ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО
УДАТНИ ГУМАНИТАРНИ БАЗАР ЗА ВАНЮ РОМАНА На дюрдьовским пияцу внєдзелю, 28. марца, отримани Гуманитарни базар „Же би Ваня могол ходзиц” на котрим донировани пенєж за операцию обидвох ногох єденацрочного Дюрдьовчана Ваню Романа. На Базару були велї валачанє, та и гражданє околних местох котри жадали помогнуц шмелому Ваньови. Дзекуюци велькей потримовки, уж назберане 85 одсто пенєжу потребного за медицинску интервенцию, алє помоц и далєй потребна, понеже после операцийох шлїдзи регабилитация. Добродзечни прилог за Ваню мож уплациц на рахунок Гуманитарней фондациї „Будз гумани” Александра Шапича, на динарски рахунок: 160-6000000844056-66, лєбо девизни (ЕУР): 160600000084407509, IBAN: RS35160600000084407509, SWIFT/BIC:DBDBRSBG, а уплациц мож и прейґ смс порученя – 982 на 3030 (єдно порученє 200 динари) Финансийну помоц мож охабиц и на Грекокатолїцкей парохиї у Дюрдьове, як и до шкатулох за прилоги у даскелїх дутянох у Дюрдьове. С. С.
ОГЛЯДНУЦЕ НА ПРЕШЛОСЦ
Фотоґрафия: 0436P
ГЛАСНЇК ПО РУСКИ
Фотоґрафия: 0448P
оволуєме читачох новинох „Руске слово” же би помогли препознац особи на старих фотоґрафийох. Пре точне идентификованє особох на сликох, хтори маю окремну музейну вредносц, потребна помоц од ширшей явносци. Шицки фотоґрафиї настали у дакедишнєй фотоґрафскей роботнї Бруґошових у Руским Керестуре. Кажду фотоґрафию ше подпише зоз одредзену шифру, та кед же препознаце даєдну, лєбо вецей особи на фотоґрафиї, модлїме Вас же бисце явели до Заводу за културу войводянских Руснацох на число телефона 021/654-65-34, лєбо на мейл: zavod.rusini@gmail.com.
П
Даєдни фотоґрафиї обявюємє вецей раз, понеже за нїх дотераз нєт нїяки податки.
Завод за културу войводянских Руснацох ма нове число телефона 021/654-65-34
РОК LXXVII ЧИСЛО 14 (3935) НОВИ САД, 2. АПРИЛ 2021.
ЦЕНА 30 ДИНАРИ
Фото: Любомир Дудаш
У ДЮРДЬОВЕ
■ ПОШВЕЦАНЄ ПАСКИ
НАЦИОНАЛНИ КУЛТУРНИ СКАРБ
ЗМИСТ
■ Тижньовнїк 4–5. Зоз схадзки Проєктного бироа Националного совиту Руснацох
■ Нашо места 8. Гуманитарни базар за Ваню Романа у Дюрдьове
■ Економия 12. Нови покраїнски конкурси за польопривреду
■ Духовни живот 14. Страсни тидзень у Руским Керестуре
■ Култура и просвита 20–21. Пошвецанє паски у Националним реґистру нєматериялного културного скарбу Републики Сербиї
■ Дикица 22–23. Шмих вше здрави
■ Людзе, роки, живот 24–25. Стретнуце: Зоран и Весна Иличово зоз Руского Керестура
■ Информатор
28–33. Мали оглашки и In memoriam
■ Спорт 36–37. Резултати наших фодбалских клубох
■ Интермецо Фото: Лю. Дудаш
38–39. Горуци тепши
Насловни бок: Вельконоцни мотив Автор фотоґрафиї: Любомир Дудаш
* ”РУСКЕ СЛОВО” – гласнїк по руски * Виходзи каждого пиятку * Снователь Национални совит рускей националней меншини * Видава НВУ Руске слово”, Нови Сад * Перше число вишло 15. юния 1945. року ”у Руским Керестуре * Адреса: НВУ ”Руске слово”, Футожска 2/III, 21000 Нови Сад * Редакция: одвичательни редакторe/ки – Олена Планчак-Сакач, Ясмина Дюранїн, Микола М. Цап, Микола Шанта * редакторе/ки рубрикох – Мирон Горняк-Кухар, Александар Паланчанин, Мартица Тамаш, Славица Фейса, Вероника Вуячич * новинаре/ки – Мария Афич, Влада Дїтко, Лидия Кухар, Андреа Медєши, Оля Русковски, Сандра Саламун * лекторка – Блажена Хома-Цветкович * ґрафична редакторка – Люпка Цвеїч * ґрафични дизайнерки – Мария Гудак, Таня Салонтаї * Телефон: 021/6613-697 * Предплата за цали рок: у жеми 1 500 динари, а у иножемстве 100 евра * Жиро-рахунок Banca Intesa a.d. Beograd 160-923244-82 * Девизни рахунок 160-0050870024999-53 * Рукописи ше нє враца * Друкує Друкарня ”Maxima graf” Петроварадин * E-mail: redakcija@ruskeslovo.com * Web site: www.ruskeslovo.com * YU ISSN 0350-4603 * COBISS SR-ID 15915778 * Друковани тираж 2 000 *
Директор др БОРИС ВАРҐА *** Главни одвичательни редактор ИВАН САБАДОШ
2 РУСКЕ СЛОВО
Новини „Руске слово” одликовани зоз Орденом братства и єдинства зоз стриберним венцом 1970. року.
2. АПРИЛ 2021.
ВЕЛЬКОНОЦНА ВИНЧОВАНКА
ХРИСТОС ВОСКРЕС! С
Фото: Лю. Дудаш
лавиме подїю Христового Воскресеня – преславюєме Христа, котри зоз своїм хрестом, зоз шмерцу и Воскресеньом пременєл судьбу цалого швета: тих цо жили, цо жию и цо буду жиц. Ангел ше питал женом – мироносицом: „Прецо глєдаце Живого медзи мертвима? Нє ту є, алє воскрес!” (Мт 24, 5-6). Зоз словами „Христос Воскрес” ми нависцуєме правду о тим, же прейґ своїх церпеньох и шмерци Господь прешол до нового живота. И тот преход Вон зробел пре нас! Випатрало же шицко було обрацене процив Нього: и римска влада, яка нє церпела нїяки вияви шлєбоди духа, и власни народ яки ше го одрекнул, аж и ученїки – або посцекали або го зрадзели. Алє побида припадла Йому. Прейґ понїженя, хресней драги, мукох на хресту и гроба, Христос вошол до слави Воскресеня. Шицко скапало: и смуток, и жаль, и слизи. И пришла радосц Воскресеня. То главна правда християнскей вири: шмерц и грих надвладани. То значи же кед зме зєдинєни зоз Христом у Святей Тайни Кресценя, вєдно з Нїм умераме за грих и воскресаме до вичного живота. Славне Воскресенє Христово – то швето побиди, бо шведочи побиду живота над шмерцу, правди над нєправду, добра над злом. Пасха Христова – то швето живота, бо наш Спаситель зоз шмерцу шмерц надвладал и тим цо у гробох живот даровал. З Христовим Воскресеньом людска шмерц уж нє конєц, а початок иншакого вичного живота. Кед ше зєдинюєме з Христом – Жридлом живота, ми керуєме загрозу вичней шмерци. Вира до пасхалней побиди Христа помага нам превозисц боль дочасoвей розлуки з нашима покойнима власнима и блїзкима, бо знаме же после загального воскресеня заш ше з нїма стретнєме у доме Нєбесного Оца, там дзе пошол и наш Господь порихтац нам место (Йо 14, 2). Воскресенє Господнє – то длугообчековане швето нашого спашеня, сполнєнє Божей обецунки (Пост 3,15). Одкупительна Христова жертва нам отворела райски дзвери, алє нас нє зробела автоматски жителями раю; ми оставаме шлєбодни вибрац тоту драгу. 2. АПРИЛ 2021.
Воскресенє Христово – то швето радосци, бо наш Спаситель нас ошлєбодзел од знєвири, розпуки и смутку, и даровал нам силу радовац ше и там, дзе би ситуация випатрала безнадїйна. Тота радосц лїчи шицки рани, яки зме мали и у тим Вельким посце, и у прешлим року. И далєй преживюєме випробованя пре хороту, яка ше нєпреривно шири по цалим швеце, примушує нас буц на оддалєносци єдни од других, и нажаль, забера велїх. Кажди, хто дакеди прежил або прежива чувство одруценосци, болю, розчарованя и страху, най у Воскреслому Спасительови пренайдзе надїю спашеня и радосц нового живота. Здогаднїме ше у молитвох шицких, хто умар од вирусней хороти, за хорих на тоту хороту, а тиж и тих, хтори оставаю з нїма, дохторох, медицинских особох, роботнїкох у шпитальох и волонтерох. Паметайме же з тоту радосну вистку ше маме подзелїц зоз шицкима, хто у скорботи и кому потребна наша потїха. Помогнїме єдни другим ознова найсц радосц надїї – радосц Христового Воскресеня, яке приноши пременку и дарує нови дих у нашим живоце. Тоту духовну радосц ношме тим, хто засмуцени пре рижни нєщесца того швета, а особлїво тим, кого нащивела чежка хорота, або бида, а ище баржей тим, кого понєволєл вирус страху, знємиреносци и безнадїї. Най Воскресенє Христово змоцнї нашу виру до побиди добра над злом, живота над шмерцу, правди над нєправду. Винчуєм радосни швета Воскресеня Христового и жичим шицким же би Господь воскреснул и у наших шерцох, же би щезли рижни нєпорозуменя и подзелєня, а запановала християнска любов. Най швето Воскресеня Христового будзе за нас радосц, подзековносц и надїя, най нас унапрями на драгу духовней обнови, най наполнї нашо шерца з пребаченьом и милосердийом. + Георгий Джуджар Владика ХРИСТОС ВОСКРЕС! – ВОИСТИНУ ВОСКРЕС!
РУСКЕ СЛОВО 3
ТИЖНЬОВНЇК ОТРИМАНА СХАДЗКА РОБОТНОГО ЦЕЛА ПРОЄКТНИ БИРО
ПАНДЕМИЯ ПОГУБЕЛА ЗАПЛАНОВАНЕ
На дньовим шоре схадзки Роботного цела Проєктни биро було штири точки, алє главна тема була Звит о роботи хтори Национални совит Руснацох нє прилапел. Наявена схадзка зоз членами Совиту же би ше превозишло нєдоповедзеносци и нєпорозуменя коло того документу, як и же би ше вєдно доробело План роботи Проєктного бироа за 2021. рок оботне цело Проєктни биро Националного совиту Руснацох, пияток, 26. марца, у просторийох Руского културного центра у Новим Садзе отримало штварту порядну схадзку. Схадзка, хтору водзел предсидатель Роботного цела Проєктни биро Михайло Киш мала штири точки дньового шора, алє шицки би ше могло звесц под єдну, насампредз прето же члени Цела найвецей бешедовали о нєпорозуменю коло Звиту о роботи за прешли, 2020. рок, хтори Проєктни биро придал, а Национални совит на остатнїм зашеданю нє потримал. После спомнутей схадзки Националного совиту порушани вецей значни теми хтори ше дотикаю сполньованя меншинскей автономиї рускей заєднїци, та покус з боку остало же векшина членства Совиту хтори участвовали на зашеданю, нє гласали за прилапйованє Звиту о роботи Проєктного бироа. Основна заувага у дискусиї на Националним совиту була же Проєктни биро до заєднїци нє принєсол обчековани средства з вонкашнїх жридлох, односно по конкурсох хтори розписую рижни инстанци, од локалних по медзинародни. Тиж, же нє видно розлику у успишносци апликантох з рускей заєднїци на порядних републичних и покраїнских конкурсох дзе руски проєкти и скорей, и тераз доставаю подєднаки средства. Здогаднїме, кед
ИЩЕ ШЕ ЧЕКА РЕЗУЛТАТИ З ПРЕШЛОГО РОКУ Прешлого року Роботне цело Проєктни биро конкуровало на општински, покраїнски, републични фонди, конкурси рижних Министерствох, ИПА, ИПАРД и ЕУ фонди, амбасади як и рижни фондациї у жеми и иножемстве. Найвецей одобрени проєкти було з уровня покраїнских секретариятох, Городу Нового Саду и мрежи иножемних донаторох. Члени Проєктного бироа помагали шицким тим цо питали помоц коло писаня предлогу проєкта, як и самого буджета. Пре епидемию вируса Ковид-19 ше велї проєкти мушело кориґовац, алє тиж пре исту причину велї и прешли (превенция вируса, маски за шпиталь). За Проєкт хтори реализовани у вербаским шпиталю, Каритас хтори ношитель проєкта достал 30 000 еври за превенцию вируса-Урґентни проєкти Ковид-19. Здруженє СОФИА од НС Руснацох – Одбору за младих достало 25 000 динари за проєкт - Едукация младих умрежованє, а КУМ з Коцура од истого одбору достал 50 000 динари за стретнуце младих. КУМ тиж достал средства од Покраїнского секретарияту за национални заєднїци за проєкт – 10 роки мултикултурализма суму 70 000 динари. За велї конкурси ище нє обявени резултати.
4 РУСКЕ СЛОВО
Фото Вероника Вуячич
Р
Проєкни биро сновани на початку мандата актуалного зволаня Националного совиту Руснацох, праве тото – звекшанє шансох и конкурентносци рускей заєднїци на „вельких” конкурсох було представене як його главни циль. З другого боку, Проєктни биро найуспишнєйши бул кед слово о „интерних” конкурсох хтори розписує Национални совит односно його ресорни одбори. Понеже ту слово о конкурсох хтори ше финансую з буджета Националного совиту Руснацох, нєурядово з вецей бокох могло чуц нєзадовольство представительох рижних актерох нашого дружтвеного живота – дружтвох, здруженьох гражданох, же Проєктни биро заправо звекшує конкуренцию на огранїчени ресурси, и ґу тому ма додатну предносц пре фаховосц и искуство членох Бироа у писаню проєктох. Же би ше отворено бешедовало о тих питаньох, на схадзки Проєктного бироа присуствовали и предсидатель Националного совиту Руснацох Борислав Сакач, предсидатель Вивершного одбору НС Желько Ковач и секретар НС Таня Арва Планчак. ПРЕШЛОГО РОКУ 49 АПЛИКАЦИЇ Як пише у Звиту о роботи за прешли рок, цо на схадзки потвердзел и член Роботного цела Проєктни биро, Елемир Джуджар, од снованя Проєктного бироа Националного совиту Руснацох конкуроване з коло 155 рижнима проєктами на коло 54 места. Прешлого року написани 49 нови проєкти. – Прилапели зме зауваги членох Националного совиту на наш Звит о роботи. През тидзень ми, члени Цела, ище раз розпатриме и евентуално дополнїме Звит о роботи за прешли рок. Лєбо, можебуц, пошлєме дополнююци информациї зоз хторима подробнєйше пояшнїме членом 2. АПРИЛ 2021.
tiznjovnjik@ruskeslovo.com
Националного совиту хторим нє було ясне же на яки способ и чом так написани Звит – гварел член Роботного цела Проєктни биро Елемир Джуджар. Як надпомнул, велї проєкти одбити цо и нормалне, бо искуство таке же на конкурсох преходза коло 10 проценти написаних проєктох. То шицки, хтори пишу проєкти и хтори конкурую, тримаю як успих, бо то стандардни просек. За велї написани проєкти хтори послати у прешлим року ище нє сцигнул анї одвит. Кед слово о тим, треба мац на розуме же ше административни и проєктни календар розликую, односно же у периодзе кед ше звичайно придаваю звити о роботи, конкурсни циклуси часто ище нє закончени. – Ми уж од початку того рока почали писац проєкти. Но, такой мушим надпомнуц же реализация будзе завишиц од епидемийних обставинох. Тиж мушим надпомнуц же векшина конкурсох, та и проєктох унапрямена на борбу зоз пандемию и защиту од хороти. То нам зужує простор за апликованє, односно нєт тельо конкурси у обласци култури и подобне, на хтори зме унапрямени як роботне цело Националного совиту. У тей хвильки пишеме пейц проєкти хтори вязани за Ковид-19 и охрану од вируса корона. Вони нє вязани за нашу заєднїцу, алє Руснаци индиректни хаснователє. Наздаваме ше же нам ше у 2021. року пре актуалну епидемийну ситуацию и зменшани буджети и до 40%, уда конкуровац на шицки актуални конкурси и затримац шицких членох Проєктного бироа – гварел Елемир Джуджар. НА ХАСЕН ЦАЛЕЙ ЗАЄДНЇЦИ Єлена Перкович, член Роботного цела Проєктни биро, з тей нагоди надпомла же у роботи Цела, та и ширше, нєобходни консултациї заинтересованих за одредзени проєкт. – Шицко цо роби Цело, лєбо цо робя члени поєдинєчно, роби ше за хасен цалей нашей заєднїци. У тим смислу руска заєднїца з роботу Роботного цела Проєктни биро, нє може буц нєзадовольна. Насампредз прето же достати средства уходза до заєднїци. Мушим надпомнуц же зме за релативно кратки час одкеди постої Цело дошли и по тему и догварянє коло методолоґиї роботи Проєктного бироа, а зоз цильом же би ше нєдостатки хтори обачлїви кед слово о проєктох були ришени – гварела Єлена Перкович. У планє Проєктного бироа за тот рок, о хторим бешедоване на схадзки, конкуровац на вельки конкурси хтори ище вше нє розписани пре актуални обставини и пандемию. Но пред тим, як предложене на схадзки, би требала буц отримана схадзка зоз предсидателями Одборох Националного совиту, дзе би ше одредзело за хтори конкурси буду писани проєкти.■ А. Паланчанин 2. АПРИЛ 2021.
