ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО
ГЛАСНЇК ПО РУСКИ
„РУСКЕ СЛОВО” ПРЕХОДЗИ НА ОНЛАЙН ОГЛАШОВАНЄ
ЦЕНА 30 ДИНАРИ
Фото: Йован Живкович
У условийох позарядового стану Новинско-видавательна установа „Руске слово” преходзи на онлайн оглашованє. То значи же би гражданє оглашки, а окреме посмертни In memoriam, уплацовали прейґ рахунку, а тексти диктирали прейґ телефона. Число рахунка на котри треба уплацовац: 160-923244-82 (Банка Интеза). Текст оглашкох посилац прейґ мейлу informator@ruskeslovo.com, або видиктирац на телефон 066 / 202-414 од пондзелку по пияток, од 9 до 15 годзин (остатнї рок за обявйованє оглашкох и In memoriam-ох у новинох „Руске слово” стреду по 10 годзин). Причина таких мирох – рестрикциї рушаня гражданох, окреме старших особох, котри предвидзела Република Сербия. Надпоминаме же у плану же би шицки виданя НВУ „Руске слово”, тижньово новини, часописи, новини и кнїжки виходзели поряднє. Може буц лєм очежана дистрибуция, односно новини и часописи можу сциговац зоз (векшим або меншим) запожнєньом. Найоперативнєйше информованє рускоязичних гражданох окончує ше прейґ новинскей аґенциї „Рутенпрес”, котра на сайту „Руского слова”.
РОК LXXVI ЧИСЛО 14 (3883) НОВИ САД, 3. АПРИЛ 2020.
Даєдни фотоґрафиї обявюємє вецей раз, понеже за нїх дотераз нєт нїяки податки.
ОГЛЯДНУЦЕ НА ПРЕШЛОСЦ
■ Фотоґрафия: 0124P
Фотоґрафия: 0142P
оволуєме читачох новинох „Руске слово” же би помогли препознац особи на старих фотоґрафийох. Пре точне идентификованє особох на сликох, хтори маю окремну музейну вредносц, потребна помоц од ширшей явносци. Шицки фотоґрафиї настали у дакедишП нєй фотоґрафскей роботнї Бруґошових у Руским Керестуре. Кажду фотоґрафию ше подпише зоз одредзену шифру, та кед же препознаце даєдну, лєбо вецей особи на фотоґрафиї, модлїме Вас же бисце явели до Заводу на число телефона 021/548-421, лєбо на мейл: zavod.rusini@gmail.com.
НАСТАВА У ДНЬОВЕЙ ХИЖИ
2 РУСКЕ СЛОВО
3. АПРИЛ 2020.
ЗМИСТ
УВОДНЇК Пише: Олена ПЛАНЧАК-САКАЧ,
заменїца главного одвичательного редак тора
■ Тижньовнїк 4–5. Активно сци влади у епидемиї
Покраїнскей
■ Нашо ме ста 8–11. Позарядови стан на локалним уровню
■ Економия 15. Мраз „пооберал” кайси у овоцнїкох
■ Култура и про свита 18. Дом култури у Руским Керестуре꞉ Проби фолклору прейґ ютюба
■ Мозаїк 20–21. Искуства наших младих꞉ Живот у Европи у чаше корони
■ Руске словечко 22–23. Интересантни апликациї за ученє и розвагу
■ Людзе, роки, живот 24–25. Наш госц꞉ Мирослав Мудри зоз Австралиї
■ Духовни живот 28–29. Богослуженя у нашей Епархиї и на дружтвених мрежох
■ Информатор
30–34. Мали оглашки и In memoriam
■ Спорт 35. Тренинґи дома и на далєкосц
■ Интермецо 38–39. Горуци тепши Насловни бок꞉ Школски преподаваня на телевизиї Автор фотоґрафиї꞉ Йован Живкович
ОСТАЦ ДОМА МОЖЕ БУЦ ПРИВИЛЕҐИЯ, А НЄ КАРА Даєдни аналитичаре метафорично гваря же анї камень на каменю нє будзе стац исто на нашей Планети, кед пандемия прейдзе. Велї вирус корона/Ковид-19 видза нє лєм як здравствени проблем, алє и економски и, вообще дружтвени. Можебуц би на шицку тоту ситуацию цо нас знашла могло патриц и як на свойофайтови коректив. Гоч правила бависка у тей борби зоз нєвидлївим нєприятельом цалком иншаки, на яки зме як чловечество нє звикли, у тей пандемиї правила исную, вирус барз заразни и шири ше з ґеометрийску проґресию. Кажди граждан швета участвує у тей борби и драми, нїхто нє виключени. Можебуц чловечество ище вше нє научело найважнєйши лекциї зоз историї, та док шицко прейдзе будзе исновац нови рядошлїд приоритетох. Пандемия спозорює и указує же зме у тим шицки єднаки, нєзависно од нашей култури, нациї, релиґиї, финансийного стану, статусу, занїманя... Шицко указує на тото же зме медзисобно повязани, бо вирус нє застановюю муриска, гранїци, визи... Опомнуце хторе указує же кельо важне нашо здравє, бо живот кратки и наш ресурс то лєм наш час котри нам дати. Помогнуц єдни другим, солидарносц и алтруизем у терашнєй хвильки нам найпотребнєйши и найважнєйши. Гоч зме у 21. вику и жиєме у високотехнолоґийним дружтве тота ситуация, нажаль, указує кельо терашня цивилизация нєшка нє порихтана орґанизовац ше на адекватни способ, та з тим ище вше нє ма квалитетни одвит на планетарни проблеми як цо тота вирусна инфекция. Без огляду же информация швидко сцигла до шицких часцох швета, наш конформитет остал нєприкосновени, цо приведло до катастрофалних пошлїдкох у дзепоєдних державох. Изолация нас здогадла на важносц фамелиї и помага нам ознова вибудовац и змоцнїц нашо запоставени фамелийни одношеня. Остац дома нєшка нє кара, алє привилеґия, хтору нє маю шицки, бо велї служби и под час пандемиї муша робиц, як цо то здравствени роботнїки, фармацеути, тарґовци, новинаре, школство, роботнїки, полиция, войско, судство, та и державна управа. Прето час хтори пред нами, хтори нам дати же бизме у цихосци роздумали цо то тото цо зме жадали, а за цо зме, пре швидки темпо живота, потераз часу нє мали, же бизме го виполнєли з дасчим хасновитим, же бизме го обогацели зоз ученьом, читаньом, гобийом, вежбаньом... Таки або подобни ситуациї ше уж у историї случовали и вона нас учи же раз, заш лєм, шицко прейдзе, а на нас остава же бизме були осторожни и сцерпезлїви. Тот час, яки ґод є чежки, може буц и час нашого власного роздумованя, може буц наша нукашня катарза, а може буц и наш нови духовни початок.
* ”РУСКЕ СЛОВО” – гласнїк по руски * Виходзи каждого пиятку * Снователь Национални совит рускей националней меншини * Видава НВУ ”Руске слово”, Нови Сад * Перше число вишло 15. юния 1945. року у Руским Керестуре * Адреса: НВУ ”Руске слово”, Булевар ошлєбодзеня 81/VII, 21000 Нови Сад * Редакция: одвичательни редакторe/ки – Олена Планчак-Сакач, Ясмина Дюранїн, Микола М. Цап, Микола Шанта * редакторе/ки рубрикох – Мирон Горняк-Кухар, Александар Паланчанин, Мартица Тамаш, Славица Фейса, Вероника Вуячич * новинаре/ки – Мария Афич, Влада Дїтко, Сандра Саламун, Андреа Медєши, Оля Русковски * лекторка – Блажена Хома-Цветкович * ґрафична редакторка – Люпка Цвеїч * ґрафични дизайнерки – Мария Гудак, Таня Салонтаї * Телефони: 021/6613-697, 021/6624-708, 021/6623-076; 021/6621-433 * Телефакс 021/528-083 * Предплата за цали рок: у жеми 1 500 динари, а у иножемстве 100 евра * Жиро-рахунок Banca Intesa a.d. Beograd 160-923244-82 * Девизни рахунок 160-0050870024999-53 * Рукописи ше нє враца * Друкує Друкарня ” Maxima graf” Петроварадин * E-mail: redakcija@ruskeslovo.com * Web site: www.ruskeslovo.com * YU ISSN 0350-4603 * COBISS SR-ID 15915778 * Друковани тираж 2 000 *
Директор др БОРИС ВАРҐА *** Главни одвичательни редактор ИВАН САБАДОШ
3. АПРИЛ 2020.
РУСКЕ СЛОВО 3
ТИЖНЬОВНЇК ВЛА ДА СЕРБИЇ
ПООШТРЕНИ ПРЕВЕНТИВНИ МИРИ Влада Републики Сербиї 28. марца принєсла одлуку же би ше мири обовязней превентивней самоизолациї шицким гражданом Сербиї, як и страним державяном зоз дозволу за пребуванє, котри з иножемства до жеми вошли 14. марца и познєйше, предлужели зоз 14 на 28 днї, а през викенд обща забрана рушаня почина уж на 15 годзин и тирва як и през роботни днї, до 5 рано. Пооштрени и санкциї и мири у случаю нєпритримованя мирох самоизолациї, и нєпочитованя общей забрани рушаня. Особи хтори ше нє притримую мирох самоизолациї, примушуюцо ше изолує до завартих колективних карантинских єдинкох у Вершцу, Пожаревцу и Пироту. За потупенє забрани рушаня од 17 (през викенд од 15) до 5 годзин, ризикує ше озбильни пенєжни кари и гарешт, а судзеня ше окончую прейґ видео-линку. Пациєнти обрани од вируса коро-
КОНТАКТ-ЦЕНТЕР Попри од скорей формованих кол-центох и информативних линийох (опатриц у рубрики Информатор), Влада Сербиї и Министерство здравя активовали контакт-центер за шицки питаня о Ковид-19 (число 19-819) и за помоц старшим гражданом хтори у изолациї (19-920), и поволала заинтересованих же би ше приявели за волонтерох на адреси www.budivolonter.gov.rs.
на хтори маю лєгчейшу клинїчну слику, вецей нє буду у домашнєй изолациї, алє у дочасових шпитальох хтори у сотруднїцтве з Войском Сербиї уж формовани на Беоґрадским сайме (капацитет 3 000 посцелї), Мастер центру Новосадского сайму (1 000 посцелї), дзе обезпечени гиґиєнски и санитарни условия, елементарна приватносц и цалодньови медицински надпатрунок и психолоґийна потримовка. Подобни капацитети пририхтує ше у Нишу (гала Чаир) а на териториї
4 РУСКЕ СЛОВО
держави одредзує ше и локациї за додатни шпитальски капацитети кед будзе потреби. Пременєни час тирваня забрани рушаня през викенд. Всоботу и
внєдзелю гражданє муша остац у обисцох од 15 до 5 годзин. Од пондзелку до пиятку гражданє можу виходзиц зоз обисцох од 5 до 17 г. Найстарши гражданє зоз обисцох можу виходзиц лєм внєдзелю медзи 3 и 8 годзин рано же би купели поживу и лїки у предавальньох и апатикох хтори у тих терминох буду отворени праве пре популацию хтора под найширшима мирами изолациї. После тижня примени, Влада Сербиї утаргла одлуку о виводзеню псох вонка у тирваню од 20 минути медзи 20 и 21 годзин, цо значи же прешейтац любимцох годно лєм у периодзе кед нєт общей забрани рушаня, од 5 од 17 годзин роботни днї, и од 5 до 15 годзин през викенд. Тиж так, шицки пияци на отвореним и завартим просторе буду заварти. Влада Републики Сербиї зоз потримовку правно-информацийней системи Републики Сербиї тих дньох преширела сайт www.covid19.rs на котрим мож пречитац шицки информациї о корона вирусу. Попри остатнїх податкох зоз конференциї за медиї котру ше орґанизує кажди дзень на 15 годзин, на сайту мож провадзиц и други статистични податки, нє лєм зоз нашей жеми, алє и о тенденциї ширеня охорених у швеце. Новосц же на сайту ґрафично представена и териториялна заступеносц Kовид-19 на териториї держави. На мапи мож видзиц кельо особи тестировани, зоз хторих местох (општинох и городох) хори од тей оберацей хороти, яка старосна структура и други податки. Р. Дж/Я. Дю/ И. С.
Нулти пациєнт хтори ше обрал од вируса корона у Републики Сербиї реґистровани и госпитализовани 6. марца на териториї АП Войводини. После пребуваня у шпиталю, тота особа зоз Бачкей Тополї 28. марца одпущена дому у добрим и стабилним здравственим стану д 785 инфицированих, кельо 30. марца було реґистроване у держави, пиятина, односно 147 пациєнтох було у Войводини. З огядом на число жительох, затераз то лєпша статистика як у других часцох держави. Упрекосц интензивней борби лїкарох и медицинских роботнїкох на Клинїки за инфективни хороти Клинїцкого центра Войводини (КЦВ) хтора централна здравствена установа у Покраїни за старосц о хорих од вирусу корона и на нєй змесцена коло трецина пациєнтох, затераз умарли штири особи. Ище даскельо у чежким здравственим стану, животно су загрожени и на респираторох. Трецина инфицированих з Нового Саду,
О
ПОМОЦ У НЄВОЛЇ Покраїнска влада послала финансийну помоц италиянскей реґиї Ломбардиї хтора найбаржей загрожена з епидемию вируса корони. Помоц од 25 000 евра послата здравственим роботнїком. Пенєж уплацени на наменски рахунок хтори Влада Ломбардиї отворела за потримовку загроженим у тей обласци Италиї, хтора побратимена зоз нашу АП Войводину. З тей нагоди предсидатель Покраїнскей влади АП Войводини Иґор Мирович, хтори у контакту зоз Владу Ломбардиї и єй предсидательом Атилом Фонтаном, виявел солидарносц гражданом тей реґиї. 3. АПРИЛ 2020.
tiznjovnjik@ruskeslovo.com
ПОЗАРЯДОВИ СТАН У АП ВОЙВОДИНИ
EПИДЕМИЯ ЗАТЕРАЗ ПОД КОНТРОЛУ, ОСТОРОЖНОСЦ НЄОБХОДНА а вецей як дзешец хорих приявене у Панчеве, Кикинди и Суботици. ПОРИХТАНИ И ДОЧАСОВО ШПИТАЛЇ На териториї Войводини епидемиолоґийно ше провадзи 6 000 контакт особи, потвердзел Покраїнски секретар за здравство др Зоран Ґойкович. Запровадзує ше шицки предписани мири, хтори даваю позитивни резултати, алє ище вше єст таких хтори ше справую нєодвичательно. – Ище вше зме нєсвидоми яка нам хорота грожи. У таких обставинох нам найважнєйше защициц животи гражданох. Найважнєйше же бизме цо длужей отримали спомалшене ширенє хороти. То нам ше затераз и поспишує, прето же маме константне число нових пациєнтох позитивних на вирус, без наглого звекшаня. Окрем того, и наша здравствена система добре функционує, а маме и нєобходну медицинску опрему. Кед ше случи масовнєйши прилїв пациєнтох, порихтани и опремени дочасови шпиталь на Новосадским сайме, хтори ма капацитет 1 000 посцелї за пациєнтох зоз лєгчейшу клинїчну слику и хтора нє вимага интезивни третман – гварел др Зоран Ґойкович хтори вєдно з другима чолнїками покраїнскей ад-
министрациї на порядних прес конференцийох у Влади Войводини представя дньови биланс и статистику епидемиї Ковид-19. Як надпомнул, обставини у Кикинди, хтора на териториї АП Войводини жириячиско хороти, под контролу и окреме наглашел же бизме ше шицки требали справовац яґод кед бизме були заражени зоз корону. То було препорученє фаховцох зоз Китаю хтори тих дньох обишли Клинїчни центер Войводини. На концу Ґойкович надпомнул же бизме шицки требали остац у своїх домох, своїх городох, же би ше нє мушело запровадзовац ище оштрейши мири. Иншак, одкеди у Републики Сербиї преглашена епидемия корони, за ключни здравствени установи на подручу АП Войводини обезпечени даскельо дзешатки нови респиратори, апарати хтори сущни за третман пациєнтох зоз чежку клинїчну слику. На териториї АП Войводини отворени окремни телефонски числа (опатриц на бокох Информатора) на хторих мож достац шицки фахово и преверени информациї о вирусу корона, методох превенциї и справованя у случаю инфекциї. Гражданє Войводини, хтори ше по одлуки епидемиолоґийних службох находза у изолациї у своїх обисцох и хтори подо-
КАРАНТИН НА ЛЕТЕНКИ
http://www.vojvodina.gov.rs
Одпочивалїще на Фрушкей гори „Летенка” присподобене за карантин хтори наменєни шицким нашим гражданом хтори приходза зоз иножемства, а хторим предписана обовязна изолация. Летенка, дзекуюци помоци Министерства одбрани, за кратки час присподобена ґу карантинским условийом. Капацитет обєкта 224 места. У наиходзацим периодзе будзе ше вецей кончиц же би ше розтерховало миґрантски камп у Кикинди у хторим у тей хвильки 1 000 особи, цо очежує контролу у зложених епидемиолоґийних обставинох. 3. АПРИЛ 2020.
зриви же були у контакту зоз зараженима особами, тиж у стаємней комуникациї зоз фаховцами и доставаю нєобходни здравствени информациї и психолоґийну потримовку под час самоизолациї. У роботи кол центра, окрем компетентних и фахових особох, уключени студенти волонтере зоз Медицинского факултета у Новим Саду. ПОМОЦ ЗАГРОЖЕНИМ И ЗДРАВСТВЕНИМ РОБОТНЇКОМ Покраїнска администрация у борби процив вируса корона шлїдзи шицки мири хтори предписала Влада Сербиї, а чий приоритет очувац явне здравє и здравствену систему. Попри того, Покраїнска влада обезпечела 111 милиони динари за 23 менєй розвити локални самоуправи, за помоц пензионером хторим пензия менша од 30 000 динари. Слово о пакетох зоз поживовима артиклами, а як поведзене у Влади Войводини, таки способ помаганя худобним и найзагроженшим будзе запровадзени у шицких општинох на териториї АП Войводини, хтори тоту миру буду финансовац зоз локалних буджетох, и зоз покраїнску потримовку дзе нєобходне. Влада Войводини отворела наменски рахунок за уплацованє пенєжней помоци шицким здравственим роботнїком хтори робя на териториї АП Войводини. Шицки хтори жадаю указац високи ступень дружтвеней одвичательносци свою намиру можу реализовац з уплацованьом пенєжу на рахунок – Помоц здравственим роботнїком, число: 840-5048741-67, лєбо на девизни рахунок – Помоц здравственим роботнїком, число: 840-324771-83. Перши дзешец милиони динари уплацени праве з Бановини, а по презентованих информацийох, початне одволанє привредних субєктох и гражданох солидне.■ Пририхтали А. П. / И. С.
