше єст цо нове учиц, надоможлїви средства ше хабудовйовац, понеже техноснує же би ше на цо лєплоґия нєпреривно напредує. ши спо соб робело и Кед слово о самей настави, окончовало шицки заможем щиро повесц же сом длуженя, же би школяре барз задовольна, 99 одсто цо лєпше звладали плашколярох то озбильно похоновану материю. пело и окончую шицки заУчи те ль ка Слав ка датки – толкує наставнїца Хромиш, котра вод зи Раґаї-Цап. штварту класу руского Як гвари вона, интере Весна Раґаї-Цап, Славка Хромиш, оддзелєня, гвари же у наставнїца учителька сантне и тото же даєдни тей новонастатей ситуашколяре котри през рок и нє циї кед ше настава отримує на далєкосц, єй школяре и були таки порядни у окончованю домашнєй роботи, теїх родичи, як и вона сама, то озбильно и одвичательно раз перши посилаю свойо задатки – озда им цикави таки прилапели. нови способ настави и роботи. У сотруднїцтве зоз школя– Шицким нам то цошка нове, та и наставну материю рами нє було нєприємносци, шицко озбильно функциои прилагодзуєме ґу такей настави. Школяре, а и я тиж нує, та наставнїца Весна ма позитивни искуства. так, провадзиме шицки годзини на РТС3, РТС2 и на – Як класна матурантох, намагам ше помогнуц им цо РТВ2, а вони до своїх текох зазначую цо патрели кажди вецей можем, буц ту за шицки їх нєясносци, потримац дзень и записую тото цо думаю же треба запаметац – их у шицким, а обчекує нас он-лайн пробна матура по гвари учителька Хромишова. Велькей ноци, та увидзиме як то шицко випаднє. МожеТааки спо соб настави зоз своїма школярами, а и зоз буц зме нє були достаточно узрети и порихтани за таки родичами, гвари вона, окончує прейґ Вибер ґрупи, алє позарядови стан, алє ситуация нас нагнала же бизме ше и поєдинєчно зоз каждим родительом. Указало ше же знаходзели. Мушим припознац же ми хиби директни школяре вредно робя, родичи их надпатраю и поряднє контакт зоз дзецми, прето же то часц моєй роботи котра по силаю тото цо поробене, а даєдни школяре аж и со- ме насправди виполньовала и у котрей сом уживала – виснєйше робя домашнї задатки як цо робели кед на- гварела на концу наставнїца Весна Раґаї-Цап. ■ О. Русковски става була у школи.

18 РУСКЕ СЛОВО

10. АПРИЛ 2020.

kultura@ruskeslovo.com

ОБРАЗОВНИ ПРОЦЕС У ПОЗАРЯДОВИМ СТАНУ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

У ШКОЛИ „ПЕТРО КУЗМЯК” НАСТАВА И ПРЕЙҐ СКАЙПУ У Основней и штреднєй школи „Петро Кузмяк” з Руского Керестура, прешлого тижня почал ище єден способ отримованя виртуелней настави, а то прейґ Скайпу, та и Zoom платформи, дознаваме од директорки Хелени Пашо Павлович. Попри тим же школяре провадза годзини цо ше на сербским язику емитую на каналох РТС и їх платформи РТС Планета, настава ше окончує у комуникациї наставнїкох и професорох зоз школярами, та и родичами

ПОЧАЛ ЕЛЕКТРОНСКИ УПИС ДО ПЕРШЕЙ КЛАСИ У Основней и штреднєй школи зоз домом школярох „Петро Кузмяк” почало приявйванє за електроски упис будуцих школярох до першей класи у удуцим школским 2020/21. року. До першей класи треба уписац дзеци народзени од 1. марца 2013. по 1. марец 2014. року. Податки котри треба доручиц у електронскей форми то: мено и презвиско дзецка и його єдинствене матичне число, мено єдного родителя, лєбо старателя и їх єдинствене матичне число, адресу пребувалїща и число телефона. Податки посилац на електронску адресу: so.sane@neobee.net лєбо на телефон 064/6489059. Пре упис нє треба особнє приходзиц до школи, а лїкарски препатрунки и психолоґийни тестиранє дзецох будзе окончени док ше закончи позарядови стан. О тим Школа родичох на час поинформує.

прейґ вибер ґрупох и ґуґл-учальнї, у Школи здумали похасновац и други можлївосци хтори оможлївюю нєпоштредну комуникацию. А скайп годзини праве тото оможлївюю, та ше дзепоєдни годзини без тей комуникациї барз чежко отримую, як у основней школи у обидвох циклусох, так и у штреднєй школи. Директорка Школи толкує же за ґимназию на руским наставним язику настава цали час идзе на спомнути способи, а з Министерства т. є. Покраїнского секретарияту за образованє, прекладанє наставних єдинкох зоз шицких предметох на руски язик и їх обявйованє на окремним линку Министерства просвити хторе наявене, потераз нє витворене. У Ґимназиї годзини руского язика водзи професорка Люпка Малацко котра зоз школярами у комуникациї на уж спомнути способи, котри заступени у цалей керестурскей Школи. М. А

У ПУ „БАМБИ” НА ВИБЕР ҐРУПОХ

По упутствийох Министерства просвити у позарядовим стану воспитно-образовни процес и у предшколских установох, та и у ПУ „Бамби” з Кули позарядови, т. є. унапрямени на виртуалну роботу. Так и у оддзелєню дзецинскей заградки „Цицибан” у Руским Керестуре, виховательки шицких седем воспитних ґрупох орґанизовали вибер комуникацию зоз родичами дзецох. На таки способ им посилали активносци хтори треба поробиц зоз дзецми по плану установи, а з почитованьом можлївосцох родичох. Потим од нїх доставаю повратну информацию цо и як дзеци поробели, одшпивали, одтанцовали, нарисовали итд. Як дознаваме у „Цицибану”, найактивнєйши вибер ґрупи дзецох цо иду по предшколскей пририхтуюцей програми хтори и найстарши, и чийо и родичи даваю вельо од себе же би помагали дзецом. Прето им виховательки барз подзековни, а поготов же и сами дзеци обдумую змисти и предкладаю виховательки.

10. АПРИЛ 2020.

Робота у „Бамбию” каждодньова, а по препоруки з Министерства просвити будзе претаргнута лєм три викендово днї док тирваю вельконоцни швета по обидвох календарох (од 10. по 12,. и од 17-19. април), понеже пре позарядови стан нє будзе анї ярнї розпуст. У другим чаше роби ше кажди роботни дзень, та и соботами, же би ше так нє заоставало у витворйованю програмох и школски рок закончело у предвидзеним чаше.

УПИС БУДЗЕ КОНЦОМ МАЯ Упис до идуцого школского 2020/21. року и у кулским „Бамбию” будзе електронски, алє по одлуки Управи тей установи аж у термину од 25. мая по 5. юний. Родитель приявиц свойо дзецко годзен прейґ Порталу еУправа на адреси www.euprava.gov.rs. За приявйованє нє потребни анї основни документи, бо вони буду тиж електронски набавени.

Управа кулскей ПУ поволала шицки дзеци придружиц ше поволанки дзецох з Италиї хтора ше шири и по других державох, а з мотом „Шицко будзе добре”. Дзеци поволани нарисовац дугу як символ надїї же тота чежка ситация швидко прейдзе, а свойо рисунки викладаю на облаки и балкони, або други видлїви места. На поволанку ше одволали и дзеци зоз керестурского „Цицибану”, та и вони були креативни у рисованю дуги. М. А.

РУСКЕ СЛОВО 19

МОЗАЇК ЕМИСИЯ ЗА МЛАДИХ „АЛТ ШОУ” НА РАДИO НОВИМ САДЗЕ

Пише: Ивана ЧОРДАШ

Млади людзе вше любопитлїви и жадни авантури, важне им чуц искуства других и исц по подобней, лєбо истей драги, бо у своїх найкрасших рокох жадаю дожиц дацо интересантне, возбудлїве, и хасновите, а млади радийски водителє тото знаю крашнє „запаковац” до годзиновей емисиї

У

ж даскельо роки на габох Радиo Нового Саду у ноцним термину од 21.30 по 22.30 годзин емитує ше младежска емисия „АЛТ шоу”, хтора провадзи активносци младих и їх новосци, дожица або путованя. Пририхтую ю Лидия Костелник, Тамара Салаґ и Андрей Орос. У тим тексту вас упознам же як то вони почали на радию и пробуєм одгаднуц же хто, у ствари, „АЛТИ”. Кед бешедуєме о початкох, мож повесц же анї єден початок нє лєгки, та так анї їх. За шицко ше треба рихтац и вельо учиц. Тройо млади водителє до радия вошли на початку студийох. Лидия Костелник хторей, як и сама гвари, радио вошол под скору, тоту роботу нє барз може описац зоз адекватнима словами. – Гваря же млади нє слухаю радио, а нам ше видзи же напроцив. Кед єст материялу хтори заинтриґує цильну популацию и екипа хтора зна пренєсц теми хтори, можебуц, анї нє интересую каждого слухача, и кед ше почувствує позитивна енерґия на радио габох, за мнє то ключ прецо оставам на радию и нє жадам меняц способ роботи – поцешено гвари Лидия.

20 РУСКЕ СЛОВО

Тамара Салаґ до новинарства вошла аж на студийох. – Щиро, анї у стреднєй, а анї по законченю стреднєй школи, нє роздумовала сом о тим же бим ше занїмала зоз новинарством. Алє кед сом пришла до Нового Саду на факултет, указала ше ми нагода випробовац ше и у тим. И так сом на другим року факултета почала волонтирац у Радию – у младежскей емисиї. Ту уж були Андрей Орос и Лидия Костелник, та ми було мило же сом нє сама у чимшик, за мнє, цалком новим – гвари Тамара и додава же єй заш лєм було чежко на початку. Андрей Орос ше своїх початкох, после даскелїх рокох од першого прилогу и першей емисиї, здогадує дакус „замолгавено”. – Понеже сом знал же ше упишем на журналистику, кед сом вошол до радийского швета шицко ме цикавело, и час ми прелєцел наисце швидко. Вельо раз кед приповедам з Лидию и Тамару о тим кого зме мали як собешеднїкох, лєбо яки зме теми обрабяли и на яки способ, видзим же зме уж на велї ствари призабули. Думам же то лєм знак же зме робели тото цо зме любели. Алє, на концу, свойо початки на радию могол бим поровнац зоз 10. АПРИЛ 2020.

mozajik@ruskeslovo.com починаньом нового бависка на компютеру, лєбо на мобилним телефону, та вам шицко интересантне и константно одкриваце нови „мисиї”.

КАЖДЕ ЕМИТОВАНЄ И ЗАБАВА Шицки тройо гваря же рихтац и водзиц емисию барз одвичательна робота, алє вони ю на свой способ направя як забаву. Гваря же им радио принєсол єдну часц шлєбоди, як цо то ошлєбодзованє од треми и чувство одвичательносци, бо информациї хтори преноша муша буц точни и преверени. – Кед рихтам емисию, мушим повесц же перше чувствуєм одвичательносц, бо ми то на даяки способ робота, котру видза, т. є. слухаю велї, и прето то наисце муши буц цалком професийно з мойого боку. Потим, кед направим интервю, приповедку, прилог, и кед тото шицко змонтирам, поробим шицко цо потребне, чувствуєм ше барз задовольна, бо знам же сом роботу добре поробела – гвари Тамара и додава же водзенє емисиї барз „добре” чувство. – Гей же нам руши якиш адреналин, алє то нормалне кед идземе „на живо”. Без того адреналину, а и опущеносци, емисиї би нє були таки добри, алє вшелїяк, шицко у гранїцох нормали, професийносц и одвичательносц на першим месце. Водзенє емисиї финална часц роботи хтору обдумуєме цали тидзень. У студию ми тройо екипа, хтора звикла на позитивну енерґию, цо обачели и людзе хтори нас слухаю – гвари Лидия, и предлужує же їх франти уж препознаваю слухаче хтори их вирно слухаю и нєсцерпезлїво чекаю, и же водзенє емисиї, у ствари, финална часц того цо пририхтовали цали тидзень.