STANOVISKA
Пише: Каролина ДЖУДЖАР, професорка руского язика
(НЄ)ПРАВДА Сама де финиция насилства гутори же то кажди акт унапрямени на другу особу котри ю загрожує физично, психично, сексуално, або економски. Нароком пишем же особа, прето же насилнїк може буц и хлоп, алє може буц и жена. У нашим окруженю то найчастейше хлоп, про сто прето же так система функционує. Голєм потераз так було. Части случаї же кед жена економски нєобезпечена, пада до рукох хлопа котри кед зарабя за хлєб по става глава, а жена завиши од нього. Нїч то нє страшне, кед люд зе нормални. При велїх то цалком нормално функционує. Мед зитим, часто ше указує же даєдним люд зом хиби єден значни фактор, а то самоконтрола. Самоконтрола и само свидомосц то тото цо нас розликує од животиньох, а боме и указує же кельо зме як дружтво напредова ли. Або назадова ли. Уж ше нєраз указа ло же кед даш особи власц и моц, увид зиш яка є наисце. И то ше потвред зує як правило. Теди и приход зи до злохаснованя моци. Моц нє муши буц лєм физична. Насилнїк може буц кажда особа без огляду на роки, статус, уровень образованя, або националносц. Так исто и жертва. Про блем у тим шиц ким то по ста вя нє гра нї цох. Сви домосц же по кля осо ба може исц и по кля ми тей осо би до шлє бод зи ме же би ишла. Ци ль са мо го на сил ства то кон трола над дру гу осо бу. У та ких слу ча й ох на сил нїк ше по ста вя як вер хов ни кон тролор котри од лу чує як буд зе по сту пац. На сил нїк од лу чує цо тре ба ро биц, як и цо бе шедо вац, цо думац. Тоту кон тролу на й ча сте й ше тол мачи яґод єд ну фа й ту сво єй лю бо ви, од но сно при хи ль но сци ґу дру гому. А тот дру ги запра во жертва. У случайох насилства, думанє явно сци, очивисно, до ста ло примат. Осуд зи ше особу такой на перши крочай, без даяких фактох. Прето ту по стоя институциї котри маю обовязку ришиц таки ситуациї. Дружтвени мрежи и рижни коментари котри ше зявюю можу наробиц лєм чкоди. Чи жертва насилства треба же би ше ище баржей закопа ла до жеми бо нє ма потримовку и порозуменє? Цо кед обвинєни(-а) нєвиновати(-а)? Чи вец буд зе покарани тот котри обвинює и руца шплях на його/єй мено? Досц то шлїзкаци терен, отворени за манипулацию. И збоку єдних, алє и з боку других. Прето ту хиби самоконтрола. Женом же би ше нє прида ли стихиї, а хлопом же би ше могли виконтроловац. Без самоконтроли зме лєм животинї, нїч инше. Явне думанє пласую медиї котри би по правилу треба ли буц нєутрални, а тужительство (гоч и там єст вшелїячини), треба же би робело свою роботу без уплїву явного думаня. Мед зитим, явне думанє ту по става и суд, и кат. Кед явносц пре суд зи, вец уж анї нє важне хто жертва, а хто насилнїк. Думанє явно сци ту. Як знаме, думанє ма кажде. А же правда зна сцигнуц позно, и то правда. И правда же вец правди нєт. Становиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово”
РУСКЕ СЛОВО 5
НАШО МЕСТА У ОПШТИНИ ЖАБЕЛЬ
ИҐОР МИРОВИЧ НАЩИВЕЛ ШКОЛУ У ҐОСПОДЇНЦОХ Предсидатель Покраїнскей влади Иґор Мирович зоз своїма сотруднїками и представнїками Општини Жабель, вовторок 23. марца, нащивел два места општини Жабель, Ґосподїнци и єй Основну школу „Жарко Зренянин” и Чуроґ и у нїм Фарму „Фармер” Радишичовей фамелиї. У нащиви жабельскей општини бул и покраїнски секретар за польопривреду, водопривреду и лєсарство Чедомир Божич, донєдавни предсидатель тей општини, и секретар за обраФото: www.zabalj.rs зованє, предписаня и управу и национални меншини – национални зєднїци Жолт Сакалаш. Потим покраїнска и општинска делеґация нащивела ПоВони перше нащивели Основну школу у Ґосподїнцох. льопривредне ґаздовство Радишичовей фамелиї у Чуроґу, Там их, окрем предсидателя Општини Жабель Уроша Ра- котра позната по продукциї сира зоз власней млєчари дановича, предсидателя Скупштини општини Жабель Ра- „Фармер”, чийо продукти мож купиц нє лєм у дутянох у дована Чолича, дочекал и директор Школи Дарко Вране- Сербиї, алє и звонка гранїцох. шевич. Єдна з причинох тей нащиви и тота же Покраїнска Предсидатель Мирович гварел же велїм польопривредвлада до нєй уж даскельо роки за шором нєпреривно укла- ним ґаздовством у Войводини помогнуте же би зоз фази да. Комплетно є реновирана з нука и з вонка, од патоса до основней продукциї прешли на интензивнєйшу и так ствоповали, ушорени єй шицки просториї, а ище вше ше ку- рели условия за квалитетни продукти. Тиж и же Покраїнпує нукашнї инвентар, гоч векшина купена же би ше мо- ска влада нє зменшала средства наменєни за польоприврегло отримовац наставу. Обновена и физкултурна сала и на- ду за тот рок, гоч пандемия вплївовала на економию у направени спортски терени на отвореним. До того потераз уло- шей жеми. жене 26 милиони динари. – Тото ґаздовство приклад кельо значи традиция, квали– У општини Жабель остатнї даскельо роки поробене вельо тет и заєднїцка робота коло модернизациї продукциї сира. того конкретно. Єден од важнєйших проєктох обнова школи у Покраїна дава значни средства за субвенциї за модернизаҐосподїнцох у котрей зме пред пейцома роками видзели нєза- цию продукциї. Польопривреда у прешлим року мала значкончену спортску салу, а нєшка нє лєм нову салу, алє и обно- ни рост, вецей як седем одсто, и як вецей раз потераз у навени цали обєкт школи – гварел предсидатель Мирович. шей историї, кед зме були у кризи, польопривреда зачувала З тей нагоди гварене же ше уклада до образовних установох економию – гварел предсидатель Мирович. на териториї Войводини, алє же єст ище роботи, понеже маме Вон наглашел и же зменшованє польопривредней субвевецей як 550 школи. нициї нє була опция, и же ше на розвиваню того конара нє З тей нагоди директор ґосподїнскей Школи Вранешевич шме шпоровац. Предсидатель Општини Раданович гварел предсидательови Мировичови подаровал слику зоз Подобовей же Покраїна остатнї штири роки инвестировала 400 милиоколониї „Стретнуце у Боднарова” автора Владимира Дороґха- ни динари до општинскей явней инфраструктури, до драгох, зия. образовних институцийох и водоводней мрежи. С. С.
У ВЕРБАШЕ
НОВИ ПРЕВОЗКИ ДОМУ ЗДРАВЯ И ОБЩОМУ ШПИТАЛЮ Покраїнска влада зоз 100 милиони динарами будзе финансовац набавку 32 санитетских превозкох зоз провадза-
6 РУСКЕ СЛОВО
цу медицинску опрему, превозки за превоз пациєнтох на диялизу и путнїцки превозки за потреби общих шпитальох, домох здравя и здравствених станїцох у АП Войводини – сообщене на сайту општини Вербас. У Покраїнскей влади заключене же ше до явней власносци АПВ набави 12 санитетски превозки за общи шпиталї у Вербаше и Зренянину, як и за доми здравя у Србобрану, Канїжи, Ади, Новим Бечею, Апатину, Малим Идьошу, Сримскей Митровици, Сечню, Ковину и Печинцох. Седем превозки за диялизу достаню доми здравя у Вербаше, Чоки, Бачкей Тополї, Беочину, Пландишту, Алибунару и Тителю. М. Г. К. 2. АПРИЛ 2021.
mesta@ruskeslovo.com
17. СХАДЗКА СКУПШТИНИ ОПШТИНИ КУЛА
ВИБРАНИ НОВИ ПРЕДСИДАТЕЛЬ Дюрович превжал руководзенє зоз схадНа 17. схадзки Скупштини општини зку. Кула котра отримана стреду 24. марца, за На схадзки у фокусу бул Предклад однового предсидателя вибрани Владимир луки о буджету Општини Кула за 2021. Дюрович, одборнїк Сербскей напредней рок, односно його ребаланс. Зоз буджестранки Александар Вучич – прето же том першобутно плановани средства у любиме Кулу, поднїматель зоз Кули котри општинскей каси виношели милиярду и заменєл покойного предсидателя Бобана 613 милиони динари, а тераз плановане Дамяновича зоз Сивцу. нове кредитне задлужованє у виносу од Схадзка почала зоз минуту цихосци 166 милиони динари за законченє вибупре шмерц потерашнього предсидателя дови першей фази Спортско-рекреативСО Кула Бобана Дамяновича, котрого заного центру у Кули. менєл Дюрович, а заменїк предсидателя Попри тим, зоз ребалансом плановане СО Кула и надалєй остала Зорица Деми запровадзованє дополнююцого ґрейс кович. периоду у одплацованю иснуюцих креПред прилапйованьом дньового шорa, дитних ратох. О новим задлужованю бепосланїк СПС др Велибор Васович апешедовал и предсиатель Општини Кула ловал на одборнїкох и на широку явносц Владимир Дюрович Дамян Милянич котри наглашел же тота же би ше интензивовало вакцинованє на териториї општини Кула, з оглядом на нєвигодну епиде- сума нє загрожи дальши инвестициї плановани на локалним мийну ситуацию, а наглашел же то и становиско Сербско- уровню. Одборнїки, медзи иншим, прилапели и Звит о роботи локалго лїкарского дружтва и Академиї медицинских наукох. По першей точки дньового шора потвердзени мандат ного Кризного штабу за 2020. рок котри поднєсол Зоран Рановому одборнїкови СНС Драґанови Зеякови, царинїкови кич, заменїк предсидателя Штабу, дата и согласносц на Програму дїлованя ЯКП „Пречисцовач Вербас – Кула” за 2021. зоз Сивцу. Дюрович бул єдини кандидат за предсидателя СО Кула рок. До Општинскей ради меновани нови член, Веселин Дюрдєкотрого и предложела владаюца странка, за його вибор тайно гласали 28-еро одборнїки, од котрих аж 24-еро гласа- вич зоз Червинки, на место Милоша Делибашича котри задМ. Дж. ли за, 1 процив, а 3 лїстки були нєважаци. Такой по виборе, зековал на тоту функцию.
ВАНДАЛИЗЕМ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ
ОЧКОДОВАНИ ЛАВОЧКИ НА БАЗЕНУ И ВИТАРГНУТИ ЗАСТАВИ ОПРЕЗ „РУСКОМУ” Прешли викенд у Руским Керестуре зазначели два вандалски подїї од хторих ше єдна случела на базену дзе поламани даскельо лавочки и канта за шмеце, як и опрез будинку ЯКП „Руском”, одкадз украднути три застави – руска, войводянска и сербска. На базену, нєпознати вандали насилно витаргли лавочку хтора була пришвайзована за бетонски плочи, витаргнута и канта за шмеце, а на двох лавочкох поламани и латки за шедзенє. Директор ЯКП „Руском” Иґор Фейди виявел же руйновани обєкти буду оправени, алє Фото: ЯКП „Руском” апелує, окреме на младих хтори ше там вечарами сходза, же би водзели рахунку о явним маєтку. Здогаднїме же „Руском” вєдно зоз Месну заєднїцу „Руском” украднути три застави – руска, войводянска и нєдавно почал поставяц нови лавочки на вецей локацийох сербска. Як гварел Фейди, троме виновнїки хтори влапени – зоз Крущичу, и шицки були у алкоголисаним стану. у валалє. Ище єден вандалски поступкох збул ше всоботу, 27. Застави до „Рускому” ище вше нє врацени, а случай у проАн. М. марца, на три годзин пополадню, кед опрез будинку ЯКП цедури. 2. АПРИЛ 2021.
РУСКЕ СЛОВО
7
НАШО МЕСТА ГУМАНИТАРНИ БАЗАР „ЖЕ БИ ВАНЯ МОГОЛ ХОДЗИЦ”
НАЗБЕРАНЕ 86 ОДСТО ПОТРЕБНИХ СРЕДСТВОХ Дюрдьовчанє ознова оправдали назву гуманого штредку, а дзекуюци їх солидарносци, алє и добрей дзеки шицки людзох, за єденац рочного Ваню Романа зоз Дюрдьова назберана велька векшина потребних средствох за оперцию обидвох ногох, же би могол ходзиц. На дюрдьовским пияцу внєдзелю, 28. марца отримани Гуманитарни базар „Же би Ваня могол ходзиц” дзе, по словох главней орґанизаторки Базару Душици Радишич, назберани 446 400 динари. – Барз сом задовольна, и з одволаньом на Базару, и на помоци людзох – гварела Душица Радишич. На Базару могло купиц рижни виробки ручней роботи, колачи, слани печива, бависка, та и домашнї мидла, курчата, лимунаду, квеце, професийни фотоґраф сликовал, фризерки плєтли варґочи, а аниматоре ше дружели зоз нащивителями и ище вельо того. Назберани пенєж уплацени на жиро-рахунок Гуманитарней фондациї „Будз гумани” Александра Шапича и опредзелєни за Ваню Романа. На Базару бул и Ваня Роман котри нє скривал задовольство. Вон нам гварел цо го чека, цо обчекує, алє и цо перше пороби док почнє ходзиц. – Предо мну страшни период. Намагам ше нє роздумовац о тим. Так ми лєгчейше. Наздавам ше же будзем ходзиц шлїдуюцого лєта, а теди пойдзем ґу єдному пайташови, указац му же можем ходзиц – гварел Ваня. Вон нєдавно приявени за потребни операциї и чека ше точни датум. – Мило ми же велї пришли на Базар, полне ми шерцо,
нє знам анї цо повесц, дзекуєме шицким. Дохтор котри будзе оперовац Ваню, др Дмитри Попков зоз Русиї гварел же операция будзе чежка и длуга, алє же є барз задовольни зоз Ваньовим станом, же є самостойни и самосвидоми. Наздаваме ше же ше добре закончи – гварела Ваньова мац Ксения Роман. До акциї ше уключело КУД „Тарас Шевченко” чий Ваня длугорочни член, котре донировало шицку членарину зоз 2020. року, ґу тому члени Управного одбору назберали додатни средства и уплацели 105 тисячи динари, а млади з того Дружтва донировали ище 30 тисячи динари. По вовторок, 30. марца назберане 86 одсто потребних средствох, медзитим, до того ище нє ураховани 200 тисячи динари котри Општина Жабель опредзелєла за Ваню, як и 140 еври зоз девизного рахунку. С. С.
IN MEMORIAM
ЗДЕНКА ФЕЙСА (1947–2021)
У Общим шпиталю у Вербаше, 26. марца, у своїм 74. року живота, упокоєла ше Зденка Фейса зоз Коцура. Народзена є у Коцуре 16. априла 1947. року. По пензию робела у предавальнї у Коцуре и була активна у вецей обласцох явного живота у нашей заєднїци. Член Добродзечного огньогасного дружтва у Коцуре була од 1964. року и у трох мандатох була його предсидатель. Зденка участвовала и водзела екипи на огньогасни змаганя, а вше медзи першима ишла гашиц кажди огень и младим ґенерацийом була приклад. Зденка у добродзечним огньогастве здобула чин огньогасного официра од 2005. року. Вецей раз була наградзована, а за активну анґажованосц добитнїк є По-
8 РУСКЕ СЛОВО
велї огньогасного союзу Войводини, Огньогасней гвизди II шора Огньогасного союзу Югославиї, одликована є и зоз Орденом принца Карадьордєвича III шора Огньогасного союзу Сербиї и Орденом Златного крижа за окремни заслуги. Була колпортер „Руского слова” у Коцуре, а активна була и у Самостойней месней орґанизациї инвалидских и других пензионерох у Коцуре. ДОД, спомнути орґанизациї и валал Коцур остали без пожертвовного члена и особи хтора вше була порихтана помогнуц. Похована є 29. марца у Коцуре. Вична єй памят! ДОД Коцур 2. АПРИЛ 2021.
mesta@ruskeslovo.com
ОТРИМАНА СХАДЗКА СКУПШТИНИ ОПШТИНИ ШИД
ВИГЛАСАНИ ПЕРШИ РЕБАЛАНС БУДЖЕТА Прешлого пиятку отримана схадзка Скупштини општини Шид на хторей одборнїки вигласали перши тогорочни ребаланс буджету за 2021. рок. Зоз тоту одлуку средства приходох и розходох звекшани у одношеню на першобутни буджет и виноша 1 669 178 700 динари. У чечуцей буджетней резерви плановани 20 милиони динари, а у стаємней три милиони динари. Як обгрунтовала Ядранка Недич, руководителька Оддзелєня за буджет и финансиї, ребаланс бул нєобходни пре финансованє капиталних проєктох на подручу општини. Слово о роботох на амбуланти у Илинцох, вибудови физкултурней сали у ВиЦентру за социялну роботу и Туришнїчеве, реконструованє драгох у Кустичней орґанизациї Шиду. ЕКСТЕРНИ РЕВИЗОР ковцох, виробок проєктней документаТиж вигласани и одлуки вязани за циї за подзвигованє памятнїка маляроСкупштина принєсла и одлуку о анґ- дїлованє ЯКП „Водовод” и то одлуки ви Савови Шумановичови у центру го- ажованю екстерного ревизора, як и одо подмирйованю з воду и дополнєню роду и други роботи. луку о утвердзованю нєкатеґорованих дїлованя спомнутого подприємства, а Недичова гварела одборнїком же драгох на подручу општини. Принєшехтора ше одноши на субвенционовазвекшани приходи од порцийох на пла- ни и вецей одлуки маєтного характеру з ни цени за хасновательох воєних инци хтори звекшани, потим пришло ве- компетентносци локалней самоуправи, валидох. Як обгрунтовал директор цей средства з висших уровньох вла- як и вецей кадрово менованя. Александар Йованович, вони кубик сци, як и од порцийох на маєток, а води буду плациц 28 динари за воду и звекшанє пришло пре векше число бу24 динари за канализацию. Тиж вигласана и одлука о крединкох хтори леґализовани и тераз су у системи порцийох. дитним задлужованю „Водоводу”. Одборнїца Весна Лукич (СНС) оценєла же барз добре же Йованович обгрунтовал же то потребне прето же подприпришло до ребалансу буджета хтори ше звекшує, а нє зменємство роками враца старе длуство, односно надополнєня шує, цо указує же ше добре ґаздує у локалней самоуправи. ЯП „Води Войводини”, а за хтори, як гварел, нє плацене од Одборнїки тиж прилапели и звити о роботи за прешли рок 2008. по 2012. рок и же за дзевец роки виплацене коло 70 Ґалериї малюнкох „Сава Шуманович”, потим Народней бимилиони динари. Кредит будзе у суми 15 милиони динари блиотеки „Симеон Пищевич”, Културно-образовного ценна 24 мешаци з дзевец мешацами ґрейс периоду. тру, Установи за спорт и спортску рекреацию „Партизан”, – У догварки з „Водами Войводини” дакус одписани и камати на длуство и догварене же би мешачну рату и репрограму длуства плацели коло 1,2 милиони динари. Тиж од кредитного задлуженя зробиме ище 800 метери нового цивоводу од струдньох – гварел Йованович. СО розришела длужносци потерашню директорку Ґалериї „Сава Шуманович” Весну Буроєвич, хтора пред вицеком мандата, алє достала и досц критики на роботу на прешлих скупштинских зашеданьох. Одборнїки за нову директорку меновали, после запровадзеного конкурсу, Йовану Лакич, професорку класней настави, а потерашню шефицу Кабинета предсидателя општини Шид. Вл. Дї.
ВИРУС КОРОНА У ОПШТИНИ ШИД
БУЛО ПОЗИТИВНИ КОЛО 180 ОСОБИ
На подручу општини Шид по плану ше одвива вакцинованє жительох и потераз вакциновани вецей як 6 910 особи. Як нам гварел др Крсто Куреш, директор Дома здравя, по податкох од вовоторку, зоз першу дозу вакциновани 4 254 особи, а зоз другу дозу, односно ревакциновани 2 656 особи. Вовторок по розпорядку за ревакцинованє поволани 234 особи зоз синофармову вакцину. По словох др Куреша, хтори и глави координатор здравствених службох за миґрантох, прешлого пиятку почало и 2. AПРИЛ 2021.
вакцинованє миґрантох хтори ше приявели. Потераз вакциновани 128 миґранти. На подручу општини Шид по остатнїх податкох було 182 активни случаї вируса корона, а тиж и значне число людзох у самоизолациї. Зоз Општинского штабу за позарядово ситуациї и далєй поволую гражданох же би ше притримовали епидемийних мирох и надпоминаю же ше то одноши и на особи хтори вакциновани. Вл. Дї.