РУСКЕ СЛОВО 5
ТИЖНЬОВНЇК РОБОТА НАЦИОНАЛНОГО СОВИТУ
СПОЗОРЕНЄ ПОВЕРЕНЇЦИ ЗА РОВНОПРАВНОСЦ
НЄПРИЛАПЮЮЦА СТИҐМАТИЗАЦИЯ ХОРИХ И СТАРИХ Поверенїца за защиту ровноправносци Бранкица Янкович найоштрейше осудзела дискриминаторни, дегуманизуюци и зоз законом забранєни поруки хтори увредлїви, нєдошлєбодзуюци и хтори представяю стиґматизацию особох хорих од вируса корона. Поверенїца реаґовала зоз сообщеньом пре, як наведла, части случаї нє до шлє бод зу ю цей и уквилююцей бешеди и стиґматизациї особох хорих од Ковид-19, як и особох хтори у звекшаним ризику од охорйованя, як цо старши особи и деражваянє Сербиї хтори ше врацаю зоз иножемства, а хтори окреме присутни на дружтвених мрежох. Вона визначела же стиґматизация особох хорих од Ковид-19 на основи їх здравственого стану, окреме у условийох позарядового стану хтори Сербия преглашела у цилю зопераня ширеня того вируса, нєдошлєбодзуюца, прави конфузию при гражданох и звекшує їх страх. Окреме здогадла же ше кажде уж наютре може найсц у истей ситуациї, и же праве прето порозуменє медзи людзми тераз муши буц найвекше. Поверенїца окреме осудзела заступни ткв. ейджизем, дискриминацию старших, хторих часц популациї означує як нє хасновитих, чийо животи нє вредза тельо одреканя хторе ноши позарядови стан. Таке становиско, поручела Поверенїца, нє лєм у процивсловноци зоз Уставом и Законом о забрани дискриминациї, алє и представя и подполне одсуство розуму, розуменя и солидарносци зоз нашима найстаршима. Бранкица Янкович здогадла же найстрогши мири превенциї, як цо забрана рушаня и обовязна изолация старших од 65 роки гуторя праве процивне – же старосц о їх здравю и животу приоритет держави. Поверенїца визначела же мета колективного обвиньованя и особи хтори ше у прешлих тижньох врацели до жеми зоз иножемства, и же слово о держвянох Републики Сербиї хтори нє потупели нїяки закон и же ше маю право врациц до своєй жеми и як и шицки други почитовац мири изолациї и шицки други предписани мири. Поверенїца за защиту ровноправносци Бранкица Янкович на концу сообщеня акцентовала же пандемия корони указала ранївосц цалого швета, и медзисобну повязаносц и зависносц державох, народох и людзох на нашей планети, и визначела же тераз момент за максималну солидарносц, толеранцию, порозуменє, сочувствиє и потримовку медзи людзми. Указац чловечносц найчежше, алє и найважнєйше у чаше терашнїх ґлобалних виволаньох, заключела Бранкица Янкович. И. С.
6 РУСКЕ СЛОВО
ПРОВАДЗА КОНКУРСИ У чаше позарядового стану у жеми пре ширенє епидемиї корона вируса, велї институциї претаргли роботу, лєбо робя зоз меншим обсягом. Така ситуация и у Националним совиту рускей националней меншини, як и других националних совитох
Я
к гвари предсидателяь Вивершного одбору Желько Ковач, у Совиту су задовольни же голєм у остатнїм чаше, 14. марца, дзень пред преглашеньом позарядового стану у Републики Сербиї, отримана 7. порядна схадзка Националного совиту Руснацох, и принєшени важни одлуки як цо плани и звити о роботи самого Совиту, алє и трох наших институцийох чий Совит снователь, або соснователь. На тот способ, обкероване же би руски институциї остали у даякей форми административного вакуму.
КОНКУРОВАНЄ ДО БУДЖЕТНОГО ФОНДУ Попри тим, у Служби Совиту докончели и обовязки коло конкурованя за средства до Бужетного фонду за национални меншини за 2020. рок хтори розписало Министерство за державну управу и локалну самоуправу. Того року конкурс наменєни за унапредзенє образованя националних меншинох, а вкупни средства у тим фонду 30 милиони динари. Проєкти на явну поволанку требало послац по 18. марец, а наш Совит, индиректно конкуровал зоз двома проєктами, понеже сам НС нє ма право конкуровац. – Прейґ нашого Заводу за културу войводянских Руснацох хторому Совит соснователь, конкуровали зме за часц у образованю, а то за виробок наставних планох и програмох, а тиж зме прейґ нашого КУД „Петро Кузмяк” у Новим Орахове конкровали за Лєтню школу у Попраду – потолковал Желько Ковач. Треба потолковац же од вкупней суми Буджетного фонду, т. є. од 30 милионох хтори треба розподзелїц на вецей як 20 меншински заєднїци, 6 милиони видвоєни за Совити, т. є. институцийом хторим национални совити снователь, лєбо соснователь (у нас то Завод, НВУ „Руске слово” и РНТ „Петро Ризнич Дядя”). Шлїдуюци 24 милиони були наменєни за здруженя гражданох дзе припадаю и нашо Културно- уметнїцки дружтва, Руска матка, Союз Русинох Українцох, Дружтво за руски язик, и други.
3. АПРИЛ 2020.
tiznjovnjik@ruskeslovo.com
РУСНАЦОХ У ПОЗАРЯДОВИМ СТАНУ
И ЇХ РЕЗУЛТАТИ Но, у Националним совиту затераз нє маю информацию чи дахто зоз спомнутих ту и конкуровал.
ГУЖВА НА ПОКРАЇНСКИМ УРОВНЮ Тих дньох заключени и конкурс за руску националну меншину хтору розписал Покраїнски секретарият за културу, явне информованє и одношеня з вирскима заєднїцами. Треба визначиц же того року були понукнути, як нїґда потераз, мали средства, а конкуроване зоз, як нїґда потераз, вельо проєктами. По закону, предкладанє як розподзелїц тоти средства дал наш Одбор за културу НС, а потвердзел Вивершни одбор НС, на електронских схадзкох. Як визначел предсидатель Вивершного одбору, руководзели ше з принципом же би ше средства подзелєло за нашо манифестациї хтори уж маю традицию. На Конкурсу були понукнути 325 000 динари за обласц защити нєматериялного културного нашлїдства и сучасней уметнїцкей творчосци. Конкуровали аж 17 проєкти зоз велїх наших местох. КУД-ох и здруженьох, алє така мала спомнута сума розподзелєна на шейсц проєкти. Друга часц Конкурсу була наменєна за видавательну дїялносц, ту сцигли седем вимоги, а тиж скромни 250 000 динари, розподзелєни на штири проєкти. По тим конкурсу, 50 000 динари достали 59. Фестивал култури „Червена ружа”, и госцованє представи РНТ „Петро Ризнич Дядя” Случай нєвиней
ЛЄМ НАЙНЄОБХОДНЄЙШЕ Пре позарядово мири защити од ширеня вируса корона, Служба Националного совиту Руснацох хторей шедзиско у Руским Керестуре роби лєм найнєобходнєйши роботи. Телефони Служби 025/705-222 и 705-333, доступни од 9 до 15 годзин. Як дознаваме од Желька Ковача, Служба редуковала свою роботу а по препорукох зоз Канцелариї за людски и меншински права и од Координациї националних совитох, та заняти углавним робя з дому, алє телефон Служби доступни як назначене. По його словох, препоручене им як усоглашиц роботу зоз терашнїм станом, як трошиц средства, и цо баржей мерковац и зменшац и роботу и случованя хтори предвидзени, бо нїхто нє ґарантує же тераз уплацованє средствох и надалєй будзе поряднє як цо було потераз.
ґдовици у Словацкей. По 55 тисячи достаню Фестивал хорского шпиваня у Вербаше, „Коцурска жатва” з Коцура и „Най ше нє забудзе” з Дюрдьова, а 60 тисячи „Мелодиї Руского двору” зоз Шиду. За видавательни проєкти 100 000 опредзелєне за видаватнє кнїжкох НВУ „Руске слово”, а 50 000 за Часопис „Шветлосц”. По 50 000 одобрени и за Зборнїк „Студия рутеника” Дружтва за руски язик, литературу и културу, и Завичайному клубу Шид за „Руски фамелиї у општини Шид”.■ М. Афич 3. АПРИЛ 2020.
STANOVISKA Пише: Александар САВАНОВИЧ, новинар
ДОМАШНЇ ФРОНТ Внєдзелю сом, после длугшого часу, бул на двох литурґийох, и рано и на вечурнї. Ранша Служба Божа служена у Керестуре, а вечарша у Ужгородзе. А я шедзел у своїм квартелю у Новим Садзе, и провадзел богослуженя прейґ интернету и дружтвених мрежох. Дзень пред тим, „бул” сом у Риме и слухал Urbi Et Orbi Святого Оца, а влапел сом и сеґмент служби зоз Площи святого Петра и паповей казанї. Латински и италиянски розумим лєм тельо же их розликуєм хтори язик хтори, алє зато ту линки з прекладами, так же сом, шедзаци у власним доме, шведочел историї. Тота история, же папа служи пред празну ватиканску площу на хторей лєм даскельо телевизийни екипи у скафандерох спричинєна, нажаль, з вирусом корона лєбо Ковид19, нєвидлївого нєприятеля хтори парализовал швет, а найчежше вдерел праве Италию. Чарна статистика хтора нам каждодньово сцигує зоз Италиї и других часцох Европи и швета, боляцо нас спозорює же яки зме, людзе и чловечество, крегки и чувствительни, а источашнє и повязани и медзизависни – проблеми з другого конца швета кус познєйше уж пред нашима дзверми. Найстрашнєйша поука з того шицкого заш лєм же як нас барз, у людских животох насампредз, драго кошта нєозбильне одношенє ґу озбильним ситуацийом. Слики з Берґама, Бреши, Мадриду, преполних шпитальох дзе стотки хорих чекаю на помоц, а лїкаре примушени судзиц хто достанє другу нагоду, а кого нє вредзи ратовац... То ситуация понад людского моралу кед природни закони сцераю столїтиями будовани гуманистични начала цивилизованого дружтва. И цо найгорше, то нє ствар вибору, алє елементарней нужносци – огранїчени и вичерпани ресурси нє шму ше росиповац на тих чия животна мисия сполнєна, алє чувац за тих хтори будую будучносц. У дзепоєдних шпитальох у Италиї и Шпаниї вецей ше нє бори за живот поєдинца, алє за преживйованє Дружтва. Тоти апокалиптични слики скоро сиґурно би ше нє случели да животна филозофия европского (поправдзе, медитеранского, алє и Балкан нє далєко) држтва кус менєй базована на еґоизму, гедонизму и общеприсутней мантри „озда ше то мнє нє случи”, лєбо, ище горше, „дриляй по своїм, та як будзе”. Нєт абсолутно сиґурней превенциї и охрани од епидемиї, алє нєодвичательни и саможиви поєдинци значно допринєсли же вирус вошол до шпитальох и старецких домох, и за собу охабел пустоту. Поєдинци хтори пре власни комфор лєбо оганянє за материялним, нє мали кеди дома одхоровац „горучку и натху”, алє бегали доокола и ширели вирус. Тераз зме як Чловечество и Цивилизация дошли до ситуациї же нам наш нєвидлїви сопутнїк, микроорґанизем зоз гранїци живого и нєживого швета поручел: „Гало, помали. Шеднї, остань дома. Пре себе и пре других.” Завар нам гранїци, прижемел авиони, позаверал фабрики и школи. Додатни проблем же кед чловек шедзи дома, медзи штирома мурами, у єдним моменту муши ше зоочиц зоз собу и своїма, реорґанизовац каждодньови живот на нови 24/7 модус. Скоро шицко иншак як цо було до позавчера. Тераз, шедзим дома и ратуєм швет. И мушим повесц – досц ми добре идзе, голєм затераз. Интернет и провадзаци ґеджети конєчно достали змисел. Мам кеди и за себе и за других. Можем читац, роздумовац, ослуховац цихосц городу. Штири мури оградза цело, алє дух безгранїчни. Можебуц тераз, кед живот станул, научиме наисце жиц. Становиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово”
РУСКЕ СЛОВО 7
НАШО МЕСТА МИРИ ПОЗАРЯДОВОГО СТАНУ НА ЛОКАЛНИМ УРОВНЮ ОПШТИНА ВЕРБАС
ДОБРА ОРҐАНИЗАЦИЯ И СОЛИДАРНОСЦ НА ДЇЛУ У Дому здравя ,,Велько Влахович” у Вербаше од стреди, 25. марца, респираторна амбуланта почала робиц нєпреривно, 24 годзини, за пациєнтох котри маю звекшану тїлесну температуру и тих котри маю респираторни здравствени почежкосци
Ч
исла телефонох у респираторней амбуланти у Вербаше то 021/ 7954 434, 062/ 780 289, 064/ 846 81 05 и 064/ 846 81 06. Пре позарядови стан и полицийну годзину Дом здравя у Вербаше роби од 7 по 18 годзин. Роботни час Служби наглей помоци од 00 по 24 годзин, а число телефона 021/ 704 124. Чи сла те ле фо нох на котри ше мож ин формо вац у вя зи зоз здравстве ним ста ном, отве ра ня хо ро ва ня, ви пи со ва ня по ряд ней те рапиї лє бо да я ко го дру го го пи та ня за ви бра но го дохто ра то 021/ 7954 436 и 021/ 705 400, а за педи я тра 021/ 7954 440 и 021/ 7954 444. Шицки додатни информациї гражданє можу достац кажди роботни дзень од 7 по 15 годзин на числа телефонох 021/ 7954 458 и 021/ 7954 423. У периоду од 7 по 20 годзин ше мож додатно информовац и на числа телефонох 063/ 860 70 34, 062/ 780 285 и 062/ 780 259. Число СОС телефона за психолоґийну помоц шицким гражданом, на котре ше мож обявиц кажди роботни дзень од 7 по 15 годзин, то 021/ 7954 485 и 021/ 700 208, а од 7 по 20 годзин на число телефона 063/ 860 70 59. Зоз вербаского Дома здравя апелую на шицких гражданох же би поступали у складзе зоз препорученями и упутствами котри дали компетентни державни орґани пре зоперанє зявйованя и евентуалного ширеня вируса. Шицки пациєнти котри приходза до тей установи, треба же би поступали так як назначене и обявене у упутству и же би ше явели на шалтер котри ше находзи коло Служби наглей медицинскей помоци. АМБУЛАНТА У КОЦУРЕ Як визначене у обвисценю на коцурскей амбуланти, поступок у случаю контакту зоз особу заражену зоз вирусом корона, потребне ше притримовац шлїдуюцого – нє треба приходзиц нєнаявени до амбуланти, з дому наволац и информовац медицинску
8 РУСКЕ СЛОВО
шестру, лєбо дохтора, кед думаце же сце були у ризичним стредку, и притримовац ше упутствох котри достанєце од медицинских роботнїкох. Явиц ше мож на число телефона амбуланти 021/ 727 104, лєбо волац до Институту за явне здравє Войводини на 064/ 802 88 94 и 064/ 802 88 95. Под час тирваня позарядового стану, стоматолоґийна амбуланта будзе робиц лєм за хитни случаї каждого вовторку и пиятку од 7 по 18 годзин. У случаю потреби, шицки пациєнти з Коцура ше можу явиц до стоматолоґийней служби Дома здравя ,,Велько Влахович” у Вербаше. У амбуланти превжати шицки предписани мири защити и превенциї од вируса ковид-19. На уходзе шицки пациєнти треба же би ше дезинфиковали зоз средством котре поставене коло дзверох, як и же би положели защитни маски котри тиж доступни шицким котри уходза до тих просторийох. ДЕЗИНФЕКЦИЯ НА ТЕРИТОРИЇ ЦАЛЕЙ ОПШТИНИ Штаб за позарядово ситуациї општини Вербас, на чолє зоз командантом Штабу Миланом Ґлушцом, принєсол одлуку же би ше дезинфиковало явни установи на териториї цалей општини. Тоту акцию, у дньох борби з вирусом корона, окончую роботнїки ЯКП ,,Комуналєц” Вербас, як и комунални дежурни и волонтере котри достали леґитимациї у шицких месних заєднїцох, а котри пред тим прешли обуку за тоту файту интервенциї. Дезинфикованє ше окончує, як у городу, так и у шицких валалох вербаскей општини. Месни заєднїци у населєних местох достали по два атомизери (розпирсковачи) од Штабу за позарядово ситуациї ОВ. Шицки мири ше запровадзує з цильом защити шицких гражданох од вируса ковид-19. 3. АПРИЛ 2020.
mesta@ruskeslovo.com
МИРИ ПОЗАРЯДОВОГО СТАНУ НА ЛОКАЛНИМ УРОВНЮ У Вербаше перше дезинфиковани Общи шпиталь, а потим и Дом здравя ,,Велько Влахович” и Ґеронтолоґийни центер. Подполно дезинфиковани и просториї апатикох, месни амбуланти, шицки ґеронтолоґийни доми, спорт ски гали и други явни обєкти, институциї, установи, школи и церкви. Опрему и средства котри ше хаснує за дезинфикованє обезпечела Општина Вербас. – Маме достаточне число апаратох и потребни средства же бизме цо скорей третировали шицки явни обєкти, почитуюци приоритети. Нє виостанє анї дезинфекция явних поверхносцох, улїчкох и обєктох колективного биваня. Важне же бизме ше притримовали шицких предписаних мирох, же би гражданє остали дома, окреме тоти старши як 65 роки, цо им и обовязка. Тиж контролуєме людзох котрим преписана самоизолация и так шицки даваме доприношенє у борби процив епидемиї – гварел Ґлушац у мено Штабу за позарядово ситуациї општини Вербас. ВОЛОНТЕРЕ ПОМАГАЮ НАЙСТАРШИМ СОГРАЖДАНОМ Мрежа волонтерох у месних заєднїцох вербаскей општини успишно покрива шицки часци населєних местох и сцигнє по старших гражданох котрим помоц найнужнєйша. Волонтерох мож препознац по леґитимацийох котри маю. Волонтерски тими ше у найкратшим можлївим року одволую на воланя старших як 65 роки, гражданох котрим огранїчене рушанє през цали дзень, и виполнюю їх потреби. Каждодньово им приноша шицко цо им потребне за живот, основни поживово продукти, средства за гиґиєну и лїки. Числа телефонох на котри ше гражданє можу явиц у Вербаше – I Месна заєднїца 021/ 704 842, II Месна заєднїца 021/ 706 033, III Месна заєднїца 021/ 706 033, а у Коцуре – Месна заєднїца 021/ 727 068.■ О. Русковски 3. АПРИЛ 2020.
ДОМ ЗДРАВЯ ЖАБЕЛЬ
ПОМОЦ З АМБУЛАНТОХ 24 ГОДЗИНИ Понеже ше робота Централизованей специялизованей амбуланти за респираторни инфекциї Дома здравя Жабель у Жаблю, за пациєнтох котри маю симптоми инфекциї орґанох за диханє закончує зависно од полицийного часу, а остатнї тидзень на шеснац годзин, Дом здравя Жабель у сотруднїцтве зоз Штабом за позарядову ситуациї Општини Жабель превжал инициятиву на хасен гражданох. Од стреди, 25. марца, активоване число телефона на котре гражданє можу достац совит або ше опитац, достац информацию. Амбуланта у Чуроґу роби од шеснац годзин пополадню по седем рано, односно у периодзе кед амбуланта у Жаблю нє роби, а так заплановане же би було и надалєй. Число телефона амбуланти у Чуроґу 064/805-7-226. Роботни час им седем днї у тижню. Гражданє Општини Жабель часто волаю на телефони котри отворени за здравствену помоц и совитованє. Тиж, кол-центер дава широку лепезу помоци, од физичней помоци, як цо одход до дутяну, або апатики, по унапрямйованє кому треба же би ше явели кед маю одредзени здравствени, або психолоґийни пробелем, та до совитох як себе защициц од вируса. Волонтерох котри помагаю у роботи Општини Жабель и єй кол-центер за помоц старим, хорим и самим особом у тей позарядовей ситуациї и кед ше вирус вше баржей и швидше шири, єст
КИТАЙСКА ЗАСТАВА У ҐОСПОДЇНЦОХ Штредком прешлого тижня, у Ґосподїнцох опрез будинку Месней заєднїци Ґосподїци святочно подзвигнута застава Народней Републики Китай. На подзвигованю застави присуствовали Ґосподїнчанє, на чесц и знак почитованя нєсебичней помоци Китаю Републики Сербиї у чежких часох и кед ше нашо гражданє боря процив вируса корона. З тим, як гваря гражданє Ґосподїнцох, символичним ґестом, жадали указац подзековносц за помоц котру дава Китай у доручованю потребних средствох за борбу процив ширеня вируса, алє и помоц їх лїкарох, фаховцох котри ше борели процив вируса и у їх держави.
вше вецей. Кажде хто ше жада приключиц ґу гуманитарному волонтираню, може ше приявиц до кол-центру Општини Жабель на 021/210-22-84. Їх роботни час ше меня у зависносци од полицийного часу, а по остатнєй одлуки Штабу робя од седем рано до шеснац годзин пополадню. Волонтере каждодньово на терену у шицких штирох населєних местох Општини Жабель. Просеково на дзень их наволаю медзи штерацец и пейдзешат особи, а коло двацец одсто ше информовали о им потребних податкох, остаток за помоц, односно доручованє до обисца цо им потребне.