КЕД НЄТ СЛИКИ, ЄСТ МУЗИКИ Авторски тим „АЛТ шоу” єдинствени же циль їх емисийох обвисциц шицких Руснацох о активносцох и успихох младих, або просто, младих хтори робя, занїмаю ше зоз дачим интересантним, або маю интересантну приповедку хтору сцу подзелїц зоз шицкима. Та преноша информациї вязани за културу, спорт, науку, а тиж так и збуваня по руских местох, од литературних вечарох по добри журки. – Преношиме шицки информациї, чи у вязи зоз факултетами, стреднїма школами, конкурсами, алє и вообще, информациї зоз швета. Нормално, ту и збуваня за младих котри ше намагаме попровадзиц по шицких местох, а тиж так их кажди раз и наявюєме у наших емисийох. Ту мож послухац и нашо уж стаємни рубрики, на котри

здумуєме цо интересантнєйши питаня же би таки були и одвити, так же би тим котри нас слухаю наисце нє було допито. Тота робота треба же би зоз гласом застановела слухача на габох. Нєт слики, алє єст музики през хтору шицко мож задумац. Ґу тому, кед ше дода приповедку, будує ше дожице хторе кажде доживює на свой способ – щиро гутори Taмара, и предлужує: – Сцеме направиц так же би емисия була нє лєм информативна, алє и за розгварку, же бизме нє преобтерховали слухачох. Кед слово о планох на далєй, знова маю подєднаки одвити. Лидия гвари же єй плани оставаю исти, як и по тераз, радує ше новому друженю и новим информацийом у емисиї. Тамара би любела робиц и сотрудзовац у шицких медийох, алє нє зна чи то будзе можлїве, вшелїяк планує и надалєй предлужиц робиц на радию. Андрей ше склада зоз тим шицким цо вони два поведли и на концу додава: – Я вше любим цитирац Винстона Черчила, а вон гварел же новинарство прекрасна професия кед на час зоз нєй видзеш. За конєц бим поведла же „АЛТ шоу” то єдна добра екипа хтора зна сотрудзовац и ма вельо позитивней енерґиї. Млади, амбицийни людзе хтори сцу допринєсц нашей малей заєднїци так же буду уключовац младих до каждей емисиї и давац им нагоду же би ше кажди їх глас чуло. То авантуристи хтори жадаю пременїц швет! А їх мото: ,,Будзце кул!”☺. У позарядовим стану емисию ше нє емитує, алє „Алт шоу” активни на дружтвених мрежох и обависцує слухачох кеди ше почнє емитовац нови емисиї. Вони буду мац часу обдумац яки теми буду обрабяц, а слухаче до теди най вирно чекаю свойо „АЛТИ”. Екипа поздравя своїх слухачох и поручує им – #останьцедома. ■

ЦО ТО ТОТО „АЛТИ” АЛТ – у ствари Андрей, Лидия и Тамара, а ту з часу на час и я – сотруднїца и товаришка Ивана Чордаш (то тото АЛТИ). Просто, без нас, швет би бул допити. Франтуєм дакус!☺ 10. AПРИЛ 2020.

РУСКЕ СЛОВО 21

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ НАШ ГОСЦ: СЛАВИМИР СЛАВЕ ШАНТА ЗОЗ КОЦУРА

БАЧВАНСКА РОВНЇНА МУ ВШЕ У ШЕРЦУ

Пише: Оля РУСКОВСКИ

З КАМЕРУ ПРЕЗ ЖИВОТ Од першого його стретнуца зоз камеру на промоциї котрей присуствовал, а котру Японци орґанизовали, Славе ше од нєй нє могол розлучиц. – Лєм ми було на розуме присц до Коцура и познїмац шицко. Накадзи сом пришол, посликовал сом улїчки, драги прекрити з прахом, прешейтал сом ше по пияцу и зазначовал кажду дробнїцу. Старши людзе були кус резервовани, думали же сом шпиюн – зоз шмихом бешедує Славе. Шицки знїмки, вецей як 300, мож найсц на Славетовим Ютюб каналу под меном „Славе Шанта приказує” лєбо на його Фейсбук профилу под меном Славимир Шанта. Любов ґу видео камери ше преширела и на фотоґрафиї. Його хижа постала ґалерия зоз старима сликами – памятками котри на тот способ у думкох оживює.

22 РУСКЕ СЛОВО

Животна драга нашого Коцурца почина 22. януара 1948. року. Народзени є у Коцуре, а безбрижне дзецинство препровадзел на салашу. Там, на пространей широкей ровнїни, там, почал крачац, а кед як хлапчик з верха шопи видзел вельо закрица єдно коло другого оцец му пояшнєл же то Коцур – валал котри постанє єдна зоз Славимирових найвекших любовох. И вон го нєпреривно з далєкого швета цагал дому

Ф

амелия Шантових свой дом, свойо гнїздочко, преселєла до валалу на Рибарову улїцу, познатшу як Вербовец. Перши хвильки у тим нєпознатим валалє, малому хлапчикови нє були лєгки. – Понеже сом одмалючка роснул окружени з даскелїма людзми, кед сом пришол до школи, нє мал сом пайташох, нє знал сом ше пайташиц – почина свою животну приповедку наш собешеднїк Славе. Аж ше и учителька застарала пре його осамйованє у куцикох учальнї... Но, з часом, шицко пришло на свойо. ЛЮБОВ ҐУ УМЕТНОСЦИ, ПОЕЗИЇ, МУЗИКИ... Перши крочаї у швеце уметносци справел коло свойого оца, котри бул єден зоз Шантових гудацох – дакеди главних гудацох у Коцуре. – Я ше цешим же мой оцец бул винїмкови, а бул валалски чловек. Бул тамбураш, а моя любов ґу ґлуми, рецитованю, писнї, музики настала на бини, док сом як хлапец провадзел оца на забавох. Роснул сом зоз тим и шицко ше уткало до мойого єства – приповеда Славе. Коло оца ше научел и грац на тамбурки, алє грал лєм за свою душу. По законченей основней школи Славе виучел ремесло за месара, та кед ше врацел з

войска, почал робиц у ,,Карнексу” у Вербаше. Та заш лєм, його душу и далєй прицаговала музика, поезия, уметносц, култура у тим малим, мирним валалє. – Почал сом орґанизовац забави у Доме култури, иґранки на котрих сом пущал музику на своїм ґрамофону. Провадзел сом младих у сали, пущал сом дацо швидше за танєц, а кед сом видзел даяку залюбену пару, я пущел любовну писню – з ошмихом ше Славе здогадує на прешли часи. Нє треба забуц и концерти котри орґанизовал зоз коцурским вокално-инструменталним составом ,,Камене квеце”, як и рижни програми дзе Славе водзел конферанси, пририхтовал рижни квизи, та и шпивал и рецитовал. У тих хвилькох ше зявело и озбильнєйше интересованє за литературу. – Єден час сом бул дописователь ,,Руского слова”, а посилал сом и гуморески до Радио Нового Саду, обявйовал писнї и прозу у ,,Литературним слове”, часописох МАК и ,,Нова думка”. Рихтал сом литературни стретнуца зоз Янком Фейсом, Гавриїлом Надьом, Юлияном Тамашом и другима нашима визначнима писателями – предлужує приповедку наш Коцурец и спомина госцованя у Руским Керестуре, Вербаше, Дюрдьове, дзе наступал на валалских преславох з рижнима рециталами, а окреме спомина наступ з учительом Янком Фейсом на фестивалу ,,Петровски дзвон” у Петровцох.

10. АПРИЛ 2020.

ljudze@ruskeslovo.com

– Поезию и нєшка любим, а чувам аж и фотоґрафию зоз наступу кед сом першираз рецитовал писню ,,Мо старски дижджи” на бини у коцурским Доме култури. Я ше цали ужил, занєсол сом ше, аж сом и клєкнул, а шицка публика була одушевена, гласни аплауз ше розлял по цалей сали – з ошмихом на твари указує памятку на тоту хвильку. З любови ґу поезиї настала идея позберац коцурских писательох и основац Литературну секцию ,,Нашо крочаї” у Коцуре, 1975. року, хторей Шанта бул и предсидатель, док нє пошол до Австралиї. ОДХОД ДО ДАЛЄКОГО ШВЕТА Зоз супругу Марию нє раз роздумовал о будучносци и часох котри приходзели. Мали уж и шейсцрочного Роберта, кед ришели спаковац свойо куфри и рушиц на драгу до швета. Дирґаци дражки их, з яри 1978. року, одведли тисячи километери далєко, аж до Сиднею. – Початки у тим далєким швеце були чежки. Куфри под посцелю, нє маш ложку, видлїчку, карцель, шицко ци потребне. А язик нє знаш, нє розумиш нїкого коло себе... Були то аж и боляци хвильки – щиро припознава Славе. Пошвидко почал робиц у єдного майстра. Помагал му, додавал алат, а на паперику у кишенки мал записане цо ше як вола. Вєдно зоз супругу почали ходзиц до вечаршей школи и учиц язик. Анґлийски писнї котри любел, почал розумиц и постали му ище милши. Славомир на свойо коренї нїґда нє забувал, а 1983. року, у Сиднею основал Юго славянске Културноуметнїцке дружтво ,,Русин” и бул його перши предсидатель. – Теди то було єдине таке руске дружтво на швеце, порядно реґистроване хторе мало свойо руководительство, банковни рахунок, фолклорну секцию хтора наступела у велїх, теди югославянских, дружтвох. Ходзели зме до словацких, мадярских, сербских, чарногорских дружтвох, орґанизовали забави, друженя, лутриї, лицитациї,

и на таки способ обезпечовали пенєжи за Дружтво – памета Славе. Особнє ше цеши кед подума на наступ Дружтва у Сиднейскей опери. Дзеци наступели у змагательней часци, а Славе их провадзел споза бини. Роздумовал о тим же ше танцує руски танци, 18 000 км далєко од його оцовщини, и то бул наисце емотивни момент. А кед дзеци з рускима танцами победзели на змаганю – слизи нє могол зопрец. ЗАДОВОЛЬСТВО У НОВИНАРСТВЕ Попри рижних роботох з котрима ше Славомир занїмал у Австра лиї, визначує свою роботу новинара у ,,Foreign Lan gu a ge Pu bli ca tion ME DIA” котру окончовал 20 роки. – Мал сом задлуженя як новинар и менаджер у рекламних оддзелєньох сербских новинох ,,Новости”. Обявйовал сом интервюи, слики, реклами... Занїмал сом ше зоз тим цо сом любел и свою роботу сом окончовал зоз вельким задовольством. У тот час Славе ше лапел до видео-бизниса ,,Santa video production”, та попри роботи новинара, бул и знїматель на велїх свадзбох, вешельох, кресцинох и з

Промоция кнїжки „Тебе гуторим” у Коцуре

ПИСАТЕЛЬ З ЧУВСТВИТЕЛЬНУ ДУШУ

На єдней „Коцурскей жатви”

тим ше занїмал 25 роки. Шицки нащиви дому, до валалу, вихасновал и за знїманє видео записох. З Австралиї до Коцура путовал 29-раз. Кед сцигли пензионерски днї и час же би ше одпочивало, Славе вше моцнєйше чувствовал же го дом у Коцуре, и широка ровнїна, волаю ґу себе. Врацел ше до свойого валалу. – Поряднє одходзим до Австралиї, прето же мой син и мойо унучата там жию, алє мой мир, моя шлєбода ту, на тих валалских улїчкох, у доме дзе жили мойо родичи, у хвилькох медзи нашима людзми. Мнє нє треба нїч, кус млєка и хлєба з цукром поверху, и кридла тей ширей бачванскей ровнїни же би ме облапяли покля мойо шерцо дурка – емотивно закончує приповедку Коцурец Сла„Нашо крочаї”– Славе Шанта стої штварти з правого боку вимир Шанта.■

10. АПРИЛ 2020.

