Issuu

ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ РОК LXXVI ЧИСЛО 12 (3881) НОВИ САД, 20. МАРЕЦ 2020.

Даєдни фотоґрафиї обявюємє вецей раз, понеже за нїх дотераз нєт нїяки податки.

ОГЛЯД НУ ЦЕ НА ПРЕ ШЛОСЦ

Фото: Вероника Вуячич

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

■ ПОЗАРЯДОВИ Фотоґрафия: 0061N

Фотоґрафия: 0068P

оволуєме читачох новинох „Руске слово” же би помогли препознац особи на старих фотоґрафийох. Пре точне идентификованє особох на сликох, хтори маю окремну музейну вредносц, потребна помоц од ширшей явносци. Шицки фотоґрафиї настали у дакедишП нєй фотоґрафскей роботнї Бруґошових у Руским Керестуре. Кажду фотоґрафию ше подпише зоз одредзену шифру, та кед же препознаце даєдну, лєбо вецей особи на фотоґрафиї, модлїме Вас же бисце явели до Заводу на число телефона 021/548-421, лєбо на мейл: zavod.rusini@gmail.com.

СТАН ПРЕ ВИРУС КОРОНА

ЦО НЄОБХОДНЕ ЗНАЦ О НОВИМ ВИРУСУ КОРОНА? орона вируси велька фамелия вирусох хтори спричинюю широки спектер респираторних хоротох, од лєгчейших як натхавосц по чежки як САРС. Нови сой корона вирусу пре хтори Шветова здравствена орґанизация (WHO) 11. марца преглашела пандемию, а Република Сербия позарядови стан, концом 2019. року першираз детекwww.covid19.rs товани у Китаю, а хорота хтору виволує наволана Ковид19. Понеже вирус нови, затераз за ньго нєт лїк лєбо вакци- Корона вирусу (Китай, Южна Корея, Иран, Италия). Особи на. хтори нєдавно пребували у спомнутих подручох, тиж треба Нови корона вирус шири ше директно прейґ капочкох же би були осторожни и одвичательни ґу себе и другим. (киханє, кашлянє) зоз хорей особи на здраву особу. ПонеКед же почувствуєце симптоми хтори указую на потенже вируси одредзени час можу прежиц и звонка ношите- циялну инфекцию зоз вирусом корона, нє иддзце особнє ля, можлїва и индиректна инфекция прейґ контаминова- до здравственей установи, алє о своїм стану информуйце них поверхносцох. прейг телефона. Компетентна епидемиолоґийна служба Вчасни симптоми хтори спозорюю на можлїву инфек- потим виходзи на терен и пребера мири здравственей защцию сухи кашель, горучка, задихлївосц. Подобни су як ити хорого, и защити явного здравя. На подручу АП Войсимптоми ґрипи, та потребне диягностичне тестованє. водини, зависно од адреси биваня, треба наволац окружну Период инкубациї – часу од инфекциї з вирусом по указо- установу чийо контакт-телефони: ванє симптомох, углавним 14 днї. Дотерашнї искуства зоз 1. Институт за явне здравє Войводини, Нови Сад, швета указую же при найвекшому числу охорених инфек- 064/8028894 и 064/8028895 ция дала благшу клинїчну слику, хтора нє вимага хоспита- 2. Завод за явне здравє Зомбор 062/1956866 лизацию – лїченє у шпиталю. Медзитим, може ше розвиц и 3. Завод за явне здравє Суботица 064/1009276 чежка клинїчна слика зоз запалєньом плюцох, респиратор- 4. Завод за явне здравє Сримска Митровица 064/8092911 и ним синдромом, а можлїви и смертельни пошлїдок. 0648092938 Кед 6. марца перши охорени од нового вируса детекто- 5. Завод за явне здравє Панчево 062/8869721 вани и у Сербиї, компетентни державни и здравствени 6. Завод за явне здравє Кикинда 062/8833841 и служби обявели мири превенциї и охрани од його ширеня. 062/8833877 Министерство здравя дало препорученя як ше защициц од 7. Завод за явне здравє Зренянин 069/2101102 вирусу корона хтори ше базую на дошлїдней особней гиґНачишлєни телефони доступни кажди дзень у периоду иєни и осторожносци у социялних контактох: од 8 до 22 годзин, а попри за прияву симптомох, на нїх год– руки умивайце частейно достац шицки фахово и ше зоз мидлом и воду го- Кед же почувствуєце симптоми хтори указую на преверени информациї о лєм 20 секунди, лєбо хапоступаню и медицинских потенциялну инфекцию зоз вирусом корона, снуйце средство за дезинпроцедурох у случаю подонє иддзце особнє до здравственей установи, фекцию на бази 70 одсто зривосци на инфекцию з алє о своїм стану информуйце прейг телефона. алкоголу. Компетентна епидемиолоґийна служба потим вирусом корона. – керуйце блїзки контакт Детальни информациї о виходзи на терен и пребера мири здравственей зоз особами хтори маю мирох защити можеце презащити хорого, и защити явного здравя звекшану температуру, кичитац на сайту Институту хаю, лєбо кашлю за явне здравє Сербиї – керуйце рукованє и бочканє, а зоз собешеднїками http://www.batut.org.rs/index.php?content=2035, о вирусу тримайце розстоянє найменєй єден метер. Нє рушайце корона на сайту https://covid19.rs/, лєбо https://www.zdraтвар з нєумитима руками, бо уста нос и очи уходна vlje.gov.rs/, а за питаня у вязи зоз вирусом корона можеце точка за капочково контактни вирози наволац число телефона Министерства здравя 064/894-52– кед кашлєце, або кихаце прекрийце уста и нос з ху- 35, Институту Батут 011/2684 566 лєбо Институту за явне сточку. Хусточку такой руцце до канти за одрутки з по- здравє Войводини 064/802-88-94 и 064/802-88-95. кривку и умийце руки. Нє кихац до дланї, алє до локца, У рамикох превенциї ширеня вирусу, на державним гоч як нє до простору уровню запровадзени мири Позарядового стану од хторих – луфтирайце просториї у хторих пребуваце найконкретнєйши одказованє настави, явних сходох и по– керуйце сходи дзе єст вецей людзох у завартим просторе дїйох у завартим просторе, завернє ґранїцох за страних – нє пийце антибиотики на свою руку, бо нє лїча виру- державянох и обовязни карантин/самоизолованє наших сни охореня, а можу маскировац симптоми путнїкох зоз окреме загрожених подручох. Насампредз, – маску хаснуйце лєм кед кихаце, кашлєце лєбо кед до- старшим особом строго препоручене же би були дома. патраце хорих. Зашитна маска предвидзена за єднократне О нових мирох хтори буду завишиц од дальшого розвою хаснованє. ситуациї, информациї на дньовим уровню „Руске слово” Старши особи хтори уж пре примарну лєбо хронїчну хо- будзе преношиц прейґ Рутенпресу.■ роту слабшого здравственого стану треба же би були окреме осторожни Жридла: Окреме препоручене керовац контакти з особами хтори Институт за явне здравє Сербиї „Др Милан Йованович Батут” нєдавно були у подручох дзе високе число хорих од нового Министерство здравя Републики Сербиї

2 РУСКЕ СЛОВО

КОРОНА ВИРУС

COVID-19

20. МАРЕЦ 2020.

ЗМИСТ

УВОДНЇК Пише: Иван САБА ДОШ, главни одвичательни редактор

■ Тижньовнїк 4–5. У Републики Сербиї позарядови стан пре вирус корона

■ Нашо места 8–10. Мири безпечносци на локалним уровню

■ Економия 12–13. Почала робота з паприґу

■ Култура и просвита 16–17. Интервю: Владимир Сивч, директор РКЦ у Новим Садзе

■ Дом и фамелия 19–21. Костиранє и здравє

■ Людзе, роки, живот 24–25. Диямантни ювилей Дороґхазийових и Хринових з Керестура

■ Духовни живот 28–29. Церковни живот у позарядових обставинох

■ Информатор

30–32. Мали оглашки и In memoriam

■ Спорт 34–35. Турнир у билияру СБ „Яша Баков”

■ Интермецо 38–39. Горуци тепши

Насловни бок: Безпечносц на першим месце Авторка фотоґрафиї: Вероника Вуячич

ПОЗАРЯДОВИ СТАН – ОБОВЯЗКИ ПОНАД ПРАВОХ Мири запровадзени зоз уводзеньом позарядового стану у держави пре реалну опасносц од ширеня вируса корона, лєм даваю императивну и обовязуюцу форму дружтвеним нормом справованя и поступаня яки ше на основи здравого розума и иншак обчекує од нас у актуалней ситуациї – осторожно, одвичательно и солидарно Медзитим, тото цо дотераз було ствар особней совисци, моралу лєбо добрей дзеки, тераз законска обовязка чийо нєпочитованє за пошлїдок може мац озбильни, и повед бим, заслужени санкциї. Институт позарядового стану, фундаментовани на началє мен шей чкоди” (лєбо ”векшого хасну”) вична тема филозофох ” и юристох одкеди зме як людске дружтво формовали державу и право як науку и праксу у модерним значеню. У сущносци, зводзи ше на тото же у висшим интересу, а то у конкретним случаю защита явного здравя гражданох, держава леґално може и шме суспендовац, лєбо часточно огранїчиц сполньованє одредзених гражданских правох и шлєбодох хтори иншак ґарантує Устав. Тераз то право на шлєбоду рушаня и путованя, сходзеня, а поштредно и сполньованя гласацкого, и права на роботу. Позарядови стан драматична, углавним вше нєпопуларна, а часто и контроверзна политична мира хтора держави дава вельку моц, алє и огромну одвичательносц. Мири хтори потераз запровадзела Влада Сербиї за циль маю же би ше охранєло здравє гражданох, зменшало ризик од ширеня корони и обезпечело здравствену систему чийо нормалне функционованє нєобходне кед ше рахує надвладац тот обераци вирус. Лєбо, як то потолковал предсидатель Републики, застановени живот же би ше зачували животи. Тоти мири сиґурно же ощербюю наш особни комодитет, алє на штреднї и длугши рок даю резултати. Нормално, кед прилапиме тоту нову реалносц, кед нам вона постанє каждодньова рутина, каждодньови бонтон. То наша поєдинєчна одвичательносц. Одвичательносц держави же би тоти мири нє були лєм сами себе циль, алє же би их наисце, ефикасно и дошлїдно без винїмку запровадзовала. Лєм так витвориме заєднїцки циль, интерес и хасен.

* ”РУСКЕ СЛОВО” – гласнїк по руски * Виходзи каждого пиятку * Снователь Национални совит рускей националней меншини * Видава НВУ ”Руске слово”, Нови Сад * Перше число вишло 15. юния 1945. року у Руским Керестуре * Адреса: НВУ ”Руске слово”, Булевар ошлєбодзеня 81/VII, 21000 Нови Сад * Редакция: одвичательни редакторe/ки – Олена Планчак-Сакач, Ясмина Дюранїн, Микола М. Цап, Микола Шанта * редакторе/ки рубрикох – Мирон Горняк-Кухар, Александар Паланчанин, Мартица Тамаш, Славица Фейса, Вероника Вуячич * новинаре/ки – Мария Афич, Влада Дїтко, Сандра Саламун, Андреа Медєши, Оля Русковски * лекторка – Блажена Хома-Цветкович * ґрафична редакторка – Люпка Цвеїч * ґрафични дизайнерки – Мария Гудак, Таня Салонтаї * Телефони: 021/6613-697, 021/6624-708, 021/6623-076; 021/6621-433 * Телефакс 021/528-083 * Предплата за цали рок: у жеми 1 500 динари, а у иножемстве 100 евра * Жиро-рахунок Banca Intesa a.d. Beograd 160-923244-82 * Девизни рахунок 160-0050870024999-53 * Рукописи ше нє враца * Друкує Друкарня ”Maxima graf” Петроварадин * E-mail: redakcija@ruskeslovo.com * Web site: www.ruskeslovo.com * YU ISSN 0350-4603 * COBISS SR-ID 15915778 * Друковани тираж 2 000 *

Директор др БОРИС ВАРҐА *** Главни одвичательни редактор ИВАН САБАДОШ

20. МАРЕЦ 2020.

РУСКЕ СЛОВО 3

ТИЖНЬОВНЇК РЕПУБЛИКА СЕРБИЯ У ПОЗАРЯДОВИМ СТАНУ ПРЕ ВИРУС КОРОНА

АПЕЛ НА ДИСЦИПЛИНУ, ОДВИЧАТЕЛЬНОСЦ И СОЛИДАРНОСЦ Школи, оводи и факултети розпущени, заварти гранїци за страних державянох, огранїчени цени одредзених продуктох широкого хаснованя, а ключни здравствени институциї под окремним режимом обезпечованя. Окреме оштро препоручене, а потим и забранєне старшим согражданом и пензионером же би виходзели з обисцох

д нєд зелї, 15. марца, Република Сербия наход зи ше у позарядовим стану пре охрану жительства од ширеня вируса корона. Одлуку о запровад зованю позарядового стану явно сци сообщел предсидатель Сербиї Александар Вучич хтори, по уставних компетен цийох тоту миру принєсол у согласно сци зоз предсидательку Народней скупштини Маю Ґойкович и предсидательку Влади Ану Брнабич. У законских ра микох хтори дава позарядови стан, преглашени шлї дуюци мири. ПРЕ ВЕН ТИВ НИ МИ РИ Од понд зел ку, 16. марца, претаргнута настава у школох и на факултетох, а заварти и дзецински заградки. Зависно од розвою ситуациї, тота мира може тирвац и по конєц школского року. Буд зе орґанизована алтернативна школска настава на програмох медий них явних сервисох; Гранїци Републики Сербиї заварти за страних державянох, окрем за дипломатох, и страних државянох

ОШТРЕЙШИ РЕЖИМ Од стреди, 18. марца, на моц ступели нови, оштрейши мири Влади Сербиї, принєшени пре нєдостаточне почитованє превентивних мирох запровадзених з преглашеньом Позарядового стану пре вирус корона. Уведзена абсолутна забрана вихода на улїцу шицким особом старшим од 65 роки у городских, односно од 70 роки у валалских штредкох. Винїмок на валалє одредзени пре наступни значни ярнї роботи, односно польоприврених продуковательох хтори маю реґистроване ґаздовство. Од 20 годзин по 5 годзин рано уведзена забрана рушаня звонка обисца шицким гражданом, без огляду на возрост. Винїмок припаднїки державних службох на роботним задатку и заняти у трецей змени. Войско Сербиї пребера и обезпечованє гранїчних преходох, шпитальох и миґрантских центрох. Як найвекши актуални ризик за колективну безпечносц, предсидателька Влади Ана Брнабич видвоєла наших гражданох хтори ше врацаю з роботи у иножемстве, а дома нєдосц дисциплиновано почитую превентивни дежавни мири.

4 РУСКЕ СЛОВО

хтори маю пребува лїще на єй териториї. На гранї ци буд зе змоцнєна активно сци гранїчней поли циї и санитарней инспекциї, а асистовац по потреби буд зе и Войско Сербиї. Державянє Републики Сер биї хто ри ше врацаю з иножемства, длужни ше пре вен тивно самоизоловац 14 днї. Путнїки зоз Ита лиї, Шпаниї, Швайцарскей, Австриї, Нємецкей, Французкей, Грече скей, Румуниї, Словениї лєбо Ирану, у само и золо ваню длужни препровад зиц 28 днї. Винїмок затераз НР Китай, дзе трансфер роби и путнїкох держава реґулує з окремним режимом. Министерство ну кашнїх дїлох буд зе надпатрац почитованє тих обовязних ми рох, а у случаю їх потупеня, цо виновне дїло, загрожена кара гарешту до три роки; Строго ше апелує на люд зох старших од 65 ро кох же би нє виход зели з обисцох. Буд зе ше кон троло вац як ше почитує тота превентивна мира. Кед нє буд зе ефикасна, буд зе принєшена обовязуюца одлу ка о оставаню у обисцох и дворох, за чийо нєпочи то ванє грожа пенєжни кари и до 150 тисячи динари; 20. МАРЕЦ 2020.

tiznjovnjik@ruskeslovo.com

Забранєни явни сходи у завартим просторе у хторим ше находза вецей як 50 особи. Заварти буду спортски обєкти, а роботни час погосцительних скрацени. Одскорей препоручене же би ше у актуалней ситуациї нє отримовало анї приватни сходи и преслави. Шпиталї и ключни здравствени установи у котрих ше лїча хори од вируса корона буду чувац припаднїки Войска Сербиї, а забранєни нащиви ґеронтолоґийним центром и зродним социялним установом; Вла да Сербиї принєсла одлуку о огранїченю висини це нох даскельо дзешатки артиклох, насампредз поживових, защитних, гиґиєнских и дезинфекцийних средствох. За случай потупеня, односно же тарґовци злохасную ситуацию и подрагшую найглєданши продукти, уведзени дежурни телефон инспекцийних службох 011/2699610 дзе гражданє кажди дзень од 7.30 по 22 годзин можу приявиц таки зявеня. Источашнє, предсидатель Вучич и премиєрка Брнабич апеловали на гражданох же би нє громадзели резерви основних поживових артиклох, бо за тото нєт реалней потреби, а барз обтерхує систему лоґистики, односно дистрибуцию и подмирйованє тарґовища з продуктами широкого трошеня. Основни мири хтори наклада позарядови стан постали обовязни, понеже су обявени у Службеним глашнїку, а чи буду уводзени нови лєбо пооштровани дотерашнї, завишиц будзе од ефекту и почитованя актуалних предпи-

саньох.Виберанки, хтори були розписани за 26. април, нє буду отримани под час позарядового стану, а нови термин будзе одредзени док ше обставини нормализую. УСТАВНИ РАМИК Пандемиї лєбо епидемиї оберацих хоротох, як актуална инфекция з вирусом корона, як и природни зявеня велького обсягу хтори можу загрожиц живот, здравє и безпечносц векшого числа гражданох, третирую ше як елементарни нєпогоди лєбо катастрофи пре хтори може буц преглашени позарядови стан.Одлука о запровадзованю позарядового стану на цалей териториї Републики Сербиї принєшена по одредбох члена 5 Устава Републики Сербиї, и члена 88. дзе дефиноване же на основи преценєного ризику и загроженя безпечносци держави и гражданох, предклад о преглашеню воєного, лєбо позарядового стану, приноша заєднїцки предсидатель Републики и предсидатель Влади на инициятиву министра охрани, а одлуку о преглашеню, як и утаргованю, приноши Народна скупштина. Медзитим, кед ше Скупштина нє може зисц, як цо тераз случай пре забрану явних сходох, одлуку приноша Предсидатель, премиєр и предсидатель Скупштини. Позарядови стан значи же Скупштина, може предписац мири хтори одступаю од почитованя людских и меншинских правох хтори Устав иншак ґарантує. Таке право ма и Влада Сербиї, а же би суспензивна уредба була полноважна, соподписує ю и Предсидатель Републики Сербиї. Позарядови стан найдлужей може тирвац 180 днї.

Фото: В. В.

ДАЛЬШИ ПОСТУПКИ

20. MАРЕЦ 2020.

Як представителє державного верху потолковали з нагоди преглашеня позарядового стану, основни мотив тих чежких и рестриктивних мирох же би ше охранєли животи и здравє старшей популациї, пензионерох, и вообще ґенерациї чия робота будовала наш терашнї живот и державу. Як гварел Вучич, живот у Сербиї ше застановює, же би ше виратовало и зачувало животи. Подєднак значна и намира и одлучносц держави же би очувала и охранєла здравствену систему и шицких єй занятих. Прето од априла медицински роботнїки достаню дополнююце звекшанє плацох од 10 одсто, а за старецки и пензионерски ґаздовства найскорей будзе уведзени тромешачни мораториюм (фебруар-марец-април) на плаценє комуналних рахункох. Тоти рахунки гражданє годни плациц познєйше, без дополнююцих каматох на длуство. Будзе обдумана и система дистрибуованя пензийох, же би їх хаснователє нє мушели исц на шалтери. Обявени мири Влади Сербиї накладаю же нє престава робота у привреди, явним и приватним секторе, алє ше суґерує роботодавательом же би функционованє цо баржей орґанизоввали през роботу занятих з дому. З другого боку, на роботним месце треба обезпечиц адекватни и безпечни условия за окончованє основних дїялносцох. Знова повторене же у тей ситуациї найважнєйши одвичательносц, дисциплина и солидарносц гражданох, а позарядови стан и державни мири хтори го шлїдза ту моцна и нєдвосмислова потримовка у борби процив нєвидлївого процивнїка хтори нєшка загрожує цали швет. Пририхтал И. С.