РУСКЕ СЛОВО
9
ЕКОНОМИЯ ПОЛЬОПРИВРЕДНЇКИ У КОЦУРЕ И ВЕРБАШЕ ПРЕД ПОЧАТКОМ ЯРНЄЙ ШАТВИ
КЕД ЦЕНИ БУДУ ДОБРИ, БУДЗЕ ЗАРОБКУ Пише: Мартица ТАМАШ
Тей яри, дзекуюци добрим ценом на берзи, польопривреднїки найвецей буду садзиц кукурицу, сою и слунечнїк. На нїх ше може заробиц и шицки хтори жадаю мац високи урожаї и добри заробок, нє саную на укладаньох до продукциї
В
ибера ше найлєпши шаца, а жеми ше дава потребне количество минералних гнойох. Парасти уж поля прешли зоз шатвопририхтовачами, розруцали минерални гной уреу и ознова жем подробели и вировнали зоз шатвопририхтовачами. Зоз Задружного союзу Войводини гваря же прешлого року шатва була драга и же тей яри то за каждого велька инвестиция, окреме же ше после зменшаня на єден завод, цени горива заш врацели на уровень з прешлого року. НАЙ БИ БУЛО ЯК И ВЛОНЇ Слободан Данилович зоз Вербасу зоз польопривреду ше занїма уж пейдзешат роки и обрабя коло 150 голти жеми, а польопривреда му и фах, дипломовани є инжинєр землєдїлства и заградарства. – Прешли рок бул барз добри, окреме добре зродзела кукурица, а после и цена була добра, а и тераз є одлична. Природа прешлого року яґод же нас сцела спашиц. Вироятно и корона вплївовала на одношеня на тарґовищу и вельке интересованє купцох за кукурицу, а добре же конєчно прешла цену од вецей як 20 динари за килу. Дас шейсц остатнї роки пред тим було бриґи з кукурицу. Кажди раз добре зродзела, алє цена була мала. Аж вецей роки була туньша познєйше, на яр и влєце, як вєшенї кед ше ю знїма з поля, и хто ю чувал
10 РУСКЕ СЛОВО
и чекал цену подло прешол, остал без заробку. Тераз є уж вецей як 23 динари, з пдв є прейґ 25 динари, бо кукурици нєт анї у швеце. Я нє найлєпше прешол, бо сом часц кукурици предал такой вєшенї а теди цена була 16 динари, та кед шицко зрахуєм, штреднє сом предал по 22, скоро 23 динари – гутори Данилович. Тей яри на польох доминантна култура будзе кукурица, а такой за ню по поверхносцох буд зе соя. Купци понукаю за кукурицу нажелєно 19 динари, за Слободан Данилович слунечнїк ше понука 380 еври, и очекує ше одкупна цена од 50 динари. Сої нєт у швеце, так же єй цена зоз 43 динарох, кельо була у прешлим року, тераз пошла на 73 динари за килу. И за сою нажелєно купци тераз понукаю 50 динари за килу. – Садзим 4 култури пре плодоряд – кукурицу, сою, жито и слунечнїк. Скорей сом садзел три култури, попри кукурици и жита садзел сом и слунечнїк. Соя ту, на нашим подручу, нє зродзи каждого року,
2. АПРИЛ 2021.
ekonomija@ruskeslovo.com
Посадзим слунечнїк еуралис, шаце нє таке драге, алє добре зродзи. Идземе на 2 тони слунечнїку по гольту, а кед будзе вецей, то будзе добре – гутори Олеар. МА РЕКОРДНИ УРОЖАЇ
скоро кажди треци рок подруци, бо маме таку климу, нє маме поджемни води, анї досц дижджу. Порихтани сом за шатву. Тих дньох сом закончел пририхтованє жеми, перше сом жем прешол зоз шатвопририхтовачом, вец сом розруцал уреу и ище раз прешол зоз шатвопририхтовачом. Тераз, по нєдзелї, накеди температура жеми будзе коло 10 ступнї, будзем садзиц. Перше слунечнїк, вец кукурицу и на концу сою – гутори Данилович. Вон гвари же ше, за тераз, и жито барз добре заклада. Добре зишло, жима була блага и було надосц дижджу, так же мало влаги у жеми и добре напредовало. Тераз би було добре кед би спадло дас 15 до 20 литри дижджу. САДЗИ КУКУРИЦУ И СЛУНЕЧНЇК Владимир Олеар польопривреднїк зоз Коцура, роби надосц жеми и познати є як длугорочни успишни продукователь цукровей цвикли, алє ю, пре нїзку одкупну цену и нєизвесносци коло плаценя, нє садзи уж три роки. – Прешлого року зме садзели кукурицу и слунечнїк. Задовольни сом яки бул прешли рок, кукурица мала добру цену, предавал сом ю найвецей кед мала коло 18,5 динари. Я гевтого року вєшенї на полю олупал кукурицу и такой сом ю предавал. Одкупна цена теди була коло 15,5 динари до 17,5 динари, садзели зме Декалб, мала до 16 одсто влаги. Бул барз добри урожай. Влонї бул барз добри рок за кукурицу, потрафели зме добри сорти, а тераз було проблеми зоз зарном кукурици за садзенє. Того року продукователє нашеньковей роби попредали шицко старе шаце кукурици, а нове, прешлорочне сцигло зоз увозу пред самим садзеньом и тераз єст купиц Декалб – гутори Владимир. Остатнї роки барз мало ше кладзе кукурицу до чардаку, векшина ю олупа на полю и такой предава, або ше да на чуванє у силосох и предава кед треба пеВладимир Олеар нєжи, або кед найлєпша цена. – Понеже нє було вчас зяри купиц Декалбу, вжал сом и новосадски файти кукурици, НС семе, 4 000, 6 000, и 3022 3023 и наздавам ше же буду добри, фаховци гваря же то барз добри шаца. Дакус вецей погноїме, та и зродзи. Жита нє мам, нє садзим даскельо остатнї роки. 2. АПРИЛ 2021.
Михал Михняк зоз Коцура роби 22 гольти жеми и вецей роки є познати по рекордних урожайох у шицких польопривредних културох хтори садзи. У задруґи зоз хтору сотрудзує, гваря же є найлєпши продукователь жита, сої и кукурици. Михал ше консултує зоз польопривреднима инжинєрами и на час шицко пороби. Його товарише и фаховци гваря же є барз точни, же шицко пороби на час и дзекуюци тому и ма добри урожай. – Влонї сом мал кукурицу, жита и слунечнїку, барз сом задовольни з прешлим роком, а того року сом лєм пременєл поля. Найвецей мам кукурици, вец жита и дакус слунечнїку. Вецей роки садзим кукурицу Декалб, и поцерпал сом чи го будзе и тей яри. Чекал сом, Михал Михняк секирал ше, алє на щесце, тото цо сом писал у задруґи „Либела” то сом и достал, тераз праве пред шатву, и добре же сцигло и же нє мушим меняц гибрид. Жем сом порихтал зоз шатвопририхтовачом, уреа розруцана, прейдзем ище раз зоз шатвопририхтовачом и будзем садзиц, перше слунечнїк, а вец кукурицу. Жито сом два раз прикармел. Треба го ище опирскац превентивно од коровча и од хороти – гутори Михняк. ТРЕБА ЗАЩИЦИЦ ЖИТО ОД КОРОВЧА И ХОРОТОХ Юлин Фейса зоз ДОО „Либела продукт” зоз Змаєва, Дїловней єдинки у Коцуре, гвари же випочитовани жаданя кооперантох и же скоро шицки, 99 одсто, достали шаца хтори жадали, и за хтори им обецане же их достаню. – Того року було найкритичнєйше зоз шацами кукурици Декалб, хтори даваю барз високи урожай. Потераз шаце Декалб обезпечене, так як продукователє глєдали. Треба го лєм посадзиц и кед будзе добра цена, будзе заробку. У наиходзацих 10 дньох Юлин Фейса треба опирскац жито од коровча и од хоротох и треба окончиц друге прикармйованє жита. За тих цо пирскаю жита, ранши температури нє треба же би були спод 5 ступнї, а ище лєпше коло 8 ступнї, же би ше пирсканє наисце удало – гварел Фейса. Шицки продукователє ше складаю же хто ґод зачувал кукурицу, хто ю вєшенї нє предал, тераз ма добри заробок. ■
РУСКЕ СЛОВО 11
ЕКОНОМИЯ ПОКРАЇНСКИ ФОНД ЗА РОЗВОЙ ПОЛЬОПРИВРЕДИ РОЗПИСАЛ НОВИ КОНКУРСИ
АЖ 11 КРЕДИТНИ ЛИНИЇ ЗА АҐРАР Шицки конкурси отворени по 14. май, або покля єст средства, a формулари за приявйованє мож превжац зоз сайту Фонду http://www.fondpolj.vojvodina.gov.rs/
П
окраїнски фонд за розвой польопривреди розписал нови ярнї конкурси за 11 кредитни линиї наменєни польопривредним продуковательом з териториї АП Войводини.
2021. року, Конкурс за додзельованє кредита за набавку нових системох процивкаменцових мрежох у вецейрочних засадох овоци и винїцох у 2021. року, и Конкурс за додзельованє кредита за вибудов обєктох и набавку опреми наменєней за маґазинованє житаркох, овоци, заградових рошлїнох (силосох, складзискох, хладзальньох) у 2021. року. Ту и Конкурс за додзельованє кредита за набавку квалитетних целятох и прашатох за карменє у 2021. року, Конкурс за додзельованє кредита за набавку квалитетного приплодного
СТИМУЛАЦИЇ ЗА СТАТКАРСКУ ПРОДУКЦИЮ
Розписани конкурс за додзельованє кредитох за обезпечованє новей польопривредней механїзациї (погонскей и приключней) у польопривреди у 2021. року, вец Конкурс за додзельованє кредита за набавку нових системох и опреми за наводньованє и вартанє студньох у 2021. року. Розписани и конкурс за додзельованє кредитох за набавку опреми за статкарски фарми у 2021. року, Конкурс за додзельованє кредитох за набавку ройох пчолох, кошнїцох и опреми за пчоларство у 2021. року и Конкурс за додзельованє кредитох за набавку нових защицених заградох (пластенїкох, склєнярнїкох) и опреми у нїх у 2021. року. Тиж розписани и Конкурс за дод зельованє кредитох за финансованє инвестицийох до физичних средствох польопривредних ґаздовствох у сектору прерабяня овоци, грозна и заградових рошлїнох у
12 РУСКЕ СЛОВО
Покраїнски секретарият за польопривреду 23. марца розписал Конкурс за додзельованє стимулацийох за злєпшанє статкарскей продукциї. Циль того конкурса дзвиганє конкурентносци у смислу додаваня вредносци през преробок млєка и меса, злєпшанє квалитета млєка и меса, звекшанє статкового фонду, анґажованє членох ґаздовства, преширенє асортиману з новима продуктами, брендиранє продуктох и звекшанє животного стандарду на валалє. Предмет конкурса, финансованє потребней новей опреми у обласци продукциї и прерабяня меса и млєка. За реализацию Конкурса предвидзена вкупна сума до 15 милиони динари. Нєврацаюци средства за потримовку инвестицийом по тим Конкурсу утвердзує ше на уровню од 70 одсто од вкупней вредносци инвестициї. При обраховйованю бере ше вредносц инвестициї без порциї на додату вредносц. Максимална сума нєврацаюцих средствох по єдней прияви нє може прейсц 2 милиони динари. Минимална сума нєврацаюцих средствох по єдней прияви виноши 200 000, а до розпатраня буду вжати прияви чия вредносц инвестициї єднака або векша од 400 000 динари. При розпатраню приявох будзе ше припознавац лєм инвестициї реализовани после 1. януара 2021. року. Средства по тим Конкурсу буду софинансовац инвестициї зоз сектора млєко и месо. Право на стимулациї витворюю особи хтори уписани до реґистра польопривредних ґаздовствох и находза ше у активним статусу. Детальни информациї о условийох и способе конкурованя мож опатриц на линку https://psp.vojvodina.gov.rs а Конкурс отворени по 23. април.
статку у краварстве, овчарстве, козарстве и швинярстве у 2021. року и Конкурс за додзельованє кредитох за подзвигованє вецейрочних засадох овоци и винїцох у 2021. року. ■ М. Тамаш 2. АПРИЛ 2021.
ekonomija@ruskeslovo.com
ОБЕРАЦА ХОРОТА ПРИ ДЗИВИХ ПТИЦОХ У КУЛИ И МАЛИМ СТАПАРУ ПОД КОНТРОЛУ
ПОДРУЧЕ ЖИРЯЧИСКА ДЕЗИНФИКОВАНЕ Ветеринарска станїца Кула 26. марца окончела дезинфекцию терену з обидвох бокох Велького бачкого каналу у Кули, же би ше зопарло преношенє вируса, з обуї, на домашню живину
Н
а териториї Општини Кула у Заходнобачким управним округу єст два жирячиска авиярней инфлуенци при дзивих птицох, єдно на Вельким бачким каналу у Кули и друге у Сивцу, при Малим Стапару. До загрожених подручох рахую ше и Коцур и Вербас. – На основи лабораторийного потвердзеня присуства авиярней инфлуенци при дзивих птицох, Министерство польопривреди, лєсарства и водопривреди – Управа за ветерину, одредзело гранїци зараженого и гранїци загроженого подруча од авиярней инфлуенци (птичей ґрипи). Заражене подруче облапя три километри у полупречнїку од жирячиска, а загрожене подруче забера пас од 10 километри у полупречнїку Даниєла Козомора од жирячиска – виявела за нашо новини шеф Одсеку ветеринарскей инспекциї Зомбор Даниєла Козомора. Перши случай пренайдзени на загинутей птици у Кули, на Вельким бачким каналу, 6. марца и потвердзени є у Референтней лабораториї Специялистичного ветеринарского института Кралєво. Од теди, пренайдзени ище 4 загинути лебеди, од хторих при трох, у истей лабораториї, потвердзене присуство на авиярну инфлуенцу. То значи же у Кули потераз маме штири потвердзени приклади авиярней инфлуенци на истим терену, на Вельким бачким каналу. – Найважнєйше же нєт прияви на зявенє авиярней инфлуенци при домашнєй живини и хованей живини и птицох анї у єдним ґаздовству, анї на комерциялних фармох живини анї у зараженим, анї и загроженим подручу и то найважнєйше. Препорука власнїком живини и птицох же би пребрали шицки сиґурносни мири, цо значи же треба же би положели дезинфекцийни бариєри на уходи до своїх обєктох зоз живину. Важне и же би живину тримали заварту у обєктох, же би ю нє пущали вонка зоз своїх дворох, окреме кед ше находза на перифериї населєня, блїзко при каналох и других векших поверхносцох з воду, же би ше обкеровало контакти медзи домашню живину, 2. АПРИЛ 2021.
домашнїма птицами хтори ше хова у обисцох и дзивима птицами – гутори Козомора. По єй словох, власнїки живини муша хасновац защитну обуй и защитни шмати кед уходза до своїх живинарнїкох, и же би добре контроловали хто им уходзи до обєктох. Препоручує ше же би нука нє пущали нїкого, окрем гевтих особох цо у їх обисцу, або цо робя на фарми зоз живину. – Од мирох хтори ми, як ветеринарски фах подняли, од зявеня авиярней инфлуенци (птичей ґрипи), у ґаздовствох хтори тримаю живину и птици, то контролованє з клїничним препатрунком цалого ята, вец контролованє чи ше почитує биосиґурносни мири, роби ше попис живини, же би ше у каждим моменту знало кельо єст живини у хторим ґаздовству, и патриме и оддалєносц од водових поверхносцох, хтори природни бивальнїки дзивих птицох. Ветеринарска станїца Кула 26. марца окончела дезинфекцию терену з обидвох бокох Велького бачкого каналу у Кули, прето же ше на тим месце Кулянци барз любя шпацирац, а ту ше находзи и центер оберацей хороти. Циль же би ше зопарло преношенє того вируса, хтори длуго остава у екстретох и екскретох на обуї, и людзе хтори ше там шпацираю можу вирус пренєсц на домашню живину – гутори Козомора. Иншак, такой после зявеня оберацей хороти авиярна инфлуенца при дзивих птицох, на тим подручу уведзени мири зопераня указованя и предаваня домашнєй живини и птицох на саймох, виставох, змаганьох, пияцох. У обвисценю хторе дало
Министерство польопривреди пише же ше у случаю потреби треба явиц ветеринарским станїцом у Кули, Вербаше, або Коцуре. ■ М. Тамаш
РУСКЕ СЛОВО 13
ДУХОВНИ ЖИВОТ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ ОЗНАЧЕНА КВИТНА НЄДЗЕЛЯ, ПОЧАЛ СТРАСНИ ТИДЗЕНЬ
В
НАШО КРИЖИ ТО ДРАГА ДО ГОСПОДА
ирни Парохиї св. оца Миколая у Руским Керестуре 28. априла преславели Квитну нєдзелю – кед на утринї пошвецени багнїтки, хтори символ тей нєдзелї, и памятка на Исусов славни уход до Єрусалиму, даскельо днї пред його страданьом. У утринї на 8,30 пошвецени и багнїтки хтори вирни однєсли до своїх домох, а часц однєшена и до Суботици, на Службу Божу дзе тиж исти дзень нашо вирни преславели Квитну нєдзелю. Праве о повязаносци тих двох подїйох, пошвецених багнїткох и Исусового уходу до Єрусалиму кед го народ на улїцох привитал як цара, у Служби Бомарца була нагода за вельконоцну жей на 9 годзин наказовал парох о. МихаМОЖ ДАРОВАЦ споведз векшини парохиянох, кед йло Малацко. Вон наглашел же у церкви були споведац и паноцове з околних ПАС ХАЛ НЕ ЄД ЗЕ НЄ и тоти подїї за нас нєшка нє лєм обичне парохийох, цо велї и вихасновали. здогадованє, алє би требало буц и роснуПарохийни Каритас того року це у духу. Треба ше опитац чи так як тоти ознова будзе розношиц пасхалне єдБОГОСЛУЖЕНЯ У ВЕЛЬКИМ у Єрусалиме цо витали Исуса розумели зенє фамелийом и особом у потреби. ТИЖНЮ праву його природу и смисел прецо при- Прето поволани парохиянє керешол, а чи так исто и ми то розумиме. – стурскей парохиї же би тоту длугу Од пондзелку почал Вельки або Опитайме ше чи зме му вирни лєм тераз традицию нашого народу, дарованє Страсни тидзень, а вечарши богокед Квитна нєдзеля, чи цали рок, бо нє на Пасху тих цо менєй маю, предлу- служеня починаю на 19 годзин, зоз можеме повесц же нам и церква цали рок жели и тераз. Пасхалне єдзенє годно тим як же прешлого викенду поцаполна, анї дзеци нам нє ту после першей однєсц до просторийох Каритасу на гло рахованє часу годзину напредок. причасци, як кед би Исус постоял сам за Вельку соботу од 13-14 годзин. ПоНа Вельку стреду була остатня себе. Алє ми шицки думаме же вериме, тим го священїк пошвеци, а Карита- Преждеосвящена Служба Божа, на шицки зме покресцени, шицки тримаме сово волонтере го такой рознєшу на Вельки або Желєни штварток, допоКрачун, Вельку ноц, алє познєйше, у ка- вецей адреси. ладня споведанє хорих и старих, на ждодньовим живоце, тото у стварносци 19 годзин, у катедралней церкви Ванє видно. Нєодлуга, будземе ше здогадовац и подїїйох силийова Литурґия, а того року нє будзе обряд умиваня Исусового страсного тижня, знаме же под крижом скоро нє ногох. На Вельки пияток богослуженя буду – на 8 годзин остал нїхто. Лєгко було вериц Исусови кед робел чуда, кед Утриня зоз читаньом 12 страсних Евангелийох, на 15 годнаказовал, алє кед го розопяли, такого Бога нє могли при- зин Вечурня и хованє Исуса Христа зоз покладаньом плалапиц. И нажаль, и ми, нє можеме прилапиц розпятого Бо- щанїци до гроба. На Вельку соботу на 8 годзин Єрусалимга, правда же вон воскреснул, а нє похопюєме же нїхто нє ска утриня, а на 20 годзин Пасхалне бдиниє – Всеночне з може воскреснуц без ласки шмерци, жертви на крижу. Нє воскресну утриню. На нєдзелю, на 10 годзин, пасхална Лидумайме лєм на жертву буц прибити на крижу, думайме на турґия и пошвецанє кошаркох у церковней порти з почитожертву каждодньову дзе Исус гварел, любце єдни других ваньом епидемийних мирох. Други дзень, на шицких штияк я вас любел. Прето нашо крижи нє нашо преклятства, рох Службох будзе мированє. алє нашо слабосци, и нашо крижи то живот вєдно з Исусом Христом у любови, нашо крижи то драга до Господа – ПРЕСЛАВА И У СУБОТИЦИ поволал вирних вериц до тих правдох о. Малацко. Дзецинску Службу Божу на 11,30 годзин служел о. Иґор У нашей грекокатолїцкей парохиї у Суботици, хтора ше Вовк, парох нововербаски, а у Служби и пред тим була Св. ровна по григориянским календаре, внєдзелю, 28. марца, Споведз за школярох и младих. Вечаршу Службу служел о. означена Квитна нєдзеля. Службу Божу у каплїци франциМихайло Шанта. Пред тим, на швето Благовищенє, 25. сканскей церкви св. Михаїла служел парох керестурски о. Михайло Малацко, а шпиванє провадзела ш. служебнїца Авґустина. Парох тиж и суботицким вирним однєсол зоз Керестура пошвецени багнїтки хтори вони однєсли до своїх домох. У суботицкей парохиї ше тримаю правила же Служби Божо вше остатню нєдзелю у мешацу, и теди ше означа и швета хтори на шоре, так же нє будзе окремна Служба и на шлїдуюцу нєдзелю кед приходзи Пасха.■ М. Афич
14 РУСКЕ СЛОВО
2. АПРИЛ 2021.
duhovni@ruskeslovo.com
У ДЮРДЬОВЕ
УШОРЕНИ ГРЕКОКАТОЛЇЦКИ ТЕМЕТОВ Члени Церковного одбору у Дюрдьове и єй парохиянє всоботу, 27. марца, отримали роботну акцию у котрей ушорйовали грекокатолїцки теметов. Орезани конари на древкох котри завадзали же би ше преходзело по дражкох, виняти вецей стари и осушени древка, найвецей опрез каплїчки и там дзе конари грожели же спадню и очкодую памятнїки. У акциї позберане шмеце, лїсце и игелки зоз жеми од древкох. На теметове єст єден контейнер, у преднєй часци, та ше модлї шицких котри приходза на теметов же би до ньго одруцали шмеце. Члени Одбору свидоми же би ше могло обезпечиц ище єден таки контейнер у другей часци теметова. Медзитим, же би го пражнєл камион ЯКП „Чистоти” условиє же ше муши обезпечиц и драгу по ньго, алє нє таку яка є тераз, з глїни, алє з бетону. – Одбор вигласал же ше часц теметова од каплїчки ґу Жаблю наменї за хованє гевтих котри место класичного, традицийного велького памятнїка жадаю плочу зоз надписом. То, так повесц, америцка система. Єдноставнєйша и туньша. Значи, годно вибрац способ хованя. Тоту часц
перше мушиме ушориц, а познєйше отримовац зоз кошеньом – гварел член Церковного одбору и тутор грекокатолїцкого теметова у Дюрдьове Мирослав Сеґеди. Окрем тей акциї, у прешлих двох тижньох ше ушорйовало парохиялни двор. С. С.