Гражданє котри у карантину и надалєй найвецей глєдаю же би им ше доручело лїки, основну поживу, млєко, хлєб и овоц, як и средства за гиґиєну. У кол-центру волонтираю двацец особи котри задлужени дац гражданом потребну информацию и помоц, як и упутиц волонтерох ґу нїм. У прешлим тижню Општина Жабель превжала ище єдну миру пре позарядови стан у РС. Явни установи, хторим локална самоуправа снователь, застановя роботу и буду у нїх орґанизовани дежурства, а так же би ше минимално трошело електиричну и цеплотну енерґию. Општина розказала директором явних установох же би послали лїстину занятих котри у тих хвилькох нє робя, а способни су за роботу, же би ше уключели до роботи волонтерского тиму Општини Жабель. З таку миру заплановане же би гражданє општини котри муша буц у цалодньовим карантину були подполно намирени зоз потребами. С. С.
РУСКЕ СЛОВО 9
НАШО МЕСТА МИРИ ПОЗАРЯДОВОГО СТАНУ НА ЛОКАЛНИМ УРОВНЮ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ
Роботнїки ЯКП „Руском” по налогу Штабу за позарядово ситуациї општини Кула 26. марца дезинфиковали шицки просториї Дома школярох хтори ше находзи у комплексу керестурскей Основней и штреднєй школи „Петро Кузмяк”. Присутни бул и предсидатель Општини и Штабу Дамян Милянич, як и директор Дома здравя Жарко Шевин. Предсидатель Милянич за „Ку-медия” виявел же то була порядна нащива Рускому Керестуру у рамикох каждодньового обиходзеня шицких месних заєднїцох у општини. По його словох, нащивело ше и и Дом школярох же би ше знало як го пририхтац за можлїве змесценє особох до изолациї, док почнє масовне тестиранє гражданох на присуство вируса корона. Предсидатель Милянич гварел же важне же интернат дезинфиковани, випражнєти и порихтани за можлїву намену. Ґу його словом директор др Шевин додал же Дом за таке цалком виполнює про сторни и материялно-технїчни стандарди, наздаваюци ше щиро же ше то нє случи.
фото:Ку-медия
ДЕЗИНФИКОВАНИ ИНТЕРНАТ ЗА ПОТЕНЦИЯЛНИХ ПАЦИЄНТОХ
Заш лєм ше муши буц порихтани и за можлївосц же би ту могло змесциц пациєнтох зоз лєгчейшу клинїчну слику. Од директорки Школи Хелени Пашо Павлович, хтора тиж була присутна з тей нагоди, дознаваме же ище пред тим сама Школа тиж дезинфиковала цали обєкт, а тераз було ище єдно дополнююце дезинфикованє интернату. М. А.
У ШИДЗЕ
ОПШТИНА ЖАБЕЛЬ
ДОБРОДЗЕЧНЕ ДАВАНЄ КРЕВИ
ПСИХОЛОҐИЙНА ПОТРИМОВКА КОТРА ВЕЛЇМ ТРЕБА
У орґанизациї Заводу за трансфузию креви Войводини з Нового Саду и Червеного крижа Шид, початком того тижня у Технїчней школи „Никола Тесла“, од 9 по 12 годзин отримана акция за добродзечних давательох креви. На акцию ше одволали 20 давателє, крев после препатрунку дохтора дали 18, а з тей нагоди запровадзени и додатни гиґиєнско-санитарни мири. Вл. Дї.
Понеже у Доме здравя Жабель уж длугши час нєт занятого психолоґа або психотерапеута, бо нєт достаточне число гражданох же би тото потримали, у позарядовей ситуациї гражданє Општини Жабль у Доме здравя нє можу достац таку помоц. Медзитим, з оглядом же уж позарядови стан у нашей держави, Жабельчанка мастер психолоґ и психотерапеут Миряна Латинкич у нєвигодним стану жительох општини, од 25. марца волонтерски дава психолоґийну потримовку гражданом жабельскей општини. Латинкичова гварела же чувствовала же то єй обо- Миряна Латинкич вязка, понеже є медицинска роботнїца и єй длужносц помогнуц особом у нєщесцу, а окреме же менталне здравє єй ресор. – Потримовка вше потребна. Шицки ше першираз стретаме зоз тоту специфичну ситуацию. Гражданє котри маю страх, и проблем, бо су у изолациї, депресивни су и боя ше пре еґзистеницю, най ме наволаю, як и здравствени роботнїки и роботнїци, понеже им окреме потребна потримовка, же би нє мали пошлїдки. Шицки котри маю потребу най наволаю. У таких позaрядових ситуацийох з початку чувствуєме страх котри повязани з нашим механїзмом одбрани, а познєйше вон може прероснуц до психичних завадзаньох – гварела Миряна Латинкич, котра роби у приватней ординациї у Новим Садзе. Контактовац з ню мож на число телефона 060/42-555-40, кажди дзень, седем днї у тижню, од седемнац по дзеветнац годзин. Розгварки безплатни. С. С.
10 РУСКЕ СЛОВО
3. АПРИЛ 2020.
mesta@ruskeslovo.com
МИРИ ПОЗАРЯДОВОГО СТАНУ НА ЛОКАЛНИМ УРОВНЮ ПОДМИРЕНОСЦ У АПАТИКОХ
ОЧЕКУЄ ШЕ СТАБИЛИЗАЦИЯ
У тим тижню очекує ше стабилизация у подмирйованю тарґовища з медицинским алкоголом, средствами за дезинфекцию, рукавицами и масками
П
решлих дньох у апатикох у Руским Керестуре ище вше було вельке поглєдованє за масками, рукавицами и дезинфекцийнима средствами. Роба каждодньово сцигує, а окрем рукавицох, гевто друге могло обезпечиц. У апатики „Здравє плус” у Руским Керестуре рукавици нє було, алє сцигли дезинфекцийни средства за руки, як и маски, з тим же єдней особи допущене купиц найвецей 10 фалати. Заняти у тей апатики, по виходзенє того числа, нє були сиґурни чи апатика будзе робиц на нєдзелю, 5. априла, за потреби людзох старших од 70 рокох, понеже, як гварели, инструкциї ше з дня на дзень меняю. Тото цо сиґурне, то же тота апатика истого дня, на нєдзелю, за других жительох будзе робиц од 7 до 12 годзин, тиж и на соботу од 7 до 15 годзин, як и през роботни днї од 7 по 16 годзин. У апатики „Galen pharmˮ у Керестуре, тиж мож купиц защитни маски, а єдна особа шме купиц тиж найвецей 10 фалати. Роби єст, но рукавици и дезинфекцийни средства були дефицитарни. Роботни час тей апатики през роботни днї од 7 до 15 годзин, всоботу од 7 до 13 годзин, а нєдзеля нєроботна. Подобна ситуация и у апатики „Galen pharmˮ у Кули, з тим же тота апатика за гражданох старших од 65 рокох каждей нєдзелї роби од 4 по 7 годзин рано. Од 7 по 8 годзин роботнїки маю час хтори хасную же би дезинфиковали простор, и теди апатика заварта, алє вец од 8 по 13 годзин робя за шицких других. През роботни днї апатика роби од 7 по 15, а соботу од 7 по 13 годзин. Як гварели заняти у тей апатики, маски тераз єст, рукавици сцигую алє швидко и прейду, а средства за дезинфекцию у дефициту. Лїки хтори людзе беру за свою терапию тиж єст, алє роба кус пожнї пре очежане випоручованє, а єст и налоґи пре скрацени роботни час. ХИБЕЛИ РУКАВИЦИ И ДЕЗИНФЕКЦИЯ Под час позарядового стану, у Коцуре и далєй робя обидва апатики котри робели и потераз, лєм зоз вименєним роботним часом. Апатика ,,Коцур”, котра оддїл апатики ,,Вербас” и находзи ше коло валалскей Амбуланти, през роботни днї окончує свою дїялносц у периодзе од 7 по 13 годзин, соботами од 7 по 12 годзин, а нєдзелями нє роби. Як нас информовали, защитни маски маю достаточне число за шицких гражданох, а тих дньох ше обчекує и випорученє рукавицох и средствох за дезинфекцию. Лїки єст и у залихох. Друга апатика у котрей шицки валалчанє можу купиц лїки и друге цо им потребне, то апатика ,,М&П Дуґа”. Отворена є каждого дня од пондзелку по соботу од 7,30 по 16 годзин, а нєдзелями роби од 7,30 по 14 годзин. Як гварела апатикарка, порядно приходза защитни маски, рукавици и дезинфекцийни средства. 3. АПРИЛ 2020.
– Нове випорученє сцигує кажди пар днї. Кед слово о лїкох, шицко чече дотаточно нормално, а найгорша ситуация може буц тота же потребне причекац 5, 6 днї же би сцигло випорученє – визначели у апатики. Апел на гражданох то же най нє правя залихи, и най буду солидарни. НАЙГЛЄДАНШИ БУЛИ МАСКИ Апатики Дома здравя у Шидзе концом прешлого тижня у векшим количестве достали защитни маски. Першого дня достали 500 маски, а ютредзень ище 1 000 и тоти количества такой попредани по цени 98 динари. Цо ше дотика рукавицох, попредани на перши завод лєм гевти хтори були у залихох, а нови количества нє сцигли. У єдней з числених приватних апатикох „Лек” власнїци Смиляни Миятович Ившич, защитни маски сцигли на два заводи и то по 500 фалати по цени од 100 динари. Фармацеутка Миятович Ившич гварела же защитни рукавици нєт, алє єст дезинфекцийного ґелу за руки. Подмирйованє з лїками порядне и єст шицки лїки. Апатики у Новим Садзе хтори буду робиц нєпреривно то: „Бену – Булевар” Булевар Михайла Пупина 9, „Тилия” Булевар ошлєбодзеня 3а, „Ирисфарм – НС– 1” Руменацка 13, „Цвеїч” Сримска Каменїца, Площа Змая Йови 6. Потим, апатики хтори буду видавац лїки пензионером, внєдзелю од 4 до 7 годзин рано, то: „Тилия”, Народного фронта 21, „Лаурус”, Бул. ошлєбодзеня 76 а, „Ґален Фарм”, Бул. ошлєбодзеня 76 а, „Дуня”, Бул. патриярха Павла 14 а, „Янкович”, Руменацка 23, Хаджи Рувимова 48, Мише Димитриєвича 2, Милоша Баїча 13, потим „Зеґин”, Бул. ошлєбодзеня 127, Бул. Европи 28, Ветерник, Цара Лазара 4, „Ирисфарм”, Футоґ, Цара Лазара 7, „Бену”, Цара лазара 4, Краля Петра I 6; Бул. Михайла Пупина 9, Сримска Каменїца, Площа Змая Йови 6, Меркатор Бул. ошлєбодзеня 102, Руменка Улїца ошлєбодзеня 20б, ДИС Футожска драга 10, „Цвеїч” Балзакова 36. ■ Ан. М./О. Р./Вл. Дї./А. П.
РУСКЕ СЛОВО 11
ЕКОНОМИЯ ОПШТИНА ЖАБЕЛЬ ПОМАГА СВОЇМ ПРОДУКОВАТЕЛЬОМ
РОБОТА НА ПОЛЮ И КЕД ПОЛИЦИЙНИ ЧАС Технїчну потримовку за подношенє вимоги за роботу на полю, кед полицийни час, польопривреднїки можу достац у Општинскей управи Жабель на телефони 021/210-22-55, 064/11-71-295, 064/28-134-68
ДОБРА ПОДМИРЕНОСЦ ПОЛЬОПРИВРЕДНИХ АПАТИКОХ
О
д преглашеня позарядового стану у нашей держави кед полицийни час, нїхто нє шме висц зоз свойого обисца од седемнац годзин до пейц годзин рано, а по найновшим, за викенд, од петнац до пейц годзин. Як ше предлужує полицийна годзина так польопривреднїком, статкаром, овоцаром и продуковательом желєняви остава кратше робиц на своїх польох, у овоцнїкох, пластенїкох и фармох, кед су нє у рамикох їх обисца. Прето Министерство польопривреди дало можлївосц польопривреднїком же би достали допущенє за роботу на полю и кед полицийни час, лєм треба поднєсц вимогу, а у реализациї тей можлївосци своїм продуковательом помага Општина Жабель. ВИМОГУ МОЖ ПОПОЛНЇЦ ЛЄМ ЕЛЕКТРОНСКИ Польопривреднїки котри маю потребу робиц на полю и кед полицийни час треба же би поднєсли вимогу Управи за защиту рошлїнох хтора доступна у електронскей форми https://www.registar-uzb.rs/agromere/, статкаре Сектору за польопривредну инспекцию http://stocarstvo.registar-uzb.rs/, овоцаре и подукователє желєняви Управи за защиту рошлїнох http://agromere.registaruzb.rs/. Продукователє з Општини Жабель вецей информациї можу достац на число телефона 064/88-18-449 Министерство польопривреди, Оддзелєнє задлужене за Южнобачки округ, як и у Општинскей управи Жабель на шлїдуюци телефони 021/210-22-55, 064/11-71-295, 064/28-134-68, дзе можу достац технїчну потримовку за подношенє спомнутей вимоги. Вона ше состої од упутйованя на адекватну адресу Министерства польопривреди. Прето старшим продуковательом найвигоднєйше же би им младши помогли виполнїц потребну вимогу. Помоц у Општинскей управи Жабель мож достац кажди роботни дзень од седем рано по петнац годзин пополадню, а їх роботни час ше пременї теди, кед ше предлужи полицийни час.
12 РУСКЕ СЛОВО
У Дюрдьове шицки польопривредни апатики и задруґи добре подмирени зоз репроматериялом котри потребни продуковательом, а окреме польопривреднїком и як гваря, за тераз нє маю проблеми зоз дистрибуцию и набавку материялу. Продукователє зоз Дюрдьова ше, медзитим, часто и самоорґанизую та, же би себе купели потребни хемийни средства и шаца по нїзших ценох, або же би мали векши вибор репроматериялу, шицко цо им треба глєдаю на интернету, поручую и сцигує им по швидкей пошти.
Вимогу мож виполнїц лєм електронски. Особа котра достанє дошлєбодзенє за роботу за одредзени днї, под час забрани рушаня, ма обовязку же би зоз собу ношела роботни налог, односно дошлєбодзенє за роботу. Дошлєбодзенє важи лєм єден дзень, а сцигує найпознєйше за штерацец осем годзини. Продукователє треба же би знали же на валалє младши як седемдзешат роки шму робиц на полю, а старши треба же би нашли дакого хто им тото цо треба пороби. У ДЮРДЬОВСКИМ ХОТАРЕ ЖЕМ ПОРИХТАНА ЗА ШАТВУ Од половки марца у Дюрдьове уж почали роботи на полю и то пририхтованє жеми за шатву и прикармйованє жита. Жем ше крашнє пресушела, та ю продукователє за шатву порихтали зоз дерлячами и зоз шатвопририхтовачами, так же на верху достате пасмо зоз мелку жему, у хторим ярнї култури лєгко посходза, а у Дюрдьове ше и тей яри, од землєдїлских културох, найвецей будзе садзиц кукурицу и сою. За розлику од прешлого року, тераз, жито нє лєм же ше крашнє желєнєє, алє и крашнє повирастало, бо було дижджи кед требало, та мало надосц влаги, а мало и цеплоти, бо жима була блага. Польопривреднїки красну хвилю у прешлим тижню вихасновали и за валянє бетелїни и жита. Тих дньох ше роби и у пластенїкох, у котрих Дюрдьовчанє продукую заградково рошлїни и розсаду рижних файтох желєняви и бостану. ■ С. Саламун 3. АПРИЛ 2020.
ekonomija@ruskeslovo.com
ПОЗАРЯДОВИ СТАН У ПРЕДАВАЛЬНЬОХ ЗА ПОЛЬОДЇЛЦОХ
ДОСТАТОЧНЕ КОЛИЧЕСТВО ШИЦКИХ ПРОДУКТОХ Под час позарядовей ситуациї польопривредни апатики и предавальнї зоз статкову покарму можу робиц, лєм пред полицийну годзину – зоз скраценим роботним часом. Як нас поинформовали у коцурских предавальньох статковей покарми, шицки продукти котри валалчанє и польодїлци звичайно купую, єст у резерви и, затераз, достаточне количество. У предавальньох ДОО ,,Кана ДММ” и ,,Farm Commerc” ДОО мож купиц, попри покарми за домашнї животинї, за статок и живину, тиж и нашеньску робу, штучни гної, средства за защиту рошлїнох, як и други польопривредни репроматериял. Нашенє заградкарских културох тиж мож найсц у тих предавальньох. По словох занятих, людзе приходза куповац шицко цо им потребне за їх обисца и їх польопривредни ґаздовства, понеже ше уж роби и на полю, алє ше почитує шицки упутства, а притримую ше и оддалєносци од два метери. Заняти поряднє запровадзую шицки защитни и превентивни мири, и водза рахунку о шицких предписаних мирох за зоперанє ширеня вируса Ковид-19. О. Р.
У КОЦУРСКИМ ХОТАРЕ
НАКАДЗИ ОГРЕЄ, ПОЧНЄ ШЕ САДЗИЦ О пририхтованю польопривреднїкох у Коцуре за ярню шатву, о тим чи єст купиц минерални гної и шаца за ярнї польопривредни култури и о актуалних роботох на польох у коцурским хотаре гварел нам Юлин Фейса зоз Землєдїлскей задруґи „Либела продукт”. – Пре позарядову ситуацию, кус нам ше пременєл способ роботи, та робиме зоз скраценим роботним часом од 9 по 13 годзин. Водзиме рахунку о защити, як и о превентиви, хаснуєме защитни маски и средства за дезинфекцию. Кооперанти уходза єден по єден до просторийох задруґи, притримуєме ше шицких предписаних мирох охрани од вирусу корона – визначел Фейса. Вон тиж гварел же ше роботи на полю муша покончиц и муши ше робиц, та людзе приходза и пририхтую ше за садзенє. – Задруґа функционує як и звичайно, маме и нашеня и штучного гною, як и шицки потребни хемийни средства. Бриґи зоз випоручованьом нашеньох и шицкого цо потребне польопривреднїком затераз нє маме, а набавянє функционує як треба – гутори Фейса.
3. АПРИЛ 2020.
Кед у питаню терашнї роботи на полю, Фейса гвари же коцурски парасти чекаю кус лєпшу хвилю, же би ограло и же би ше температура жеми до котрей ше будзе садзиц подзвигла на 8-10 ступнї. Теди ше аж годно почац шац слунечнїк, кукурицу, сою... – Тераз наишла габа жимней хвилї, алє тих дньох обчекуєме же огреє и же ше почнє садзиц и сою, слунечнїк и кукурицу. Як ше то будзе шицко одвивац пре полицийнс час, чи шицки парасти достаню допущеня же би ше могли рушац и окончовац роботи на полю, увидзиме – гвари Фейса. Вон дума же на полю нєт вельо опасносци од вирусу Ковид-19, прето же єст и досц витру, алє и людзе ше нє тельо стретаю. – Векши би бул проблем кед би ше тоти роботи окончовали ґрупно. А так, верим же польски роботи польопривреднїк може без проблемох одробиц сам и нє маме ше ту, у хотаре, од дачого окреме бац – гварел на концу Юлин Фейса зоз ЗЗ ,,Либела продукт“. О. Р.