РУСКЕ СЛОВО 5

ТИЖНЬОВНЇК ОТРИМАНА 7. СХАДЗКА НАЦИОНАЛНОГО СОВИТУ РУСНАЦОХ

ФИНАНСИЇ ЯК И ВЛОНЇ, А ПРИОРИТЕТ ОБРАЗОВАНЄ Заплановани буджет Националного совиту Руснацох у тим року будзе подобни як и у прешлим, а то коло 12,7 милиони динари. Приоритет Совиту у тим року будзе образованє

а 7. схадзки Националного совиту рускей националней меншини хтора отримана 14. марца у Руским Керестуре, прилапени Финансийни звит и Закончуюци рахунок за прешли 2019. рок, як и Финансийни план Совиту за 2020. рок. Схадзку у Керестуре водзел предсидатель Совиту Борислав Сакач, а присутни були 12 од 19 членох Совиту, як и директоре институцийох чий Совит снователь лєбо соснователь. По словох предсидателя Вивершного одбору Желька Ковача, Финансийни план Националного совиту за чечуци рок проєктовани на 12,7 милиони динари, односно у рамикох є прешлорочного. – З Републики маме обвисценє же нам уплаца таки исти средства як цо були и у 2018. и 2019. року, так же буду таки и у 2020. Цо ше дотика покраїнских средствох, до конца марца би требали буц подписани контракти коло додзельованя средствох зоз Покраїни, котра обезпечує коло три милиони до рока. Жаданя наших Одборох и Роботних целох були вельки, алє зме у цилю мирох шпорованя мушели зменшац средства и подручним канцеларийом, и у Одборе за културу, и на плацох занятих. У цеку рока, кед будзе можлївосци зоз даяких средствох хтори достанєме по рижних конкурсох зоз проєктами, ми тоти средства врациме же би були у рамикох прешлорочних. Коло 2,5 милиони у плану же би того року було видзелєне за образованє, бо воно приоритетне и до Одбору за образованє мушиме видвойовац найвецей – потолковал Ковач. На обсяжним дньовим шоре 7. схадзки Националного совиту були и Звит о роботи Вивершного одбору НС хтори и прилапени, док Звити одборох и роботних целох буду розпатрани на шлїдуюци завод, понеже нє су нє шицки доручени. По тоту схадзку Звити о роботи у прешлим року нє придал Одбор за културу, и оправдано Одбор за службене хаснованє язика и писма хтори лєм нєдавно конституовани, як и Роботне цело за науку и Роботне цело за нєрухомосци. ЗВИТИ И ПЛАНИ ИНСТИТУЦИЙОХ Присутни члени Националного совиту прилапели и Звити о роботи и финансийох за прешли 2019. рок як и плани за 2020. установох чий НС снователь лєбо соснователь, а то Завод за културу Войводянских Руснацох, НВУ „Руске слово” и РНТ „Петро Ризнич Дядя”. О тим членох Совиту поинформовали директоре тих Установох Анамария Ранкович, др Борис Варґа и Славко Орос.

6 РУСКЕ СЛОВО

Як наглашела директорка Заводу Анамария Ранкович, у програмских планох за наступаюци рок попри уж стаємних програмох, значни предлуженє диґитализациї нашого културного скарбу, и пописованє наших хорских композицийох, сотруднїцтво зоз другима Заводами за културу, як и проєкти за младих и за дзеци. Презентуюци звити и плани „Руского слова” др Борис Варґа визначел финансийну консолидацию и активносци вязани за преселєнє Установи, ришованє проблему дописовательства у Руским Керестуре хтори чекаю у тим року, купованє новей превозки, як и роботне означованє 75-рочнїци тей Установи. Од продукцийних змистох „Руского”, Варґа попри порядних виданьох акцентовал виданя за младих и за дзеци, и же тиж предлужи робиц и на цо векшим предаваню комплетней продукциї. За Руски народни театер, як презентовал директор Славко Орос, прешли рок бул винїмково чежки и як ридко кеди успишни, зоз пейц витворенима проєктами. У 2020. у планє поставиц голєм єдну представу, предлужиц робиц на коопродукцийох, а тиж обезпечиц и средства за моноґрафию з нагоди 50-рочнїци Театра, хтора будзе початком 2021. року. Тиж ше нє одступа, по словох директора, и од ришованя статуса Театра. ДИСКУСИЯ О РОБОТИ ПРЕДСИДАТЕЛЯ Єдна з 19 точкох на 7. схадзки Националного совоту була и приношенє одлуки о Звиту о роботи предсидателя НС Борислава Сакача, хтори зоз векшину гласох присутних

КОНСТАТОВАНЕ ПРЕСТАВАНЄ МАНДАТУ На початку схадзки констатоване преставанє мандату члену Националного совиту Руснацох зоз лїстини „Руснаци вєдно” Михайлови Пашови. Причина тота же вон у прешлих 12 мешацох нє бул присутни анї на єдней схадзки Совиту, та му по Закону престава мандат. Процедура далєй наклада документацию о тим случаю прешлїдзиц до Министерства за локалну самоуправу и Републичней виберанковей комисиї. Вони потим додзелюю мандат шлїдуюцому кандидатови зоз лїстини на хторей бул и Пашо. Национални совит тиж прилапел задзекованє Ивани Дудаш на членство у Роботним целу Проєктни биро. 20. МАРЕЦ 2020.

tiznjovnjik@ruskeslovo.com

чле нох и при ла пе ни. Мед зи тим, нє при ла пе ни и його План ро бо ти за на сту па ю ци 2020. рок, а пре нє до статоч не чи сло гла сох, по не же ше у мед зи ча ше змен ша ло чи сло при сут них чле нох на схад зки Со ви ту. Тоти два точ ки дньового шора вивола ли и найвецей дискусиї, а поготов зауважене предсидательово (нє)приход зенє на роботне ме сто предсидателя до шед зи ска Националного совиту у Руским Кере стуре, и попри тим же вон у мено Совиту нащивює велї схад зки и дру ги сходи. Так член Совиту Борис Фейди вимагал одвит од предсидателя Сакача, чи його уча ствованє на вельочислених сходох принєсло и да я ки конкретни ре зултати. Предсидатель одвитовал же єден з ре зултатох то и Подручна канцелария у Бачин цох, а обчекує же ше витвори и други ре зултати

ПРЕДЛОЖЕНИ ЧЛЕНИ НАДПАТРАЮЦОГО ОДБОРУ ЗАВОДУ Пре законченє мандату членом Надпатраюцого одбору Заводу за културу войводянских Руснацох, Вивершни одбор Совиту предложел штирох кандидатох за нови Одбор. Прилапене же би то були Ивана Дудаш зоз Руского Керестура, Иван Канюх з Нового Саду и Сашо Палєнкаш и Михайло Шовш, обидвоме зоз Керестура. Як вимага законска процедура, тото предкладанє будзе послате на одобренє до Покраїни, хора од штверих кандидатох менує трох членох Надпатраюцого одбору, кельо полни состав того цела.

як цо сотруднїцтво у прейґгранїчним проєкту зоз Горват ску и други проєкти. Членїца Совиту Олена Папуґа зауважела и инсистова ла на числу приходох пред сидателя на роботу до Руского Кере стура и констатова ла же то законски нєприлапююце же би то було раз мешач но, т. є. дванац раз до ро ка. Толкуюци свою позицию, предсидатель Сакач визначел свойо думанє же би його каждодньове приход зенє на роботу обтерхова ло буджет, а поволал ше и на искуства других Националних совитох хтори у подобней си туациї, же предсидатель нє жиє у ме сце дзе шед зи ско Совиту. Було и думаня других членох Совиту же анї нє нє обходне же би предсидатель бул вязани лєм за роботу у канцелариї. Прилапене предкладанє же би ше за тоту ситуацию цо скорей винашло и де финова ло правни модел, а у согласно сци зоз Законом о роботи. Предсидатель тиж предожел же би пота ма ль могол хасновац и про сториї Канцелариї у Новим Сад зе, лє бо Заводу за културу. На схадзки потвердзени и 22 Одлуки Вивершного одбору хтори ше одноша на даванє думаньох о кадрових ришеньох у образовних установох и установох култури у вецей местох хтори значни за руску заєднїцу, и назвох улїцох у городзе Новим Садзе, а хтори Вивершни одбор приношел медзи зашеданями Совиту. На кон цу схад зки у точ ки ри жне, було бе шеди и о ви роб ку но вей На ци о нал ней страте ґ иї, по не же поте ра шня тир ва по 2020. рок, а окре ме на гла ше не же ше тре ба при рихто вац и ро биц на барз ва жней те ми, а то на и ход за ци По пис жи те ль ства 2021. ро ку. ■ М. Афич 20. MАРЕЦ 2020.

STANOVISKA Пише: Mирон ДЖУНЯ, публициста

ЯРНЇ СОЛСТИЦИЙ

Александра Живкович-Бучко нам єдина од младших, „институцийно” анґажована писемнїца? – роздумуєм, у контексту „Гумна 2” на остатнїм новосадским Сайме кнїжкох. Нєєє, палє ту ище и Ася Папуґа, Сашо Палєнкаш однєдавна, а можебуц би ше ту доложело ище подаєдно мено. Гоч, тренд указує же векшина наиходзацих/замеркованих младших менох у рускей литератури, як Ваня Дула, Тамара Хрин-Рончевич, Сашо Сабадош, а верим и други чий час лєм приходзи, вше баржей буду жиц и робиц звонка институцийней орбити у народзе накресценей як „руски хлєб”. Чиста и щира пасия, а цо ше мнє дотика (и) волонтеризем. „Одбити од цицки”, поведло би ше, знова, у народзе. Иван Медєши, наприклад. Експлицитни, нєдвосмислови ексцес за приклад... Позбул ше школи – попри церкви, дакедишнього (локалкултур) аксиома скорей як ше возпоставела „институция“, тераз у своїм змерку. Наталия Рибович, знова, то уж мултимедиялни живи експеримент. То Попарт, Воргол за 21. вик донайпосле; прераста перцепцийну миру живущого руского стандарду. Ванеса Гарди Валет, поведзме ище. Шветове, а нашо. Тераз уж дас два децениї назадок сом констатовал и запровадзел анкету (ЛС, 2003) же чом млада руска интелиґенция конвертує з литератури до новинарства. То людзе хтори, шлєбодно поведзено („aпатридно” – Юлиян Тамаш), нє превжали штафету од Першей ґенерациї (Костельник єден и други, Солонарова, Рац, Гудак, Чакан, Канюх, Кирда, Папгаргаї... з тим остатнїм начишлєним наш язик ше оптимално и виражел у своїм литерарним потенциялу). Тамаш у тим шлїду функционує як гранїчнїк поставяюци фундамент литератури и язику як науки, з чим приповедка постала озбильна. Друга ґенерация, ношитель сучасней, чи модерней литератури при Руснацох (Надь, Ґарянски, Дудашова, Шанта, Якимова, Няради, Константинович...) зотарта зоз живота лєбо зацихла, охабяюци нєдокончену роботу нашлїдзену од Перших, старших. Прето, нє було хто придац штафету шлїдуюцей ґенерациї, актуалним писемнїком. Наместо, маме парадиґму Славка Романа Ронду, (зло)виснїка нових, (пост/пред)апокалиптичних часох. Синтеза гумна и поп-култури. Катедра ше (затераз) занїма зоз Ковачом, и мнє то (затераз) ОК. Цешим, ше, медзитим, же на Шветови дзень мацеринского язика катедра орґанизовала представянє докторскей тези зоз рускиого язика др Канаме Окана. Ов-го! – руски на универзитету у далєким Японє, подумайце лєм себе! Живи нам и жилави язик! На таке цошка, и Воргол би ше сиґурно цешел. На Сайме сом себе забавел лєм остатнє число Нового живота (словацки еквивалент нашей Шветлосци) У нїм Шуксов интервю, Медєши гвизда числа. Апатридносц par excellence, кед зме уж так окресцени. #njemožbucprorokusvojimvalalje #literazakarantin Становиска висловени у тим тексту виключно авторово и нє вше одражую ушорйовацку политику новинох „Руске слово”

РУСКЕ СЛОВО 7

НАШО МЕСТА МИРИ ПОЗАРЯДОВОГО СТАНУ НА ЛОКАЛНИМ УРОВНЮ ДОМ ЗДРАВЯ ЖАБЕЛЬ, ОПШТИНА ЖАБЕЛЬ И ОБРАЗОВНИ ИНСТИТУЦИЇ

ГИҐИЄНА ОСНОВНА ОХРАНА Дежурни лїкаре Дома здравя Жабель буду доступни двацец штири годзини на дзень у цалим тижню. Општина Жабель оформела Поволанкови центер дзе буду дежурни заняти у локалней самоуправи ре новонастату ситуацию пре вирус корона, Дом здравя Жабель обвисцує шицких гражданох општини же кед мали контакти зоз особами за котри доказане же маю вирус корона, або особами котри пребували у иножемстве у котрих реґистроване векше число заражених – у Китаю, Италиї, Швайцарскей, Австриї, Израїлу, Южней Кореї и индзей, же би остали дома, керовали блїзки стретнуца зоз людзми и поволали дежурного лїкара же би достали упутства за преберанє мирох. Дежурни лїкаре Дома здравя Жабель буду до ступни двацец штири годзини на дзень у цалим тижню. Число телефона на котри гражданє можу наволац и бешедовац з дежурним лїкаром шлїдуюци: наволац централу 021/831054, локал 102 два, Служба общей медицини, кажди роботни од седем до пол осмей вечар. Потим мож наволац на мобилни телефон, 064/805-7220, Служба хижного лїченя, кажди роботни дзень од седем до тринац годзин. Тиж и число 194 и централу Дома здравя Жабель 021/831-054, локал 103, Нагла медицинска помоц, котра дежурна двацец штири годзини цалого тижня.

ПОМОЦ У НАБАВЯНЮ ПОТРЕБНИХ СРЕДСТВОХ Пре ширенє вируса у нашей держави, стреду, 11. марца у Општини Жабель зашедали представнїки Штабу за позарядово ситуциї. На схадзки, як нєурядово дознаваме, директоре шицки образовних иниституцийох на териториї општини глєдали же би им ше помогло у купованю дезинфекцийних средствох за учальнї и места дзе их потребне поставиц у школи. Општинске змаганє Еко квиз „Брудне або чисте, нє исте” отримани 12. марца у жабельскей ОШ, алє без публики. Шицки општински змаганя буду отримани, алє ше превежнє мири защити о котрих ше бешедує у шицких образовних институцийох на териториї општини. У дюрдьовскей ОШ мири защити, по препоруки Министрства здравя окончени такой по доставаню допису од нїх, алє ище и скорей. Школа реаґовала превентивно ище пред видаваньом препоруки Министерства, та нє мали проблем купиц средства за гиґиєну, як цо маю други образовни институциї на териториї општини, хтори и прето глєдали помоц од општинского Штабу. И у дюрдьовскей ПУ „Дзецинство” оддзелєнє „Дюрдєвак” на час превжати потребни мири. На шицких потребних местох поставени средства за гиґиєну за дзеци, родичи нє шму

8 РУСКЕ СЛОВО

Школа у Дюрдьове

уходзиц до Установи, а гиґиєничарки на кажди даскельо годзини умиваю и сцераю шицки елементи у Установи. ИНФОРМАТИВНИ САЙТ И КОЛ ЦЕНТЕР Нови мири то же на урядовим сайту Дома здравя Жабель www.dzzabalj.rs мож провадзиц обвисценя Министерства здравя и актуалносцох о вирусу, як и формованє Кол центра и специялизованей амбуланти. Пре преглашенє позарядового стану, Општна Жабель оформела Поволанкови центер дзе буду дежурни заняти у локалней самоуправи. Вони буду на розполаганю шицким котрим потребна помоц, окреме старшим, хорим и особом котри жию сами. Волентерски тим будзе дежуровац кажди дзень од 7 по 20 годзин, буду доручовац поживу, лїки и шицко друге цо потребне. Число телефона Кол центра 021/210-22-84. Обвисценє на паперикох подзелєне шицким ґаздовством на териториї Општини Жабель. У Дому здравя Жабель, од 17. марца почала робиц централизована амбуланта за респираторни инфекциї, за пациянтох котри маю симптоми инфекциї орґанох за диханє. Амбуланта ше находзи у ординациї число єден у прижемю, у нєй дохоторе буду робиц дванац годзини, од пол осмей рано до пол осмей вечар. Гражданє котри маю симптоми хороти , можу перше поволац до специялизованей амбуланти под час роботного часу на число телефона 064/805-7-236 и на тот способ достац совит, алє и упут за шицко цо потребне. Окремна повага пошвецена старшим и хорим, односно особом котри у ризичней ґрупи и особом котри жию сами.■ С. Саламун 20. МАРЕЦ 2020.

mesta@ruskeslovo.com

МИРИ ПОЗАРЯДОВОГО СТАНУ НА ЛОКАЛНИМ УРОВНЮ ОПШТИНА ШИД

ШИЦКИ МУША ПОЧИТОВАЦ ОДЛУКИ После отриманей схадзки Општинского респираторни здравствени проблеми нє одштабу за позарядово ситуациї прешлого ходзели сами до Дом здравя, алє же би навотижня, Зоран Семенович, заменїк предсилали число 712-522, або вибраного дохтора и дателя општини Шид, сообщел же на подкед єст потреби на авту ше по нїх придзе. У ручу шидскей општини нєт особи хтори Доме здравя по потреби буду анґажовани и маю вирус корона, а нєт анї подозривих же дохторе и медицински шестри хтори пензиоможебуц достали спомнути вирус. Семеновани, а тераз буду на розполаганю кед им нович гварел же ше на уровню локалней потребне помогнуц. самоуправи запровадзує шицки потребни – Окреме важне же би особи хтори пришли мири по одлуки державних орґанох хтори зоз иножемства були у самоизолациї кед ище ступели на моц зоз преглашованьом позанє маю симптоми охореня и тоти мири ше рядового стану. будзе контроловац, бо кед сами нє зосцу за– Окрем основних и штреднїх школох и провадзиц таки мири, буду запровадзени мидзецинскей заградки, дочасово нє буду рори по законских предписаньох ґу тим особом биц Културно-образовни центер, Народна у нєпослуху. Важне нє шириц панїку, або фалЗоран Семенович библиотека „Симеон Пищевич”, Ґалерия шиви вистки, бо особи хтори то робя буду камалюнкох Сави Шумановича, Музей наївней уметносци ребно одвитовац – спозорел Семенович. Инспекцийни „Илиянум”, як и Туристична орґанизация. Општинска орґани на теренє, а транспортни инпектор потолковал такуправа будзе робиц зоз зменшаним обсягом роботи. Пого- си превожнїком же би мушели ношиц защитни маски за сцительни обєкти буду робиц од 8 по 20 годзин и муша за- твар и рукавици. У векших тарґовинских центрох и попри провадзиц шицки гиґиєнско-санитарни мири по предписа- спозореня компетентних державних институцийох же ньох. Тиж будзе робиц и желєни пияц – наглашел Зоран шицкх продукти будзе у потребних количествох, граждаСеменович. нє у векшей мири куповали муку, олєй, цеста, средства за Вон додал же старши особи нє треба же би виходзели гиґиєну и друге. зоз своїх обисцох и же локална самоуправа ма порихтани Внєдзелю, покля ище нє бул преглашени позарядови вецей стотки волонтерох хтори буду помагац старшим стан, одказане отримованє вашара хтори ше отримує каособом у каждодньових потребох, як цо принєсц хлєб и цо ждого 15. дня у мешацу и дзе ше збера надосц людзох зоз потребне зоз дутяну, або лїки з апатики, а за тоти услуги ширшого подруча Сербиї, алє и зоз Републики Горватскей старши можу поволац число телефона 712-122, нєпрерив- и Босни и Герцеґовини, як превентивна мира можлївого но 24 годзини. Єст коло 1 400 ґаздовства зоз старима осо- зопераня вируса корона. Тиж дочасово заварти и два грабами, од хторих коло 780 дзе жиє по єдна особа сама и по- нїчни преходи зоз Републику Горватску и то Сот у напрятребна им помоц. Тиж спозорене и же би особи хтори маю ме Илоку и Люба, тиж ґу Илоку. Вл. Дї.

ОПШТИНА ВЕРБАС

ОРҐАНИЗОВАНИ ДЕЖУРСТВА

Фото: www.vrbas.net

Дом здравя „Велько Влахович” у Вербаше сообщел же до 16. марца на 8 годзин, у тей здравственей установи нє евидентована анї єдна особа хора од вируса корона, обявене на урядовим сайту општини Вербас. Истого дня, 16. марца, Штаб за позарядово ситуациї општини Вербас принєсол одредзени мири за сперанє и гашенє епидемиї ковид 19 на териториї општини. Медзи нїма, розказане директором установох и орґанизацийох

20. МАРЕЦ 2020.

чий снователь општина Вервас, же би обезпечели минимум процеса роботи и же би ше указало подполне порозуменє за мацери зоз дзецми, а окреме за мацери чийо дзеци сами. Червени криж Вербасу задлужени за евиденцию волонтерох. Шицки заинтересовани можу ше явиц на телефони Червеного крижа Вербасу, од 7 по 15 годзин, на числа 021 707 702и 021 707 704 и у других терминох на телефон число 064 228 7497. Розказане секретаром месних заєднїцох же би у просторийох месних заєднїцох орґанизовали од 7 до 15 годзин, а по потреби и длужей, дежурство и же би примали прияви волонтерох за помоц старим и загроженим особом, як и же би примали прияви потребох старих и загрожених особох. Штаб за позарядово ситуациї формовал Кол центер хтори у функциї 24 годзини, за информациї и помоц найстаршим особом, лєбо хронїчно хорим. Число телефона Кол центра 021 706 306. М. Г. К.