Зоз сином Робертом

На поезию и писанє Славе Шанта нє забувал док жил у Австралиї, та єден час бул и предсидатель Литературного здруженя писательох за Австралию и Нови Зеланд. – Достал сом вецей награди, похвали и припознаня, а док сом бул у Сиднею, писал сом гуморески и на сербским язику и обявйовал их. Любим красне слово, любовни теми, а и тоти зоз живота котри можу буц блїзки каждому чловекови – гвари Славе хтори потераз видал кнїжку любовней поезиї под назву ,,Тебе гуторим”. Планує обявиц вельо того, у тей хвиьки пише мемоари о живоце у Коцуре и у Сиднею, а рихта и приповедки о його оцови.

РУСКЕ СЛОВО 23

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ ВЛА ДИМИР ПАЛАНЧАЇ, КЕРЕСТУРЕЦ У АВСТРАЛИЇ

ВИБЕРА ЦЕ ДРАГА, А НЄ ТИ Ю… Пише: Любомир ДУДАШ

Приходза, так, з часу на час хвильки кед ше чувствуєш нємоцни, слаби и малючки пред силу природи. Єдни ше у тих хвилькох нє знайду найлєпше, забановани су, други, заш, праве у тим найду моци поглєдац давних товаришох, нїґда забутих, хтори ше якош вимкли спред очох, склонєли за молгу каждодньових збуваньох

П

РОДЗИНА – Оцец нас, нажаль, зохабел пред пар роками. Длуго бул на роботи у Нємецкей. Я до школи, ище и у седмей класи ходзел од баби Марї и дїда Дюру Кевеждийових, Бодянцових, а шестра Терезка лєм дакус менєй, праве є тельо и младша. Мнє було добре и так. Моєй мацери брат, мой бачи Мижо, бул вше на помоци, а и нєвелька розлика у рокох, та зме ше вше добре розумели и складали. Окрем того, я бул и у фолклорней секциї и ансамблу, та нас озда и то тримало ище блїжей и моцнєйше – гвари Владо.

24 РУСКЕ СЛОВО

раве у такей єдней хвильки на розум ми пришол Владимир, Владко, Паланчаї, приятель, Рускокерестурец, длугорочни успишни танєчнїк у ансамблу Дома култури, нєшка оцец трох одроснутих синох котрих вєдно зоз супругу Тамару виводзи на драгу ґу власному хлєбу у далєкей Австралиї, у Мелбурну. Шеднєш за „машину”, оддуркаш Владимир Паланчаї, на даскельо способи, и зяви ше адреса на Скайпу, озда без гришки… Було без гришки, и после лєм даскелїх наисце кратких порученьох протоколарного характеру, алє и пре розлику у часу од осем годзинох, кельо йому дзень старши, почала бешеда… Багнїтки у Керестуре, и у Австралиї, а шицки дома, руша ше лєм хто муши. Озда нас сили природи по хто зна хтори раз наганяю же бизме ше доволали ґу розуму… „Поздрав и тебе”, – зрадовал ше стари приятель… „Давно зме ше нє видзели” и, почина бешеда. КОНЦОМ ДЗЕВЕДЗЕШАТИХ ОДЛУЧЕЛИ ОТАЛЬ ПОЙСЦ

– Гей, фамелия и шицки мойо у Австралиї уж осемнац роки. Наймладши син, Давид, ту пришол як шейсцмешачни, а нєшка вибера конєчну животну драгу. Мирко, заняти у ИТ сектору и роби за єдну америцку компанию, а штреднї син Дарко, скоро пейц роки робел як професийни вояк у войску Австралиї, односно Зєдинєного кральовства, а тераз пременєл роботу, алє и далєй роби у державней служби, на царини. По шицким, Давид ше опредзелєл за найновши технолоґиї, за видео и продукцию рисованих филмох и филмских ефектох – чече Владова приповедка, лєдво ю полапац мож, алє нє понагляме, нє до драги зме анї єден, почитуєме политику минималних рушаньох и социялну дистанцу,

так треба и так ше треба справовац и там и ту, гоч зоз котрого боку патриш… – Тамара роби як вершински лоґистичар у єдним шпиталю. То значи же ше „лєм” стара о шицких набавкох, медицинских и нємедицинских, оправкох будинку, инсталацийох и шицко цо ґу тому припада и зна то добре, як и шицко коло обисца, подцагує Владо приповедку котру з часци знам, алє давно сом ю нє чул, а наисце є красна. – Я заняти у будовательстве, мам власне подприємство и, видзи ше ми, добре ше знаходзим у тим. Озда то принєшене ище зоз Керестура, а там сом после законченей штреднєй польопривредней школи наисце вельо научел и у иншаких роботох. Даскельо роки сом робел як маляр зоз шовґром Дюром Ґецийом, потим и зоз другима… Важне знац и сцец робиц, друге придзе само по себе – прешвечени Паланчаї и предлужує: – Ту зме пришли, гварел сом 2002. року. Озда так живот наказал и сцел. У нас теди лєм кризи танцовали – од санкцийох до инфлациї, од сушох до вилївох, ембарґох и чого шицко нє було… Бомбардованє озда преляло и остатню капку, а єдине нам жаданє зоз Тамару було голєм дзецом обезпечиц нормалне одрастанє и живот. Лорин, Тамарова шестра уж теди була у Австралиї, на остатку там ше и народзела, та зме вихасновали можлївосц обєдиньованя фамелийох, теди ше то так волало. 10. АПРИЛ 2020.

ljudze@ruskeslovo.com

Було як було, алє и тот нам поступок потирвал рок и пол. Поправдзе, нє побановал сом, анї Тамара, анї у єдней хвильки. Було и чежше, було и лєгчейше, алє знаш кадзи ши рушел и цо ши виплановал, назад нє мож и нє треба ше анї оглядац. Так треба и лєм так мож крачац напредок, а прешвечени сом же часто и сами вибераме драгу. Озда тота и така була наша и чекала же би ше витворела хвилька за рушанє до швета. Наостатку, думам себе и сам, и ми, Руснаци, терашнї, нє народзени лєм у Керестуре. Коренї нам давни у Горнїх крайох, та озда и ґени преробели. Рушай за лєпшим, гоч тото лєпше нїґда само нє приходзи. Бориц ше треба и муши ше – гвари Владо, а я у себе потвердзуєм його приповедку. НАЙЧАСТЕЙШИ СТРЕТНУЦА У ЦЕРКВИ – Руснацох у Мелбурну мало єст, лєм ту и там, и то найстарша ґенерация – приповеда вон. – Други ше помали зляли зоз шицкима другима, та коренї лєгко щезую. Чежко приповедац, Австралию треба видзиц – приповеда собешеднїк. – Алє ту нєт народу котрого єст у швеце, а да з нього нєт и ту. Така мишанїна и мултикултуралносц озда нїґдзе индзей на швеце анї нє постої и кажди провадзи свойо бриґи, алє кажде порихтани и помогнуц кед же затреба. Найвецей ше стретаме у українскей церкви на богослуженьох. Тамара аж и у церковним хору шпивала – предлужує Владо о Руснацох и о тим же нас єст вельо вецей коло Сиднею, алє, гоч ту, у нас, иншаки вредносци за блїзко и далєко, така роздалєносц им за стретаня далєка.

Паланчайово на єдним Дьоковичовим тениским змаганю

– А о кризи и пандемиї… цо повесц – предлужує Паланчаї, – исте вшадзи и конца єй нє видно. Лєм страданє. Добре тото же ше ту зна шора, справованє и дисциплина, наостатку. Можеш исц дзе сцеш, кед за то єст потреби, алє и лєм по найкратшей драги и цо скорей. У авту можеш лєм зоз фамелию и нї зоз ким вецей. То закон, а то ше почитує. Криза, пандемия, прейдзе, уж ше и ту приповеда. Шицки, медзитим, думаю лєм о тим – а цо потим… Превельо роботнїкох одпущене зоз роботи, индустрия на клєканю лєбо уж на колєнох, а пошлїдки ище вше нє мож анї нагаднуц. Углавним, приповеда, права криза почнє аж док шицки виду зоз шпитальох, хто кадзи… – Алє, дай, нє о бриґох, дайме себе и о красшим – гвари Владо. – Син Мирко ше нам ма оженїц и лєдво чекаме. Так як сом ци и приповедал. То Австралия, а наша нєвеста, Фен єй мено, зоз Китаю. Будзе права схопносц и дипломатия як поускладзуєме обичаї и традициї. Но, будзе то уж даяк, а на нїх останє старац ше о власней будучносци, наздавайме ше у лєпшим швеце яки є тераз – гвари на концу Владимир Паланчаї.■

ЄДНО НА ЄДНИМ, ДРУГЕ НА ДРУГИМ КОНЦУ ШВЕТА – Мой покойни оцец Владо раз на Радию приповедал так же нє барз люби, алє и нє розуми, одход до Канади, бо, гат, барз далєко. Приповедал и же лєгко було йому. Кед криза даяка пришла, пришол дому за викенд, цалу соботу бул ту, внєдзелю назад и пондзелок уж бул на роботи… Дожил и вон же зме обидвойо найблїзши його у швеце, шестра Терезка, тераз Регакова, зоз мужом и дзецми у Канади. Я зоз своїма у Австралиї, так же нас наисце по цалим швеце єст. Мац остала у валалє, чува обисце за приходи... Чи нашо оталь, чи шестрово зоз Канади.

Владимир, шедзи перши з лївого боку и Тамара стої треца зоз синами, будуцу нєвесту Фен и кумовима

10. АПРИЛ 2020.

РУСКЕ СЛОВО 25

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ СТРЕТНУЦЕ ЗОЗ СЕМАНОВУ ФАМЕЛИЮ З РУСКОГО КЕРЕСТУРА

ЄДНО ДРУГОМУ СУ ПОМОЦ И ПОТРИМОВКА

Пише: Оленка ЖИВКОВИЧ

Семанова фамелия, як их у валалє звикли волац – Петрашково, позната у валалє, бо Михайла познаю як ветеринара, а Терезию як апатикарку котра окрем у Керестуре, робела и у апатикох у Кули и Червинки. Їх дзвика София вше була добра школярка, а однєдавна рушела шлїдом своїх родичох

И ФАРМАЦИЯ, И МУЗИКА София закончела и основну музичну школу, дзе грала на клавиру. Музику вше любела, а и цала фамелия музикална – баба и дїдо, и андя и бачи, мамово братняци граю на инструментох. Єст у фамелиї велїх котри маю вязи зоз музику и котра часц їх живота. София и тераз люби заграц на клавиру, без огляду чи то класична музика, чи даяка модернєйша, а однєдавна почала грац и на ґитари, а у интернату є у музичней секциї.

М

ихайло основну школу закончел у Руским Керестуре, штредню – ветеринарски напрям у Бачкей Тополї, на ветеринарским факултету абсолвовал у Сараєве, а закончел у Беоґрадзе. – Були то наисце красни часи. Там нас почитовали, а було нас з Керестура на рижних факултетох и якош зме ше тримали вєдно. Були зме добри студенти, нє правели зме проблеми, а то людзе знали ценїц – почина розгварку наш собешеднїк. Михайло робел як приправнїк у Ветеринарскей станїци Вербас, познєйше на фарми „Сава Ковачевич” тиж у Вербаше, а вец ше врацел до Керестура и тераз є приватни поднїматель, дипломовани ветеринар, або, як ше гвари – дохтор ветеринарскей медицини. У Керестуре є наисце познати шицким котри тимаю статок, алє и людзом котри маю дома други животинї, такволаних „любимцох”. ВЕТЕРИНАРСКА РОБОТА ДАКЕДИ И НЄШКА

Михайло роками роби у своїм фаху, и видзи же за двацец роки число статку у валалє, алє и индзей, зменшане, окреме крави. Тото цо интересантне то же количество випорученого млєка остало исте.