СТАРШИ ШЕСТРИ У ЦЕРКВИ У ШИДЗЕ
У ПАРОХИЇ СРИМСКЕЙ МИТРОВИЦИ
ИЩЕ ТРИ ЖЕНИ БУДУ ПОРАЇЦ
ПОЧАЛА АКЦИЯ ЗБЕРАНЯ ПОМОЦИ
Вецей як 10 роки у парохиї и церкви Преображеня Го споднього у Шид зе, жени вир нї ци орґ а ни зо ва ни до ґрупи женох хтори ше наволали Старши ше стри. Вони ше стараю о пораєню и прикрашованю церкви и таки спо соб орґанизованя ше, по сло вох па роха о. Михайла Режака, указал як барз добри. Дознаваме же з початку активни були 14 жени хтори були роз под зе лє ни до пе й цох ґру пох. Ка ждо го мешаца одред зена ґрупа була задлужена за пораєнє и прикрашованє церкви, а за 2. АПРИЛ 2021.
векши швета, кед робота було вецей, приходзели жени зоз других ґрупох, а по потреби и хлопи зоз Церковного одбору. Жени тераз подзелєни до штирох ґрупох и тиж су активни по утвредзеним розпорядку. У Старших ше строх и надалєй Андєлка Михняк, Биляна Болдиш, Маґдалена Ґаньто, Нада Гарвильчак, Нада Остоїч, Дубравка Мохнацки, Смиля Манько и Драґица Дорокази. Тиж ше придружели ище три нови жени и то Ксения Крайцар, Марча Петрович и Нада Бороєвич. Вл. Дї.
На Другу нєдзелю вельконоцного поста Євангелия нам дава приклад штирох хлопох котри помагаю однятому, котрого Исус вилїчел кед видзел їх закладанє и виру. То була нагода же би и ми почувствовали одвичательносц за своїх ближнїх котри маю даяку потребу, окреме кед себе сами нє можу помогнуц. Прето з тей нагоди предлужена акция за найзагроженших у сримскомитровицкей парохиї котрей припадаю ище 10 околни валали. Барз цикаве же ше перши зоз вельку помоцу одволал Неґован Пелич, котри, гоч нє ходзи до нашей церкви, бо є лєм по мацери грекокатолїк, а по оцови православни, порядни є предплатнїк „Руского слова”, та там пречитал же ше у Митровици збера гуманитарну помоц. Тиж так, вон єден з активних членох нашого Каритасу, та кед треба розноши помоц по околних местох дзе жию нашо вирни. Окрем нього, тей нєдзелї свою помоц принєсли ище даскельо активни парохиянки. о. В. В.
РУСКЕ СЛОВО 15
КУЛТУРА И ПРОСВИТА ЗОЗ ОСНОВНЕЙ ШКОЛИ „ПЕТРО КУЗМЯК”
ЕЛЕКТРОНСКИ ШЕ ЗАКАЗУЄ УПИС ДО ПЕРШЕЙ КЛАСИ
Як на сво їм Фе й бук про фи лу обявела кере стурска Основна школа „Петро Кузмякˮ зоз Руского Кере стура, а по упут ствох зоз Министерства про свити, науки и технолоґийного розвою, родичи будуцих першокласнїкох треба же би електронски заказали термин за упис до тей школи, а источашнє и за те стиранє дзецка. И того року родичи або други законски заступнїки дзецка можу на Порта лу еУправи електронски заказац термин за упис и те стиранє дзецка до основней школи так же порушаю услуги еЗаказованє терми ну за упис и те сти ра нє дзецка до ОШ. За тото родичи муша буц реґи-
ШЛЄБОДНИ ДНЇ ЗА ПАСХУ Понеже то го року ве лька розлика медзи означова нь ом П асхи по об ид вох календ арох, у В ойводини школяре хтори ш в ето славя по григори янским кален даре маю пр аво на нєроботни дз ень на Вель ки пият ок, 2. а прил а и друг и дзень П асхи, 5. априла.
стровани хаснователє, одно сно муша мац креировани на лог на держав ним порта лу за електрон ску едентификацию eID.gov.rs Потим треба порушац услугу на Порта лу еУправа (Услуге → Образовање → еЗаказивање термина у ОШ) и так за ка зац термин у школи хто рей дзецко територийно припада. Ва жне над пом нуц же под час упису нє потребне давац глєдани
Хто ма додатни питаня коло заказованя термину, може наволац контакт це нтер на чис ло телефона 011/73-505-57. Телефонс ка пот рим овка доступна од 22. марца 2021. року и док тирва упис до основних школох каждого дня од 7.30 до 15.30 годзин. Як дознаваме у керестурскей Школи, з Министерства ище нє достали урядови допис же од кеди почина
ПРИЯВИ ДО ДЗЕЦИНСКЕЙ ЗАГРАДКИ „БАМБИ” Предшколска установа „Бамби” зоз Кули, у шицких своїх оддзелєньох, та у керестурским Цицибан, будзе уписовац дзеци за нови роботни 2021/22. рок, хтори почина 1. септембра 2021. року. Прияви на Конкурс, зоз потребнима документами, подноши ше Установи од 1. априла 2021. року закончуюци зоз 16. априлом 2021. року ВИКЛЮЧНО ЛЄМ ЕЛЕКТРОНСКИ, прейґ е-вртића. Прияву на Конкурс треба придац и за дзеци зоз лїстини чеканя. Д зеци ше будзе примац до полудньового и цалодньового пребуваня, а шицки подробнєйши информациї мож достац на огласних таблох у шицких Бамбийових обєктох, на линку УПИС ДЕЦЕ. документи хтори школа обезпечи по службеней длужно сци, а винїмок лєм лїкарске уверенє кед же здравствени препатрунок окончели у приватного лїкара. Шиц ки подроб ни ин форма циї мож найсц на тим линку.
упис, гоч ше у медийох зявела информация же то од 1. априла. Но накадзи достаню службену информацию, будзе поставена на профилу Школи. Як обчекую у керестурскей Школи до першей класи би ше требали уписац коло 30-еро дзеци. М. А.
ЗОЗ ДОМА КУЛТУРИ РУСКИ КЕРЕСТУР
ДРАМСКИ МЕМОРИЯЛ ЗАШ ЛЄМ НЄ БУДЗЕ У ПРЕДВИДЗЕНИМ ТЕРМИНУ То го роч ни 53. Драм ски ме мо ри ял „Петро Ризнич Дядя”, хтори бул наявйовани у термину од 9. по 11. април заш лєм нє будзе отримани, а таку одлуку принєсол Орґанизацийни одбор тей манифе стациї. По сле розпатраня епидемийней ситуациї у општини Кула, дзе и далєй, од шицких општинох Заходнобачкого округу, єст найвецей позитивних на вирус, орґанизаторе Мемориялу принєсли одлуку же би ше манифе -
16 РУСКЕ СЛОВО
стацию преложело пре безпечносц, як учашнїкох, так и нащивительох. Як гварели орґанизаторе, точни термин отримованя Мемориялу затераз нє познати, а явносц о новим термину будзе обвисцена накеди ше створя лєпши епидемийни условия. Най здогаднєме, за тогорочни Мемориял приявени пейц представи, три зоз Руского Кере стура и по єдна з Кули и Нового Саду. Ан. М. 2. АПРИЛ 2021.
kultura@ruskeslovo.com
ОТРИМАНИ ОПШТИНСКИ СМОТРИ РЕЦИТАТОРОХ У КУЛИ И ЖАБЛЮ
РЕЗУЛТАТИ БУДУ ПОЗНАТИ ТИХ ДНЬОХ
Општинска смотра рецитаторох, пре нєвигодну епидемийну ситуацию, того року отримана на кус иншаки способ. Школяре хтори 13. марца прешлого року виборели пласман на Општинску смотру, а хтора пре епидемийну ситуацию нє була отримана, були директни кандидати за тогорочну Општинску смотру рецитаторох. Побиднїки свойо рецитациї обновели, интерпретовали их пред камеру, чийо знїмки пририхтал Сашо Палєнкаш. Змагателє пред камеру виступели зоз исту писню, од истих авторох и у истей возростней катеґориї як и влонї. Здогаднїме, медзи кандидатами хтори ше прешлого, та и того року пласовали на Општинску смотру у младшим возросту бул Исак Новта хтори освоєл перше место, друге место припадло Доротеи Рамач, а треца була Ника Дудаш, хтора того року нє участвовала. У катеґориї штреднього возросту за найлєпшу рецитаторку була вибрана Ема Живкович, друге место освоєла Яна Варґа, а треци бул Иван Планчак, док у катеґориї найстарших перше место завжала Валентина Новта, а друге Минеа Югас. Рецитаторох у младшим возросту пририхтали
Оленка Живкович и Наталия Зазуляк, а у штреднїм и старшим возросту – Ивана Дудаш. Селектор тогорочней Општинскей смотри Миодраґ Петрович, ґлумец Сербского народного театру у Новим Садзе. Ан. М.
ШЕСЦЕРО НАСТУПЕЛИ ПО РУСКИ Пре нєвигодну епидемийну ситуацию, тогорочна Општинска смотра рецитаторох општини Жабель отримує ше на иншаки способ. Шицки учашнїки маю буц зняти як рецитую, а знїмки послати до Општинскей народней библиотеки „Велько Петрович” у Жаблю котра орґанизатор смотри.
Прето внєдзелю, 28. марца, у просторийох КУД „Тарас Шевченко” зняти шесцеро рецитаторе котри буду представяц тото Дружтво, а їх знїмки прешлїдзени Библиотеки. На општинскей смотри участвую; Валентина Салаґ, школярка штвартей класи штреднєй школи котра рецитовала писню „О нас” Наталиї Канюх, Милица Михальовски, школярка другей класи штреднєй школи котра рецитовала „Мацери при кудзелї” Миколи М. Кочиша, а Марина Барна, школярка осмей класи писню „Любовна школа за початнїкох” Дюри Папгаргая. Иван Молнар, школяр пиятей класи рецитовал писню„Учителька” Меланиї Римар, Мария Рамач, школярка другей класи „Чудна свадзба” Микола М. Кочиш, док Владимир Молнар, тиж з другей класи, рецитовал „Шмела миша” Юлияна Папа. Вони єдини на тей смотри котри буду рецитовац по руски. Рецитаторох пририхтал уметнїцки руководитель Яким Гарди. Комисия ма зашедац того тижня, а рецитаторох и того року будзе оценьовац Миодраґ Петрович, ґлумец зоз Сербкого народного театру у Новим Садзе. Кеди будзе отримана Зонска смотра у Бачу, будзе благочасово обявене. С. С.
ФОНДАЦИЯ АНА И ВЛА ДЕ ДИВАЦ ПОМОГЛА ТЕХНЇЧНЕЙ ШКОЛИ У ШИДЗЕ
ПЕНЄЖИ ЗА КАБИНЕТ На конкурсу „Потримовка СТЕАМ образованю у штреднїх школох” хтору витворели Фондация Ани и Владе Дивца у сотруднїцтве зоз Министерством просвити Републики Сербиї и Центром за промоцию науки, на подручу Сербиї 2. АПРИЛ 2021.
вибрани дзевец школи хтори достаню пенєжну помоц у Беоґрадзе, Зренянину, Нишу, Шабцу, Крушевцу и Шиду. Определєно вкупно 3,5 милиони динари, а Технїчна школа „Никола Тесла” у Шидзе достанє 164.000 динари за
осучасньованє кабинетох. Як наведзене у сообщеню Фондациї хтора иснує 13 роки, по тераз опредзелєни средства за вецей як 100 дзецински заградки и школи з вецей як 70. 000 дзецми. Вл. Дї.
РУСКЕ СЛОВО 17
КУЛТУРА И ПРОСВИТА ДОМ КУЛТУРИ РУСКИ КЕРЕСТУР У ЧАШЕ ПАНДЕМИЇ
ЯК РОБИ КЕД НЄ РОБИ ПОРЯДНЄ Уж вецей як рок цали швет ше прилагодзує ґу иншакому способу живота и роботи, та так и Дом култури Руски Керестур (ДКРК), у хторим заш лєм нє замкнути дзвери, алє функционує так як мож у тих специфичних обставинох. Док ознова нє почню зоз шицкима поряднима активносцами, правя себе условия за дальшу роботу Пише: Мая ЗАЗУЛЯК ГАРДИ
Я
к и велї у своїх домох, и у Доме култури ше епидемийну ситуацию вихасновало же би ше поробело тото за цо иншак, углавним, нєт тельо часу. – Од прешлого року, як тота ситуация запановала и преглашени позарядови стан, попораєло ше пойд, простор за бину, потим пиньвицу, шопки, попрескладовали зме архиву... У женскей фолклорней преблєкальнї зме виляли бетон, у ґардеробох будзе роботна акция складаня народного облєчива и ту буду ище и даяки скравецки интервенциї. Коло фундуса так исто, реквизитох, нотного материялу и других стварох. Поменяли зме очка на облакох там дзе требало, дзе були порозбивани. Сотруднїк Мирко Преґун орґанизовал колеґу зоз Зомбора хтори нам штимовал клавир, цо тирвало три днї, а мали зме и сервисованє шветлосней и звучней опреми. Опрема купена 2004. року и одтеди нє було даяки векши гришки, алє сотруднїки, дзекуюци чийому правилному хаснованю и отримованю шицко було у добрим стану, надпомли же кажда гришка може буц и частейша и драгша, та зме начас одреаґовали и вони коло того досц помогли. И у ребалансу буджета Општини Кула наведли зме же би нам поробиц ище таки ствари. Задата до процедури и шицка документация за уводзенє ґазу, же бизме ше у шлїдуюцих сезонох так зогривали – толкує директор Дома култури Руски Керестур Владимир Надь Ачим. РИСОВАНИ АНИМАЦИЇ И САЙТ Прешлого року ше заш лєм удало орґанизовац Драмски мемориял Петра Ризнича Дядї и „Червену ружу”, гоч у иншаких терминох як звичайно и у прилагодзених условийох, та ше часц средствох вихасновало за набавку опреми хтора була потребна за реализованє фестивалох у таких форматох яки були, а хтора помогнє и у дальшей роботи ДКРК. – Наприклад, купело ше лаптоп и проєктор, на хторим ше проєктовало представи и виставу на Мемориялу. Добре би було купиц и видео-камеру
18 РУСКЕ СЛОВО
зоз провадзацу опрему, же би ше, кед потирва тота ситуация, знїмало наступи, зазначовало шицки нашо подїї и убуце, и же би ше то квачело на сайт. Патриме же би ше пришло на порихтане и до цо лєпших и опременших условийох, та же бизме вец цо лєгчейше ишли далєй. Будзе требац претресц закрице и щити, поменяц ПВЦ столарию, алє увидзиме як средства буду доходзиц – гвари Надь и додава же у ДКРК даєдни колеґове пред пензию, та би на їх роботни места требали присц нови кадри, цо и задате до процедури. Ґу тому, понеже прешлорочне „Червене пупче” нє було отримане наживо, направело ше рисовани анимациї пейцох дзецинских шпиванкох зоз скорейших „Пупчох”. Их мож найсц на Ют’юб каналу ДКРК (Dom kulturi Ruski Kerestur), а кед прешлого мешаца обявена и остатня анимация у тим проєкту, обєдинєло ше их до
2. АПРИЛ 2021.
kultura@ruskeslovo.com
єдней лїстини, та видеа тераз мож патриц єден за другим, так же ше пойдзе на катеґорию Playlists. Одкеди тирва пандемия велї змисти ше преселєли до виртуалного швета, медзи нїма и културни. Концом прешлого року и „Костельникова єшень” у Доме култури отримана без публики, алє ше ю наживо преношело на Фейсбук боку ДКРК, а знїмок познєйше обявени и на Ют’юбу. Однєдавна Култура ма и свой сайт (domkultureruskikrstur.com), на хтори ше, окрем основних информацийох о тей установи, поставя и збуваня хтори орґанизує, фотоґрафиї, видео материяли, а вистки и други податки мож пречитац на руским и сербским язику. Там мож пренайсц и Конкурс за нови дзецински шпиванки за тогорочне „Червене пупче”, як и поволанку и прияву за участвованє на шейдзешатей „Червеней ружи”, за хтори ше ище нє зна кеди точно и у яким формату буду отримани. ИНТЕРНЕТ НЄ МОЖЕ ЗАМЕНЇЦ ДРУЖЕНЯ НА ПРОБОХ Фоклорни ґрупи у Култури на вецей заводи преставали и починали зоз роботу, у зависносци од мирох яки приношени. Тераз маю павзу, док хор уж длугши период нє активни, а оркестер з часу на час. – Накадзи ше указало же тота ситуация годна потирвац, перши шлїдуюци крочай ми бул же би ше зняло даяки видеа, та сом так направел пейц видеа за пейц фолкорни ґрупи же би сами могли дома вежбац. Положел сом их на Ют’юб на приватно и попосилал им же би отримовали кондицию и же би нє забули крочаї. Нажаль, нє було то нательо успишне кельо би можебуц могло буц, алє знова, тото цо кажде, хто дакеди ходзел на танєц, зна же ше ту приходзи насампредз пре дружтво и друженє, а интернет то нїяк нє може надополнїц. Потим ше на даскельо заводи указало же мож робиц, почитуюци препорученя Министерства култури, а то, наприклад, же би кажде приходзел уж преблєчени за пробу, мал свою воду, же би ше нє тримали за руки кед мож, а кед нє мож, же би стали вше на истим месце, зоз исту пару. Отримовали зме кондицийни проби, а почало ше робиц
2. АПРИЛ 2021.
и хореоґрафиї за смотри и „Пупче”. Тераз уж дас мешац ознова нє маме проби и нє знаме кеди их годно тримац – толкує хореоґраф Сашо Палєнкаш и додава же тота павза у роботи може допринєсц тому же ше дзеци и млади аматере ище баржей „осипу” на други секциї. – Старши ґрупи у таких рокох кед одкриваю швет, понука ше им вше вецей активносци, хтори им атрактивнєйши як фолкор и нє конкурентни зме з тима новима змистами. Даєдни з тих секцийох скоро цали час робя. И у нормалних условийох нам проблем тоти додатни секциї, бо ше их плаци и вец нормално же хтошка чувствує обовязку скорей пойсц там, як ту, дзе безплатне. З другого боку, тоти манди очкодовани у тим смислу же ше вони ту приходза и дружиц, а таку атмосферу нє маю индзей, бо су у култури цали час зоз музику, вєдно су з розличних класох, вецей возрости и, розуми ше, за тот рок тиж так нє научели тото цо могли, а анї нє наступали – наглашує Палєнкаш. Концом прешлого мешаца мала буц отримана Општинска смотра рецитаторох, медзитим, до конца одлучене же ше ю нє отрима наживо, алє змагательох требало зняц и послац видеа. Проби зоз рецитаторами зоз штреднього и старшого возросту, хтори рецитую спред Дома култури Руски Керестур, отримовало ше онлайн, а остатнї период у Култури ше отримує лєм проби представох, хтори ше рихтаю за тогорочни Драмски мемориял, понеже слово о моно, лєбо дуодрамох. – Почали зме ше ознова рихтац, даґдзе пред двома мешацами, а проби ше нє розликую од того як зме робели скорей, бо зме у малих ґрупох. Наздавам ше же их годно вивесц пред публику, бо думам же анї єдна представа нє жива кед є нє пред публику, муши ше почувствовац тоту енерґию и атмосферу. Гоч най ше виводза и вецей раз за менши ґрупи. Думам же шицким хиби насампредз друженє зоз, як ми то гвариме, нашу другу фамелию у култури и тота атмосфера у нєй. Щиро, обавам ше же ше велї оцудза од култури, окреме дзеци аматере – визначує Адриана Надь, ґлумица у представи „Вина” и режисерка дзецинскей представи „Мая и Бобо”, хтори би мали буц виведзени на Мемориялу. Нє упитне же пандемия охабела и охаби пошлїдки и чкоди и у култури, окреме прето же таки змисти, як уж и спомнуте, чежко мож надополнїц онлайн. Медзитим, кед нєт вибору, лєпше и так, прилагодзовац ше и робиц тото цо мож и як мож у понукнутих обставинох, же би ше ентузиязем аматерох нє загашел, док ознова нє почувствую аплауз на сцени.■
РУСКЕ СЛОВО 19
КУЛТУРА И ПРОСВИТА НЄМАТЕРИЯЛНЕ КУЛТУРНЕ НАШЛЇДСТВО РУСНАЦОХ И УКРАЇНЦОХ У РЕПУБЛИКИ СЕРБИЇ
ВЕЛЬКОНОЦНИ ОБИЧАЙ ПОШВЕЦАНЯ ПАСКИ УПИСАНИ ДО НАЦИОНАЛНОГО РЕҐИСТРУ Пишу: Мария АФИЧ Олена ПЛАНЧАК-САКАЧ
З одлуку Националного комитета за нєматериялне културне нашлїдство Сербиї до Националного реґистру нєматериялного културного нашлїдства уписани „Вельконоцни обичаї – пошвецаня паски при Руснацох/посвячення паски; посвячення великоднього кошика при Українцох, чий предкладатель бул Музей Войводини и „Малe коло”, на предкладанє Академского дружтва за пестованє музики „Ґусли” зоз Кикинди
ЖИВЕ НАШЛЇДСТВО Национални реґистер нєматериялного културного нашлїдства Сербиї, хтори ше находзи у Центру за нєматериялне културне нашлїдство при Етноґрафским музею у Беоґрадзе, основани у юнию 2012. року. У тей хвильки, у Реґистру уписани 53 елементи живого нашлїдства, хтори розлични заєднїци препознали як часц власного идентитету и, преношаци го з ґенерациї на ґенерацию, зачували по нєшкайши днї.