РУСКЕ СЛОВО 9

НАШО МЕСТА ОТРИМАНА 12. СХАДЗКА СО КУЛА ОПШТИНА КУЛА

СКРАЦЕНИ РОБОТНИ ЧАС На схадзки Штабу за позарядово ситуациї општини Кула, котра отримана 17. марца, а пре позарядови стан у Републики Сербиї, командант Штабу принєсол нови Розказ, по хторим шицки ставяльнї треба же би престали з роботу. Погосцительни обєкти робя лєм до 18. годзин.

Тиж, принєшени Розказ по хторим ше руководителю Оддзелєня за инспекцийни роботи Општинскей управи Кула, розказує же би у цеку од 24 годзинох зоз инспекцийну службу окончел евидентованє нєреґистрованих пого сцительних обєктох на териториї општини Кула, як и Розказ з хторим ше розказує директорови Явного комуналного подприємства „Комуналац” Кула же би окончел дезинфекцию шлїдуюцих обєктох на териториї општини Кула꞉ Дом здравя Кула, зоз шицкима амбулантами по населєних местох општини Кула, обєкти Полицийней станїци Кула, Центер за социялну роботу општини Кула, автобуски и желєзнїцки станїци по населєних местох општини Кула, обєкт Општини Кула, превозни средства „Путоказ” д.о.о. Червинка на дньовим уровню. Попри тим, заключене же би ше роботу библиотекох на териториї општини Кула зменшало на минималне число занятих и же би ше дефиновало скрацени роботни час. Ан. М.

10 РУСКЕ СЛОВО

ПРИЛАПЕНИ РЕБАЛАНС БУДЖЕТA Одборнїки на 12. схадзки Скупштини Општини Кула, 11. марца, з векшину гласох принєсли ребаланс буджету општини за 2020. рок. За МЗ Руски Керестур одобрени средства за санацию Ленїновей улїци. Ребаланс буджету потолковал предсидатель СО Велибор Милоїчич же ребаланс бул наявени ище кед ше влонї приношело општински буджет за 2020. рок. А роби ше о часци вязаней за месни заєднїци котри доручели часц о хаснованю самодоприносу и средства од еколоґийней такси. Так Месна заєднїца Руски Керестур зоз новим ребалансом достала пенєж хтори поглєдовала за санацию кризней часци Ленїновей улїци. Як познате, длугорочни проблем же ше у часци тей улїци на крижаню зоз Русинску улїцу константно затримує вода пре нєдобре ришени одвод атмосферскей канализациї. Як виявел предсидатель Совиту керестурскей МЗ Владимир Олеяр, за виробок проєкту и за сами роботи одобрени 5 милиони 167 000 динари.

Попри тим, ище 300 000 динари одобрени за поставянє двох сиґурносних камерох хтори буду положени, єдна у центре валала, а друга на каплїчки. Одборнїки на 12. схадзки медзи 13 точками з векшину гласох принєсли и Одлуку о анґажованю екстерней ревизиї консолидованого закончуюцого рахунку општинского буджету за 2019. рок, Одлуку о порушованю поступку о оцудзованю нєрухомосцох зоз явней власносци, прилапени Акцийни локални план за младеж, Звити о роботи дзепоєдних установох култури, комуналних установох медзи хторима и ЯКП „Руском”, а дата согласносц и на Програм дїлованя за 2020. рок ЯКП „Пречисцовач Вербас-Кула” и друге. У одобреню пременкох кадрових ришеньох у дзепоєдних установох, по основи менованя о. д. директора Дом култури Руски Керестур пременєни по єден член Управного и Надпатраюцого одбору тей установи, та до Управного вибрани Йоаким Рац, а до Надпатраюцого Мирон Хрин. М. А.

РОБОТИ ЯКП „РУСКОМ”

ОБИЛЄНА КАПЛЇЧКА И ПОСИПАНИ РИПАНИ АСФАЛТ Явне комуналне подприємство „Руском” з Руского Керестура початком марца закончело билєнє каплїчки, а зоз членами Церковного одбору, ушорени и простор коло Водици. На местох у каплїчки дзе було премокнуте од дижджох, пооправяни и оґлетовани мури, а нєодлуга закончене и билєнє. По сле билєня, ЯКП „Рускомˮ обезпечело и 300 тони рипаного асфалту за ушоренє нєасфалтованих приступних драгох и банкинох хтори посипани и вировнани прешлого тижня. Порипани асфалт поспипани на банкини у Водици и по драги ґу Водици, на базену од паркинґу, и по дражки коло лавочкох, 40 кубики посипани на уходзе до теметова, а менша часц и коло улїци Ирини Провчи. Ан. М. 20. МАРЕЦ 2020.

mesta@ruskeslovo.com

ИНВЕСТИЦИЙНИ АКТИВНОСЦИ У ЯКП „ВОДОВОД” У ШИДЗЕ

КИЛОМЕТЕР НОВОГО ЦИВОВОДУ

За ЯКП „Водовод” у Шидзе, прешли, 2019. рок бул дїловно успишни, бо тото явне подприємство мало заробок 22 милиони динари, зоз хторих, спрам предписаньох, половку средствох враца до општинского буджету, а значну часц уклада до инвестицийох. Александар Йованович, директор спомнутого подприємства такой начишлює и хтори инвестициї буду запровадзени у 2020. року. – Предлужиме вибудов паралелного цивоводу од студньох у Батровцох у длужини єден километер. Слово о часци цивоводу хтори преходзи през лєс и дзе найкритичнєйше пре пуканє цивох и гаварийох. Тиж будземе будовац резервоар води у Вашици з хторого ше з воду буду подмирйовац, окрем жительох Вашици, и жителє Илинцох. На тот способ будзе розтерховани главни цивовод за подмирйованє з воду гражданох Шиду хтори достаню ище 15 литри води у секунди, цо би мало оможлївиц порядне подмирйованє з воду и през лєто и нє було би рестрикциї води – надпомина директор Александар Йованович.

Инвестиция кошта 57 милиони динари без ПДВ, а обезпеча ю „Водовод” и општина Шид. Тиж плановане конкуровац за средства зоз Покраїнского секретарияту за польопривреду за вибудов водоводней мрежи и Моловину, фрушкогорским валалє хтори ище нє ма ришене подмирйованє з воду. Планована и вибудов канализацийней мрежи у Бачинцох. У Люби тиж закончени водовод, початком новембра поставена водотурня и остало прикапчац ушоренє за дезинфикованє води, а вец и прикапчац обисца на водоводну мрежу. Приключок кошта коло 36 000 динари и мож го плациц на 12 мешачни часци. – Звекшали зме процент наплацованя потрошеней води кед слово о физичних и правних особох. Медзитим, и далєй маме длужнїкох и поволуєме их най ше приду порадуоц коло репрограми длуства и вимирйованя на рати – додал на концу директор Александар Йованович. Вл. Дї.

АҐЕНЦИЯ ЗА БЕЗПЕЧНОСЦ У ТРАНСПОРТУ ОТРИМАЛА ПРЕЗЕНТАЦИЮ ШКОЛЯРОМ У ЖАБЛЮ

РОЗУМ ДО ГЛАВИ

Школяре трецей и штвартей класи Штреднєй школи „22. октобер” зоз Жаблю, 11. марца у биоскопскей сали у будинку Општини Жабель, слухали преподаванє на тему безпечносц у транспорту о котрей им бешедовали представнїки Аґенциї за безпечносц у транспорту Републики Сербиї. Преподаванє на котрим школяром предочовани ситуациї, статистични податки и совити за безпечне воженє транспортней превозки, отримане у рамикох камапнї „Ум на друм” и у сотруднїцтве зоз Совитом за безпечносц општини Жабель. Преподаваче на вецей заводи школяром гварели же єден з найважнєйших елементох же би ше баржей чували док су транспортней превозки тот, же би им ше часто гуторело о транспортним образованю, ситуацийох, статистики. Прето тота державна Аґенция и кампаня, даскельо роки за шором популаризую транспортне образованє. У фоку-

20. МАРЕЦ 2020.

СТАТИСТИКА ОПОМИНА На преподавню гуторене о поражуюцей статистики – каждого дня на драгох у швеце погинє коло тисяч людзох. У Сербиї, кажди штварта особа котра погинє и кажда треца особа котра покалїчена у транспортним нєщесцу припада ґрупи од петнац до трицец роки старосци. Причина за тоти числа то нєдостаточне знанє и искуствиє, погришне думанє и справованє котре млади учашнїки у транспорту нє ридко указую. Неґативни тренди мож застановиц зоз превентивну роботу, преподаванями и едукацию.

су кампанї специфична ґрупа младих, та циль промоция добрих становискох и нове, безпечне справованє. Акция инфомативного и едукативного характеру, прилагодзена ґу стилу живота младих. Досц часу пошвецене бешеди о конзумованю алкоголу, опойних средствох и воженю, почитованю огранїченей швидкосци превозки, обавязному вязаню ременя и нє хаснованє мобилного телефона док ше вожи. Шицко цо, нажаль, досц актуалне при младих. З меном кампанї „Ум на друм” ше апелує на добре роздумованє и одлучованє младих у транспорту. На преподаваню школяре мали нагоду видзиц рижни видео знїмки котри вєдно з представнїками Аґенциї анализовали, о нїх вєдно заключовали, бешедовали о своїх искуствийох у транспорту. С. С.

РУСКЕ СЛОВО 11

ЕКОНОМИЯ ПОЧАТОК ПАПРИҐАРСКЕЙ СЕЗОНИ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

РОБОТИ У ПОЛНИМ РОЗМАХУ Актуална ситуация и позарядови стан у держави, по шицким за тераз нє дотика паприґарску сезону у Руским Керестуре. Паприґаре ше навелько пририхтую за наступну роботу, а єдно сиґурне – же паприґи у керестурским хотаре будзе засадзено вецей як влонї

ще вше ше навелько бешедує о тим же яка була прешлорочна сезона паприґи, и док єдни твердза же ше таку давно нє памета по добрим урожаю и цени, єст и таких котри ситуацию спатраю иншак, маюци у оглядзе високи цени роботней моци и чежки пласман, як и високи критериюми предаваня паприґи. Но, вшелїяк, єдно сиґурне, а то же Керестурци рихтаю звекшац поверхносци зоз паприґу. Перши пластенїки за пресаду у заградох поставени уж давно, ище концом януара, тиж єст уж и шатри котри ше зажелєнєли од першей засадзеней паприґи. Правда, векшина паприґи пошата, або будзе праве пошата тих дньох, бо паприґаре уж зоз вецейрочного искуства гваря же оптимални термин за шатву паприґи до завартого простору то медзи 5. и 25. марцом. ПРОДУКЦИЯ ПАПРИҐИ ВИМАГА ВЕЛЬКИ УКЛАДАНЯ Нє треба забуц анї на укладаня котри нова паприґарска, та и польопривредна сезона приноши, а котри наисце нє мали, аж напроцив, з рока на рок су вше векши.

ДОБРИ РОД ШЕ ОБЕЗПЕЧУЄ ОД САМОГО ПОЧАТКУ Так ше совитовало през цалу Жимску школу за паприґарох, добра сезона почина од нашеня, адекватного третману пресади у пластенїкох, потим рошлїни на полю, аж по саму оберачку. Нажаль, тей жими число нащивительох на викладаньох було вельо менше, можебуц пре обсяжни реклами викладачох, алє медзи шицким нє требало занєдзбац и совитодавни бок фаховцох, а насампредз тих котри нє рекламовали анї єден продукт и приходзели спред польопривредних фахових службох. На яки способ пририхтац нашенє за шатву и як пестовац пресаду у пластенїкох дознаваме од защитара рошлїнох Михала Мученския. – Важни вибор доброго нашеня и його адекватне третированє пред шатву зоз шалїтру же би ше знїщело патоґени орґанизми. Треба надпомнуц же ше прешлого року домашнє нашенє указало вельо лєпше, понеже у куповним нашеню могло обачиц присуство хоротох и вирозох. Нашенє ше мушело селектовац зоз здравих рошлїнох, и здравих плодох цмей червеней фарби.

12 РУСКЕ СЛОВО

Можебуц то уж почнє здабац на узвичаєну фразу, алє праве тот вислов указує на чежину и нєсиґурносц котра каждей сезони пред шицкима польопривреднїками. Ниа, єдно поровнанє, пред дзешец роками з паприґу ше тарґовело просеково по 50 динари за килоґрам, „вештак” коштал голєм 30 одсто менєй, нафта була за половку туньша, а цена роботней годзини аж три раз менша. Прешлого року перша класа паприґи предавана нє нательо по векшей цени, од 45 до 60 динари, цо лєм дакус вецей од спомнутого просеку пред децению. Як и скорейших рокох, парасти ше знаходза на рижни способи, векшина єст тих котри самостойно финансую вкупни укладаня зоз власней кишенки, алє нє мале число анї гевтих котри вихасную рижни кредитни понуканя. Най здогаднєме, вєшенї ресорне министерство розписало конкурс за софинансованє камaтох краткотирвацих кредитох за укладанє до польопривреди, та на парастову терху спадла лєм камата у висини 1 одсто. Треба спомнуц и финансованє каматох з боку Општинскей управи у Кули котра уж даскельо роки понука цале финансованє камати за подобни кредити за парастох з териториї општини. БУЛИ СУБВЕНЦИЇ ЗА ПЛАСТЕНЇКИ, КОНСТРУКЦИЇ И НАЙЛОНИ Укладаня до репроматериялу котри нєобходни у сучасней продукциї вельки, алє шицко цо потребне мож обезпечиц у самим валалє дзе дїлую вецей подприємства, а медзи котрима и одкупйоваче финалних продуктох котри понукаю репроматериял на одложене плаценє аж по саму оберачку. Ґу тому, треба надпомнуц же керестурски парасти попри узвичаєней и найвецей пестова20. МАРЕЦ 2020.

ekonomija@ruskeslovo.com

ней червеней паприґи за айвар, планую и меншу продукцию билей паприґи бабури и парадичовей, як и даскельо файти феферонох, алє и огуркох корнишонох, зоз чим себе вони обезпечую вчаснєйши заробок, и перши пенєж уж на лєто. – По наших спознаньох, тей сезони мож обчековац же буду посадзени приблїжно исти по-

верхносци зоз паприґу як и прешлого року. Цо ше дотика финансованя укладаньох, з яри углавним людзе плаца репроматериял, а з часом, док ше потроши пенєж зоз одложеного нашеня и прешлорочней паприґи, вец будзе обачлївше укладанє на одложене плаценє, лєбо на рижни кредити. На початку рока велї паприґаре купели залївни системи и малч фолию за паприґу за го-

тови пенєж, же би вихасновали конкуровац зоз рахунками на Конкурс за софинансованє при Покраїнскому секретарияту за польопривреду, водопривреду и лєсарство. Попри того конкурсу, бул и одвоєни конкурс на котри могло поднєсц прияву за софинансованє купованя опреми за пластенїки, конструкциї и найлони. По моїм думаню, наисце добре же паприґаре почали пестовац и други файти паприґи, чом нє вихасновац нагоду кед наш валал надалєко познати по паприґи – толкує предсидателька Здруженя продуковательох паприґи „Капсикум анум” и директорка Землєдїлскей паприґи „Керестурска паприґа” Душица Орос.■ Р. Джуджар 20. МАРЕЦ 2020.

НАЦИОНАЛНА СЛУЖБА ЗА OБЕЗПЕЧОВАНЄ РОБОТИ У ЖАБЛЮ

ПОНУКНУЦА ЗА ОТВЕРАНЄ НОВИХ РОБОТНИХ МЕСТОХ

Поднїмателє зоз Општини Жабель, вовторок, 10. марца, мали нагоду присустововац презентациї програми Националней служби за находзенє роботи. На презентациї, котра отримана у святочней сали у будинку Општини Жабель, бешедовали заняти у Служби и представнїки Општини Жабель. Представени програми за поднїмательох у 2020. року до котрих ше можу уключиц. О програми за отверанє нових роботних местох бешедовала Татяна Видович о. д. директорка Националней служби за находзенє роботи – Филияла Нови Сад. Вона визначела же циль презентациї информованє поднїмательох о явних поволанкох и конкурсох Националней служби и додала же таки презентациї барз важни и даваю позитивни резултати у отвераню нових роботних местох. – Национална служба 28. фебруара обявела тринац явни поволанки за реализацию програмох и мирох активней политики за находзенє роботи. Прешвечени зме же после презентациї и доставаня вецей информацийох подїмателє маю яснєйшу слику о тим на котри способ им ми можеме помогнуц. Тот сход у Жаблю орґанизовани у сотруднїцтве зоз Општини Жабель, и мило ми же ше одволало красне число поднїмательох котри тераз маю информациї як злєпшац свою дїялносц и дїлованє, алє и як найду квалитетних роботнїкох – гварела о.д. директорка Татяна Видович. На презентациї були присутни и чолнїки Општини Жабель котри гварели же локална самоуправа вше порихтана помогнуц поднїмательом, бо им у интересу же би ше число нєзанятих у општини зменшало и гварели же ше у Општини Жабель зменшує число нєзанятих. На презентацию програми Националней Служби одволало ше осемдзешат поднїмательох з местох Општини Жабель.■ С. Саламун

РУСКЕ СЛОВО 13

ЕКОНОМИЯ РОЗГВАРКА ЗОЗ КВЕЦАРКУ КАТЮ ДРАЖИЧ ЗОЗ ДЮРДЬОВА

КЕД РОБИШ ТОТО ЦО ЛЮБИШ, ВЕЦ НЇЧ НЄ ЧЕЖКО

Пише: Сандра САЛАМУН

Гоч психолоґове препоручую же бизме требали пременїц роботу кажди дзешец роки, ридко ше хто одлучи на таке. А ище менєй єст тих котри ше одшмеля напущиц стаємну роботу пре свойо жаданя або потреби. Наша собешеднїца Катя Дражич з Дюрдьова єдна з винїмкох, а тот шмели поцаг, як гварела, оможлївел єй одпочивок док роби

осле вецей як двацец рокох роботи у тарґовини, Катя Дражич, народзенена Вереш, само стойно отворела квецарню „Луна Лу” у Дюрдьове. Одважела ше шлїдзиц свойо жаданя и потреби, витвориц свой сон, понеже ше засицела потерашнєй роботи. Жадала почац робиц дацо интересантнєйше, лєпше, глєдала нови виволаня. Важне єй було же би у новей роботи була нєзависна, алє исто так и же би нє мала вельо укладаня, понеже була свидома же кажди початок ризични, окреме у нас, дзе вше актуални финансийни кризи. Идея

14 РУСКЕ СЛОВО

о квецарнї пришла природно, на ю-тюбу, нєсвидомо, а Катя почала вше частейше провадзиц рижни туторияли о правеню квецових аранжманох. З часом похопела же би и вона таке дацо могла розпочац, гоч була свидома же у Дюрдьове на вецей заводи отверани квецарнї и нє робели длуго, ґу тому, углавним, векшина робела на чарно. Єй найблїзши, супруг Желько и дзивки, студенткинї Ксения и Марина з початку були кус скептични ґу тей єй одлуки, алє з часом постали єй найвекша потримовка и помоц.

20. МАРЕЦ 2020.

ekonomija@ruskeslovo.com

єм го. Док сом у фебруару прешлого року нє почала, так самоинициятивно правиц аранжмани и даровац своїм найблїшим, нє мала сом дотик з квецарством. Тарґовец сом по фаху, и у тарґовини сом робела од законченей штреднєй школи, алє сом вше любела прикрашовац рижни аранжмани и правиц их. Шицко цо сом потераз научела то дзекуюци интернету. Зошицким сом ше „ифицировала”, любим свою квецарню у нєй мам и куцик за госцох, по цали дзень патрим на тоти прекрасни фарби, и нєт нїч красше – гварела Катя. ВИТВОРЕЛА СВОЙ СОН Катя гвари же до тей роботи найвецей треба дац себе, свой час и енеґрию, алє сцелосц, заш лєм, найважнєйша, бо правенє аранжманох зоз квеца креативна робота. Такой з початку звикла муштериї же ма вельо файти квеца, нє лєм класични, алє и гевти єґзотичнєйши. Як ше почала шириц робота, так супруг по потреби розвожи квеце, а дзивки, Ксения и Марина водза профил „Луна Лу” на социялних мрежох ФБ и Инстраґраму, дзе мож провадзиц Катьову роботу. Од кеди надумала отвориц квецарню, од того ю нє могла одбиц анї єдна неґативна думка. Коцочки ше сами од себе почали складац. Вжала под закуп локал у єдней хижи на главней улїци у Дюрдьове, почала го ушорйовац, набавела опрему, пошвидко реґистровала квецарню, а вец з радосцу пошла до першей набавки, купиц шицок потребни репроматериял. Купела вельо кошарочки и рижни прикраски, алє анї єден квиток. ВАЖНЕ И ВИТИРВАЦ У ИДЕЇ – У шицким тим була важна одлука и витирвац у нєй. Кед сами починаце нову роботу, без особи котра вас будзе совитовац, вец чежше. Гоч сом ше розпитовала на вецей боки, у квецарньох и предавальньох, нє кажде ме сцел совитовац або дац одвит, упуциц ме до тей роботи. Требало ми найсц добавяча за швиже квеце. Так же сом з початку куповала драгше квеце, док сом ше з часом нє попрезнавала и упознала людзох добрей дзеки котри ме научели ствари котри барз значни, то усвари мали тайни вельких майстрох. Барз сом им подзековна на тим – гварела Катя. Квецарню урядово отворела прешлого року 21. септембра на Кирбай у Дюрдьове. Гоч гвари же муштерия вше ма право, нє унїма ше посовитовац каждого хто поручи квеце и ма жаданє як треба же би вапатрал аранжман. При поручованю найволї знац за яку є нагоду и яку фарбу або квеце люби особа котрей наменєни аранжан. – Вше их посовитуєм так же би аранжман лєпше випатрал. Єст муштериї котри стрикно поведза цо сцу, а єст

20. МАРЕЦ 2020.