26 РУСКЕ СЛОВО

– То значи же ше идзе на лєпшу ґенетику при гарлох, дзе продукция млєка при кравох далєко звекшана. Вельо ше того пременєло. Дакеди ше раховало же ше просекови буяк викарми за осемнац мешаци, а нєшка маме викарменого буяка уж на дванац мешаци. То ше случує и при швиньох. Видно же ґенетика напредує – гвари Михайло и враца ше на приповедку о ветерини. – Ветеринар нєшка може буц през ноц на мире, бо нєт тельо статку, та анї интервенциї пре хороти, целєня, прашеня... Нєшка цалком иншак, ветеринаре маю шлєбодного часу, можу буц зоз фамелию – обачує Семан. На валалє єст вше вецей „любимцох”, людзе их вше баржей тримаю, алє и старосц о нїх иншака як дакеди. То потвердзує и ветеринар. – Тераз нїяки нє проблем принєц домашню мачку до амбуланти и по тим видно же свидомосц людзох по тим питаню векша. Лїчиме и еґзотични птици, мали герчки, папаґаї, коритнявки, а раз нам принєсли и лїшку котру ховали як домашню животиню. Людзе ше наисце стараю о своїх „любимцох”, вакциную их, а совити озбильно похопюю. 10. АПРИЛ 2020.

ljudze@ruskeslovo.com

З каждого Михайлового слова видно любов ґу своєй професиї, без огляду чи слово о статку, або других животиньох. Могло би з нїм бешедовац ище на велї теми, окреме о тим цо и яке продукуєме, чи то здраве и як до того можеме буц прешвечени. – Кед ше дацо хаснує, кед є преверене и ма одредзени каренци котри ше почитую, вец би то нє требало буц проблем. Медзитим, проблем вельо ширши, питанє чи нам жем чиста, вода, чи нам воздух чисти. Шицки тоти норми поставяме ми, людзе, ми одредзуєме по котру гранїцу нам дацо будзе исправне, а кеди нє будзе за хаснованє – толкує Михайло. ТАМ ДЗЕ ОЦЕЦ ПОЧАЛ – ВОНА ПРЕДЛУЖЕЛА Терезия Семан з Фейдийовей фамелиї, у валалє закончела 10 класи, потим Штредню медицинску школу „Др Ружица Рип”, напрям – фармацеутски технїчар у Зомборе, уписала ше на Фармацеутски факултет у Сараєве, абсолвовала, а дипломовала у Беоґрадзе. Робела у апатики у Кули, вецей як двацец роки препровадзела у єдней приватней апатики, а тераз два и пол рока роби у другей. Єй оцец познати керестуски апатикар у пензиї, Юлиян Фейди. Мнє вше було заходно зайсц ґу оцови до апатики, чи до школи, чи зоз школи. У апатики було велї артикли, а я вше патрела чи би ше нє нашло дацо и за мнє. Часто сом и помагала поскладац лїки, дацо премесциц, помишац... Видзела сом яка то робота и сцела сом робиц у апатики – гвари Терезия и надпомина же огромна розлика у роботи док ю робел єй оцец дакеди, и роботу котру роби вона нєшка. – Знам як ше дакеди правело лїки, а мой оцец бул перши за тото же би ше цошка правело. Ми тераз лєм тарґовци, а направиц лїки то цошка инше, то тото цо мнє интересує. Барз вельо сом ше намишала и масци, и помади, и комбиновани пращки. Найвецей ше правело „Павловичову масц”. Думам же ше зоз Керестура тей масци наношели на далєко. Нє хасновала сом миксер, або машини, шицко ше зоз руку мишало, хладзело, паковало... А правело ше и чопики и пилули котри випатрали як кульки, капки до носа, сирупи од кашлю и рижне – памета наша собешеднїца. Тераз вельо лєгчейше написац готови лїк, гоч старши ґенерациї лїкарох ище вше знаю рижни рецепти, наприклад за викашльованє, алє нє кажда апатика их може направиц.

ЛЇКИ ПИЦ ЛЄМ З ВОДУ Терезия оддавна научела же ше лїки пиє з воду – анї нє зоз чайом, анї нє зоз соком, або млєком, бо дацо зоз спомнутого реаґує зоз лїку и пременї ю, нє будзе добре дїйствованє, або аж и знїщи дїйство лїки. – Барз значне повесц, уключує ше до бешеди Михайло, же звишок дачого може правиц тиж вельки проблем, яґод кед дачого єст и менєй. Дози препоручени кельо су потребни, и то наисце значне, гоч людзе, за кажди случай, знаю подупловац, бо ше им видзи же так швидше прейдзе хорота. А то зна буц опасне. Барз важне континуовано пиц лїки же би вони дїйствовали – зложели ше обидвойо.

10. АПРИЛ 2020.

– Мой оцец ма наисце вельо рецептури. Вельо раз и супруг Михайло, як ветеринар, ше консултовал и з оцом, и зо мну. Наш бачи мал конї и кед требало лїк, Михайло здумал, оцец направел и вец ше то давало коньом котри мали проблем зоз задихлївосцу – гвари Терезка хтора ше цеши же фамелийне знанє и схопносц повязали и вихасновали за лїченє животиньох. Нєшка єст вельо приватни апатики, а людзе перше пойду там, бо нє сцу буц длуго у амбуланти, окреме кед панує даяки вирус. – Ми им можеме досц помогнуц, а и обовязка нам така. У апатики зме нє прето же бизме людзом вжали пенєж, алє же бизме их посовитовали. Кед єст петнац файти дачого, цо од тих петнац файтох праве єдней особи будзе добре, а пре даяки симптоми мож помогнуц особи же би достала потребни лїк. Єдна колеґиня ми гварела же мам вельке щесце же ми оцец апатикар, шестра мойого супруга дохторка, супруг ветеринар и у фамелиї маме ище дохторох. Я ше вше мам кому опитац кед ми потребни совит, а вельо того и ми, фармацеути, знаме. Ми перша рука, а кед ше дацо закомпликує, вец треба пойсц до дохтора – гвари апатикарка хтора тераз роби у Червинки. На роботи ма младих технїчарох, котри тиж збераю искуство. Едукативно є анґажована, помага им же би єдного дня добре робели. ТРАДИЦИЯ ШЕ ПРЕДЛУЖУЄ Терезия и Михайло маю дзивку Софию, котра ма 16 роки. У Керестуре закончела основну школу, а вец предлужела крачац по мацеровей, та и дїдовей драги – уписала ше тиж до Штреднєй медицинскей школи „Др Ружица Рип” у Зомборе, на напрям – фармацеутски технїчар. – Цали живот сом и з оцом на терену, и з мацеру у апатики. Видзи ше ми же робота на терену баржей робота за хлопох, нє тельо за жени, алє кед ю дахто люби, чом би тото нє робел. Фармация ше ми попачела, бо сом була часто при дїдови у апатики, алє ище частейше при мами. Видзела сом як мама роби з людзми, зоз лїками, и то ше ми барз попачело – гвари София, хтора тераз на першим року у спомнутей школи. Семанова – Петрашкова фамелия зложна, вредна и у валалє почитована. Михайло и Терезия робя одвичательни роботи и вше су порихтани помогнуц у своїм фаху кельо ґод можу и знаю. А знаю наисце вельо, цо можу пошведочиц шицки тоти котрим потераз помогли. Пошвидко ше ґу нїм годна придружиц и їх дзивка.■

РУСКЕ СЛОВО 27

ДУХОВНИ ЖИВОТ У ПАРОХИЇ СВ. ОЦА МИКОЛЯ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

РИХТA ШЕ ПРЕНОШИЦ СЛУЖБУ БОЖУ НА ПАСХУ У парохиї св. оца Миколая 5. априла була Квитна нєдзеля, алє пре полицийски час, Служба Божа нє служена у церкви. Но, на Пасху ше рихта преношиц Службу Божу. На Вельки пияток од 15 годзин ше годно пойсц помодлїц опрез плащанїци. На Квитну нєдзелю парох о. Михайло Малацко лєм приватно служел Службу Божу у парохийним доме, а потим пошвецел и багнїтки. Парох зоз слику пошвецених багнїткох прейґ Фейсбук боку Катедралней церкви св. Миколая послал шицким вирним свой благослов. Понеже ше полицийски час у медзичаше предлужело на цали викенд, парохия так швидко нє достала глєдане допущенє же би ше могло служиц Службу Божу у катедрали, та вец ше ю анї нє преношело на нєдавно отвореним ФБ парохиї Katedrala sv Nikolaja. Як дознаваме од пароха о. Малацка, за наиходзаце швето Пасхи котре будзе по григориянским календаре

ВИМАГАЛО ШЕ ОКРЕМНЕ ДОПУЩЕНЄ ЗА СВЯЩЕНЇКОХ Наш епарх кир Георгий Джуджар за шицких наших священїкох за потреби богослуженя у наиходзацих шветох вимагал окремне допущенє од Министерства нукашнїх дїлох, а прейґ Управи за сотруднїцтво зоз Церквами и вирскима заєднїцами у Министерстве правди.

преславене на нєдзелю, 12. априла, обчекує ше допущенє за служенє Литурґиї на 10 годзин, и єй преношенє прейґ Фейсбук боку парохиї. Тото ше годно витвориц дзекуюци нашому епархови преосвященому владикови кир Георгийови Джуджарови. Як пояшнєл парох о. Малацко, на вельконоцней Служби Божей на концу буду пошвецени и даскельо паскални кошарки, а вирни треба же би у тот час у своїм доме зоз швецену воду сами пошвецели свойо паскалне єдзенє. Кед же ше дацо нє пременї цо ше дотика полицийского часу, керестурски священїки ше рихтаю отримац и богослуженя на Вельки пияток, 10. априла, алє тиж без присуствованя вирних. Вирни, заш лєм, уж од 15 годзин годни присц до церкви и кратко ше помодлїц и поклонїц пред плащанїцу у Божим гробе, алє без єй цилованя. При тим вирни треба же би почитовали защитни мири и ношели маску, а одборци ше на уходох остараю же би у церкви нараз нє було вельке число присутних. М. А.