РУСКЕ СЛОВО 13
ЕКОНОМИЯ ПРЕД ЯРНЮ ШАТВУ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ
ЄСТ И ШАЦА, И ГНОЮ, И ЗАЩИТНИ СРЕДСТВА
ПОЛЬОПРИВРЕДНИ АПАТИКИ У ШИДЗЕ ДОБРЕ ПОДМИРЕНИ
ПОЛНИ ПОЛЇЧКИ ЧЕКАЮ КУПЦОХ
По догварки зоз дистрибутерами, поручена роба би требала порядно сциговац, а вельки компаниї як цо Bayer, BASF, Аґромаркет, Ґаленика, Тимак аґро, твердза же роби у тим року на тарґовищу будзе достаточно И попри позарядового стану хтори велїм поремецел плани и цек роботи, польопривреднїкох у наиходзацих дньох чека ярня шатва хтора муши буц поробена, а хтора будзе праве виволанє з оглядом на очежане рушанє и спомалшену лоґистику. Подмиреносц польопривредних апатикох у Руским Керестуре затераз заш лєм задоволююца, репроматериялу єст у звичайних количествох, а тиж и вибор роби. Причина добрей подмиреносци то благочасово поручена роба хтора догварена скорей, окрем на даєдних местох дзе хиби роби зоз увозу. – Пред тим як цо преглашена позарядова ситуация, шицко ишло так як треба. Идзе и далєй, медзитим, обачиц же людзе почувствовали страх же нє будзе репроматериялу, понеже и дистрибуция идзе чежше, и скрацени роботни час, а и прето же уведзени полицийни час хтори парастом очежує рушанє. По даякей догварки зоз добавячами, дистрибутерами, нє видзим же би бул проблем коло набавки дотика, а вельки компаниї як цо Bayer, BASF, Аґромаркет, Ґаленика, Тимак аґро, твердза же роби на тарґовищу у тим року будзе достаточно. Ми од увозу досц завишиме, ту поведзме Bayer компания хтора ма вельку палету пестицидох, гоч набавка за їх робу рушела начас, ище у януару, та нє будзе проблем, окрем можебуц за коло 10 одсто роби. Поведзме, минерални гной уреа, хтора ше увожи зоз Австриї напредок розпредана, нашенє за сою и кукурицу сцигує... Нє можеме виполнїц жаданя так як прешлого року же кед ше поручело два, три шатвово єдинки же вони сцигню такой ютредзень, то чежко. На щесце, дистрибуция Декалбу, хтори найглєданши, закончена початком фебруара, а гевти други гибриди иду своїм цеком. – толкує аґроном Славко Малацко спред подприємства „Аґрохома” и додава же на початку позарядового стану роба вельо швидше преходзела. – Єден час кед тот позарядови стан почал, барз ишло поручованє. Требало робу обезпечиц напредок, медзитим проблем у тим же нє можеме дацо вжац напредок, бо нє знаме анї цо нам будзе потребне. Лєгко би було кед бизме напредок знали цо ше случи у веґетациї по 8. або 9. лїсток, алє нє знаме анї яка хвиля будзе, анї яки коровча виду, яки третмани буду потребни... Прето думам же треба исц крочай по крочай – гвари аґроном Малацко. И директорка Задруґи „Керестурска паприґа” Душица Орос гвари же затераз проблеми зоз робу нє маю, алє и же роба нєзвичайно швидко приходзи. – Затераз маме досц роби хтора часто сцигує, подмирени зме з тим найосновнєйшим цо потребне, ярнї продукти ту, но хибя даяки штучни гної зоз увозу. Ище вше нє знаме як будзе з паприґу, алє людзе беру дацо цо им будзе потребне на початку сезони, а вец рахую же кед ше ситуация стабилизує, буду набавяц далєй. Шицко завиши покля тот позарядови стан будзе тирвац и як будзе зоз роботну моцу, понеже то тиж досц важна ставка – гвари Оросова. У подприємстве „Т-пам” власнїка Павла Малацку, тиж подмиреносц з робу добра, окреме з робу зоз Сербиї. Як гвари власнїк Малацко, людзе ше менєй рушаю, та и роба кус слабше преходзи, алє тото основне як „траки” и фолия ше поряднє купує. Хемийни средства тиж вельо розпредани понеже людзе правя залихи, алє нє пре позарядови стан, алє пре нєдавни закон хтори забранї хаснованє тих хемийних средствох. Ан. Медєши
14 РУСКЕ СЛОВО
Польопривредни апатики у Шидзе, и попри позарядового стану, добре подмирени з робу и чекаю польопривредних продуковательох же би пришли понакуповац цо им потребне. Єдна з добре подмирених апатикох и „Херба” власнїци Зорици Лилич, хтора нам такой на початку розгварки гварела же остатнї днї як запровадзени позарядови стан єст и до 80 одсто менєй купцох. Понеже ше нє зна кельо то будзе тирвац, Лиличова ше наздава же предаванє помали руши, бо добре познате же роботи на польох, овоцнїкох и у заградох нє можу чекац. Цо ше дотика хемийних средствох за пирсканє, у „Херби” єст шицко цо продуковательом потребне тиж и нашеньскей кукурици и шаца за шицки заградово рошлїни и желєняви. Ту єст и найлоново фолиї за пластенїки, мрежа за защиту од слунка, защитни рукавици и маски хтори ше хаснує кед ше пирска, пирскачки и косачки, як и програма за заградкарство и квецарство и достаточне количество гумусу. Продукователє свидоми же буду мушиц уложиц до продукциї як и каждого року, алє ше и обаваю чи годни випродуковану робу попредац и по якей цени, и чи будзе заробку. Вл. Дї. 3. АПРИЛ 2020.
ekonomija@ruskeslovo.com
ЗВОНКО ГНАТКО, ИНЖЕНЄР ОВОЦАРСТВА ЗОЗ ШИДУ О ТИМ КЕЛЬО ОСТАТНЇ МРАЗ ОЧКОДОВАЛ ОВОЦИ ХТОРИ КВИТНЮ
МРАЗ „ПООБЕРАЛ” КАЙСИ
М
раз хтори бул вноци з нєдзелї на пондзелок (22. на 23. марец) найвецей забриґовал овоцарох, а яки чкоди спричинєл, побешедовали зме зоз Звонком Гнатком, дипломованим инжинєром овоцарства зоз Шиду. На почаку розгварки инж. Гнатко нам гвари же найвецей чкоди маю кайси и до 90 и 95 одсто, бо були у полним розквитнуцу. По його словох, коло два годзин вноци температура була минус єден ступень и падала ґу рану, так же коло шейсц годзин була минус 3,5 ступнї Целзиюсових, а аж коло 10 почала преходзиц до плусу. – Мраз найвецей чкоди направел кайсом, бо вони перши розквитли и найбаржей були розквитнути так же вимарзнуце барз вельке. Цо ше дотика брескиньох, при вчасних сортох очкодованє од 20 по 70 одсто. Найвецей розквитли Рояй ґлория, вец Мария Лучия, Свит Мери, Кладези и Биґ Банґ. У периодзе од 24 по 48 годзин од мразу барз видно кельо квитки вимарзли, бо од маразу почарнєли – гвари Гнатко. Цо ше дотика грушкох, нє єднак вимарзли у зависносци кельо ше отворели квети, подобне и при яблукох, а чкоди нє було при черешньох и шлївкох, бо ище нє розквитли. Наш собешеднїк нам пояшнює же ступень вимарзованя квета нє значи автоматски же за тельо будзе зменшани и урожай и же мож предпоставиц же кед би вецей нє було мразу урожай на концу будзе менши за 20 одсто.
Овоцарох тих дньох бриґує и як буду пирскац овоцнїки з оглядом на мири огранїченого рушаня у позарядовим стану. Гнатко нам гвари же ше знало часто случиц же ше овоцнїк пирскало у вечарших и ноцних годзинох цо тераз нєможлїве. Овоцаре буду мушиц патриц закончиц роботи у овоцнїку до 17 годзин, же би ше благочасово могли врациц дому. – Поступок кед же ше глєда дошлєбодзенє од Министерства польопривреди за роботи у овоцнїку досц компликовани, чека ше на одвит и достанє ше дошлєбодзенє за єден дзень. А може ше случиц же и кед ше достане дошлєбодзенє дує витор, або пада диждж и нє годно покончиц пирканє и так дошлєбодзенє остава нє вихасноване. Мойо предкладанє, а то сом послал и на вецей адреси компетентних, же би дошлєбодзеня давали локални самоуправи у сотруднїцтве зоз полицию и же би то було и швидше и ефикаснєйше – гвари на концу Звонко Гнатко. ■ Вл. Дїтко
ШНЇГ НЄ НАЧКОДЗЕЛ Окрем мразу, два днї було и шнїгу зоз витром, яґод кед права жима, та зме ше инж. Гнаткови питали чи и тоти нєвигодни обставини спричинєли чкоди. Вон гвари же найопаснєйши мраз, а же шнїг и витор нє направели чкоди прето же температури нє були спод нули.
3. АПРИЛ 2020.
РУСКЕ СЛОВО 15
КУЛТУРА И ПРОСВИТА ИСКУСТВА ЗОЗ ЗНЇМАНЯ ВИРТУАЛНЕЙ НАСТАВИ У ШКОЛИ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ
НОВИ ВИВОЛАНЯ ДОБРЕ ЗВЛА ДАНИ Годзини руского язика за школярох основней школи дзе порядна настава, а то у Руским Керестуре, Коцуре и Дюрдьове, були емитовани на другей програми Радио-телевизиї Войводини. Нажаль, плановaне предлуженє знїманя лекцийох мушело буц претаргнуте пре обєктивни и безпечносни причини хтори у медзичаше настали. Надалєй, годзини руского язика наставнїки буду реализовац прейґ интернет повязованя так як ше орґанизовали у каждей од спомнутих школох, алє робота на тим подняцу будзе запаметана як єдинствене искуство за шицких учашнїкох Пише: Мария Афич
Г
одзини були знїмани у Основней школи „Петро Кузмяк” у Руским Керестуре, тото подняце по налогу Министерства просвити, науки и технолоґийного розвою Школа витворела зоз Руску редакцию Радио-телевизиї Войводини, а зоз координацию Националного совиту Руснацох. После емитованя упечатки о тих он лайн годзинох барз позитивни, насампредз од школярох, родичох, алє и фаховцох, колеґох, та других особох з нашей явносци. У реализованю виртуалней настави участвовали про свитни роботнїки зоз першого образовного циклусу т. є. учительки школярох од першей по штварту класу: Наталия Зазуляк, Мелания Рамач, Нада Колошняї, Славка Гайдук, Ксения Бодянец, Любица Бучко и Ясмина Сабадош. За школярох висших класох виртуални годзини пририхтовали наставнїци Каролина Джуджар и Ксения Шовш.
Любица Бучко
учальнї и то и тераз добре функционує, алє вец почал проєкт знїманя годзинох, дзе наша Школа од окремного значеня була вибрана – гвари Джудажрова и предлужує. – Нє сцели зме дзецом направиц дацо нєзвичайне, алє предлужиц зоз обичну наставу як кед би то була настава у учальнї, же би нє мали ище и таки пременки попри шицких других. Директорка ше остарала о маркерох, ЗОЗ ДРЕВЯНКОХ ДО ВИРТУАЛНЕЙ УЧАЛЬНЇ шпунджийох, мали зме билу таблу за писанє, дахто хаГоч витворенє ТВ настави сиґурно застало шицких сновал мудру, смарт таблу, а я ше одлучела за класичну актерох, и требало на швидко реаґовац, прилапиц, наставу. – Знїманє подрозумює и трему, и досц то присподобиц ше и пририхтац, оценєприродне за нас, ми нє ґлумци, нє звикнунєте же барз добре прешло. Як то ти на камери. Поведзене нам же правце ше дожили сами про свитни роботнїки же школяре там, алє кед школярох нєт, та то цо участвовали у тим новим дожицу, досц така чудна годзина прето же сам язик пошведочели нам дзепоєдни. Карокед ше виклада то идзе зоз интеракцию же лина Джуджар, викладала годзини би кажда форма роботи була заступена (моза школярох 5. и 6. класи. По єй слойо питанє, їх одвит, одход ґу табли..), а без вох, насампредз цала ситуация була того нам було досц нєзвичайне. Єдине цо вельке нєсподзиванє, перше же пре добре у тим шицким же кед ше погришело, стали поряднє робиц. Но, важне бузнїматель то може висцерац, док того нєт у ло и же ше держава остарала же би реалним живоце у настави, вец мушиш вии меншински заєднїци мали нагоду правяц як знаш. Були зме барз колеґиялни, презентовац мацерински язик и пресотрудзовали зме, и думам же ше шицки койґ медийох. леґинї максимално потрудзели дац шицко – Накадзи престала порядна настаод себе. Тото искуство було интересантне, ва ми як школа ше такой зорґанизоваКаролина Джуджар алє лєпше кед школяре присутни. Я любим ли виртуално, прейґ вайберох и ґуґл-
16 РУСКЕ СЛОВО
3. АПРИЛ 2020.
kultura@ruskeslovo.com
дефиновац же нас нагнали зоз древянкох до виртуалней учальнї то дословно так, нараз нас шицких шицко знашло и було же знайдз ше – заключела наставнїца Джуджарова. Учителька Наталия Зазуляк викладала своїм школяром першей класи. И єй искуство подобне. – То було наисце нове и нєсподзиванє за нас. Гоч шицки маме надосц роботного искуства, нє було лєгко найсц способ як шицко виртуално представиц першей класи, бо вони ище мали. Перше було чежко здумац як их анимировац без вельо писаня, здумац їх можлїви реакциї и мойо одвити на нїх. Поправдзе чежко було приповедац камери, чувствовала сом ше як ґлумица на сцени, а нє як учителька. Заш лєм ваНаталия Зазуляк жне же зме дзецом дали живе слово на мацеринским язику, цо барз важне. Тиж кед зме чули реакциї наших школярох, було лєгчейше. Як зме чули од родичох, дзеци ше перше радовали видзиц свойо учительки на ТВ, а тиж активно нас провадзели и участвовали, векшина швидко одвитовала и зоз домашнїма задатками. Гоч зме прежили и вельку трему, думам же зме добре поробели свою часц и же кажде дал максимално од себе – гварела Зазулякова. З ТЕХНОЛОҐИЮ НЄ МОЖ ШИЦКО ЗАМЕНЇЦ Єдна зоз учителькох штвартей класи и Любица Бучко хтора свойо годзини викладала и з помоцу мудрей табли т. є. презентацийох, тиж уложела вельки труд. Як приповеда, позарядова ситуация зробела свойо, цо ше учи длуго, тераз ше мушело научиц за кратки час. – Наставнїки ше цалого живота усовершую и вше су порихтани на кажде виволанє. Пред роком то бул електронски дньовнїк, алє тераз требало звладац озбильни тест. Искуство зоз знїманьом годзинох за телевизию було окремне,
3. АПРИЛ 2020.
ВИМЕНКИ ШКОЛСКОГО КАЛЕНДАРА – БЕЗ ЯРНЬОГО РОЗПУСТУ У ВОЙВОДИНИ Покраїнски секретарият за образованє, предписаня, управу и национални меншини-национални заєднїци пре позарядови стан на цалей териториї Републики Сербиї, принєсол одлуку о пременки календара образовно-воспитней роботи покраїнских основних и штреднїх школох за школски 2019/2020. рок. Пре пандемию вируса Ковид-19 и уводзенє велїх мирох хтори ше одноша на контролу рушаня гражданох, як и на утаргованє городских и медзигородских автобусних линийох и шицких културних и спортских змистох, ресорни секретарият трима же треба место планованого ярнього розпусту у периодзе од 10. по 20. април предлужиц зоз наставу на далєкосц, окрем под час вельконоцних шветох. У складзе зоз наведзеним, плановану пременку календара ше будзе запровадзовац на шлїдуюци способ: под час вельконоцних шветох по грегориянским календаре, од 10. по 13. април, як и под час шветох по юлиянским календаре, од 17. по 20. април нє будзе настави, алє ше будзе емитовац едукативни змисти у вязи зоз Вельку ноцу, як и змисти хтори ше одноша на шлєбодни час школярох. Планує ше предлужиц наставу на далєкосц 21. априла, уключуюци и наставу каждей соботи. Вименка школского календара источашнє оможлїви надополнєнє препущених сеґментох наставного процесу. На основи тей мири обчекує ше же ше после нормализованя ситуациї образовно-воспитна робота враци до порядних цекох и же ше наставу закончи у планованим чаше. Попри тим, министер Младен Шарчевич наявел же ше почало пририхтовац тести за покладанє Пробного закончуюцого испиту за школярох осмих класох котри би мал буц отримани после Велькей ноци. Я. Дю.
понеже ше нє лєгко ужиц до улоги же преподаваш дзецом, а там празни мури и нє маш повратну информацию. За нас тот час значи и вельо шедзеня за компютером, по цали дзень и соботами и нєдзелями, вельо административни роботи, (водзиме поряднє и електронски дньовнїк), значи и провадзенє змистох на РТС, на РТВ, приключованє на платформу, ґуґл-учальню, помаганє коло уключованя школярох, по ставянє задаткох, домашнїх роботох, даванє повратних информацийох, правенє тижньового оперативного плану. Нашо школяре од I-IV класу ище мали за таку технолоґию и таки вид комуникациї, та муша мац нєпреривну помоц од родичох, братох, шестрох, та нїкому нє лєгко. Но, крашнє же настава нє претаргнута и дзецом оможлївене же би провадзели змисти и напредовали. Радуєм ше каждей поробеней домашнєй роботи, каждому видео запису як вежбаю, шпиваю... Лєдво чекам же би ше нормализовали условия же бизме ше врацели до наших школских лавкох, до нашого розбавеного и веселого швета полного галайку, радосци, ошмиху и красоти, бо то нє мож заменїц з анї єдну технолоґию – заключела учителька Бучкова.■
РУСКЕ СЛОВО 17
КУЛТУРА И ПРОСВИТА ДОМ КУЛТУРИ РУСКИ КЕРЕСТУР
ФОЛКЛОРАШЕ ГОДНИ УЧИЦ КРОЧАЇ ПРЕЙҐ ЮТЮБА Шицки активносци Дома култури у Руским Керестуре уж вецей як два тижнї претаргнути, но дзепоєдних културних дїячох анї позарядови стан нє гамує же би окончовали свою роботу. Єден з нїх и Сашо Палєнкаш, руководитель танєчней секциї Дома култури хтори прешлого тижня, вєдно зоз Мирком Преґуном и Якимом Винайом, знял сеґменти хореоґрафийох штиром ґрупом дзецох танєчней секциї
С
ашо, вєдно зоз Мирком, знял крочаї танєчнїком од 1. по 8. класу основней школи, а хтори присподобени за вежбанє хореоґрафиї у хижних условийох. – Нєшка зме знїмали материял за штири розлични знїмки, штиром танєчним ґрупом, од 1. по 8. класу основней школи. У рамикох того цо зме зняли були з єдного боку елементи хтори дзеци уж учели, як и елементи хтори ше хаснує у нових хореоґрафийох хтори зме почали поставяц. У каждей хореоґрафиї исную два теми хтори ше преплєтаю, маю подобни крочаї, та сом дзецом тоти крочаї обєдинєл до даскелїх мелодийних кругох. Тиж сом водзел рахунку и о тим же би цалосц нє тирвала длуго, же би дзеци кельо-тельо затримали концентрацию, увагу, и же би тот знїмок бул цо практичнєйши.
РУСКИ ПИСНЇ У АКУСТИЧНЕЙ ВЕРЗИЇ Сашо Палєнкаш, на своїм ютюб каналу обявел и серию видео знїмкох познатих руских шпиванкох хтори обробени у власним аранжману и виводзеню. Як гвари Сашо, на своїм ютюб каналу понукнул осем шпиванки хтори прилагодзени виводзеню на акустичней ґитари, а лїстину писньох ше ище прешири. Циль такей акциї, по словох автора знїмкох, з єдного боку, же би ше людзом прекрацело час у изолациї, а тиж и же би ше других музичарох инспировало, та можебуц и виволало на подобну акцию.