и таких котри ми цалком препуща на вибор. Найважнєйше же муштерия пошла задовольна, алє и же би ше врацела док єй ознова будзе требац купиц квеце. Бо, заш лєм я ту пре нїх. Дакеди чежко наплациц шицко цо сом положела до аранжману, а наприклад, без шицкого того би нє бул таки красни и вец часто нє наплацим шицко, нєраз подаруєм, єдноставно, то так. Порихтана сом очкодовац себе же би аранжман бул найлєпши цо може буц. То ми важне понеже на кажди кладзем знак квецарнї и нє сцем ше ганьбиц, алє ше за кажди максимално дац – гварела Катя котра окрем правеня аранжманох окреме ужива у їх доручованю. Теди ше вше наполнї зоз позитивну енерґию котра ю барз длуго трима. Людзе котрим доручує квеце ю вше крашнє дочекаю, нєсподзивани су, обрадую ше, даєдни заплачу, а велї ю часто и моцно пооблапяю. Прето анї нє чудо кед Катя гвари же жиє свой сон, сон у котрим вельо роби, алє таку роботу од корей нє може вистац. КВЕЦЕ РАЙ ЗА ОЧИ Катя люби квеце, люби їх прекрасни фарби, випатрунок. За ню квеце рай за очи. Найпопуларнєйше квеце заш лєм класични вибор, то червена ружи, а у квецарнї попри велького вибору резаного квеца, єст и класичнєйше и еґзотичнєйше, векше и менше квеце у черепчкох. Найволї правиц аранжами за весели нагоди, вони закончени з правеньом аж кед є цалком задовольна. Кед ше занєше зоз роботу и у своєй креативносци, гвари же часто забудзе єсц, та и же єй жимно и теди ше єй нє става з роботу. У тей роботи потребне досц сцерпеня, кажди квет треба порихтац, сортирац, добре чувац, а вец и добре поскладац у аранжману. Хибу у тей роботи видзи у державней системи, же нє препознава и помага и старши поднїмательки понад штерацец роки, котри порушую приватну роботу, як и тото же би требала мац слуха ґу початнїком у такей специфичней роботи, як квецарня у котрей нєт єднак роботу през цали рок. Алє, без огляду на шицко, єй найважнєйше же би муштерия була задовольна, же би виплацела обовязки ґу держави, алє и себе обезпечела плацу. За пейц, дзешец, петнац роки, себе видзи у квецарнї и нє ма други жаданя лєм злєпшовац людзом и себе днї зоз прекрасним квецом, буц позитивна и креативна.■

РУСКЕ СЛОВО 15

КУЛТУРА И ПРОСВИТА ИНТЕРВЮ

Пише: Олена ПЛАНЧАК-САКАЧ

ВЛА ДИМИР СИВЧ, ДИРЕКТОР РУСКОГО КУЛТУРНОГО ЦЕНТРУ У НОВИМ САДЗЕ

ОЗНОВА НА ЧОЛЄ ДРУЖТВА У ХТОРИМ Є ЦАЛИ РОБОТНИ ВИК

– Думам же РКЦ по квалитету и програмох нє заостава за другима подобнима установами, алє як форма здруженя гражданох нє годзен ище длуго функционовац на таким уровню операюци ше лєм на ентузиястох хтори сцу робиц задармо – Владимир Сивч

онцом прешлого року у децембру у Руским културним центру у Новим Садзе вибрани нови/стари директор Владимир Сивч на штиророчни мандат. Вон тоту функцию уж окончовал дзеведзешатих и дватисячитих рокох, так же ма вельке роботне искуство коло руководзеня. У нашей розгварки Владимир нам гварел же цале його роботне искусво вязане за тото нашо Дружтво и вон велї роки бул и фахови сотруднїк и уметнїцки директор. О спокусох хтори пред тим Дружтвом, и о почежкосцох коло финансийох, як и о нєадекватних просторийох бешедовали зме зоз нововибраним директором Владимиром Сивчом. Од кеди сце у аматеризме и од кеди робице у

РС РКЦ, хторе пред тим мало и иншаку назву. Ве-

лї роки ше волало КУД „Максим Горки”, а вец пременєло мено? – У Руским културним центру, дакедишнїм КУД „Максим Горки”, а потим под назву Руске културно-просвитне дружтво робим од 1985. року. Перше сом робел як музични сотруднїк, а потим и як директор, уметнїцки директор, орґанизатор програмох, та и як продуцент. Тераз сом по треци раз вибрани на руководзаце место директора. Цали свой роботни вик препровадзел сом у тим нашим Дружтве. Яки сце стан застали у РКЦ кед сце ступели на функцию директора и цо плануєце у наиходзацим чаше у своїм мандату? – Цо ше дотика роботи Руского културного центру у нїм єст коло сто активних членох, а нєшка у Дружтве активно роби Виводзацки фолклорни ансамбл, хтори водзи Михаїл Римар и хтори позберал младих членох коло себе, а составени є зоз танєчнїкох зоз наших местох и вироснул з Младежского составу РКЦ. Значнєйши наступи

РС

ОСТАЛО ЗАЗНАЧЕНЕ НА КОМПАКТ ДИСКОХ – Зоз Ґрупу „Роса” мам зняти три компакт диски, два зоз мр Михаилом Будинским, а єден зоз Мироном Сивчом и Трио „Антония”. Остатнї дзешец роки активно граєм зоз Петром Голиком и Антонию Барна и другима музичарами у Ґрупи „Streethree” углавним у иножемстве, а на репертоаре нам танґо и класична музика. Нова спокуса була за мнє и анґажованє у представи Драмского студия РКЦ „Обсесия” дзе сом ґлумел музичара – гварел Владимир Сивч.

16 РУСКЕ СЛОВО

у прешлим року були госцованє на Фестивалу фолклору у Львове у сотруднїцтве зоз KУД „Жатва” зоз Коцура, потим на Фестивалу „Червена ружа”, „Жатва” и других. Фолклорни Ансамбл ветеранох барз активни, а водзи их хореоґраф Миломир Шайтош. Значнєйши наступи мали на Фестивалох фолклору ветеранох у Житишту, Ґложану, Бєлїни, Малим Зворнику и на фестивалох „Жатва” и „Червена ружа”. Драмски студио РКЦ водзи режисер Звонимир Павлович. Прешлого року студио госцовал у Словацкей и на Драмским мемориялу Петра Ризнича Дядї у Руским Керестуре зоз представу „Потвори”, як и на Фестивалу малих сценских формох зоз представу „Обсесия”. Хор „Гармония” водзи Сузана Ґрос Маркович, а вон влонї госцовал на Балкан Фесту у Болгарскей, Фестивалу „Краса розличносцох”, на Винтер фесту и велїх других манифестацийох. Хлопска ґрупа РКЦ котру водзи Борут Павлич наступала на наших фестивалох, Националним швету Руснацох, „Ружовей заградки”, а у сотруднїцтве зоз Словенcким дружтвом „Кредарица” були у Италиї и у Словениї. И Женска ґрупа котру водзи тиж Борут Павлич наступала на наших фестивалох. Оркестер РКЦ водзи Мирослав Пап и наступел на наших фестивалох, як и програ20. МАРЕЦ 2020.

kultura@ruskeslovo.com

мох и концертох котри орґанизовал РКЦ, а заняти и два ла сума за комунални трошки, коло осем, аж прешлого року кус звекшане, а РКЦ плаци трошки як дїловни проматрици за Фолклорни ґрупи. Рецитаторску секцию водза Мелания Римар и Славко стор за 400 квадратни метери. Тиж так и минимални заВинаї, а єй члени наступели на смотрох. Наш рецитатор робок занятих виплацени за марец за 2019. рок и пожнї, як видно, цали рок. Бувша директорка РКЦ Наташа МаЙован Живкович бул и на Републичней смотри. Дзецински хор РКЦ и програми за дзеци пестую и орґ- каї-Мудрох напущела РКЦ, так же од 1. децембра преанизую два наставнїци руского язика, Оля Яковлєв и шлого року єст лєм єдна занята особа, односно лєм диАнамария Рац, а помагам им и я. Клуб аматерох РКЦ ректор РКЦ. Роботу РКЦ финансийно потримує Национални совит водзи Иван Канюх, хтори орґанизовал вельочислени Руснацох и Город Нови Сад, а Дружтво конкурує на програми за младих. Як цо видно зоз начишлєного, у РКЦ исную велї сек- шицки конкурси дзе може – од Републики, Покраїни, та циї и велї активносци хтори, вшелїяк, затримаме, бо то- по город Нови Сад. Мойо думанє же РКЦ по квалитету и програмох нє то цо добре нє треба меняц. Цо ше ґу тому ище дода у зао става за другима подобнима установами, алє як наиходзацим периодзе увидзиме, укаже час. Вшелїяк же и того року плануєме наступи на наших форма здруженя гражданох нє год зен ище длуго функфестивалох котри у продукциї нашого Дружтва, а плану- ционовац на таким уровню операюци ше лєм на ентузиястох хтори сцу робиц єме и госцованя през рок, як задармо. У Дружтве по и одход до иножемства. ПлаУ дружтве постої вельки креативни потенциял стої вельки кре ативни понуєме ушориц и нашо прои РКЦ препознатлїви по своїх модернєйших сториї, за початок обилїц зоз програмох и проєктох, а шицко дзекуюци ентузиязму тенциял и РКЦ препознатлїви по своїх модернєйвласнима моцами, и обезпелюдзох котри робя без адекватного гонорара ших програмох и проєкчиц нови санитарни ґузел на за свою роботу тох, а шицко дзекуюци числу у Йована Суботича 8. ентузиязму люд зох котри ро бя без аде кват но го го но ра ру за свою роботу. У яких про єк тох уча ствує РКЦ, з огля дом на РС тото же у култури уж длугши час присутне Цо нове коло просторийох, чи єст назнаки же проєктне финансованє? РС ше будзе валяц и будовац нови будинок? – Про єк ти за ма ни фе ста циї у ко трих уча ствує – Цо ше дотика просторийох РКЦ - подквартельош на РКЦ то Фе сти вал дзе цин скей творчо сци „Ве се лин ка”, Крачун ско-но во роч на про гра ма „Па хуль ка”, адреси Йована Суботича 8 и 10. У цеку Подписованє конРоч ни кон церт РКЦ, Стрет ну ца у РКЦ, мул ти ме ди - тракту зоз нашу Грекокатолїцку церкву и Городску упраял ни про гра ми, ви ста ви, кон цер ти кла сич ней му зи - ву за маєток и маєтково-правни одношеня. Затераз нєт нови информациї коло вибудови нового обєкту дзе би ки, кон церт „Ру тен треш ор ке стри” и дру ге. РКЦ мал свойо просториї. Єдно зоз ришеньох у такей вкупней ситуациї вшелїяк Пояшнїце нам коло РС финансованя, яки ту би було кед би город Нови Єдно зоз ришеньох у такей вкупней ситуациї Сад превжал сновательни проблеми исную? вшелїяк би було кед би город Нови Сад превжал права и на тот способ фи– РКЦ здруженє граждасновательни права и на тот способ финансовал нансовал роботу РКЦ. нох и Финансує ше по пророботу РКЦ єктней системи. Найвекши РС А тераз нам поведзце проблем у финансованю и функционованю РКЦ то нагромадзени комунални тро- дакус коло вашого уметнїцкого анґажмана у чим сце шки котри барз вельки, а окреме длуства за зогриванє и цали свой роботни вик, бо паметаме же сце грали з порция на будовательну жем и животни штредок, дзе на- велїма музичарами у Ґрупи „Роса”, Трио „Антония” правени репрограми длуствох, як и други комунални и ище у велїх других. Дзе нєшка граєце и наступаце? – Мойо особне уметнїцке анґажованє вязане вшелїяк за трошки. Длуства настали прето же ше роками нє дзвигамузику. Зоз аматеризмом сом почал ище 1971. року у Доме култури у Руским Керестуре, перше як танєчнїк, а потим гонорарно як корепетитор и член оркестра. Робел сом и гонорарно у Дюрдьове, Коцуре, Миклошевцох, Петровцох кельо ше здогадуєм. Окрем того професийно сом бул уключени як член Ґрупи „Роса” дзе сом грал на клавиятурох. Од 1986. року одходзим и до иножемства, до Нємецкей, Швайцарскей и Италиї, дзе сом грал у рижних оркестрох. У КУД АМБ „Ґрафика” Нови Сад бул сом руководитель оркестра пейц роки. Член сом Националного оркестра Руснацох од самого початку, од снованя, и там граєм на гармоники, як и у оркестру РКЦ. Грал сом у велїх оркестрох и ґрупох, алє бим вшелїяк видвоєл сотруднїцтво зоз Мирославом Папом, Звонимиром Кочишом, мр Михаилом Будинским и Мироном Сивчом.■ Трио Антония”: Владимир Сивч, Петро Голик ” и Антония Барна

20. МАРЕЦ 2020.

РУСКЕ СЛОВО 17

КУЛТУРА И ПРОСВИТА У ШИДЗЕ ОТРИМАНА СКУПШТИНА КПД „ДЮРА КИШ”

ЧИСЛЕНИ АКТИВНОСЦИ У ЮВИЛЕЙНИМ РОКУ У Руским доме у Шидзе отримана рочна и виберанкова Скупштина КПД „Дюра Киш” на хторей принєшени вецей значни одлуки

редсидатель Дружтва Златко Манько поднєсол Звит о активносцох у 2019. року и гварел же попри слабших финансийних приходох, Дружтво зоз своїма секциями участвовало на числених манифестацийох, а тиж активне було и Здруженє женох „Маря” хторе иснує у рамикох Дружтва. Скупштина потим прилапела предложени Звит. Манько тиж поднєсол и Звит о финансийним стану у хторим констатовани менши средства хтори Дружтво достало, окреме кед слово о локалней самоуправи. Нада Кечкеш у мено Надпатраюцого одбору зауважела же у потрошених средствох значни средства наведзени як трошки за гориво цо предсидатель Манько потим обгрунтовал же на рижни наступи лєпше було исц на комбию и даскелїх автох як поєднац автобус, бо би вец коштало ище вецей. Скупштина потримала потим и Финансийни звит. Значна точка була и вименки Статута Дружтва о хторих Скупштину поинформовал о. Владимир Еделински Миколка, предсидатель Скупштини, додаваюци же значна часц зоз Статута висцерана прето же Дружтво иснує у иншаких условийох и нє було потреби за иснованьом предписаньох хтори превозидзени. Висцерани одредби о Одбору за културно-про свитну дїялносц, хтори, як гварене, нє зажил у своєй роботи и функциї. Потим пременєти одредби о мандату вибраних у орґанох Дружтва хтори одредзени на штири роки. Зауваги виволало предкладанє у Статуту же ше предсидатель Дружтва може виберац на нєогранїчени мандати, а суґе-

18 РУСКЕ СЛОВО

стия дзепоєдних членох Скупштини була же би лєпше було прецизоване кед би було наведзене же ше предсидателя може виберац на вецей раз. На концу понукнути пременки Статута прилапени. Скупштина тиж дала довириє же би о. Владимир Еделински Миколка и надалєй бул предсидатель Скупштини. За секретара дружтва вибрани Далибор Болдиш. За предсидателя Уметнїцкого совиту вибрани Владимир Торма, а члени совиту Снежана Лазич, Наташа Еделински Миколка, Драґан Макивич и Далибор Болдиш. За предсидателя Дружтва ознова вибрани Златко Манько, а Владимир Торма за подпредсидателя. До Управного одбору вибрани Златко Манько, о. Владимир Еделински Миколка, Владимир Торма, Далибор Болдиш потим Юлиян Ковач, Мирослав Цирба, Гелена Папуґа, Ясминка Димитриєвич и Нада Кечкеш. Вибрани и Надпатраюци одбор, за предсидателя вибрани Звонко Югас, а члени Фема Трбоєвич и Вера Петрович. Скупштина тиж прилапела и план роботи за 2020 рок. Тиж прилапени и план означованя 100-рочнїци од иснованя Дружтва. Як виложел Златко Манько, означованє ювилея будзе предлужене од мая зоз тематичнима змистами од обичайох и традициї Руснацох, потим о историї Рунснацох, о роботи фолклорней секциї, потим драмскей и музичней секциї, потим о руским язику и просвити. Буду обробени и активносци спортскей секциї, а з нагоди ювилея будзе видата и Моноґрафия Дружтва. Коруна означованя ювилея би мал буц шветочни Рочни концерт, котри би мал буц концом рока.■ Вл. Дїтко 20. МАРЕЦ 2020.

ВШЕ, А ОКРЕМЕ ТЕРАЗ, АКТУАЛНА ТЕМА РОК XIX ЧИСЛО 3 Число ушорела: Мартица ТАМАШ

ЗДРАВЕ КОСТИРАНЄ – ДОБРЕ ЗДРАВЄ

Костиранє барз важне за отримованє доброго здравя, роботней способносци и длужини чловекового живота. Шицки поживово артикли хтори хаснуєме у нашим костираню нє маю подєднак материї хтори потребни нашому орґанизму и прето барз важне же бизме ше костирали рижнородно, з комбинованьом протеинох, масцох, угльових гидратох, минералох, витаминох и води

драве костиранє мож представиц през пирамиду костираня, хтору препоручую нутриционисти у цалим швеце и вона облапя 4 основни ґрупи єдзеня: угльово гидрати и житарки, желєнява и овоц, протеини и масци. На дну, на найширшей часци тей пирамиди находза ше угльово гидрати и житарки, хтори облапяю интеґрални житарки, кромплї и цеста як зложени угльово гидрати. Вони нашому орґанизму даваю значну енерґию, процес розкладаня длужей тирва, та зме од нїх длужей сити. Треба их єсц кажди дзень и вони треба же би були найзаступенши у нашим костираню. Желєнява и овоц, як друга найзаступенша часц костираня, треба же би орґанизму обезпечели витамини и минерали. Желєняви, рижни заградово продукти, мож єсц уварени, алє ище лєпше, швижи, як шалати. Дньово треба конзумовац до три порциї швижей овоци, найважнєйше же би ше єдло сезонску желєняву и овоц, а попри нїх добре поєсц и даєдну мандулю, орех, або лїсковец. Протеини – месо и риба, млєко, сир и млєчни продукти и вайца важни, бо обезпечую реґенерованє клїтинкох у орґанизму и попри тим богати су зоз калциюмом, витамином Д и витаминами Б ґрупи. Животиньски протеини ше лєгчейше претровюю и лєпше вихасновюю як рошлїново. Чловек нє може правиц резерви протеинох як цо, наприклад, у целу збера масци и прето их нєобходне уношиц, єсц кажди дзень, а їх нєдостаток зменшує одпорносц орґанизма на хороти, зменшує ше число червених кревових заренкох, чувствує вистатосц. Одроснути треба же би уношели 1 ґрам протеинох на 1 кг тїлесней маси, цо значи же одроснутей особи хтора ма 60 кили досц 600 ґрами меса у тижню, а рибу би требало єсц два раз у тижню. Дзеци, ваготни жени, положнїци, хронїчно хори и людзе хтори робя чежки роботи можу єсц 2-3 раз вецей меса. На самим верху пирамиди, у єй найузшей часци, находзи ше пожива зоз вельо масцами. Познате же треба керовац масни єдзеня, алє одрезене количество масци нєобходне за чловеково нормалне функционованє, а окреме за функционованє шерца и мозґу. Прето вони маю мале, алє важне место на верху пирамиди костираня. Важна ствар хтору можеме шицки зробиц за себе то же бизме вше виберали здрави масци, место нєздравих засицених масцох. Одлични вибор можу буц рошлїново олєї, цадзени на жимно, як цо маслинов або олєй з бундави. Лакотки и ґазирани соки треба керовац у найвекшей мири. 20. МАРЕЦ 2020.

АВТОФАҐИЯ, АБО КАЖДОДНЬОВИ ПОСТ У остатнїм чаше у медийох ше вше вецей пише о автофаґиї, о єй бенефитох и як посцигнуц автофаґию. За одкрице того феномена японски науковец, биолоґ, Йошинори Осуми 2016. року достал Нобелову награду за медицину. Автофаґию волаю и еликсир младосци, а роби ше о процесу самовиздравеня, хтори ше вола и „єсц самого себе”. Тот процес благотворни за регабилитацию цалого орґанизма, за вилїченє и превенцию поремеценьох и хоротох. У орґанизму автофаґия хаснує дисфункционални компоненти, т. є. рециклує токсини зоз тканьох и клїтинкох и ошлєбодзує орґанизем од патолоґийних и других поремеценьох. Приходзи до самодетоксикациї, здрави келиї рециклую стари и очкодовани и тот материял хасную за балансованє, лїченє и защиту. Автофаґию ше посцигує з постом, т. є. зоз гладованьом и вона ше активує после 12 до 16 годзини од остатнього єдзеня. То ше найлєгчейше посцигує кед прескочиме вечеру и добру часц гладованя прешпиме, а вец такой як ше пребудзиме нє будземе барз гладни и кажди дзень єме у рамикох осем годзинох хтори сами себе вибереме. Наприклад, єме медзи 9 и 17 годзин, або 10 и 18, а гевти цо практикую тоту методу гваря же им найлєпше витримац без єдзеня медзи 11 и 19 годзин и же маю резултати, насампредз у реґулованю чежини. При гладованю до мозґу сцигує информация же нє маме досц єдзеня и потим ше активує автофаґия. Можеме попиц воду, лимунаду, або чай и так олєгчац себе живот без вечери.