АКЦИЇ КАРИТАСУ У НОВОВЕРБАСКЕЙ ПАРОХИЇ

СТАРАЙМЕ ШЕ О СВОЇХ СУШЕДОХ У позарядовим стану котрого виволала пандемия вирусу корона, до акциї помоци гражданом уключел ше и Каритас грекокатолїцкей парохиї Святого Владимира у Новим Вербаше. Порушана велька акция збераня помоци под час Вельконоцного посту и пакети подзелєни старшим гражданом и тим котри у потреби, дзекуюци особному закладаню пароха нововербаского о. Иґора Вовка. Пакети з основнима животнима поживовима продуктами парох о. Вовк подзелєл и вирним парохиї у Змаєве, а

28 РУСКЕ СЛОВО

предлужел и акцию помоци старшим у набавяню шицкого того цо им потребне у хвилькох подполней изолациї. – Пре позарядови стан у Сербиї жадали зме помогнуц шицким тим котри нє маю нїкого хто би им пошол до предавальнї и обезпечел им тото цо им потребне за живот – гварел парох нововербаски. Цалу акцию потримали општина Вербас и предсидатель Дочасового орґану општини Вербас Милан Ґлушац, як и богослов и школяр Бискупскей класичней ґимназиї ,,Паулинум” зоз Суботици Александар Крнєшин, котри участвовал у акциї. Як гварел о. Вовк, Каритас Сербиї тиж порушал и акцию ,,Старайме ше о своїх сушедових” у условийох борби процив вирусу Ковид 19 з подполну забрану виходзеня з обисцох старшим як 65 роки у варошох, односно 70 роки у валалох. – Нє забудзме старих, хорих, слабих и злєкнутих сушедових у тих чежких часох. Помогнїме старим сушедовим же би цо лєгчейше препровадзели изолацию. Принєшме им поживу, прешейтайме їх пшичкох, вируцме шмеце. Наволайме их на телефон, бешедуйме з нїма, укажме же су нам важни. Укажме старосц. Укажме любов. Правда, укажме и одвичательносц и дисциплину и применьме шицки мири котри нєобходни же бизме защицели їх здравє и зопарли ширенє зарази – визначене у поволанки Каритасу. О. Р. 10. АПРИЛ 2020.

duhovni@ruskeslovo.com

СЛУЖБИ ПРЕД ВЕЛЬКОНОЦНИМА ШВЕТАМИ У ДЮРДЬОВЕ

ПЛАНУЄ ШЕ ДИРЕКТНО ПРОВАДЗИЦ ПРЕЙҐ ФЕЙСБУКА Зоз церкви Рождества Пресвятей Богородици у Дюрдьове поряднє ше уживо преноши Служби Божи на Фейсбук профилу домашнього священїка о. Михаила Холошняя, котри их и служи. Потераз ше Служби преношело каждей нєдзелї. Дюрдьовски вирнїки, алє и нашо вирни з других местох, та и иножемства, то оценєли як барз позитивне цо помага у тих чежких часох, кед велї нє шму висц зоз свойого обисца. Внєдзелю, 5. априла, на 10 годзин було директне преношенє Служби Божей св. Василия Велького. На Служби пречитани и виривки з Апостола: „...То кельо вецей Крев Христа, Котри з Духом Святим принєс Себе нєпорочного – Богу, очисци совисц нашу од мертвих дїлох, за служенє Богу живому и правдивому!”. И з Євангелиї: „Син Чловечески нє пришол же би Му служели, алє же би послужел и дал душу Свою на вибавенє велїх”. Дзень пред тим, всоботу 4. априла, на 9 годзин дополадня тиж було директне преношенє зоз Служби Божей преждеосвящених дарох. И у тим тижню було преношенє вецей Службох. Вовторок, на швето Благовищенє Пресвятей Богодорици, на Фейсбуку плановане преношенє Повечерия Велького на хторим ше шпива „С нами Бог”, а потим Слжуба Божа Йоана Златоустого. Стреду и пияток, 8. и 10. априла у планє же би ше преношело преждеосвящени Служби. Шицки спомнути богослуженя, окрем нєдзельових, почали, або маю почац на 9 годзин. Понеже ше нє зна напредок яки будзе режим полицийского часу, та анї на соботу, 11. априла, о. Михаил Холошняй нє може повесц кеди будзе Бдиниє зоз пошвецаньом багнїткох. На Квитну нєдзелю, 12. априла, заплановане же би Служба Божа була як и звичайно, на 10 годзин дополад-

ня. Того дня, кед же нє будзе забрана виходзеня, хто жада од тих хто шме виходзиц, може присц до порти, притримуюци ше предписаньох социялного одстояня, вжац багнїтку и войсц кратко до церкви, помодлїц ше, та аж и приступиц ґу святей Причасци, алє розуми ше нє у ґрупох, алє поєдинєчно, заш почитуюци мири одстояня. Причасцанє нє будзе зоз ложичку, алє причашнїк зоз дискоса бере пошвецени дари зоз власнима пальцами, з потульносцу и побожносцу и нє нагло. Кеди ше будзе и чи ше будзе и надалєй уживо преношиц Служби Божо на Фейсбуку зоз дюрдьовскей церкви у тижню пред Вельку ноц и на Вельку ноц, завиши од полицийского часу. О тим ше мож информовац на Фейбук профилу о. Михаила Холошняя, котри на своїм профилу, дзе ше и емитую Служби Божо, поряднє пише наяви. Тиж так, на тим його профилу мож одпатриц потерашнї преношеня Службох Божих. С. С.

ЄВАНГЕЛСКА ЦЕРКВА У КОЦУРЕ

ПОМАГАЮ ОСОБОМ У ПОТРЕБИ Акцию шица защитних маскох запровадзела и Євангелска Церква з Коцура. Як гварел пастор тей Церкви Александар Суботин, вецей як 10 члени участвовали у тей акциї, даєдни шили у своїх обисцох, а даєдни шили на шивацих машинох у церкви. – Материял за памучни защитни маски обезпечела наша Церква, а помогли нам и валалчанє. Шили зме менши маски, та их перше дзелїме дзецом, а потим и другим котрим су потребни. Обчекуєме ище материялу же би нам сцигло, та предлужиме зоз шицом – потолковал Суботин. 10. АПРИЛ 2020.

По його словох, прешлого тижня подзелєли и 36 пакети зоз поживовима артиклами тим, котри хаснователє їх народней кухнї. – Нашо приятелє, котри провадза нашу роботу, одлучели порихтац пакети з поживу за тих котри хасную нашу народну кухню. Пакети, гоч були скромни, були порихтани з вельо любови. Мали зме и даскельо пакети вецей, та зме дали тим котри у потреби, гоч су нє хаснователє нашей кухнї. Обчекуєме и нови донациї – визначел пастор Євангелскей Церкви з Коцура. О. Р.

РУСКЕ СЛОВО 29

informator@ruskeslovo.com ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Синови, супругови, оцови и братови. Дня 4. априла преселєл ше до вичносци наш мили

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 10. априла, наполнюю ше 40 днї як нас занавше зохабел наш мили супруг, оцец, дїдо, син, жец и шовґор

ЗОРАН ИВАНОВИЧ (1971–2020) зоз Чачку У обчекованю воскреснуца умартих и живота вичного, памятку на його любов и доброту вично останю у наших шерцох. Ожалосцена мац Ксения, оцец Бошко, супруга Виолета и дзеци Алекса и Милица и шестра Весна зоз фамилию ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 4. априла преселєл ше до вичносци

ЙОАКИМ ЕМЕЙДИ (1964–2020) з Руского Керестура

Памятку на його доброту и чловечносц вично буду чувац шовґор Кимо, братняк Иван и шестринїца Сенка зоз Миодраґом

Красну памятку на ньго навики буду чувац його наймилши – супруга Оленка, син Мирко, дзивка Сашка, жец Борис, унучки Ена и Аня, мац и бачи Янко, швекор и швекра Пештиково, як и Владо Пештиков и Терезка Салакова зоз фамелиями Спочивай у мире Божим!

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 4. априла преселєл ше до вичносци

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 10. априла, полня ше 40 жалосни днї як вецей нє з нами

ЗОРАН ИВАНОВИЧ (1971–2020) зоз Чачку

ФЕБРОНА ПАНКОВИЧ народзена Варґа (1926–2020)

Памятку на його доброту и чловечносц вично буду чувац бачи Янко и андя Фемка Гардийово

Остал празни дом моєй мацери. Час преходзи, а єй нєт. У наших шерцох вельки смуток и пражнїна. Здогадуєме ше єй блажених словох и нєсебичней щедросци. Мамо, вашо дзивки Йоска и Геленка, як и унуки Весна, Саня, Ґабриєла и Желько з фамелиями Мир и Божи благослов!

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 4. априла преселєл ше до вичносци

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 5. априла 2020. року наполнєли ше петнац смутни роки як нас занавше зохабела наша мила

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 9. априла, наполнєл ше жалосни рок як нас занавше зохабел наш мили супруг, оцец и дїдо

ЗОРАН ИВАНОВИЧ (1971–2020) зоз Чачку Памятку на його доброту будзе чувац Ксения Рац Йованович

ОЛЯ БУДИНСКИ (2003–2005) Час преходзи, алє памятку на це вично будзем чувац у своїм шерцу. Кума Сенка Спочивай у мире Божим!

ЗОРАН ИВАНОВИЧ (1971–2020) зоз Чачку

30 РУСКЕ СЛОВО

МИХАЙЛО ВАРҐА (1952–2019) Тебе нєт, алє ми ище вше нє свидоми же ше вецей нє врациш и у думкох ши кажди дзень з нами. Твою милу подобу занавше буду ношиц у шерцу и чувац – твоя супруга Даринка, син Мижо, син Владко, нєвеста Наташа и твойо мили унуки Елена и Надя

10. АПРИЛ 2020.

informator@ruskeslovo.com СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 9. априла 2020. року наполнєли ше два боляци роки як нас занавше зохабел и преселєл ше до вичносци наш мили

ЯНКО ФЕЙСА (1970–2018) з Коцура Памятку на твою любов и заєднїцки препровадзени час у наших шерцох вично чуваю супруга Сенка, мац Фема, браца Силва и Владо Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 6. априла 2020. року, наполнєли ше 9 роки як нас занавше захабел оцeц, дїдо и швекор

Дня 2. априла 2020. року, наполнєли ше 2 смутни роки як нас занавше захабела мац, баба и швекра

АМАЛИЯ КОРПАШ (1945–2018) народзена Салаґ

МИКОЛА КОРПАШ (1940–2011)

з Нового Саду Занавше будзеце у наших шерцох и красни памятки на вас и вашу доброту и пожертвовносц чува син Иґор зоз фамелию Спочивайце у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Прешли уж велї роки як нас занавше зохабели нашо родичи

ВЕРУНА САКАЧ (1923–2000) народзена Рамач

ЮЛИЯН САКАЧ (1918–2001)

з Нового Саду Зоз краснима памятками и почитованьом вашо син Владимир, дзивки Мелания и Мария зоз фамелиями Спочивайце у мире Божим!

CENOVN>K MALIH I POSMERTNIH OGLA[KOH – mala ogla{ka do 20 slova ko{ta 200 dinari – mala ogla{ka vecej yk 20 slova ko{ta 300 dinari – uramikovani tekst ogla{ki, abo vin~ovanki ko{ta 500 dinari – posmertna ogla{ka na wdno polqo ko{ta 600 dinari – posmertna ogla{ka na dva poly ko{ta 1 200 dinari. Cenovn<k va`i od 1. мая 2015. roku Ogla{ki mo` poslac na mejl office@ruskeslovo.com лєбо informator@ruskeslovo.com i uplacic na rahunok Novinsko-vidavatelqnej ustanovi “Ruske slovo” u banki Inteza ~islo 160-923244-82. Informaci< mo` dostac na telefon 021/ 6613-697. 10. АПРИЛ 2020.

„РУСКЕ СЛОВО” ПРЕХОДЗИ НА ОНЛАЙН ОГЛАШОВАНЄ У условийох позарядового стану Новинско-видавательна установа „Руске слово” преходзи на онлайн оглашованє. То значи же би гражданє оглашки, а окреме посмертни In memoriam, уплацовали прейґ рахунку, а тексти диктирали прейґ телефона. Число рахунка на котри треба уплацовац: 160-923244-82 (Банка Интеза). Текст оглашкох посилац прейґ мейлу informator@ruskeslovo.com, або видиктирац на телефон 066 / 202-414 од пондзелку по пияток, од 9 до 15 годзин (остатнї рок за обявйованє оглашкох и In memoriam-ох у новинох „Руске слово” стреду по 10 годзин) Причина таких мирох – рестрикциї рушаня гражданох, окреме старших особох, котри предвидзела Република Сербия. Надпоминаме же у плану же би шицки виданя НВУ „Руске слово”, тижньово новини, часописи, новини и кнїжки виходзели поряднє. Може буц лєм очежана дистрибуция, односно новини и часописи можу сциговац зоз (векшим або меншим) запожнєньом. Найоперативнєйше информованє рускоязичних гражданох окончує ше прейґ новинскей аґенциї „Рутенпрес”, котра на сайту „Руского слова”.