18 РУСКЕ СЛОВО
Мал сом на розуме и тото же материял хтори пририхтаме, треба же би бул прилагодзени условийом у обисцу, дзе нєт вельо простору за рушанє, як и же би крочаї могли вежбац сами, и попри тим же танєц колективна активносц – толкує Сашо и додава же циль такей акциї, же би ше члени танєчней секциї здогадли уж увежбаних крочайох, як и же би научели нови, а тиж и же би квалитетно препровадзели час у изолациї. – Треба визначиц и тото же то нє знїмана явна годзина фолклору, то так повесц „интерниˮ видеа наменєни дзецом нашей секциї, понеже то материял зоз хторима вони упознати. У случаю же тота изолация потирва, и же зме нє годни пошвидко мац проби, сцел сом обдумац таки материял хтори би дзецом отримал здогадованє на тото цо зме потераз учели, як и же би отримовали кондицию, же би нє пришло до того же дзеци даскельо мешаци нє танцовали, та шицко забули. Кед ше тото укаже як хасновите, вец им порихтам и даскельо видеа хтори буду акцентовани на даякей файти отримованя кондициї, док ше тот материял базує баржей на отримованю здогадованя, паметаня, швижо сци информациї. – приповеда Сашо. Материял хтори тих дньох треба же би бул вимонтирани, будзе доступни приватно каждей ґрупи танєчнїкох хторей є и наменєни, а будзе ше пласовац прейґ ютюб каналу Дома култури. У реализациї тей идеї Сашови, хтори задлужени и за едитованє видеох, помогли и Яким Винаї хтори знял материял, як и корепетитор Мирко Преґун.■ Ан. Медєши 3. АПРИЛ 2020.
kultura@ruskeslovo.com
КУЛТУРНИ ДРУЖТВА У КОЦУРЕ И ВЕРБАШЕ
ПОЗАРЯДОВИ СТАН ЗАСТАНОВЕЛ ШИЦКИ АКТИВНОСЦИ Пре Одлуку о позарядовим стану у Републики Сербиї, шицки активно сци Културно-уметнїцкого дружтва ,,Жатва” у Доме култури и про сторийох Руского дому у Коцуре претаргнути надалєй. Як гварел предсидатель КУД ,,Жатва” Микола Шанта, зоз уводзеньом полицийного часу и вецей державних мирох за застановйованє ширеня вируса корона, застановена и робота шицких секцийох Дружтва, а тиж и сходи и друженя у просторийох коцурского Руского дому. По його словох, по претаргованє активносцох, шицки секциї поряднє робели – члени Дзецинскей драмскей секциї вредно пририхтовали представу за Драмски мемориял у Руским Керестуре, члени Мишаней младежскей шпивацкей Славко Барановски Микола Шанта ґрупи тиж отримовали проби, а на проби ше предсидатель КПД Карпати” предсидатель КУД Жатва” ” ” сходзела и фолклорна ґрупа. У тей ситуациї, претаргнути и порядни сходзеня каждей нєдзелї у Руским три хорох, Фестивал українскей култури ,,Калина”, путованє до України, алє тераз пре позарядови стан, нє доме. Як визначел Шанта, по законченю позарядового стану мож анї предпоставиц кеди ше ознова шицко предлужи. – Претаргнути и проби Драмскей секциї дзе ше дзеци ше будзе роздумовац о тим цо и як треба робиц далєй, и як предлужиц шицки активносци котри облапя КУД пририхтовали за Мемориял у Руским Керестуре, фолклорни проби одказани, хорски проби застановени... Хи,,Жатва” зоз Коцура. У коцурским Културно-уметнїцким дружтве ,,Завича- бя нам шицким тоти друженя на пробох у наших просторийох Дружтва. Кус зме напарти, алє зме шицки прийно врело” тиж претаргнути шицки активносци. У Културно-просвитним дружтве ,,Карпати” у Верба- рихтани, провадзиме ситуацию, провадзиме конкурси, и з нєсцерпеньом чекаме же би ше закончел позарядови ше ситуация иста – шицки активносци застановени. Як гварел предсидатель Дружтва Славко Барановски, стан и же бизме ше врацели ґу нашим порядним у тим року их чека означованє значних ювилейох – 30 активносцом – визначел на концу Барановски. О. Р. роки роботи КПД ,,Карпати”, 10 роки отримованя Смо-
IN MEMORIAM
ЯНКО ГУДАК (1942-2020) У своїм 78. року живота, 28. марца упокоєл ше Янко Гудак, дипломовани инжeнєр польопривреди и вецейрочни ґлумец-аматер у Руским народним театре „Петро Ризнич Дядяˮ. Янко Гудак ше народзел у Руским Керестуре 22. януара 1942. року. У Руским Керестуре закончел и основну школу 1956. року, а Стредню польопривредну школу у Зомборе 1960. Польопривредни факултет закончел у Новим Садзе 1965. року. Од 1965. Робел у Землєдїлскей задруґи „Русинˮ, а од 1969, у Польопривредним комбинату „Перши майˮ у Руским Керестуре, аж по одход до пензиї. 3. АПРИЛ 2020.
Зоз театралну дїялносцу ше почал занїмац 1960. року. Перши режисер му бул Владимир Дудаш. Окреме ше анґажовал у рамикох Керестурскей сцени Аматерского руского театра „Дядяˮ, познєйше у Руским народним театре „Петро Ризнич Дядяˮ у Руским Керестуре и витворел 14 улоги. Остатня представа у хторей бавел була „Гамлет у пикатней мачанки” 2008. року кед му чежка хорота онєможлївела дальше анґажованє у нашим Театре, дзе за вецей як 25 роки зохабел глїбоки и паметлїви шлїд. Янко Гудак поховани 29. марца на керестурским теметове. Дю.Л./М.А.
РУСКЕ СЛОВО 19
МОЗАЇК #останьцедома
НАШО МЛАДИ У ЗАСТАНОВЕНИМ ШВЕЦЕ Пишу: Лидия КОСТЕЛНИК и Тамара САЛАҐ
В
ирус корона хтори установени у Вухану (Китай) у януарe, шири ше зоз ,,шветлосну” швидкосцу. Початком марца ,,сцигол” и до Сербиї дзе потвердзени єден случай, a з дня на дзень єст вше векше число хорих. Пошвидко Влада Сербиї уведла позарядови стан и строги мири же би жителє Сербиї озбильно похопели тот смертельни вирус. Уведзени полицийни час цо значи же строго забранєне висц з обисца после 17, та до 5 годзин рано. Заварти оводи, школи, алє и гранїци. Утаргнути медзигородски и городски транспорт. Таки мири нє заступени вшадзи у швеце. Як у нас знаме, а дознаваме ше и як нашим младим, хтори розошати по европских державох.
ШВАЙЦАРСКА Николая Афич-Фа: – Одкеди ше чуло за вирус корона, у Швайцарскей ше ситуация швидко меняла. Позарядови стан преглашени 13. марца, та у ресторанох, кафичох и барох шмело буц лєм 50 госцох. Школи заварти по 19. април, а роботнїки хтори можу робиц з дому – робя з дому. Понеже число хорих и умартих, нажаль, було вше векше, и мири пооштрени од 21. марца. У тей хвильки, ресторани, кафичи и бари заварти. Роботнїки муша буц оддалєни єден од другого на два метери и нє шме их буц вецей яй пейц особи на истим месце, бо инспекция ходзи преверйовац. На шицких явних местох як цо парки и спортски терени, тиж ше нє шме сходзиц.
Медицинаре нє можу постарчиц зоз роботу, нєт досц маски, респиратори, средства за дезинфекцию... Шпиталї волаю до помоци медицинских студентох и волонтерох. Чкода хтору нам вирус корона нанєсол огромна, алє мушим надпомнуц же швайцарска Влада видвоєла средства же би роботнїки доставали плаци и нє страцели роботи.
НЄМЕЦКА Катарина Куликовски: – Шицки гранїци у Нємецкей заварти, авионски лєти одказани. Людзе хтори можу робиц з дому, з дому и робя, шицко позаверане, окрем предавальньох зоз поживовима продуктами, бензинских пумпох и апатикох. Власци совитую же би ше з обисца
Катарина Куликовски роби и учи ше з дому
Шицко позаверане, празне и мирнєйше Николая Афич-Фа
Празни улїчки и у Швайцарскей
20 РУСКЕ СЛОВО
виходзело лєм до дутяну и у хитних случайох. Видзим же ше велї того и притримую, бо валал у хторим жиєм досц празни и мирнєйши як иншак. У януару сом ше уписала на дошколованє за кнїжководителя, а тераз шицки школи пре вирус позаверани. Щешлїва сом же ми школа, понукла предлужиц школованє онлайн, бо верим же би ми було барз допито по цали дзень буц дома без обовязкох. Векшина ше притримує правилох, та ше и я намагам так справовац. Мушим припознац же ми нє лєгко, нє звикла сом на таки
У Нємецкей у предавальньох означени простор на хторим може буц лєм єдна особа
3. АПРИЛ 2020.
mozajik@ruskeslovo.com способ живота. Кед видзем вонка, од других людзох тримам одстоянє минимално 1,5 метери и нє ходзим на места дзе єст вельо людзох.
СЛОВАЦКА
ИТАЛИЯ
Борис Орос: – Мож повесц же у тей хвильки ситуация у Словацкей досц озбильна. Шицко позаверане, кафичи, ресторани, тарґовински центри. Людзе злєкнути, нїхто нє зна докля тото будзе тирвац, шицки ше боя же цо будзе з їх роботу, чи останю на роботи, чи достаню одказ. Улїчки празни, людзе лєм тельо вибегню до предавальнї, або апатики и такой дому. Я тераз мушим буц Борис Орос два тижнї у изолациї. Думам же то найдлугши два тижнї у моїм живоце. Патрим филми, сериї, читам кнїжку хтору сом ше рихтал читац ище даз пред роком – так же тота изолация ма и добри бок. Намагам ше почитовац шицки правила, алє, гоч бим нє шмел тоти 14 днї нїґдзе виходзиц зоз квартелю, кажде хто ме позна, зна же я анї годзину нє можем шедзиц на єдним месце, а нє 14 днї, так же тельо пойдзем кажди дзень дакус прешейтац ше до природи, тренирац, алє нормално, без маски нє виходзим вонка. Чувам ше так же кед виходзим вонка нє мам дотику з людзми и окреме патрим же бим нє олапковал тото цо нє мушим.
ГОРВАТСКА Ярослав Варґа: – У Горватскей ше барз швидко зявел вирус корона, у Заґребе и Риєки поготов, прето же тоти цо були заражени з тим вирусом пришли зоз Италиї. Заварти школи, факултети. Пре пандемию сом ше врацел дому, до Сербиї. У изолациї препровадзуєм час так же ше модлїм, читам, мам квалитетни час зоз фамелию. Почитуєм правила, нє идзем нїґдзе, нє стретам ше з людзми, 3. AПРИЛ 2020.
лєм прето же бим своїм наймилшим нє пренєсол вирус, кед же го мам. Чувам ше так же робим превентивно на тим же бим змоцнєл имунитет.
Ярослав Варґа
Валентина Барна: – Кед слово о Италиї, ситуация ище вше критична. У Верони и у околїску єст вецей як тисяч заражени особи. Шпиталї ше нєпреривно полня, углавним з людзми хторим вецей як 65 роки. То уж треци тидзень як нє можеме нїґдзе висц, окрем до дутяну и на роботу.
Валентина Барна
Однєдавна заварли и шицки фабрики, окрем тих хтори продукую лїки и поживу. На улїчкох єст барз мало людзох, видзим єдино тих хтори иду на роботу як и я. Єст, нормално, и тих цо ше нє барз притримую правилох, рано мож видзиц старши особи З обисца ше у Италиї виходзи як ше шейтаю по лєм кед то нєобходне и обовязно улїчкох, алє зато ше трима одстоянє постої милиция хтора ришує таки ствари. Мнє затераз милиция нє застановела, на роботу ходзим зоз єдним папером, хтори ми дали, та можем висц зоз обисца на роботу и назад. Нєдавно сом ишла до предавальнї, ище вше мож найсц шицки нєобходни намирнїци за живот. Длуго ше чека опрез дутяну, бо нука пущаю лєм пейц особи. Министерство здравя нєдавно обявело же ше число умартих зменшує док ше число виздравених звекшує цо позитивна ствар. Без огляду на злєпшованє ситуациї, шицки правила и далєй важа, а то же висц з обисца мож лєм кед то наисце нєобходне, и вше зоз маску на твари и у рукавицох и на розстояню найменєй метер. У тей хвильки Европа жирячиско вируса covid-19, а у Сербиї тирва штварти тидзень епидемиї. Шицки зме дома, чесц тим цо робя и тим цо муша робиц, а и тим цо волонтираю. Изолация нам нє лєгка, окреме кед нє видзиме тото цо нам грожи и од чого людзе охорюю. Остава нам лєм притримовац ше совитох фаховцох. ■
РУСКЕ СЛОВО 21
Число 29 Ушорела: Славица Фейса
Ї И Ц А К И Л П А И Т И Н В О О Ф Н Е Л Е ХАС Т И Н Л И Б О ЗА М
, риклад п а н , е лєм уркац ой достанєм м д у у н так ефо и на на тел вселени и лтатох котр мистох, ц с о д у резу е же бєкт них з думам ддалєнши о у тим морю о нєпревере пши способ о т с а Ч вни сц д айлє найо тим, котри вит. Медзи збунїц и дой х... Прето н ово-едукати ук од е ко точни кнє, лєгко ш зених подат ерело то на аснованє, ону ерд за х а нас прев Ґуґл п ох и нєпотв формацию єдноставни ох з котрим теорий е даєдну ин видки су и нформаций уц н и Ш ш же би апликациї. од моря дез зна заплюс т а е н н а интер на охр одлич Пише: Оля РУСКОВСКИ
STAR CHART Нєт вельо тих котри ше припатрали на ясне ноцне нєбо и при тим остали ровнодушни. Вериме же и ви єдни з нїх. А чи дахто зна кельо єст гвизди у вселени? Як можеме видзиц дзе ше нєшка вечар находзи Марс? Котри планети у Слунковей системи нащивели роботилєтачки зоз Жеми, и кельо точно оддалєна гвизда котра нам найблїзша? Одвити можеце найсц у Star chart над`звичайней, безплатней апликациї. У ствари, апликация функционує як виртуелни планетариюм, дзе можеце видзиц розпорядок гвиздох и планетох у каждей хвильки у прешлосци, терашньосци, лєбо будучносци. Кед активуєце AR (augmented reality лєбо преширену реалносц) мод, з рушаньом телефона у одредзеней хвильки видзице и симуловане нєбо. Тиж, мож випробовац и VR верзию апликациї, кед маце условия за хаснованє мобилней ,,Виртуалней реалносци”. На розполаганю вам цала Слункова система, шицки гвиздово системи котри мож видзиц з голим оком, як и преширени гвиздови каталоґ зоз аж 15 милиони гвиздами.
22 РУСКЕ СЛОВО
Окреме интересантна часц апликациї то Moments in time, дзе мож присуствовац историйним хвильком, як цо то чловеков перши крочай на Мешац у мисиї Аполо 11, спущованє Curiosity ровера на Марс, лєт New Horizons лєтачки коло Плутона... З тоту апликацию швидко и лєгко постанєце прави експерт за гвизди! 3. АПРИЛ 2020.
slovecko@ruskeslovo.com
MOZAIK 3D INTERACTIVE Пред даскельома роками були барз популарни интерактивни енциклопедиї на компютерох. Нєшка таки енциклопедиї „запаковани” до єдней апликациї и прилагод зени сучасним технолоґийом, а праве так випатра и апликация Mozaik 3D Interactive. Play Stor понука можлївосц инсталовац тоту обласц котра вас интересує – од машинства, електронїки, анатомиї, по археолоґию, будовательство, архитектуру... База „знаня” рошнє з дня на дзень, а скоро же нєт обласци котру нє мож виучиц. Як роби микроскоп, лєбо телескоп? Як випатра нервна система при чловекови? Як настава слика на ТВ-у? ... Кед вибереце обласц, достанєце интерактивну анимацию котру можеце врацац напредок назадок, ротирац, вибрац одредзени часци на екрану зумирац их и до стац о тим детальни информациї. Анимациї барз квалитетни, а и крашнє випатраю, єдноставни су, преглядни и шицко випатра як кед би их з руку могло долапиц. Кед сце любопитлїви за швет коло нас – просто тоту апликацию мушице випробовац!
ПРЕЦО ДОБРЕ ЧИТАЦ КНЇЖКИ? Кнїжка нам може буц як превозка котра нас превеже през рижни авантури и далєки, нєпознати дестинациї. Док читаме, збогацуєме свой словнїк и красше и лєгчейше виражуєме свойо думки. Ана Ґрандичова, школярка осмей класи ОШ ,,Братство єдинство” з Коцура, попри розваги з видео бависками, свой шлєбодни час люби пополнїц и з читаньом кнїжкох. Своїм парняком би препоручела най пречитаю ,,Дньовнїк Ани Франк”. Коцурски школяре препоручели и пар кнїжки котри би вам могли правиц дружтво у наиходзацих дньох – ,,Аґи и Ема” Иґора Коларова, ,,Лєто кед сом научела лєциц” (,,Лето кад сам научила да летим”) од Ясминки Петрович, ,,Лєм ше нє питайце Алис” (,,Само немојте питати Алис” од Джуди Кертин. Библиотекарка коцурскей Библиотеки Весна Пешут Радошевич, гвари же медзи школярами популарни и виданя о Гарийови Потерови, ,,Приручнїк за дзивчата”, ,,Приручнїк за хлапцох”, рижни енциклопедиї, кнїжки о шпиюнох и витязох, eдициї о Неманїчох, як и епски едициї ,,Поход на жвири” од Адама Блейда.
PHOTOMATH Математика можебуц и нє нательо популарни предмет у школи и велї дзеци ю нє любя. Алє, мушиме припознац же би модерна цивилизация нє исновала без нєй у такей форми у якей иснує нєшка. Кед слово о школи и задаткох з математики, апликация Photomath вам може олєгчац велї задатки, так же вам скраци поступок доходзеня до жаданого резултату. Апликация хаснує камеру же бисце унєсли єдначину, вираз лєбо формулу до нєй, а вец вам да ришенє и прикаже цали поступок як дошла до ришеня. Єдноставна є за хаснованє, єдина хиба же найлєпше роби з цалима числами. Важне лєм же бисце крашнє писали, добре поставели задаток, а програма апликациї зроби шицко друге.■ 3. АПРИЛ 2020.