РУСКЕ СЛОВО 19

ДОМ И ФАМЕЛИЯ

famelija@ruskeslovo.com

ДОБРЕ ЗДРАВЄ ОТРИМАЦ ПРЕЗ КАЖДОДНЬОВЕ СПРАВОВАНЄ

РИЖНОРОДНЕ КОСТИРАНЄ, НА ДОСЦ ВОДИ И ФИЗИЧНА АКТИВНОСЦ Важне же би нашо костиранє було розпоредзене до пейцох єдзеньох, три главни: фриштик, полудзенок и вечера и два ужини (оловранти). То значи же ше нїґда нє будземе преєдац, а за здравє треба и надосц сна, треба спац 7-8 годзини

обре здравє ше найлєгчейше отримує през одредзени режим каждодоньового справованя, цо облапя отримованє особней гиґиєни и гиґиєни животного простору, алє и стаємних терминох єдзеня и физичней активносци. Специялиста гиґиєни у Дому здравя „Велько Влахович” у Вербаше, дохторка Ядранка Маринкович, гвари же здравє барз завиши од стила живота, та кед ше людзе, пациєнти, притримую одредзеного стилу живота, можу вплївовац и на свойо здравє. – Пациєнт може вплївовац на костиранє и физичну активносц и я як специялиста гиґиєни можем им давац совити вязани за тото и помогнуц зоз терапиями. Ґу мнє приходза людзе хтори маю цукрову хороту, и тлусти людзе и пациєнти хтори маю звекшани вредносци голестеролу у креви. Барз важне же би кажда особа мала порядне єдзенє: фриштик, полудзенок, вечеру и два ужини и же би тото костиранє було рижнородне. Тиж барз важне унєсц до орґанизму достаточне количество бильчкох, др Ядранка Маринкович угльових гидратох и масцох, минералох и витаминох, а то можеме обезпечиц лєм зоз рижнородним костираньом. Треба водзиц рахунка же би ше нє конзумовало поживу хтора ма лєм калорийни вредносци, празни калориї, бо то концентровани цукри, як и поживу хтора ма зменшану нутритивну вредносц, а тиж анї єдзеня хтори богати з адитивами, пестицидами, чежкима металами. То треба виключиц з костираня. Знаме же ше адитиви находза у преробених єдзеньох и же су часц у технолоґиї и таки єдзеня треба єсц цо менєй, або нїґда. Важне знац же нє треба єсц после 8 годзин вечар, бо нє мож добре спац з полним жалудком. За здравє важни и сон, треба спац 7-8 годзини, и лєгац скорей, же би ше одпочинути рушало до нового дня – гутори др Маринкович. По єй словох, зоз костираня треба виключиц лакотки, анї у єдней диєти нє предвидзене же би ше єдло лакотки, и фахове препорученє же би найвецей 5 одсто од вкупного уношеня калорийох були лакотки.

ВАЖНЕ ТРОШИЦ КАЛОРИЇ Кед ше сце отримац добре здравє, попри здравей поживи потребна и физична активносц, бо ше без нєй нє посцигнє жадани резултати. – Барз важне трошиц калориї и ми кед ше рушаме трошиме калориї, трошиме цукер. Хто ма звекшане количество цукру у креви, троши ше нєдобри голестерол зоз креви, дзвига ше добри голестерол, уруцує ше калциюм до косцох и так ше чуваме од остеопорози, посцигує ше лєпши вредносци кревового прициску, звекшує ше капацитет плюцох и ошлєбодзуєме ше од стреса. Важне же бизме ше рушали вонка и то нє вимага вельки видатки. У достаточно комотней обуї кажде ше може шейтац, або вожиц бициґлу, або пойсц плївац, кед ше анґажує и найвекше число мускулох, а и найвецей нам помага. Зоз шейтаньом ше злєпшує циркулация, оможлївює ше же би крев дошла аж по верх ножних пальцох и же би ше врацела до шерца. Физична активносц треба же би була у согласносци зоз роками живота и здравственим станом. Нє препоручує ше шейтац годзину нараз дакому хто ма проблеми зоз шерцом, алє тота особа ше може шейтац по пол годзини до поладня и пол годзини пополадню. Кед ше мирує, кед ше по цали дзень шедзи опрез телевизора, або компютера, нїч ше нє троши и нєт нїякого здравственого хасну – гутори др Маринкович. Нє треба пиц ґазирани и офарбени соки, хтори поцукровани води, препоручуєме цадзени сок хтори зме сами направели, лимунаду, чаї. – Треба єсц надосц овоци и желєняви и то сировей желєняви, же би ше унєсло витамини, хтори ше зоз вареньом и печеньом страца. За єдно єдзенє досц досц 100 ґрами желєняви, за єден дзень коло 300 ґрами шалати, а 400 ґрами овоци досц же бизме задоволєли потреби за минералами и витаминами. Здрава особа може поєсц овоц хтору лєм пожада, а ми при диябетесу огранїчуєме количество и файти овоци. Добре єсц и орехи, мандулї, лїсковци у хторих єст минерали и витамини и омеґа 3 масни квашнїни, Е витамин, и ту досц єдна гарсц. Треба керовац мачанки, то упражена мука зоз додатками, нє ма нутритивну вредносц, лєм збогацує смак полудзенку же би ше вецей поєдло – гутори др Маринкович. За отримованє доброго здравя, треба отримовац оптималну чежину, а ту важне уношиц надосц чечносци: води, чаю, природни соки и зменшац уношенє рафинованих цукрох, заменїц их зоз медом, зменшац уношенє солї, алкоголу и кафи. Дохторка гвари же найвекше число людзох заш лєм водзи рахунка о тим цо и кельо поє, а даєдним досц лєм же би ше наєдли гоч цо. Вона гвари же нє треба єсц анї „швидке єдзенє”, хторе барз калоричне, бо ма вельо калорични додатки, найвецей угльово гидрати. ■

У ЄДЗЕНЮ ТРЕБА МАЦ МИРУ – Анї єдна диєта нє предвидзує же попри главного єдзеня треба єсц дезерт, чоколаду, фалаток торти. Думам же треба вжац, алє треба водзиц рахунка о количестве, нє треба вельо єсц сладкого и то нє муши буц кажди дзень. Кед хлєб у питаню, най будзе ражови, интеґрални, з отрубами або чарни. Треба єсц хлєб зоз цалого зарна, а керовац били хлєб и печива зоз билей муки, хтори маю меншу нутритивну вредносц, маю ме-

20 РУСКЕ СЛОВО

нєй минерали, витамини, бо у билим хлєбу нєт лупки зоз жита, хтора ношитель минералох и витаминох и диєтних пасмох. Мож єсц кажде месо, варене, упечене у фолиї, на роштилю, у релни, лєм най нє будзе масне и най ше го нє пражи у муки и вайцу, бо му ше зоз праженьом, аж и кед нємасне месо, враца вельке количество масци. Праженє як технолоґия нє здраве, окреме нє на олєю. Одроснутим людзом ше нє препоручує же би пили млєко, алє най пию йоґурт, хтори ма бактериї хтори подобни тим цо маме у наших черевох и ма пробиотски прикмети. Вайца може єсц кажда здрава особа, а хто ма голестерол, най нє є жовчок. Сланїну мож єсц, алє кельо, то завиши од здравственого стану – гутори др Маринкович. Количество каждого єдзеня хторе поєме ключне за здравє. Треба мац миру, нє треба ше преєдац, бо ше чодно затиц и мож достац рижни хороти.

20. МАРЕЦ 2020.

КОСТИРАМ ШЕ ТРАДИЦИЙНО Презентер – спикер Информативней програми на сербским язику у Явней медийней установи Радио-телевизиї Войводини Марина Сабадош и водителька наших найпознатших манифестацийох гвари же ше костира традицийно. – У моєй фамелиї, зоз супругом и дзивчецом, кажди дзень єме варене, „з ложку”, так ме научела моя мама и я то почитуєм. То важне и пре дзецко и пре нас и то час хтори обовязно вєдно препровадзуєме. Шицко єме, патрим же бизме єдли рижнорни єдзеня и кед у питаню месо, желєняви, шалати, хлєб, так у полудзенку, у танєру, обовязно маме „три фарби”. Варим так як нам мац рихтала, цо значи и сарми, и паприґаши, и пасуля як ше є у валалє, з тим же дакеди поєм и пицу и чоколаду – гутори Марина Сабадош. Марина гвари же єй фриштик барз важни и же кажди дзень фриштикує, дакеди дома, а дакеди на роботи. Нє вибера єдзенє, та кед є на роботи, у ресторану у РТВ, поє и пасулю або друге варене єдло, а медзи иншим, є и сланїни и шицко тото цо отримало Руснацох. – До терховальнї нє ходзим, а на роботу ходзим на бициґли, нє на авту. Зоз дзивочку Антонию зме часто вонка, вше у паркочку, бавиме ше у природи, а свой шлєбодни час з фамелию препровадзуєме на валалє, бо ше там и Антония, хтора ма тераз 2,5 роки, може бавиц вельо шлєбоднєйше. Ма и блато, и прах, цо у варошу нє маме, коло нас шицко бетон, аж ми ше видзи же би нам було лєпше жиц у валалє, алє пре роботу жиєме ту, у Новим Садзе – гутори Марина Сабадош.

РУСКЕ СЛОВО 21

ДОМ И ФАМЕЛИЯ

famelija@ruskeslovo.com

ДОБРЕ ЗДРАВЄ ОТРИМАЦ ПРЕЗ КАЖДОДНЬОВЕ СПРАВОВАНЄ

20 РУСКЕ СЛОВО

20. МАРЕЦ 2020.

РУСКЕ СЛОВО 21

ДОМ И ФАМЕЛИЯ

женоблоґ

Пише: Ясмина ДЮРАНЇН

ЕЛИМИНАЦИЯ

email: jasmina.djuranin@gmail.com www.zenoblogija.com

є даремно у народзе постоя вирази ярнє пораєнє обисца, єшеньске пораєнє, пред шветами... Нє думам на сцеранє праху и чуханє облакох. Думам на гевто праве пораєнє, кед мушиш одруцац шицко нєпотребне. Кажде обисце, гоч хижа гоч квартель, ма пойд, шпайз, пиньвицу, полїцу, куцик дзе охабя предмети за хтори ше дума же ище дакеди буду требац. Знаце як гваря: найлєгчейше руциц – хто зна, можебуц ми за дацо будзе требац, за „нє дай боже”... И праве так наставаю громади котри з часом поставаю вельке обтерхованє. Паметам и нєшка кед зме як дзеци прекривяли з очми кед нам оцец гварел же у обисцу будзе роботна акция: – Пораїме пойд! Гайде, хапайце ше! То значело же по лєтней пекоти мушиме у праху койцо прескладовац. Було там и шмати цо зме их ношели як беби, барбики у шматкох цо зме им нашили, хижки цо зме им справели, рижни маски цо зме их облєкали на маскенбали, и громаду поскладани пузли... Нє може ше чловек нє рознїжиц! Ша, складанє пузлох була єдна з найлєпших активносцох котру сом пренєсла з дзецинства. Баба и дїдо робели у Нємецкей, та нам вше приношели нови пузли, а ми их, кед були вискладани,

крашнє пошоровали єдни на други. И тераз, видзиш их як стоя у тим праху... Змахла сом на шестри, вони прибегли и очи ше им зашвицели. Пробовали зме виратовац тоти слики и поскладац пузли хтори випадли зоз свойого места. Нє було помоци. Од длугорочного станя ше розпадовали и нє остало нам нїч инше зробиц, окрем руцуц их до меха за шмеце. Цо мац и так то поробела кед нагнївано пришла ґу нам и оштро ми наказала: – Тримай тот мех! После того пойд бул швидко спораєни. Теди ми, як дзецку, нє було шицко єдно, алє тераз, кед мам уж свойо обисце и пойд котрому би ярнє пораєнє, часто ше здогаднєм тей подїї. Окреме кед сом видзела кельо мам обуї цо ми вецей нє треба, пластични шкатулки од койчого, картони цо сом дзецом чувала за подобове... Лїстина барз длугока... Кед наидзем на даєден предмет цо ми дакеди бул барз мили, дакус ше у памяткох врацим до прешлосци, алє ридко кеди го охабим. Шицко то, у ствари, лєм памятка. Нє знам цо бим робела нєшка з телїма розпаднутима пузлами... Алє, кед ше здогаднєм часох и фамелийней атмосфери у хторей зме их скадали, мойому щесцу нєт конца. Попри тим, кед вельке пораєнє у питаню, кед почнєм одруцац до меха нєпотребни ствари, чувствуєм и якешик олєгчанє. Чи у менталним смислу ношиме тоту терху предметох коло нас – нє знам. Знам лєм же фаховци гваря же ше нє треба емотивно вязац за предмети и же треба, кед о облєчиву слово, одруциц лєбо подаровац тото цо зме у остатнїх двох рокох нє облєкли анї раз.

Фото photofunia

Прето себе купим даскелї пузли. Ознова, после велїх рокох. Купим их и у шлєбодним чаше их будзем складац и уживац. Лєм же их тераз нє будзем чувац таки поскладани, алє вискладану слику погубим и врацим до шкатули. Так сом годна ознова и ознова уживац у процесу твореня. И нє будзем их мушиц руциц до велького чарного меха. ■☺

22 РУСКЕ СЛОВО

20. МАРЕЦ 2020.

kultura@ruskeslovo.com

МЕСНА СМОТРА РЕЦИТАТОРОХ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

ИСАК, ЕМА И ВАЛЕНТИНА НАЙЛЄПШИ Перши места у трох возросних катеґорийох освоєли Исак Новта, Ема Живкович и Валентина Новта на Месней смотри рецитаторох котра отримана соботу 14. марца у Доме култури у Руским Керестуре. На Смотри у шицких трох возростох наступели трицец тройо рецитаторе, та так у младшим возросту перше место освоєл Исак Новта, друге место Доротеа Рамач, а треце место освоєла Ника Дудаш. У катеґориї штреднього возросту за найлєпшу рецитаторку вибрана Ема Живкович, друге место освоєла Яна Варґа, а треци бул Иван Планчак, док у катеґориї найстарших, перше место завжала Валентина Новта, а друге Минеа Югас. Селекторка на шицких месних смотрох у кулскей општини, та и у Керестуре була професорка Слободанка Настасич зоз Кули, а консултантка за руски язик Амалия Ковач, тиж зоз Кули. Рецитаторох у младшим возросту пририхтали Оленка Живкович и Наталия Зазуляк, а у штреднїм и старшим возросту – Ивана Дудаш. Скорей змагательней часци, наймладши госци зоз керестурского оддзелєня „Цицибан”, кулскей Предшколскей установи „Бамби”, Мия Сабо и Иван Надь, одрецитовали два писнї, а хторих пририхтали виховательки Емилия Костич и Ксения Вучкович. Котри рецитаторе ше з Месней смотри пласую на општинску будзе ше знац док ше отримаю Месни смотри у шицких местох кулскей општини.

Месну смотру рецитаторох, як и каждого року, орґанизовали керестурски Дом култури и Културно-просвитна заєднїца општини Кула, та смотру провадзел и секретар КПЗ Сава Прерадович, а пре актуалну забрану сходу векшого числа людзох, и пре борбу процив епидемиї вирусу корона, Месна смотра рецитаторох була отримана без публики. Ан. М.

ОБРАЗОВНИ ПРОЦЕС ПРЕ ПОЗАРЯДОВИ СТАН

ПРЕТАРГНУТИ АКТИВНОСЦИ ДОМА КУЛТУРИ У РУСКИМ КЕРЕСТУРЕ

ПРИРИХТУЄ ШЕ НАСТАВУ НА ДАЛЄКО ПО РУСКИ

МЕМОРИЯЛ НЄ БУДЗЕ У ПЛАНОВАНИМ ТЕРМИНУ

По одлуки Министерства просвити, науки и технолоґийного розвою, пре позарядови стан настава претаргнута у шицких образовних установох, алє є орґанизована прейґ телевизийней програми. Настава на сербским язику за основни школи уж орґанизована и емитує ше на трецим каналу РТС-у, як и на РТС Планета. Настава на руским наставним язику ше пририхтує и будзе емитована на явним сервису другей програми РТВ Войводини, як и на шицких других меншинских язикох у Покраїни. Настава по руски будзе знїмана у Основней школи „Петро Кузмяк” и будзе наменєна и руским школяром у школох у Коцуре и Дюдрьове. Знїманє окончи Руска редакция РТВ, а точни термин кеди ше лекциї почню емитовац на ТВ будзе обявене у медийох и вшелїяк у „Руским слове”. За школярох штреднєй школи т. є. Ґимназиї на руским наставним язику настава тиж будзе знята, док за наставу за сербски оддзелєня будзе на РТС-у. М. А.

Понд зелок, 16. марца, заняти у Доме култури у Руским Кере стуре, отрима ли схад зку пре Одлуку о позарядовим стану у Републики Сербиї. На тей схад зки принєшени даскельо одлуки – же би шицки активно сци Дома култури нада лєй були претаргнути, до обєкту Дома култури годни уход зиц лєм заняти особи, а шицки принєшени одлуки буду прешлїд зени руководительом секцийох як и сотруднїком тей установи. Заняти у Доме култури буду применьовац шицки препоручени мири безпечно сци и так окончовац лєм нєобходни, административни длужно сци, та прето, Драмски мемориял „Петро Ризнич Дядя” нє буд зе отримани у планованим термину. У општини Кула, з роботу пре ста ли шицки Доми култури, Културни центри, Подобово ґалериї як и Спорт ски центри. Ан. М.

20. МАРЕЦ 2020.

РУСКЕ СЛОВО 23

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ ДИЯМАНТНИ ЮВИЛЕЙ МАЛЖЕНСКИХ ПАРОХ ДВОХ БРАТОХ З РУСКОГО КЕРЕСТУРА

ЖИВОТ ЛЄГЧЕЙШИ КЕД ШЕ „БЕРЕ” З ЛЮБОВИ

Пише: Мария АФИЧ

Шейдзешат роки супружеского живота нєодлуга будзе лєм красни историйни податок єдного часу. Прето призначуєме диямантни ювилей од 25. януара 1960. року, малженских парох двох братох з Руского Керестура. То Штефан Хрин и його супруга Ксения, и младши власни брат Василь Дороґхази зоз супругу Ану

таршим Керестурцом, животни обставини двох односно трох власних братох роздзелєли лєм зоз презвиском, а треба здогаднуц же ше исти дзень винчали аж три пари трох братох, бо ше винчал и Павло зоз Сенку, хтори нажаль преславели лєм златну свадзбу.

Хринова фамелия, т. є. лєм мац зоз шесцерима дзецми, сцекаюци у вихору Другей шветовей войни з Босни, становела ше у Руским Керестуре. Добродїє Дороґхазийово – трунарово, нє мали власни дзеци, та двойо наймладши такой вжали за свойо, дали им и свойо презвиско. Нєодлуга вжали и хору мацер и старосц за шицки пецеро, пенеже єден хлапец умар, а мацер тиж поховали. Як гвари бачи Штефан, озда то якаш окремна сила єст цо ше стара о широтох же би випадли з нїх добри людзе, та так було и зоз Хриновима дзецми. – Я сиґурни же нас и Водицова Мац чувала, та ми иншак и тот широки швет похопели... – прешвечени бачи Штефан. ТРИ ВИНЧАНЯ НАРАЗ

Троме браца ше повинчали истого дня

24 РУСКЕ СЛОВО

Повинчали ше троме браца зоз своїма вибранима истого дня. Од теди прешло 60 роки. Дожили их Штефан зоз Ксению и Василь зоз Ану. Змогли ше материялно, маю и свойо фамелиї, дзеци, унуки, праунуки... И роки живота ше назберало, алє ше шицки ище вше досц добре тримаю. 20. МАРЕЦ 2020.

ljudze@ruskeslovo.com

Цикаве и же обидва пари народзени истого року Штефан и Ксения 1937. и истого мешаца юния, лєм Ксения 10. а вон 12. Василь и Ана народзени 1941, вона у маю, вон у септембру, та як франтую браца – виходзи же жени кус старши и мушели их слухац през живот. Но, од нїх зме чули вельо красни роздумованя о тим цо найважнєйше у заєднїцким живоце. Познати твердзеня и сами пошведочели: За щешлїви живот найважнєйше жиц з особу хтору любиш, и робиц роботу хтору любиш. То барз важне, идзеш дзечнє на роботу, дзечнє ше врацаш до обисца. Праве любов превагла и же би Штефан нє остал робиц у войску, алє тота искра цо ше запалєла у очох кед ше на урлабу спатрели зоз його Сенку. – Вона ми була перша любов, и кед зме ше побрали, кед першираз як нєвеста преходзела по дворе, паметам як ми шерцо затрепецело. Думам же то найважнєйше, и то отримує и заєднїцки живот, а вец лєгчейше и пребачовац. Любов моцне чувство. Прето живот лєгчейши кед ше брало зоз любови, а нє як дараз на силу, часто пре капитал – прешвечени нашо собешеднїки, бо так потвердзує и андя Ксения. Обидвойо гваря же важне и тото – же як цо свой маєток вєдно сами змагали, прето го и чували, так исто и свойо малженство. Но, сиґурно же було и чежкосци, и вельки спокуси у живоце. – У живоце єст паданя, дзиганя, кед спаднєш треба ше знац дзвигнуц. Дакеди ше муши подзвигнуц тон, алє нє и наздзивац єдно друге. Повадзиме ше, алє нє вигваряме чежки слова, бо вони можу повредзиц глїбоко – прешвечени Хриново. Дознаваме же велька подпора вше им була и щира молитва, хтора приношела плоди чи у чежкосцох, виздравеньох, як и Штефанова блїзкосц зоз природу, лїковитима рошлїнами, а праве з нїма пред

Ксения и Штефан Хриново

20. МАРЕЦ 2020.