МАЛИ ОГЛАШКИ На предай прави, природни мед. Наволайце нас, однєшеме вам дому. Любица Кнежевич, Варґа Мирослав. Число телефона 025/704-115 и 065/870-48-34 ДИХТОВАНЄ облакох и дзверох. Щици од витру, жими, праху, галайку, праху, инсектох. МОНТИРАМЕ: – РОЛЕТНИ – ГАРМОНИКОВО ДЗВЕРИ – ПАНТЛЇКОВО ДЗВЕРИ – МРЕЖИ ОД СУНЬОҐОХ – ВЕНЕЦИЯНЕРИ – ОПРАВКИ 025/5827-710, 060/5088-433 Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основи члена 29. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о принєшеним ришеню же потребне преценьованє вплїву и о одредзованю обсягу и змиста студиї о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта „Продукцийни обєкт за продукцию орґанского гною (преробок хлївского гною)” на катастерскей парцели число 208 КО Ченей Город Нови Сад ношителя проєкта „МИВАКА” ДОО, Беоґрад, Ратка Митровича 75 дь, у обновеним поступку Ношитель проєкта „МИВАКА” ДОО, Беоґрад, Ратка Митровича 75 дь, поднєсол тому орґану вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта „Продукцийни обєкт за продукцию орґанского гною (преробок хлївского гною)” на катастерскей парцели число 208 КО Ченей Город Нови Сад. После запровадзеного поступку Городска управа за защиту животного штредку дня 2. априла 2020. року принєсла ришенє число VI-501-465/18 же потребне преценьованє вплїву предметного проєкта на животни штредок и о одредзованю обсягу и змиста студиї о преценьованю вплїву на животни штредок, у обновеним поступку. У складзе зоз преглашеним позарядовим станом у Републики Сербиї (Одлука о преглашеню позарядового стану („Службени глашнїк РС” число 29/20) увид до предметного ришеня мож окончиц лєм у диґиталней форми на сайту Городскей управи за защиту животного штредку www.environovisad.rs. Интеґрални текст ришеня мож достац прейґ електронскей пошти зоз посиланьом упита на адресу: zivotnasredina@uprava.novisad.rs, лєбо на телефон: 021/421-109. Заинтересована явносц може виявиц жалбу процив того ришеня у чаше од 15 днї од дня його обявйованя у средствох явного информованя прейґ того орґану.

РУСКЕ СЛОВО 31

informator@ruskeslovo.com

КOНКУРС

ЗА СОФИНАНСОВАНЄ МЛА ДЕЖСКИХ ПРОЄК ТОХ У РУСКЕЙ ЗАЄДНЇЦИ – 2020 Кед маш идею як унапредзиц дацо у твоїм краю, як ришиц даяки проблем, витвориц потребу хтору ма твоя заєднїца, лєбо єдноставно обдумаш добри способ на хтори ти и екипа препровадзице шлєбодни час, вец конкурс за младежски проєкти у рускей заєднїци права ствар за тебе! Роботне цело за младих, хторе основал Национални совит Руснацох, то ґрупа активних, искусних и младих особох з розличних местох, хтора ту же би потримала активне уключованє младих до дружтвеного и културного живота рускей заєднїци. Наш перши крочай, того року, то розписованє конкурсу прейґ хторого можеце достац потримовку у реализованю ваших идейох. Хто? Ти и твоя екипа, дружтво з класи, пайташе, колеґове, културно-уметнїцке дружтво, нєвладове здруженє, лєбо було хто за кого думаш же би сцел/а допринєсц рижнородносци активносцох при младих. Условиє же би сце мали од 15 до 35 роки, же би вас було найменєй тройо, та же би ваш проєкт бул унапрямени на руску заєднїцу и младих у нєй. Теди поставаце тим хтори ше може приявиц на конкурс. Цо? Ваша идея може буц гоч цо, важне же би ю реализовали и орґанизовали праве ВИ и же би була повязана зоз єдну од штирох цильних обласцох националного совиту, а з нашу потримовку зоз софинансованьом и добродзечнима совитами. Цильни обласци националного совиту рускей националней меншини и толкованя Култура – Активносци котри уключую младих до културних змистох (Вистави, промоциї, трибини, вечари поезиї або прози, концерти и подобне) Образованє – Активносци котри уключую младих у формалним образованю на руским язику (ваша активносц може и нємуши буц саме образованє, на приклад можеце организовац вилєт за школярох котри ше образую по руски, або визначиц младих котри вибрали роботу у образованю по руски, будзце креативни зоз тему) Информованє – Активносци з хторима сцеце поинформовац младих о важних стварох ( квалитетни и забавни писани, визуелни або видео змисти за младих и подобне, шлєбодно хаснуйце онлайн дружтвени медиї) Службене хаснованє язика и писма – Активносци котри доприноша хаснованю руского язика и писма при младих (вечари дружтвених бавискох преложени по руски, прекладанє комерциялних шветових змистох на руски язик, трибини, округли столи, едукациї и подобни иновативни активносци котри потримую и промовую руски язик) Будзце креативни зоз цильнима обласцами и шлєбодно нам пишце на rcmladez@gmail.com кед же маце питаня або наидзеце на нєясносци. Приява и реализованє проєктох Конкурс отворени по 15. май. Резултати можеце обчековац од 30.-того юния. Проєкти плануйце так же би вашо активносци були закончени по 15. децембер 2020. року. Як ше приявиц? У прилогу маце приявни формулар хтори треба пополнїц и послац у електронскей форми на адресу rcmladez@gmail.com, лєбо у писаней форми на адресу Националного совиту: Фрушкогорска 64, 25233 Руски Керестур.

32 РУСКЕ СЛОВО

Други правила конкурсу Кажди проєкт треба же би бул приявени спред даєдного формалного здруженя, културно-уметнїцкого дружтва (КУД), лєбо нєвладовей орґанизациї (НВО). Єдно формалне здруженє, КУД, або НВО можу приявиц найвецей три проєкти по конкурсним термину. Кажди проєкт муши мац главного и одвичательного ношителя/ку и ище найменєй два особи котри буду учашнїки/ци у орґанизациї проєкту. Єдна особа шме приявиц єден проєкт по конкурсним термину. Потримуєме нєформални ґрупи младих же би пренашли формалне здруженє, КУД, або НВО, прейґ хторого приявя свою идею, а кед же су то нє у можлївосци, ришенє пренайдземе вєдно так же нам будзце писац на емаил rcmladez@gmail.com скорей як цо пошлєце вашу проєктну прияву и голєм 7 днї скорей завераня конкурсу. До нєприлапююцих трошкох у финансийним плану спадаю средства наменєни за: – гонорари и дньовнїци; – гоч яки алкоголни напой або доган и його продукти. * З оглядом на позарядови стан пре пандемию Ковид-19, предкладаме вам шлїдуюци онлайн алати котри шлєбодно мож хасновац за видео схадзки, активносци и други потреби. Под час позарядового стану модлїме же бисце ше нє сходзели и же бисце плановали активносци зоз алтернативнима датумами бо нє знаме як длуго позарядови стан будзе тирвац. • „Zoom” – огранїчени час по 40 минути видео схадзки у безплатним „Basic” плану. Вкупно 100 особи може участвовац у єдней схадзки; • Microsoft Teams пре Covid-19 вирус отворени безплатни опциї. https://products.office.com/en-us/microsoft-teams/group-chatsoftware • Webex – то „Cisco” платформа котра има два опциї: схадзки по 1000 особи и збуваня по 3000 особи. Безплатна часц то „conference call” до 200 особи; • Google Meet – Премиюм верзия безплатна за хаснованє по 1.7.2020; • Teamspeak – за роботу зоз максимум 100 особи. Безплатне хаснованє за максимум 32 особи; • „Discord” – хаснує ше за „chat”, слики и видео. Развити є як платформа за ґеймерох же би були у можлївосци буц на вязи у исти час док бавя бависка. Безплатни є за хаснованє и вигодни є за комуникацию у исти час док ше хасную други програми и апликациї ; • „Go to meeting и Go to webinar” – „meeting” ше хаснує за по 26 особи, „webinar” за по 1000 особи, коштаю 19 и 29 УСД мешачно з безплатним хаснованьом за перши мешац; • „Moodle” – платформа за ученє дизайнирана най едукатором, администратором и школяром оможлїви єдинствени, сигурни и интеґровани систем за персонализоване околїско за ученє. Платформу можеце пренайсц на тим линку: https://moodle.org/

За вецей информациї пишце нам на адресу rcmladez@gmail.com (у наслову назначиц „За младежски проєкти у рускей заєднїци”).

10. АПРИЛ 2020.

informator@ruskeslovo.com

ЕПИДЕМИЯ ВИРУСА КОРОНА www.covid19.rs МИНИСТЕРСТВО ЗДРАВЯ – ИНФОРМАЦИЇ О ВИРУСУ КОРОНА

064 8945 235

Институт за явне здравє Сербиї „Др Милан Йованович Батут”

011 2684 566

Дежурни линиї (8–22 г) 064 88 11 908, 064 88 11 909, 064 88 11 910, 064 88 11 911, 064 88 11 912, 064 88 11 913, 064 88 11 914, 064 88 11 915, 064 88 11 916 и 064 88 11 917. Психосоциялна помоц и потримовка

0800 309 309

063 7298260 (за дзеци и родичох) 063 1751150 (за старших од 18 роки) Министерство нукашнїх дїлох Информациї о компетенцийох у обставинох епидемиї 011/2741-580 infokoronavirus@mup.gov.rs Тарґовищна инспекция За приявйованє нєпочитованя огранїченя ценох основних поживових, гиґиєнских и медицинских продуктох

011/ 2699-610 (7.30–22 годзин) ЕПИДЕМИОЛОҐИЙНИ СЛУЖБИ За приявйованє подозривосци на инфекцию з вирусом корона, кед ше обача симптоми Институт за явне здравє Войводини 064/8028-894; 064/8028-895; 064/802-88-96 Завод за явне здравє Зомбор 062/1956-866 064/421-58-50 063/468-034 Завод за явне здравє Сримска Митровица 064/8092-911 0648092-938 064/80-92-930 Завод за явне здравє Суботица 064/1009-276 064/80-52-963 КОЛ-ЦЕНТРИ ЗА ПОМОЦ СТАРШИМ ГРАЖДАНОМ У городох и општинох Сербиї отворени колцентри за помоц гражданом у условийох забрани виходу з обисцох старших од 65 рокох, односно 70 рокох. Док тирваю превентивни мири позарядового стану, волонтере старшим гражданом до обисцох буду доручовац основни животни артикли, средства за гиґиєну и лїки. Старши гражданє ше за тоту услугу можу приявиц кажди дзень на шлїдуюци числа телефона:

Город Нови Сад 021/4871-700 (8–22 годзин) Општина Кула 025/724-177, 021/751-157 (0–24 годзин) Општина Вербас 021/706-306 (0–24 годзин) Општина Жебель 021/210-22-84 (7–18.30 годзин) Општина Шид 022/712-122, 022/712-552 (0–24 годзин) Город Сримска Митровица 022/ 618-276, 064/808-66-88, 064/808-66-89 Опш. Бачка Тополя 064/862-44-73, 064/862-44-75 (7–20 г.) Город Суботица 024/636-136

10. АПРИЛ 2020.