РУСКЕ СЛОВО 23
ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ НАШ ГОСЦ: МИРОСЛАB МУДРИ ЗОЗ АВСТРАЛИЇ
ДАЛЄКО У ШВЕЦЕ, А З ДУМКАМИ У ДЮРДЬОВЕ
Пише: Лидия КУХАР
Гордо, гласно и ясно повесц – я Руснак, а на тисячи километри далєй од своєй дїдовщини, то велька чесц и задовольство чловекови хтори уж вецей як пейдзешат роки жиє у Австралиї и нє забува на свойо коренї. Мирослав Мудри ше нєшка здогадує на хвильки препровадзени у Дюрдьове, и приповеда о своїм живоце на другим концу швета
Я
к роки преходза, памятки на дзецинство як кед би були вше яснєйши, озда прето же су так глїбоко уткани до шерца. Мирослав о нїх дзечнє приповеда. – Народзени сом 1952. року у Дюрдьове, а дзецинство сом препровадзел на салашу, на Девеню, зоз своїма родичами, бабу, з братом и ше стру. На салашу нє було струї, жило ше у вельо чежших условийох як нєшка, алє ше ми видзи же теди шицки мали вецей кеди, та и ми, дзеци,
Мирослав зоз унуками
24 РУСКЕ СЛОВО
вецей часу за бависко. Мали зме векшу шлєбоду котру нам оможлївел живот на салашу, а далєко од валалу. Ми ше наисце радовали роботом на салашским полю. Нашо мотички нас вше чекали пооперани на хижу, брали зме их и ходзели копац – приповеда Миро слав. ЯСНИ СЛИКИ З ДЗЕЦИНСТBА Кед чловек дожиє красни роки свойого живота зоз ище красшима памятками на дзецинство, вец з дзеку о нїх и приповеда. То таке исте, гвари вон, яґод прежиц шицко тото ище раз. Миро слав нє ход зи часто до Дюрдьова, алє вше кед прид зе спомнути приповедки и здогадованя люби под зелїц зоз род зину и приятелями. У таких причтох, звичайно скрита и подаєдна анеґдота. – Жима на салашу була окремне дожице. Теди були моцни жими, а нєдалєко бул канал котри ше вжиме змарзнул, та зме ше по ляду любели корчольовац. Сами зме правели корчолї зоз дещичкох и дроту, а добре паметам и єден брещок, тиж нєдалєко, з котрого зме ше фурт спущовали. Єдни другим зме чухали носи зоз шнїгом, а так же би родичи нє видзели... Кед жима прешла и зоз собу однєсла шицки жимски радосци, на салаш сцигла яр, и зоз собу принєсла шицку свою красу. 3. АПРИЛ 2020.
ljudze@ruskeslovo.com
– Барз зме любели таргац руменєц на пажици, а вец зме полни кошарочки з тим руменцом ношели баби най го осуши. А тот чай зоз осушеного руменцу бул лїк процив велїх хоротох, и на таки способ зме ше теди лїчели – здогадує ше Мирослав. Мирославов живот ше пременєл кед требало почац до школи. Зоз салашох ше одходзело до валалу. Нє було вецей такей шлєбоди, такого воздуху и околїска як на салашу, та ше и нашому собешеднїкови видзело же якош нараз було шицко цалком иншаке. Вельо раз вон бановал за салашом, алє ше з часом звикнул на цалком иншаки, валалски живот. – Кед пришол час же мушим ходзиц до школи, моя фамелия ше преселєла до валалу. Паметам же то за мнє була велька пременка. Ходзел сом штири роки до руского оддзелєня, а учитель ми бул Яким Олеяр. Бул строги учитель, цагал нас за уха кед зме нє слухали, алє зме го шицки барз почитовали. Кед ше школа закончела, приходзели зме дому напавац крави, бо родичи були на полю, а по законченей роботи зме лєдво чекали вжац лабду и вибегнуц на улїцу бавиц фодбал, аж по тамаль док ше нє зацми и док нас мац нє пошлє нука спац. Були то красни и безбрижни часи – гвари Мирослав. По законченей основней школи ше уписал на коларске ремесло котре тирвало два роки, а потим ознова живот з кореня пременєл. ОДХОД ДО ЦУДЗИНИ Одлучиц ше пойсц до нєпознатого и цалком нового швета нїкому нє лєгки крочай у живоце. Миро славови було лєм осемнац кед праве тото одлучел. – Кед сом закончел ремесло, предо мну ше отворела єдна нєзвичайна и нєкаждодньова нагода – пойсц ґу мойому бачикови аж до Австралиї. Одвше сом бул авантуриста, прицаговало ме шицко цо нєзвичайне, та сом прилапел поволанку и пошол до билого швета. Кед сом вистку сообщел своїм родичом, нє було им лєгко, алє ме потримали. Було то 1970. року и, паметам як нєшка, же сом у Дюрдьове шеднул на автобус и одпутовал до Беоґраду, дзе сом купел карту за Беч и пошол просто до Австриї. Там ше находзел Интернационални емиґрантски центер у котрим сом пребувал даскельо тижнї, потамаль док сом нє достал папери котри ми були нєобходни за одход до Австралиї. Дочекал сом и тот дзень кед сом зоз жимного и завятого Бечу сцигол до Сиднею, до цалком иншакого, за мнє нового и нєпознатого швета – памета Мирослав, а окреме тоти перши хвильки контакту зоз людзми, зоз шветом котри наисце 3. АПРИЛ 2020.
бул цалком иншаки од гевтого на хтори вон звикол. Шицко було векше, гласнєйше и швидше, а по його словох, видзело ше му же аж и воздух иншаки. – Кед сом злєцел до Сиднею, перше цо паметам то вельку горучаву, после жимного Бечу. Шеднул сом до таксию, гварел чловекови на котру адресу най ме одвеже, и у тей хвильки ше ми по глави круцели велї питаня: Дзе сом пришол? Яки то людзе коло мнє? Яки то нови швет? Чи ше знайдзем у нїм? Медзитим, кед сом сцигол до бачика, и кед сом го облапел, шицко було вельо лєгчейше – памета Мирослав, хтори барз швидко, Фамелийна слика док дзеци одрастали о тидзень, нашол роботу у єдней столарскей роботнї у котрей почал свой роботни вик. СИНА ПРИВЕДОЛ ДО ВАЛАЛУ З часом здобул нових товаришох, колеґох на роботи з котрима ше дружел и после роботного часу. Ходзел на места дзе ше сходзели людзе зоз тедишнєй Югославиї, котрих було надосц. – Ходзел сом до клубу у котрим було и Українцох и Словацох, и там сом ше чувствовал як дома, медзи своїма людзми, и то ми барз значело. Шпивали зме, танцовали, бешедовали о велїх зґодох и нєзґодох, анеґдотох, и то наисце паметам як красни период. Теди сом упознал и мою терашню супругу з котру маме тройо дзеци, а шицки вони жию и робя у Австралиї. Вельо сом им приповедал о наших, руских кореньох, о нашому народу, зоз шицким су упознати, алє сом видзел же барз чежко жиц так як ши научел, кед ши дзешка далєко. Намагам ше научиц их по руски и зачувац у нїх голєм часточку руснацтва. Пред даскельома роками сом зоз сином бул у Дюрдьове, упознал ше зоз свою родзину, а одведол сом го и на наш салаш. Йому ше шицко барз попачело, а мнє було окреме мило. Почувствовал живот своїх предкох и думам же то барз красне и важне – прешвечени Мирослав. И пори тим же його живот остатнї пол вика у далєкей Австралиї, здогадованя на його валал и людзох у нїм му нєпреривно у думкох, и гвари, же док жиє, потамаль будзе так.■
ДЇДО Нєшка Мирослав пензионер, та ма вецей часу за свойо дзеци и унуки. Унучата часто чува и гвари же надосц часу препровадзую коло побрежя у слунковитим Бризбейну, дзе му нєшка дом.
РУСКЕ СЛОВО 25
ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ ТРИ ЮВИЛЕЇ ТРОХ РУСКИХ ҐИМНАЗИЙОХ (4)
Фото: М. Афич
УПОРИЩЕ РУСКЕЙ НАЦИОНАЛНЕЙ ЗАЄДНЇЦИ
Пише: Славица ФЕЙСА
Керестурска школа нєдавно преславела три рочнїци – 75 роки першей Ґимназиї основаней 25. фебруара 1945. року, другей, хтора почала робиц у септембру 1970. року и нєшкайшей, обновеней 1990. року. Три ґимназиї були розлични по форми и уровню, алє вєдно творя континуитет руского стредньошколского образованя. Шицки три були револуцийни поцаг нє лєм кед слово о школстве югославянских Руснацох, алє и у їх живоце, културним живоце, попатрункох и становискох У ТИМ ШКОЛСКИМ РОКУ На початку того школского 2019/2020. року, до Основней и стреднєй Школи зоз домом школярох „Петро Кузмяк” уписани 468 школяре. У ОШ уписани 245 школяре у 14 оддзелєньох и єдним специялним, док у стреднєй школи 223 у 12 оддзелєньох – 4 на руским наставним язику, 4 на сербским, а у штирох оддзелєньох школяре уписани на Туристично-готелиєрски напрям. Нєшка школа ма коло 100 занятих, найвецей просвитних роботнїкох з високим образованьом.
26 РУСКЕ СЛОВО
О
д 1970. року, кед у Руским Керестуре отворена Ґимназия як оддзелєнє вербаскей ґимназиї „Жарко Зренянин”, число школованих Руснацох ше нагло звeкшало. Ґимназия почала робиц у будинку хтори збудовани ище пред Другу шветову войну, а пре спомнуте вше векше число дзецох и пре други причини, барз швидко ше почало роздумовац и о новим будинку. – На початку роботи хибели велї наставни средства за сучасну и очиглядну наставу, хибели физкултурна сала, спортски терени, лєпше и лагоднєйше интернатске змесценє, а ґимназийски будинок постал цесни, бо ше часц простору хасновало вєдно з основну школу – толкує Ирина Папуґа, надпоминаюци же и попри тим же ше уж 1970/71. року обезпечело пенєж за тото цо було приоритет, за розвой Ґимназиї, а так и основней школи, о хторей ше теди роздумовало, требало найсц тирвацше ришенє. НАШО ЛЮДЗЕ ШЕ УПАРЛИ
– Уж 1975. року на столє була програма правеня школи дзе свойо думанє дал и Покраїнски секретарият за образованє,
науку, културу, а Союзна вивершна рада нас ошлєбодзела од даваня депозиту на нєпривредни инве стициї, понеже ше робело о приоритетней школи – гвари Папуґова, хтора вибудов школи „подриляла” з верху, док велї особи нєсебично помагали и уложели вельи труд у велїх других роботох хтори ше кончело такповесц дзень а ноц. Єден з нїх бул и Владимир Малацко Учо хтори у тот час бул директор керестурскей школи. Найновши будинок школи у Руским Керестуре шветочно отворени 22. децембра 1977. року зоз сучаснима кабинетами, лабораториями, медзи нїма и за информатику, мал библиотеку и читальню, кухню, физкултурну салу и отворени спортски терени. ПРЕДЛУЖЕНИ КОНТИНУИТЕТ ОБРАЗОВАНЯ ПО РУСКИ Кед наступел период унапряменого образованя, у народзе познати як „Шуварица”, континуитет школованя по руски нє претаргнути. До Образовного центру „Петро Кузмяк” у школским 1977/78. року шко ля ре ше упи со ва ли на пер ши рок, 3. АПРИЛ 2020.
ljudze@ruskeslovo.com
т. є. до трецей класи стреднєй школи, на прекладательни и правни фах, а о рок отворене и єдно оддзелєнє про свитного фаху, дзе приход зели преподаваче зоз Педаґоґийней академиї зоз Зомбора. Першираз ше у образованю Руснацох створели условия школовац ше на висшим уровню з пред тим законченим стредньошколским образованьом одвитуюцого фаху. Дом за школярох – интернат, од 1978/79. року тиж бул у рамикох найновшого школского будинку. ЗАЧУВАНЕ МЕНО ПЕТРА КУЗМЯКА Школа у Руским Кере стуре даскельо раз пременєла свою назву, а то вше завишело од ре форми школства, но тото цо знач не то же вше у своєй назви ношела мено Петра Кузмяка. Од седемд зешатих рокох кед поча ла з роботу Ґимназия, та по нєшка, кере стурску школу предвод зели директоре хтори вєдно зоз своїм ка дром, схопно сцу и можлїво сцами, латку у образованю дзвига ли вше висше. Вельо вецей од тих двох бокох треба ло би кед би ше сцело начишлїц хто робел и хто нє шка за няти у кере стурскей школи, но нє мож нє спомнуц єй директорох: Еуфемию Бе серминь ски, Владимира Ма лацка, директора у вецeй мандатох, Янка Медєша, Ивана Папа, хтори кратко окончовал тоту длужносц, Михайла Варґу, директора у ве цей мандатох, Янка Хому, хторому тиж тота функция зверена на вецей мандати, Таню Бучко Рац и Хеле ну Пашо Павлович, хтора нєшка директорка кере стурскей школи. Школа у хторей ше образую школяре основношколского и стредньошколского возро сту вєдно з Домом школярох на вецей заводи добудовйовани и нєшка су модерно опремени. Кед школского 1990/91. року зоз Законом о стреднїм образованю и воспитаню возпо ставена єдинствена система воспитаня и образованя у Републики Србиї, як общеобразовни школи ознова увед зени ґимназиї. И у Кере стуре предлужена традиция на тим ступню образованя, та так Ґимназия як стредня школа поча ла робиц по треци раз. До спом ну тей шко ли, Ґим на зиї и ин тер нату 1992/93. року ше уписа ла и Ясмина Таушан, теди
3. АПРИЛ 2020.
Тимко, нєшка редакторка у Рускей редакциї РТ Войводина. – Ґимназия одбавела барз важну улогу у мо їм, тиж важним период зе одрастаня, ученя и образо ваня. Перше спомнєм наставу и ква литетни настав нїц ки и профе сорски кадер, а вец и школярох, мою ґенера-
ДАЛА ВЕЛЇХ УЧИТЕЛЬОХ Велї роки настава на руским язику заокружена од предшколского по високе образованє, (од 1981. року на Филозофским факултету Универзитета у Новим Садзе, отворена Катедра за руски язик и литературу, нєшка Одсек за русинистику). Од 1980. по 1991/92. рок у Школи у Керестуре робело и Оддзелєнє Педаґоґийней академиї зоз Зомбора, хторе школовало учительох на руским язику, нє лєм зоз Сербиї, алє и Руснацох зоз Горватскей. Нєшка вони робя як учителє, тераз уж професоре класней настави у школох дзе ше у Сербиї и Горватскей одвива порядна, або факултативна настава на руским язику. Спомнути учителє и професоре руского язика з Одсеку за русинистику, дали значне доприношенє у очуваню мацеринского язика рускей култури и нашого националного идентитету.
цию з хтору ше цешим, бо було фантастич них по єдинцох з хторима и нєшка кажди диялоґ – вельке мо йо задовольство. У Ґимназиї и интернату зме пома ли дозрева ли, могли зме глїбше спатриц дружтво и ро зуми ше, смисел живота. Школа до словно була мой други дом, так же то єден красни период у мо їм жи воце, хтори ме рихтал за факултет, одно сно за жи вот. З дзепоєднима з класи ше и нєшка сход зиме, тераз уж пре славяме дзецом род зени днї – гвари на кон цу Таушанова. Року 2010, точнєйше 26. юлия, школа до ста ла нєшкайшу назву – Основна и штредня школа зоз домом школярох „Петро Кузмяк”. Попри порядней настави на руским язику у основней и у стреднєй школи ше настава одвива и по сербски. За по сцигнути ре зултати у наставних и звонканаставних активно сцох Школа у Руским Ке ре сту ре до ста ла ве цей дру жтве ни припознаня и награди мед зи хторима „Искри култури” Културно-про свитней заєднїци Сербиї, републичну награду „25. Май”, „Искри култури” Kултурнопро свитней заєднїци Општини Кула и велї други. Од сво й о го сно ва ня, та по нє шка, шлєбодно мож повесц же кере стурска школа була и нєшка є – упорище асимила циї ру скей на ци о нал ней за єд нї ци. Одупарла ше велїм спокусом, робела и нєпреривно ше розвива ла. Велї познати и припознати особи з явного живота рускей, алє и других заєднїцох, були школяре и профе соре кере стурскей школи хтора и найвекша воспитно-образовна институция при Руснацох у Сербиї.■ (Конєц)
РУСКЕ СЛОВО 27
ДУХОВНИ ЖИВОТ БОГОСЛУЖЕНЯ У НАШЕЙ ЕПАРХИЇ
ЗЄДИНЄНИ У МОЛИТВОХ У нашей Епархиї Святого Миколая нєт богослуженя за вирних, алє даґдзе єст преношеня прейґ електронских медийох, а паноцове порядно служа у своїх парохийох по утвердзеним розпорядку. За шицко цо им потребне, парохиянє ше можу телефонски явиц своїм священїком Пише: Редакция и мрежа дописовательох
оз Катедралней церкви св. Миколая у Руским Керестуре, прешлей нєдзелї, 29. марца на 11,30 годзин першираз у позарядовим стану було преношенє Служби Божей прейґ дружтвеней мрежи Фейсбук. Преношенє директно провадзели вецей як 227 патраче, та и вельо вецей, бо Службу вирни патрели и фамелийно. Служел капелан керестурски о. Михайло Шанта, шпиванє предводзел дзияк Янко Виславски, а пренос зоз самого святилїща, олтара, реализовал Тихомир Фейди. Отец Шанта на концу Служби поволал вирних же би нє забували же у каждим церпеню чловекови ше находзи и даяке порученє, та же бизме нє забували же Господь з нами. Вон тиж оглашел же ше керестурска парохия на новоотвореним Фейсбук профилу Каtedrala Sv Nikolaja боку будзе и надалєй намагац преношиц наступаюци богослуженя на Квитну нєдзелю, и вельконоцни, о чим праве там будзе и на час информоване. У церкви у Коцуре, од 21. марца богослуженя без присуства вирних, алє порядно. Як гварел парох коцурски о. Владислав Рац, шицки дати Служби Божо буду одслужени на порадзени датум, а буду одслужени и Служби за исти намиреня. На дружтвеней мрежи Фейсбук отворени профил коцурскей парохиї под назву Grkokatolička parohija Kucura – Грекокатолїцка парохия Коцур на котрим ше мож информовац о розпорядку Службох и оглашкох. На тим ФБ профилу коцурскей парохиї благочасово буду заквачени и знїмки Службох котри, як гварел парох коцурски о. Рац, буду служени рано на 7 годзин. За шицки потреби котри вирни маю, можу ше обявиц парохови о. Рацови на число телефона 064/ 248 20 60 и 021/ 728 150. – Пре общу ситуацию, Велька споведз за Вельку ноц того року нє будзе. А ми будзме и надалєй духовно вєдно пред Господом Богом, зєдинєни у молитвох за духовне и тїлесне здравє – визначел о. Владислав Рац.
З
ХАСНУЮ ЕЛЕКТРОНСКИ МЕДИЇ Дюрдьовски и ґосподїнски священїк о. Михаил Холошняй, як ище дзепоєдни нашо священїки по наших парохийох, поряднє ше и уживо уключую на Фейсбук же би ше могло провадзиц їх Служби.
28 РУСКЕ СЛОВО
– Кеди будзе директне уключенє на Службу, єст порядне обвисценє на моїм Фейсбук профилу, а провадзиц мож там дзе ше находза поставени Служби Божи, мено профила – Mihail Holosnjaj. Потераз знїмани шицки дополадньово нєдзельово Служби Божо котри вше починаю на дзешец годзин, як и даєдни Служби през тидзень, котри вше починаю на дзевец годзин рано – гварел о. Холошняй. Вирни грекокатполїцкей церкви у Дюрдьове и Ґосподїнцох котрим потребни информациї, або помоц, можу ше явиц на шлїдуюци телефони: 069/277-02-01 о. Михаил Холошняй, або можу наволац на дюрдьовску парохию 021/270-34-93. ПОЧИТУЮ ОДЛУКИ ДЕРЖАВНЕЙ ВЛАСЦИ У општини Шид богослуженя порядни, алє без присуства вирних. Служа их у Шидзе парох о. Михайло Режак, у Бачинцох парох о. Дарко Рац, а у Беркасове и Бикичу парох о. Владимир Еделински Миколка. У случаю потреби вирни можу волац на телефони: парохия Шид 022-710-305, у Беркасове на телефон 022718-406, а у Бачинцох на 022- 743-309. У Старим Вербаше нєт богослуженя за вирних, з тим же тамтейши парох о. Алексий Гудак Службу Божу внєдзелю служи на 9 годзин, а грамотални Служби на задушни соботи, тиж на 9 годзин. Кед же вирним, дакому дацо треба, може ше явиц на парохово телефони 063 864 13 08 и 021 790 313. 3. АПРИЛ 2020.
duhovni@ruskeslovo.com
ЗА ПОТРЕБИ – ЯВИЦ ШЕ ПАРОХОВИ У Новим Садзе, на парохиї Святих апостолох Петра и Павла под час позарядового стану нєт богослуженя за вирних, а кед треба причащац, паноцец одходзи до обисца вирного. За шицки информациї и потреби мож ше явиц парохови о. Юлиянови Рацови на телефони 064 268 37 66 и 021 301 55 99. Парохия ма свой Фейсбук профил Parohija svjatih apostoloh Petra i Pavla Novi Sad, на нїм єст информациї, хтори треба ажуровац. Пре позарядови стан пре вирус корона, вельконоцна споведз у Новим Садзе нє будзе, односно споведзи одложени.
Понеже то була проба, велї ше вирни явяли и наглашовали же им то барз значи. Як парох наглашел у своєй казанї, треба вихасновац тот час, и як Исус гварел у Євангелиї – змоцнїц нашу молитву. Окрем наученей молитви, паноцец наглашел и важносц особней молитви зоз котру ше модлєли и Мария и Исус. И святи так модлєли. Святи Антоний Вельки ше „вадзел” з Исусом и пригварял му же дзе бул кед вон церпел, а Исус му одвитовал „У твоєй души сом бул, вєдно сом зоз тобу ношел твойо церпенє”. Так и ми треба же бизме ше модлєли у тим чежким чаше, же бизме витримали и нашли мир, спокой и надїю. ■ 3. АПРИЛ 2020.