Ана и Василь з праунуками

штирома роками помогнул и своєй Ксениї у борби з чежку хороту. ВЄДНО ШЕ ФОРМОВАЛИ Кед ше упознали Ана и Василь мали по 16 роки, перше були лєм приятелє док їх верни вєдно ходзели, а вец дзекуюци Богу и кандуром пре єдну епизоду, и вони ше зблїжели. Як гваря, барз важне же обидвойо вєдно дозревали и як особи и першираз одкривали шицки радосци жица. – Найважнєйше кед ше двойо любя. А любов то кед ше двойо тримаю за руки, патра себе до оч и милую ше з очми. То тота права, чиста, нєвина любов. Очи нє старею и вони дакеди вельо вецей гуторя як уста. Уста гуторя тото цо им розум розкаже, а розум вон калкулує, вон нє тельо патри яка особа, алє чи є богата, чи ма авто, яку ма плацу, яки школи... А шерцо нє калкулує. Воно гутори очом цо най поведза – гваря Василь и Ана, и предлужую же нажаль пришол час кед ганьба повесц же любов найважнєйша. Алє нє лєм у малженстве, алє вшадзи. Треба живот любиц, радовац ше животу, бо вон лєм єден, треба животинї любиц, шицко... Бо, любов то найвекша сила хтора порушує тот швет, и отримує го. И Василь и Ана тиж шведоча же кед ше супружество допатра зоз малима дробнїцами, цо значи, поздравкац добре рано, добру ноц, або лапиц за руку кед ше лєга. – Велька помоц кед ше подзелї и чежкосци хтори приходза през живот, поготов кед су барз вельки, зоз дзелєньом су лєгчейши, а радосц ше з дзелєньом звекшує – твердза нашо собешеднїки. Виволали нам же за щешлїви заєднїцки живот треба вериц єдно другому, жиц у правди и щиросци, повесц єдно другому и пребачиц кед ше дацо погришело. – Права любов ше з роками преглїбює. Ми постали як сиямски двойнята, вона кед пойдзе з обисца, а я видзем на драгу, та ю чекам. Да мож ище раз виберац, поглєдал бим ознова исту тоту Ану най з ню ище єден живот препровадзим – гверел на концу Василь, а по Анових орошених очох видно було исти таки одвит.■

ЧИ СЛУХАЦ РОЗУМ, ЧИ ШЕРЦО На питанє, чи треба послухац розум, чи шерцо, Василь толкує: – Завиши од того цо сцеш у живоце. Гваря, же нє важне чи жиєш у палати чи у колїби, алє з ким жиєш. То ци щесце. Е, кед ти любиш буц у розкошох, вецка уж заш, калкулуєш. То розум тото калкулує, а кед сцеш щешлїви живот, треба шерцо послухац. То сом прешвечени. Жренка у очох ше ширя на любов и на страх, прето треба патриц до очох – гвари наш собешеднїк.

РУСКЕ СЛОВО 25

ЛЮДЗЕ, РОКИ, ЖИВОТ ТРИ ЮВИЛЕЇ ТРОХ РУСКИХ ҐИМНАЗИЙОХ (2)

ЧУВАРЕ НАЦИОНАЛНОГО ИДЕНТИТЕТУ

Пише: Славица ФЕЙСА

ПОМОГНУЛ ВАЛАЛ О економскей часци интерната старал ше наставнїк Стеван Ґера, а перши воспитач бул Йоаким Яша Баков, док го на тей длужносци нє заменєла Пава Дюрков (Лакичевич). Пре худобу, велї за интернат нє могли заплациц. Вельку улогу одбавели валалчанє. – Ходзело ше по жобраню, красше поведзено, кажде хто могол лєбо чувствовал же треба помогнуц, помогол, дал добродзечни прилог. Худобни родичи, медзи хторима були и мойо, нє мали з чого заплациц. Сримци тиж нє мали, у тот час ище бовчало на Сримским фронту... Алє людзе, гоч нє мали вельо, нє сановали анї вайца, анї муки, сланїни... Прето часто гуторим же ше мушим оддлужиц, бо мнє дошколовал и валал Керестур – гвари Дюра Латяк.

26 РУСКЕ СЛОВО

Керестурска школа нєдавно преславела три рочнїци – 75 роки першей Ґимназиї основаней 25. фебруара 1945. року, другей, хтора почала робиц у септембру 1970. року и нєшкайшей, обновеней 1990. року. Три ґимназиї були розлични по форми и уровню, алє вєдно творя континуитет руского стредньошколского образованя. Шицки три були револуцийни поцаг нє лєм кед слово о школстве югославянских Руснацох, алє и у їх живоце, културним живоце, попатрункох и становискох

акадзи 25. фебруара 1945. року у Руским Керестуре отворена Ґимназия, починало ше з наставу, понеже школски рок тирвал лєм по 26. юлий. Школяре нє шедали до празних учальньох, вони були тиж опремени, з велькей часци пре заслуги Петра Ризнича, хтори после войни питал и достал дошлєбодзенє же би векшу часц инвентару, наставних средствох, зоз такволаней „Швабскей ґимназиї” з Вербасу, пренєсол до Руского Керестура. Велї школяре з валалу теди першираз видзели ґлобус, клавир, чудовали ше животиньом у дунцу з формалином... Антифашистични фронт женох АФЖ, з велїма мацерами будуцих ґимназиялцох обилєли школски будинок и просториї у будуцим интернату. О годзинох, алє и дисциплини у Ґимназиї, о преподаваньох хтори тримали наставнїки, о орґанизованю шветох и екскурзийох, наставанє библиотеки... Нє знало би ше тельо кед би шицко тото нє було зазна-

чене у лїтопису Ґимназиї як состойней часци Звиту, у хторим пише же 1946/47. школского року од першей по штварту класу уписани 261 школяр. У двох перших класох було 84 школяре, у двох других 70, у єдней трецей класи 42, и двох штверих класох 65 школяре. О рок 1947/48. року тиж стої же було 261 школяр, алє тераз од першей по пияту класу. То значело же тота пията класа до хторей уписани 22 школяре, крочела далєй од основней, то була перша класа стреднєй школи по першираз на нашим руским язику. Нє тирвала длуго, лєм тот єден рок, и вецей ше школяре нє уписовали анї до пиятей, алє анї до шестей класи, бо Ґимназия преросла до осемрочней основней школи. ИМПЕРАТИВ ПОВОЙНОВИХ ЧАСОХ Период по сле Другей шветовей войни бул период турбулентней транзициї юго славянского дружтва, найвецей основни 20. МАРЕЦ 2020.

ljudze@ruskeslovo.com

школи було тоти хтори були штирирочни. Кед уведзене осемрочне образованє, верело ше же то ключ успиху реформи школскей системи у Югославиї после Другей шветовей войни, з єдним словом – вимога за обовязну осемрочну школу бул императив того часу. И попри тим же Ґимназия утаргнута, заорала глїбоку бразду на шицких польох. О єй значносци и єй уплїву на будуце образованє Руснацох, професор др Яков Кишюгас гвари: – Общи обставини у тим повойновим чаше були позитивни, ґу шицкому ше приступало з єдним ентузиязмом, а значне тото же людзе видзели же у образованю маю шансу, же треба дзеци школовац – гвари професор, наглашуюци же повойнова Ґимназия була наисце одскочна деска за Ґимназию седемдзешатих рокох двацетого вика. – Барз добре було тото же могло дома, у своїм валалє закончиц основну, а познєйше и стредню школу. Верим же би даєдни родичи нє дали свойо дзеци далєй до школи, алє просто ходзели до нєй, бо була там, у валалє, а значносц и у тим же Руснаци и после утаргованя ґимназиї, предлужую школовац свойо дзеци. Познєйше було инициятиви же би и стредня школа требала буц обовязна, а було исто так и пригварки же цо будземе зоз телїма школованима... Одвит бул – нїч. Подзвигуєме общи културолоґийни уровень рускей нациї. Тото зме и зробели – гвари професор Кишюгас. Повойнова Ґимназия була як плодна жем до хторей ше спущело заренко. Єй робота барз уплївовала на културни живот Руснацох у тим периодзе, вишколєла кадри хтори зохабели моцни шлїди у скоро шицких обласцох дружтвеного и привредного живота наших людзох. На велїх ше здогаднул и Дюра Латяк, єден з одличних школярох тей Ґимназиї пред 75 роками, а наш собешеднїк на тих предлуженьох. – Велька часц тих школярох постали такволани „култур-треґере”, бо гоч були виучени за специялни фахи, кед ше врацели до свойого валалу, уключовали ше до активносцох у култури, спорту и др. Ґанджи закончел машинску школу, Дудаш Владимир бул зубо-технїчар, алє

Интернатянє з Йоакимом Яшом Баковом

свойо вельке доприношенє дал у аматрским театре „Дядя”. Кучмашова була учителька, наставнїца, Шанта Славо гидротехнїчар, а Владимир Ґаднянски бул новинар познати у театралней дїялносци. М. Балоґ була наставнїца, супруга Василя Мудрого, а Горняк Михайло закончел новинарство, но видзел же його капацитети вельо векши – бул аташе у даскелїх амбасдох, на концу є мено20. МАРЕЦ 2020.

вани и за амбасадора. Святослав Надь закончел три факултети, бул директор комбинатох, ґиґантох у тедишнєй держави, и тиж ше уключел до култури, а Штефан Чакан робел у Союзней привредней комори. Могол бим ище чишлїц, алє нє мож анї шицких спомнуц, як цо наприклад Гудаково, Штефан и Вира, хтори ше попри своєй учительскей роботи телї роки старали о културним живоце у Петровцох. Лєбо наприклад, у Дюрдьове зме мали Янка Олеяра... Сиґурно можем повесц же єдна штварцина тих людзох хтори закончели ґимназию, свою дїялносц предлужели у штредку з хторого походза – твердзи Дюра Латяк. ИНТЕРНАТ Ґимназия од першого свойого дня мала и интернат. У двох будинох були 55 школяре, 30 хлапци и 25 дзивчата. У першим, дакедишнєй оводи, а нєшка здравственей установи, бул хлапцовски, а дзивчатски интернат бул на месце нєшкайшого ресторану „Червена ружа”. Там була и кухня, и за хлапцох и за дзивчата вєдно – памета Дюра Латяк. По його словох, интернат бул барз важни прето же ше у його рамикох одвивала єдна дружтвена, дополнююца активносц за тих „култур-треґерох”. – Там зме з Баковом кончели и на рубрики у „Руским слове” – Писма мацери. Була то озбильна рубрика, бо пошта нє функционовала, та интерначанє о себе давали знац своїм родичом хтори були у вибеженстве, нє були дома. Даєдни були у Вепровачу, даєдни у Орахове... Писма мацери були одраз живота у интернату – гвари Латяк бешедуюци о заєднїцких виходох на Яраш, колективних ученьох у интернату... У СТРЕДНЇХ ШКОЛОХ ПО РУСКИ ЛЄМ ФАКУЛТАТИВНО Року 1949. закончене школованє у Ґимназиї. Приходзели ґенерациї нових школярох хтори закончовали основну школу на руским язику, а вец одходзели до школох на сербским наставним язику. Школяре хтори у Ґимназиї закончели штварту класу т. є. и спомнуту пияту класу, а кед ше сцели далєй школовац, одходзели до Вербасу до Зомбора, до Суботици, Нового Саду... Почало ше интензивнєйше роздумовац о стредньошколским образованю по руски. Руски язик ше у стреднїх школох нє чуло аж по 60-ти роки прешлого вику, кед ше факултативно почина учиц у трох стреднїх школох, у Економскей школи у Кули, Учительскей у Зомборе и Образовним центре у Суботици. Ирина Паппуґа у кнїжки „Русинска гимназија/Руска ґимназия” пише же годзини руского язика у Кули преподавал наставнїк Янко Рац 1962/63. року, у Зомборе 1968/69. то були Микола М. Кочиш, професор и Михайло Ковач, писатель з Нового Саду. Седемдзешатих рокох у Суботици раз тижньово годзини руского язика орґанизовала професорка Ксения Надь Медан, родом з Руского Керестура, алє уж теди почала робиц Ґимназия у Руским Керестуре, як штирирочна стредня школа з руским наставним язиком. Точнєйше, було то 7. септембра 1970. року.■ (Предлужи ше)

РУСКЕ СЛОВО 27

ДУХОВНИ ЖИВОТ МИРИ У ЦЕРКВОХ ЗА СПЕРАНЄ ШИРЕНЯ ВИРУСА

ВАЖНЕ БУЦ ДИСЦИПЛИНОВАНИ Пишу: Мария АФИЧ Мирон ГОРНЯК КУХАР

РОЗПОРЯДОК СЛУЖБОХ У НАШИХ ЦЕРКВОХ У Руским Керестуре, од шлїдуюцого пондзелку, 23. марца, ранши Служби Божо на 7 годзин, єдино соботу задушна Служба на 8 годзин. Вечарши Служби нє буду, анї преждеосвящени Служби, хтори були вечарами. Нєдзелями Служба Божа на 11,30 годзин и вечар на 18 годзин. Майсторска Служба хтора мала буц 19. марца одказана. Хованя треба приявиц на керестурску парохию прейґ телефона. Потребу олївопомазаня приявиц на телефони керестурских капеланох: 025 703 888 и 025 703 889. У Новим Садзе Служба Божа будзе на нєдзелю на 10 годзин, а през тидзень нєт Служби. У Беоґрадзе нєт Служби Божо (можебуц кед ше найдзе замену за паноца, цо будзе явене). У Сримскей Митровици задушна Служба Божа на соботу на 9 годзин, и Служба 22. марца на нєдзелю на 10 годзин. Потим, нєдзелями, Служби Божо у Митровици буду на 9 годзин.

28 РУСКЕ СЛОВО

Вирски заєднїци потримую державни мири

У позарядовим стану, Церкви присподобюю свою праксу ґу новонастатей ситуациї у цилю спераня ширеня вируса корона, зоз препорученями своїм вирним, а у складзе зоз предписанями и апелами державних власцох и фаховцох

оз Беоґрадскей архиепископиї, священїком, монашеству, Богу пошвеценим особом и вирним послати обвисценя о молитвеним заєднїцтву и спераню ширеня вируса корона. У препорученьох, беоґрадски архиепископ и миторополита монс. Станислав Хочевар наглашел же то нова нагода же би победзело чловечество зоз Божу силу. – Пребудзме довириє до Створителя и праве Йому поведзме свойо молби и молитви, прилапме векшу осаменосц як лїк же бизме ше зачирйовали до Бога и заєднїцтва, же бизме вецей читали и роздумовали о Божим слове и повязуйме ше у молитви. Ходзме по швижим воздуху як паломнїки зоз пацерками у рукох и часто модлїме пред Пресвятим олтарским сакраментом – поручел монс. Хочевар. На таки способ, вон указал на потребу молитви, алє и на стимулованє надїї процив малодушносци и панїки, хаснованє зменшованя контактох у модлєню на отвореним, звонка храмох. ПРЕВЕНТИВНИ МИРИ Конкретнєйше, принєшени и даскельо превентивни мири хтори ше одноша на

Служби Божо у шицких церквох и на дзелєнє святих тайнох на териториї Беоґрадскей архиепископиї, як и на сходи вирних. Тоти мири ше одноша и на грекокатолїкох, хтори маю и дзепоєдни свойо специфичносци и обичаї. Шицких вирних хтори пре тоту ситуацию у своєй совисци думаю же нє можу, лєбо нє треба же би ишли на Службу Божу, диєцезански владика ошлєбодзує длужносци участвованя на нєдзєльовей Святей Служби и упуцує же би Службу провадзели на радию, лєбо интернету и же би ше з Исусом зєдинєли у духовней причасци. Од приходу на богослуженя и побожносци окреме треба же би ше стримали вирни хтори маю симптоми звекшаней температури и инфекциї орґанох за диханє и респираторни почежкосци. Тиж и тоти хтори були у крайох за хтори ше гвари же су жирячиско зараженя, лєбо були у контакту зоз особами хтори би могли буц ношителє вируса. Потим, и старши особи, а окреме хронїчно хори. ПОВЯЗАНИ З МОЛИТВУ Шицки особи треба же би у своїх домох були з молитву повязани зоз заєднї20. МАРЕЦ 2020.

duhovni@ruskeslovo.com

Фото: kc.org.rs

цу вирних у церкви. Служби, дзе то мож, треба отримовац на отвореним, а у церкви люд зе треба же би були мед зисобно оддалєни. Дзвери церкви треба же би були отворени, же би их вирни нє мушели дорушовац. Храми треба порядно луфтирац и пораїц, а по можлїво сци на уход положиц дезинфекцийни средства. На уходох римокатолїцких церквох зоз суд зинох треба склонїц благо словену воду и треба же би оста ли празни и сухи. На Служби нє треба зберац милодар, а вирни треба же би да ли свойо прилоги по сле Служби у пригодних кошаркох на виходу зоз церкви. У церкви треба же би вио ста ло даванє мира з рукованьом. Святу причасц ше дава виключно на руку у римокатолїцким обряду. Дзецом ше нє клад зе крижик на чоло з нагоди причащаня. Споведац треба у векших и вилуфтираних про сторийох, лєбо на отвореним, а нє у завартих ме стох. Олївопомазанє хорих лєм за гевтих хтори у смертельней опасно сци. До да льшого ше „одклада” шицки кре сценя и винчаня.

монс. Станислав Хочевар

Понеже нєт настави у школох, одклада ше шицки владиче ски и парохиялни пасторални и катихет ски програми и активно сци, уключуюци парохиялну виронауку, окрем Службох Божих и споведаня. ПОРАДИ ГРЕКОКАТОЛЇКОМ У критичним чаше ширеня епидемиї, наш епарх кир Ге ор гий Джуд жар по слал до пис свя щ е нї ком Епархиї Святого Миколая, у хторим ше, мед зи иншим, гвари же ше живот тераз дакус умирел, цо нагода застановиц ше над тим як Бог прегваря прейґ знакох часу. – Одред зени Во сточни Церкви у тим преходним чаше поча ли причащац лєм з Божим Целом и то на руку, же би ше зведло контакт до минимуму, та би и ми могли так затераз – поинформовал кир Георгий по сле преглашеня позарядового стану. Вон тиж до ставел текст молитви „Во время губительния болїзни”. Тоту молитву треба модлїц по заамовней молитви на Служби Божей, або при другей нагоди. У мед зи ча ше, на шо свя щ е нї ки да ли да ске льо прак тич ни пре по ру че ня же як ше спра во вац на 20. МАРЕЦ 2020.