уванє нєматериялного културного нашлїдства иснує прейґ УНЕСКО-вих наЧ прямкох, а у Сербиї ше орґанизує у рамикох системи фахових целох до котрих уключени: Министерство култури и информованя, Национални комитет за НКН, Комисия, Центер за НКН и реґионални координаторе. Швеценє паски перши елемент з Войводини котри Музей Войводини предложел уписац на националну лїстину НКН,
же тот обичай препознати як часц културного нашлїдства хтори ше пестує у Сербиї и же ше будзе помагац у його очуваню, през потримовку сотруднїцтва медзи заєднїцами, фаховцами и релевантнима орґанизациями хтори чуваю НКН – гвари наша собешеднїца Татяна Буґарски, висши кустос етнолоґ и координаторка за НКН Войводини. Як гвари Татяна, сучасне думанє о нашлїдству ше меня, як и розуменє улогох у
– Же би даяки елемент и формално могол постац часц лїстини нєматериялного културного нашлїдства, без огляду кельо длуго тирвал у прешлосци, нєобходне же би вон жил и нєшка, же би бул укоренєни у своєй заєднїци и же би ше могол отримац, односно же постої прешвеченє же вон будзе тирвац и надалєй. Ту найвецей до вираженя приходза гевти вредносци, хтори у дружтве найчастейше наволуєме традиция – Татяна Буґарски а потримовку му дали велї институциї и поєдинци, як и медиї. Як єден з доказох же тот обичай ма свойо значенє у сучасним живоце, приложени и вибор зоз святочних числох „Руского слова”. – Гоч шицко було у процедури упису даскельо роки, конєчну одлуку о упису: „Вельконоцни обичаї – пошвецаня пасхи при Руснацох/ посвячення паски; посвячення великоднього кошика при Українцох, на лїстини Националного комитету принєшєни початком того року. Упис на лїстину значи
20 РУСКЕ СЛОВО
пестованю и чуваню културного и природного нашлїдства и єдна є з релативно новших идейох о чуваню нєматериялного културного нашлїдства. Воно облапя велї зявеня хтори оддавна у домену интересованя етнолоґох, етноґрафох, етномузиколоґох, линґвистох и других фаховцох и любительох традициї, алє гевто цо нове установене то медзинародне припознанє УНЕСКО-вей конвенциї одношенє ґу нашлїдству и гевтих цо го пестую, чуваю и доживюю як часц своєй култури. 2. АПРИЛ 2021.
kultura@ruskeslovo.com
– У питаню УНЕСКО-ва Конвенция о очуваню нєматериялного културного нашлїдства, принєшена у Паризу 2003. року. Зоз нєматериялним културним нашлїдством нє управяю професионалци, фаховци котри дїйствую у рамикох традицийних институцийох защити, алє ношителє нашлїдства, гевти котри маю одлучуюцу улогу, з тим же одредзену традицию, знанє, схопносц, або обичай доживюю як дацо од винїмковей важносци
людзом же би почувствовали тот преход од зла до добра – гвари ш. Авґустина. До правеня паски уключени и младши ґенерациї, робя вєдно и млади, и дзеци, и старши, алє ш. Авґустина надпомина же ше з дзецми у манастире кажди рок правело паски, вони гнєтли и учели ше их правиц, а тиж так и баранчата зоз масла. Шестри указую и дзецом и женом хтори заинтересовани як ше прави.
– Пасха нє лєм културни здобуток, вона ма и свойо духовне значенє. То интеґрованє традициї и духовносци котра барз важна же би шицко мало смисла. Гоч обичаї, култура и традиция обєдинюю людзох, то нє шме остац лєм на тим уровню, бо чловек подполни, интеґровани кед обєдинєни и вира, односно духовносц, култура, и традиция и язик – ш. Авґустина Илюк за їх културу. Основне же би ше тото нашлїдство преношело з ґенерациї на ґенерацию, и же би го одредзена ґрупа людзох доживйовала як винїмково важне за свой идентитет – толкує Т. Буґарски. ИНТЕҐРОВАНЄ ТРАДИЦИЇ И ДУХОВНОСЦИ У Центру „Блаженей Йосафати” хтори влонї почал робиц перши проєкт бул наволани „Нїтка любови у фамелиї”, хтори облапел и вишиванє паскалних салветкох зоз котрима ше закрива кошарка зоз паскалним єдзеньом хтора ше ноши до церкви на пошвецанє. Як обдумала тот проєкт ш. Авґустина Илюк, руководителька пасторалного Центру гвари: – Циль нам бул позберац нашо фамелиї же би вєдно участвовали у тим вишиваню, цо важне же би ше фамелия обєдинєла и препровадзовала час вєдно на таки красни способ, и же бизме пестовали нашу традицию. Но, зоз тим тиж сцеме преглїбиц свидомосц нашей живей церкви же Пасха главне швето нашей вири, та прето потребне и же бизме преглїбели свойо знанє о нєй – толкує ш. Авґустина и додава – тота салвета котру сом вибрала як символ того проєкту коло котрого би ше требала обєдинїц єдна фамелия у вишиваню, лєбо помаганю у тим, ту єст вельо койцо приказане и то лєм єден символ. На салветки виписане
– Важна традиция и ми ю потримуєме. Алє Пасха нє лєм културни здобуток, вона ма и свойо духовне значенє и я сцем вихасновац тоту традицию и културу же бим шицких нас здогадла на духовни коренї того цо видзиме, на тото цо нєвидлїве – гвари ш. Авґустина. ЯК БУЛО ДАКЕДИ Татияна Гудак, пензионерка з Руского Керестура, народзена у фамелиї священїка Владимира Папа и панїматки Татияни, у Миклошевцох. О тим як памета рихтанє паскалного єдзеня у своєй фамелиї Татияна приповеда: – Народзена сом у Миклошевцох, и так исто ше рихтали кошарки як и тераз єдино же були худобнєйши, и можебуц нє так барз прикрашовани як нєшка. На Вельку ноц нам, дзецом, була велька радосц же зме доставали даяки нови шматки, анї нє мушели буц баш купени нови, алє лєм достати од старших братох лєбо шестрох. Теди кажда ґаздиня пекла паски за свою фамелию и нє могло купиц як цо мож нєшка ту у Керестуре. Рихтало ше попри тим и шунку, колбасу, хрин, писанки, масло. Моя мац зоз масла правела баранче, а учела и нас дзеци. Мойо родичи, гоч оцец бул паноцец, мали и краву и швинї, та зме мали шицко свойо, а мац змуцела масло, та нам пред Пасху дала же бизме однєсли дакому хто
– Тоту традицию ше преношело з ґенерациї на ґенерацию, мацери учели свойо дзивки цо и як ше рихта, и думам же ше вельо нє пременєло за тоти роки. Єдино ше меняли салветки з якима ше кошарки прекривало, цо уж завишело же яка була мода. Було єден час же були и дзирковани, або даяк иншак прикрашовани, а нєшка найвецей вишивани зоз вельконоцнима мотивами и символами – Татияна Гудак Христос воскрес и з тим славиме Бога и визнаваме виру. Ту заступени наш язик, а тиж и култура и традиция, бо вишиванє вше було блїзке нашому народу. Попри тим зме мали и стретнуца раз мешачно же би ше фамелиї зишли и вєдно ше формовали у тим знаню о Богови и преглїбйованю своєй вири ґу Богови и ближньому – потолковала ш. Авґустина. – И тераз у Центру печеме и пасочки, специфични вельконоцни колач, и предаваме, а вельо и даруєме, алє нам нє циль заробиц пенєжи, бо тераз, кед и ми преживюєме стрес пре хороту, и на таки способ людзом сцеме удзелїц дакус радосци. Познате же праве вше на Пасху нашо людзе мали чувства за худобнєйших и прето треба вихасновац и тото швето и преславиц Бога помагаюци 2. АПРИЛ 2021.
бул худобнєйши, на то ше барз патрело – помогнуц другим цо мали менєй. Писанки мац украшовала зоз цибульовим лїсцом, кладла их до ботоши та як випадло, нам ше пачело, нам було шицко красне и добре. Кед зме познєйше прешли жиц до Дюрдьова исто так ше шицко рихтало. Шицко цо требало кладла мац до кошарки и прекривала зоз салветку, вишивану, лєм нє паметам з якима мотивами – дознаваме од Гудаковей. Цо ше дотика паскалних кошаркох, саме слово гвари же вше ше паскалне єдзенє ношело у кошаркох, алє познате же у Керестуре, єден час по Другей шветовей войни, паску ше ношело швециц и у красних скоряних правоугелнїкових ташкох котри шили сараче. Но познєйше ше знова до моди врацели кошарки.■
РУСКЕ СЛОВО 21
ШМИХ ВШЕ ЗДРАВИ!
РОК XLI АПРИЛ 2021. число 479
Число ушорел: Любо Инґе Дудаш
НЄ, ПОГРИШЕЛИ СЦЕ Приповедаю двоме, так, дакус длужей як пейц минути, у байбера, кед одразу першому на розум пришло... – А зоз чим ше Ви занїмаце, цо вам професия? – Кеди-нєкеди статок напавам - лаконски одвитовал собешеднїк. – Параст, статкар, значи, - заключел перши... – Та дзе, нєзаняти сом, алє часто гонорарно робим у погосцительстве...! ВИМКЛО ЄЙ... Єдна старша панї, поведзме баба, алє то нє крашнє на тот завод, у дакус старшим авту вдерела по лєжацому полицайови, одпадло колєсо и вимкли єй даскельо нє барз красни слова, голєм нє за новини... – Алє панї, прегварел полицай котри то чул, нє секирайце ше, нєдалєко оталь роби автомеханїчар... – Та нє пре колєсо ми, одвитовала
ЗОЗ ШИЦКИХ БОКОХ нагнївано старша панї, алє сце нє мушели баш ту, на штред калдерми, поховац вашого колеґу...! ЛЄПШЕ НАПРЕДОК БУЦ СИҐУРНИ Єден наш познати, анї нє таке важне хто, поносовал ше другому, а анї його мено нє важне, анї тельо: – Слухайце колеґа, нє знєважуєм вашо совити, алє ми на розум нє идзе послухац ище даєден. Мнє час плановац лєтованє. – А прецо, модлїм вас, почитовани колеґа? – Ага, ствари досц нїяки, пред трома роками сце ми совитовали най пойдзем до Будви кед, супруга ми остала у тим шоре, пред двома роками сце ми совитовали пойсц до Болгарскей, супруга ознова, по старим... А лєм пред роком сце ме радзели най бим пошол до Греческей. Резултат исти, супруга ми ознова остала у благословеним стану... – Розумим це, та цо тераз поробиш? – Того року и супругу одведзим зоз собу на лєтованє!!!
ЧИ Є ЖИМА, ЧИ ШЕ МИ ЛЄМ ВИДЗИ
КРАТКА ПРИПОВЕДКА О ВОДИ Пошол Му Йо дакус на вилєт до пустинї и дакус ше страцел. О пар днї уж ишол оштвернож, лєдво дихал од смяду и за чудо, праве теди наишол тамадз єден од домашнїх бедуинох. – О, слава Богу, лєдво виповед, - бул бим вам подзековни за помоц, нє знаце кадзи ту єст води? – О, чловече, знаже-же знам, лєм просто, та о три днї скруцице на право и пред самим вечаром наидзеце на малючке жридло! ДАЛЄКО АПРИЛ – Мушим ци припознац гвари Му Йо, супруги Фа Ти! Спреведол сом це. Перши април, – такой потим весело предлужел. – И я тебе, алє було то дванастого октобра – кратко припознала. ВЕҐЕТА, ЛЄБО ИСТЕ ТАКЕ – Знаш – поносує ше жена блїзкей товаришки – швекра ми, правда иста, така як веґета, нєт до чого ше нє миша...
НАЙД ЗЦЕ ХИБУ
ЛЄГКО БУЛО ПРОФЕСОРОВИ Зоз ґенерацийох сом, поправдзе, вше менших по числу, котри одрастали у штирох рочних часцох, а було нам крашнє и лєм прето же и найменши зоз нас знали розликовац яр од лєта, єшень од жими, и так наоколо. Якош ми вше чежше пада здогаднуц ше цо то санїца, цо пах яри, лєтни горучави, нє пекоти, а цо то злата єшень? Нє франтуєм. Паметам добре кед нам и у школи приповедали як наш познати професор Баков зоз Керестура на корчольох до Варадину ходзел. Лєгко йому було, ми лєм и паметаме, сцигли и младши котри и шнїг познаю лєм на интернету, а професор мал задовольство корчоляц ше аж по Нови Сад и назад. Наисце и жима нє зна шора и то уж роками...
22 РУСКЕ СЛОВО
Цо нє у шоре на тей погляднїци? 2. АПРИЛ 2021.
ДНЇ КОРОНИ
З ПОШТАРОВЕЙ ТОРБИ
СЛИКИ И ПАМЯТКИ
МЕДВЕДЗ
Миряна Бауцал
Медзи двома войнами у валалє бивали дїдо и баба. Дїдо бул за свойо роки досц високи и моцни чловек. Любел себе попивковац ягодачу. А ище любел, як и його баба, дружтво, бо свойо дзеци нє мали. Но, у тих часох нє було баш даякей забави и друженя за старших. Раз так дїдо и баба надумали пойсц до дружтва. У сушедстве ше отримовали прадки. Дїдо обрацел чобанску длугоку бунду наспак, а баби дал длугоки ланєц и добру чугу (палїцу). Дїдо бул як прави медведз, а баба го будзе водзиц. Шицко ше так и збуло. Кед баба уведла медведза до приклєта коло нїх ше, дакус у страху, а вецей у шмиху, почали кругом обиходзиц. Баба почала бухац медведза з тоту древену чугу. Медведзови ше то нє барз пачело, та цали час лєм цошка брундал. А, младеж од шмиху дошла до слизох. Медведз подскакує и танцує лєм так як баба дириґує. Кед ше тота представа закончела и кед пришли дому, гвари єй дїдо: – Га, добре Ганьо, баш ши ме нє мушела так биц по хрибце пред тоту омладину... А, баба ше лєм ошмишкує, а у себе дума, то ци за шицко, мой скаранїку, да ци ше вимсцим за твойо дошпинтованя през цали рок на мойо домашнї роботи, а себе лєм попивкуєш. Тераз сом мала нагоду добре це набухциц, алє и бунду витрепац од праху! Дюра Салонтаї
Як муха през глави ходзи Митро по обисцу, з хижи до хижи, телевизор палї та гаши, до двора та назад, алє мира нєт. „Дацо би робиц, алє цо, а дзеки нєт нїзач. Корона прициска оддавна. Подмасциц би колєсо на фурику, алє фурик тераз нє нужни, подмасци ше го док затреба. Дзеки хиби за шицко и то нє мож пременїц.” „Нє шмеш до карчми, нє шмещ до сушеда бо, нє дай Боже, дацо ше случиц може, а хорота нє вибера и нє позна нїкого... А Маря лєм наказує, а вше исте, вше ознова. Нє тото, нє гевто!” „Шедз дома, зрана маску, та по хлєб и то шицко.” Рушел Митро и пойд превериц чи шицко у шоре, а вец, заш лєм, до цеплей кухнї. Маря ше розложела, видзи Митро, та слики опатра, албуми на столє, алє и цихосц коло стола. Зобудзени памятки, озда. – Наисце зме красни були и як млодята, нонагей, прегварел вон, швечиме себе як ґлумец и ґлумица, чи нє? Маря цихо, алє ту и там змахнє зоз главу, а без словох и далєй. Но, потвердзує з часом и Митрово слова. Бок по бок, албум зоз тих грубших, та пришло и до здихованя, заш без словох. Митро мелє и мелє, анї сам нє зна о чим, алє є упарти. – Чекай, лєм, причекай, врац на гевтот бок, припомнул Марї котра го скоро же и нє чула – Тераз ми пришло на розум, ша то слики з моря, опатри лєм яка ци ления, як у манекенки, прекрасна, анї кус нє як терашня, млєл скоро за себе Митро, анї нє свидоми же Маря уж добре нахмурена. – Опатри Митре, ти тоту слику, тот цо тебе за хрибтом стораз красши як ти, нє видзиш... Я голєм була теди найкрасша на далєко, а ти... Дзе ми лєм очи були кед сом ше за тебе одавала? – рубе Маря кельо лєм може, а вше гласнєйше и нагнїванше. – Марйо, ша за мну маґарец стої, та ти мнє за такого тримаш? – зорвал ше Митро. – Лєм ци врацам комплимент котри ши ми, власней винчаней, так щиро удзелєл – нє остава му Маря длужна анї кус. Похопел и Митро же превршел миру, нєнароком дабоме, алє прекардашел. Змирел ше и сам та зоз супругу, зоз винчану, предлужели памятки будзиц по албуму... А памятки наисце вельо, од їх младосци, од дзецох як одрастаю та по унучата, а и їх слики уж нє новучки нови. Дакус шмиху, дакус доганяня, подаєдна слиза, алє памятком нєт конца, як и корони... ВЛАДИМИР Иванов ДУДАШ
ОЧОМ НЄТ ЦО ВЕРИЦ
ТОЧНО ТАК, А ОД ВШЕ
ДОБРА ҐАЗДИНЯ, АЛЄ И ҐАЗДА Добра кажда ґаздиня цо у обисцу трима три кути. Добри и ґазда, бо вон подпера гевтот штварти. М. С. 2. АПРИЛ 2021.
РУСКЕ СЛОВО 23
ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ СТРЕТНУЦЕ: ИЛИЧОВО ЗОЗ РУСКОГО КЕРЕСТУРА
ЦАЛА ФАМЕЛИЯ У ОГНЬОГАСЦОХ
Пише: Мария АФИЧ
НОВА ЕНЕРҐИЯ У ВАЛАЛЄ Як зме замерковали, а то видза и Иличово, у валалє остатнї час мож почувствовац якушик нову енерґию, сцелосц и зложносц людзох за заєднїцки роботи на добро шицких. – Так ше поскладало же зме тераз подобни ґенерациї, и з тима цо на чолє Месней заєднїци, Рускому, у Конїцким клубу, ми у огньогасцох, та и у Церковним одборе. Барз ше лєгко шицки догвариме и вельо сотрудзуєме, а и идеї цо приходза лєгчейше вєдно витвориме.
24 РУСКЕ СЛОВО
Весну и Зорана Иличових, малженску пару зоз Руского Керестура, та и їх двох синох, тринацрочного Филипа и Марка хтори ма дзевец роки, окреме зме замерковали у предходним периодзе, вше кед було слова о огньогасцох: на вежби орґанизованей за гражданох, на числених акцийох у валалє, кед ше дезинфиковало улїци у корони, або кед ше садзело древка...