ДОМИ ЗДРАВЯ Шицки Доми здравя на териториї Републики Сербиї обявели контакт-телефони своїх окремних амбулантох, наменєних за информованє о респираторних проблемох, як и централних амбулантох хтори даваю шицки информациї о роботи ДЗ и других здравствених услугох. Фиксни телефони доступни од 7 до 18 годзин, а мобилни 24 годзини

Дом здравя Нови Сад ОКРЕМНА АМБУЛАНТА (респираторни проблеми, горучка) 021/4879626 021/4879627 021/4879628 021/4879629 021/4879630 021/4879631 ЦЕНТРАЛНА АМБУЛАНТА (други информациї и здравствени проблеми и услуги) 021/4879632 021/4879633 021/4879634 021/4879635 021/4879636 Дом здравя Кула О – 025/711-121 064/84-924-74 025/711-737 025/731-115 064/84-924-73 025/731-121 Ц – 025/703-336 (РК), 025/703-050 (РК) 064/84-924-69 025/721-210 025/729-494 064/84-924-67 Психолоґийне совитовалїще: 064/849 24 57 Дом здравя Врбас О – 021/7954-434 062/780-289 064/846-81-05 064/846-81-06 Ц – 021/7954-423 021/7954-458 063/86-070-34 062/780-285 062/780-259 Амбуланта за психолоґийну помоц: 021/7954-485, 021/700-208 (7–15 годзин) Дом здравя Жабель О – 021/831-054 064/805-7-236 063/199-88-06 062/899-26-09 069/274-96-04 Ц – 021/831-054 021/832-927 064/8057-211 Амбуланта Дюрдьов 021/29-39-010, Амбуланта Ґосподїнци 021/836-017 Дом здравя Шид О – 022/712-522 060/712-42-40 Ц – 022/712-522 060/712-42-40 Дом здравя Сримска Митровица О – 022/615-820 064/8770-581 064/8770-563 064/8770576 Ц – 022/615-130 022/615-110 022/615-180 064/8770047 064/8770140 064/8770127 Дом здравя Бачка Тополя О – 024/711-056 064/6591028 064/6591037 065/9616626 Ц – 024/774-199 064/6591081 064/6591003 065/9616632 Дом здравя Суботица О – 065/99185578 065/9185577 065/9185538 024/571-735 Ц – 065/9155534 024/527-956 065/9155537 024/557-154 065/9155539 024/546-237

РУСКЕ СЛОВО 33

informator@ruskeslovo.com

34 РУСКЕ СЛОВО

10. АПРИЛ 2020.

sport@ruskeslovo.com

СПОРТСКИ ТРЕНИНҐИ „НА ДАЛЄКО”

КОНДИЦИЯ И ФОРМА У УСЛОВИЙОХ САМОИЗОЛАЦИЇ Нагле претаргнуце порядних спортских активносцох, тренинґох и змаганьох нє добре анї за єдного спортисту. Насампредз прето же шицки зменшали активносц, а окреме тоту хтору мали активни спортисти, а хтора уплївує и на кондицию, и на форму. З помоцу сучасней електронскей комуникациї и тота нєвигодносц превозидзена. Тренинґи ше отримує „на далєко” прейґ скайпу и других сучасних комуникацийох

П

лївацки клуб „Пролетер” зоз Зренянину, так повесц, од запровадзованя позарядових мирох и самоизолациї почал тренинґи „на далєко”. Тренинґи ше отримує у штирох тренажних ґрупох и затераз, шицко добре функционує.

ПРОГРАМА ЗА ВИДЕО КОНЕКЦИЮ Тренер Клуба Драґан Йоцич пренашол програму хтора ше вола конференс мит, прейґ хторей у стаємней комуникациї и видео контакту можу буц уключени 300 особи. Як гвари тренер Йоцич, члени клуба ше конектую на заєднїцку апликацию повторюю вежби хтори им ше укаже у своїх обисцох. Тренинґи ше отримує кажди дзень и тирваю од 45 минути до годзини. На таки способ орґанизовани тренинґи у шицких возростних ґрупох плївачох – пионирскей, кадетскей, юниорскей и сениорскей. У тей хвильки то єдини способ же би ше зачувало добру форму активних членох Клуба. Одволанє плївачох на таки тренинґох добре, бо ше од 12 юниорох и сениорох хтори були у ґрупи, єданацецеро стаємно присутни на онлайн тренинґу. Таки способ тренираня почала и пионирска селекция, а у тей ґрупи було аж 18 плївачох. Слово о школярох, а хасен од таких тренинґох вецейнїсти. Як надпомнул тренер, дзеци мешац–два нє буду ходзиц до школи. Так по-

10. АПРИЛ 2020.

весц, нїч нє буду робиц, лєм вельо шлєбодного часу препровадза опрез компютерских екранох и бавискох. Таки тренинґи окрем того же зачуваю їх кондицию и форму, тиж так добри су за очуванє здравя. Хто ма двор може тренирац у дворе, а хто нє ма може тренирац у квартелю. Нєобходне лєм же би мали спортску подлогу, струнячу, лєбо тепих и ручнїк. Програма хтору ше хаснує за онлайн трениранє, обезпечує интеракцию, односно, тренер укаже вежбу спортистом хтори го провадза на екранох, а потим тренер и видзи, на своїм екрану, шицких присутних на тренинґу и виправя кед дахто дацо роби погришно. То за пионирски возрост барз значне прето же слово о возросту од 3 до 10 рокох.

ВАЙБЕР И ФЕЙСБУК Подобни способ тренираня и способ отримованя добрей спортскей форми применює и Карате клуб „Банатски цвет”. Клуб тиж зоз Зренянину, ма 60 членох и у таких обставинох ше мушел знайсц. Члени Клуба и дзеци, пионирска селекция, нови способ тренираня „на далєко” дзечнє прилапели, а тиж и їх родичи. Тренинґи орґанизовани зоз хаснованьом вайбер апликациї зоз мобилних телефонох, а на тот способ тренираю шицки члени Клуба. Односно, каратисти „квача” свойо слики и видео знїмки тренинґох хтори сами себе орґанизую у своїх обисцох. Розумлїве тренер з каждим у комуникациї прейґ ґрупи и виправя кед дацо треба и дава совити. Гришки хтори ше прави, анї нє таки важни, бо ше их виправи накадзи престаню позарядово обставини, алє барз важне же ше тренира, отримує кондицию и чува здобуту технїку. Тренинґи, на таки способ, каратисти зоз Зренянину отримую три раз тижньово – пондзелок, стреду и пияток и починаю на 21 годзин. Тирваю од 45 минути до єдней годзини, а у Клубе уж маю идею же би таку праксу отримованя тренинґох предлужели и далєй кед будзе заинтересованих. ■ А. Паланчанин

РУСКЕ СЛОВО 35

СПОРТ ОДЛОЖЕНЕ ОТРИМОВАНЄ ЛЄТНИХ ОЛИМПИЙСКИХ БАВИСКОХ

ПЛАМЕНЬ ЧЕКА ШЛЇДУЮЦИ РОК XXXII Лєтни олимпийски бависка того року требали буц отримани од 23. юлия по 8. авґуст у престолнїци Япону – Токию. Одлука же би ше бависка отримали того року у Токию принєшена ище 7. септембра 2013. року на зашеданю Медзинародного олимпийского комитета у Буенос Айресу. У конкуренциї за домашнього були Мадрид и Истамбул. Важне надпомнуц же Токийо уж други раз вибрани як домашнї, а штварти раз ше бависка орґанизую у Японє Пише: Александар ПАЛАНЧАНИН

О

дкеди почала пандемия вируса корона, на початку того року, календар ґлобалного спорта бул драстично пременєни и то други раз у историї шветового спорсткого змаганя од Другей шветовей войни. Квалификацийни змаганя у велїх спортских дисциплинох одказани, а концом марца обявена вистка и одлука Медзинародного олимпийского комитета и премиєра Япону Шинзо Абеа же бависка одложени за 2021. Першираз кед Токийо мал буц домашнї Лєтним олимпийским Бависком було 1940. року, алє пре другу войну медзи Японом и Китайом, хтора вибила 7. юлия 1937. року, а потим и пре Другу шветову войну, Бависка одложени, а потим и одказани. У тей хвильки, кед писани текст, у Японє ище нє преглашени позарядови стан, гоч би требал буц, без огляду на статистични податки. Спрам доступних статистичних резултатох у Японє, кед писани текст було 3 139 инфоцираних, а умарли 77 особи. Но, з оглядом на тото же од вкупного жительства у Японє трецина старша од 65 роки, мож очековац же резултати буду иншаки.

ПРИРИХТОВАНЯ ПРЕТАРГНУЛ ВИРУС Од преглашеня Токия за домашнього 32. Олимпийских бавискох, пред седем роками, почали пририхтованя за планетарну смотру найлєпших спортистох. Окрем у Токию и других местох у околїску, одредзени спортски змаганя требали буц отримани и у других городох – Оями, Сапороу, Фукушими. На бавискох требали буц отримани змаганя у 33 спортских дисциплинох, цо и рекорд Бавискох. На програми Бавискох врацени змаганя у бейзболу и софтболу, а першираз требали буц орґанизовани змаганя у каратеу, спортским пендраню, сурфованю, скейтборду, а тиж так у рамикох кошаркашских змаганьох и меранє моцох у кошарки „3 на 3”, потим нови дисциплини у бициґлизме, атлетики, плїваню, столним тенису, штреляцтве, триатлону и джудоу. Шицко було добре и шицки любителє спорта чекали лєто, алє пре вирус хтори уж мешацами ноши жертви, нєстало и радованє и чеканє. Перша репрезентация хтора ше поцагла зоз участвованя на Бавискох була зоз Канади. Як сообщел канадски Олимпийски и Параолимпийски комитет, чежка одлука о поцагованю зоз змаганя принєшена после консултацийох зоз спортистами, спортскима здруженями и владу Канади. Потим послати и апел Медзинародному олимпийскому, параолимпийскому комитету и Шветовей здравственей орґанизациї же би ше Бависка одложели за

36 РУСКЕ СЛОВО

ЧЕЖКИ ДВА РОКИ Репрезентативка Сербиї у штреляцтве Андреа Арсович виявела же з посцигованьом квоти за Олимпияду витворела циль хторому остатнї три роки була пошвецена. Вона надпомла же велїм спортистом пре одкладанє Олимпияди у Токию, одлєгчало. – Свой циль хторому сом ше у остатнїх трох рокох пошвецела сом витворела. Но, мушим пропознац же предходни два роки за мнє були барз чежки. Вше ми кус хибело же бим вошла до финалних змаганьох. У розгварки зоз тренером Драґаном Доневичом, спатрели зме обставини. Були зме свидоми же ми лєм медаля на Европским першенстве може принєсц квоту, почали зме реализацию пририхтованьох. Поставела сом три державни рекорди и то бул указатель же зме добре одредзели приоритети у пририхтованьох. Тоти резултати ми дали вельку мотивацию и удало ми ше витвориц квоту з освойованьом бронзовей медалї на Першенстве Европи. Значи по идуци рок и Олимпияду, предлужуєме по истей драги – гварела Андреа Арсович.

идуци рок. З обгрунтованьом же одкладанє ноши вельо почежкосци, алє у таких обставинох нєт нїч важнєйше од здравя и безпечносци спортистох и шветовей заєднїци. Познєйше, прейґ дружтвених мрежох, канадски репрезентативци обявели: „Нєшка одложиц, а освоїц наютре” и „Вецей од змаганя, рекорда, лєбо медалї. Часц зме чогошик векшого”. Нєодлуга потим и Австралия обвисцела своїх спортистох о одкладаню Олимпийских бавискох. Односно спортистох ше обвисцело же би ше пририхтали за Бависка на лєто 2021. року. Шеф Параолимпийского тима зоз Австарлиї, Ян Честерман, з тей нагоди гварел – Бависка можу причекац, и мож их отримац идуцого року. 10. АПРИЛ 2020.

sport@ruskeslovo.com

Подобне думанє мал и познати атлетичар, предсидатель Медзинародного атлетского союзу Себастиян Коу, хтори, медзи иншим, гварел же отримованє Олимпийских бавискох у юлию того року нєвиводлїве и нєжадане. Америцка асоцияция за атлетски дисциплини тиж поволала шицких спортистох же би ше Бависка одложело. Британски бициґлиста Калум Скинер, медзи иншим, виявел же – з оглядом на тото же пандемия бере вше вецей жертви и з оглядом на вше вецей забрани, права хвилька же би ше предложело одкладанє змаганьох на Олимпияди.