ПАПА ФРАНЦИСКО МОДЛЄЛ ЗА ЗАСТАНОВЙОВАНЄ ПАНДЕМИЇ
НАЙ БОГ БЛАГОСЛОВИ ТОТ ШВЕТ У Риме папа Франциско 27. марца предводзел окремну молитву хтору прейґ средствох информованя, радия, телевизиї и интернету могли директно провадзиц вирни по цалим швеце. Молитва базована на читаню Св. писма, зоз кланяньом пред св. Тайнами, односно Исусом у Еухаристиї. Папа потим подзелєл свой пастирски благослов Городу и швету пред празну Площу св. Петра. Пред кланяньом, папа Франциско модлєл за застановйованє пандемиї пре вирус корона. – Боже, благослов швет, дай здравє тїлом и потїху шерцом, знаме же ше стараш о нас. Нє охаб нас на милосц и нємилосц бурї – гварел папа. Бешедуюци о єдним виривку з Марковей Євангелиї, вон спозорел же буря одкрива нашу ранївосц и виноши на шветло фалшиви и звишок сиґурносцох зоз хторима зме будовали нашо плани, свойо проєкти, звикнуца и приоритети.
Фото: www.vaticannews.va
– Вирним хтори предплацени на християнски часопис „Дзвони”, остатнє число сом однєсол на їх адреси, до обисцох, точнєйше на капурки. Кед парохиянє маю потребу, най ше явя мнє на телефон, зорґанизуєме ше и обезпечиме цо потребне – гварел о. Алексий. У Сримскей Митровици була проба як пренєсц вирним Службу Божу, знїмало ше на телефон, за телевизию и програму на українским язику. Потим ше пробовало зняц цалу Службу, членом и приятельом Дружтва „Коломийка”. Реализацию запровадзел предсидатель Националного совиту Українцох Микола Ляхович, а служел домашнї парох о. Владислав Варґа и дзияковал Емил Мельник.
Вирни прейґ виртуалних вязох прияли папов благослов, а тиж и полни одпуст пред наиходзацим шветом Пасхи. Нашо священїки грекокатолїком препоручели вихасновац тоту нагоду. Полни одпуст прейґ папового поштреднїцтва достал кажди хто ше провадзаци тоту подїю, у своїм шерцу щиро покаял за свойо грихи. Полни одпуст значи пребаченє грихох, алє и пребаченє шицких карох за тоти грихи хтори би вирни иншак мал одбувац. Так достати полни одпуст подрзумює же би ше вирни заш лєм и особнє висповедал, док за тото будзе нагоди. М. А./М. Г. К.
РУСКЕ СЛОВО 29
informator@ruskeslovo.com ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 28. марца зохабел нас наш мили супруг, оцец, дїдо и швекор
ЯНКО ГУДАК (1942–2020) з Руского Керестура Дзекуєме ци за твою нєсебичну любов и доброту хтору ши нам даровал. Твоя супруга Татяна, дзивка Ґабриєла зоз супругом Петером и Дария и син о. Алексей, як и унука Ґабка Спочивай у мире Божим! ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ После длугей хороти одпитал ше наш мили оцец и швекор
ЯНКО ГУДАК (1942–2020) з Руского Керестура Дзекуєм шицким хтори му олєгчали його остатнї тужемски днї и хтори го пришли випровадзиц на його остатню драгу. Най му буду шветли драги на нєбе! Ожалосцена дзивка Ґабриєла зоз супругом Петером ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 28. марца занавше ше преселєл до вичносци наш мили оцец и дїдо
ЯНКО ГУДАК (1942–2020) з Руского Керестура Мили наш оцец, занавше останєш у наших шерцох и будземе вично чувац памятку на це. Ожалосцена дзивка Дарка и унука Ґабка Спочивай у мире Божим, най це ангели чуваю! ВИЧНАЯ ПАМЯТ Дня 28. марца преселєл ше ґу Господу
ЯНКО ГУДАК (1942–2020) з Руского Керестура Най му Господь Бог будзе милосердни и най приме його душу там дзе нєт болю, анї церпеня, лєм вичне блаженство Вичная му памят! Син о. Алексей Гудак
30 РУСКЕ СЛОВО
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 22. марца нєсподзивано нас зохабел наш брат и бачи
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 22. марца до вичносци ше преселєл наш бачи
ЯКИМ ДУДАШ (1955–2020) з Руского Керестура З любову и почитованьом памятку на це буду чувац шестра Маря, як и Марча и Владо Бруґошово Спочивай у мире Божим!
ЯКИМ ДУДАШ (1955–2020) з Руского Керестура Навики це будземе паметац – Доминика Цвайґ з фамелию Спочивай у мире Божим!
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 9. марца занавше нас охабела наша мила мац
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 9. марца занавше нас охабела наша мила баба
МАРИЯ НАДЬ БОБИКОВА (1939–2020) З любову и почитованьом красни памятки на ню чуваю синове – Кимо зоз супругу Миру, Юнто зоз Канади, Михал зоз супругу Билю Спочивай у мире Божим, мамо!
МАРИЯ НАДЬ БОБИКОВА (1939–2020) Бабо Марчо, нїґда це нє забудземе! Твойо унуки – Єлена зоз сином Иґором и супругом Драґаном, як и Марина зоз дзивчатми Михаелку и Ивку и супругом Борисом Спочивай у мире Божим!
ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 9. марца занавше нас охабела наша мила шестра
СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 7. априла наполнї ше єден рок як ши вецей нє з нами
МАРИЯ НАДЬ БОБИКОВА (1939–2020) Памятку на ню чуваю у своїх шерцох чуваю – шестра Гелена Балїцкого зоз фамелию, брат Юлин Митьов Шестро, спочивай у мире Божим!
ЙОАКИМ НАДЬ (1961–2019) з Руского Керестура У своїм шерцу навики чувам памятку на це, мили Киме! Наталия Надьова Вичная памят! Спочивай у мире Божим!
СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 7. априла наполня ше два смутни роки як нас занавше зохабел мили оцец, дїдо и прадїдо
ВЛАДИМИР ЕРДЕЛЇ (1935‒2018) з Руского Керестура У красних памяткох навики це буду чувац дзивка Ната зоз супругом, унуки Мирослав и Николая и праунуки Анастасия, Емина и Александар Най спочива у мире Божим!
3. АПРИЛ 2020.
informator@ruskeslovo.com СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 31. марца наполнєли ше 40 смутни днї як ме занавше зохабела моя мила супруга
СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 7. априла наполнює ше рок як нас занавше зохабел наш мили супруг и оцец
ОЛЯ ДЖУДЖАР (1950‒2020) народзена Бокляхарич з Руского Керестура
ЙОАКИМ НАДЬ (1961–2019) з Руского Керестура
Час преходзи, а ти ми вше баржей хибиш. Красни памятки на заєднїцки живот у своїм шерцу навики будзе чувац супруг Янко Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 4. априла наполнює ше жалосни рок як нє з нами наш мили супруг, оцец и дїдо
Киме, прешол єден жалосни рок без тебе, а тераз лєм вични памятки оставаю на нашу любов и заєднїцки живот Супруга Весна и дзеци Цецилия и Давид Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 7. априла наполнї ше рок як ши вецей нє з нами
ЙОАКИМ НАДЬ (1961–2019) з Руского Керестура Мили брату, прешол жалосни рок од твойого одходу. Наш вельки жаль остал. Барз ми хибиш Шестра Натка Колєсарова зоз фамелию Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 7. априла наполнює ше рок як нас зохабел наш мили Кимо
ЯНКО РАЦ (1949–2019) з Руского Керестура З любову и почитованьом красни памятки на ньго навики чуваю супруга Мария, син Сашко зоз супругу Весну и син Владимир зоз супругу Паулину и унуки Ана, Павле, Иван, Ивонка, Николая и Дарян Спочивай у мире Божим! 3. АПРИЛ 2020.
ЙОАКИМ НАДЬ (1961–2019) з Руского Керестура Мили Киме, так ши нас вчас зохабел, а так нам барз хибя твойо совити и порозуменя. Навики ожалосцени: бачикове – Михал, Славо и Дюра; андї ‒ Мария и Славица; братняци – Любомир, Владимир, Златко, Зоран, Саша и Мирослав, як и шестринїци – Таня, Оля и Наташа Шицки ше модлїме за тебе, Киме. Спочивай у мире Божим!
РУСКЕ СЛОВО 31
informator@ruskeslovo.com СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 1. априла наполнєли ше штири смутни роки як нас занавше напущела наша мила супруга, мац и баба
СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня, 6. априла 2020. року, наполня ше два роки як свою супругу, дзеци и унучата занавше зохабел
ВЛАДИМИР КОЛОШНЯЇ (1948–2018) з Руского Керестура Жаль за тобу у шерцох ноша супруга Натка, син Мижо и дзивка Марина зоз фамелиями Спочивай у мире Божим!
МАЛИ ОГЛАШКИ ДИХТОВАНЄ облакох и дзверох. Щици од витру, жими, праху, галайку, праху, инсектох. МОНТИРАМЕ: – РОЛЕТНИ – ГАРМОНИКОВО ДЗВЕРИ – ПАНТЛЇКОВО ДЗВЕРИ – МРЕЖИ ОД СУНЬОҐОХ – ВЕНЕЦИЯНЕРИ – ОПРАВКИ 025/5827-710, 060/5088-433
МАЛИ ОГЛАШКИ Предавам квартель у Новим Садзе, блїзко при Покраїнским шпиталю, у улїци Лазара Нанчича. Ма 57м2 и наход зи ше у прижемю будинку. Цена 65 000 еври. Опитац ше на 063/557-518 МЕЛАНИЯ НАДЬ (1963–2016) з Руского Керестура
Твою доброту нїґда нє забудземе. Твойо наймилши Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 3. априла 2020. року наполня ше 3 роки як нас занавше зохабела наша мила супруга, мац, швекра и баба
ЮСТИНА ВЕНЧЕЛЬОВСКИ народзена Миклош (1943–2017) з Ветернику Памятку на твою любов и доброту вично буду чувац супруг Янко, синове Звонко, Мирослав и Желько зоз фамелиями Спочивай у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 3. априла наполнюю ше 28. роки як вецей нє з нами наш мили син и брат
Покраїнски секретарият за урбанизем и защиту животного штредку на основи члена 14. Закона о преценьованю вплїва на животни штредок („Службени глашнїк РС”, число 135/04) обявює
ОБВИСЦЕНЄ
о поднєшеней вимоги за одредзованє обсягу и змисту студиї о преценьованю вплїву на животни штредок Ношитель проєкта ЯП „Драги Сербиї” ул. Бул. Краля Александра чс. 282 зоз Беоґраду поднєсол вимогу за одредзованє обсягу и змиста студиї о преценьованю вплва наживотни штредок за Проєкт „Вибудов швидкей драги IБ ранґу чс. 21 Нови Сад – Рума, Партия 1 – Часц 1, Петля „Авто драга Е–75 – Параґово, зоз плановану часц державней драги IIA ранґу чс. 100 од Жежельового моста по петлю „Авто-драги Е–75”. У складзе зоз преглашеним позарядовим стану у Републики Сербиї (Одлука о преглашеню позарядового стану, „Сл. глашнїк РС”, чс. 29/20) увид до вимоги за одредзованє обсягу и змиста студиї о преценьованю вплїву на животни штредок будзе можлїви лєм у диґиталней форми на урядовей интернет адреси Покраїнского секретарияту за урбанизем и защиту животного штредку (www.ekourbapv.vojvodina.gov.rs). Податки и документация зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц на сайту Секретарията www.ekourbapv.vojvodina.gov.rs Покраїнского секретарияту за урбанизем и защиту животного штредку, Булевар Михайла Пупина 16, Нови Сад, а шицки информациї о поднєшеней вимоги мож достац прейґ електронскей пошти зоз посиланьом упита на адресу: natasa.knezevic@vojvodina.gov.rs у терминє од 15 днї од дня обявйованя того обвисценя. У складзе зоз позарядовим станом особнє опатранє и даванє информацийох нє будзе можлїве. Шицки заинтересовани, у терминє од 15 днї од дня обявйованя того обвисценя, можу доручиц свойо думанє у писаней форми на адресу Секретарияту лєбо прейґ електронскей пошщти на е–маил: ekourb@vojvodina.gov.rs лєбо на телефон +381 21 487 46 90.
Покраїнски секретарият за урбанизем и защиту животного штредку, на основи члена 20. Закона о преценьованю вплїва на животни штредок („Службнеи глашнїк РС”, чс. 135/04), приноши:
ОБВИСЦЕНЄ
ДЮРА ДЖУДЖАР (1958–1992) з Руского Керестура Вично ожалосцени мац Гелена, шестра Марча з фамелию и брат Янко з фамелию Вичная му памят!
32 РУСКЕ СЛОВО
о одказованю явного увиду до студиї о преценьованю вплїва на животни штредок Обвисцую же шицки заинтере совани орґани, орґанизациї и явносц же ше до дальшого одказує явна презентация и розправа о проєкту „Вибудов претакалїща камионских и ваґон цистернох”, на катастерских парцелох чс. 2556/1, 2556/2, 2556/3 и 2555/16 КО Нови Сад III на Терминалу за претоварйованє дериватох зоз нафти Нови Сад, оператера НИС а. д. Нови Сад, Улїца Народного фронта чс. 12, Нови Сад, хтора була заказана за 31. марец 2020. року з початком на 12 годзин, у будинку Покраїнскей влади, пре новонастати обставини хтори у вязи зоз преглашеньом позарядового стану. По преставаню тих обставинох, будзе обявени нови термин явней презентациї и явней розправи
3. АПРИЛ 2020.
informator@ruskeslovo.com
ЕПИДЕМИЯ ВИРУСА КОРОНА www.covid19.rs МИНИСТЕРСТВО ЗДРАВЯ – ИНФОРМАЦИЇ О ВИРУСУ КОРОНА
064 8945 235
Институт за явне здравє Сербиї „Др Милан Йованович Батут”
011 2684 566
Дежурни линиї (8–22 г) 064 88 11 908, 064 88 11 909, 064 88 11 910, 064 88 11 911, 064 88 11 912, 064 88 11 913, 064 88 11 914, 064 88 11 915, 064 88 11 916 и 064 88 11 917. Психосоциялна помоц и потримовка
0800 309 309
063 7298260 (за дзеци и родичох) 063 1751150 (за старших од 18 роки) Министерство нукашнїх дїлох Информациї о компетенцийох у обставинох епидемиї 011/2741-580 infokoronavirus@mup.gov.rs Тарґовищна инспекция За приявйованє нєпочитованя огранїченя ценох основних поживових, гиґиєнских и медицинских продуктох
011/ 2699-610 (7.30–22 годзин) ЕПИДЕМИОЛОҐИЙНИ СЛУЖБИ За приявйованє подозривосци на инфекцию з вирусом корона, кед ше обача симптоми Институт за явне здравє Войводини 064/8028-894; 064/8028-895; 064/802-88-96 Завод за явне здравє Зомбор 062/1956-866 064/421-58-50 063/468-034 Завод за явне здравє Сримска Митровица 064/8092-911 0648092-938 064/80-92-930 Завод за явне здравє Суботица 064/1009-276 064/80-52-963 КОЛ-ЦЕНТРИ ЗА ПОМОЦ СТАРШИМ ГРАЖДАНОМ У городох и општинох Сербиї отворени колцентри за помоц гражданом у условийох забрани виходу з обисцох старших од 65 рокох, односно 70 рокох. Док тирваю превентивни мири позарядового стану, волонтере старшим гражданом до обисцох буду доручовац основни животни артикли, средства за гиґиєну и лїки. Старши гражданє ше за тоту услугу можу приявиц кажди дзень на шлїдуюци числа телефона:
Город Нови Сад 021/4871-700 (8–22 годзин) Општина Кула 025/724-177, 021/751-157 (0–24 годзин) Општина Вербас 021/706-306 (0–24 годзин) Општина Жебель 021/210-22-84 (7–18.30 годзин) Општина Шид 022/712-122, 022/712-552 (0–24 годзин) Город Сримска Митровица 022/ 618-276, 064/808-66-88, 064/808-66-89 Опш. Бачка Тополя 064/862-44-73, 064/862-44-75 (7–20 г.) Город Суботица 024/636-136
3. АПРИЛ 2020.
ДОМИ ЗДРАВЯ Шицки Доми здравя на териториї Републики Сербиї обявели контакт-телефони своїх окремних амбулантох, наменєних за информованє о респираторних проблемох, як и централних амбулантох хтори даваю шицки информациї о роботи ДЗ и других здравствених услугох. Фиксни телефони доступни од 7 до 18 годзин, а мобилни 24 годзини
Дом здравя Нови Сад ОКРЕМНА АМБУЛАНТА (респираторни проблеми, горучка) 021/4879626 021/4879627 021/4879628 021/4879629 021/4879630 021/4879631 ЦЕНТРАЛНА АМБУЛАНТА (други информациї и здравствени проблеми и услуги) 021/4879632 021/4879633 021/4879634 021/4879635 021/4879636 Дом здравя Кула О – 025/711-121 064/84-924-74 025/711-737 025/731-115 064/84-924-73 025/731-121 Ц – 025/703-336 (РК), 025/703-050 (РК) 064/84-924-69 025/721-210 025/729-494 064/84-924-67 Психолоґийне совитовалїще: 064/849 24 57 Дом здравя Врбас О – 021/7954-434 062/780-289 064/846-81-05 064/846-81-06 Ц – 021/7954-423 021/7954-458 063/86-070-34 062/780-285 062/780-259 Амбуланта за психолоґийну помоц: 021/7954-485, 021/700-208 (7–15 годзин) Дом здравя Жабель О – 021/831-054 064/805-7-236 063/199-88-06 062/899-26-09 069/274-96-04 Ц – 021/831-054 021/832-927 064/8057-211 Амбуланта Дюрдьов 021/29-39-010, Амбуланта Ґосподїнци 021/836-017 Дом здравя Шид О – 022/712-522 060/712-42-40 Ц – 022/712-522 060/712-42-40 Дом здравя Сримска Митровица О – 022/615-820 064/8770-581 064/8770-563 064/8770576 Ц – 022/615-130 022/615-110 022/615-180 064/8770047 064/8770140 064/8770127 Дом здравя Бачка Тополя О – 024/711-056 064/6591028 064/6591037 065/9616626 Ц – 024/774-199 064/6591081 064/6591003 065/9616632 Дом здравя Суботица О – 065/99185578 065/9185577 065/9185538 024/571-735 Ц – 065/9155534 024/527-956 065/9155537 024/557-154 065/9155539 024/546-237
РУСКЕ СЛОВО 33
informator@ruskeslovo.com
34 РУСКЕ СЛОВО
3. АПРИЛ 2020.
sport@ruskeslovo.com
СПОРТ У ПОЗАРЯДОВИХ ОБСТАВИНОХ
ЧАС ЗА ИНШАКИ ТРЕНИНҐИ За спортистох и любительох спорта позарядови стан принєсол смутни часи. Єдни нє маю змаганя и можлївосц указац свойо спортски досяги и схопносц, а други нє можу уживац опрез телевизийних екранох и стадионох. Заш лєм треба припознац же живот важнєйши на тот завод, бо хорота нє вибера. У таких обставинох спортски фаховци и тренере препоручую другу файту тренинґа – психолоґийни тренинґ
С
портски психолоґове у условийох пандемиї, изолациї и самоизолациї препоручую психолоґийни тренинґи. Насампредз прето же ше спортисти хтори звикнути на поставянє цильох зочую зоз атипичнима проблемами и у таких условийох перша на вдереню мотивация.
ЯК ПРЕВОЗИСЦ КРИЗУ Шицки спортисти маю свойо цилї кед починаю тренирац одредзени спорт насампредз посцигнуц одредзени резултати и на концу успих. Дефиновани циль окреме значни за вершинских спортитох. Кажде одказованє змаганя, яке маме тераз, уплївує на мотивацию каждого вредного фодбалера, кошаркаша, плївача, атлетичара... Но, така пандемия, як твердза фаховци, уплївує и на други аспекти – як превозисц пошлїдки хтори спричинює период самоизолациї без физичного тренинґу, а ту и проблем як ознова предлужиц после законченя пандемиї. У таких условийох спортистом ше препоручує психолоґийни тренинґи, хтори ше часто забува. Шицки хтори мали психолоґийни пририхтованя би у таких условийох требали предлужиц таку файту тренинґох. Науковци доказали же ментални тренинґ може вельо помогнуц у превозиходзеню кризи хтори атипични у спорту, а тиж так можу компензовац шицко цо у физичним смислу, зоз физичнима тренинґами нє мож по сцигнуц и зробиц.