О
бидвойо су члени огньогасней єдинки Добродзечного огньогасного дружтва (ДОД), а нєзвичайне покус же Весна и єдина жена насправди активна у єдинки, док Зоран тераз командир. Активовали ше прешлого року на поволанку предсидателя Дружтва Михайла Раца Фунзия, у року кед ДОД означовал 90 роки од свойого снованя. О тим як ше одволали Весна приповеда. – Предсидатель нас волал най ше дакус анґажуєме, бо обидвойо маме положени испит за огньогасцох. Хибел им и командир, а теди нїхто нє мал Ц катеґорию положену, окрем Зорана. Так зме пристали – гвари вона, а Зоран ше надовязує꞉ – Я бул у огньогасцох ище як пионир зоз велїма пайташами. Вец, кед зме як омладинци покладали испит за огньогасцох 2005. року, дакус зме там ходзели, алє понеже теди були активни вельо старши огньогасци од нас, а и прето же зме ище нє мали право виходзиц на интервенциї, нє було нам барз интересантне, та зме ше покус одбили. На нашо питанє як то же ше и Весна приключела до тей приповедки, понеже вона Канюхова дзивка, родом зоз Кули, гвари же до Керестура часто приходзела до баби, зоз
шестринїцу виходзели на варош и так ше спатрела и на єдного зоз братох двойнятох Иличових. – Зоран зоз пайташами ходзел на годзини за покладанє испита за огньогасцох, та я, як його дзивка, нє мала цо робиц, алє сом з нїм ходзела и шицко провадзела цо и вони. Кед обука прешла, предложене ми же би и я покладала, кед сом уж була присутна. Так и було. – Кед зме влонї ознова почали ходзиц до Дружтва, понеже младших нє було вельо, вец ми позазберовали тих цо були активни як пионире, алє и нових членох зме поволали з нашого дружтва, та ше назберала шумна младша екипа. Ми тераз маме огньогасну єдинку дзе нас єст 9 членох, алє приходза и вецей, коло 15, кед робиме и други активносци. Весна єдина жена у єдинки, и виходзи и на интервенициї, а у Дружтве огньогасцох уж оддавна и Блаженка Кишова, а и Славица Штранґарова хтора тиж помага кед дацо маме – дознаваме од Зорана. РОБЯ И ЗОЗ ПАПРИҐУ Весна и Зоран уж штернац роки побрани. Зоран роби у єдного валалского тапетара 2. АПРИЛ 2021.
ljudze@ruskeslovo.com
дзе гонї камион, а Весна провадзи обисце, дзеци, а тиж и садзенє паприґи. З тим ше занїмаю уж дзешец роки, гоч вона ма и други роботни искуства. Закончела за технїчара поживи, дакус робела у „Яфи” у Червинки, а осем роки и у керестурскей хладзальнї. – Там сом робела полни осем роки, алє до конца випадло же без дня уписаного стажу, гоч нам роботни кнїжочки були у фабрики и вше нас прешвечовали же шицко будзе покончене коло приявйованя. Вец сом почала ходзиц на наднїцу, другим помагац коло паприґи, та сом єдного року предложела же чом би и ми нє пробовали сами садзиц. Назберала сом нашеня од других паприґарох и так зме почали – здогадує ше Весна. А Зоран дополнює же су зоз тоту роботу задовольни, робя вєдно з його родичами и скорей садзели обидвої по гольту, а тераз вєдно гектар. Як гвари, тельо же сами поробя по час кед придзе оберанє, а вец муша и наднїчарох анґажовац. Интересантне спомнуц же Весна виросла у Кули, и як гвари єй мац, руку би до огня положела же Весна нє будзе робиц у польопривреди, а вона ше на полю и у роботи цалком добре чувствує. И обидвойо нам шведоча же су зоз животом на валалє барз задовольни. Нє цагало их нїґда даґдзе индзей жиц, гоч им Весново родичи понукали цали поверх у Кули у їх доме, дзе би були цалком окреме. Зоран франтує же там нєт дзе трактор угнац, а Весна гвари же волї буц на валалє, бо ту живот заш лєм мирнєйши. Випатра правдива гевта народна, же кед ше єдна дзивка ода на други валал, як цо Веснова мац з Керестра до Кули, вец ше друга муши врациц. УКЛЮЧЕНИ И СИНОВЕ До Добродзечного огньогасного дружтва уключени уж и Иличово двоме синове, обидвоме як пионире покладали потребни испит, а старши Филип нам виволал же цо ше му там пачи. – Фино ми кед маме вежби зоз брентачами гашиц огень, або робиме зоз апаратами, учиме як ше хасную, и шицко цо за нас. Нє боїм ше од огня, а мило ми же там и тато, и мама, и брат, и пайташе. Участвовали зме обидвоме гевтого року у тей вежби пред огньогасним, а любим и кед даґдзе пойдземе з родичами.
2. АПРИЛ 2021.
ЗА ДРУЖТВО (ДОД) ВЕЛЬО ЗРОБЕНЕ Млада екипа огньогасцох, вєдно зоз старшима членами, вельо помогла бо влонї, кед бул и ювилей ДОДа, купена и превозка, обновенa опремa, велї привреднїки дзечнє спонзoрую и помагаю. И у будинку самого огньогасного дому надосц поробене, а младши аж намесцели и просториї за рекреацию же би ше там дзечнєйше зазберовали и нови ґенерациї, же би Дружтво и надалєй жило. Доприноша и з тим же сами знаю и камион оправиц, бо маю члена и автомеханїчара, и шицки помагаю хто кельо лєм може.
Так Иличова фамелия цала у тей гуманей активносци випатра виполнєта. Попри тим же од огня ратую маєток и людзох, участвую и у других хасновитих акцийох у валалє, упознаваю и нових людзох. Так нєдавно були поволани до Пожеґи до єдного подобного Дружтва, пендрали ше з нїма аж и на верх Каблара. Гоч ше дакеди активносци нашорую, та треба постарчиц и коло обисца, Весна аж и подудре же Зоран вшадзи патри пойсц, бо є, як гваря обидвойо, и одвичательни, а и люби тото. – Огньогасци, и попри тим же муша буц шмели, муша и любиц помогнуц. То найважнєйше. Бо, кед дахто то нє люби, або ше бої, тому чежко. Но, заш лєм думам же треба кажде най пробує тото робиц, можебуц же ше пренайдзе у тим, а то и мойо искуство. Кед би ми дахто гуторел давного 2003. року же раз будзем огень гашиц, та бим му повед же то нєможлїве – щири Зоран. Огень ше найчастейше случи вноци и нє лєгко реаґовац, скакац зоз сна и бежац, а барз важне сцигнуц цо скорей же би чкода була цо менша. Нє дай боже кед треба дакого и з огня ратовац, гваря нам нашо собешеднїки. Алє и ту важи тото же треба любиц помогнуц, та вец шицко спомнуте и нє так чежко. ■
РУСКЕ СЛОВО 25
ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ НАСИЛСТВО НАД ЖЕНМИ – РЕАКЦИЇ, СТАНОВИСКА И ПРЕШВЕЧЕНЯ
ЛЄМ ЩИРА ПОТРИМОВКА ПОМАГА У РИШОВАНЮ ТАБУ ТЕМОХ
Пише꞉Александра ЖИВКОВИЧ БУЧКО
КОЛЕКТИВНА СВИДОМОСЦ МУШИ БУЦ ИНШАКА Перичова толкує же у дружтве у хторим жиєме нєпреривно зме виложени черанки тезох у хторей чуваме погришно укоренєну систему вредносцох, а праве константна черанка тезох, нєзнанє и иґнорантносц хтори окружую феномен сексуалного насилства онєможлївюю нам можлївосц спатриц ствари на прави способ, розумиц же за насилство одвичательни тот хто го зроби, же насилство каждодньовосц и же на ньго треба реаґовац зоз нулту толеранцию. А же бизме то могли зробиц, потребне системске дїйствованє на полю пременки колективней свидомосци.
26 РУСКЕ СЛОВО
Насилство над женми тема хтора тих дньох у фокусу. Млади ґлумици припознали же були жертви силованя з боку особох познатих ширшей явносци. Медиї и дружтвени мрежи ше розжирячели, и днями ше о тим дискутує. Явносц подзелєна. И праве ту видно вельки розлики у системи вредносцох хтори стоя споза виповедзених словох, виражених становискох, або прешвеченьох
Ґ
рону „присилююцого силоварупа „Новинарки процив ня”, та и же у своїх бешедох насилства над женами” упознаваю поняца як цо публиковала „Напрямки за „emergеncy rape” – односно медийне информованє о на„нєодложне силованє”... силству над женами”. Но, Слова политичарох хтори витоти напрямки випатра трекривюю цошка цо барз страба промововац и у смислу шне, як цо то силованє, уплїписаня на социялних мревую на формованє атмосфери жох, прето же праве там, у ґу тому дїлу сексуалного намедийох, алє и од обичних паствованя. Тото уплївує и на гражданох мож пречитац зоз формованє похопйованя людшицкого: од осудзованя по зох того дїла и його чежини. обвиньованя, прейґ потриИ прето би медиї требали мовкох до постох хтори маю осторожно приступиц ґу инза циль потримовку, а у сущформованю, окреме кед тема носци су цалком викривени. – сексуални нападаня на жеЖе сексуалне насилство ни, и то зоз вецей бокох. З боґлобални проблем – то знаИвана Перич ку реторики, потим и найбарме. Же думаме же розвитши дружтва од нашого, сензибилизованши по жей пре уплїв словох хтори пласирую до тим питаню – думаме, поготов кед слово о явносци, а хтори ище як можу очкодовац случайох у хторих жертви або оподозриве- саму жертву, алє и єй интеґритет. Медзитим, цо ше случує? Случує ше же ни и виновнїки познати особи з явного живота. Правда же ше у велїх правилнїкох ди- на дружтвених мрежох, хтори ширя поняце скутовало и дошло до заключеня же позна- информованя, та и новинарох, настава цотим особом „зменшане право на приват- шка цо ше вола гражданске новинарство. носц”, но мушиме ше сами себе опитац по- Поняце шлєбоди бешеди ше, нїби, шири, кля то, у ствари, идзе и кеди преходзиме ли- бо шицки маю нагоду повесц тото цо сцу. нию од роздумованя, шлєбоди бешеди, по Но, забуваме на барз важне питанє з початбешеду мержнї и уквильованя, або и фи- ку того тексту: Чи ше шлєбода бешеди презичного калїченя других, и хто, або цо нам ширела, чи викривела? Друге питанє, a повязане зоз тим – прецо ше особи чувствую то дава за право же бизме то и зробели? п(ре)оволано же би коментаровали або виражовали свойо думанє и становиско у вяРЕТОРИКА И УПЛЇВ зи зоз случаями насилства? Тото сом ше НА АТМОСФЕРУ ПОХОПЙОВАНЯ опитала Ивани Перич, психолоґинї и коорО тим яки проблем то представя у ЗАД динаторки СОС женского центру у Новим писала писателька и феминистка Роксане Садзе. Вона толкує же шицки дружтвени Ґей у своїм есею „Як трациме” (How we all феномени виволую реакцию явносци, бо то lose), у кнїжки „Подла феминистка” 2012. у основи дефинициї становиска. – Становиско то одношенє, здобуте або року. У есею, хтори ше одноши на доживйованє феминистичней борби, Ґей спомина научене, ґу зявеньом у нас и коло нас хторе даскелїх политичарох (углавним сенато- нас наганя на реакцию, окреме кед слово о рох, представительох рижних союзних дер- феномену хтори емотивно барз офарбени и жавох), хтори бешедую о дзивчатох хторих хтори нас застрашує. Кед становиска часц системи вредно„лєгко силовац”, потим о „леґитимним силованю”, „щирим силованю”, як и оксимо- сцох, а вредносци часц идеолоґиї, ясне чом 2. АПРИЛ 2021.
ljudze@ruskeslovo.com
ше доминантно виражує нєпорозуменє феномена сексуалного насилства, бо зме глїбоко зачирени у култури и дружтве хторе ище вше нормализує сексуалне, алє и други форми насилства над женами. Система вредносци и идеолоґия хтора нас окружує патриярхална, а знаме же у таким „милєу” вреднованє женох на другим месце. Жена обвинєна же провокує и виволує насилство, же насилство фалсификує же би витворела даяки свой циль... – толкує Ивана Перич нє лєм о чувстве особох же би виражовали свойо становиска, алє и о одношеню дружтва ґу жертвом. ПРИЦИСОК НА ЖЕРТВИ Виражованє становискох найчастейше видзиме на дружтвених мрежох. Доступни су велькому числу людзох и там мож написац скоро шицко цо ше сце. З другого боку, у медийох тоту привилеґию маю лєм подаєдни. Тоти становиска нє лєм же уплївую на формованє атмосфери у дружтве и колективного розумованя, вони сиґурно уплївую и на жертви. Психолоґиня Перич толкує же вельки уплїв ма тото же яки становиска превладую у дружтве. Кед су позитивни и кед ше жертва чувствує прилапено и потримано з боку явносци и социялней заєднїци – лєгчейше прежиє свойо искуства. Алє кед єст осудзованя, знєважованя, та и увредзованя хтори часто видно на дружтвених мрежох, та аж и отворени гроженя – то ище баржей трауматизує особу, ґура ю до посттрауматскей реакциї и зопера процес виздравеня.
особнє би то ище баржей звекшало чувство нєлагодносци, депресиї, болю. З другого боку, дакеди добре кед особи од интеґритету подзеля тоту файту потримовки, окреме у дружтвох хтори глїбоко патриярхални, як цо то случай у Сербиї. ТРЕБА ПОТРИМАЦ, АЛЄ ВИБРАЦ СПОСОБ
Ивана Перич гвари же даванє потримовки може мац вельки уплїв праве прето же по силаме порученє жертви же є нє сама, же єй вериме, же прилапюєме єй искуство, же ю потримуєме и то барз важне за змоцньованє жертви. – Анї єдна жертва нє може сама висц зоз изолациї хтору траума насилства принєДРУЖТВЕНИ МРЕЖИ СЛАБО ше, потримовка нєобходна и у процесу ФИЛТРОВАНИ ПРОСТОР приявйованя насилства, розбиваня цихосци, явного викладаня тому, а потримовка До проблематики виражованя становипоготов барз важна у процесу вилїченя – скох на дружтвених мрежох хтори можу гвари вона и толкує же теди кед жени през уплївовац на жертви, уключуєме и Влафеминистични рух почали бешедовац о димиру Дорчову Валтнер, новинарку и виковно уфундаментованей култури силоменаджерку дружтвених мрежох. ваня, того моменту почала револуция. – Нє лєм же то потенциялно може уплїДорчова Валтнер преширює свой одвит вовац на жертви, алє така файта „потримовки” и „вирализациї” тей подїї ище як Владимира Дорчова Валтнерова о потримовки зоз прикладами на яки способ потримовка може буц ефикаснєйша: уплївує на жертви сексуалного насил– Кед бизме место обявох на социялних мрежох поства. Бо, ви вше на дружтвених мрежох можеце достац потримовку – през даяки статус, алє на ньго ше вше мо- слали особне порученє або мейл жертви – кед же маме жу наквачиц людзе хтори увредзую, стиґматизую жер- даяку файту особнєйшого одношеня и контакту зоз ню – тву, окреме кед слово о жени у смислу „сама тото пита- гвари вона и предклада и же кед то явна особа, можеме ла” або слова „чом же потераз була цихо?”. Таки комен- пренайсц мейл адресу орґанизациї, установи або инститари нє можу охабиц ровнодушного нїкого хто ма у се- туциї дзе роби, и послац єй порученє потримовки на тобе голєм дакус людскосци, а дзе ище жертву. Можебуц ту официйну адресу, же би знала же є нє сама. Нє гвавона такой нє одреаґує на токсични коментари, алє така рим же нє треба подзелїц обяву потримовки, алє ше трефайта нарациї на мрежох уходзи до клїтинкох и на кон- ба опитац – „цо зоз тим я посцигуєм? Я ридко кеди подцу до менталного коду жертви – гвари Дорчова Валтнер. зелїм таки обяви, а то нє значи же их нє потримуєм – Кед обачиме нєпредвидлївосц наших словох, односно толкує значенє и способ потримовки Дорчова Валтнер. постох на социялних мрежох, чи вони вообще маю Перичова додава же кед нє розумиме феномен насилуплїв? Дорчова Валтнер гвари же одвит у нас самих и ства, лєпше нє писац нїч. – Потримовка прейґ дружтвених мрежох важна, алє же нам нє потребни совити фаховцох. – Обуйме ципели жертвох силованя, або даякого дру- кед то наисце щира потримовка. На тот способ можеме гого насилства, окреме физичного. Чи би нам як жертви помогнуц и другим, часто нєвидлївим жертвом же би одвитовало кед би шицки на дружтвених мрежох дзелє- почали бешедовац о своїх искуствох, або же би поглєдали статуси, фотоґрафиї або ґрафики потримовки? Мнє ли потримовку и защтиту.■· 2. АПРИЛ 2021.
РУСКЕ СЛОВО 27
informator@ruskeslovo.com
IN MEMORIAM
ЯРОСЛАВА ГАЛИК
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 26. марца 2021. року, у своїм 74. року живота занавше нас зохабела наша мила
(1953–2021)
Пред си дате ль ка Шветовей федерациї українских лемковских обєднаньох (СФУЛО) Ярослава Галик умарла 25. марца од пошлїдкох вирусу корона. Народзена є 6. авґуста 1953. року у месце Тисмениця (Тисменицки район ИваноФранковскей обласци України). Єй фамелия походзи од депортованих Лемкох зоз Польскей. Закончела Биолоґийни факултет на медицинским факултету у Чернївцох. Робела як медицинска шестра, учителька биолоґиї, туристични водитель, як лїкар-лаборант, итд. Кариєру закончела як директор пансионату на медицинским регабилитацийним центру „Креминци” Министерства нукашнїх дїлох України.
Друковани єй три кнїжки – „Лемковина – край наших предкох”, „Мала Українка у вельким Паризу” и „Шветло моїх очох”. За предсидательку СФУЛО є вибрана 2017. року на зашеданю у Львове. Истого року у октобру, нащивела як госц Союз Руснацох Українцох Сербиї и Републику Сербию. Теди нащивела редакцию Радио Нового Саду, НВУ „Руске слово”, новосадску грекокатолїцку церкву и Фестивал „Днї українскей култури” у Индїї. Остатнє єй явне зявйованє було 20. фебруара, кед отримане онлайн зашеданє Предсидательства СФУЛО. Ярослава Галик похована у Ясинї у месце дзе пребувала. Вичная єй памят! Б. В.
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ
ЗДЕНКА ФЕЙСА народзена Малїк (16. IV 1947 – 26. III 2021) з Коцура Твоя любов и доброта навики будзе медзи нами и занавше оставаш у наших шерцох и каждодньових молитвох. У смутку за тобу оставаю швекра Мария, дзивка Вероника, син Ивица, жец Бранко, нєвеста Милка и унучата Николина, Антоний и Лука Спочивай у мире Божим! ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 27. марца 2021. року до вичносци ше преселєла наша шестринїца
ЗДЕНКА ФЕЙСА народзена Малїк (1947–2021) з Коцура
ЯРОСЛАВА ГАЛИК (1953–2021) предсидателька СФУЛО
Дня 25. марца 2021. року, после чежкей и нєсподзиваней хороти, напущела нас предсидателька СФУЛО (Шветова Федерация Памятку на єй подобу вично у своїх шерцох буду чувац шестринїци Українских Лемковских Обєднаньох), з Яремчи, Україна. Союз Руснацох Українцох Сербиї Славица и Анґела зоз фамелиями Спочивай у мире Божим! Вичная єй памят! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ
ЙОВҐЕН КОЛОШНЯЇ (1928–2000)
МАРИЯ КОЛОШНЯЇ (1936–1999)
ВЛАДИМИР КОЛОШНЯЇ (1960–2005)
Прешли уж вельо жалосни роки як сце нє з нами. Остали памятки и любов за вами. Ваша Марча зоз наймилшима Спочивайце у мире Божим!
28 РУСКЕ СЛОВО
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Нашей длугорочней членїци и предсидательки Добродзечного огньогасного дружтва з Коцура
ЗДЕНКИ ФЕЙСА (1947–2021) з Коцура Александара Корпаш и Мария Дудаш з фамелиями Най спочива у мире Божим!
ЗДЕНКИ ФЕЙСА (1947–2021) з Коцура Памятку на ню вично буду чувац члени ДОД з Коцура Най спочива у мире Божим!