вир ских об ря дох у цер кви, або на хо ва ню. По не же у тим ча ше у цер квох була, або буд зе Хре сто по кло на нєд зе ля кед зви чай по кло нїц ше и по боч кац ви ложе ни криж, пре по ру че не же би ше криж нє боч ка ло. Кед слово о звичайох на обряду хованя, препоручене тиж нє бочкац крижик на труни кед ше ю обиход зи и кед ше одпитує од покойного, алє єдино ше прежегнац и поклонїц. ПАТРИЯРХ ИРИНЕЙ: ТРЕБА СЛУХАЦ ФАХОВЦОХ Патриярх Сербскей Право славней Церкви Ириней поволал внєд зелю вирних и шицих гражданох Сербиї, по сле схад зки зоз предсидательом Сербиї Александром Вучичом, же би були дисциплиновани и слуха ли совити фаховцох о вирусу корона и наглашел же лєм так можеме побед зиц тото вельку спокусу. Патриярх гварел же тот вирус прави чкоди по ца лим швеце и же СПЦ да свойо доприношенє у борби зоз тоту хороту. – Кед ше буд зе слухац цо гваря фаховци, вец то буд зе мац ефекти. И ми як Церква зробиме шицко же бизме нашому народу представели страхоту хтору може спричинїц тот вирус – гварел патриярх. Як потолковал, вирус корона ище нє до сцигнул свой верх, алє є на драги и же го можеме застановиц лєм зоз дисциплину и слуханьом фаховцох. Патриярх поволал Церкву и шицких вирних же би були дисциплиновани и же би прилапели шицко цо ше предклада, у своїм особним интере су. – Жи вот то цо шка на й век ше и на й ва жнє й ше у на шим исно ва ню. Тот дар Бо жи му ши ме чу вац. Ми ше буд зе ме мо длїц Бо гу, бо ве ри ме же мо ли тва мо же ве льо по мог нуц – по тверд зел па три ярх Ири ней. Поглавар СПЦ визначел же и у Церкви буд зе запровад зена дисциплина, цо буд зе мац ефекти и значенє. – Остава же бизме були дисциплиновани, же бизме слуха ли цо ше предклада. То єдини спо соб же бизме ше спроцивели тей велькей спокуси – заключел патриярх Ириней. БЛАГОДАТ СВЯТИХ ТАЙНОХ На початку того тижня оглашел ше и Синод Сербскей Право славней Церкви, же провад зи каждодньово висти и вияви компетентних особох. У сообщеню, Синод поручел же почитуюци до сяги медицини, хтори вельки Божи дар и людске по сцигнуце, Церква вирним понука и єдинствени лїк безсмертно сци, Святу Причасц, як и благодат своїх Святих Тайнох. Святи Синод поволал шицких вирних на одвичательносц, же би нє були опасносц за себе и других. Нєт ме ста за панїку и нєпреверени оглашованя. – На нас християнох и людских єствох ще стої же бизме робели шицко цо до нас, вераци и знаюци зоз Святого писма же Богу шицко можлїве, та и превозиход зенє природних законох и нєприродних проце сох – сообщенє зоз Синода СПЦ. ■

РУСКЕ СЛОВО 29

informator@ruskeslovo.com ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Днз 9. марца 2020. року престало дуркац шерцо нашей милей мацери, швекри, баби и прабаби

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Днз 9. марца 2020. року престало дуркац шерцо нашей милей мацери, швекри и баби

МАРИЯ ОРОС народзена Голик (1937–2020) з Руского Керестура З почитованьом красни памятки на ню буду чувац – син Владо, нєвеста Фемка и унуки Саня и Таня з фамелиями Най спочива у мире Божим!

МАРИЯ ОРОС народзена Голик (1937–2020) з Руского Керестура Памятку на ню вично буду чувац – дзивка Ґенка, жец Миле и унукове Иґор и Боян Най спочива у мире Божим!

Єй милу подобу у своїх шерцох занавше буду чувац супруг Яким, дзивка Весна зоз супругом Янком и дзецми Мирославом и Борисом, єй син Владо зоз супругу Оленку и дзецми Себастияном и Ванесу зоз фамелию, як и унуки Михал и Наташа з фамелию. Спочивай у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 23. марца наполня ше 40 днї як нас занавше зохабел наш мили супруг и син

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 23. марца наполня ше 40 днї як нас занавше зохабел наш мили оцец и дїцо

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 23. марца наполня ше 40 днї як нас занавше зохабел наш мили оцец и дїдо

ВЛАДИМИР АФИЧ (1958–2020) з Руского Керестура З любову и почитованьом красни памятки на ньго навики будзе чувац супруга Блаженка и мац Леона Рацова Спочивай у мире Божим!

ВЛАДИМИР АФИЧ (1958–2020) з Руского Керестура З любову и почитованьом красни памятки на ньго будзе чувац син Славко зоз супругу Кристину и унуки Андрей и Стефан Спочивай у мире Божим!

ВЛАДИМИР АФИЧ (1958–2020) з Руского Керестура З любову и почитованьом красни памятки на ньго навики будзе чувац син Александар зоз супругу Кристину и унук Матей Спочивай у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 20. марца наполнює ше жалосни рок як нас занавше зохабела наша мила супруга, мац и баба

ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 10. марца занавше нас зохабела наша мила супруга, мац, баба и прабаба

МАРИЯ МУЧЕНСКИ (1937–2020) з Руского Керестура

IN MEMORIAM

ЗВОНКО САБОЛ (1946–2019) Пошол ши сам на свою остатню драгу... Спочивай у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ На супруга, оца, швекра, дїда и прадїда

МЕЛАНИЯ ДОРОҐХАЗИ (1963–2019) з Руского Керестура

ИРИНЕЙ КОЛОШНЯЇ (1939–2019) з Руского Керестура

Памятку на це и на твою доброту вично буду чувац твойо наймилши – супруг Владимир, дзивка Марина зоз супругом Синишом, син Златко зоз супругу Олю и унучата – Филип, Денис, Даниел, Стефан и Лена и родичи Дороґхазийово Спочивай у мире Божим!

Котри нас 19. марца 2019. року сциха и без словох, нєсподзивано занавше зохабел. Памятки у смутку на ньго чуваю його наймилши Вичная му памят!

30 РУСКЕ СЛОВО

20. МАРЕЦ 2020.

informator@ruskeslovo.com ОСТАТНЇ ПОЗДРАВ Дня 16. марца занавше нас зохабел наш мили супруг, оцец и дїдо

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 19. марца 2019. року занавше нас зохабел наш брат

ЗВОНКО ПРОВЧИ (1947–2020) зоз Шиду Його милу подобу занавше у шерцох буду чувац супруга Ганча, дзивка Славица, син Славен, жец Срдян, нєвеста Бранислава и унучата Неманя, Никола, Анастасия и Катарина. Най спочива у мире Божим!

ИРИНЕЙ КОЛОШНЯЇ (1939–2019) з Руского Керестура З почитованьом памятки на ньго чуваю браца Елемир и Владислав з фамелиями Спочивай у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Прешли 40 днї як нас занавше зохабела наша мила шестра

НАТАЛИЯ ЧИЗМАР народзена Внек (1955‒2020) з Руского Керестура

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 5. марца наполнєл ше Дня 4. априла наполня ше 6 смутни рок як нє з нами наша роки як нє з нами наш мили мила мац и баба оцец и дїдо

ЛЕОНА МАЛАЦКО ЯНКО МАЛАЦКО народзена Будински (1936–2014) (1938–2019) з Руского Керестура Красни памятки на нїх чуваю син Янко, нєвеста Сенка, унук Желько зоз супругу Бояну и праунуки Виктор и Маша Спочивай и мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 22. марца наполнї ше Дня 26. фебруара наполнєли жалосни рок ше 6 жалосни роки як нас занавше зохабели нашо мили родичи

НАТАЛИЯ МЕДЄШИ народзена Колошняї (1944–2019)

АНДРИ МЕДЄШИ (1941–2014)

Памятку на ню чуваю – шестра Мелана зоз супругом, дзецми и їх фамелиями, и шестра Маря и брат Дюра Спочивай у мире Божим!

Памятку на їх любов и доброту навики буду чувац син Звонимир, син Мижо, дзивка Славка и Наталия зоз своїма фамелиями Спочивайце у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Пред двома роками до вичносци ше преселєла наша мила мац, баба и прабаба

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 22. марца наполнї ше Дня 26. фебруара наполнєли жалосни рок ше 6 жалосни роки як нас занавше зохабели нина и шовґор

ИРИНА МАҐОЧ з Коцура Красни памятки на ню чуваю синове Силво и Владо, нєвести Цецилия и Розалия, унучата Владимир, Мирослав, Славко, Силвия и праунуче Матея.

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Пред пейцома роками до вичносци ше преселєл наш мили

ЗВОНКО КОЛЄСАР (1977–2015) з Коцура Мили наш сину, нашо шерца завше останю смутни же нам днї вецей нє виполнєти зоз твоїм присуством. Твойо наймилши. Спочивай у мире Божим!

СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 20. марца наполня ше 6 роки як нас зохабел супруг, оцец и дїдо

ВЛАДИМИР БЕСЕРМИНЇ (1946–2014) з Руского Керестура Красни памятки на ньго чуваю – супруга Зузана, син Владимир зоз Лидию и дзивка Ярослава зоз супругом Янком и унучата – Наташа, Мирко и Єлена Спочивай у мире Божим!

20. MАРEЦ 2020.

НАТАЛИЯ МЕДЄШИ АНДРИ МЕДЄШИ народзена Колошняї (1941–2014) (1944–2019) З любову и почитованьом красни памятки на нїх чува шестра Марча зоз супругом Йовґеном, сином Славком, дзивку Таню зоз фамелиями Спочивайце у мире Божим! СМУТНЕ ЗДОГАДОВАНЄ Дня 18. марца 2020. року наполнєли ше дзешец смутни роки як нас занавше зохабел наш мили супруг, брат, уйко и бачи

ВЛАДИМИР ТАМАШ (1949–2010) з Нового Саду Памятку на вики буду чувац у своїх шерцох твойо наймилши Спочивайце у мире Божим!

РУСКЕ СЛОВО 31

informator@ruskeslovo.com НА ЗДОГАДОВАНЄ Прешло уж вельо роки як сце нас зохабели

СИЛВЕСТЕР БАРАН (1935–2009)

МЕЛАНИЯ БАРАН народзена Балоґ (1942–2010)

з Дюрдьова Паметаю вас вашо Мирослав, Бранислава, Никола и Иван Спочивайце у мире Божим! НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 20. марца 2020. року наполнюю ше дзешец смутни роки як нас занавше зохабела наша мила шестра

МЕЛАНИЯ БАРАН народзена Балоґ (1942–2020) з Дюрдьова Остава нам вельки боль и пражнїна. Ожалосцена шестра Сена зоз супругом Михалом и сином Михалом зоз фамелию и дзивку Весну зоз фамелию Спочивай у мире Божим! НА ЗДОГАДОВАНЄ Дня 24. марца 2020. року наполня ше 10 роки як нас занавше зохабела наша мила мац, баба, прабаба и чукунбаба

МЕЛАНА КИШПЕТЬО народзена Гербут (1923–2010) з Руского Керестура Найкрасши памятки на Вашу любов, доброту и пожертвованосц навики чуваю вашо наймилши! Спочивайце у мире Божим!

МАЛИ ОГЛАШКИ

ДИХТОВАНЄ облакох и дзверох. Щици од витру, жими, праху, галайку, праху, инсектох. МОНТИРАМЕ: – РОЛЕТНИ – ГАРМОНИКОВО ДЗВЕРИ – ПАНТЛЇКОВО ДЗВЕРИ – МРЕЖИ ОД СУНЬОҐОХ – ВЕНЕЦИЯНЕРИ – ОПРАВКИ 025/5827-710, 060/5088-433 Предавам квартель у Новим Садзе, блїзко при Покраїнским шпиталю, у улїци Лазара Нанчича. Ма 57м2 и находзи ше у прижемю будин ку. Це на 65 000 еври. Опи тац ше на 063/557-518

32 РУСКЕ СЛОВО

„РУСКЕ СЛОВО” ПРЕХОДЗИ НА ОНЛАЙН ОГЛАШОВАНЄ У условийох позарядового стану Новинско-видавательна установа „Руске слово” преходзи на онлайн оглашованє. То значи же би гражданє оглашки, а окреме посмертни In memoriam, уплацовали прейґ рахунку, а тексти диктирали прейґ телефона. Число рахунка на котри треба уплацовац: 160-923244-82 (Банка Интеза). Текст оглашкох посилац прейґ мейлу informator@ruskeslovo.com, або видиктирац на телефон 069 67 33 19 од пондзелку по пияток, од 9 до 15 годзин (остатнї рок за обявйованє оглашкох и In memoriam-ох у новинох „Руске слово” стреду по 10 годзин) Причина таких мирох – рестрикциї рушаня гражданох, окреме старших особох, котри предвидзела Република Сербия. Надпоминаме же у плану же би шицки виданя НВУ „Руске слово”, тижньово новини, часописи, новини и кнїжки виходзели поряднє. Може буц лєм очежана дистрибуция, односно новини и часописи можу сциговац зоз (векшим або меншим) запожнєньом. Найоперативнєйше информованє рускоязичних гражданох окончує ше прейґ новинскей аґенциї „Рутенпрес”, котра на сайту „Руского слова”. Городска управа за защиту животного штредку Городу Нового Саду на основи члена 10. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї”, число 135/04 и 36/09) обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о поднєшеней вимоги за одлучованє о потреби преценьованя вплїву застатого стану на животни штредок проєкта Ношитель проєкта „Телеком Сербия” а. д., таковска 2, Беоґрад, поднєсол вимогу за одлучовaнє о потреби преценьованю вплїву застатого стану на животни штредок проєкта базней станїци мобилней телефониї „НС67, НСХ67, НСУ67, НСЛ67, НСО67 НС – КРАЛЯ ПЕТРА I – МУП” НОВИ САД, у Улїци Булевар краля Петра I число 11, на катастерскей парцели число 4654/3, К.О. Нови Сад I, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110 а, Нови Сад, роботни днї од 10 до 15 годзин. Шицки заинтересовани, у чаше 10 днї од дня обявйованя того обвисценя, можу дац свойо думанє у писаней форми на адресу Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду. Городска управа за защиту животного штредку на основи члена 20. Закона о преценьованю вплїву на животни штредок („Службени глашнїк Републики Сербиї” число 135/04 и 36/09), обявює

ОБВИСЦЕНЄ

о явним увиду, явней презентациї и явней розправи о Студиї о преценьованю вплїву проєкта на животни штредок Подприємство „ЛАБИНҐ” Д. О. О. зоз Беоґраду, по овласценю Ношитель проєкта „ВИП МОБИЛЕ” доо, Милутина Миланковича 1ж, поднєсол за даванє согласносци на Студию о преценьованю вплїву на животни штредок проєкта радио базней станїци мобилней телефониї „НС2271–04 НС–Ченей–уход”, на постояцим обєкту Сербскей православней церкви, у Улїци Ченей б. ч., у Ченею, на катастерскей парцели число 3815, К. О. Ченей, Город Нови Сад. Податки и документацию зоз вимоги ношителя проєкта мож видзиц у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Улїца Руменацка 110 а, Нови Сад, роботни днї од 10 по 15 годзин по 14. април 2020. року. У складзе зоз членом 6. Правилнїка о поступку явного увиду, презентациї и явней розправи о студиї о преценьовню вплїву на животни штредок („Службени глашнїк РС”, 69/05) заинтерсованих орґанох, орґанизацийох и явносц под час тирваня явного увиду можу поднєсц зауваги и думаня на студиї о преценьованю вплїву у писаней форми Городскей управи за защиту животного штредку. Явну розправу и презентацию ше отрима 15. априла 2020. року, у просторийох Городскей управи за защиту животного штредку Городу Нового Саду, Руменацка 110 а, Нови Сад, на 12 годзин.

20. МАРЕЦ 2020.

sport@ruskeslovo.com

РОЧНА СКУПШТИНА ЛОВАРСКОГО ЗДРУЖЕНЯ „ЯРАБИЦА” ЗОЗ РУСКОГО КЕРЕСТУРА

ҐАЗДОВАНЄ ЗА ПРИКЛАД

Порядна Рочна скупштина Ловарского дружтва „Ярабица” отримана всоботу, 14. марца, у Ловарским доме у Руским Керестуре. На Скупштини по дньовим шоре до роботного предсидательства вибрани Йовґен Пашо и Ярослав Пап, а предсидатель Дружтва Златимир Рамач представел Финансийни звит и Звит о запровадзених активносцох у прешлим року, як и план активносцох за чечуци рок. Од прешлорочних активно сцох Рамач визначел отримани шейсц схадзки Управного одбору, роботи у змесценю як цо валянє старих лїпох, вибиванє студнї, купованє фазанох хтори чувани, а потим пущени после трох мешацох викармйованя. Потим, окончена акция читаня заяцох и сарньох, орґанизовани лови за туристох на сарньову дзивину, варенє паприґашу на манифестациї „Днї керестурскей паприґи”, окончени и 12 виходи карменя дзивини, як и участвованє у акциї лапаня ловокрадошох, а тиж у прешлим року оправени и реґистровани авто з хторим члени Дружтва виходза на терен. Цо ше дотика финансийох, Дружтво ловарох у прешлим року зазначело приход од 580 171 динар, а найвекша часц приходох до стата зоз одштрельованя сарнякох. Трошки за 2019. рок були 430 865 хтори дати, насампредз, за купованє и прикармйованє дзвини, та пенєжи хтори пренєсли до чечуцого рока то 149 306 динари.

Кед слово о планох за чечуци рок, предсидатель Ловарского дружтва визначел акцию читаня дзивини, орґанизованє туризма, ловох, роботох у змесценю, карменє дзивини, як и чуванє хотару од ловокрадзи. – Дзивину кармиме поряднє, з оглядом на тото же маме власней жеми котру даваме под аренду, за цо доставаме зарно за покарму. Фонд дзивих животиньох на ловиску зменшани, а найзагроженши були заяци, но, ми ше можеме похвалїц же зме уж пейц роки нє дзвигли пушку на заяца. Пред пейцома роками зме мали 1,2 заяци на 100 гектари, а тераз маме аж 13,5 заяци на 100 гектари, цо барз добре. Нарок, кед шицко будзе як треба, вироятно же ше єдна часц заяцох одштрелї – гварел предсидатель Здруженя ловарох, Златимир Рамач. Ан. М.

МЕСТО ВЕНЦА

ЗВОНКО САБОЛ (1946 – 2019) Умар Звонко Сабол зоз Шиду, дакедишнї познати спортиста и спортски роботнїк. Народзени є 1946. року у Шидзе. Мац му була Ирина Бесерминї, а оцец Йовґен Сабол. У Шидзе закончел Ґимназию, а у родним городзе полни 17 роки бавел за месни фодбалски клуб ФК „Раднички”, од подростку по перши тим, чий ґол бранєл од 1963. року. Од 1965. року одходзи на ґол першолиґаша „Нови Сад. Там остава зазначени як єден з найлєпших ґолманох хтори тот, теди успишни клуб мал. Зоз Нового Саду преходзи до першолиґаша „Н.Г. Загреб”, дзе бранєл вецей успишни сезони. Пре калїченє ноги враца ше до Шиду и после лїченя, ознова станул на ґол домашнього „Радничкого”. По законченю активней кариєри у фодбалу, робел у општинскей „СОФКИ” (Союз општинских фодбалских клубох), як службенїк, аж по одход до Нового Саду. У тим чаше у Заґребе положел испити за фодбалского судию, и вецей роки судзел змаганя у першей и другей фодбалскей лиґи, як Союзни фодбалски судия у СФРЮ.

20. МАРЕЦ 2020.

У моноґрафиї „Сто роки Ф. К. Раднички Шид”, автора Петра Вейновича, спортского новинара Радио Шиду, Звонко Сабол остал записани зоз велькима буквами. Звонко Сабол ше зявел у КПД „Дюра Киш” вєдно зоз першу ґенерацию ґимназиялцох Руснацох, народзених 1946. року, хтори ознова порушали роботу у шидянским руским Дружтве. Грал на кларинету у тедишнїм оркестру Дружтва з хторим руководзел його оцец. Любов ґу фодбалу заш лєм була векша од музики. У Новим Садзе дзе жил, робел у ЯКП „Городске желєнїдло”. Отамадз пошол до пензиї. Звонко бул дружелюбиви, весели и отворени ґу людзом, хтори го познали як чловека з вельким шерцом. Пошвидко остал сам, а хорота нє чекала. Звонко Сабол умар у шпиталю у Ковину, дзе є поховани у септембру 2019. року. Служби у наших церквох за Звонка Сабола буду у Новим Садзе, Заґребе и Лондону.

М. Тот / В. Бульчик

РУСКЕ СЛОВО 33

СПОРТ СПОРТСКИ БАВИСКА „ЯША БАКОВ” – ТУРНИР У БИЛИЯРУ

СЕЗОНА ПОЧАЛА, УВИДЗИ ШЕ ЯК БУДЗЕ ДАЛЄЙ Спортски бависка „Яша Баков” внєдзелю, 15. марца, у Новим Садзе почал турнирски рок. Домашнї першого турнира у билияру, бул Руски културни центер, а отримани є у познатим новосадским Билияр клубу „Джокер”. Участвовали седем екипи, а порядни учашнїки зоз Републики Горватскей нє участвовали пре обєктивни обставини хтори спричинєл вирус корона

очал и тот турнирски рок. Правда, очековало ше же почнє, як цо то було потераз, скорей, алє на тот завод анї нє важне же почал познєйше. Векши проблем будзе же чи ше вообще шицки плановани тирнири отрима пре вше озбильнєйши обставини зоз проґресию хорих од вирусА корона. З тей нагоди пре актуални обставини у вязи зоз вирусом корона, на змаганю нє участвовали екипи зоз Републики Горватскей, хтори иншак порядни на шицких турнирох у рамикох Спортских бавискох „Яша Баков”.

Як и потераз, турнир отримани у познатим новосадским Билияр клубу „Джокер”. На тот завод Клуб преселєни на нове место – до Тарґовинского центра „Базар”. Нови простор вельо вигоднєйши и, розумлїве, красши, так же змагателє мали додатни мотив указац свойо квалитети и схопносц у билияру. Були приявени седем екипи: „Папивинґ” зоз Вербасу, „Искра” зоз Коцура, КУД „Дюра Киш” зоз Шиду, СД „Русин” зоз Руского Керестура, КУД „Тарас Шевченко” зоз Дюрдьова и домашнї РКЦ мал два екипи. У екипи „Папивинґ” зоз Вербасу були Боян Дьордєвич и Иван Папуґа; за екипу „Искра” зоз Коцура бавели Борис Фейди и Златко Колєсар. За екипу КУД „Дюра Киш” зоз Шиду бавели Обренко и Иґор Лупич; СД „Русин” бул у составе Янко Хома и Звонко Салаґ. Дюрдьовска

ФОТО: В. Вуячич

„ДЖОКЕР” ЗА СЕДЕМ ЕКИПИ

екипа КУД „Тарас Шевченко” на турнир пришла у стандардним составе – Мирослав Такач и Борис Цап. У екипох домашнього бавели Александар Исаков и Мирослав Загорянски – РКЦ 1, а у екипи РКЦ 2 бавели Владимир Иван и Желько Венчельовски.