СНИ НАШИХ СПОРТИСТОХ Наша найлєпша атлетичарка Ивана Шапанович, маюци у оглядзе обставини вязани за вирус корона, гварела же з одкладаньом Олимпийских бавискох у Токию єй сон муши дакус причекац и же упрекосц пандемиї, вона нє страци мотивацию и вельки сни. Кед ше вежнє до огляду же кельо спортистом (окреме у индивидуалних спортох) треба усиловносци и пририхтованя за олимпияду, шицким им одкладанє Бавискох велька жертва и смуток. Насампредз прето же вони роками и мешацами пред таким вельким змаганьом планую, поставяю цилї (мали и вельки) хтори, кед шицко друге як треба, досягню, лєбо нє. Вшелїяк, змаганє лєм реализация планох, цильох, хтори роками пред тим, вредно и чежко сполньовали.

10. АПРИЛ 2020.

– Пририхтовала сом ше за свойо штварте участвованє на Олимпийских бавискох, алє пре ґлобалну пандемию мой сон муши причекац. Добре у таких обставинох то же тот мой сон лєм дакус одложени, нє одказани є и же дух олимпизма и з тей нагоди потвердзени з даваньом приоритету здравю шицких и єднакосци на першим месце. То нє було лєгко одлучиц, но, вшелїяк исправне – гварела Ивана Шпанович. На Олимпийских бавискох у Рию пред штирома роками Ивана освоєла бронзову медалю и ище теди нє скривала же єй циль на наиходзацих бавискох у Токию освоїц найшвицацшу медалю. Як спортиста и як чловек, звикла на рижни спокуси и препреченя у спортскей кариєри и живоце, та тоти хтори тераз присутни прилапює як ище єдну спокусу. – Шицки мушиме пренайсц способ и найсц позитивну нїтку хтора нас будзе водзиц през чежки часи. У тей хвильки то нагода шицким же би ше старали о своїм менталним здравю, и же бизме нє страцели мотивацию и вельки сни – надпомла Ивана. Други вельки атлетски шампион и руцач кулї, Асмир Колашинац, тренира у хижних условийох у Сараєве. – Мнє, як и векшини спортистом хтори тренираю индивидуални спорти, таки условия познати. Насампредз прето же сом у подобних условийох през цали рок. То значи: минимални контакти з вонкашнїм шветом, два тренинґи дньово, єдзенє и одпочивок. Лєм же ше менєй тренира и дакус допито, алє шлєбодни час хтори тераз мам хаснуєм за числени други ствари хтори сом у иншаких обставинох занєдзбал – гварел Колашинац. Затераз му ше удава кельо-тельо отримац форму, алє далєко то од идеалних условийох за тренинґ. Но, здогаднул ше єдней анеґдоти о брамушки хтора гашела огень. – Брамушка на своїм хрибце ношела шапочку з хтору гашела огень. Кед ше брамушки опитали же чи вообще може помогнуц у гашеню огня, брамушка одвитовала – „нє мож вельо, алє мож дакус”. У таких обставинох важне же би кажде з нас кельо може помогнул, прето же обставини завиша од нас самих. Важне ше притримовац мирох и слухац цо гуторя компетентни фаховци. Мушиме буц оптимистични, позитивни прето же тото кеди-теди прейдзе. Будзме солидарни, одвичательни, гумани – поручел славни атлетичар Асим Колашинац. ■

РУСКЕ СЛОВО 37

ИНТЕРМЕЦО

ГОРУЦИ ТЕПШИ ЗОЗ НАШЕЙ КУХАРКИ ОД МАРҐИТИ ЛЇКАР

Вельконоцни єдла

Лїляна Еделински

Потребне:

Пасочки

цо у нєй уварени сирец

■ вайцо ■ ложку цукру ■ ложку солї ■ коцку швижого квасу ■ 300 милилитри олєю

Сирец Положиме превариц литру млєка. Кед почнє врец, поступнє до ньго улїваме 10 розтрепани вайца хтори зме дакус посолєли и поцукровали и нєпреривно мишаме док ше маса нє почнє дзвигац. Знєєме з огня и сирец улїваме до груднїци хтору зме положели на другу судзину, позбераме конци, завяжеме и обешиме на одвитуюце место же би ше маса охладзела и одцадзела. Груду сирца положиме до мисочки, режеме з нєй потребни фалатки и вислугуєме на танєру коло вареней шунки, вайцох, колбаси и хрину.

■ кила муки тип 400 ■ 500 милилитри серватки

Затрепац цесто най добре викишнє и правиц пасочки. Вицифровац их хто як люби. Охабиц таки направени ище дас 10 минути и вец их помасциц зоз витрепаним и посолєним вайцом. Печиц на 180 ступнї док нє почервеня. Кед ше упечу, виняц их зоз релни и таки горуци помасциц зоз олєйом же би ше блїщали. Потим их треба закриц зоз хлєбовку. Аж кед ше цалком охладза, виняц их зоз фурмочкох.

Кокосова фантазия (декорация зоз писанкох)

Витрепац пишкоту и упечиц на 180 ступнї. Так витрепац и другу пишкоту и упечиц. Кед ше пишкоти охладза пререзац их да достанєме штири.

Варена шунка За вельконоцну шунку найлєпше приготовиц заднє швиньске сцегно. Кед таке нє маме, мож увариц и купчу тиролску шунку, лопатку або даяке друге курене месо. Шунку положиме вимочиц цалу ноц, злєєме тоту воду, налєєме другу и сциха вариме док ше месо на колєнку нє оддвоює од косци. Охлад зену шунку режеме на фалатки и вислугуєме з писанками, сирцом, хрином и паску.

38 РУСКЕ СЛОВО

Потребне: * два раз исте количество ■ 5 вайца ■ 2 ложки муки ■ ложку ґустину ■ ложку какаа ■ ложку отрушинки ■ пол пращка за печенє

Фил: Витрепац литру сладкей шметанки, до нєй умишац 400 ґрами квашней шметанки и 200 ґрами кокосу. Зоз достатим филом пофиловац кажду пишкоту и складац єдну на другу и вец цалу торту омасциц зоз филом. По верху посипац зоз офарбеним кокосом (мож го купиц у Здравей поживи) и на штредку украшиц зоз желе бомбонами и писанками (пластичнима). 10. АПРИЛ 2020.

rusmak.ruske@gmail.com

ГОРУЦИ ТЕПШИ

Пририхталa: Люпка Цвеїч

Веселе вельконоцне дружтво Пририхтованє: Уварени вайца попререзовац на цик-цак, отвориц и виняц жовчок. Поджмиц го зоз видлїчку и розмишац зоз майонезом. Потим филовац бильчки и украшиц зоз попром и мархву.

Потребне:

■ ■ ■ ■ ■ ■

10 варени вайца майонез 50 ґрами попер у зарну мархва петрушково лїсце масло

Баранче зоз масла формовац зоз руку, а до шприцу за колачи положиц фалаток з масла и дакус причекац да ше розпущи, а вец цифровац зоз шприцом по формованим баранчецу же би то випатрало як бундичка.

Фарбенє

писанкох

ЗОЗ ЦИБУЛЬОВИМ ЛЇСЦОМ

ЗОЗ ҐЕЛ ФАРБУ

Потребне:

■ цибульово лїсце порезане на дробенки фалатки

■ найлонову ботошу ■ олєй за премасцованє ■ швижи вайца Пририхтованє: Цибульово лїсце положиц до ботоши, до того положиц швиже вайцо до штредку так да го нє видно и завязац други бок. Так звязани вайца поскладац до шерпенки и заляц зоз жимну воду лєм тельо же би ше их прекрило и кед почню врец вариц их 8 минути. Вец их зняц зоз шпоргета и охабиц же би ше у тей цибульовей води охладзели. Охладзени вайца повинїмац зоз ботошох, умиц и помасциц зоз олєйом же би ше блїщали. 10. АПРИЛ 2020.

НА ПАРИ

Потребне: ■ уварени вайца ■ фарби у праху за писанки ■ есенц ■ олєй за премасцованє Пририхтованє: Положиц до шерпенї воду, на шерпеню положиц дзираву вареху так же би нє шмела дотикац воду. Поскладац уварени вайца на дзираву вареху и положиц вариц. Кед вода почнє врец, попирскац вайца зоз есенцом и усипац зоз мещкох фарбу у праху. Вецей раз попирскац вайца зоз есенцом так же би фарба у праху остала на вайцох. Потим закриц вареху зоз покривку и охабиц ище 10 минути най вода вре. Виключиц ринґлу, виняц вайца зоз варехи, умиц их и намасциц зоз олєйом же би були блїщаци.

Потребне: варени вайца горуци ґел фарби ґумово рукавици олєй за премасцованє

■ ■ ■ ■

Пририхтованє: Надзац руковаци, накапкац ґел фарбу и пошулькац зоз двома руками. Кед сцеце моцни фарби на писанкох, вец поступок повториц ище раз. Вайца треба же би були горуци же би ше фарба лєпше прияла. На концу помасциц зоз олєйом.

РУСКЕ СЛОВО

39

ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ ВИШОЛ НОВИ МАК

РОК LXXVI ЧИСЛО 15 (3884) НОВИ САД, 10. АПРИЛ 2020.

Видруковане и треце тогорочне число младежского часопису МАК, а будзе поставене и на сайту „Руского слова” у пдф формату на линку https://issuu.com/mak.magazine/docs/mak_3_web_369f511b0b69b8

У марцовским виданю „У фокусуˮ терашня епидемия Ковид-19 и позарядови стан у нашей держави. У рубрики „Маков колажˮ читаче можу пречитац розгварку зоз Андрею Берич хтора самостойно розвива свой бренд у козметики, а рубрика „Швет и технолоґия” представя наруцани и нєповязани факти хтори интересантне пречитац. На бокох спортскей рубрики представени рибар Стефан Бранкович. „Кинотекаˮ пише о филму „Knives outˮ, а у „Власним печацуˮ проза автора под псевдонимом Бачи Дюра з Керестура и фотоґрафиї Патрика Костелника. Р. Дж.

Фотоґрафия: 0186P

Фотоґрафия: 0101P

Фотоґрафия: 0211N

Даєдни фотоґрафиї обявюємє вецей раз, понеже за нїх дотераз нєт нїяки податки.

ОГЛЯДНУЦЕ НА ПРЕШЛОСЦ

Фото: Иван Сабадош

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

оволуєме читачох новинох „Руске слово” же би помогли препознац особи на старих фотоґрафийох. Пре точне идентификованє особох на сликох, хтори маю окремну музейну вредносц, потребна помоц од ширшей явносци. Шицки фотоґрафиї настали у дакедишнєй фотоґрафскей роботнї Бруґошових у Руским Керестуре. Кажду фотоґрафию ше подпише зоз одредзену шифру, та кед же препознаце даєдну, лєбо вецей особи на фотоґрафиї, модлїме Вас же бисце явели до Заводу на число телефона 021/548-421, лєбо на мейл: zavod.rusini@gmail.com.

П

ШЛЇДУЮЦЕ ЧИСЛО „РУСКОГО СЛОВА” ВИДЗЕ 24. АПРИЛА, ЯК ДВОЧИСЛО

■ ХРИСТОС ВОСКРЕС!