2. АПРИЛ 2021.
informator@ruskeslovo.com ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 22. марца 2021. року у зомборским шпиталю, занавше нас зохабел наш мили супруг и тато
ЛЮБОМИР БУДИНСКИ (1952–2021) з Руского Керестура
ИВАН ПАП – Дюраньов (11.VII 1946 – 22. III 2021) з Руского Керестура Вше нам будзеш у наших шерцох, думкох и красних словох цо зме вєдно з тобу прежили. Супруга Марча и дзивочка Леся Спочивай у мире Божим! ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 22. марца 2021. року преселєл ше до вичносци мой мили брат и наш бачи
ИВАН ПАП (1946–2021) з Руского Керестура Час препровадзени зоз нїм останє нам вше у памeтаню. Ожалосцена шестра Татияна, Ґабриєла зоз Петером, Дария зоз Ґабку, и о. Алексий Спочивай у мире Божим! ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ
2. АПРИЛ 2021.
Гоч ши вецей нє медзи нами, доґод ми жиєме, и ти будзеш жиц у наших шерцох и памяткох. Ожалосцени супруга Мария, дзивка Виолета, син Мирко, жец Дюри, унукове Дарко, Деян, Иван и унука Матея Спочивай у мире Божим! ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Нашому милому сушедови
ИВАН ПАП (1946–2021) з Руского Керестура З почитованьом, Яким и Иванка Гарвильчаково зоз Земуну Спочивай у мире Божим!
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 27. марца преселєл ше до вичносци
ЛЮБО БУДИНСКИ (1952–2021) з Руского Керестура Занавше нам останєш у красней памятки и нїґда це нє забудземе. Твойо кумово Канюхово Спочивай у мире Божим!
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Професорови историї и класному старшинови
професор ИВАН ПАП (1946–2021 ) з Руского Керестура
Союз Руснацох Українцох Сербиї
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 27. марца до вичносци ше преселєл наш мили супруг, оцец и дїдо
ИВАН ПАП (1946–2021 ) з Руского Керестура Вичная му памят!
Од школярох першей ґенерациї у Ґимназиї „Жарко Зренянин” од 1973–1974. рок.
РУСКЕ СЛОВО 29
informator@ruskeslovo.com ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 26. марца преселєла ше до вичносци моя наймилша мац
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 26. марца преселєла ше до вичносци наша мила мац и баба
РАДМИЛА БУЧКО (1950–2021) з Руского Керестура З любову и почитованьом син Владимир зоз супругу Сенку, унук Сани и унука Мелиса зоз Анґлиї Спочивайце у мире Божим! ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 26. марца преселєла ше до вичносци наша мила мац и баба
РАДМИЛА БУЧКО (1950–2021) з Руского Керестура Мила моя, благословена сом же сом мала таку мацер. У моїх думкох, цешим ше же сце тераз вєдно и же у мире спочиваце. Навики у наших шерцох: твоя дзивка Биляна, Дадо, и твойо мили Леон и Оґи Спочивай у мире Божим!
РАДМИЛА БУЧКО (1950–2021) з Руского Керестура З любову и почитованьом син Желько зоз супругу Весну, унука Ребека зоз Деяном и унук Родерик зоз Нємецкей Спочивайце у мире Божим!
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ СВОЇМ МИЛИМ РОДИЧОМ
РАДМИЛА (1950–2021)
БУЧКОВО з Руского Керестура
ВЛАДИМИР (1952–2020)
Мили мойо, нєт слова цо би описали цо остало после вас. Цихосц, пражнїна и вельки боль. Дзекуєме вам за шицко цо сце поробели за нас. Биляна, Дадо, Леон и Оґи Вично у наших шерцох. Спочивайце у мире Божим!
30 РУСКЕ СЛОВО
2. АПРИЛ 2021.
informator@ruskeslovo.com СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 4. априла наполнї ше рок як нас занавше зохабела наша мила мац, баба и прабаба
СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 4. априла наполнї ше рок як нас занавше зохабела наша мила мац, баба и прабаба
СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 1. априла наполнєли ше два смутни роки як нас занавше зохабела наша мила шестра и тета
МЕЛАНИЯ БАЛЇНТ МЕЛАНИЯ БАЛЇНТ народзена Ерделї народзена Ерделї (1931–2020) (1931–2020) З любову и почитованьом памятз Руского Керестура ку на ню чува дзивка Гелена зоз супругом Елемиром, и дзецми Памятку на ню чуваю єй синове Мижом и Сенку зоз їх фамелиями Владо и Славо зоз фамелию Най спочива у мире Божим! Най спочива у мире Божим!
КСЕНИЯ ПЛАНКОШ народзена Киш (1944–2019) з Коцура Красни памятки на єй любов и доброту вично буду чувац шестра Маря зоз дзивку Зденку, шестра Леона зоз супругом Петром и їх синами Славком и Аленом зоз Австралиї Спочивай у мире Божим!
СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 4. априла наполнї ше рок як нас занавше зохабела наша мила мац и баба
СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 3. априла наполнї ше рок як ме занавше зохабела моя мила супруга
МЕЛАНИЯ БАЛЇНТ народзена Ерделї (1931–2020) з Рускогп Керестура Памятку на ню навики буду чувац дзивка Мелана зоз супругом Мижом и унукове Мижо и Мирослав Най спочива у мире Божим!
МАРИЯ ГОРНЯК (1950–2020) з Коцура Час преходзи, а за тобу остал вельки смуток и боль. З любову и почитованьом найкрасши нашо памятки будзе чувац супруг Силвестер Спочивай у мире Божим!
СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня, 1. априла наполнєлише два жалосни роки як нас занавше зохабела наша мила мац, швекра, баба и прабаба
КСЕНИЯ ПЛАНКОШ народзена Киш (1944–2019) з Коцура Красни памятки на Вас у своїх думкох и шерцох навше буду чувац синове Владо и Янко зоз фамелиями Спочивайце у мире Божим!
СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 1. априла наполнєли ше 5 смутни и жалосни роки як нас занавше напущела наша мила супруга, мац и баба
СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 27. марца 2021. року наполнєли ше 15 роки як вецей нє з нами наш мили
Дня 23. октобра 2020. року наполнєли ше 15 роки як нє з нами наша мила МЕЛАНИЯ НАДЬ народзена Надь (1963–2016) з Руского Керестура Час преходзи, а боль у наших шерцох остава, и любов ґу тебе и красни памятки, оставаю навики. Твойо найблїзши Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 3. априла наполня ше 29. роки як вецей нє зоз нами наш мили син и брат
ЙОАКИМ ЧИЗМАР (1930–2006)
МАРИЯ ЧИЗМАР (1932–2005)
з Руского Керестура Красни памятки у своїх шерцох на нїх навики чуваю – син Кимо, нєвеста Фемка, унук Владко зоз супругу Катку, и унука Мая зоз супругом Владком Най спочиваю у мире Божим! 2. АПРИЛ 2021.
ДЮРА ДЖУДЖАР (1958–1992) з Руского Керестура Вично ожалосцени мац Гелена, брат Янко зоз фамелию и шестра Марча зоз фамелию Вичная му памят!
РУСКЕ СЛОВО 31
informator@ruskeslovo.com СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 3. априла 2021. року наполня ше 4 роки як нас занавше зохабела наша мила супруга, мац, швекра и баба
ЮСТИНА ВЕНЧЕЛЬОВСКИ (1943–2017) з Ветернику Памятку на це и на твою любов и доброту занавше буду чувац и ношиц у своїх шерцох: супруг Янко, синове Звонко, Мирослав и Желько зоз своїма фамелиями Спочивай у мире Божим!
Покраїнски секретарият за урбанизем и защиту животного штредку, на основи члена 14. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС” чс. 135/04) обявює
ОБВИСЦЕНЄ
О поднєшеней вимоги за одредзованє обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок Ношитель проєкта ЯВП „Води Войводини” улїца Булевар Михайла Пупина чс. 25 зоз Нового Саду, поднєсол вимогу за оредзованє обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок за ПРОЄКТ Ремедияция/ревитализация Велького бачкого каналу зоз вибудовом пошореня за третман опасних одруткох – Фаза I на к.п. чс. 1275/2, 1275/3, 1275/7, 1275/8, 1276/1, 1276/2, 1311, 1312, 1313, 3082/1, 3072/2, 3073/1, 3073/2, 3073/3, 3073/4, 3082/2, 3082/3, 3082/5, 3082/6, шицко у КО Вербас и и 6574, 10872, 10753/1, шицко у КО Вербас Город. Податки и документация зоз ви моги мож достац на увид у просторийох Покраїнского секретарияту за урбанизем и защиту животного штредку Булевар Михайла Пупина 16 (прижемє канцелария чс. 39), на телефон 021/4874690 або на упит на адресу olivera.vucinic@vojvodina.gov.rs и natasa.knezevic@vojvodina.gov.rs. Шицки заинтересовани у чаше од 15 днї од обвйованя того обвисценя можу доручиц свойо думанє у писаней форми на адресу Секретариту.
СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 3. априла 2021. року наполня ше седем роки як нас занавше зохабел наш мили колеґа и приятель
НА ЗДОГАДОВАНЄ
СИЛВЕСТЕР ДОРОКХАЗИ ЦИКИ (14. VI 1957 – 3. IV 2014) Mили наш, роки болю лєм ше збераю та таки боляци тебе у наших шерцох занавше чуваю. Вично ожалосцени твойо наймлиши: супруга, дзеци, унуки, родичи и шестра Спочивай у мире Божим!
СИЛВЕСТЕР ДОРОКХАЗИ ЦИКИ (1957–2014)
Вично нам останю красни памятки на ньго. Колектив НВУ „Руске слово”
СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ
ВАСИЛЬ РАЦ (1919–1991)
МАҐДА РАЦ (1922–2006)
ЯНКО РАЦ (1949–2019)
ЛЕОНА РУСКОВСКИ (1919–2001)
ЙОВҐЕН РУСКОВСКИ (1938–1993)
з Руского Керестура Памятку на Вас навики буду чувац вашо наймилши – Марча, Сашко, Владимир, Весна, Паулина и Ана, Павле, Иван, Ивонка, Николая и Дарян Спочивайце у мире Божим! РЕПУБЛИКА СЕРБИЯ АВТОНОМНА ПОКРАЇНА ВОЙВОДИНА ГОРОД НОВИ САД Городска управа за общи роботи Городу Нового Саду Улїца Жарка Зренянина чс. 2 21000 Нови Сад Телефон: 021/488-2953
ОБВИСЦЕНЄ
О обявйованю Явного конкурса за пополньованє окончуюцого роботного места на нєодредзени час у Городскей управи за общи роботи Городу Нового Саду Роботне место: окончователь за виробок финансийних звитох, хторе розпоредзене до роботного места совитнїк – 1 окончователь. Текст явного конкурса за пополньованє наведзеного роботного места мож превжац на интернет презентациї Городу Нового Саду: http://www.novisad.rs/. Городска управа за общи роботи Городу Нового Саду
32 РУСКЕ СЛОВО
МАЛИ ОГЛАШКИ ДИХТОВАНЄ облакох и дзверох. Щици од витру, жими, праху, галайку, инсектох. МОНТИРАМЕ: ■ РОЛЕТНИ ■ ГАРМОНИКОВО ДЗВЕРИ ■ ПАНТЛЇКОВО ДЗВЕРИ ■ МРЕЖИ ОД СУНЬОҐОХ ■ ВЕНЕЦИЯНЕРИ ■ ОПРАВКИ Телeфон: 025/5827-710, 060/5088-433
OGLA[OVANW
e-mail: informator@ruskeslovo.com роботни дзень од 9-14 годзин дочасове число телефона 021/6613-697 2. АПРИЛ 2021.
informator@ruskeslovo.com
ВИШОЛ МАРЦОВСКИ МАК
У марцовским числу младежского часопису МАК „У фокусу” Мико и нєдавно обявени спот за шпиванку „Пребач”, а ту и розгварка зоз улїчним музичаром Дарком Афичом. „МАК-ов колаж” пише о младому польопривреднїкови Ивицови Нярадийови, „Ґимназия и я” и у тим чишлє представя троїх бувших школярох керестурскей Ґимназиї, а „Спорт и рекреация” ентузиястох на ляду зоз Руского Керестура, хтори ходза бавиц гокей до Нового Саду. У рубрики „Упознай себе” мож превериц знанє зоз транспорту, а у рубрики „АЛТ шоу МАК-у” пречитац интервю зоз Златком Емейдийом, хтори бешедовал о своїм гобию, ерсофту. „Власни печац” понука поезию, а представя и Николину Горняк и єй фотоґрафиї. M. З. Г.
#останьме одвичательни ПОСИЛАЙЦЕ НАМ СВОЙО РЕЦЕПТИ rusmak.ruske@gmail.com Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду, на основи члена 29. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює
ОБВИСЦЕНЄ
о принєшеним ришеню же потребне преценьованє вплїву и о одредзованю обсягу и змисту о преценьованю вплїву проєкта на животни штредок Ношитель проєкта Дрина Вукович зоз Нового Саду, улїца Атар число 2, поднєсла вимогу за одлучованє о потреби преценьованя вплїву на животни штредок проєкта „Вибудов комплекса станїци за обезпечованє зоз ґоривом” у улїци Новосадска драга число 106, на катастерских парцелох число 3485/20 и 3485/21 К.О. Ветерник, Город Город Нови Сад. Комплекс ма будинок за тарґовину на вельо и мало, закрица и укопаних резервоарох за чечне ґориво велькосци 2х60м3 и за чечни нафни ґаз велькосци 10м3. После запровадзеного поступку, Городска управа за защиту животного штредку дня 29. марца 2021. року принєсла ришенє число VI-501-152/21 же потребне преценьованє вплїву и о одредзованю обсягу и змисту о преценьованю вплїву проєкта на животни штредок. Увид до предметного ришеня мож окончиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку, Руменацка 110 а, Нови Сад, роботни днї у чаше од 10 до 15 годзин, на сайту Городскей управи за защиту животного штредку www. environovisad.org.rs. Заинтересована явносц може виявиц жалбу процив того ришеня у чаше од 15 днї од дня його обявйованя у средствох явного информованя, по тим орґану.
2. АПРИЛ 2021.
KОЦУРСКА ЧУТКА 2021
ПОВОЛАНКА КРЕАТИВЦОМ Орґанизацийни одбор Коцурскей чутки 2021 поволує шицких духовитих креативцох зоз тих просторох же би участвовали на явним конкурсу. Теми: 1. Пандемия и я; 2. Попис гражданох, статку и дробизґу. На Конкурс посилац найменєй два роботи под шифру (на сербским, руским або, з обезпеченим прекладом, на мадярским язику). Свойо идеї креативци можу пренєсц зоз: а) карикатуру; б) афоризмом; в) вицом; г) гумореску (гумористичну приповедку або писню); д) сатиру (писню або приповедку). Е-адреса: fejsam@gmail.com. Фахови жири преглаши и, спрам можлївосцох Орґанизацийного одбора, наградзи найлєпши роботи. Наградзени роботи буду представени под час Медзинародного Фестивала гумора и сатири Коцурска чутка / Куцурски клип / Kuczorai csutka / Kucura Corncob 2021. Отримованє Централного вечара Манифестациї планує ше 27. новембра 2021. у Дому култури Коцур. Наградзени и вибрани роботи буду обявени у Часопису за културу Ерато над Куцуром/Коцуром Културнопросвитного дружтва ДОК − Нови Сад. Роботи ше нє врацаю. Конкурс отворени по 15. септембер 2021. Контакт-телефон: 062 590 341. проф. др Михайло Фейса, предс. ОО КК/КЧ/КС/КС 2021
БЕЗПЛАТНИ ЕЛЕКТРОНСКИ КНЇЖКИ
Пласованє нових диґиталних змистох єден з длугорочних планох НВУ „Руске слово”, а медзи нїма и обявйованє кнїжкох у рижних електронских форматох. Електронски кнїжки – Славомир Олеяр: „Нашенє”, Ирина Гарди-Ковачевич: „Нєбо над Керестуром”, Иван Медєши: „Шпацири по сподку дунца”, Дюра Латяк: „Руске слово 1945 – 2020” и ДНЬОВКА 2 Зборнїк литературних и визуелних творох у ПДФ формату можеце превжац зоз нашей интернет кнїжкарнї на интернет адреси www.knjizkiporuski.com.
РУСКЕ СЛОВО 33
СПОРТ ОКРУЖНЕ ШКОЛСКЕ ЗМАГАНЄ У ПЛЇВАНЮ
ДАВИД ТОШИЧ ОСВОЄЛ ДРУГЕ МЕСТО
На завартим городским базену у Зомборе, пондзелок 22. марца, на Окружним школским змаганю у плїваню, друге место у своєй катеґориї завжал Давид Тошич, школяр керестурскей штреднєй школи „Петро Кузмяк”, туристичного оддзелєня. На змаганю участвовали коло 100 школяре основних и штреднїх школох Заходнобачкого округу. Школяре основних школох плївали у длужини од 50 метери, у штирох дисциплинох – делфин, хрибтове, першове и шлєбод-
Фото: С. Тиркайла
ни стил плїваня, док штредньошколци, у истих дисциплинох, плївали у длужини од 100 метери. Право наступац на Державним першенстве у плїваню, хторе будзе отримане 7. априла у Беоґрадзе, здобули шицки школяре хтори освоєли перши места. Змаганє, зоз применьованьом шицких нєобходних епидемийних мирох успишно орґанизовал Спортски союз города Зомбора зоз технїчну потримовку Спортского зомборского клубу „Полет” и Спортского центру „Соко” Зомбор. Ан. М.
СТОЛНОТЕНИСКИ КЛУБ „РУСИН” ЗОЗ РУСКОГО КЕРЕСТУРА
РЕЗУЛТАТИ СЛАБШИ – ВАЖНЕ ЖЕ ШЕ БАВИ Столнотениски клуб „Русин” зоз Руского Керестура у прешлих тижньох одбавел три кола у Южнобачкей лиґи, два 8. и 9. коло хтори остали нєодбавени пре тренерову хороту, одбавени 13. марца, а 10. коло 20. марца, и нажаль, шицки три змаганя Русин страцел. У Новим Садзе одбавене 8. и 9. коло, у першим Русинови домашня була СТК „Академия 2018”. Госци страцели 4:0. Понеже тота екипа перша на таблїчки то ше и обчековало, поготов же русиновци були ослабени без старших бавячох Костелника и Михайла Сабадош, та практично бавели дзеци. Но, по словох тренера Драґана Ковачевича, важне же ше бави у тих условийох епидемиї, бо ше стретаю з велїма проблемами. У 8. колє посцигнути резултати Лука Милюш – Матей Сабадош 3:2, Саша Думнїч – Иґор Фейди 3:0, Иґор Джуджар – Александар Шанта 3:0, Милюш/Думнїч – Сабадош/Фейди 3:0. Исти дзень одбавене и 9. коло, а домашня Русинови була екипа Нового Саду и домашнї победзели зоз 4:2. По сетох резултати були Лука Стефанович – Иґор Фейди 3:0, Никола Крбавац – Матей Сабадош 0:3, Дьордє Нудич – Александар Шанта 3:1, дубл Стафанович/Нудич – Сабадош/Фейди 3:2, Лука Стафанович – Матей Сабадош 0:3, Нудич – Фейди 3:2. У 10. колє, 20. марц екипа Столнотениского клубу „Русин” дома страцела од екипи СТК „Селенча” зоз Селенчи з резултатом 4:2. За Русин бавели Матей Сабадош котри бул и найуспишнєйши у екипи домашнїх, Иґор Фейди, Стефан Колошняї и Матей Макаї.