СЕДЕМ КОЛА – КАЖДЕ З КАЖДИМ Бавело ше по системи кажде з каждим, седем кола, на два достати партиї. У першим колу екипа Куд „Тарас Шевченко” зоз Дюрдьова победзела екипу „Папивинґ” зоз Вербасу зоз резултатом 2:1. Екипи домашнїх у першим колу були успишни – РКЦ 2 победзела екипу „Искра” зоз 2:0, а РКЦ 1 екипу „Дюра Киш” 2:1. У тим колу шлєбодна була екипа СД „Русин”.

СХАДЗКА УПРАВНОГО ОДБОРУ БАВИСКОХ ПО ЗМАГАНЬОХ По отриманим змаганю у просторийох Руского културного центра у Новим Садзе подзелєни припознаня, а потим отримана и схадзка Управного одбору Спортских бавискох „Яша Баков”. Предсидатель бавискох Иван Папуґа на схадзки поинформовал членох Одбору же у тим року у буджету бавискох будзе половку менєй пенєжу. З другима словами орґанизаторе Бавискох буду мушиц вецей шпоровац, а будзе требац додатне анґажованє домашнїх же би обезпечели условия за отримованє турнирох.

34 РУСКЕ СЛОВО

20. MАРEЦ 2020.

sport@ruskeslovo.com

20. МАРЕЦ 2020.

НА МЕДЗИНАРОДНИМ БИЦИҐЛИСТИЧНИМ ДУНАЙСКИМ КУПУ

ПОБИДНЇК БОЯН СИВЧ ЗОЗ КУЛИ

Бициґлиста Бициґлистичного клубу „Гайдук” зоз Кули Боян Сивч побиднїк Жимскей лиґи 28. медзинародного бициґлистичного Дунайского купу, хтори на Дунайским кею у Новим Садзе отримани 1. марца. После седем возбудлївих обегованьох, у конкуренциї 81-ого бициґлисти Боян Сивч триюмфовал опрез Слободана Радовановича зоз шидскей „Єдноти” и Душана Туркулова зоз „Инвикта байка” Нови Сад. Як пише портал „Ку-медиа”, то найвекши успих кулских бициґлистох у їх потерашнєй клубскей историї. Ґу тому успиху Бояна Сивча треба додац и податок же Милован Байчетич тиж член того клубу победзел у обегованю ЦФА (Сайклинґ фор ол) катеґориї. Як за „Руске словоˮ з тей нагоди виявел побиднїк Боян Сивч, за тото обегованє ше окреме пририхтовал, понеже дзелєл перше место на таблїчки зоз Слободаном Радовановичом зоз Бициґлистичного клубу „Єднотаˮ зоз Шиду. – На змаганю, дражка була праве така яка мнє одвитує, зоз благима

КУ – медиа

У другим колу коцурска „Искра” була лєпша од екипи РКЦ 1, бо победзела зоз резултатом 2:0, а „Папивинґ”победзел екипу РКЦ 2. На своїм першим стретнуцу на турнире СД „Русин” победзел екипу „Тарас Шевченко” зоз резултатом 2:1. У тим колу шлєбодна була екипа зоз Шиду. У трецим колу обидва домашнї екипи були успишни – РКЦ 2 победзела екипу СД „Русин” зоз резултатом 2:1, а РКЦ 1 победзел екипи „Папивинґ” зоз 2:0. Шидянє страцели од екипи „Искра” зоз резултатом 2:1. Шлєбодна була екипа зоз Дюрдьова. У штвартим колу були шлїдуюци резултати: „Папивинґ” – КУД „Дюра Киш” – 1:2; СД „Русин” – РКЦ 1 – 1:2; КУД „Тарас Шевченко” – РКЦ 2 – 0:2. Екипа зоз Коцура була шлєбодна. У пиятим колу резултати були таки: РКЦ 1 – КУД „Тарас Шевченко” – 2:1; КУД „Дюра Киш” – СД „Русин” – 2:2; „Искра” – „Папивинґ” 2:0. Друга екипа домашнїх у тим колу була шлєбодна. У шестим колу були така резултати: СД „Русин” – „Искра” 1:2; КУД „Тарас Шевченко” – КУД „Дюра Киш” – 2:0 и РКЦ 2 – РКЦ 1 – 0:2. У остатнїм колу друга домашня екипа була лєпша од екипи зоз Шиду – 2:0, „Искра” страцела од Дюрдьовчаньох зоз резултатом 2:0, а зоз истим резултатом – 2:0, страцела и екипа СД „Русин” од екипи „Папивинґ”. Шлєбодна була перша екипа домашнїх. Найлєпша була домашня екипа РКЦ 1, хтора мала пейц побиди и єдну страцену партию, друге место освоєла дюрдьовска екипа КУД „Тарас Шевченко” зоз штирома побидами, треца „Искра” зоз Коцура хтора мала тиж штири побиди. Штварта була друга домашня екипа зоз трома побидами, пияте екипа КУД „Дюра Киш” зоз двома побидами. СД „Русин” освоєл шесте место и „Папивинґ” седме зоз по єдну побиду. Перши турнир закончени, а нєизвесне чи ше други турнир у кошарки „три на три”, хтори уж наявени за нєдзелю у Дюрдьове, отрима пре преглашени позарядови стан у держави. ■ А. Паланчанин

видзвигнуцами и швидкима спущованями, и нє пребарз длугима напрямами. Пред початком обегованя сом одлучел од самого старту нападнуц и пробовац ше оддзелїц од своїх конкурентох. Так сом и зробел, такой сом нападнул, видзелєл ше и отримал свой темпо по конєц обегованя. – заключел задовольни Сивч. Зоз обегованьом на Дунайским кею у Новим Садзе закончела ше Жимска лиґа, а источашнє почала нова сезона Дунайского купу, та ше кулски бициґлисти наздаваю новим добрим резултатом. Сезона ше предлужує зоз новим обегованьом у Шидзе хторе будзе отримане 15. марца. М. Афич

РУСКЕ СЛОВО 35

СПОРТ СПОРТ У ПОЗАРЯДОВИХ ОБСТАВИНОХ

ЗДРАВЄ И ЖИВОТ ВАЖНЄЙШИ Кед ше швет зочи зоз пандемию яка тота зоз вирусом корона, велї ствари подобни спорту, розумлїве, кладзе ше до другого плану. Но, заш лєм, у предходних дньох важну часц у медийох достали вистки о шицких змаганьох хтори одложени пре ширенє зарази Велї з нас цо любиме спорт нє могли анї задумац же тей яри буду одказани велї спортски змаганя, фодбалски стретнуца у европских и шампионских лиґох, кошаркашски стретнуца у НБА лиґи и Евролиґи. Чолни людзе вельких шветових и европских спортских змаганьох наявюю одкладанє Фодбалского першенства Европи и Олимпийских бавискох хтори требали буц отримани того лєта у Токию, у Япону.

З оглядом на вельке число одказаних и преложених спортских змаганьох, так у спортским жарґону поведзено, мушиме припознац же вирус корона достал першу рунду. На нєщесце, уж и медзи спортистами єст заражених и позитивних на вирус. Найновши мири, кед слово о нєщесцу хторе залапело цали швет, оправдано на боку здравя и живота шицких гражданох. Забранєне буц у завартим просторе дзе єст вецей як пейдзешат особи, цо менєй часу препровадзовац вонка на улїчкох, и лєм теди кед єст обєктивни причини, а старшим од 65 роки вообще нє дошлєбодзене виходзиц зоз обисцох. У таких обставинох и нашо спортски клуби ше муша притримовац запровадзених мирох хтори розказали предсидатель держави и Влада. Понеже мири розказани пред даскельома днями, нашо Клуби уж применюю одредзени мири. Искра, прешлей нєдзелї стретнуце бавела без публики, Бачка на стадиону мала мале число публики, а по шлїдуюце стретнуце, на нєдзелю, вироятнє же буду уведзени оштрейши мири. Подобне було и на стретнуцу хторе бавел Русин. По конєц тижня, реално очековац же ше, кед слово о превентивних мирох, будзе пременки. Здравє и живот нам важнєйши. А. П.

ПРИРИХТУЮЦИ СТРЕТНУЦА КАДЕТОХ РУСИНА

ОДЛИЧНЕ БАВИСКО МЛАДИХ ФОДБАЛЕРОХ ФК „Русин” – ФК „Панония” 1:1 (1:0)

На приятельским змаганю хторе одбавене прешлого викенду у Лалитю, кадети ФК „Русин” одбавели нєришено 1:1 (1:0) процив першого тиму ФК „Панония” з Лалитю. Русин бавел у составе – Чордаш, Максимович, Бодянец, Няради, М. Иличич, Джуджар, Чонка, Попов, Н. Ковачевич, М. Ковачевич, Тома, Надь, Бики, Зорич. Тренере: Зденко Шомодї, Владимир Хома, Деян Йолич и Мирослав Накич. На приятельске змаганє котре отримане прешлого викенду процив першого тиму ФК „Панония” у Лалитю, кадети Русина пошли у скоро комплетним составе, цо потвердзело и добри резултат, як и квалитетне тимске бависко. Кадети Русина на приятельским змаганю процив першого тиму ФК „Панония” з Лалитю бавели зложно и шмело, без огляду же бавя процив старших процивнїкох. И попри тим же Лалитянє у першим полчаше зазначели перши ґол, а у другим полчаше Александар Зорич зоз 30

36 РУСКЕ СЛОВО

метерох дал евроґол, на радосц екипи Русина, и так вировнал резултат. По конєц змаганя нагоди дац вецей ґоли мали и єдна и друга екипа, алє резултат, заш лєм, остал нєпременєни. Интересантне визначиц же за перши тим ФК „Панония” зоз Лалитю бавя и штирме Керестурци – Надь, Югик, Тома, Чернок. Пре позарядови стан у Републики Сербиї фодбалске Першенство Окружней кадетскей лиґи хторе требало почац 21. марца – одложене, а принєшена и одлука же би ше забранєло отримованє шицких спортских активносцох. – Млади фодбалере Русина хтори през цали рок вредно тренирали без паузи, пре тоту одлуку дакус розчаровани, понеже у наиходзацим периодзе нє годни отримовац анї тренинґи за наступну ярню часц сезони. Но, без огляду на ситуацию у тей хвильки, вони нє траца ентузиязем же свою схопносц и доминацию на терену, заш лєм, пошвидко буду мац нагоди указац – гварел тренер Русинових кадетох, Зденко Шомодї. Ан. М. 20. MАРEЦ 2020.

sport@ruskeslovo.com

ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА НОВИ САД

БЕЗ БОДОХ И У ДРУГИМ КОЛУ ФК „Петроварадин” – ФК „Бачка 1923” (Дюрдьов) – 2:0 (0:0) ДЮРДЬОВ: Стадион ФК „Петроварадин”. Главни судия Неманя Камшпич (Нови Сад), помоцни Тихомир Миланович (Нови Сад) и Петар Каплиєв (Нови Сад). БАЧКА: Смолян, Д. Тривунович, Лю. Тривунович, Деянович, Вуйович, Данґубич, Станкович, Роґич, Дюрич, Солдат и Петрович. На змаганю було три замени бавячох. У 64. минути вошол Проданов а вишол Петрович, у 75. минути вошол Маркович вишол Дюрич, док у 80. минути вишол Балоґ, а вошол Деянович.

У 19. колу ярнєй часци першенства Подручней фодбалскей лиґи Нови Сад, внєд зелю 15. марца, тринастопласовани ФК „Бачка 1923” з Дюрдьова бавела у Петроварадину з дванастопласованим ФК „Петроварадин”. У першим полчасу хтори закончени без ґолох було вецей нагоди дац ґол при обидвох екипох, алє су, нажаль, нє вихасновани. У предлуженю стретнуца, у другим полчасу лєм за два минути домашня екипа себе обезпечела побиду и другу побиду у предлуженю першенствених змаганьох. У 73. минути после гришки одбрани Бачкей прецизни еґзекутор нагоди бул Павлов. Минуту познєйше исти бавяч ше и други раз уписал до лїстини стрилцох, алє на тот завод после добрей асистенциї и добре наруценей лабди опрез ґола Бачкей. На змаганю подзелєни штири опомнуца, медзи нїма и два бавячом дюрдьовскей Бачки за безоглядни старт и нєспортске справованє. После того змаганя Бачка ше находзи на истей позициї Подручней лиґи Нови Сад и з

истим числом бодох, односно дзеветнац бодами, кельо пренєсла и з єшеньскей часци першенства. Шлїдуюце змаганє ФК „Бачка 1923” би требала бавиц на нєдзелю, 22. марца, у Дюрдьове зоз штвартопласованим ФК „ТСК” з Темерину котри ма трицец пейц боди. Затераз, стретнуце би требало почац на 15.30 годзин. Но, з оглядом на позарядово мири хтори на моци од прешлей нєдзелї, ище нєизвесне чи воно будзе отримане прето же ше обставини у вязи зоз вирусом корона часто меня. С. С.

ПОДРУЧНА ФОДБАЛСКА ЛИҐА СУБОТИЦА

ИСКРА СПАДЛА НА ПРЕДОСТАТНЄ МЕСТО ФК „Искра” – ФК „Пролетер” (Нєґошево) 3:4 (2:2)

Коцур: Стадион ФК „Искра”. Ґоли за Искру дали Юрчук, Самарджич и Комазец ИСКРА: Вучинич, Ери, Петрович, Юрчук, Кудєрски, Живанович, Сталевич, Самарджич, Янкович, Комазец, Дюкич. До бависка вошли: Делич и Суботич.

Любителє фодбалу у Коцуре вєшенї думали же Искрово бависко и резултати нє можу буц подлєйши, медзитим факти указую же можу. Кед почала ярня часц сезони велї пожадали же би Искра бавела голєм як у першей часци першенства, понеже бависко у перших двох колох було подле, а то резултовало и зоз двома пораженями. Прешлого викенда у Коцуре Госцовала екипа Пролетера зоз Нєґошева, котра по тото коло була спод Искри на таблїчки, та коцурскей екипи побида на тим стретнуцу була императив. Початок стретнуца нагадовал же Искра озбильно приступела ґу тому змаганю, понеже при резултату 0:0 коцурски фодбалере мали два добри нагоди за ґол, алє Сталевич и Комазец нє були прецизни. Лєпше бависко на початку коруноване зоз ґолом, котри, у 20. минути дал Михайло Юрчук. 20. МАРЕЦ 2020.

У тих хвилькох Искровим фодбалером хибела и потримовка зоз трибинох, понеже ше, пре мири безпечносци, бавело без публики. Радосц кратко тирвала, а госци после 10 минутох, после єдного корнера, вировнали резултат. По конєц першого полчасу нє було ґоли, а анї шанси котри би могли видвоїц. Очековало ше же фодбалере коцурскей екипи у другим полчаше прицишню госцох и освоя значни три боди, алє за тото випатра нє мали моци. Пролетер обрацел резултат у 64. минути, медзитим, анї предносц госцох нє тирвала длуго. Давор Самарджич у 67. минути вихасновал добру шансу зоз шлєбодного бица и вировнал на 2:2. Пролетер после 5 минутох ознова бул у предносци, а Искра у 77. минути прейґ Комазеца знова вировнала на 3:3. Як и у прешлим колє, и у тим Искра прияла ґол у остатнїх 5 минутох и на тот способ дожила чежке пораженє, котре ю поставело на предостатнє место на таблїчки. Понеже ше внєдзелю уведол позарядови стан, суспендовани шицки спортски змаганя, та питанє кеди Искра одбави, а и чи одбави шлїдуюце змаганє у тей сезони. Одлука о тим, чи першенство будзе предлужене, будзе принєшена у наиходзацим периодзе. З. К.

РУСКЕ СЛОВО 37

ИНТЕРМЕЦО

ГОРУЦИ ТЕПШИ од Лїляни Еделински

Попер месо

Потребне: ■ 600 ґрама билого меса ■ 400 ґрами шампиньони ■ 200 ґрами куреней сланїни ■ 100 ґрами сусаму ■ 4 парадичи ■ 4 паприґи ■ 2 бундавки ■ 2 цибульки ■ 2 струча цеску ■ ложка солї ■ ложка цукру ■ 3 ложки соя сосу ■ 3 ложки олєю ■ ложка попру

Пририхтованє: Цибулю, паприґу, бундавки, парадичи и шампиньони порезац на колєчка, биле месо на ценки пантлїки, а сланїну на коцочки. Шицко положиц до глїбшей судзини и премишац. Потим мишанїну усипац до глїбшей тепши, додац шицки присмачки, олєй и ище раз добре премишац. Печиц на 250 ступнї и кажди 15 минути премишац. Кед состойки добре пуща сок, одляц и допечиц. Печенє тирва коло 90 минути. Ґу попер месу сервирац пире кромплї. Смачного!

38 РУСКЕ СЛОВО

20. МАРЕЦ 2020.

rusmak.ruske@gmail.com

ГОРУЦИ ТЕПШИ од Ани Хома

Запечени макарони зоз сиром и желєняву Уварце мещок макаронох у сланей води. Усипце их на поолєйовану тепшу и посипце зоз натартим трапистом, або подобним сиром. И залєйце з йоґуртом. Пред тим обарце броколи и карфиол. Вец на тото наскладайце порезани парадичи, паприґу (мож и зоз змарзовача, як за дювеч), броколи и карфиол. Розмишайце 3-4 вайца, а вец до нїх умишайце натарти сири, (важне же би було цо вецей файти). До того улєйце дакус млєка, и з тим прелєйце тото цо у тепши. Кус лєм посольце же би од сирох нє було барз слане. Печце дас 30 минути, т. є. док ше нє влапи червенкава скорка. Кед винєце з релни можеце поверху положиц кечап, шметанку, „цацики” намасток, або тартар мачанку, уж хто цо люби.

■ Мещок макаронох ■ 200ґр, траписта сира ■ 150ґр. ґауда, едамеру, або даякого подобного сира ■ 150 ґр дробного сира ■ векши фалаток броколия ■ менши фалаток карфиолу ■ 5-6 порезани парадичи, або паприґи ■ 2 шольки йоґурту ■ 3-4 вайца ■ 2 деци млєка ■ Кечап, шметанку, або даяки други намасток по смаку

од Люпки Цвеїч

■ 300 ґрами млєти плазма кекси ■ 150 ґрами мелкого цукру ■ деца мелкого цукру ■ 100 ґрами млєти орехи (лєбо лїсковци) ■ 100 ґрами натартей чоколади ■ 125 ґрами масла (лєбо марґарину)

Pops Cаке Лабдочки на палїчки

За ґлазуру: ■ 200 ґрами чоколади (чоколада за варенє,

Лабдочки на палїчки, як их други волаю Pops Cake (Cake Pops) то лакотка хтору окреме дзеци любя на родзених дньох. Лєгко ше их прави, а можеце их украшовац по власних идейох. Дзеци вше маю даяки жаданя за свой родзени дзень, та и тоти лабдочки можу випатрац як сови, мачички, пшички, лєбо их можеце украшиц зоз дробним вецейфарбовим отрошинками за декорацию. Шицки потребни состойки змишац и положиц до фрижидера. Дас о годзину виняц и правиц лабдочки. Розпущиц чоколаду и палїчку замачац до чоколади и здзац лабдочку и ознова положиц до фрижидера же би ше шицко вєдно сцисло. Кед ше охладза, направиц ґлазуру. До малей глїбшей судзини лєм треба розпущиц чоколаду и зачириц кажду лабдочку. Надпомнуце: накадзи зачирице лабдочку мушице ю такой цифровац бо ше чоколада швидко хладзи и нє будзе ше налїпковац, вец вам останю лєм чоколадово. Но и то нє хиба, бо вшелїяк тота лакотка будзе смачна и каждому дзеку, а и родичом.

лєбо млєчна чоколада, може и била чоколада) ■ дробни отрушини за декорацию ■ палїчки за колачи (можу и древени за роштиль)

20. МАРЕЦ 2020.

РУСКЕ СЛОВО

Пририхталa: Лю. Цвеїч

Потребне:

ИНФОРМАТОР, ОГЛАШКИ, ИНТЕРМЕЦО

ГЛАСНЇК ПО РУСКИ РОК LXXVI ЧИСЛО 12 (3881) НОВИ САД, 20. МАРЕЦ 2020.

Даєдни фотоґрафиї обявюємє вецей раз, понеже за нїх дотераз нєт нїяки податки.

ОГЛЯД НУ ЦЕ НА ПРЕ ШЛОСЦ

Фото: Вероника Вуячич

ЦЕНА 30 ДИНАРИ

■ ПОЗАРЯДОВИ Фотоґрафия: 0061N

Фотоґрафия: 0068P

СТАН ПРЕ ВИРУС КОРОНА