3. АПРИЛ 2020.
Визуализация єдна з технїкох психо пририхтованьох у спорту позната метода. Слово о тим же шицко цо ше реално нє може витвориц, у физичним смислу, у задумкох и ментално мож. Як твердза фаховци, визуализация з векшей мири може компензовац нєдостаток тренинґох на терену, лєбо у спортских галох. Кед пре гоч яку причину спортисти прескоча тренинґ, маю упечаток же себе и своєй форми начкодзели. Прето, найважнєйше же би спортисти нє страцели мотив и дзеку и же би мали упечаток же заш лєм дацо поробели на своєй форми. Метода визуализациї у тим смислу праве ришенє и ма мотивацийни ефект. Здогаднїме ше кельо часу наш славни тенисер Новак Дьокович мал подобни проблеми кед бул покалїчени и кед мушел претарнуц участвованє на турнирох. Окреме кельо му часу требало же би ше врацел на свойо шампионске место.
УЛОГА ТРЕНЕРОХ Можебуц же спортским тренером у таких условийох ище чежше, насампредз прети же их робота то тренинґи хтори ше реализую физично. Вони нє можу знац чи спортиста визуализує свой тренинґ, чи нє, и вообще, як ше справує у условийох изолациї. Фаховци надпоминаю же важне же би спортисти и тренере мали ширши перспективи спатраня таких нєвигодних условийох за спорт. Правда, то у року кед требали буц отримани лєтни Олимпийски бависка чежко посцигнуц. Насампредз же ше уж длугши час отримовали квалификацийни трунири, намесцало ше форму спортистох хтори требали у найлєпшим шветлє заблїснуц на бавискох. Треба припознац же участвованє на Олимпияди коруна кариєри каждого спортисти. Алє на тот завод важне надпомнуц же су нє єдини циль и смисел спортскей активносци, тренираня и кариєри. У тим напряме, надпоминаю фаховци, цилї хтори себе поставели тренере и спортисти би мушели редефиновац, поставиц ширши цилї и пременїц угел спатраня спортских активносцох и спорту. ■ А. П.
РУСКЕ СЛОВО 35
СПОРТ СПОРТСКА ГУМАНОСЦ
ШИЦКИ НАВИЯМЕ ЗА ИСТИ КЛУБ – КЛУБ ЗДРАВИХ Велї з нас нїґда нє були шведкове таких обставинох, позарядових, хтори спричинєла хорота. Тиж так нїґда зме нє почувствовали планетарне єдинство цалого чловечества, як тераз у борби процив вируса корона. Хаснуюци спортски словнїк, так повесц, єден зме тим, лєбо єдна ґрупа навиячох. Кажде на свой способ доприноши же би ше цо скорей живот врацел до нормали и без страху, та и спортисти. Зоз цалого швета сцигую информациї о гуманитарних акцийох спортистох Пише: Александар ПАЛАНЧАНИН
З
оз далєкого Китаю пред трома мешацами рушело нєщесце – вирус корона. Нїхто ше нє наздавал же вирус спричинї тельо жертви и хорих. У тей хвильки найчежши обставини, кед слово о Старим континенту, у Италиї и Шпаниї, державох – колїскох доброго фодбалу, дзе вше було добрих спортистох и у шицких других спортских конарох. Праве у нїх призначени велї познати спортисти хтори позитивни на вирус, алє з другого боку кажди дзень прес аґенциї преноша вистки о гуманих ґестох спортистох.
ИТАЛИЯ У ШЕРЦУ ИБРАХИМОВИЧА Познати фодбалер интернационалєц Златан Ибрахимович порушал гуманитарну акцию з цильом же би ше прейґ интернету назберало цо вецей пенєжу за шпиталї у италиянским городзе Милано. Город хтори у округу Ломбардиї на сиверу Италиї епицентер хороти и велького нєщесца держави. Шведян Ибрахимович, найлєпши фодбалер ФК „Милано” и дрес того Клуба други раз облєкол прешлей жими. Иншак бавел и у Ювентусу и у Интеру. Златан пишни на славу хтору здобул у Италиї и швеце кед бавел за спомнути италиянски клуби, та прето анї нє чудне же є пожертвовни кед слово о Италиї. У тих драматичних хвилькох, поволал шицких своїх пайташох, фодбалерох и спортистох же би уплацели пенєжи хтори би бул похасновани за купованє защитних шматох, маскох и рукавицох, дезинфекцийних средствох, респираторох и другей нєобходней опреми хтора ше хаснує у борби процив хороти вируса корона. Помоц наменєна Хуманитас шпитальом у Милану. Источасно, як надпомнул, ма намиру, як уплївни и познати спортиста рошириц порученє – маме озбильни проблем, мушиме ше здружиц и дац конкретнєйшу помоц. – Рахуєм на велькодушну помоц моїх колеґох, алє и шицких професийних спортистох и шицких других хтори з помоцу спрам своїх можлївосцох жадаю помогнуц у войни процив того вируса. Гайде „зредзме” тот вирус корона и победзиме у тим стретнуцу. Кед вирус нє сце нападнуц Златана, Златан руша на вирус – гварел у видео порученю фодбалер Ибрахимович. Помоц у нєщесцу донирал и кошаркаш НБА лиґи екипи НБА Сан Антония, италиянского походзеня, Марко Белинели. Пенєжну помоц наменєл шпиталю „Мадьоре”
36 РУСКЕ СЛОВО
у Болонї дзе ше народзел. У истим шпиталю и його оцец робел як гирурґ. – З далєка посилам помоц и наздавам ше же пошвидко сцигнєм до мойого родного городу подзековац шицким людзом хтори у перших шорох у борби процив нєщешлївей хороти. Нїґда сом нє бул пишнєйши же сом Италиян як тераз – гварел Белинели.
ПОМОЦ ФОДБАЛСКОГО СОЮЗУ СЕРБИЇ Фодбалски союз Сербиї почал зберац помоц у борби процив хороти од вируса корона, а перши назберани средства од 250 000 евра донирани Инфективному шпиталю у Беоґраду. Пенєж будзе потрошени за купованє респираторох и другей медицинскей опреми. Як пише у сообщеню, ФСС апелує на шицких хтори жию од фодбалу и за фодбал же би у складзе зоз можлївосцами помогли Сербиї у борби процив вируса корона. Клуби, бавяче, тренере, судийове, спонзоре, привреднїки, фодбалски роботнїци и шицки хтори жадаю и можу помогнуц, Союз поволал же би указали єдинство и солидарносц у хвилькох кед то Сербиї найпотребнєйше. Фодбалер ФК „Айнтрахт” зоз Франкфурту и репрезентациї Сербиї, Мият Ґачинович донирал пенєжну помоц шпиталю у Требиню за превенцию пандемиї вируса корони.
ДОНАЦИЯ РОДЖЕРА ФЕДЕРЕРА Дакедишнї шампион швета у тенису Роджер Федерер и його супруга Мирка ше тиж уключели до гуманитарней акциї у борби процив вируса корона. Вони загроженим фамелийом пре пандемию у Швайцарскей даровали милион швайцарски франки (кус менєй од милион евра). – Тераз чежки часи за шицких и нїхто би нє шемл буц занєдзбани – написал Федерер на своїм твитер налогу и надпомнул же вон зоз супругу одлучел подаровац пенєжну донацию з хтору би ше помогло найзагроженшим.
3. АПРИЛ 2020.
sport@ruskeslovo.com / informator@ruskeslovo.com
У видео порученю Ґачинович, хтори по походзеню зоз того города, поволал шицких жительох Требиня же би почитовали процедуру компетентних орґанох же би защицели и себе и шицких коло себе. Вон визначел же у тей хвильки барз значне буц зложни у борби процив хороти. Фодбалер ФК „Партизан” зоз Беоґраду, Лазар Маркович тиж останє запаметани по своїм гуманим ґесту. Вон понукнул помоц старшим особом у сушедстве дзе бива под час пандемиї. Помоц понукнул так же на уходни дзвери до будинку дзе бива на паперу написал и залїпел порученє: „Почитовани сушед, кед же Вам нєобходна помоц, явце ше до квартеля число 10, Маркович”.
АНОВА И НОВАКОВА ДОНАЦИЯ Вельку помоц у борби процив вируса корона донирали нашо славни тенисере. Дакеди перша тенисерка швета Ана Иванович и шампионка Отвореного першенства Французкей даровала пенєжну помоц шпитальом у Сербиї за 35 респиратори. Окрем того же дала помоц у пенєжу вона прейґ своїх контактох обезпечела нєобходни и важни апарати за борбу процив хороти.
Найлєпши тенисер на швеце Новак Дьокович дарує милион евра Сербиї за купованє респираторох хтори нєобходни у борби процив вируса корона. На конференциї за пресу хтору з тей нагоди отримал у шпанским городу Марбеля, перше подзековал шицким здравственим роботнїком хтори ше днями у цалим швеце боря за живот людзох хтори ше похорели од вируса. – Обставини у вязи зоз хороту нєпредвидлїви и барз озбильни. Обставини и информациї ше меняю кажди дзень. Число хорих и заражених кажди дзень векше, та зме прето вєдно з мою супругу и нашу Фондацию одлучели позберац цо вецей информациї и одлучели хтори найлєпши способ же бизме донирали свойо ресурси, знанє и пенєж и же би помоц на найадекватнєйши способ могла помогнуц у очуваню здравя людзох у Сербиї. Наша донация будзе потрошена за купованє респираторох и другей медицинскей опреми. Уж зме нашли и од кого купиме важну опрему – гварел на конференциї за пресу перши тениски рекет швета Ноле. ■ 3. АПРИЛ 2020.
Городска управа за защиту животного штредку на основи члена 20. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї” число 135/04 и 36/09), обявює
ОБВИСЦЕНЄ
о принєшеним ришеню з хторим дата согласносц на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта „Продукцийни обєкт поверховосци П, ВП, П+1, П+2 и дїловни обєкт – академия зоз лабораториями поверховосци П+1 и П+2 зоз провадзацима обєктами (два портирнїци поверховосци П, наджемни цистерни зоз гидрантску мрежу, поджемна цистерна за зберанє атмосферскей води, заварта ретензия, сепаратор олєю зоз байпасом, пумпа) и транспортнима поверхносцами”, зоз намену обєкта – Ґринфилд построєня за продукцию чоколади (Фабрика за продукцию кондиторских продуктох – чоколади), у Новим Садзе, Улїца Зренянинска драга (ИБ12), на катастерских парцелох число 243/9, 243/10, 243/42, 243/43, 243/44, 243/45, 243/46, 243/47, 243/48, 243/49, 243/50, 243/51, 243/52, 243/53, 243/54, 243/55, 243/56, 243/57, 243/58, 243/59, 243/60, 243/61, 243/62, 243/63, 243/64, 243/65, 243/66, 243/67, 243/68, 243/69, 243/70, 243/71, 243/73, 243/74, 243/79, 243/80, 243/83 и 243/88 К. О. Нови Сад III, Город Нови Сад, ношителя Проєкта „BARRY CALLEBAUT SOUTH EAST EUROPE” Д.О.О. Нови Беоґрад, Улїца Юрия Ґаґарина 32 Ношитель проєкта „BARRY CALLEBAUT SOUTH EAST EUROPE” Д.О.О. Нови Беоґрад, Улїца Юрия Ґаґарина 32, хторого полномоцно заступа „Д.А. ДИЗАЙН АРХИТЕКТУРА Д.О.О., Нови Беоґрад, Улїца Ґандийова 169/1, поднєсол 12. фебруара 2020. року, вимогу число VI-501-93/20 за даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта „Продукцийни обєкт поверховосци П, ВП, П+1, П+2 и дїловни обєкт – академия зоз лабораториями поверховосци П+1 и П+2 зоз провадзацима обєктами (два портирнїци поверховосци П, наджемни цистерни зоз гидрантску мрежу, поджемна цистерна за зберанє атмосферскей води, заварта ретензия, сепаратор олєю зоз байпасом, пумпа) и транспортнима поверхносцами”, зоз намену обєкта – Ґринфилд построєня за продукцию чоколади (Фабрика за продукцию кондиторских продуктох – чоколади), у Новим Садзе, Улїца Зренянинска драга (ИБ12), на катастерских парцелох число 243/9, 243/10, 243/42, 243/43, 243/44, 243/45, 243/46, 243/47, 243/48, 243/49, 243/50, 243/51, 243/52, 243/53, 243/54, 243/55, 243/56, 243/57, 243/58, 243/59, 243/60, 243/61, 243/62, 243/63, 243/64, 243/65, 243/66, 243/67, 243/68, 243/69, 243/70, 243/71, 243/73, 243/74, 243/79, 243/80, 243/83 и 243/88 К. О. Нови Сад III, Город Нови Сад з надпомнуцом же предметна студия I фаза Ґринфилд построєньох за продукцию чоколади хтора облапя вибудов обєкта А – фабрика за продукцию кондиторских продуктох – чоколади зоз припадаюцу административну и технїчну часц и провадзацима онбєктами – портирнїца Ц2, як и провадзацима обєктами и приступни драги, вкупно проєктованей БРҐП обєкта I фази комплексу од 14983,65 квадратни метери. После заптовадзеного поступку и предкладу Технїчней комисиї, Городска управа за защиту животного штредку дня 25. марца 2020. року принесла ришенє число Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110 а, Нови Сад, роботни днї од 10 по 15 годзин по 16. марец 2020. року VI-501-93/20, з хторим дата согласносц на предметну студию. У складзе зоз преглашеним позарядовим станом у Републики Сербиї (Одлука о преглашеню позарядового стану („Службени глашнїк РС” число 29/20) увид до предметного ришеня мож окончиц лем у диґиталней форми на сайту Городскей управи за защиту животного штредку www.environovisad.rs. Интеґрални текст ришеня мож достац прейґ електронскей пошти зоз посиланьом упита на адресу: zivotnasredina@uprava.novisad.rs, лєбо на телефон: 021/421-109. Явну розправу и презентацию ше отрима 17. марца 2020. року, у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Руменацка 110 а, Нови Сад, на 12 годзин. Процив того ришеня мож порушац управни спор пред Управним судом у термину од 30 днї од дня обявйованя обвисценя о принєшеним ришеню у средствох явного информованя.
РУСКЕ СЛОВО 37
ИНТЕРМЕЦО
ГОРУЦИ ТЕПШИ Лїлянa Еделински
Карневал
Лї ля на Еде лин ски, ин шак на ша сотруд нї ца на „Го ру цих тепшох” нє дав но до ста ла на гра ду у Бли цо вей ру бри ки „Срп ска ку й на”. З тей на годи єй вин чу є ме и сцеме вєд но з ва ми под зе лїц єй на град зе ни ре цепт.
Потребне: ■ 500 ґрами млєтого меса ■ 400 ґрами шампиньони ■ 500 ґрами мишаней желєняви за руску шалату
■ 100 ґрами куреней сланї-
ни ■ 500 милилитри шметанки, нєутралней, за варенє ■ 400 ґрами рижнофарбово макарони ■ главка цибулї ■ присмачки: соль, попер, веґета, цеснок у праху, говедзинова коцка за юшку
38 РУСКЕ СЛОВО
Пририхтованє꞉ Положиц до шерпенї 2 ложки олєю и видинстовац месо вєдно зоз цибулю, сланїну и шампиньонами, дас 20 минути. Додац мишанїну за руску шалату и динстовац ище дас 20 минути. На концу усипац шметанку за варенє и най ище повре коло 5 минути. У медзичаше увариц макарони, (єст купиц рижнофарбово), и добре их одцадзиц. Додац ґу месу, премишац и „Карневал” готови. Смачного!
3. АПРИЛ 2020.
rusmak.ruske@gmail.com
ГОРУЦИ ТЕПШИ
Пририхталa: Люпка Цвеїч
Палачинки на слано Потребне: ■ упражени палачинки на класични способ ■ саламу порезану на коцочки ■ трапист порезани на коцочки ■ кечап ■ ориґано
Поступок пририхтованя: Упражени палачинки филовац зоз саламу, трапистом, кечапом и ориґаном. Зогнуц два краї до половки и през штредок круциц як за сарму. Так закруцце же би нїґд зе нє могол вичуриц фил. Таки порихтани палачинки замачайце до вайца и вец до отрушинкох и пражце на олєю у
палачинкару. Кед уж маю червенкаву фарбу з обидвох бокох, вец су готови и можеце их послу жиц.
Мек енд чиз (Mac and sheese) То америцке єдзенє, алє на наш способ. Поступок пририхтованя:
Потребне: ■ 500 ґрами макарони ■ празилук (може и цибуля) ■ 150 ґрами дробного билого сира
■ 300 ґрами траписту ■ 4 вайца ■ 250 милилитри нєутралней шметанки
3. АПРИЛ 2020.
Увариц макарони и одцадзиц. У палачинкару видинстовац празилук. До того розбиц вайца и справиц ратоту, кус посолїц и додац били сир. До тепши шоровац так же перше положице уварене цесто, вец на ньго тоту мишанїну зоз празилуком и натарти трапист, та знова макарони, мишанїна и трапист, и так робиц док шицко нє потрошице. На концу тото преляц зоз нєутралну шметанку за варенє, посипац зоз ориґаном и кус посолїц, а од горе натрец траписту. Печиц у зогратей рерни на 200 ступнї док ше нє упече.
РУСКЕ СЛОВО
39
ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО
ГЛАСНЇК ПО РУСКИ
„РУСКЕ СЛОВО” ПРЕХОДЗИ НА ОНЛАЙН ОГЛАШОВАНЄ
ЦЕНА 30 ДИНАРИ
Фото: Йован Живкович
У условийох позарядового стану Новинско-видавательна установа „Руске слово” преходзи на онлайн оглашованє. То значи же би гражданє оглашки, а окреме посмертни In memoriam, уплацовали прейґ рахунку, а тексти диктирали прейґ телефона. Число рахунка на котри треба уплацовац: 160-923244-82 (Банка Интеза). Текст оглашкох посилац прейґ мейлу informator@ruskeslovo.com, або видиктирац на телефон 066 / 202-414 од пондзелку по пияток, од 9 до 15 годзин (остатнї рок за обявйованє оглашкох и In memoriam-ох у новинох „Руске слово” стреду по 10 годзин). Причина таких мирох – рестрикциї рушаня гражданох, окреме старших особох, котри предвидзела Република Сербия. Надпоминаме же у плану же би шицки виданя НВУ „Руске слово”, тижньово новини, часописи, новини и кнїжки виходзели поряднє. Може буц лєм очежана дистрибуция, односно новини и часописи можу сциговац зоз (векшим або меншим) запожнєньом. Найоперативнєйше информованє рускоязичних гражданох окончує ше прейґ новинскей аґенциї „Рутенпрес”, котра на сайту „Руского слова”.
РОК LXXVI ЧИСЛО 14 (3883) НОВИ САД, 3. АПРИЛ 2020.
Даєдни фотоґрафиї обявюємє вецей раз, понеже за нїх дотераз нєт нїяки податки.
ОГЛЯДНУЦЕ НА ПРЕШЛОСЦ
■ Фотоґрафия: 0124P
Фотоґрафия: 0142P
оволуєме читачох новинох „Руске слово” же би помогли препознац особи на старих фотоґрафийох. Пре точне идентификованє особох на сликох, хтори маю окремну музейну вредносц, потребна помоц од ширшей явносци. Шицки фотоґрафиї настали у дакедишП нєй фотоґрафскей роботнї Бруґошових у Руским Керестуре. Кажду фотоґрафию ше подпише зоз одредзену шифру, та кед же препознаце даєдну, лєбо вецей особи на фотоґрафиї, модлїме Вас же бисце явели до Заводу на число телефона 021/548-421, лєбо на мейл: zavod.rusini@gmail.com.
НАСТАВА У ДНЬОВЕЙ ХИЖИ