34 РУСКЕ СЛОВО
После змаганя у колє, два екипи одбавели и Ярнї турнир на хторим наступели дванац змагателє зоз обидвох екипох. Перши штири места освоєли Матей Сабадош, Марян Сабо, Иґор Фейди и Растислав Трусина, а як награду достали дипломи и почасценє. – Зоз екипу Селенчи зме орґанизовали и мини турнир, ту зме подєднаки по рокох и добре же би дзеци цо вецей бавели и здобували искуство. Знаходзиме ше у тих чежких обставинох як можеме, и хори дзеци, и нє шицки ходза на тренинґ, та маме вельки проблеми. Поготов же зме з општини достали менєй, гоч зме шицки змаганя по календаре одбавели, и турнири, та нам нє ясне чом так. Но, можебуц ше ище дацо виправи – прекоментаровал резултати тренер Русина Драґан Ковачевич. Русиново столнотенисере ше 27. марца рихтаю и отворени трофей за юниорох, кадетох и младших кадетох, трофей Столнотениского союзу Централней Сербиї. М. А. 2. АПРИЛ 2021.
sport@ruskeslovo.com
ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА СУБОТИЦА
НА ДЕРБИЮ ПОДЗЕЛЄНИ БОДИ ФК „Пролетер” (Равно Село) – ФК „Искра” 1:1 (1:0)
Равно Село: стадион ФК „Пролєтер”. Ґол за Искру: Душан Бокан ИСКРА: Ступар, Иван, Барович (Михняк), Дякович, Дрляча, Човс (Ґубаш), Стоянович, Дакич (Сталевич), Дюрич (Чурґуз), Лукич (Чурґуз) и Бокан. Внєдзелю у Равним Селу Искра одбавела дерби змаганє процив Пролетера, екипи котра у найузшим кругу фаворитох за пласман до Войводянскей лиґи. Медзитим, коцурски фодбалере ище раз указали же тей яри маю моци ровноправно бавиц и зоз найлєпшима. Искра на тим змаганю одбавела два цалком розлични полчаси. опрез ґолмана, домашнї бавяч направел фаул у своїм Перши полчас Искрово фодбалере треба же би цо скорей каребним просторе, та судия оправдано пискал пенал. забули. Домашнї у тим периодзе цалком доминовали, Бокан бул сиґурни зоз билей точки и вировнал резултат. после 5 минутох дали перши ґол и После датого ґола коцурски фодбалемалочислени на стадионє подумали СТАДИОН ИСКРИ ре бавели ище лєпше, та на концу же Искра дожиє катастрофу, понеже ОКРАДНУТИ И ОЧКОДОВАНИ мало хибело же би ше до Коцура врафодбалере Пролетера попри датого цели зоз трома бодами. Перше ґола премахли ище даскельо барз Прешлого викенду, точнєйше у ноци Дрляча потрафел стативу, а потим у добри шанси. Алє, на щесце, лабда нє медзи соботу и нєдзелю, Искров ста- остатнєй минути и Ґубаш добре бил сцела до ґолу, та ше на одпочивок дион зруйновали вандалє. Затераз нєпо- зоз главу, алє лабда прешла лєм пошло зоз резултатом 1:0 за Пролетер. знати особи вошли на стадион и одвалє- кущик коло ґолу. У павзи медзи двома полчасами ли и однєсли по єдно кридло зоз двох После 19. одбавених колох Искра тренер Искри мотивовал бавячох жєлєзних капурох, очкодовали трецу на 13. месце на таблїчки зоз 18 освоєкапуру, а тиж так однєсли и циви за котри потим вишли на терен у зошиц- ґолом за котри ше квачи мрежи. нима бодами. У шлїдуюцим колє ким иншаким розположеню. У другим Случай приявени полициї, котра Искра одбави ище єден општински полчаше Искра диктовала бависко, направела записнїк, та ше руководство дерби, тот у Коцуре процив остатнєтворела шанси и була лєпша. После Искри наздава же ше виновнїкох пре- пласованей Будучносци зоз Савиного єдней добрей акциї Чурґуз вибил сам найдзе. Села. З. К.
У СЛИКИ И СЛОВОХ
„ВИД МАРЕЗИ” НАЙЛЄПШИ НА КУПУ СЕРБИЇ У ҐУҐЛАНЮ Спортски клуб „Вид Марези” Медзиопштинскей орґанизациї цемних и слабовидних Вербасу, Кули и Оджаку, освоєл Куп Сербиї у ґуґланю за 2021. рок. Шампионски погар освоєла екипа составена зоз трох членох: Мари Горняк, Владу Миловича и Миодраґа Вуканича, хтори у нєвироятней сериї звалєл 1 877 бабки. Титула освоєна у конкуренциї дзевец екипох хтори участвовали, а змаганє отримане на Спенсу у Нови Садзе. Друге место освоєла екипа „Полет” зоз Пожаревцу, хтора звалєла 1 705 бабки, а на трецим месце була екипа „Луй Брай” зоз Нового Саду хтора звалєла 1 608 бабки. Орґанизатор того змаганя Национални союз цемних и слабовидних, а важне надпомнуц же є отримане зоз почитованьом шицких епидемийних мирох. А. П. 2. АПРИЛ 2021.
РУСКЕ СЛОВО 35
СПОРТ ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА НОВИ САД
БАЧКА СТРАЦЕЛА НА ДОМАШНЇМ ТЕРЕНУ ФК „Бачка 1923” – ФК „Омладинєц” (Степановичево) 1:2 (0:0)
Дюрдьов: Стадион „Бачка” у Дюрдьове, главни судия змаганя бул Урош Радинович зоз Беочину БАЧКА: Златан Смолян, Никола Балоґ, Ратко Чирин, Стефан Сивчевич, Янко Вуйович, Тодор Тривунович, Милан Роґич, Миленко Проданов, Драґан Тривунович, Желько Тривунович, Неделько Тривунович У двацец першим колє ярнєй часци Подручней фодбалскей лиґи Нови Сад, 28. марца, ФК „Бачка 1923” була домашня екипи зоз Степановичева. Обидва екипи указали одличне бависко на терену, алє заш лєм госцинска екипа мала вецей нагоди за ґол, вецей нападала, та и вецей шанси котри добре вихасновани. Змаганє закончене зоз ґолом розлики за екипу ФК „Омладинєц”. У першим полчасу лабда нє затресла мрежу ґолох, та є закончене без ґолох, алє ше ситуация нагло пременєла у другей часци стретнуца. Перши и єдини ґол за домашню екипу у 73. минути дал фодбалер Милан Роґич. Резултат у 83. минути виєдначел Желько Келеман, а уж после седем минутох госци дали ище єден ґол и так однєсли побиду на тим стретнуцу котре закончене зоз резултатом 1:2 (0:0).
На стретнуцу було нєспортского справованя, та прето двоме бавяче зоз обидвох екипох виключени зоз бависка. После того пораженя Бачка ше находзи на истим, седмим месце на таблїчки, а шлїдуюце стретнуце фодбалере Бачкей буду бавиц за викенд у Кисачу процив екипи „Татра”. Л. Кх.
ФОДБАЛСКА ПАНОРАМА ОПШТИНИ ШИД
БИКИЧАНЄ ВИЦАГЛИ БОД Прешлей нєдзелї бавени стретнуца 19. кола Медзиопштинскей фодбалскей лиґи Срим, ґрупа Заход. Фодбалере ОФК „Бикич” вицагли бод у Куковцох дзе бавели нєришено, без ґолох, процив ФК „Обилича 1993”. У Беркасове Сримец зоз 2:0 победзел Ґраничар з Адашевцох, а Єднота зоз Шиду у Шашинцох страцела зоз 3:1 процив Шлєбоди. Зоз Чалми ше фодбалере ФК „Ердевик 2017” врацели з трома бодами, бо победзели Слоґу зоз 3:1, а водзаци Фрушкогорец нєсподзивано страцел у Ярку процив Сримца зоз 3:0. Ґраничар (К) победзел Змай зоз 4:1, Фрушка Гора и Зека Булюбаша бавели 2:2, а Трґовачки у Сримскей Митровици страцел од Єдинства зоз 2:1. На таблїчки Фрушкогорец и далєй перши зоз 43 бодами, други Сримец (Б) и треци Ґраничар (К) маю по 39 боди, штварте Єдинство зоз 38, а ФК „Обилич 1993” пияти зоз 34 бодами. ОФК „Бикич” шести ма 33, седма Фрушка Гора 32 боди. Зека Булюбаша осми зоз 29, Змай дзевяти ма 26 боди кельо боди ма и Ґраничар (А) на дзешатим месце. Шлєбода єденаста ма 21 бод, ФК „Ердевик 2017” дванасти зоз 18 бодами, кельо ма и Трґовачки на тринастим месце. Сримец (Я) штернасти зоз дзевец бодами, предостатня петнаста Слоґа зоз седем
36 РУСКЕ СЛОВО
бодами, а остатня шеснаста Єднота зоз лєм штирома бодами. На нєдзелю у 20. колє, ФК „Ердевик 2017” дочекує Шлєбоду, ОФК „Бикич” дочека Слоґу (Ч), а Єднота будзе бавиц процив Трґовачкого. Єдинство (Р) дочекує Фрушку Гору, Зека Булюбаша домашнї Ґраничару (К), а Змай дочекує Сримец (Я), дерби будзе у Мандєлосу дзе водзаци Фрушкогорец дочекує Сримец (Б), а Ґраничар (А) дочекує ФК „Обилич 1993”. Вл. Дї. 2. АПРИЛ 2021.
sport@ruskeslovo.com
ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА ЗОМБОР
ПОСЛЕ 10 ПОБИДОХ НА ЯРАШУ – ПОРАЖЕНЄ ФК „Русин” – ФК „Омладинац” (Буковац) 1:3 (1:0)
РУСИН: Калинич, Кочиш (Будински), Голик, Ланчужанин, В. Вуйович, Павлович, Ф. Вуйович, Чернок (Кулич), Даноєвич, Бранкович (Дюканович), Саянкович После цалей єшеньскей часци Першенства, як и штирох одбавених колох ярнєй часци, фодбалере Русина внєдзелю, 28. марца, по першираз Яраш напущели як победзена екипа. На одбавеним змаганю у Руским Керестуре, у 21. колу Подручней фодбалскей лиґи Зомбор, фодбалере зоз Буковцу були успишнєйши од домашнїх. Госци ше боря сцекнуц зоз опасней зони, хтора 5 екипи водзи до нїзшей лиґи, та цале нєдзельове змаганє госци бавели як да им то одлучуюце змаганє – чи останю, чи випадню зоз тей лиґи. За розлику од госцох, домашнї раховали же су фаворити на тим змаганю и же резултат придзе сам од себе. Но, заш лєм, домашнї, штредком першого полчасу, почали водзиц зоз ґолом Матея Саянковича. Найконкретнєйши бавяч у домашнєй екипи, сцекол свойому чуварови зоз лївого боку и скоро зоз „мертвого” угла, медзи останїм госцовим бавячом и ґолманом, потрафел нєбранєну часц мрежи. Вше лєпшу форму у тей часци першенства указує и Филип Вуйович, хтори вше борбенши и сиурнєйши на
штредку терена. Исти бавяч внєдзелю мал и єдно моцне бице, алє нажаль, лабда пошла понад греду. Подобну нагоду мал и Боян Бранкович, но и вон лабду нє потрафел так як жадал. После тих нагодох, резултат першого полчасу ше нє пременєл. У другим полчасу домашнї ґолман направел гришку кед сцел предриблац госцуюцого нападача. Углавним вше сиґурного Калинича, таке „бависко” драго коштало, же би и у шлїдуюцим нападу тиж достал „тунї” ґол. На соботу, 3. априла, русиновци буду госцовац у Зомборе дзе буду бавиц зоз домашнїм ФК „Жакˮ. Ан. М.
ОКРУЖНА КАДЕТСКА ЛИҐА
СУДИЯ ПРЕД КОНЦОМ ВИРАТОВАЛ АПАТИНЦОХ ОФК „Младост” (Апатин) – ФК „Русин” 0:0 (0:0)
У другим колє ярнєй часци першенства у Окружней кадетскей лиґи, внєдзелю 28. марца екипа ФК „Русина” одбавела нєришено процив домашнєй екипи ОФК „Младосц” з Апатину, а з резултатом 0:0. Кадети „Русинаˮ бавели у составе – Матео Чордаш, Давид Надь, Александар Зорич, Тадей Бодянец, Теодор Няради, Марио Иличич, Божидар Чонка, Неманя Ковачевич, Тома Александар, Лука Иличич, Марко Попов, Давид Чордаш, Велько Шомодї, Андрей Дудаш, Желько Стричко. Нєдзельове змаганє у Апатину могло би охарактеризовац як напарте, зоз вельо претаргнуцами, и мало нагодами за ґол. Велька борба одвивала ше на штредку терена, було вецей як 100 дуели, а процив реномованих процивнїкох русиновци ше шмело борели. Гоч у першим полчасу змаганє цекло ровномирно за обидва екипи, а домашнї мали два нагоди за ґол хтори ше им нє удало витвориц, у другим полча2. АПРИЛ 2021.
су, мож повесц, пресудзела пристрасносц апатинского судиї. Даскельо минути пред концом змаганя, процивнїцки бавяч направел фаул, кед зоз руку лапел лабду, цо видзели и обидвоме тренере, а судия, медзитим, нє одреаґовал. Таке нєреаґованє мож приписац тому же ше судия, як лєм ище єден з навиячох Апатинцох, бал же русиновци обраца резултат 2 минути пред концом змаганя. Но, и попри нєкоректного судзеня, як и моцней конкуренциї, з оглядом же у Омладинским фодбалским клубу „Младосцˮ Апатин тренира вецей як 100-ецеро дзеци, а тиж су нєдавно и помоцнєти з новима бавячами, нєришени резултат потвердзує добру порихтаносц младих русиновцох. Зоз тим нєришеним стретнуцом и єдним бодом, русиновци ше зоз штредку таблїчки, точнєйше 5. места, пребили на 3. место, а хторе дзеля зоз екипу „Крила Країне” з Бачкей Паланки, та обидва екипи тераз маю по 13
боди. Опрез тих двох екипох, находзи ше лєм екипа зоз Червинки зоз 25 бодами и „ЧСК” Челарево зоз 22 бодами. По словох тренера Зденка Шомодїя, же би млади хлапци мали цо лєпши резултати на терену, хиби ище єден бавяч у нападу꞉ – Єден нападач, Алексей Джуджар, нам пошол до Першого тиму, а други нападач, Давид Надь, прешол на место одбрамбеного бавяча, та зме тераз остали лєм зоз єдним нападачом, капитеном Александром Томом. Неманя Ковачевич тераз помогнє у нападу, медзитим будзе требац робиц на оштросци у нападу, конкретносци у бависку, швидких поцагох... – гварел тренер Шомодї. Шлїдуюцого викенду, 3. коло, русиновци би требали одбавиц процив ФК „Текстилац” зоз Оджаку, медзитим, понеже тот клуб виступел зоз Лиґи, кадети змаганє одбавя аж 11. априла процив екипи ФК „Младосц” зоз Бачкого Петровцу. Ан. М.
РУСКЕ СЛОВО 37
ИНТЕРМЕЦО
ГОРУЦИ ТЕПШИ
ТРАДИЦИЙНИ ВЕЛЬКОНОЦНИ ПЕЧИВА У РИЖНИХ ЖЕМОХ ШВЕТА ж зме писали у наших новинох о крачунских колачох хтори ше рихтаю у рижних У жемох швета, а тераз вам напишеме и о вельконоцних єдлох.
Ми, Руснаци, правиме паску, а єдзеня хтори ше рихтаю за найрадоснєйше швето – Вельку ноц у даєдних державох углавним подобни нашей паски, а даєдни и нє...
Фото: Извор
РУСИЯ – Традицийне вельконоцне єдзенє у Русиї кулиш. Кулиш то сладки хлєб хтори мож украшиц на рижни способи, а обичай же би го паноцец пошвецел скорей як цо ше го поє.
ГРЕЧЕСКА – Традицийни хлєб хтори ше у Греческей рихта за Вельку ноц вола ше Тсуреки. Найчастейше ше декорує зоз твардо варенима вайцами хтори офарбени на червено. Червена фарба вайцох символизує Христову крев.
ИТАЛИЯ – Италиянски традицийни колач комбинация двох италиянских дезертох – панетоне и панодоро вола ше Colmba di Pasqua. Прави ше у фурми голубици и мож го посипац зоз мелким цукром, лєбо зоз чоколаду.
СЛОВЕНИЯ И ГОРВАТСКА – Пинца – сладки вельконоцни хлєб без хторого нє мож задумац тото швето, традицийно ше рихта у Горватскей, Словениї и часци Италиї. Найчастейше ше миши як поґач и послугує ше го зоз варену шунку.
ФИНСКА И ШВЕДСКА – Mämmi колач хтори ше рихта у Финскей, а до ньго ше кладзе ражова мука, сок зоз цитрусох и сируп зоз меласи. Тот колач ше у Шведскей вола Memma. Служи ше зоз млєком, лєбо зоз пудинґом зоз ванелиї.
38 РУСКЕ СЛОВО
2. АПРИЛ 2021.
rusmak.ruske@gmail.com
ГОРУЦИ ТЕПШИ
Пририхтали: Лю. Цвеїч и Т. Салонтаї
Паска
ШПАНИЯ – Смачни вельконоцни колач хтори ше рихта у векшей часци Шпаниї вола ше Mona de Pascua. Тот колач ше традицийно пририхтує у святим тижню, пред Вельку ноцу и здогадує на поґачу до хторей ше на верх кладу твардо варени вайца.
БРИТАНИЯ – За Вельку ноц Британци традицийно єдза Hot cross buns. Рихтаю ше зоз сладкого цеста и украшую зоз ґлазуру у форми крижа хторе символизує Христово розпяце. Окрем у Британиї, тото єдзенє барз популарне и у Канади, Америки и Австралиї.
За пасочки або векшу паску нам потребне швижи квас, кила муки, 2 ложки цукру, ровна ложка солї, пол литри лїтного млєка лєбо води, 2 жовчки, 2 шольки олєю. За премасцованє – дакус олєю, лєбо марґарину и вайцо. Цесто замишиме и положиме го же би викисло. Треба го подзелїц на тельо часци кельо паски жадаце упечиц. Цесто ше вироби и положи до шерпенкох и на верх паски ше положи ружичка зоз цеста, або ше ю украши ше зоз даякима виробенима прикрасками зоз цеста. Паска будзе лєпша кед ю пред печеньом премасцице зоз вайцом, охабце ю же би ище дакус викисла у шерпенки, а вец ю положце до релни. Печиц на 180 ступнї док нє почервенї , а кед ше винє з релни треба ю премасциц зоз марґарином лєбо олєйом.
МЕКСИКО – У Мексику ше рихта Cаpirotada, то мишанїна хлєба и пудинґа. Додава ше и сухе грозно, орехи, цимет и сир. 2. АПРИЛ 2021.
РУСКЕ СЛОВО
39
ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО
УДАТНИ ГУМАНИТАРНИ БАЗАР ЗА ВАНЮ РОМАНА На дюрдьовским пияцу внєдзелю, 28. марца, отримани Гуманитарни базар „Же би Ваня могол ходзиц” на котрим донировани пенєж за операцию обидвох ногох єденацрочного Дюрдьовчана Ваню Романа. На Базару були велї валачанє, та и гражданє околних местох котри жадали помогнуц шмелому Ваньови. Дзекуюци велькей потримовки, уж назберане 85 одсто пенєжу потребного за медицинску интервенцию, алє помоц и далєй потребна, понеже после операцийох шлїдзи регабилитация. Добродзечни прилог за Ваню мож уплациц на рахунок Гуманитарней фондациї „Будз гумани” Александра Шапича, на динарски рахунок: 160-6000000844056-66, лєбо девизни (ЕУР): 160600000084407509, IBAN: RS35160600000084407509, SWIFT/BIC:DBDBRSBG, а уплациц мож и прейґ смс порученя – 982 на 3030 (єдно порученє 200 динари) Финансийну помоц мож охабиц и на Грекокатолїцкей парохиї у Дюрдьове, як и до шкатулох за прилоги у даскелїх дутянох у Дюрдьове. С. С.
ОГЛЯДНУЦЕ НА ПРЕШЛОСЦ
Фотоґрафия: 0436P
ГЛАСНЇК ПО РУСКИ
Фотоґрафия: 0448P
оволуєме читачох новинох „Руске слово” же би помогли препознац особи на старих фотоґрафийох. Пре точне идентификованє особох на сликох, хтори маю окремну музейну вредносц, потребна помоц од ширшей явносци. Шицки фотоґрафиї настали у дакедишнєй фотоґрафскей роботнї Бруґошових у Руским Керестуре. Кажду фотоґрафию ше подпише зоз одредзену шифру, та кед же препознаце даєдну, лєбо вецей особи на фотоґрафиї, модлїме Вас же бисце явели до Заводу за културу войводянских Руснацох на число телефона 021/654-65-34, лєбо на мейл: zavod.rusini@gmail.com.
П
Даєдни фотоґрафиї обявюємє вецей раз, понеже за нїх дотераз нєт нїяки податки.
Завод за културу войводянских Руснацох ма нове число телефона 021/654-65-34
РОК LXXVII ЧИСЛО 14 (3935) НОВИ САД, 2. АПРИЛ 2021.
ЦЕНА 30 ДИНАРИ
Фото: Любомир Дудаш
У ДЮРДЬОВЕ
■ ПОШВЕЦАНЄ ПАСКИ
НАЦИОНАЛНИ КУЛТУРНИ СКАРБ